galenus.de-animi-cuiuslibet-peccatorum-dignotione-et-curatione-de 2
Ἆρ’ οὖν , ὦ πρὸς θεῶν , οἱ χωρὶς τοῦ πεῖσαι πρότερον ἑαυτοὺς , ὅτι τὴν ἀποδεικτικὴν μέθοδον ἴσασιν , ἐπιχειροῦντες εὑρέσει μεγίστων πραγμάτων , οὐ φανερῶς εἰσι προπετεῖς ; ἐμοὶ μὲν καὶ πάνυ δοκοῦσι · παραπλήσιον γάρ τι ποιοῦσι τοῖς πρὸ τοῦ πεῖσαι σφᾶς αὐτοὺς ἱκανῶς ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν γεγυμνάσθαι τελείωσιν τολμῶσιν ἀποφαίνεσθαί τι περὶ λογιστικῶν ἢ ἀριθμητικῶν θεωρημάτων . ὥσπερ οὖν τούτους ἀναγκαῖόν ἐστι σφάλλεσθαι πολλαχόθι , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον , ὅσοι πρὸ τοῦ γυμνάσασθαι κατὰ τὴν ἀποδεικτικὴν μέθοδον ἐπιχειροῦσιν ἀποδεικνύειν , ἀδύνατον αὐτοῖς μὴ σφαλθῆναι . ὅτι μὲν γὰρ ἔνιοι τῶν ψευδολόγων πείθουσί τινας , εὔδηλον ἐκ τοῦ πλήθους τῶν αἱρέσεων . ὅτι δὲ οὐκ ἂν ἔπειθον , ὡς ἀληθῶς , εἰ μή τις ἦν αὐτοῖς ὁμοιότης , οὐδὲ ταῦτα δῆλον · ὡς οὐ σμικράν γε χρὴ νομίζειν εἶναι τὴν ὁμοιότητα , ῥᾷστα γὰρ ἂν ἐφωράθη τις , οὐ τῷ χρόνῳ βασανιζομένη πρὸς ἀνδρῶν ἀξιολόγων τε καὶ πολλῶν . ὅπερ οὖν Ἱπποκράτης ἐπὶ τῶν κατὰ τὴν ἰατρικὴν πραγμάτων εἶπε , τοῦτο φαίνεται κατὰ φιλοσοφίαν ὑπάρχειν . Ἱπποκράτης δ’ εἶπεν , τὰς ὁμοιότητας πλάνας καὶ ἀπορίας ﻿ ἐργάζεσθαι καὶ τοῖς ἀγαθοῖς ἰατροῖς , ὡς οὐ μόνον τῶν ἐπιτυχόντων ἰατρῶν ἐν ταῖς ὁμοιότησι σφαλλομένων , ἀλλὰ καὶ τῶν ἀρίστων . ὥστ’ οὐκ ἀπεικός ἐστι , καὶ τοῖς ἀγαθοῖς φιλοσόφοις ἐν τοῖς κατὰ φιλοσοφίαν ἀπορίας τε καὶ πλάνας γίγνεσθαι . περὶ τὰς ὁμοιότητας τῶν διδύμων οἱ συνήθεις μὲν ἑτοίμως διαγιγνώσκουσιν , οἱ δ’ ἀήθεις οὐ δύνανται , κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον οὐδὲ τὰς ἐν τοῖς λόγοις ὁμοιότητας , ὅσοι μὴ πάνυ τρίβωνες λόγων ὑπάρχουσι , μηδ’ ἑκάστης ἡμέρας , ὥσπερ οἱ τῶν διδύμων ἀδελφῶν ὁμοδίαιτοί τε καὶ ἠθάδες , ἱκανοὶ διαγιγνώσκειν εἰσίν . ἓν μὲν δὴ πρῶτον τοῦθ’ ἁμάρτημά ἐστι μέγιστον τῶν προπετῶς ἀποφηναμένων τι περὶ τῶν κατὰ τὸν ἀνθρώπινον βίον ἀγαθῶν τε καὶ κακῶν ἐκ φιλαυτίας , ἢ δοξοσοφίας , ἢ ἀλαζονείας , ἢ φιλοτιμίας φυόμενον · ἐνίους μὲν γὰρ ἀναπεπεικότας ἑαυτοὺς , ὡς ὀρθῶς δοξάζουσιν , ἐνίους δὲ τιμῆς ἕνεκεν ἣ προσχηματισμοῦ τοὺς πέλας μὲν ἀναπείθοντας , αὐτοὺς δ’ ὑπόπτως ἔχοντας ὑπὲρ ὧν λέγουσιν . ἁμαρτάνουσιν ἑκάτεροι δηλονότι , γιγνώσκοντες μὲν οἱ δεύτεροι , καὶ εἴη ἂν αὐτῶν ἐμπαθὲς τὸ κακόν · ἀγνοοῦντες δὲ οἱ πρότεροι , καὶ εἴη ἂν αὖ καὶ τούτων τὸ σφάλμα κατὰ τὸ καλούμενον ἰδίως ἁμάρτημα . καλῶς οὖν ποιήσουσιν οὗτοι τῶν Αἰσώπου πηρῶν ἀναμνησθέντες , ἐπιτρέψαντές τε εἶναι τὰς ἑαυτῶν δόξας ἑτέροις , οὐ μὰ Δία τοιούτοις , οἷοί περ αὐτοὶ τυγχάνουσιν ὄντες , οὐ μόνον ἀγύμναστοι μεθόδων ἀποδεικτικῶν , ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων μαθημάτων , ἐν οἷς ἡ ψυχὴ θήγεται , γεωμετρίας , ἀριθμητικῆς , λογιστικῆς , ἀρχιτεκτονίας , ἀστρονομίας . ἔνιοι δ’ αὐτῶν οὐδὲ ῥήτορος , οὐδὲ , τὸ προχειρότατον δὴ τοῦτο , γραμματικοῦ διδασκαλίας τυχόντες , ἀλλ’ οὕτως ἀγύμναστοι περὶ λόγους ὄντες , ὡς μὴ παρακολουθεῖν τοῖς ἀκούουσιν ὑφ’ ἡμῶν λεγομένοις . ἅπερ ἐγὼ κατανοήσας , ὅταν τινὰ λόγον εἴπω , ἀξιῶ παρ’ αὐτῶν ἀκοῦσαι τὰ ῥηθέντα · φαίνονται γὰρ ὄντως , καθάπερ οἱ ὄνοι τῆς λύρας , οὕτω καὶ αὐτοὶ μηδ’ ὅλως οἷς εἶπον ἠκολουθηκότες , ἀλλ’ ὅμως καὶ αὐτοὶ θράσους ἢ τόλμης εἰς τοσοῦτον ἥκουσιν , ὡς μήτε καταγελώμενοι πρὸς τῶν τὰ γράμματα μεμαθηκότων ἐπὶ τῷ μὴ δύνασθαι διελθεῖν ἃ ἤκουσα , αἰδεῖσθαι · νομίζειν δὲ τὴν ἀλήθειαν ἑαυτοὺς ἐγνῶσθαι , τοὺς δὲ πεπαιδευμένους μάτην ἀπολωλεκέναι τὸν χρόνον · ἀλλ’ οὐ τούτους ἐλπίζων ὠφελήσειν ἐς τόνδε τὸν λόγον ἧκον . οὐδὲ γὰρ εἰ βουληθεῖεν , οἵ γε πλείους αὐτῶν ὠφεληθῆναι ἄν τι δυνήσονται , μηδὲ τὴν ἡλικίαν ἐπιτήδειον αὐτὴν πρὸς παίδευσιν ἔχοντες . ὅστις δὲ φύσει συνετός ἐστι , καὶ μέχρι τούτου γοῦν ἐγυμνάσατο κατὰ τὴν πρώτην παιδείαν , ὅσα περ ἂν ἀκούσῃ , μάλιστα μὲν ἀπὸ στόματος αὐτίκα δύνασθαι λέγειν , εἰ δὲ μὴ , γράψαι γε δύνασθαι , βοήθειαν ἕξει τοῦτον τὸν λόγον , εἴ γε ὅλως ἀληθείας ὀρεχθῇ . τοῦτο γὰρ ἐπ’ ἐκείνῳ σύμπαν ἐστὶ πρὸς ἀλήθειαν , καὶ χρὴ πεφυκέναι μὲν πρῶτον , εἶτα δεῖται παιδείας τετράφθαι χρηστόν · τῷ δὲ μήτε φύντι πρὸς ἀλήθειαν , ἐν ἐπιτηδεύμασι μοχθηροῖς τε καὶ ἀσελγέσι τραφέντι , παντάπασιν ἀδύνατόν ἐστιν ὀρεχθῆναί ποτ’ ἀληθείας , ἢ ἐξ αὑτοῦ λαβόντι τὴν τοιαύτην ὁρμὴν , ἢ ὑπ’ ἄλλου προτραπέντι . οὐκοῦν οὐδ’ ἐγώ ποτ’ ἐπηγγειλάμην ὠφελήσειν ποτὲ τοιοῦτον , ἀλλ’ , ὡς ἔφην , ὃς ἂν ἀληθείας ἐστὶ φίλος , ἐκείνῳ τὴν ὁδὸν ἐπιδεῖξαι , καθ’ ὅσον οἷός τ’ εἰμὶ , πειράσομαι , ζητήσας μὲν αὐτὴν ἐν ὅλῳ τῷ βίῳ , πεπεικὼς δ’ ἐμαυτὸν , ἣν ἐρῶ νῦν εἶναι μόνην .
Lemmas: ἆρα οὖν , ὦ πρός θεός , ὁ χωρίς ὁ πείθω πρότερος ἑαυτοῦ , ὅτι ὁ ἀποδεικτικός μέθοδος οἶδα , ἐπιχειρέω εὕρεσις μέγας πρᾶγμα , οὐ φανερός εἰμί προπετής ; ἐγώ μέν καί πάνυ δοκέω · παραπλήσιος γάρ τις ποιέω ὁ πρό ὁ πείθω σφεῖς αὐτός ἱκανός ἐπί ὁ ἀριθμός γυμνάζω τελείωσις τολμάω ἀποφαίνω τις περί λογιστικός ἤ ἀριθμητικός θεώρημα . ὥσπερ οὖν οὗτος ἀναγκαῖος εἰμί σφάλλω πολλαχόθι , κατά ὁ αὐτός τρόπος , ὅσος πρό ὁ γυμνάζω κατά ὁ ἀποδεικτικός μέθοδος ἐπιχειρέω ἀποδείκνυμι , ἀδύνατος αὐτός μή σφάλλω . ὅτι μέν γάρ ἔνιοι ὁ ψευδολόγος πείθω τις , εὔδηλος ἐκ ὁ πλῆθος ὁ αἵρεσις . ὅτι δέ οὐ ἄν πείθω , ὡς ἀληθής , εἰ μή τις εἰμί αὐτός ὁμοιότης , οὐδέ οὗτος δῆλος · ὡς οὐ μικρός γε χρή νομίζω εἰμί ὁ ὁμοιότης , ῥᾴδιος γάρ ἄν φωράω τις , οὐ ὁ χρόνος βασανίζω πρός ἀνήρ ἀξιόλογος τε καί πολύς . ὅς οὖν Ἱπποκράτης ἐπί ὁ κατά ὁ ἰατρικός πρᾶγμα λέγω , οὗτος φαίνω κατά φιλοσοφία ὑπάρχω . Ἱπποκράτης δέ λέγω , ὁ ὁμοιότης πλάνη καί ἀπορία ﻿ ἐργάζομαι καί ὁ ἀγαθός ἰατρός , ὡς οὐ μόνος ὁ ἐπιτυγχάνω ἰατρός ἐν ὁ ὁμοιότης σφάλλω , ἀλλά καί ὁ ἀγαθός . ὥστε οὐ ἀφίημι εἰμί , καί ὁ ἀγαθός φιλόσοφος ἐν ὁ κατά φιλοσοφία ἀπορία τε καί πλάνη γίγνομαι . περί ὁ ὁμοιότης ὁ δίδυμος ὁ συνήθης μέν ἑτοῖμος διαγιγνώσκω , ὁ δέ ἀήθης οὐ δύναμαι , κατά ὁ αὐτός λόγος οὐδέ ὁ ἐν ὁ λόγος ὁμοιότης , ὅσος μή πάνυ τρίβων λόγος ὑπάρχω , μηδέ ἕκαστος ἡμέρα , ὥσπερ ὁ ὁ δίδυμος ἀδελφός ὁμοδίαιτος τε καί ἠθάς , ἱκανός διαγιγνώσκω εἰμί . εἷς μέν δή πρῶτος οὗτος ἁμάρτημα εἰμί μέγας ὁ προπετής ἀποφαίνω τις περί ὁ κατά ὁ ἀνθρώπινος βίος ἀγαθός τε καί κακός ἐκ φιλαυτία , ἤ δοξοσοφία , ἤ ἀλαζονεία , ἤ φιλοτιμία φύω · ἔνιοι μέν γάρ ἀναπείθω ἑαυτοῦ , ὡς ὀρθός δοξάζω , ἔνιοι δέ τιμή ἕνεκα ὅς προσχηματισμός ὁ πέλας μέν ἀναπείθω , αὐτός δέ ὕποπτος ἔχω ὑπέρ ὅς λέγω . ἁμαρτάνω ἑκάτερος δηλονότι , γιγνώσκω μέν ὁ δεύτερος , καί εἰμί ἄν αὐτός ἐμπαθής ὁ κακός · ἀγνοέω δέ ὁ πρότερος , καί εἰμί ἄν αὖ καί οὗτος ὁ σφάλμα κατά ὁ καλέω ἴδιος ἁμάρτημα . καλός οὖν ποιέω οὗτος ὁ Αἴσωπος πῆρος ἀναμιμνῄσκω , ἐπιτρέπω τε εἰμί ὁ ἑαυτοῦ δόξα ἕτερος , οὐ μά Ζεύς τοιοῦτος , οἷος περ αὐτός τυγχάνω εἰμί , οὐ μόνος ἀγύμναστος μέθοδος ἀποδεικτικός , ἀλλά καί ὁ ἄλλος μάθημα , ἐν ὅς ὁ ψυχή θήγω , γεωμετρία , ἀριθμητικός , λογιστικός , ἀρχιτεκτονία , ἀστρονομία . ἔνιοι δέ αὐτός οὐδέ ῥήτωρ , οὐδέ , ὁ πρόχειρος δή οὗτος , γραμματικός διδασκαλία τυγχάνω , ἀλλά οὕτως ἀγύμναστος περί λόγος εἰμί , ὡς μή παρακολουθέω ὁ ἀκούω ὑπό ἐγώ λέγω . ὅς ἐγώ κατανοέω , ὅταν τις λόγος λέγω , ἀξιόω παρά αὐτός ἀκούω ὁ λέγω · φαίνω γάρ ὄντως , καθά ὁ ὄνος ὁ λύρα , οὕτως καί αὐτός μηδέ ὅλος ὅς λέγω ἀκολουθέω , ἀλλά ὅμως καί αὐτός θράσος ἤ τόλμα εἰς τοσοῦτος ἥκω , ὡς μήτε καταγελάω πρός ὁ ὁ γράμμα μανθάνω ἐπί ὁ μή δύναμαι διέρχομαι ὅς ἀκούω , αἰδέομαι · νομίζω δέ ὁ ἀλήθεια ἑαυτοῦ γιγνώσκω , ὁ δέ παιδεύω μάτην ἀπόλλυμι ὁ χρόνος · ἀλλά οὐ οὗτος ἐλπίζω ὠφελέω εἰς ὅδε ὁ λόγος ἥκω . οὐδέ γάρ εἰ βούλομαι , ὁ γε πολύς αὐτός ὠφελέω ἄν τις δύναμαι , μηδέ ὁ ἡλικία ἐπιτήδειος αὐτός πρός παίδευσις ἔχω . ὅστις δέ φύσις συνετός εἰμί , καί μέχρι οὗτος γοῦν γυμνάζω κατά ὁ πρῶτος παιδεία , ὅσος περ ἄν ἀκούω , μάλα μέν ἀπό στόμα αὐτίκα δύναμαι λέγω , εἰ δέ μή , γράφω γε δύναμαι , βοήθεια ἔχω οὗτος ὁ λόγος , εἰ γε ὅλος ἀλήθεια ὀρέγω . οὗτος γάρ ἐπί ἐκεῖνος σύμπας εἰμί πρός ἀλήθεια , καί χρή φύω μέν πρῶτος , εἶτα δέω παιδεία τρέπω χρηστός · ὁ δέ μήτε φύω πρός ἀλήθεια , ἐν ἐπιτήδευμα μοχθηρός τε καί ἀσελγής τρέφω , παντάπασι ἀδύνατος εἰμί ὀρέγω ποτέ ἀλήθεια , ἤ ἐκ ἑαυτοῦ λαμβάνω ὁ τοιοῦτος ὁρμή , ἤ ὑπό ἄλλος προσράπτω . οὐκοῦν οὐδέ ἐγώ ποτέ ἐπαγγέλλω ὠφελέω ποτέ τοιοῦτος , ἀλλά , ὡς φημί , ὅς ἄν ἀλήθεια εἰμί φίλος , ἐκεῖνος ὁ ὁδός ἐπιδείκνυμι , κατά ὅσος οἷος τε εἰμί , πειράω , ζητέω μέν αὐτός ἐν ὅλος ὁ βίος , πείθω δέ ἐμαυτοῦ , ὅς λέγω νῦν εἰμί μόνος .