galenus.de-antidotis-libri-ii 1.5
[ Ὅτι κατὰ πάσας τὰς χώρας ζητεῖν χρὴ τό τε μέλι καὶ τὸν οἶνον καὶ τὰς ἁπλᾶς δυνάμεις . ] Ἐὰν γὰρ ἐν Ἀσίᾳ σκευάζων ἤ τινι τῶν ἐθνῶν τῶν ἄλλων δεηθῇς οἴνου χρησίμου τῷ φαρμάκῳ , τὴν μὲν χροιὰν ζητεῖν τὸν κιῤῥόν . οὐδεὶς γὰρ οὔτε τῶν μελάνων οὔτε τῶν λευκῶν , ἀλλ' οὐδὲ τῶν ἐρυθρῶν ἐπιτήδειος εἰς τὰς τοιαύτας ἀντιδότους ἐστὶ , τῇ συστάσει δὲ τὸν λεπτὸν , ὡς διαυγεῖσθαι , τῇ γεύσει δ' , ὡς ἐπὶ τοῦ Φαλερίνου προείρηται , τὸν μηδέπω μὲν πικρὸν , οὐ μὴν ἄπεπτον ἔτι διὰ τὴν νεότητα . γράψω δέ σοι καὶ παράδειγμα τῶν τοιούτων οἴνων ὀνομαστὶ , τῶν γε κατὰ τὴν ἡμετέραν Ἀσίαν γενομένων , καὶ πρὶν αὐξηθῆναι τὴν Ῥωμαίων δύναμιν , ἔνδοξον γεγενῆσθαι τὸν Φαλερῖνον , οἱ παλαιοὶ τῶν ἰατρῶν ἔγραψαν τὰς προσηγορίας . εἰσὶ δ' οὗτοι τρεῖς ἐν Ἀσίᾳ . γεννᾶται δὲ ὁ μὲν ἐπῃνημένος ὑπ' αὐτῶν Ἀριούσιος ἐν Χίῳ , τὴν προσηγορίαν ἀπὸ τοῦ χωρίου κτησάμενος ἐν ᾧ γίνεται . καθάπερ καὶ ὁ Λέσβιος ἀπὸ τοῦ τῆς νήσου πάσης ὀνόματος . ὁ δὲ Τμωλίτης ἀπὸ τοῦ λόφου καθ' ὃν γίνεται . Τμῶλος γὰρ αὐτῷ τοὔνομα . δῆλον δ' ὅτι τὸν ἄριστον αὐτῶν τούτων ἐκλέγεσθαί σε χρὴ κατὰ τὰ προειρημένα γνωρίσματα , καθάπερ ἐπὶ τοῦ μέλιτος εἶπον . ὄντος γὰρ ἅπαντος σχεδὸν τοῦ κατὰ τὴν Ἀττικὴν καλοῦ , τούτου πάλιν αὐτοῦ τὸ Ὑμήττιόν ἐστι κάλλιστον , εἶτ' ἐπ' αὐτῷ τὸ Θάσιον . οὕτως οὖν καὶ τῶν οἴνων πολλῶν ὄντων τῶν ἐν Λέσβῳ γενομένων , ὁ κιῤῥὸς καὶ μὴ παχὺς , εὐώδης δὲ καὶ στύφων μὲν ἥκιστα , βραχυτάτην δὲ γλυκύτητα ἔχων , οὐ μὴν ἀσαφὲς τοῦτο , καλεῖται μὲν ἰδίως Λέσβιος . ἄριστος δέ ἐστιν ἐν Ἐρεσῷ γεννώμενος τοιοῦτος , εἶτα δεύτερος ὁ ἐν Μηθύμνῃ , καὶ τρίτος ὁ ἐν Μιτυλήνῃ . τὸν ἄριστον οὖν ἐν τούτοις ἐκλέξῃ , τοῖς εἰρημένοις γνωρίσμασι κρίνων . ὃς γὰρ ἂν ἐν τοῖς εὐωδεστέροις ᾖ τοῦ παραλαμβανομένου , καὶ γλυκύτερος , καὶ κατὰ τὴν σύστασιν λεπτότερος , οὗτός ἐστιν ἄριστος . τοῦ μὲν οὖν Λεσβίου τοιοῦτο τὸ εἶδός ἐστιν , ὥσπερ γε καὶ τοῦ Ἀριουσίου , βραχεῖαν διαφορὰν ἐν τῷ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ἐχόντων . οὐ μὴν τοῦτό γε Τμωλίτου , οὐδὲ τοῦ Φαλερίνου . δύο γὰρ αὐτῶν εἴδη , γλυκὺς μὲν ὁ ἕτερος , ὁ δὲ ἕτερος ὥσπερ οὐ γλυκὺς , οὕτως οὐδ' αὐστηρὸς , ἀλλ' ἐν τῷ μέσῳ κατά γε ταῦτα τῶν τε αὐστηρῶν καὶ τῶν γλυκέων οἴνων . ἐμβάλοις οὖν τῇ θηριακῇ τὸν γλυκὺν , οὐχ ὡς εἰς τὴν ὅλην τοῦ φαρμάκου δύναμιν ὄντα βελτίονα προαιρούμενος , ἀλλ' ἕνεκα τῆς ἐν τῷ γεύεσθαι χάριτος , ἧς χρὴ φροντίζειν ἐν τοῖς καταπινομένοις φαρμάκοις , ὅταν ἐν αὐτοῖς ἔχῃ πάμπολλα πικρὰ , καθάπερ ἡ Μιθριδάτειός τε καὶ ἡ θηριακή . καὶ τὰ ἄλλα δὲ πάντα φάρμακα διὰ πολλῆς πείρας κεκριμένα τοῖς ἰοβόλοις θηρίοις ἀντιτετάχθαι πικρὰ ταῖς ποιότησίν ἐστιν , ὡς κᾀν τῷ περὶ αὐτῶν λόγῳ φανεῖται . Ὅμηρος δ' , ὡς ἔοικεν , οἴεται καὶ τὰς ὀδύνας ἰώμενα τοιαῦτ' εἶναι πάντα . λέγει γοῦν οὕτως · Ἐπὶ δὲ ῥίζαν βάλε πικρὴν Χερσὶ , διατρίψας ὀδυνήφατον , ἥ οἱ ἁπάσας Ἔσχ' ὀδύνας . ἔμπειρον εἶναι συμβουλεύω τὸν ἰατρὸν , εἰ οἷόν τε πάντων φυτῶν . εἰ δὲ μὴ , ἀλλὰ τῶν πλείστων γε , καὶ ὧν ἡ χρεία πολλή . γένη δ' αὐτῶν , εἰ δὲ βούλει διαφορὰς ὀνομάζειν , αἵδε εἰσὶν , δένδρα καὶ θάμνοι καὶ πόαι καὶ ἄκανθαι καὶ φρύγανα . δυνάμενος γὰρ αὐτὰ γνωρίζειν ἀπ' ἀρχῆς εἰς τέλος , ἐν πολλοῖς τῆς γῆς εὑρήσεις τόποις , ὥσπερ κᾀγὼ κατὰ τὴν Ἰταλίαν εὗρον ἐν πολλοῖς χωρίοις , ὅσα μήτε φυόμενα μήτε αὐξανόμενα γνωρίζουσιν οἳ τὰ ξηρανθέντα μόνα διαγινώσκουσιν . οὐδεὶς γοῦν ἐστι τῶν μυροπωλῶν , ὃς οὐκ οἶδεν τὰς ἐκ Κρήτης κομιζομένας βοτάνας , ὥσπερ καὶ τοὺς καρποὺς αὐτῶν , ἀλλ' ἐν τοῖς προαστείοις Ῥώμης ἐξ αὐτῶν οὐκ ὀλίγας φυομένας παντάπασιν ἀγνοοῦσι , καὶ διὰ τοῦτο κατὰ τὸν καιρὸν , ἐν ᾧ τοὺς καρποὺς αὐτῶν ἐκφέρουσιν , ﻿ οὐκ ἐπιτηροῦσιν . ἐγὼ δ' εἶδον καὶ χαμαιπίτυν καὶ χαμαίδρυν καὶ θλάσπι καὶ κενταύριον , ὑπερικόν τε καὶ πόλιον , ἄλλα τε τοιαῦτα κατὰ τὸν καιρὸν ἐπιτηρῶν , ἀκμαῖα λαμβάνων , μήθ' ὑπερξηρανθέντα κατὰ τὸν θερινὸν ἥλιον , ἀλλὰ μηδὲ θᾶττον ἢ προσήκει ληφθέντα , τῶν καρπῶν ἀπέπτων ἔτι καὶ ἀτελῶν ὑπαρχόντων . ἡ γάρ τοι τῶν συνθέτων φαρμάκων ἀρετὴ ταῖς τῶν ἁπλῶν ἀρεταῖς ἕπεται , βραχείας τινὸς τῆς ἐν αὐτῇ τῇ σκευασίᾳ γιγνομένης διαφορᾶς , ἐφ' ἣν ἤδη μεταβήσομαι , προσγράψας τὴν συμμετρίαν τῶν μιγνυμένων ἀλλήλοις ἁπλῶν φαρμάκων . ἐπεὶ δ' ἔνιαι κακῶς εἰσι γεγραμμέναι , τινῶν μὲν ἐν τῷ τοῖς αἰτήσασι διδόναι τὰς γραφὰς ἑκοντί ψευδομένων , ἐνίων δὲ καὶ διαστρεφόντων ἃ παρά τινων ἔλαβον ἀντίγραφα . τὰ δὲ δὴ βιβλία τὰ κατὰ τὰς βιβλιοθήκας ἀποκείμενα , τὰ τῶν ἀριθμῶν ἔχοντα σημεῖα , ῥᾳδίως διαστρέφεται , τὸ μὲν πέντε ποιούντων ἐννέα , καθάπερ καὶ τὸ ο , τὸ δὲ ιγ , προσθέσει μιᾶς γραμμῆς , ὥσπερ γε καὶ ἀφαιρέσει μιᾶς ἑτέρας , διὰ τοῦτο ἐγὼ , καθάπερ ὁ Μενεκράτης ἔγραψε βιβλίον , ἐπιγράψας ὁλογράμματα αὐτοκράτορος , καθότι τὰ μὲν ζ , διὰ δυοῖν γέγραπται συλλαβῶν , οὐ διὰ τοῦ ζ μόνον , τὰ δὲ κ διὰ τριῶν , οὐ διὰ τοῦ κ μόνον , τὰ δὲ τριάκοντα διὰ τεττάρων , οὐ διὰ τοῦ λ μόνον , καὶ τἄλλα ὁμοίως , οὕτω ποιήσω καὶ αὐτός . ἐπαινῶ δὲ καὶ τὸν Ἀνδρόμαχον ἐμμέτρως γράψαντα τὴν θηριακὴν αὐτὴν , ὥσπερ καὶ ἄλλοι τινές . ὁ δὲ Δαμοκράτης καὶ τἄλλα πάντα διὰ μέτρων ἔγραψεν ὀρθῶς ποιήσας . ἥκιστα γὰρ οἱ πανοῦργοι δύνανται διαστρέφειν αὐτά . καὶ πρῶτόν γέ σοι τὴν ἐκείνου γραφὴν ἔμμετρον ἐνταῦθα παραθησόμεθα .
Lemmas: [ ὅτι κατά πᾶς ὁ χώρα ζητέω χρή ὁ τε μέλι καί ὁ οἶνος καί ὁ ἁπλόος δύναμις . ] ἐάν γάρ ἐν Ἀσία σκευάζω ἤ τις ὁ ἔθνος ὁ ἄλλος δέω οἶνος χρήσιμος ὁ φάρμακον , ὁ μέν χροιά ζητέω ὁ κιρρός . οὐδείς γάρ οὔτε ὁ μέλας οὔτε ὁ λευκός , ἀλλά οὐδέ ὁ ἐρυθρός ἐπιτήδειος εἰς ὁ τοιοῦτος ἀντίδοτος εἰμί , ὁ σύστασις δέ ὁ λεπτός , ὡς διαυγέω , ὁ γεῦσις δέ , ὡς ἐπί ὁ Φαλερῖνος προλέγω , ὁ μηδέπω μέν πικρός , οὐ μήν ἄπεπτος ἔτι διά ὁ νεότης . γράφω δέ σύ καί παράδειγμα ὁ τοιοῦτος οἶνος ὀνομαστί , ὁ γε κατά ὁ ἡμέτερος Ἀσία γίγνομαι , καί πρίν αὐξάνω ὁ Ῥωμαῖος δύναμις , ἔνδοξος γίγνομαι ὁ Φαλερῖνος , ὁ παλαιός ὁ ἰατρός γράφω ὁ προσηγορία . εἰμί δέ οὗτος τρεῖς ἐν Ἀσία . γεννάω δέ ὁ μέν ἐπαινέω ὑπό αὐτός Ἀριούσιος ἐν Χίος , ὁ προσηγορία ἀπό ὁ χωρίον κτάομαι ἐν ὅς γίγνομαι . καθά καί ὁ Λέσβιος ἀπό ὁ ὁ νῆσος πᾶς ὄνομα . ὁ δέ Τμωλίτης ἀπό ὁ λόφος κατά ὅς γίγνομαι . Τμῶλος γάρ αὐτός ὄνομα . δῆλος δέ ὅτι ὁ ἀγαθός αὐτός οὗτος ἐκλέγω σύ χρή κατά ὁ προλέγω γνώρισμα , καθά ἐπί ὁ μέλι λέγω . εἰμί γάρ ἅπας σχεδόν ὁ κατά ὁ Ἀττική καλός , οὗτος πάλιν αὐτός ὁ Ὑμήττιος εἰμί καλός , εἶτα ἐπί αὐτός ὁ Θάσιος . οὕτως οὖν καί ὁ οἶνος πολύς εἰμί ὁ ἐν Λέσβος γίγνομαι , ὁ κιρρός καί μή παχύς , εὐώδης δέ καί στύφω μέν ἦκα , βραχύς δέ γλυκύτης ἔχω , οὐ μήν ἀσαφής οὗτος , καλέω μέν ἴδιος Λέσβιος . ἀγαθός δέ εἰμί ἐν Ἐρεσός γεννάω τοιοῦτος , εἶτα δεύτερος ὁ ἐν Μηθύμνη , καί τρίτος ὁ ἐν Μιτυλήνη . ὁ ἀγαθός οὖν ἐν οὗτος ἐκλέγω , ὁ λέγω γνώρισμα κρίνω . ὅς γάρ ἄν ἐν ὁ εὐώδης εἰμί ὁ παραλαμβάνω , καί γλυκύς , καί κατά ὁ σύστασις λεπτός , οὗτος εἰμί ἀγαθός . ὁ μέν οὖν Λέσβιος τοιοῦτος ὁ εἶδος εἰμί , ὥσπερ γε καί ὁ Ἀριούσιος , βραχύς διαφορά ἐν ὁ μάλα τε καί ἥσσων ἔχω . οὐ μήν οὗτος γε Τμωλίτης , οὐδέ ὁ Φαλερῖνος . δύο γάρ αὐτός εἶδος , γλυκύς μέν ὁ ἕτερος , ὁ δέ ἕτερος ὥσπερ οὐ γλυκύς , οὕτως οὐδέ αὐστηρός , ἀλλά ἐν ὁ μέσος κατά γε οὗτος ὁ τε αὐστηρός καί ὁ γλυκύς οἶνος . ἐμβάλλω οὖν ὁ θηριακός ὁ γλυκύς , οὐ ὡς εἰς ὁ ὅλος ὁ φάρμακον δύναμις εἰμί ἀγαθός προαιρέω , ἀλλά ἕνεκα ὁ ἐν ὁ γεύω χάρις , ὅς χρή φροντίζω ἐν ὁ καταπίνω φάρμακον , ὅταν ἐν αὐτός ἔχω πάμπολυς πικρός , καθά ὁ Μιθριδάτειος τε καί ὁ θηριακός . καί ὁ ἄλλος δέ πᾶς φάρμακον διά πολύς πεῖρα κρίνω ὁ ἰοβόλος θηρίον ἀντιτάσσω πικρός ὁ ποιότης εἰμί , ὡς εἰͅν ὁ περί αὐτός λόγος φαίνω . Ὅμηρος δέ , ὡς ἔοικα , οἴομαι καί ὁ ὀδύνη ἰάομαι τοιοῦτος εἰμί πᾶς . λέγω γοῦν οὕτως · ἐπί δέ ῥίζα βάλλω πικρός Χείρ , διατρίβω ὀδυνήφατος , ὅς ἕ ἅπας Ἔσκον ὀδύνη . ἔμπειρος εἰμί συμβουλεύω ὁ ἰατρός , εἰ οἷος τε πᾶς φυτόν . εἰ δέ μή , ἀλλά ὁ πολύς γε , καί ὅς ὁ χρεία πολύς . γένος δέ αὐτός , εἰ δέ βούλομαι διαφορά ὀνομάζω , ὅδε εἰμί , δένδρον καί θάμνος καί πόα καί ἄκανθα καί φρύγανον . δύναμαι γάρ αὐτός γνωρίζω ἀπό ἀρχή εἰς τέλος , ἐν πολύς ὁ γῆ εὑρίσκω τόπος , ὥσπερ ἐͅγώ κατά ὁ Ἰταλία εὑρίσκω ἐν πολύς χωρίον , ὅσος μήτε φύω μήτε αὐξάνω γνωρίζω ὅς ὁ ξηραίνω μόνος διαγιγνώσκω . οὐδείς γοῦν εἰμί ὁ μυροπώλης , ὅς οὐ οἶδα ὁ ἐκ Κρήτη κομίζω βοτάνη , ὥσπερ καί ὁ καρπός αὐτός , ἀλλά ἐν ὁ προάστειον Ῥώμη ἐκ αὐτός οὐ ὀλίγος φύω παντάπασι ἀγνοέω , καί διά οὗτος κατά ὁ καιρός , ἐν ὅς ὁ καρπός αὐτός ἐκφέρω , ﻿ οὐ ἐπιτηρέω . ἐγώ δέ ὁράω καί χαμαίπιτυς καί χαμαίδρυς καί θλάσπις καί κενταύριον , ὑπερικόν τε καί πόλιον , ἄλλος τε τοιοῦτος κατά ὁ καιρός ἐπιτηρέω , ἀκμαῖος λαμβάνω , μήτε ὑπερξηραίνω κατά ὁ θερινός ἥλιος , ἀλλά μηδέ ταχύς ἤ προσήκω λαμβάνω , ὁ καρπός ἄπεπτος ἔτι καί ἀτελής ὑπάρχω . ὁ γάρ τοι ὁ σύνθετος φάρμακον ἀρετή ὁ ὁ ἁπλόος ἀρετή ἕπομαι , βραχύς τις ὁ ἐν αὐτός ὁ σκευασία γίγνομαι διαφορά , ἐπί ὅς ἤδη μεταβαίνω , προσγράφω ὁ συμμετρία ὁ μείγνυμι ἀλλήλων ἁπλόος φάρμακον . ἐπεί δέ ἔνιοι κακός εἰμί γράφω , τις μέν ἐν ὁ ὁ αἰτέω δίδωμι ὁ γραφή ἑκοντί ψεύδω , ἔνιοι δέ καί διαστρέφω ὅς παρά τις λαμβάνω ἀντίγραφον . ὁ δέ δή βιβλίον ὁ κατά ὁ βιβλιοθήκη ἀπόκειμαι , ὁ ὁ ἀριθμός ἔχω σημεῖον , ῥᾴδιος διαστρέφω , ὁ μέν πέντε ποιέω ἐννέα , καθά καί ὁ ο̅ , ὁ δέ ιγ , πρόσθεσις εἷς γραμμή , ὥσπερ γε καί ἀφαίρεσις εἷς ἕτερος , διά οὗτος ἐγώ , καθά ὁ Μενεκράτης γράφω βιβλίον , ἐπιγράφω ὁλογράμματος αὐτοκράτωρ , καθότι ὁ μέν ζʹ , διά δύο γράφω συλλαβή , οὐ διά ὁ ζ̅ μόνος , ὁ δέ κ διά τρεῖς , οὐ διά ὁ κ μόνος , ὁ δέ τριάκοντα διά τέσσαρες , οὐ διά ὁ λ μόνος , καί ἄλλος ὅμοιος , οὕτως ποιέω καί αὐτός . ἐπαινέω δέ καί ὁ Ἀνδρόμαχος ἔμμετρος γράφω ὁ θηριακός αὐτός , ὥσπερ καί ἄλλος τις . ὁ δέ Δαμοκράτης καί ἄλλος πᾶς διά μέτρον γράφω ὀρθός ποιέω . ἦκα γάρ ὁ πανοῦργος δύναμαι διαστρέφω αὐτός . καί πρῶτος γε σύ ὁ ἐκεῖνος γραφή ἔμμετρος ἐνταῦθα παρατίθημι .