galenus.de-antidotis-libri-ii 1.13
[ Περὶ τοῦ ὀποβαλσάμου τε καὶ κινναμώμου . ] Ἐφεξῆς ὀποβαλσάμου τε καὶ κινναμώμου διὰ τῶν προγεγραμμένων ἐπῶν ἐμνημόνευσεν ὁ Ἀνδρόμαχος , ἐφ' ὧν ἐπὶ τοῖς γεγραμμένοις ὑπὸ τοῦ Διοσκορίδου γνωρίσμασι μέγιστόν ἐστι τεθεᾶσθαι πρότερον αὐτὰ κατὰ τί χωρίον ἕκαστον αὐτῶν ἄριστον γεννᾶται , καθάπερ ἐπειράθην ἐγὼ , γνοὺς πολυειδῶς παραποιούμενον ὀποβάλσαμον , ὡς εἶναι δυσδιάγνωστον , αὐτὸς ἰδεῖν ὀπιζόμενον αὐτὸ , καὶ σχεῖν ἐξ ἐκείνου , καθάπερ τινὰ κανόνα τῶν ἄλλων . ἔμαθον δὲ παραποιήσεις αὐτοῦ πολλὰς , ὡς καὶ τοὺς τριβακωτάτους λαθεῖν , ἃς οὐκ ἀξιῶ δημοσιεύειν τοὺς γνόντας , ὅπως μὴ κατὰ τὸ πάρεργον οἱ πονηροὶ μανθάνοντες αὐτὰς , ἐν ἔργῳ μεταφέροιεν ἐπὶ τὰς κακὰς πράξεις . οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τὰς τῶν δηλητηρίων φαρμάκων γραφὰς τοὺς δημοσιεύοντας ἐπαινῶ . τὰς γοῦν ὑπὸ τοῦ Διοσκορίδου τε καὶ τῶν ἄλλων , ὅσοι περὶ ὕλης ἔγραψαν ἑκάστου τῶν φαρμάκων , δοκιμασίας ἐπιφέροντες αὐτοῖς , ὅταν προσθῆτε τὴν ἰδίαν αὐτοψίαν ἐπὶ πολλῶν , ἀκριβῶς δυνήσεσθε διακρίνειν ἀλλήλων , ὅσα γε διακρίνεσθαι δύνανται . τινῶν γὰρ , ὡς ἔφην , ἢ οὐδ' ὅλως ἐστὶν ἢ οὐκ ἀκριβὴς ἡ διάκρισις , ἀλλὰ συγκέχυται τὰ γνωρίσματα τῶν πανούργως ἐσκευασμένων . περὶ δὲ κινναμώμου τἀναντία τοῖς εἰρημένοις ἐπὶ τοῦ ὀποβαλσάμου γινώσκω . πέπεισμαι γὰρ αὐτὸ πάντων εὐδιαγνωστότατον εἶναι τοῖς ἑορακόσι πολλάκις ἄριστον κιννάμωμον . τούτου δ' οὐχ οἷόν τέ τινα τυχεῖν , εἰ μή τις θεάσοιτο τὴν παρασκευὴν τῶν αὐτοκρατόρων κινναμώμων , σχεδὸν εἰς ἕξ που διαφορὰς γενικὰς ἡκόντων . ἔστι γὰρ κᾀν τούτοις αὐτοῖς ἀξιόλογος ὑπεροχὴ τοῦ καλλίστου πρὸς τὸ χείριστον , ὥσπερ κᾀν ταῖς κασσίαις , ὥστε τὴν καλλίστην κασσίαν ἀπολείπεσθαι βραχὺ τοῦ φαυλοτάτου κινναμώμου , καὶ ὅτι οὐ γίνεται μακροχρόνιος ἡ κατὰ τὴν χρῆσιν ἀρετὴ τοῦ κινναμώμου . οὐδὲ γὰρ μέχρι λ΄ . χρόνων ὁλόκληρον αὐτοῦ τὴν ἀπ' ἀρχῆς διασώζεσθαι δύναμιν . ληροῦσι δ' ἔνιοι τῶν τοιούτων φαρμάκων τὸ κιννάμωμον ἀγήρω διαμένειν φάσκοντες . οὐδὲ γὰρ ρ΄ . οὐδὲ διακοσίων ἐτῶν μεταξὺ γεγενημένων , ἀλλ' ὀλίγων , ὡς πρὸς τοσοῦτον ἀριθμὸν , ἤδη τινὰ μεταβολὴν ἑόρακα τῷ παλαιοτέρῳ κινναμώμῳ γεγενημένην . Ἀντωνίνῳ γοῦν σκευάζων τὴν θηριακὴν ἐθεασάμην ἀγγεῖα πολλὰ ξύλινα , τὰ μὲν ἐπὶ Τραϊανοῦ ταῖς ἀποθήκαις ἐγκαθέντα μετὰ κινναμώμου , τὰ δὲ ἐπ' Ἀδριανοῦ , τὰ δὲ ἐπ' Ἀντωνίνου τοῦ μετὰ τὸν Ἀδριανὸν ἄρξαντος , καὶ πάντα γε τῷ ὁμογενεῖ κινναμώμῳ σαφῶς ἀλλήλων ὑπερεῖχε , κατά τε τὴν τῆς γεύσεως , καὶ τῆς ὀσφρήσεως ἀτονίαν καὶ εὐτονίαν , ὅσον καὶ τῷ χρόνῳ , καὶ μέντοι κομισθέντος ποτὲ ἐκ τῆς βαρβάρου , γλωττοκωμίου μακροῦ πηχέων δ΄ . καὶ ἡμίσεος , ἐν ᾧ δένδρον ὅλον ἦν κινναμώμου τοῦ πρώτου γένους , ἐξ αὐτοῦ σύνθεσίν τινα τῷ αὐτοκράτορι Μάρκῳ Ἀντωνίνῳ ποιησάμενος , ὅλην εὗρον τὴν ἀντίδοτον ἱκανῶς τῶν ἄλλων ὑπερέχουσαν , ὥστε γευσάμενον αὐτῆς τὸν αὐτοκράτορα μὴ περιμεῖναι χρόνον , ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων , ἐν ᾧ πεφθήσεται τὸ φάρμακον , ἀλλ' εὐθέως χρῆσθαι , μηδὲ δύο μηνῶν ὁλοκλήρων ἐν τῷ μεταξὺ γενομένων . διαδεξαμένου δ' αὐτὸν Κομμόδου , μήτε τῆς θηριακῆς ἀντιδότου μήτε τοῦ κινναμώμου πεφροντικότος , ἐκείνου τε τοῦ δένδρου τὸ περιττὸν , ὅσον τ' ἄλλο μετὰ τοὺς Ἀδριανοῦ χρόνους ἐκομίσθη , διαπώλετο τὸ πᾶν , ὥστε τοῦ νῦν ὄντος ἡμῶν αὐτο κράτορος Σεβήρου , κελεύσαντος αὐτῷ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ὃν ἐσκεύαζον Ἀντωνίνῳ συνθεῖναι τὴν ἀντίδοτον , ἠναγκάσθην ἐκ τῶν ἐπὶ Τραϊανοῦ καὶ Ἀδριανοῦ κατατεθειμένων ἐκλέγειν , καί μοι σαφῶς ἀσθενέστερα γεγονέναι νῦν ἐφαίνετο , μηδὲ λ΄ . πεπληρωμένων ἐτῶν τῶν μεταξύ . περὶ δ' οὖν τοῦ καλλίστου κινναμώμου προσθεῖναί τι τῷ λόγῳ βούλομαι τῶν ἀναγκαίων , εἶναι μὲν εὐωδέστατον , ἄῤῥητόν τέ τινα εὐωδίαν ὑπὲρ ἅπαντα τὰ ἄλλα ἔχειν , γευομένῳ δὲ θερμὸν ἱκανῶς , οὐ μὴν , ὥστε δάκνειν , λυπηρόν . τῇ χροιᾷ δὲ τοιοῦτον , ὡς εἴ τις μίξειε τὸ τοῦ γάλακτος χρῶμα τῷ φαιῷ , μετὰ βραχέος τοῦ κυανοῦ καλουμένου . λαβὼν δ' ὅσον ἐβουλόμην ἐξ αὐτοῦ , καθάπερ ﻿ εἰώθειν , ἀπεθέμην ὀλίγα παρ' ἐμαυτῷ κλώνια κατὰ τὴν ἀποθήκην , ἐν ᾖ πάντα μου τὰ τιμαλφέστατα κτήματα περιείχετο . κατακαυθείσης δ' αὐτῆς , ὁπότε καὶ τὸ τῆς Εἰρήνης τέμενος ἐκαύθη , καὶ τῶν ἄλλων πέντε διαφορῶν τοῦ κινναμώμου πᾶν ὅσον ἐκεκτήμην ἀπώλετο . τῷ μὲν οὖν νῦν ἡμῶν αὐτοκράτορι Σεβήρῳ τὴν ἀντίδοτον ἐσκεύασα , τῶν Ἀδριανείων ἐκλέξας κινναμώμων , περὶ ὧν καὶ αὐτῶν χρήσιμόν τι τοῖς ἀναγνωσομένοις ἔχων προσθεῖναι , διελθεῖν οὐκ ὀκνήσω . πολλὰ μὲν οὖν ἐστιν αὐτοῦ καὶ νῦν ἔτι τὰ σωζόμενα ξύλινα σκεύη . πάντα δ' ἔχει τῶν πολυῤῥίζων , ἢ πολυκλάδων , ἢ ὅπως ἄν τις ὀνομάζειν ἐθέλῃ κινναμώμων τὰς διαφοράς . οὐδὲν δ' ὥσπερ πρέμνον εἰς πολλοὺς κλάδους σχιζόμενον εἰς μῆκος ἐκτέταται πλέον , ἀλλ' οἵα περὶ τῶν ἑλλεβόρων ἀμφοτέρων ἰδέα ἐστὶ , καὶ μᾶλλον ἔτι τοῦ καλουμένου μὲν δαμασωνίου , φερομένου δ' ἐκ Κρήτης ἡμῖν . ἕκαστον δ' αὐτῶν ἐστιν ἐξ ἑνὸς πυθμένος φυόμενον , οἷον θαμνίσκος τις , ὁ μὲν στ΄ . ὁ δὲ ζ΄ . τὰς ἐκφύσεις ἔχων , ἢ βραχὺ πλείους , ἢ ἐλάττους , οὐκ ἴσων μὲν ἁπάντων κατὰ τὸ μῆκος , ἀλλὰ τὸ μέγιστον αὐτῶν οὐ μεῖόν ἐστιν ἡμίσεος ποδὸς Ῥωμαϊκοῦ . ἡ δ' ὅλη τῆς οὐσίας αὐτοῦ φύσις , παραπλησία πώς ἐστιν ἀρίστῃ κασσίᾳ , καλουμένῃ μὲν ὑπὸ τῶν κομιζόντων αὐτὴν ὀνόματι βαρβαρικῷ δισυλλάβῳ , τὴν μὲν πρώτην συλλαβὴν ἐκ τοῦ γ καὶ ι ἔχοντι , τὴν δὲ δευτέραν ἐκ τοῦ ζ καὶ ι . ταῦθ' ἡμῖν ἱκανὰ καὶ περὶ κινναμώμου λέλεκται .
Lemmas: [ περί ὁ ὀποβάλσαμον τε καί κιννάμωμον . ] ἐφεξῆς ὀποβάλσαμον τε καί κιννάμωμον διά ὁ προγράφω ἔπος μνημονεύω ὁ Ἀνδρόμαχος , ἐπί ὅς ἐπί ὁ γράφω ὑπό ὁ Διοσκορίδης γνώρισμα μέγας εἰμί θεάομαι πρότερος αὐτός κατά τίς χωρίον ἕκαστος αὐτός ἀγαθός γεννάω , καθά ἐπιλέγω ἐγώ , γιγνώσκω πολυειδής παραποιέω ὀποβάλσαμον , ὡς εἰμί δυσδιάγνωστος , αὐτός ὁράω ὀπίζομαι αὐτός , καί ἔχω ἐκ ἐκεῖνος , καθά τις κανών ὁ ἄλλος . μανθάνω δέ παραποίησις αὐτός πολύς , ὡς καί ὁ τριβακός λανθάνω , ὅς οὐ ἀξιόω δημοσιεύω ὁ γιγνώσκω , ὅπως μή κατά ὁ πάρεργον ὁ πονηρός μανθάνω αὐτός , ἐν ἔργον μεταφέρω ἐπί ὁ κακός πρᾶξις . οὐδέ γάρ οὐδέ ὁ ὁ δηλητήριος φάρμακον γραφή ὁ δημοσιεύω ἐπαινέω . ὁ γοῦν ὑπό ὁ Διοσκορίδης τε καί ὁ ἄλλος , ὅσος περί ὕλη γράφω ἕκαστος ὁ φάρμακον , δοκιμασία ἐπιφέρω αὐτός , ὅταν προστίθημι ὁ ἴδιος αὐτοψία ἐπί πολύς , ἀκριβής δύναμαι διακρίνω ἀλλήλων , ὅσος γε διακρίνω δύναμαι . τις γάρ , ὡς φημί , ἤ οὐδέ ὅλος εἰμί ἤ οὐ ἀκριβής ὁ διάκρισις , ἀλλά συγχέω ὁ γνώρισμα ὁ πανοῦργος σκευάζω . περί δέ κιννάμωμον ἐναντίος ὁ λέγω ἐπί ὁ ὀποβάλσαμον γιγνώσκω . πείθω γάρ αὐτός πᾶς εὐδιάγνωστος εἰμί ὁ ὁράω πολλάκις ἀγαθός κιννάμωμον . οὗτος δέ οὐ οἷος τε τις τυγχάνω , εἰ μή τις θεάομαι ὁ παρασκευή ὁ αὐτοκράτωρ κιννάμωμον , σχεδόν εἰς ἕξ που διαφορά γενικός ἥκω . εἰμί γάρ εἰͅν οὗτος αὐτός ἀξιόλογος ὑπεροχή ὁ καλός πρός ὁ κακός , ὥσπερ εἰͅν ὁ κασσία , ὥστε ὁ καλός κασσία ἀπολείπω βραχύς ὁ φαῦλος κιννάμωμον , καί ὅτι οὐ γίγνομαι μακροχρόνιος ὁ κατά ὁ χρῆσις ἀρετή ὁ κιννάμωμον . οὐδέ γάρ μέχρι λʹ . χρόνος ὁλόκληρος αὐτός ὁ ἀπό ἀρχή διασῴζω δύναμις . ληρέω δέ ἔνιοι ὁ τοιοῦτος φάρμακον ὁ κιννάμωμον ἀγήραος διαμένω φάσκω . οὐδέ γάρ ρʹ . οὐδέ διακόσιοι ἔτος μεταξύ γίγνομαι , ἀλλά ὀλίγος , ὡς πρός τοσοῦτος ἀριθμός , ἤδη τις μεταβολή ὁράω ὁ παλαιός κιννάμωμον γίγνομαι . Ἀντωνῖνος γοῦν σκευάζω ὁ θηριακός θεάομαι ἀγγεῖον πολύς ξύλινος , ὁ μέν ἐπί Τραϊανός ὁ ἀποθήκη ἐγκαθίημι μετά κιννάμωμον , ὁ δέ ἐπί Ἀδριανός , ὁ δέ ἐπί Ἀντωνῖνος ὁ μετά ὁ Ἀδριανός ἄρχω , καί πᾶς γε ὁ ὁμογενής κιννάμωμον σαφής ἀλλήλων ὑπερέχω , κατά τε ὁ ὁ γεῦσις , καί ὁ ὄσφρησις ἀτονία καί εὐτονία , ὅσος καί ὁ χρόνος , καί μέντοι κομίζω ποτέ ἐκ ὁ βάρβαρος , γλωττοκώμιον μακρός πῆχυς δέ . καί ἥμισυς , ἐν ὅς δένδρον ὅλος εἰμί κιννάμωμον ὁ πρῶτος γένος , ἐκ αὐτός σύνθεσις τις ὁ αὐτοκράτωρ Μάρκος Ἀντωνῖνος ποιέω , ὅλος εὑρίσκω ὁ ἀντίδοτος ἱκανός ὁ ἄλλος ὑπερέχω , ὥστε γεύω αὐτός ὁ αὐτοκράτωρ μή περιμένω χρόνος , ὥσπερ ἐπί ὁ ἄλλος , ἐν ὅς πέσσω ὁ φάρμακον , ἀλλά εὐθύς χράω , μηδέ δύο μείς ὁλόκληρος ἐν ὁ μεταξύ γίγνομαι . διαδέχομαι δέ αὐτός Κόμμοδος , μήτε ὁ θηριακός ἀντίδοτος μήτε ὁ κιννάμωμον φροντίζω , ἐκεῖνος τε ὁ δένδρον ὁ περισσός , ὅσος τε ἄλλος μετά ὁ Ἀδριανός χρόνος κομίζω , διαπόλλυμι ὁ πᾶς , ὥστε ὁ νῦν εἰμί ἐγώ αὐτο κράτωρ Σεβῆρος , κελεύω αὐτός κατά ὁ αὐτός τρόπος ὅς σκευάζω Ἀντωνῖνος συντίθημι ὁ ἀντίδοτος , ἀναγκάζω ἐκ ὁ ἐπί Τραϊανός καί Ἀδριανός κατατίθημι ἐκλέγω , καί ἐγώ σαφής ἀσθενής γίγνομαι νῦν φαίνω , μηδέ λʹ . πληρόω ἔτος ὁ μεταξύ . περί δέ οὖν ὁ καλός κιννάμωμον προστίθημι τις ὁ λόγος βούλομαι ὁ ἀναγκαῖος , εἰμί μέν εὐώδης , ἄρρητος τε τις εὐωδία ὑπέρ ἅπας ὁ ἄλλος ἔχω , γεύω δέ θερμός ἱκανός , οὐ μήν , ὥστε δάκνω , λυπηρός . ὁ χροιά δέ τοιοῦτος , ὡς εἰ τις μείγνυμι ὁ ὁ γάλα χρῶμα ὁ φαιός , μετά βραχύς ὁ κυάνεος καλέω . λαμβάνω δέ ὅσος βούλομαι ἐκ αὐτός , καθά ﻿ εἴωθα , ἀποτίθημι ὀλίγος παρά ἐμαυτοῦ κλώνιον κατά ὁ ἀποθήκη , ἐν εἰμί πᾶς ἐγώ ὁ τιμαλφής κτῆμα περιέχω . κατακαίω δέ αὐτός , ὁπότε καί ὁ ὁ Εἰρήνη τέμενος καίω , καί ὁ ἄλλος πέντε διαφορά ὁ κιννάμωμον πᾶς ὅσος κτάομαι ἀπόλλυμι . ὁ μέν οὖν νῦν ἐγώ αὐτοκράτωρ Σεβῆρος ὁ ἀντίδοτος σκευάζω , ὁ Ἀδριανείος ἐκλέγω κιννάμωμον , περί ὅς καί αὐτός χρήσιμος τις ὁ ἀναγιγνώσκω ἔχω προστίθημι , διέρχομαι οὐ ὀκνέω . πολύς μέν οὖν εἰμί αὐτός καί νῦν ἔτι ὁ σῴζω ξύλινος σκεῦος . πᾶς δέ ἔχω ὁ πολύρριζος , ἤ πολύκλαδος , ἤ ὅπως ἄν τις ὀνομάζω ἐθέλω κιννάμωμον ὁ διαφορά . οὐδείς δέ ὥσπερ πρέμνον εἰς πολύς κλάδος σχίζω εἰς μῆκος ἐκτείνω πολύς , ἀλλά οἷος περί ὁ ἑλλέβορος ἀμφότερος ἰδέα εἰμί , καί μάλα ἔτι ὁ καλέω μέν δαμασώνιον , φέρω δέ ἐκ Κρήτη ἐγώ . ἕκαστος δέ αὐτός εἰμί ἐκ εἷς πυθμήν φύω , οἷος θαμνίσκος τις , ὁ μέν στʹ . ὁ δέ ζʹ . ὁ ἔκφυσις ἔχω , ἤ βραχύς πολύς , ἤ ἐλαχύς , οὐ ἴσος μέν ἅπας κατά ὁ μῆκος , ἀλλά ὁ μέγας αὐτός οὐ μείων εἰμί ἥμισυς πούς Ῥωμαῖος . ὁ δέ ὅλος ὁ οὐσία αὐτός φύσις , παραπλήσιος πως εἰμί ἀγαθός κασσία , καλέω μέν ὑπό ὁ κομίζω αὐτός ὄνομα βαρβαρικός δισύλλαβος , ὁ μέν πρῶτος συλλαβή ἐκ ὁ γ καί ι̅ ἔχω , ὁ δέ δεύτερος ἐκ ὁ ζ̅ καί ι̅ . οὗτος ἐγώ ἱκανός καί περί κιννάμωμον λέγω .