galenus.de-animi-cuiuslibet-peccatorum-dignotione-et-curatione-de 6
Καιρὸς οὖν ἡκέναι δοκεῖ τι φθέγξασθαι κᾀμὲ , βραχεῖαν μὴν ἐλπίδα τοῦ φράξαι τὴν δοξοσοφίαν ἔχοντα μὴ καταλείπειν ἀπείραστον , ἡγούμενον μέν τι δ’ εἶναι μηδ’ αὐτὸ τοῦτο βραχύ . καὶ τοίνυν ἐφ’ ᾧ ὡμολόγηται μὲν ἡ ἀπὸ τῶν ἐναργεστάτων ἀρχὴ πάσης ἀποδείξεως , ἀλλ’ εὐθὺς ἡ πρώτη μετάβασις ἀπ’ αὐτῶν ἐπὶ τὸ τῶν ἀδήλων , οὐ συγχωρεῖται μὲν ὑπὸ τῶν Ἀκαδημαϊκῶν τε καὶ Σκεπτικῶν , ἡμῖν δὲ τοῦτο μὲν ἀλλήλοις συνεχώρει , ὅτι μὲν ἄλλο εὑρισκόμεθα τὴν ἐκείνων ἀπορίαν κρατύνοντες . ὄντων γὰρ ἐναργῶς τῶν μὲν πρὸς νόησιν , τῶν δὲ πρὸς αἴσθησιν , ἀλλήλοις ἐνίοτε μὲν δοκεῖ μάχεσθαι ταῦτα . καὶ πρῶτά γε τοῦτο αὐτὸ γεγυμνασμένου δεῖται , τοῦ δείξοντος οὐδέποτ’ ἀλλήλοις αὐτὰ διαφέρεσθαι . δεύτερον ἐπὶ τῷδε μέγιστόν ἐστιν , ἀπὸ τῶν ἐναργῶς φαινομένων γνωρίζειν τὰ τοιαῦτα · τινὲς γὰρ ὑπὸ προπετείας τοῖς μηδέπω φαινομένοις ἐναργῶς ὡς τοιούτοις συγκατατιθέμενοι σφάλλονται . καὶ τί θαυμάζειν , ἔφης , εἰ πρὸς διάνοιαν ἐναργῆ τοῦτο συμβαίνει τοῖς προπετέσιν , ὁρῶντας αὐτὸ κᾀπὶ τῶν πρὸς αἴσθησιν ἐνίους πάσχοντας ἑκάστην · ὅτι ἐξ ἀπόπτου γοῦν θεασάμενοι παραγενόμενόν τινα Δίωνά φασιν , εἰ οὕτως ἔτυχεν , εἶναι τὸν ἀφικνούμενον , ὡς βεβαίως εἰδότες · ὥστ’ ἐνίοτε πλησίον ὀφθεὶς ὁ παραγενόμενος ἐφάνη Θέων , οὐ Δίων ὑπάρχειν . εἰ μὲν οὖν ἀπαράλλακτος ἡ φαντασία τῶν πόῤῥωθεν ὁρωμένων ἐστὶ καὶ τῶν ἐγγύθεν , οὐ διαφωνοῦντες ἀλλήλοις ἐπὶ τῶν πόῤῥωθεν ὁρωμένων οὔτ’ ἐλέγξουσιν , οὔτ’ ἐλεγχθήσονταί ποτε · εἰ δ’ ἐστὶν ἄλλη ἐνέργεια τῶν πλησίον ὁρωμένων , ἄλλη δὲ τῶν οὐ πλησίον , οἷσι πειρωμένων τὴν ἐκ τοῦ πλησίον γιγνομένην , εἰκότως σφάλλονται . τοῦτ’ οὖν αὐτὸ πρῶτον ἀναμνήσθητι , πρὶν ἐπὶ τὰ πρὸς διάνοιαν ἐναργῆ μετιέναι καὶ σύ ποτε προπετῶς , ὁρατὸν δέ τινα τὸν προσιόντα , φέρε μὲν ἵππον , ὡς ἔτυχε , πλησίον ἐγνῶσθαι Θεόδωρος ὤν · ἢ δι’ ὅλου τοῦ βίου σαυτὸν ἀνάσχες ἀπὸ τῆς τοιαύτης συγκαταθέσεως , ἣν ὀνομάζουσί τε πρόπτωσιν καὶ προπέτειαν . ἐγὼ μὲν σοὶ λέγω μόνῳ , οὐδεὶς ἔχει με δεῖξαι τοιοῦτόν ποτε ἐσφαλμένον οὐδέν . ἐκ μειρακίου γὰρ ἐπέχειν ἐμαυτὸν εἴθισα προπετοῦς συγκαταθέσεως , ὥσπερ ἐν τοῖς πρὸς αἴσθησιν , οὕτω καὶ τοῖς πρὸς λόγον φαινομένοις , ἐφ’ ἃ μεταβὰς ἤδη πάλιν ἀναμνησθῆναί σε κᾀνταῦθα παρακαλῶ , μηδενὶ ψευδῶς συγκαταθέμενον ἑαυτὸν , ὥσπερ ἑκάστης ἡμέρας ὁρῶ παμπόλλους τῶν φίλων , ἐνίους μὲν ἑνὶ τῶν εἰπόντων ὁτιοῦν πιστεύσαντας , εἰ δὲ δύο , καὶ τρεῖς , καὶ τέσσαρες εἴποιεν ταὐτὸν , οὐκ ἀντέχοντας , ἀλλὰ πάντως συγκατατιθεμένους ἑνὶ , προπετῶς δὲ καὶ ὃ τρισὶν , ἢ τέσσαρσιν , ἄνευ τοῦ διορίσασθαι , πότερον ἐνδέχεται πάντας αὐτοὺς ἐκ μιᾶς αἰτίας κοινῆς ἀληθεύειν , ἢ ψεύδεσθαι πάντας ἐκ μιᾶς αἰτίας κοινῆς . βέλτιον οὖν ἐνταῦθα βραδύνειν , ὥσπερ ἐγὼ ποιῶ , κᾂν ὅτι μάλιστά με καλῶσιν ἐπισκώπτοντες ἄπιστον οἱ προπετῶς συγκατατιθέμενοι . τῶν φίλων γοῦν εἰσί τινες , οἳ πυθόμενοι παρά τινος , ἀφῖχθαι τόνδε τινὰ τῶν ἀποδημούντων , ἤγγειλαν μὲν ἡμῖν ἥκοντα τὸν ἄνθρωπον , ἠλέγχθησαν δὲ ψευδόμενοι , ὡς , ὅταν ἐπιτιμήσω , τοσοῦτον δέουσιν εἰς τὸν μέλλοντα παρασκευάσασθαι ἑαυτοὺς ἀσφαλεστέρους , ὥστ’ ἀγανακτοῦσι πρός με , καί φασιν , αὐτοὺς μὲν οὐκ εἶναι τῆς ψευδολογίας αἰτίους , πιστεῦσαι γὰρ εἰπόντι τόδε τινὶ , τὸ δ’ ἁμάρτημα μὲν ἐκείνου γεγονέναι , μὴ βουλόμενοι θεάσασθαι τὸ προστιθέμενον εἰς ἑαυτοὺς ἁπάσαις ταῖς προπετῶς συγκαταθέσεσιν . εἰ μὲν γὰρ , ὥσπερ ἐγὼ λέγειν εἴωθα , τόνδε μοί τινα περὶ τοῦδε τόδε τι διηγήσασθαι , καὶ αὐτοὶ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐποιοῦντο τοὺς λόγους , οὐκ ἂν ἐψεύδοντο . νῦν δ’ , ἐπεὶ τῷ πιστεύειν τῷ λέγοντι σφάλλονται , οὐκ ἐκεῖνον μόνον , ἀλλὰ καὶ σφᾶς αὐτοὺς συνεπέδειξαν αὐτῷ ψευδομένους , ἐνόν γε αὐτοῖς οὐκ ἀποφαινομένοις εἰπεῖν , ἀφῖχθαι τόνδε τινὰ τῶν ἀποδημούντων φίλων , ἀλλ’ ἀκηκοέναι παρὰ τοῦδε . ὁπότ’ οὖν ἐπὶ τοσούτων πραγμάτων οὐ μακρὸν ὕστερον αὐτοὺς ἐλεγχθέντων ψευδομένους οὐ παύονται προπετῶς συγκατατιθέμενοι , τί χρὴ νομίζειν ἐπὶ τῶν ἀδήλων αὐτοῖς ὄντων δυσκολωτέρων προσάπτεσθαι ; εὐκολώτερον μὲν γάρ ἐστιν , ἑνὸς ἀεὶ μνημονεύειν τοῦ περιμένειν ἐναργῶς ἐν ἀκριβεῖ , χαλεπώτατον δὲ , διότι τοῦτ’ αὐτὸ ποιεῖν οὐκ ἐθέλουσιν οἱ ﻿ πολλοί . καὶ ζητοῦντί γέ μοι τὴν αἰτίαν τῆς προπετείας αὐτῶν , εἰ μὴ ἄρα πλεονεξία κατεφάνη πάντ’ ἐργάζεσθαι τὰ τοιαῦτα . τὸ γὰρ τάχ’ ὁτιοῦν ἢ δι’ αἰσθήσεως , ἢ διὰ νοήσεως εὑρίσκειν ἐπαινῶ μόνον ὁρῶντες , οἴονται βελτίους ἑαυτοὺς ἐπιδείξειν τῷ πέλας ἐν τῷ τάχει τῆς διαγνώσεως τάχος , ἀλλ’ ἀγνοίας ἐπιδείκνυνται . ταῦτα μὲν οὖν ἔφην εὑρῆσθαί μοι κοινῇ πρὸς ἅπαντας , ὅσοι προπετῶς ἀποφαίνονται .
Lemmas: καιρός οὖν ἡκ̈́ημι δοκέω τις φθέγγομαι ἐͅγώ , βραχύς μήν ἐλπίς ὁ φράσσω ὁ δοξοσοφία ἔχω μή καταλείπω ἀπείραστος , ἡγέομαι μέν τις δέ εἰμί μηδέ αὐτός οὗτος βραχύς . καί τοίνυν ἐπί ὅς ὁμολογέω μέν ὁ ἀπό ὁ ἐναργής ἀρχή πᾶς ἀπόδειξις , ἀλλά εὐθύς ὁ πρῶτος μετάβασις ἀπό αὐτός ἐπί ὁ ὁ ἄδηλος , οὐ συγχωρέω μέν ὑπό ὁ Ἀκαδημαικός τε καί Σκεπτικός , ἐγώ δέ οὗτος μέν ἀλλήλων συγχωρέω , ὅτι μέν ἄλλος εὑρίσκω ὁ ἐκεῖνος ἀπορία κρατύνω . εἰμί γάρ ἐναργής ὁ μέν πρός νόησις , ὁ δέ πρός αἴσθησις , ἀλλήλων ἐνίοτε μέν δοκέω μάχομαι οὗτος . καί πρῶτος γε οὗτος αὐτός γυμνάζω δέω , ὁ δείκνυμι οὐδέποτε ἀλλήλων αὐτός διαφέρω . δεύτερος ἐπί ὅδε μέγας εἰμί , ἀπό ὁ ἐναργής φαίνω γνωρίζω ὁ τοιοῦτος · τις γάρ ὑπό προπέτεια ὁ μηδέπω φαίνω ἐναργής ὡς τοιοῦτος συγκατατίθημι σφάλλω . καί τίς θαυμάζω , φημί , εἰ πρός διάνοια ἐναργής οὗτος συμβαίνω ὁ προπετής , ὁράω αὐτός εἰͅπί ὁ πρός αἴσθησις ἔνιοι πάσχω ἕκαστος · ὅτι ἐκ ἄποπτος γοῦν θεάομαι παραγίγνομαι τις Δίων φημί , εἰ οὕτως τυγχάνω , εἰμί ὁ ἀφικνέομαι , ὡς βέβαιος οἶδα · ὥστε ἐνίοτε πλησίον ὁράω ὁ παραγίγνομαι φαίνω Θέων , οὐ Δίων ὑπάρχω . εἰ μέν οὖν ἀπαράλλακτος ὁ φαντασία ὁ πρόσωθεν ὁράω εἰμί καί ὁ ἐγγύθεν , οὐ διαφωνέω ἀλλήλων ἐπί ὁ πρόσωθεν ὁράω οὔτε ἐλέγχω , οὔτε ἐλέγχω ποτέ · εἰ δέ εἰμί ἄλλος ἐνέργεια ὁ πλησίον ὁράω , ἄλλος δέ ὁ οὐ πλησίον , ὅς πειράω ὁ ἐκ ὁ πλησίον γίγνομαι , ἔοικα σφάλλω . οὗτος οὖν αὐτός πρῶτος ἀναμιμνῄσκω , πρίν ἐπί ὁ πρός διάνοια ἐναργής μεθίημι καί σύ ποτέ προπετής , ὁρατός δέ τις ὁ προσέρχομαι , φέρω μέν ἵππος , ὡς τυγχάνω , πλησίον γιγνώσκω Θεόδωρος εἰμί · ἤ διά ὅλος ὁ βίος σεαυτοῦ ἀνέχω ἀπό ὁ τοιοῦτος συγκατάθεσις , ὅς ὀνομάζω τε πρόπτωσις καί προπέτεια . ἐγώ μέν σύ λέγω μόνος , οὐδείς ἔχω ἐγώ δείκνυμι τοιοῦτος ποτέ σφάλλω οὐδείς . ἐκ μειράκιον γάρ ἐπέχω ἐμαυτοῦ ἐθίζω προπετής συγκατάθεσις , ὥσπερ ἐν ὁ πρός αἴσθησις , οὕτως καί ὁ πρός λόγος φαίνω , ἐπί ὅς μεταβαίνω ἤδη πάλιν ἀναμιμνῄσκω σύ ᾀνταῦθη παρακαλέω , μηδείς ψευδής συγκατατίθημι ἑαυτοῦ , ὥσπερ ἕκαστος ἡμέρα ὁράω πάμπολυς ὁ φίλος , ἔνιοι μέν εἷς ὁ λέγω ὁστισοῦν πιστεύω , εἰ δέ δύο , καί τρεῖς , καί τέσσαρες λέγω αὐτός , οὐ ἀντέχω , ἀλλά πάντως συγκατατίθημι εἷς , προπετής δέ καί ὅς τρεῖς , ἤ τέσσαρες , ἄνευ ὁ διορίζω , πότερος ἐνδέχομαι πᾶς αὐτός ἐκ εἷς αἰτία κοινός ἀληθεύω , ἤ ψεύδω πᾶς ἐκ εἷς αἰτία κοινός . ἀγαθός οὖν ἐνταῦθα βραδύνω , ὥσπερ ἐγώ ποιέω , ἔͅν ὅτι μάλα ἐγώ καλέω ἐπισκώπτω ἄπιστος ὁ προπετής συγκατατίθημι . ὁ φίλος γοῦν εἰμί τις , ὅς πυνθάνομαι παρά τις , ἀφικνέομαι ὅδε τις ὁ ἀποδημέω , ἀγγέλλω μέν ἐγώ ἥκω ὁ ἄνθρωπος , ἐλέγχω δέ ψεύδω , ὡς , ὅταν ἐπιτιμάω , τοσοῦτος δέω εἰς ὁ μέλλω παρασκευάζω ἑαυτοῦ ἀσφαλής , ὥστε ἀγανακτέω πρός ἐγώ , καί φημί , αὐτός μέν οὐ εἰμί ὁ ψευδολογία αἴτιος , πιστεύω γάρ λέγω ὅδε τις , ὁ δέ ἁμάρτημα μέν ἐκεῖνος γίγνομαι , μή βούλομαι θεάομαι ὁ προστίθημι εἰς ἑαυτοῦ ἅπας ὁ προπετής συγκατάθεσις . εἰ μέν γάρ , ὥσπερ ἐγώ λέγω εἴωθα , ὅδε ἐγώ τις περί ὅδε ὅδε τις διηγέομαι , καί αὐτός κατά ὁ αὐτός τρόπος ποιέω ὁ λόγος , οὐ ἄν ψεύδω . νῦν δέ , ἐπεί ὁ πιστεύω ὁ λέγω σφάλλω , οὐ ἐκεῖνος μόνος , ἀλλά καί σφεῖς αὐτός συνεπιδείκνυμι αὐτός ψεύδω , ἔνειμι γε αὐτός οὐ ἀποφαίνω λέγω , ἀφικνέομαι ὅδε τις ὁ ἀποδημέω φίλος , ἀλλά ἀκούω παρά ὅδε . ὁπότε οὖν ἐπί τοσοῦτος πρᾶγμα οὐ μακρός ὕστερον αὐτός ἐλέγχω ψεύδω οὐ παύω προπετής συγκατατίθημι , τίς χρή νομίζω ἐπί ὁ ἄδηλος αὐτός εἰμί δύσκολος προσάπτω ; εὔκολος μέν γάρ εἰμί , εἷς ἀεί μνημονεύω ὁ περιμένω ἐναργής ἐν ἀκριβής , χαλεπός δέ , διότι οὗτος αὐτός ποιέω οὐ ἐθέλω ὁ ﻿ πολύς . καί ζητέω γε ἐγώ ὁ αἰτία ὁ προπέτεια αὐτός , εἰ μή ἄρα πλεονεξία καταφαίνω πᾶς ἐργάζομαι ὁ τοιοῦτος . ὁ γάρ τάχα ὁστισοῦν ἤ διά αἴσθησις , ἤ διά νόησις εὑρίσκω ἐπαινέω μόνος ὁράω , οἴομαι ἀγαθός ἑαυτοῦ ἐπιδείκνυμι ὁ πέλας ἐν ὁ τάχος ὁ διάγνωσις τάχος , ἀλλά ἄγνοια ἐπιδείκνυμι . οὗτος μέν οὖν φημί εὑρίσκω ἐγώ κοινῇ πρός ἅπας , ὅσος προπετής ἀποφαίνω .