galenus.de-antidotis-libri-ii 1.12
[ Περὶ τῶν ἐν τῇ τρίτῃ τάξει γεγραμμένων δυνάμεων . ] Ἐπὶ δὲ τὴν ὑπὸ Ἀνδρομάχου τάξιν γεγραμμένην τῶν ἐμβαλλομένων ἁπλῶν φαρμάκων τῇ θηριακῇ καιρὸς ἐπανελθεῖν . γράφει οὖν τρίτην τάξιν φαρμάκων ἀνὰ δραχ . ιβ΄ . λαμβανόντων , ἃ προπαρασκευάσεις ἅπαντα δηλονότι κατὰ τὴν ἰδίαν ἀκμὴν ἐκλέγων , οἷον εὐθέως τὰ ῥόδα ξηραίνων μὲν , ὡς ἐπὶ τῶν ἀρτίσκων εἴρηται , τὰ κάλλιστα , λαμβάνων δ' αὐτῶν ἅπερ εὐοδμότατα πάντως ἐστὶ , καὶ μέντοι καὶ ἐρυθρότερα τῶν ἄλλων . φυλαττόμενος δὲ τοὺς καταγείους οἴκους , ὡς μηδὲν αὐτοῖς φάρμακον ἀποτίθεσθαι , καὶ μάλιστα τοὺς ὑγροὺς αὐτῶν , ἐν οἷς εὐρὼς ἐν τάχει γίνεται . ἐφεξῆς δὲ τῆς Ἰλλυρικῆς ἴρεως ὁ Ἀνδρόμαχος ἀξιοῖ βάλλειν τοῖς ῥόδοις · οὗ λόγου μὴ παρέργως ἀκούσῃς , ὡς ὑπὲρ ἄλλου τινὸς φαρμάκου , περὶ ὧν ἐφεξῆς ἐρῶ , τὸ κάλλιστον ἐν ἑκάστῳ γένει διδάσκων ὁποῖόν ἐστι . πόλιον μὲν οὖν καὶ χαμαίδρυς εἰς Ῥώμην κομίζεται , βραχὺ βελτίων τῶν ἐν Ἰταλίᾳ γεννωμένων . ἔν τισι γὰρ τόποις τῶν Ἰταλικῶν οὐ πολύ τι λειπόμενα γεννᾶται κατ' ἐκεῖνα τῶν ἐτῶν , ἐν οἶς οὐκ ἐγίνετο σύμπαν τὸ ἔαρ ὑγρὸν , ὥσπερ πολλάκις γίνεται κατὰ τὸν τρόπον τοῦ θέρους . ἀλλ' ὅταν γε κατάστασις γίνηται ξηροτέρα , τοῖς πλείστοις τῶν ἀπὸ Κρήτης ὅμοια τὰ κατὰ τὴν Ἰταλίαν , ἢ οὐ πολύ γε λειπόμενα γεννᾶταί τινα , καθάπερ ἥ τε χαμαίδρυς καὶ ἡ χαμαιπίτυς καὶ τὸ ὑπερικὸν , ἥ τε γεντιανὴ , καὶ τὸ θλάσπι , καὶ ὁ μέλας ἐλλέβορος , ἕτερά τε τοιαῦτα . τὸ δὲ τῆς ἴρεως οὐχ οὕτως ἔχει . παραβαλλομένη γὰρ ἡ ἐκ τῆς μεγάλης Λιβύης . ἥπερ εἰς Ῥώμην φέρεται πλείστη , τοσοῦτον ἀπολείπεται τῆς Ἰλλυρικῆς , ὅσον τὸ νεκρὸν σῶμα τοῦ ζῶντος , οὐ μὴν ἔν γε τοῖς ἄλλοις ἔθνεσιν οὕτω πολὺ φαίνεται λειπομένη . καὶ ταύτης γοῦν ἐκλέγου τὴν εὐωδεστέραν , ὥσπερ γε τῶν ἄλλων φαρμάκων . ἕκαστον γὰρ ἄριστόν ἐστι τὸ τὴν τοῦ γένους ἰδίαν ὀσμὴν ἰσχυροτάτην ἔχον , ὅπερ ἐκ τοῦ πολλὰ τεθεᾶσθαι γίνεται δῆλον ἑκάστῳ . καὶ μέντοι καὶ περὶ τῆς κατὰ τὴν γεῦσιν ποιότητος ὁμοίως τὸ ἴδιον ἐν ἑκάστῳ γένει πρωτεῦον ἄριστον ἀποφανεῖ τὸ φάρμακον , ἀδόκιμα δὲ καὶ τὰ λεπτότερα καὶ ἀτροφώτερα τῶν ὁμογενῶν . ἀμείνω γὰρ ἐν ἅπαντι γένει τὰ μὴ ῥυσὰ μηδὲ ἄτροφα , καθάπερ γε καὶ τὰ ὑπερβάλλοντα τῶν συμμέτρων χείρω τῶν εὔτροφόν τε καὶ ἐσφιγμένην τὴν σύστασιν ἐχόντων . διόπερ , ὡς ἔφην , ἑορακέναι χρὴ πολλὰ πολλάκις , καὶ μάλιστα τὰ κάλλιστα , καὶ πολλῷ χρόνῳ πεῖραν ἐκ γενετῆς σφῶν αὐτῶν παρεσχηκότα , καὶ συμφώνως ὑπὸ τῶν ἐμπείρων ὕλης ἰατρικῆς ἐπῃνημένα . πάντες γοῦν ἔγραψαν ἴριν μὲν ἀρίστην εἶναι τὴν ἐν Ἰλλυριοῖς γεννωμένην , πετροσέλινον δὲ τὸ Μακεδονικὸν , ἄσφαλτον δὲ τὴν Ἰουδαϊκὴν , ﻿ ὥσπερ γε καὶ ὀποβάλσαμον , ἐπί τε τῶν ἄλλων ὁμοίως , ὑπὲρ ὧν ἐφεξῆς κατὰ τὸν ἴδιον ἑκάστου λόγον οὐ παραλείψω τὴν ἀπὸ τῆς χώρας ἀρετήν . ἐφεξῆς δὲ γλυκυῤῥίζης τε χυλοῦ καὶ βουνιάδος ἀγρίας σπέρματος μνημονεύει , καλλίστων ἡμῖν ἀμφοτέρων ἐκ Κρήτης φερομένων , καὶ μάλιστα τῆς γλυκυῤῥίζης αὐτῆς τε καὶ τοῦ χυλοῦ . σκόρδιον δὲ κάλλιστον ἡμῖν ἐκ Κρήτης φέρεται . εὕροις δ' ἂν οὐ φαῦλον οὐδ' ἐν ἄλλοις τῶν ἐθνῶν . γέγραπται δ' ὑπό τινων ἀνδρῶν ἀξιολόγων , πολέμῳ νεκρῶν ἀτάφων ἡμέραις πλείοσι γενομένων , ὅσα τῶν σωμάτων ἐπὶ τοῦ σκορδίου κατὰ τύχην ἔκειτο , πολὺ τῶν ἄλλων ἀσηπτότερα διαμεῖναι , καὶ μάλιστα αὐτῶν ἐκεῖνα τὰ μόρια τοῦ σώματος , ὅσα τῆς πόας ἔψαυε τοῦ σκορδίου · καὶ δὴ καὶ πεπίστευται τοῖς σηπεδονώδεσιν ἰοῖς τῶν ζώων , καὶ φαρμάκων δηλη τηρίοις ἀντιτετάχθαι . γέγραπται δὲ αὐτάρκως περὶ πάσης τῆς κατ' ἰατρικὴν ὕλης ἐν ε΄ . βιβλίοις Διοσκορίδου , παρ' οὗ τά τε ἄλλα καὶ τὰς ὀσφρητὰς καὶ γευστὰς ποιότητας , αἷς γνωρίζεται μάλιστα καὶ διακρίνεται τὰ δοκιμώτερα φάρμακα τῶν φαυλοτέρων , ἔνεστί σοι μανθάνειν . ἐπ' ἐνίων δὲ καὶ τὰς ὁρατὰς ποιότητας οὐ σμικρὰ συντελούσας εὑρήσεις . ἐμοὶ δ' οὐ πρόκειται κατὰ τὴν ἐνεστῶσαν πραγματείαν , ὅσα καλῶς ἑτέροις γέγραπται μεταφέρειν , ἀλλ' ἐξεργάσασθαι σαφῶς τὰ λείποντα .
Lemmas: [ περί ὁ ἐν ὁ τρίτος τάξις γράφω δύναμις . ] ἐπί δέ ὁ ὑπό Ἀνδρόμαχος τάξις γράφω ὁ ἐμβάλλω ἁπλόος φάρμακον ὁ θηριακός καιρός ἐπανέρχομαι . γράφω οὖν τρίτος τάξις φάρμακον ἀνά δραχ . ιβʹ . λαμβάνω , ὅς προπαρασκευάζω ἅπας δηλονότι κατά ὁ ἴδιος ἀκμή ἐκλέγω , οἷος εὐθύς ὁ ῥόδον ξηραίνω μέν , ὡς ἐπί ὁ ἀρτίσκος λέγω , ὁ καλός , λαμβάνω δέ αὐτός ὅς εὔοσμος πάντως εἰμί , καί μέντοι καί ἐρυθρός ὁ ἄλλος . φυλάσσω δέ ὁ κατάγειος οἶκος , ὡς μηδείς αὐτός φάρμακον ἀποτίθημι , καί μάλα ὁ ὑγρός αὐτός , ἐν ὅς εὐρώς ἐν τάχος γίγνομαι . ἐφεξῆς δέ ὁ Ἰλλυρικός ἶρις ὁ Ἀνδρόμαχος ἀξιόω βάλλω ὁ ῥόδον · ὅς λόγος μή πάρεργος ἀκούω , ὡς ὑπέρ ἄλλος τις φάρμακον , περί ὅς ἐφεξῆς λέγω , ὁ καλός ἐν ἕκαστος γένος διδάσκω ὁποῖος εἰμί . πόλιον μέν οὖν καί χαμαίδρυς εἰς Ῥώμη κομίζω , βραχύς ἀγαθός ὁ ἐν Ἰταλία γεννάω . ἐν τις γάρ τόπος ὁ Ἰταλικός οὐ πολύς τις λείπω γεννάω κατά ἐκεῖνος ὁ ἔτος , ἐν ὄις οὐ γίγνομαι σύμπας ὁ ἔαρ ὑγρός , ὥσπερ πολλάκις γίγνομαι κατά ὁ τρόπος ὁ θέρος . ἀλλά ὅταν γε κατάστασις γίγνομαι ξηρός , ὁ πολύς ὁ ἀπό Κρήτη ὅμοιος ὁ κατά ὁ Ἰταλία , ἤ οὐ πολύς γε λείπω γεννάω τις , καθά ὁ τε χαμαίδρυς καί ὁ χαμαίπιτυς καί ὁ ὑπερικόν , ὁ τε γεντιανή , καί ὁ θλάσπις , καί ὁ μέλας ἑλλέβορος , ἕτερος τε τοιοῦτος . ὁ δέ ὁ ἶρις οὐ οὕτως ἔχω . παραβάλλω γάρ ὁ ἐκ ὁ μέγας Λιβύη . ὅς εἰς Ῥώμη φέρω πολύς , τοσοῦτος ἀπολείπω ὁ Ἰλλυρικός , ὅσος ὁ νεκρός σῶμα ὁ ζάω , οὐ μήν ἐν γε ὁ ἄλλος ἔθνος οὕτως πολύς φαίνω λείπω . καί οὗτος γοῦν ἐκλέγω ὁ εὐώδης , ὥσπερ γε ὁ ἄλλος φάρμακον . ἕκαστος γάρ ἀγαθός εἰμί ὁ ὁ ὁ γένος ἴδιος ὀσμή ἰσχυρός ἔχω , ὅς ἐκ ὁ πολύς θεάομαι γίγνομαι δῆλος ἕκαστος . καί μέντοι καί περί ὁ κατά ὁ γεῦσις ποιότης ὅμοιος ὁ ἴδιος ἐν ἕκαστος γένος πρωτεύω ἀγαθός ἀποφαίνω ὁ φάρμακον , ἀδόκιμος δέ καί ὁ λεπτός καί ἄτροφος ὁ ὁμογενής . ἀγαθός γάρ ἐν ἅπας γένος ὁ μή ῥυσός μηδέ ἄτροφος , καθά γε καί ὁ ὑπερβάλλω ὁ σύμμετρος κακός ὁ εὔτροφος τε καί σφίγγω ὁ σύστασις ἔχω . διόπερ , ὡς φημί , ὁράω χρή πολύς πολλάκις , καί μάλα ὁ καλός , καί πολύς χρόνος πεῖρα ἐκ γενετή σφεῖς αὐτός παρέχω , καί συμφώνως ὑπό ὁ ἔμπειρος ὕλη ἰατρικός ἐπαινέω . πᾶς γοῦν γράφω ἴρις μέν ἀγαθός εἰμί ὁ ἐν Ἰλλυριοί γεννάω , πετροσέλινον δέ ὁ Μακεδονικός , ἄσφαλτος δέ ὁ Ἰουδαικός , ﻿ ὥσπερ γε καί ὀποβάλσαμον , ἐπί τε ὁ ἄλλος ὅμοιος , ὑπέρ ὅς ἐφεξῆς κατά ὁ ἴδιος ἕκαστος λόγος οὐ παραλείπω ὁ ἀπό ὁ χώρα ἀρετή . ἐφεξῆς δέ γλυκύρριζα τε χυλός καί βουνιάς ἄγριος σπέρμα μνημονεύω , καλός ἐγώ ἀμφότερος ἐκ Κρήτη φέρω , καί μάλα ὁ γλυκύρριζα αὐτός τε καί ὁ χυλός . σκόρδιον δέ καλός ἐγώ ἐκ Κρήτη φέρω . εὑρίσκω δέ ἄν οὐ φαῦλος οὐδέ ἐν ἄλλος ὁ ἔθνος . γράφω δέ ὑπό τις ἀνήρ ἀξιόλογος , πόλεμος νεκρός ἄταφος ἡμέρα πολύς γίγνομαι , ὅσος ὁ σῶμα ἐπί ὁ σκόρδιον κατά τύχη κεῖμαι , πολύς ὁ ἄλλος ἄσηπτος διαμένω , καί μάλα αὐτός ἐκεῖνος ὁ μόριον ὁ σῶμα , ὅσος ὁ πόα ψαύω ὁ σκόρδιον · καί δή καί πιστεύω ὁ σηπεδονώδης ἰός ὁ ζῷον , καί φάρμακον δηλος τηρέω ἀντιτάσσω . γράφω δέ αὔταρκος περί πᾶς ὁ κατά ἰατρικός ὕλη ἐν πέντε . βιβλίον Διοσκορίδης , παρά ὅς ὁ τε ἄλλος καί ὁ ὀσφρητός καί γευστός ποιότης , ὅς γνωρίζω μάλα καί διακρίνω ὁ δόκιμος φάρμακον ὁ φαῦλος , ἔνειμι σύ μανθάνω . ἐπί ἔνιοι δέ καί ὁ ὁρατός ποιότης οὐ μικρός συντελέω εὑρίσκω . ἐγώ δέ οὐ πρόκειμαι κατά ὁ ἐνίστημι πραγματεία , ὅσος καλός ἕτερος γράφω μεταφέρω , ἀλλά ἐξεργάζομαι σαφής ὁ λείπω .