galenus.de-animi-cuiuslibet-peccatorum-dignotione-et-curatione-de 3
Ἀξιῶ γὰρ , ἔφην , ἐκμαθόντας ὅσα περὶ τῆς ἀποδεικτικῆς μεθόδου γέγραπται τοῖς πρὸ ἡμῶν , ἐπ’ ἄλλων πραγμάτων πρότερον αὐτῆς λαβεῖν πεῖραν , εἰ ὄντως εὑρίσκει τι τῶν ζητουμένων · εἶναι δὲ τῶν τοιούτων πραγμάτων φύσιν ἱκανὴν μαρτυρῆσαι τοῖς εὑροῦσιν αὐτὰ , καθάπερ ἐπὶ τῷδε , τὴν δοθεῖσαν εὐθεῖαν , ἢ τὰ ἐπιταχθέντα μέρη διελεῖν . ἴσως δ’ οὐ νοοῦσιν οἱ παντάπασιν ἀμαθεῖς , ὅ τί ποτε λέγεται . ἐγὼ δὲ καθάπερ ὅλοις αὐτοῖς ἐπιχειρήσω σαφέστερον εἰπεῖν . εὐθεῖαν μὲν δοθεῖσαν ὁ λόγος λέγει τὴν προτεθεῖσαν ἐπί τινος ἀκριβῶς ὁμαλοῦ ἐπιπέδου , τὰ δ’ ἐπιταχθέντα μέρη κατὰ τὴν βουλὴν τοῦ προλαβόντος · εἴ τις εἰς πέντε διελεῖν ἴσα τὴν προτεθεῖσαν εὐθεῖαν ἢ ἑπτὰ κελεύσειεν ἤτοι εἰς εἴκοσιν ἢ εἰς ἑκατόν · ἐὰν γὰρ εὕρῃς μέθοδον μίαν , ἢ παρ’ ἑτέρου διδαχθεὶς χρώμενος , εἰς ὅσα περ ἂν ἐθέλῃς μέρη τὴν προτεθεῖσαν εὐθεῖαν διορίσεις , αὐτὸ μαρτυρήσει σοι τὸ πρᾶγμα , φαίνοιτο ἅπαντα τὰ μέρη τοῖς οὕτω διαιρεθεῖσιν ἀκριβῶς ἴσα , καὶ τὰ τοιαῦτα πάντα προβλήματα βεβαίως εὑρημένα δι’ αὐτῶν τῶν ἐναργῶς φαινομένων , οἷον ὅταν περιγράψαι τῷ δοθέντι τετραγώνῳ κύκλον ἐπιταχθῶμεν · κατὰ ταῦτα δὲ καὶ τῷ δοθέντι κύκλῳ τετράγωνον περιγράψαι , ἢ ἐγγράψαι · πάλιν περὶ τὸ δοθὲν πεντάγωνον , ἰσόπλευρόν τε καὶ ἰσογώνιον , κύκλον περιγράψαι . ἐὰν γάρ τις ἕκαστον τῶν τοιούτων δι’ ἧς ἔμαθεν μεθόδου περιγράψαι παραχρῆμα δυνηθῇ , πρὸς αὐτοῦ τοῦ πράγματος ἐμαρτυρήθη τὸ ζητούμενον εὑρηκώς . οὐ μὴν , εἰ γέγονεν ἢ ἀγέννητος ὁ κόσμος ἐστὶ , δύναται τὸ πρᾶγμα μαρτυρῆσαι αὐτὸ , καθάπερ οὐδὲ εἰ πεπερασμένον ἢ ἄπειρον τὸ πᾶν , ἢ πόσος ὁ τῶν κυμάτων ἀριθμός · οὐδὲν γὰρ τῶν τοιούτων ζητημάτων ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ δοκοῦντος εὑρίσκεσθαι πράγματος ἐπικρίνεται · καθάπερ ἐὰν ἐπιταχθεὶς τῷ κύκλῳ δωδεκάπλευρον , ἰσόγωνόν τε καὶ ὀρθογώνιον περιγράψαι , ﻿ ἢ ἐγγράψαι , εὐθέως τοῦτο ποιήσοις . καὶ γὰρ ἐγγραφόμενόν τε καὶ περιγραφόμενον ἐναργῶς ὁρᾶται , ὥσπερ γε καὶ ὁ κύκλος ἐγγραφόμενός τε καὶ περιγραφόμενος τῷ τοιούτῳ πολυγώνῳ . ὅταν γ’ οὖν εὕρωμεν ἀποδεικτικὴν μέθοδον , ἐπὶ τὸ ζητούμενον ἡμᾶς ἄγει , μαρτυρεῖταί τε πρὸς αὐτοῦ τοῦ πράγματος ἐναργῶς , καὶ βασάνους μικρὰς ἐκ τοῦδε τῆς κατ’ αὐτῆς ἀληθείας ἕξομεν , ὡς τολμήσασθαί ποτε χρήσασθαι κᾀπὶ τῶν δυναμένων αὐτὸ μαρτυρεῖν ἐναργῶς . οὐκοῦν ἀξιῶ τινα περὶ τῶν μεγίστων πραγμάτων εὐθέως ἀποκινδυνεύειν · εἰ δὲ δὴ μέγιστά ἐστι τὰ πρὸς εὐδαιμονίαν ἄγοντα , προγυμνάσασθαί γε πρότερον ἐν ὕλαις πραγμάτων , ἐλεγχούσαις μὲν τὸ ψεῦδος οἰόμενον εὑρηκέναι τὰ ζητούμενα , μαρτυρούσαις δὲ τοῖς ἀληθῶς εὑρηκόσιν . ἡ τοιαύτη δὲ μέθοδος ἡ κατὰ γεωμετρίαν ἐστὶν , ἀριθμητικήν τε καὶ λογιστικὴν , ἀστρονομίαν τε καὶ ἀρχιτεκτονίαν · ἐν γὰρ ὀνόματι τῷ τῆς ἀρχιτεκτονίας ὑπογράφω καταγραφὰς ὡρολογιῶν , καὶ κλεψυδρῶν , ὑδροσκοπιῶν τε καὶ μηχανημάτων ἁπάντων , ἐν οἷς ἐστι καὶ τὰ πνευματικὰ προσαγορευόμενα . μαρτυρεῖ γοῦν ἅπαντα ταῦτα τοῖς εὑρίσκουσιν αὐτὰ , καθάπερ καὶ τὴν ἀστρονομίαν , καὶ γὰρ ταῦτα πρὸς αὐτῶν τῶν ἐναργῶς φαινομένων ἐπικρίνεται , βασανίζεταί τε καὶ μαρτυρεῖται , εἴ γε δὴ τῶν ἐναργῶς φαινομένων ἐστὶν ἔκλειψις ἡλίου καὶ σελήνης , ὅσα τε κατὰ τοὺς ἀπλανεῖς καὶ πλανήτας ἀστέρας ὁρᾶται . ὅτι δὲ δάκνονται τὴν ψυχὴν ἅπαντες ἐπὶ τοῖς λόγοις τούτοις , ὅσοι προβεβηκότες ἤδη κατὰ τὴν ἡλικίαν οὐκ ἔτι καιρὸν ἔχουσι χρόνῳ πολλῷ βασανίσαι τὴν ἀποδεικτικὴν μέθοδον ἐπὶ πραγμάτων ἐναργῶς αὐτὴν μαρτυρῆσαι δυναμένων · ἤτοι γὰρ , ὡς ἔφην , διὰ φιλαυτίαν , ἢ διὰ δοξοσοφίαν , ἢ φιλοτιμίαν , ἢ φιλοδοξίαν , ἢ ἀλαζονείαν , ἢ χρηματισμὸν , ἔνιοι μὲν ἑαυτοὺς , ἔνιοι δ’ ἄλλους ἀναπείθουσιν ἐπίστασθαί τι βέβαιον . οὐδὲν οὖν ἐστι θαυμαστὸν , ἐν ταῖς ἰδίαις ἕκαστον διατριβαῖς τοὺς φοιτητὰς ἀναπείθειν , ἐνίους μὲν ὀνώδεις φύσει , τινὰς . δὲ δριμεῖς μὲν , ἀλλὰ ἀγυμνάστους ἐν τοῖς πρώτοις μαθήμασιν · συμφέρει γὰρ , οἶμαι , διδασκάλοις ἀλαζόσι τοιούτους ἔχειν μαθητὰς , ὡς ὅ τε συνετὸς φύσει καὶ προγεγυμνασμένος ἐν τοῖς μαθήμασιν εὐθέως αὐτῶν καταφρονῇ , καθάπερ κᾀγὼ πολλῶν διδασκάλων ἔτι μειράκιον ὢν ὑπερεφρόνησα , τολμώντων μὲν ἀποφαίνεσθαί τινα μαχόμενα τοῖς ἐπιστημονικῶς ἀποδεδειγμένοις ἐν γεωμετρίᾳ , γιγνωσκόντων δ’ αὐτῶν οὐδ’ εἴδωλον ἀποδείξεως . ἐὰν οὖν ἐξέλῃ ὁ μέλλων ἀλήθειαν ζητῆσαι ἀλαζονείαν , φιλαυτίαν , φιλοτιμίαν , φιλοδοξίαν , δοξοσοφίαν , φιλοχρηματίαν , ὁ δ’ ἀφίξεται πάντως ἐν αὐτῇ προγυμνασάμενος οὐ μησὶν , ἀλλὰ ἔτεσί ποθ’ ὕστερον , ζητήσας τὰ πρὸς εὐδαιμονίαν τε καὶ κακοδαιμονίαν ἄγειν δυνάμενα δόγματα · τὸν δ’ ὑπό τινων παθῶν , ὧν εἶπον , οἰστρούμενον , πρὸς μὲν τὴν οὕτω μακρὰν ὁδὸν ὀκνῶ , ἐκείνους δὲ μισῶ ἐπίβουλόν τε καὶ διάβολον κατασκευάζοντας . τούτοις γὰρ εἰώθασι προκαταλαμβάνειν τοὺς ἑαυτῶν μαθητὰς , ὡς μηδ’ ὑπομεῖναί ποτε τὸ παρασχεῖν τὰ ὦτα τοιούτοις λόγοις , ὁποίους ἐγὼ μέχρι δεῦρο προὐχειρισάμην . ἑτοιμότατον δ’ ἐστὶ πείθεσθαι μειρακίοις ἀπαιδεύτοις διδάσκαλον τὸν ἐροῦντα σεμνῷ προσώπῳ , ῥᾴστην ὁδὸν ἐπὶ σοφίαν , ὑφηγήμενον παρὰ τοῖς Κυνικοῖς ὀνομαζομένοις . καὶ γὰρ καὶ οὗτοι σύντομον ἐπ’ ἀρετὴν ὁδὸν εἶναί φασι τὸ σφέτερον ἐπιτήδευμα . τινὲς δὲ αὐτῶν ἐλέγχοντες οὐκ ἐπ’ ἀρετὴν , ἀλλὰ δι’ ἀρετῆς ἐπ’ εὐδαιμονίαν , ὁδὸν εἶναι φάσκουσι τὴν Κυνικὴν φιλοσοφίαν . ἀλλ’ ἕτεροί γε ἀληθέστερον ἀποφαινόμενοι αὐτὴν σύντομον ἐπ’ ἀλαζονείας ὁδὸν εἶναί φασι , ἀμαθῆ τῶν τοιούτων ἀνθρώπων τόλμαν . ὥσπερ οὖν οἱ Κυνικοὶ πάντες , οὕς γε δὴ τεθέαμαι κατὰ τὸν ἐμαυτοῦ βίον , οὕτω καὶ τῶν φιλοσόφων εἶναι ἐπαγγελλομένων ἔνιοι φεύγειν ὁμολογοῦσι τὴν ἐν τῇ λογικῇ θεωρίᾳ γυμνασίαν · εἶθ’ , ὅταν ἡμῶν ἀπαλλαγῶσιν , οὐκ ἀξιοῦσι διαλέγεσθαι τοῖς ἐπιτυγχάνουσιν ἀνθρώποις , αἰπόλοις , καὶ βουκόλοις , καὶ σκαπανεῦσι , καὶ θερισταῖς , ὅτι μὴ παρακολουθοῦσιν , ὥς φασι , τοῖς λεγομένοις , ἀγύμναστοι περὶ λόγους ὄντες , ὥσπερ αὐτοὶ γεγυμνασμένοι ποτὲ κατὰ τὰ πρῶτα μαθήματα , καὶ οὐκ αἴφνης περὶ τέλους βίου , καὶ εὐδαιμονίας , καὶ κακοδαιμονίας ἀκούσαντες τοῦ διδασκάλου λόγους τινὰς ἀποδεικτικοὺς , ὡς ἐκεῖνος ἐνόμιζε , πεισθέντες δὲ δι’ ἀγυμνασίαν · αἵπερ αὐτοῖς , ὡς ἔφην , δι’ ὁμοιότητος τῶν ψευδῶν λόγων πρὸς τοὺς ἀληθεῖς αἰτίαι τῶν ψευδῶν δογμάτων · τὰς δ’ ὁμοιότητας οἱ μάλιστα τετριμμένοι καθ’ ἑκάστην ὅλην πραγματείαν ἀκριβῶς διαγινώσκουσιν . ἀναγκαῖον δ’ ἐστὶ τὸν ἐξαίφνης προελθόντα κρίσει λόγου ἀδυνατεῖν διαγνῶναί τε καὶ διακρῖναι τοὺς ψευδεῖς ἀπὸ τῶν ἀληθῶν . ἐναργὲς δὲ τοῦτο τεκμήριόν ἐστι , τὰ καλούμενα σοφίσματα , λόγοι τινὲς ὄντες ψευδεῖς εἰς ὁμοιότητα τῶν ἀληθῶν πεπανουργευμένοι . τὸ μὲν οὖν ψεῦδος αὐτῶν πρόδηλον φαίνεται διὰ τοῦ συμπεράσματος οὐκ ὄντος ἀληθοῦς . ἐπειδὴ δ’ οἱ ψευδεῖς λόγοι πάντως ἤτοι τῶν λημμάτων ἔχουσί τι ψεῦδος , ἢ τὸ συμπέρασμα κακῶς ἐπιφερόμενον , οὐ φαίνεται δὲ προχείρως ταῦτα κατὰ τὰ ﻿ σοφίσματα , διὰ τοῦτο δύσοπτα τοῖς ἀγυμνάστοις περὶ λόγους . ὅπου τοίνυν ὁμολογοῦμεν τὸ ψεῦδος τὸν λόγον εἶναι , διὰ τὸ φαίνεσθαι πᾶσιν ἐναργῶς τὸ συμπέρασμα αὐτοῦ ψεῦδος , ὅμως ἡ λύσις ἀπορεῖται τοῖς ἀγυμνάστοις , ἀσφαλὲς μὲν αὐτοῖς εἴη πάντας ὑποπτεύειν λόγους , συγκατατίθεσθαι δὲ μηδενὶ πρότερον , ἄχρι περ ἂν ἀκριβῶς ἑαυτοὺς πείσωσιν , ἱκανοὺς εἶναι γιγνώσκειν τὰς ὁμοιότητας τῶν ψευδῶν λόγων πρὸς τοὺς ἀληθεῖς , πείσωσι δὲ προβάλλειν ἐπιτρέποντες τοῖς βουλομένοις τῇ πείρᾳ γνῶναι τὴν δι’ αὐτῶν . ἆρ’ οὖν ἄλλο τι συμβουλεύουσιν , ἢ γυμνάζειν ἀξιοῦσιν ἐν τῇ τῶν σοφισμάτων λύσει τοὺς μαθητάς ; οὐδαμῶς οὐδὲν ἄλλο τῆς λύσεως οὔσης , ὡς ἔφην , ἐν τῷ φράσαι τὴν πρὸς τὸν ἀληθῆ λόγον ὁμοιότητα τοῦ ψευδοῦς . ἀναγκαῖον οὖν ἐστιν προμεμαθηκέναι πρὸ τῆς τῶν ἀληθῶν λόγων φύσεως , ὁ γὰρ ἐν ἐκείνοις γυμνασάμενος , ὡς ἀκριβῶς τε ἅμα καὶ ταχέως γιγνώσκειν αὐτῶν τὸ εἶδος , οὐ χαλεπῶς ἂν , ἔφην , διαγινώσκοι τοὺς ψευδεῖς . ἐγὼ τοῦτ’ ἔδειξα μειράκιά πω γεγυμνασμένα ἐν μαθήμασι διδάξας γνωρίζειν ἀληθεῖς λόγους , ἀξιώσας τι προβάλλειν αὐτοῖς σοφισμάτων τοῖς βουλομένοις τῶν παρόντων . αὐτὰ γὰρ ἐγνώρισε τὴν ἀτοπίαν αὐτῶν , ἤτοι κατὰ τὸ σχῆμα γεγενημένην , οὐκ ὂν συλλογιστικὸν , ἢ κατὰ τῶν λημμάτων ψευδῆ οὖσαν , ὥστε κᾀκ τούτου φανῆναι σαφῶς τοῖς δοξοσόφοις τούτοις πρεσβύταις , ὅσοι σοφίσματα λύειν ἀδυνατοῦσιν , ὅτι διὰ τὴν ἄγνοιαν τῶν ἀληθῶν λόγων τοῦτο πεπόνθασιν · εἶτ’ ἐσχάτης καταγνώσεως ἄξιοί εἰσιν , διὰ προπετῆ συγκατάθεσιν ἐν κακοδαίμονι βίῳ γενόμενοι · ἡ γὰρ περὶ τέλους δόξα ψευδὴς ὡμολόγηται πᾶσι πρὸς κακοδαιμονίαν ἄγειν · οὗτοι δὲ ἀγύμναστοί τινές εἰσι περὶ διαγνώσεως ἀληθῶν τε καὶ ψευδῶν λόγων , ἐνίοτε πιστευόμενοί τινος νοεῖν ἀλήθειαν δόξης , ἀγνοοῦσι μὲν , ὅτι λόγον ἐνδεχόμενον εἰρήκασιν , ὡς φαινομένων ἐναργῶς ὧν δοξάζουσι , κελεύουσι δ’ ἡμᾶς ἕπεσθαί τε καὶ πείθεσθαι χωρὶς ἀποδείξεως , πολλάκις δὲ μόνης ἐνδείξεως δεομένου τοῦ λόγου , δι’ ἀποδείξεως ἐπιχειροῦσιν αὐτὸν πιστοῦσθαι . τινὲς δὲ ἀγνοοῦντες , ὅπῃ διαφέρει τὸ τῆς ἐνδείξεως δεόμενον , ἢ ὡς πρῶτόν τε καὶ ἐξ αὐτοῦ πιστὸν , ὅμως ἐπιχειροῦσιν ἀποφαίνεσθαι περὶ πραγμάτων ἀκριβοῦς ἐπισκέψεως δεομένων . καὶ ταῦτα πεπόνθασι πολλοὶ τῶν ἤδη γεγηρακότων ἐν φιλοσοφίᾳ . τί οὖν , ὦ πρὸς θεῶν , ἢ τῶν τοιούτων ἀμάθειάν τε καὶ δοξοσοφίαν δοκεῖ σοι δύνασθαι θεραπευθῆναι ῥᾳδίως ; ἢ ὅστις μὲν σκιῤῥώδης ἐτῶν ἤδη τριῶν ἢ τεττάρων ἄλυπον ἔχει τὸν σκίῤῥον ; ἤ τε τῶν τοιούτων γερόντων ψυχὴ τὸν τῆς ἀμαθείας τε καὶ δοξοσοφίας σκίῤῥον ἐτῶν τριάκοντα ἔχουσα δύναται λυθῆναι ; θὲς , εἰ βούλει , καὶ δύνασθαι , καὶ σκέψαι , πότερον ἡμερῶν , ἢ μηνῶν , ἢ ἐτῶν τοῦ τοιούτου σκίῤῥου θεραπεία δεῖται . μὴ τοίνυν θαύμαζε , διὰ τί πολλοῖς τῶν φιλοσοφεῖν ἐπαγγελλομένων οὐδ’ ὅλως ἀξιῶ διαλέγεσθαι · ἀμείνους γὰρ αὐτῶν οἶδα πάντας ἰδιώτας τε καὶ συνετοὺς φύσει , καὶ πεπαιδευμένους τὴν παρ’ Ἕλλησιν ἐξ ἀρχῆς εὐδοκιμοῦσαν παιδείαν . οὗτοι μὲν καὶ γνωρίζουσι ῥᾳδίως , ὅσα τ’ ἐναργῶς ἀκολουθεῖ . τῶν δ’ ὡς ἐριζομένων ὄντων , ἢ προσποιουμένων μὲν μὴ γνωρίζειν , ὅσα τοῖς δόγμασιν αὐτῶν ἐναντιοῦται , πολλάκις ἐπειράθην . περὶ μὲν γοῦν τῶν ἑπομένων ἑκάστῳ τέλει μυριάκις ἤδη λόγων ἡμῖν γεγονότων πρὸς πολλοὺς τῶν φιλοσόφων , οἱ μὲν ἄλλοι πάντες διὰ τὸ πεπαιδεῦσθαι τὴν πρώτην παιδείαν ὀξεῖς εἰσι τὴν διάνοιαν , αὐτοί τε τοὺς ἀκολούθους βίους τοῖς αὑτῶν δόγμασιν ἔλεγον , τὸν ἡμῶν λόγον γνωρίζοντες · οἱ δ’ ἄλλοι , ὡς εἴρηται , γεγηρακότες ἐν δοξοσοφίᾳ , μόνοι τἀναντία λέγοντες , εἶτα καταγελώμενοι πρὸς ἁπάντων τῶν παρόντων εἰς λοιδορίαν αὐτῶν ἐτρέποντο . ἀλλὰ τὰ μὲν ἐξηγημένα πολλάκις ἡμῖν ἅμα πολλοῖς ἀνδράσι περὶ τῶν ἀκολούθων ἑκάστῳ τέλει βίων ἐν ἑτέροις ὑπομνήμασιν ἔχεις · καὶ δῆλον ὅτι πολλὰ παραδείγματα τῶν ἁμαρτημάτων , ὧν ἁμαρτάνουσιν ἐν αὐτοῖς , γέγραπται . πάντα γὰρ , ὅσα καθ’ ὅλον τὸν βίον ἐναντίως ἀλλήλοις πράττουσιν , ὅσα τε καὶ λέγουσιν οἱ ἀπὸ τῶν διαφόρων αἱρέσεων ἀναγόμενοι , κατάκρισις ψευδὴς γίγνεται , καὶ πρόδηλόν γ’ ἐστὶν , ὡς κακῶς τε γίγνεται πάντα , καὶ ἁμαρτημάτων ἐστὶ τὰ κατὰ πᾶσαν αἵρεσιν πλημμελήματα , τῆς ἀληθοῦς εὑρηκυίας οὐ μόνον τὸ τέλος , ἀλλὰ καὶ τὸν ἀκόλουθον αὐτῷ βίον , ἔνθα καὶ σαφῶς , ὅπῃ διαφέρει πάθος ἁμαρτήματος , ἔνεστί σοι μαθεῖν . ὁ μὲν γὰρ εὐεργετεῖν , εἰ οὕτως ἔτυχε , τοὺς ἀνθρώπους δόγμα θέμενος , ὡς ἀληθὲς , ἢ τέλειον εὐεργετῆσαί τινας , ἐκλείπων τὴν βοήθειαν , ἢ δι’ ὕπνον , ἢ ἀργίαν , ἢ φιληδονίαν , ἤ τι τοιοῦτον κατὰ πάθος ἐσφάλη · κεκρικὼς δέ τις ἑαυτῷ μόνῳ τὰς ἡδονὰς ἢ τὴν ἀοχλησίαν ἐκπορίζειν , ἀποσχόμενος δὲ διὰ τοῦτο πολίταις ἢ οἰκείοις ἀδικουμένοις βοηθῆσαι , διὰ μοχθηρὰν δόξαν , οὐ διὰ πάθος ἥμαρτε .
Lemmas: ἀξιόω γάρ , φημί , ἐκμανθάνω ὅσος περί ὁ ἀποδεικτικός μέθοδος γράφω ὁ πρό ἐγώ , ἐπί ἄλλος πρᾶγμα πρότερος αὐτός λαμβάνω πεῖρα , εἰ ὄντως εὑρίσκω τις ὁ ζητέω · εἰμί δέ ὁ τοιοῦτος πρᾶγμα φύσις ἱκανός μαρτυρέω ὁ εὑρίσκω αὐτός , καθά ἐπί ὅδε , ὁ δίδωμι εὐθεῖα , ἤ ὁ ἐπιτάσσω μέρος διαιρέω . ἴσως δέ οὐ νοέω ὁ παντάπασι ἀμαθής , ὅς τις ποτέ λέγω . ἐγώ δέ καθά ὅλος αὐτός ἐπιχειρέω σαφής λέγω . εὐθεῖα μέν δίδωμι ὁ λόγος λέγω ὁ προτίθημι ἐπί τις ἀκριβής ὁμαλός ἐπίπεδος , ὁ δέ ἐπιτάσσω μέρος κατά ὁ βουλή ὁ προλαμβάνω · εἰ τις εἰς πέντε διαιρέω ἴσος ὁ προτίθημι εὐθεῖα ἤ ἑπτά κελεύω ἤτοι εἰς εἴκοσι ἤ εἰς ἑκατόν · ἐάν γάρ εὑρίσκω μέθοδος εἷς , ἤ παρά ἕτερος διδάσκω χράω , εἰς ὅσος περ ἄν ἐθέλω μέρος ὁ προτίθημι εὐθύς διορίζω , αὐτός μαρτυρέω σύ ὁ πρᾶγμα , φαίνω ἅπας ὁ μέρος ὁ οὕτως διαιρέω ἀκριβής ἴσος , καί ὁ τοιοῦτος πᾶς πρόβλημα βέβαιος εὑρίσκω διά αὐτός ὁ ἐναργής φαίνω , οἷος ὅταν περιγράφω ὁ δίδωμι τετράγωνος κύκλος ἐπιτάσσω · κατά οὗτος δέ καί ὁ δίδωμι κύκλος τετράγωνος περιγράφω , ἤ ἐγγράφω · πάλιν περί ὁ δίδωμι πεντάγωνος , ἰσόπλευρος τε καί ἰσογώνιος , κύκλος περιγράφω . ἐάν γάρ τις ἕκαστος ὁ τοιοῦτος διά ὅς μανθάνω μέθοδος περιγράφω παραχρῆμα δύναμαι , πρός αὐτός ὁ πρᾶγμα μαρτυρέω ὁ ζητέω εὑρίσκω . οὐ μήν , εἰ γίγνομαι ἤ ἀγέννητος ὁ κόσμος εἰμί , δύναμαι ὁ πρᾶγμα μαρτυρέω αὐτός , καθά οὐδέ εἰ περαίνω ἤ ἄπειρος ὁ πᾶς , ἤ πόσος ὁ ὁ κῦμα ἀριθμός · οὐδείς γάρ ὁ τοιοῦτος ζήτημα ὑπό αὐτός ὁ δοκέω εὑρίσκω πρᾶγμα ἐπικρίνω · καθά ἄν ἐπιτάσσω ὁ κύκλος δωδεκάπλευρον , ἰσόγωνος τε καί ὀρθογώνιον περιγράφω , ﻿ ἤ ἐγγράφω , εὐθύς οὗτος ποιέω . καί γάρ ἐγγράφω τε καί περιγράφω ἐναργής ὁράω , ὥσπερ γε καί ὁ κύκλος ἐγγράφω τε καί περιγράφω ὁ τοιοῦτος πολύγωνος . ὅταν γε οὖν εὑρίσκω ἀποδεικτικός μέθοδος , ἐπί ὁ ζητέω ἐγώ ἄγω , μαρτυρέω τε πρός αὐτός ὁ πρᾶγμα ἐναργής , καί βάσανος μικρός ἐκ ὅδε ὁ κατά αὐτός ἀλήθεια ἔχω , ὡς τολμάω ποτέ χράω εἰͅπί ὁ δύναμαι αὐτός μαρτυρέω ἐναργής . οὐκοῦν ἀξιόω τις περί ὁ μέγας πρᾶγμα εὐθύς ἀποκινδυνεύω · εἰ δέ δή μέγας εἰμί ὁ πρός εὐδαιμονία ἄγω , προγυμνάζω γε πρότερος ἐν ὕλη πρᾶγμα , ἐλέγχω μέν ὁ ψεῦδος οἴομαι εὑρίσκω ὁ ζητέω , μαρτυρέω δέ ὁ ἀληθής εὑρίσκω . ὁ τοιοῦτος δέ μέθοδος ὁ κατά γεωμετρία εἰμί , ἀριθμητικός τε καί λογιστικός , ἀστρονομία τε καί ἀρχιτεκτονία · ἐν γάρ ὄνομα ὁ ὁ ἀρχιτεκτονία ὑπογράφω καταγραφή ὡρολογεία , καί κλεψύδρα , ὑδροσκοπία τε καί μηχάνημα ἅπας , ἐν ὅς εἰμί καί ὁ πνευματικός προσαγορεύω . μαρτυρέω γοῦν ἅπας οὗτος ὁ εὑρίσκω αὐτός , καθά καί ὁ ἀστρονομία , καί γάρ οὗτος πρός αὐτός ὁ ἐναργής φαίνω ἐπικρίνω , βασανίζω τε καί μαρτυρέω , εἰ γε δή ὁ ἐναργής φαίνω εἰμί ἔκλειψις ἥλιος καί σελήνη , ὅσος τε κατά ὁ ἀπλανής καί πλανήτης ἀστήρ ὁράω . ὅτι δέ δάκνω ὁ ψυχή ἅπας ἐπί ὁ λόγος οὗτος , ὅσος προβαίνω ἤδη κατά ὁ ἡλικία οὐ ἔτι καιρός ἔχω χρόνος πολύς βασανίζω ὁ ἀποδεικτικός μέθοδος ἐπί πρᾶγμα ἐναργής αὐτός μαρτυρέω δύναμαι · ἤτοι γάρ , ὡς φημί , διά φιλαυτία , ἤ διά δοξοσοφία , ἤ φιλοτιμία , ἤ φιλοδοξία , ἤ ἀλαζονεία , ἤ χρηματισμός , ἔνιοι μέν ἑαυτοῦ , ἔνιοι δέ ἄλλος ἀναπείθω ἐπίσταμαι τις βέβαιος . οὐδείς οὖν εἰμί θαυμαστός , ἐν ὁ ἴδιος ἕκαστος διατριβή ὁ φοιτητής ἀναπείθω , ἔνιοι μέν ὀνώδης φύσις , τις . δέ δριμύς μέν , ἀλλά ἀγύμναστος ἐν ὁ πρῶτος μάθημα · συμφέρω γάρ , οἴομαι , διδάσκαλος ἀλαζών τοιοῦτος ἔχω μαθητής , ὡς ὁ τε συνετός φύσις καί προγυμνάζω ἐν ὁ μάθημα εὐθύς αὐτός καταφρονέω , καθά ἐͅγώ πολύς διδάσκαλος ἔτι μειράκιον εἰμί ὑπερφρονέω , τολμάω μέν ἀποφαίνω τις μάχομαι ὁ ἐπιστημονικός ἀποδείκνυμι ἐν γεωμετρία , γιγνώσκω δέ αὐτός οὐδέ εἴδωλον ἀπόδειξις . ἐάν οὖν ἐξαιρέω ὁ μέλλω ἀλήθεια ζητέω ἀλαζονεία , φιλαυτία , φιλοτιμία , φιλοδοξία , δοξοσοφία , φιλοχρηματία , ὁ δέ ἀφικνέομαι πάντως ἐν αὐτός προγυμνάζω οὐ μείς , ἀλλά ἔτος ποτέ ὕστερον , ζητέω ὁ πρός εὐδαιμονία τε καί κακοδαιμονία ἄγω δύναμαι δόγμα · ὁ δέ ὑπό τις πάθος , ὅς λέγω , οἰστράω , πρός μέν ὁ οὕτως μακρός ὁδός ὀκνέω , ἐκεῖνος δέ μισέω ἐπίβουλος τε καί διάβολος κατασκευάζω . οὗτος γάρ εἴωθα προκαταλαμβάνω ὁ ἑαυτοῦ μαθητής , ὡς μηδέ ὑπομένω ποτέ ὁ παρέχω ὁ οὖς τοιοῦτος λόγος , ὁποῖος ἐγώ μέχρι δεῦρο προχειρίζω . ἑτοῖμος δέ εἰμί πείθω μειράκιον ἀπαίδευτος διδάσκαλος ὁ λέγω σεμνός πρόσωπον , ῥᾴδιος ὁδός ἐπί σοφία , ὑφηγήνυμι παρά ὁ Κυνικός ὀνομάζω . καί γάρ καί οὗτος σύντομος ἐπί ἀρετή ὁδός εἰμί φημί ὁ σφέτερος ἐπιτήδευμα . τις δέ αὐτός ἐλέγχω οὐ ἐπί ἀρετή , ἀλλά διά ἀρετή ἐπί εὐδαιμονία , ὁδός εἰμί φάσκω ὁ Κυνικός φιλοσοφία . ἀλλά ἕτερος γε ἀληθής ἀποφαίνω αὐτός σύντομος ἐπί ἀλαζονεία ὁδός εἰμί φημί , ἀμαθής ὁ τοιοῦτος ἄνθρωπος τόλμα . ὥσπερ οὖν ὁ Κυνικός πᾶς , ὅς γε δή θεάομαι κατά ὁ ἐμαυτοῦ βίος , οὕτως καί ὁ φιλόσοφος εἰμί ἐπαγγέλλω ἔνιοι φεύγω ὁμολογέω ὁ ἐν ὁ λογικός θεωρία γυμνασία · εἶτα , ὅταν ἐγώ ἀπαλλάσσω , οὐ ἀξιόω διαλέγω ὁ ἐπιτυγχάνω ἄνθρωπος , αἴπολος , καί βουκόλος , καί σκαπανεύς , καί θεριστής , ὅτι μή παρακολουθέω , ὡς φημί , ὁ λέγω , ἀγύμναστος περί λόγος εἰμί , ὥσπερ αὐτός γυμνάζω ποτέ κατά ὁ πρῶτος μάθημα , καί οὐ αἴφνης περί τέλος βίος , καί εὐδαιμονία , καί κακοδαιμονία ἀκούω ὁ διδάσκαλος λόγος τις ἀποδεικτικός , ὡς ἐκεῖνος νομίζω , πείθω δέ διά ἀγυμνασία · ὅς αὐτός , ὡς φημί , διά ὁμοιότης ὁ ψευδής λόγος πρός ὁ ἀληθής αἰτία ὁ ψευδής δόγμα · ὁ δέ ὁμοιότης ὁ μάλα τρίβω κατά ἕκαστος ὅλος πραγματεία ἀκριβής διαγιγνώσκω . ἀναγκαῖος δέ εἰμί ὁ ἐξαίφνης προέρχομαι κρίσις λόγος ἀδυνατέω διαγιγνώσκω τε καί διακρίνω ὁ ψευδής ἀπό ὁ ἀληθής . ἐναργής δέ οὗτος τεκμήριον εἰμί , ὁ καλέω σόφισμα , λόγος τις εἰμί ψευδής εἰς ὁμοιότης ὁ ἀληθής πανουργεύομαι . ὁ μέν οὖν ψεῦδος αὐτός πρόδηλος φαίνω διά ὁ συμπέρασμα οὐ εἰμί ἀληθής . ἐπειδή δέ ὁ ψευδής λόγος πάντως ἤτοι ὁ λῆμμα ἔχω τις ψεῦδος , ἤ ὁ συμπέρασμα κακός ἐπιφέρω , οὐ φαίνω δέ πρόχειρος οὗτος κατά ὁ ﻿ σόφισμα , διά οὗτος δύσοπτος ὁ ἀγύμναστος περί λόγος . ὅπου τοίνυν ὁμολογέω ὁ ψεῦδος ὁ λόγος εἰμί , διά ὁ φαίνω πᾶς ἐναργής ὁ συμπέρασμα αὐτός ψεῦδος , ὅμως ὁ λύσις ἀφοράω ὁ ἀγύμναστος , ἀσφαλής μέν αὐτός εἰμί πᾶς ὑποπτεύω λόγος , συγκατατίθημι δέ μηδείς πρότερος , ἄχρι περ ἄν ἀκριβής ἑαυτοῦ πείθω , ἱκανός εἰμί γιγνώσκω ὁ ὁμοιότης ὁ ψευδής λόγος πρός ὁ ἀληθής , πείθω δέ προβάλλω ἐπιτρέπω ὁ βούλομαι ὁ πεῖρα γιγνώσκω ὁ διά αὐτός . ἆρα οὖν ἄλλος τις συμβουλεύω , ἤ γυμνάζω ἀξιόω ἐν ὁ ὁ σόφισμα λύσις ὁ μαθητής ; οὐδαμῶς οὐδείς ἄλλος ὁ λύσις εἰμί , ὡς φημί , ἐν ὁ φράζω ὁ πρός ὁ ἀληθής λόγος ὁμοιότης ὁ ψευδής . ἀναγκαῖος οὖν εἰμί προμανθάνω πρό ὁ ὁ ἀληθής λόγος φύσις , ὁ γάρ ἐν ἐκεῖνος γυμνάζω , ὡς ἀκριβής τε ἅμα καί ταχύς γιγνώσκω αὐτός ὁ εἶδος , οὐ χαλεπός ἄν , φημί , διαγιγνώσκω ὁ ψευδής . ἐγώ οὗτος δείκνυμι μειράκιον πω γυμνάζω ἐν μάθημα διδάσκω γνωρίζω ἀληθής λόγος , ἀξιόω τις προβάλλω αὐτός σόφισμα ὁ βούλομαι ὁ πάρειμι . αὐτός γάρ γνωρίζω ὁ ἀτοπία αὐτός , ἤτοι κατά ὁ σχῆμα γίγνομαι , οὐ εἰμί συλλογιστικός , ἤ κατά ὁ λῆμμα ψευδής εἰμί , ὥστε ἐͅκ οὗτος φαίνω σαφής ὁ δοξόσοφος οὗτος πρεσβύτης , ὅσος σόφισμα λύω ἀδυνατέω , ὅτι διά ὁ ἄγνοια ὁ ἀληθής λόγος οὗτος πάσχω · εἶτα ἔσχατος κατάγνωσις ἄξιος εἰμί , διά προπετής συγκατάθεσις ἐν κακοδαίμων βίος γίγνομαι · ὁ γάρ περί τέλος δόξα ψευδής ὁμολογέω πᾶς πρός κακοδαιμονία ἄγω · οὗτος δέ ἀγύμναστος τις εἰμί περί διάγνωσις ἀληθής τε καί ψευδής λόγος , ἐνίοτε πιστεύω τις νοέω ἀλήθεια δόξα , ἀγνοέω μέν , ὅτι λόγος ἐνδέχομαι λέγω , ὡς φαίνω ἐναργής ὅς δοξάζω , κελεύω δέ ἐγώ ἕπομαι τε καί πείθω χωρίς ἀπόδειξις , πολλάκις δέ μόνος ἔνδειξις δέω ὁ λόγος , διά ἀπόδειξις ἐπιχειρέω αὐτός πιστόω . τις δέ ἀγνοέω , ὅπῃ διαφέρω ὁ ὁ ἔνδειξις δέω , ἤ ὡς πρῶτος τε καί ἐκ αὐτός πιστός , ὅμως ἐπιχειρέω ἀποφαίνω περί πρᾶγμα ἀκριβής ἐπίσκεψις δέω . καί οὗτος πάσχω πολύς ὁ ἤδη γηράσκω ἐν φιλοσοφία . τίς οὖν , ὦ πρός θεός , ἤ ὁ τοιοῦτος ἀμάθεια τε καί δοξοσοφία δοκέω σύ δύναμαι θεραπεύω ῥᾴδιος ; ἤ ὅστις μέν κιρρώδης ἔτος ἤδη τρεῖς ἤ τέσσαρες ἄλυπος ἔχω ὁ σκίρρος ; ἤ τε ὁ τοιοῦτος γέρων ψυχή ὁ ὁ ἀμάθεια τε καί δοξοσοφία σκίρρος ἔτος τριάκοντα ἔχω δύναμαι λύω ; τίθημι , εἰ βούλομαι , καί δύναμαι , καί σκοπέω , πότερος ἡμέρα , ἤ μείς , ἤ ἔτος ὁ τοιοῦτος σκίρρος θεραπεία δέω . μή τοίνυν θαυμάζω , διά τίς πολύς ὁ φιλοσοφέω ἐπαγγέλλω οὐδέ ὅλος ἀξιόω διαλέγω · ἀγαθός γάρ αὐτός οἶδα πᾶς ἰδιώτης τε καί συνετός φύσις , καί παιδεύω ὁ παρά Ἕλλην ἐκ ἀρχή εὐδοκιμέω παιδεία . οὗτος μέν καί γνωρίζω ῥᾴδιος , ὅσος τε ἐναργής ἀκολουθέω . ὁ δέ ὡς ἐρίζω εἰμί , ἤ προσποιέω μέν μή γνωρίζω , ὅσος ὁ δόγμα αὐτός ἐναντιόομαι , πολλάκις ἐπιλέγω . περί μέν γοῦν ὁ ἕπομαι ἕκαστος τέλος μυριάκις ἤδη λόγος ἐγώ γίγνομαι πρός πολύς ὁ φιλόσοφος , ὁ μέν ἄλλος πᾶς διά ὁ παιδεύω ὁ πρῶτος παιδεία ὀξύς εἰμί ὁ διάνοια , αὐτός τε ὁ ἀκόλουθος βίος ὁ ἑαυτοῦ δόγμα λέγω , ὁ ἐγώ λόγος γνωρίζω · ὁ δέ ἄλλος , ὡς λέγω , γηράσκω ἐν δοξοσοφία , μόνος ἐναντίος λέγω , εἶτα καταγελάω πρός ἅπας ὁ πάρειμι εἰς λοιδορία αὐτός τρέπω . ἀλλά ὁ μέν ἐξηγέομαι πολλάκις ἐγώ ἅμα πολύς ἀνήρ περί ὁ ἀκόλουθος ἕκαστος τέλος βίος ἐν ἕτερος ὑπόμνημα ἔχω · καί δῆλος ὅτι πολύς παράδειγμα ὁ ἁμάρτημα , ὅς ἁμαρτάνω ἐν αὐτός , γράφω . πᾶς γάρ , ὅσος κατά ὅλος ὁ βίος ἐναντίος ἀλλήλων πράσσω , ὅσος τε καί λέγω ὁ ἀπό ὁ διάφορος αἵρεσις ἀνάγω , κατάκρισις ψευδής γίγνομαι , καί πρόδηλος γε εἰμί , ὡς κακός τε γίγνομαι πᾶς , καί ἁμάρτημα εἰμί ὁ κατά πᾶς αἵρεσις πλημμέλημα , ὁ ἀληθής εὑρίσκω οὐ μόνος ὁ τέλος , ἀλλά καί ὁ ἀκόλουθος αὐτός βίος , ἔνθα καί σαφής , ὅπῃ διαφέρω πάθος ἁμάρτημα , ἔνειμι σύ μανθάνω . ὁ μέν γάρ εὐεργετέω , εἰ οὕτως τυγχάνω , ὁ ἄνθρωπος δόγμα τίθημι , ὡς ἀληθής , ἤ τέλειος εὐεργετέω τις , ἐκλείπω ὁ βοήθεια , ἤ διά ὕπνος , ἤ ἀργία , ἤ φιληδονία , ἤ τις τοιοῦτος κατά πάθος σφάλλω · κρίνω δέ τις ἑαυτοῦ μόνος ὁ ἡδονή ἤ ὁ ἀοχλησία ἐκπορίζω , ἀπέχω δέ διά οὗτος πολίτης ἤ οἰκεῖος ἀδικέω βοηθέω , διά μοχθηρός δόξα , οὐ διά πάθος ἁμαρτάνω .