galenus.de-antidotis-libri-ii 1.8
[ Ἀρτίσκων θηριακῶν σκευασία . ] Τὰς ἐχίδνας οὐχ ὥσπερ ἔνιοι μέσου θέρους , οὐ μὴν οὐδ' ἄρτι τῆς φωλεᾶς παυσαμένας θηρεύειν προσῆκεν . ἐν μὲν γὰρ τῷ θέρει διψώδης ἡ σὰρξ αὐτῶν ἐστιν , ἐπὶ δὲ τῇ φωλεᾷ ξηρὰ καὶ ψυχρὰ καὶ ἄτροφος . κάλλιστος οὖν ἐστι καιρὸς ὁ μεταξὺ τούτων , ὃν καὶ αὐτὸς ὁ Ἀνδρόμαχος ἐδήλωσεν , ἡνίκα καὶ οἱ τῷ Διονύσῳ βακχεύοντες εἰώθασι διασπᾷν τὰς ἐχίδνας , παυομένου μὲν τοῦ ἦρος , οὔπω δ' ἠργμένου θέρους , ἢ εἰ χειμέριον ἐπὶ πολὺ τὸ ἔαρ γίγνοιτο , κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ θέρους , οὐ κατὰ πολὺ τῆς τῶν πλειάδων ἐπιτολῆς . ὅσαι δὲ ἐγκύμονές εἰσι τῶν ἐχιδνῶν , παραιτεῖσθαι ταύτας . ἀποτέμνειν δὲ τάς τε κεφαλὰς καὶ τὰς οὐρὰς αὐτῶν . πρὸς γὰρ τῷ δοκεῖν ἰωδέστερα ταῦτ' εἶναι τὰ μόρια καὶ τὸ σκληροῖς , καὶ ὀλιγοσάρκοις ὑπάρχειν αὐτοῖς πρόσεστιν . αὔταρκες δ' ἐπὶ τῶν μεγάλων ἐχιδνῶν τὸ ἀφαιρεθησόμενον ἑκατέρωθεν , εἶναι δακτύλων δ΄ . ὅλον δὲ τὸ λοιπὸν σῶμα , τῶν μὲν ἐντέρων ἐξαιρεθέντων , ἀποδαρέντος δὲ τοῦ δέρματος , ὕδατι περιπλύναντα , ἐμβάλλειν κακάβῃ προσήκει καθαρὸν ὕδωρ , καὶ ἄνηθον χλωρὸν , ἀκμάζει γὰρ τηνικαῦτα , καὶ ἕψειν ἐπ' ἀνθράκων διακεκαυμένων , ἢ ξύλων ξηρῶν , ἃ καλοῦσιν ἄκαπνα . βέλτιον δ' αὐτὰ τὰ τῶν ἀμπέλων εἶναι κλήματα . προσεπεμβάλλειν δ' ἁλῶν , ἐὰν μὲν ἐν τῷ προσήκοντι καιρῷ λάβῃς τὰς ἐχίδνας , ἐλάχιστον , ἐὰν δὲ θέρους , μηδέν . φυλάττεσθαι δὲ τὰς ἐκ παραθαλαττίων χωρίων λαμβάνειν , ἤ τινος ἁλμυρᾶς ὑδάτων συστάσεως . διψώδης γὰρ ἡ ἀντίδοτος ἡ ἐκ τῶν τοιούτων ἐχιδνῶν γίνεται . καλῶς δὲ ἑψηθεισῶν αὐτῶν , ὥσπερ εἰ καί τις ἐσθίειν ἔμελλεν , ἐξαίρειν μὲν χρὴ τοῦ ὕδατος , ἀφαιρεῖν δὲ τὰς σάρκας , ἄνευ τοῦ συναφαιρεῖν τι τῶν ἀκανθῶν , καὶ ταύτας ἀκριβῶς λειώσαντα , μιγνύειν ἄρτου καθαρωτάτου , καλῶς ἐξηρασμένου βραχύ τι . πρὸ πάντων δ' εὔζυμός τε καὶ καλῶς ὠπτημένος ὁ ἄρτος ἔσται κριβανίτης , οὐκ ἰπνίτης . ἔνιοι μὲν οὖν ἥμισυ μέρος σταθμοῦ βάλλουσι τοῦ ἄρτου , τινὲς δὲ τὸ τρίτον μέρος . ἐγὼ δὲ καὶ τέταρτον καὶ πέμπτον ἐνίοτε ἔβαλλον . εἰ μὴ γὰρ καλῶς ὠπτημένος εἴη , κίνδυνος ὀξύτητός τι προστρίψασθαι τῷ φαρμάκῳ . κάλλιον δὲ καὶ προεξηράνθαι τισὶν ἡμέραις ἐν οἴκῳ ξηρῷ τὸν οὕτως ὠπτημένον . μιχθέντων δὲ αὐτῶν καὶ λειωθέντων ἀκριβῶς , ὡς μηδεμίαν τῆς σαρκὸς τῶν ἐχιδνῶν ἀλείωτον ὑπολείπεσθαι , κυκλίσκους ἀναπλάττειν λεπτούς . οἱ γὰρ παχεῖς δυσξήραντοι γενόμενοι τὰς μὲν τῆς ἐχίδνης σάρκας σήπεσθαι συγχωροῦσι , τὸν δ' ἄρτον ὀξύνεσθαι . διὸ καὶ ξηρὸν λειοῦν τὸν ἄρτον ἄμεινόν ἐστιν , οὐχ ὡς οἱ πρὸ ἐμοῦ σκευάζοντες τῷ Καίσαρι συνετίθεσαν , ἐμβρέχοντες αὐτὸν τῷ τῶν ἐχιδνῶν ἀφεψήματι , κᾀγὼ μέχρι πολλοῦ τοῦτ' ἐποίουν , ἀλλ' ὕστερόν μοι βέλτιον ἔδοξεν εἶναι λειώσαντι τὸν ἄρτον οὕτως ἀναμιγνύναι τῇ σαρκὶ τῶν ἐχιδνῶν ἀκριβῶς προλελειωμένῃ , θᾶττον γὰρ οὕτως οἱ κυκλίσκοι ξηραίνονται , τὸν ξηρὸν ἄρτον , οὐ τὸν ὑγρὸν ἀναμιξάντων ἡμῶν . ἔστω δὲ καὶ ὁ οἶκος ἐν ᾧ ξηραίνεσθαι μέλλουσι , πάντως μὲν ὑπερῶος , ἐστραμμένος δὲ πρὸς μεσημβρίαν , ἢ πάντως γε μὴ πρὸς ἄρκτον , ὅπως δέχηται τὰς ἡλιακὰς ἀκτῖνας ἐν πολλῷ χρόνῳ τῆς ἡμέρας , ἐν τοιούτῳ γὰρ ἀλύπως ξηρανθήσονται . μετὰ τὴν ἀνάπλασιν εὐθέως ἐν ἐκείνῳ τῷ μέρει τιθέντες , ἔνθα μὴ προσβάλλουσιν αἱ ἀκτῖνες τοῦ ἡλίου . στρέφεσθαι δὲ αὐτοὺς χρὴ συνεχῶς , ὅπως ὁμαλῶς ξηραίνωνται καθ' ἑκάτερον μέρος . εἰ μὴ γὰρ τοῦτο πράττοι τις , τὸ μὲν ἕτερον μέρος ὑπερξηρανθήσεται , τὸ δὲ ἕτερον , ὑγρὸν ἕως πολλοῦ διαμένον , σηπεδόνι περιπεσεῖν κινδυνεύσει , καὶ μετὰ τὸ ξηρανθῆναι δὲ κείσθωσαν ἄλλαις ἡμέραις πλείοσι κατὰ τὸν αὐτὸν οἶκον , ἔξω τῶν ἡλιακῶν ἀκτίνων στρεφόμενοι συνεχῶς . ἀρκεῖ δ' ὁ χρόνος οὗτος ὁ πλεῖστος ἡμερῶν ιε΄ . μεθ' ἃς ἀποτίθεσθαί σοι καιρός ἐστιν , ἕως ἂν μέλλῃς σκευάζειν τὸ φάρμακον . ἡ δ' ἀπόθεσις ἐν ἀγγείῳ καττιτερινῷ ἢ ὑαλίνῳ ἢ χρυσῷ γινέσθω . τὸ μὲν οὖν ὑάλινον καὶ τὸ χρυσοῦν οὐδεμίαν ἔχει τὴν δόλωσιν , ὁ δὲ καττιτερινὸς μίξει μολύβδου δολοῦται . τὸν τοιοῦτον οὖν φεύγειν προσήκει , οὐ μόνον ἐπὶ ταύτης , ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ἀντιδότων ἁπασῶν , ὥσπερ γε καὶ τὸν ἐξ ἀργύρου μὴ κεκαθαρμένου , τάχιστα γὰρ καὶ οὗτος ἰὸν ἐπιτρεφόμενον ἔχει . καλοῦσι δ' οἱ Ῥωμαῖοι τὸν κεκαθαρμένον ἄργυρον κάνδιδον . ἄμεινον δὲ μὴ μετὰ πολὺν χρόνον χρῆσθαι τοῖς ἀρτίσκοις , οὐ μὴν πολύ γέ τοι βλάπτονται , κᾂν μετ' ἐνιαυτὸν ἐμβληθῶσι , κᾂν μετὰ πλείονα χρόνον ἔτι τοῦδε . καλῶς γὰρ ξηρανθέντες ἐν ἀρχῇ καὶ τριῶν ἐτῶν καὶ τεττάρων ἀκμαῖοι παραμένουσιν , ἐάν γε καλῶς ὦσιν ἀποκείμενοι , καὶ καθαροῖς ὀθονίοις δι' ἡμερῶν τινων ἀπομάττοιτο τὸ ἐπιτρεφόμενον αὐτοῖς κονιορτῶδες . ἐὰν γὰρ προσμείνῃ τοῦτο χρόνῳ πλέονι , διατίτρησιν αὐτούς . εὔδηλον δ' ὅτι τοῦτο παθόντες ἄχρηστοι γίνονται , ὡς πρίν γε τοῦτο παθεῖν αὐτοὺς , κᾂν χρονίσωσιν ἱκανῶς διαμένουσι χρήσιμοι .
Lemmas: [ ἀρτίσκος θηριακός σκευασία . ] ὁ ἔχιδνα οὐ ὥσπερ ἔνιοι μέσος θέρος , οὐ μήν οὐδέ ἄρτι ὁ φωλεά παύω θηρεύω προσήκω . ἐν μέν γάρ ὁ θέρος διψώδης ὁ σάρξ αὐτός εἰμί , ἐπί δέ ὁ φωλεά ξηρός καί ψυχρός καί ἄτροφος . καλός οὖν εἰμί καιρός ὁ μεταξύ οὗτος , ὅς καί αὐτός ὁ Ἀνδρόμαχος δηλόω , ἡνίκα καί ὁ ὁ Διόνυσος Βακχεύω εἴωθα διασπάω ὁ ἔχιδνα , παύω μέν ὁ ἔαρ , οὔπω δέ ἄρχω θέρος , ἤ εἰ χειμέριος ἐπί πολύς ὁ ἔαρ γίγνομαι , κατά ὁ ἀρχή ὁ θέρος , οὐ κατά πολύς ὁ ὁ πλειάδες ἐπιτολή . ὅσος δέ ἐγκύμων εἰμί ὁ ἔχιδνα , παραιτέομαι οὗτος . ἀποτέμνω δέ ὁ τε κεφαλή καί ὁ οὐρά αὐτός . πρός γάρ ὁ δοκέω ἰώδης οὗτος εἰμί ὁ μόριον καί ὁ σκληρός , καί ὀλιγοσαρκος ὑπάρχω αὐτός πρόσειμι . αὐτάρκης δέ ἐπί ὁ μέγας ἔχιδνα ὁ ἀφαιρέω ἑκατέρωθεν , εἰμί δάκτυλος δʹ . ὅλος δέ ὁ λοιπός σῶμα , ὁ μέν ἔντερον ἐξαιρέω , ἀποδέρω δέ ὁ δέρμα , ὕδωρ περιπλύνω , ἐμβάλλω κακάβη προσήκω καθαρός ὕδωρ , καί ἄνηθον χλωρός , ἀκμάζω γάρ τηνικαῦτα , καί ἕψω ἐπί ἄνθραξ διακαίω , ἤ ξύλον ξηρός , ὅς καλέω ἄκαπνος . ἀγαθός δέ αὐτός ὁ ὁ ἄμπελος εἰμί κλῆμα . προσεπεμβάλλω δέ ἅλς , ἐάν μέν ἐν ὁ προσήκω καιρός λαμβάνω ὁ ἔχιδνα , ἐλαχύς , ἐάν δέ θέρος , μηδείς . φυλάσσω δέ ὁ ἐκ παραθαλάσσιος χωρίον λαμβάνω , ἤ τις ἁλμυρός ὕδωρ σύστασις . διψώδης γάρ ὁ ἀντίδοτος ὁ ἐκ ὁ τοιοῦτος ἔχιδνα γίγνομαι . καλός δέ ἕψω αὐτός , ὥσπερ εἰ καί τις ἐσθίω μέλλω , ἐξαίρω μέν χρή ὁ ὕδωρ , ἀφαιρέω δέ ὁ σάρξ , ἄνευ ὁ συναφαιρέω τις ὁ ἄκανθα , καί οὗτος ἀκριβής λειόω , μείγνυμι ἄρτος καθαρός , καλός ξηραίνω βραχύς τις . πρό πᾶς δέ εὔζυμος τε καί καλός ὀπτάω ὁ ἄρτος εἰμί κριβανίτης , οὐ ἰπνίτης . ἔνιοι μέν οὖν ἥμισυς μέρος σταθμός βάλλω ὁ ἄρτος , τις δέ ὁ τρίτος μέρος . ἐγώ δέ καί τέταρτος καί πέμπτος ἐνίοτε βάλλω . εἰ μή γάρ καλός ὀπτάω εἰμί , κίνδυνος ὀξύτης τις προστρίβω ὁ φάρμακον . καλός δέ καί προξηραίνω τις ἡμέρα ἐν οἶκος ξηρός ὁ οὕτως ὀπτάω . μείγνυμι δέ αὐτός καί λειόω ἀκριβής , ὡς μηδείς ὁ σάρξ ὁ ἔχιδνα ἀλείωτος ὑπολείπω , κυκλίσκος ἀναπλάσσω λεπτός . ὁ γάρ παχύς δυσξήραντος γίγνομαι ὁ μέν ὁ ἔχιδνα σάρξ σήπω συγχωρέω , ὁ δέ ἄρτος ὀξύνω . διό καί ξηρός λειόω ὁ ἄρτος ἀγαθός εἰμί , οὐ ὡς ὁ πρό ἐγώ σκευάζω ὁ Καῖσαρ συντίθημι , ἐμβρέχω αὐτός ὁ ὁ ἔχιδνα ἀφέψημα , ἐͅγώ μέχρι πολύς οὗτος ποιέω , ἀλλά ὕστερον ἐγώ ἀγαθός δοκέω εἰμί λειόω ὁ ἄρτος οὕτως ἀναμίσγω ὁ σάρξ ὁ ἔχιδνα ἀκριβής προλειόω , ταχύς γάρ οὕτως ὁ κυκλίσκος ξηραίνω , ὁ ξηρός ἄρτος , οὐ ὁ ὑγρός ἀναμίσγω ἐγώ . εἰμί δέ καί ὁ οἶκος ἐν ὅς ξηραίνω μέλλω , πάντως μέν ὑπερῷος , στρέφω δέ πρός μεσημβρία , ἤ πάντως γε μή πρός ἄρκτος , ὅπως δέχομαι ὁ ἡλιακός ἀκτίς ἐν πολύς χρόνος ὁ ἡμέρα , ἐν τοιοῦτος γάρ ἄλυπος ξηραίνω . μετά ὁ ἀνάπλασις εὐθύς ἐν ἐκεῖνος ὁ μέρος τίθημι , ἔνθα μή προσβάλλω ὁ ἀκτίς ὁ ἥλιος . στρέφω δέ αὐτός χρή συνεχής , ὅπως ὁμαλής ξηραίνω κατά ἑκάτερος μέρος . εἰ μή γάρ οὗτος πράσσω τις , ὁ μέν ἕτερος μέρος ὑπερξηραίνω , ὁ δέ ἕτερος , ὑγρός ἕως πολύς διαμένω , σηπεδών περιπίπτω κινδυνεύω , καί μετά ὁ ξηραίνω δέ κεῖμαι ἄλλος ἡμέρα πολύς κατά ὁ αὐτός οἶκος , ἔξω ὁ ἡλιακός ἀκτίς στρέφω συνεχής . ἀρκέω δέ ὁ χρόνος οὗτος ὁ πολύς ἡμέρα ιεʹ . μετά ὅς ἀποτίθημι σύ καιρός εἰμί , ἕως ἄν μέλλω σκευάζω ὁ φάρμακον . ὁ δέ ἀπόθεσις ἐν ἀγγεῖον καττιτερινός ἤ ὑάλινος ἤ χρυσός γίγνομαι . ὁ μέν οὖν ὑάλινος καί ὁ χρύσεος οὐδείς ἔχω ὁ δόλωσις , ὁ δέ κασσιτερινός μίξις μόλυβδος δολόω . ὁ τοιοῦτος οὖν φεύγω προσήκω , οὐ μόνος ἐπί οὗτος , ἀλλά καί ὁ ἄλλος ἀντίδοτος ἅπας , ὥσπερ γε καί ὁ ἐκ ἄργυρος μή τίκηκαθαρμι , ταχύς γάρ καί οὗτος ἰός ἐπιτρέφω ἔχω . καλέω δέ ὁ Ῥωμαῖος ὁ καθαρ́νω ἄργυρος κάνδιδος . ἀγαθός δέ μή μετά πολύς χρόνος χράω ὁ ἀρτίσκος , οὐ μήν πολύς γε τοι βλάπτω , ἔͅν μετά ἐνιαυτός ἐμβάλλω , ἔͅν μετά πολύς χρόνος ἔτι ὅδε . καλός γάρ ξηραίνω ἐν ἀρχή καί τρεῖς ἔτος καί τέσσαρες ἀκμαῖος παραμένω , ἐάν γε καλός εἰμί ἀπόκειμαι , καί καθαρός ὀθόνιον διά ἡμέρα τις ἀπομάσσω ὁ ἐπιτρέφω αὐτός κονιορτώδης . ἐάν γάρ προσμένω οὗτος χρόνος πολύς , διατίτρημι αὐτός . εὔδηλος δέ ὅτι οὗτος πάσχω ἄχρηστος γίγνομαι , ὡς πρίν γε οὗτος πάσχω αὐτός , ἔͅν χρονίζω ἱκανός διαμένω χρήσιμος .