galenus.de-animi-cuiuslibet-peccatorum-dignotione-et-curatione-de 1
Ἡ μὲν δὴ τῶν παθῶν ἐν ἑκάστου ψυχῇ διάγνωσίς τε καὶ θεραπεία κατὰ τὴν εἰρημένην ὁδὸν ἐν τῷ πρὸ τούτου γράμματι λέλεκται , περὶ δὲ τῶν ἁμαρτημάτων ἐφεξῆς ἂν εἴη ῥητέον . ἄρχομαι οὖν καὶ νῦν ἀρχὴν ἀρίστην , ἣν ἅπαντες ὁμολογοῦσιν , εἰ καὶ μὴ διὰ τῶν ἔργων ἐπιδείκνυνται , τί ποτε λέγουσιν ἁμάρτημα , λόγῳ διελθὼν , ὅπως ἡμῖν ἀμφιβολία μηδεμία κατὰ τὸν ἑξῆς λόγον ὑπολείποιτο , δεικνὺς , ὥς γε εἰώθασι χρῆσθαι τῇ φωνῇ ταύτῃ πάντες οἱ Ἕλληνες . ἐνίοτε μὲν γὰρ ἐπὶ τῶν κατὰ κρίσιν οὐκ ὀρθῶς γιγνομένων , ὡς εἶναι τοῦ λογιστικοῦ μόνου τῆς ψυχῆς , ἐνίοτε δὲ κοινῇ , ὡς καὶ τῆς ἀλόγου δυνάμεως ἅπτεσθαι * * * * * τί συγκατάθεσις ἁμαρτήματος , συνωμολόγηται πᾶσι · τί δὲ καὶ ἀσθενὴς , οὐκ ἔτι · μεταξὺ γὰρ δοκεῖ τισιν ἄμεινον εἶναι τίθεσθαι τὴν ἀσθενῆ συγκατάθεσιν ἀρετῆς τε καὶ κακίας . ἀσθενῆ δὲ λέγουσι συγκατάθεσιν , ὅταν μηδέπω πεπεικότες ὦμεν ἡμᾶς αὐτοὺς , οὕτως ἀληθῆ τήνδε τινὰ δόξαν ὑπάρχειν , ὥστε πέντε δακτύλους ἔχειν , εἰ τύχοι , καθ’ ἑκατέραν χεῖρα , καὶ τὰ δὶς δύο τέτταρα εἶναι . ἴσως μὲν ἐπὶ πρεσβύτου δι’ ὅλου τοῦ βίου σχολάσαντος εὑρήσεις τῶν ἀληθῶν ἁμαρτημάτων , ἢ συγκαταθέσθαι τινὶ τῶν ἀπόδειξιν ἐπιστημονικὴν ἐχόντων ἀσθενῶς . ἐπιστήμη γοῦν ἐστι τοῦ γεωμετρικοῦ τοιαύτη περὶ τὰ δεδειγμένα διὰ τῶν Εὐκλείδου στοιχείων , ὁποία τῶν μορίων ἐστὶ τοῦ τὰ δὶς δύο τέτταρα εἶναι . τὴν δ’ αὐτὴν ἐπιστήμην ἔχει καὶ περὶ τῶν ἐφεξῆς τούτοις διδασκομένων σφαιρικῶν θεωρημάτων , ὥσπερ γε καὶ τῶν κατ’ αὐτὰ ἀναλυομένων ἁπάντων τῶν κωνικῶν καὶ τῶν γνωμονικῶν . ἐὰν οὖν ἀμφιβάληται βραχὺ , καὶ μήτ’ ἰδίαν ἑαυτοῖς ἔχῃ συγκατάθεσιν , ἣν κατάληψιν ὀνομάζουσί τινες , ἁμάρτημα εἶναι τοῦτο συγχωρήσειεν ἄν τις , ὡς γεωμετρικοῦ δηλονότι τἀνθρώπου . τοῦ μέντοι κατὰ τὸν βίον ἁμαρτάνοντος ἐν τοῖς περὶ ἀγαθῶν τε καὶ κακῶν γνώσεώς τε καὶ κτήσεως καὶ φυγῆς αἱ μοχθηραὶ δόξαι συνίστανται καὶ ψευδεῖς , συγκατάθεσις ἢ προπετὴς , ἢ ἀσθενής . ἐνταῦθα οὖν ἤδη κίνδυνος , ὡς σμικρὸν ἅμα ἁμάρτημα καὶ μέγιστον , ἐὰν ψευδῶς συγκατατιθώμεθα τῇ τῶν ἀγαθῶν τε καὶ κακῶν δόξῃ . κατὰ μὲν τοὺς Ἀκαδημαϊκούς τε καὶ Πυῤῥωνείους , οὐ συγχωροῦντας ὧν ζητοῦμεν ἀπόδειξιν ἐπιστημονικὴν ἔχειν ἡμᾶς , ἅπασαι συγκαταθέσεις ἐξ ἀνάγκης μέν εἰσι προπετεῖς , ἐνδέχεται δὲ αὐτὴν εἶναι καὶ ψευδῆ . καὶ τῶν ἀποφηναμένων φιλοσόφων ὑπὲρ ἀγαθῶν τε καὶ κακῶν ἀλλήλαις μαχομένας δόξας οὐκ ἐγχωρεῖ , φασὶν , ἁπάσας ἀληθεῖς εἶναι , δύνασθαί γε μὴν ἴσως εἶναι ψευδεῖς ἁπάσας , ὡς μήτε ἡδονὴν τὸ ἀγαθὸν εἶναι , μήτε ἀοχλησίαν , μήτ’ ἀρετὴν , ἢ τὴν κατ’ αὐτὴν ἐνέργειαν , ἢ ὅλως ὁτιοῦν ἄλλο τῶν εἰρημένων τοῖς φιλοσόφοις . πρῶτον οὖν ἐπισκέψασθαι δεῖ τὸν ἀναμάρτητον εἶναι βουλόμενον , εἰ ἔστιν ἀπόδειξις ἀδήλου πράγματος , ὅταν εὕρῃ , ζητῆσαι , μὴ κατὰ τὸ πάρεργον αὐτῶν μόνον , ἀλλ’ ἐν τῷ χρόνῳ συχνῷ μετὰ τῶν ἀληθεστάτων ἀνδρῶν , καὶ φύσιν συνετῶν , καὶ γεγυμνασμένων ἐν θεωρίαις λογικαῖς , ὁποία τίς ἐστιν ἡ ἀποδεικτικὴ μέθοδος , εἶθ’ , ὅταν πεισθῇ τις αὐτὴν εὑρηκέναι , μετὰ τοῦτο χρόνῳ πολλῷ πάλιν ἀσκηθῆναι , πρὶν ἐπὶ τὴν τῶν μεγίστων ἰέναι ζήτησιν , ἣ διὰ τὸ ἀγαθὸν ( ὅπερ δὴ καὶ τέλος ὀνομάζουσι τοῦ βίου ) κτηθὲν εὐδαίμονας ἡμᾶς , ἢ μακαρίους , ἢ ὅπως ἂν ἄλλως ὀνομάζειν ἐθέλῃ τις , ἐργάζεται .
Lemmas: ὁ μέν δή ὁ πάθος ἐν ἕκαστος ψυχή διάγνωσις τε καί θεραπεία κατά ὁ λέγω ὁδός ἐν ὁ πρό οὗτος γράμμα λέγω , περί δέ ὁ ἁμάρτημα ἐφεξῆς ἄν εἰμί λέγω . ἄρχω οὖν καί νῦν ἀρχή ἀγαθός , ὅς ἅπας ὁμολογέω , εἰ καί μή διά ὁ ἔργον ἐπιδείκνυμι , τίς ποτέ λέγω ἁμάρτημα , λόγος διέρχομαι , ὅπως ἐγώ ἀμφιβολία μηδείς κατά ὁ ἑξῆς λόγος ὑπολείπω , δείκνυμι , ὡς γε εἴωθα χράω ὁ φωνή οὗτος πᾶς ὁ Ἕλλην . ἐνίοτε μέν γάρ ἐπί ὁ κατά κρίσις οὐ ὀρθός γίγνομαι , ὡς εἰμί ὁ λογιστικός μόνος ὁ ψυχή , ἐνίοτε δέ κοινῇ , ὡς καί ὁ ἄλογος δύναμις ἅπτω * * * * * τίς συγκατάθεσις ἁμάρτημα , συνομολογέω πᾶς · τίς δέ καί ἀσθενής , οὐ ἔτι · μεταξύ γάρ δοκέω τις ἀγαθός εἰμί τίθημι ὁ ἀσθενής συγκατάθεσις ἀρετή τε καί κακία . ἀσθενής δέ λέγω συγκατάθεσις , ὅταν μηδέπω πείθω εἰμί ἐγώ αὐτός , οὕτως ἀληθής ὅδε τις δόξα ὑπάρχω , ὥστε πέντε δάκτυλος ἔχω , εἰ τυγχάνω , κατά ἑκάτερος χείρ , καί ὁ δίς δύο τέσσαρες εἰμί . ἴσως μέν ἐπί πρεσβύτης διά ὅλος ὁ βίος σχολάζω εὑρίσκω ὁ ἀληθής ἁμάρτημα , ἤ συγκατατίθημι τις ὁ ἀπόδειξις ἐπιστημονικός ἔχω ἀσθενής . ἐπιστήμη γοῦν εἰμί ὁ γεωμετρικός τοιοῦτος περί ὁ δείκνυμι διά ὁ Εὐκλείδης στοιχεῖον , ὁποῖος ὁ μόριον εἰμί ὁ ὁ δίς δύο τέσσαρες εἰμί . ὁ δέ αὐτός ἐπιστήμη ἔχω καί περί ὁ ἐφεξῆς οὗτος διδάσκω σφαιρικός θεώρημα , ὥσπερ γε καί ὁ κατά αὐτός ἀναλύω ἅπας ὁ κωνικός καί ὁ γνωμονικός . ἐάν οὖν ἀμφιβάλλω βραχύς , καί μήτε ἴδιος ἑαυτοῦ ἔχω συγκατάθεσις , ὅς κατάληψις ὀνομάζω τις , ἁμάρτημα εἰμί οὗτος συγχωρέω ἄν τις , ὡς γεωμετρικός δηλονότι ἄνθρωπος . ὁ μέντοι κατά ὁ βίος ἁμαρτάνω ἐν ὁ περί ἀγαθός τε καί κακός γνῶσις τε καί κτῆσις καί φυγή ὁ μοχθηρός δόξα συνίστημι καί ψευδής , συγκατάθεσις ἤ προπετής , ἤ ἀσθενής . ἐνταῦθα οὖν ἤδη κίνδυνος , ὡς μικρός ἅμα ἁμάρτημα καί μέγας , ἐάν ψευδής συγκατατίθημι ὁ ὁ ἀγαθός τε καί κακός δόξα . κατά μέν ὁ Ἀκαδημαικός τε καί Πυρρώνειος , οὐ συγχωρέω ὅς ζητέω ἀπόδειξις ἐπιστημονικός ἔχω ἐγώ , ἅπας συγκατάθεσις ἐκ ἀνάγκη μέν εἰμί προπετής , ἐνδέχομαι δέ αὐτός εἰμί καί ψευδής . καί ὁ ἀποφαίνω φιλόσοφος ὑπέρ ἀγαθός τε καί κακός ἀλλήλων μάχομαι δόξα οὐ ἐγχωρέω , φημί , ἅπας ἀληθής εἰμί , δύναμαι γε μήν ἴσως εἰμί ψευδής ἅπας , ὡς μήτε ἡδονή ὁ ἀγαθός εἰμί , μήτε ἀοχλησία , μήτε ἀρετή , ἤ ὁ κατά αὐτός ἐνέργεια , ἤ ὅλος ὁστισοῦν ἄλλος ὁ λέγω ὁ φιλόσοφος . πρῶτος οὖν ἐπισκοπέω δέω ὁ ἀναμάρτητος εἰμί βούλομαι , εἰ εἰμί ἀπόδειξις ἄδηλος πρᾶγμα , ὅταν εὑρίσκω , ζητέω , μή κατά ὁ πάρεργον αὐτός μόνος , ἀλλά ἐν ὁ χρόνος συχνός μετά ὁ ἀληθής ἀνήρ , καί φύσις συνετός , καί γυμνάζω ἐν θεωρία λογικός , ὁποῖος τις εἰμί ὁ ἀποδεικτικός μέθοδος , εἶτα , ὅταν πείθω τις αὐτός εὑρίσκω , μετά οὗτος χρόνος πολύς πάλιν ἀσκέω , πρίν ἐπί ὁ ὁ μέγας ἔρχομαι ζήτησις , ὅς διά ὁ ἀγαθός ( ὅς δή καί τέλος ὀνομάζω ὁ βίος ) κτάομαι εὐδαίμων ἐγώ , ἤ μακάριος , ἤ ὅπως ἄν ἄλλος ὀνομάζω ἐθέλω τις , ἐργάζομαι .