galenus.de-animi-cuiuslibet-peccatorum-dignotione-et-curatione-de 7
Πάλιν ἐπὶ τούσδε τοὺς φιλοσόφους ἔλθωμεν , ἀποφαινομένους προπετῶς περὶ τῶν ἐν τῷ κενῷ σωμάτων ἑστώτων ἢ κάτω φερομένων . ὁ μὲν γὰρ ἀρχιτέκτων οὗτος οὐκ ἂν ἀπεφήνατο , πρὶν εἰς αὐτὸ τὸ κενὸν ἐξελθὼν τοῦ κόσμου τῇ πείρᾳ βασανίσαι τὸ πρᾶγμα , καὶ θεάσασθαι σαφῶς , εἴτε μένειν κατὰ τὸν αὐτὸν τόπον ἕκαστον τῶν ἐν αὐτῷ σωμάτων , εἴτε καὶ μεθίστασθαι . τοιαύταις γὰρ ἀρχαῖς εἰς τὰς ἀποδείξεις οἶδα χρωμένους αὐτοὺς , ἐναργέσι τε καὶ ἀναντιλέκτοις ὑπὸ πάντων ὁμολογουμέναις · ὑμεῖς δὲ οἱ φιλοσοφοῦντες , περὶ ὧν οὐδεμίαν ἐναργῶς γνῶσιν ἔχετε , ταῦθ’ ὡς ἐναργῶς γνωσθῆναι δυνάμενα . ἤκουσα πρώτην ἀπιστούντοιν δυοῖν φιλοσόφοιν · ἐδόκει γὰρ αὐτῶν τῷ μὲν ἑτέρῳ τὸ ὕδωρ τῶν ξύλων βαρύτερον εἶναι , τῷ δ’ ἑτέρῳ τὰ ξύλα τοῦ ὕδατος , ἑκάτερός τε λόγους ἔλεγε μακροὺς , ἐμβλέπων ἄνω τε καὶ κάτω . κεφάλαιον δὴ τοῦ μὲν ἑτέρου τῶν φιλοσόφων , τὴν πεπιλημένην οὐσίαν βαρυτέραν εἶναι , καὶ διὰ τοῦτο τὰ ξύλα τοῦ ὕδατος , τοῦ δ’ ἑτέρου , ἔλαττον ἔχειν κενὸν τὰ ξύλα . καὶ ταῦτα ἔλεγον διὰ μακρῶν ἐξηκόντων λόγων , οὐκ ἀποδεικτικῶν , ποιούμενοι τὰς πίστεις , ὥσπερ ἀδύνατον ἐν αἰσθήσει διαγνῶναι τὸ πρᾶγμα , καθάπερ ἡμᾶς οἶσθα ποιοῦντας . οἱ δὲ φιλόσοφοι λέγειν ἔτι βουλόμενον αὐτὸν ἠρώτησαν , ὅστις ὁ τρόπος εἴη , καθ’ ὃν ἐναργῶς διαγινώσκεται , πότερόν ἐστι βαρύτερον · οὐ γὰρ δὴ διὰ ζυγοῦ γε δυνατὸν ἔφασαν γενέσθαι τοῦτο , καθάπερ οὐδὲ δι’ ἀγγείου πληρουμένου · στῆσαι μὲν γὰρ οἷόν τέ ἐστι τὸ ξύλον , οὐ μὴν πληρῶσαι τό γε ἀγγεῖον ἐξ αὐτοῦ , τοῦ ὕδατος αὖ πληροῦσθαι δύνασθαι . τοιαῦτ’ οὖν αὐτῶν λεγόντων , ὥσπερ εἰώθασι , γελάσας ὁ ἀρχιτέκτων ἔφη · Τοιοῦτοι διὰ παντὸς ὑμεῖς οἱ δοξόσοφοι πάντες ἐστὲ , τὰ μὲν ἔξω τοῦ κόσμου γιγνώσκειν οἰόμενοι , περὶ ὧν εἰκάσαι μέν ἐστιν ἐνδεχόμενον , γνῶναι δ’ ἐπιστημονικῶς οὐκ ἐγχωρεῖ , τὰ δὲ τοιαῦτα , καὶ τοῖς τυχοῦσιν ἐνίοτε γιγνωσκόμενα , παντάπασιν ἀγνοοῦντες , ὥσπερ καὶ τοῦτ’ αὐτὸ τὸ νῦν προκείμενον , ὕδατός τε καὶ ξύλων σταθμὸν ἀντεξετάσαι . δεηθέντων οὖν ἁπάντων τῶν παρόντων εἰπεῖν τὸν ἀρχιτέκτονα , πῶς ἐπιστημονικῶς καὶ βεβαίως ἀντεξετασθήσεται τὸ τοῦ ξύλου τῷ τοῦ ὕδατος , ὁ μὲν διῆλθεν ἐν τάχει τε καὶ σαφῶς , ὡς ἅπαντας τοὺς παρόντας νοῆσαι , πλὴν μόνων τῶν φιλοσόφων · ἐκεῖνος δὲ καὶ δεύτερον ἠναγκάσθη καὶ τρίτον εἰπεῖν τὸν αὐτὸν λόγον , ὥστε μόγις ἐνόησαν . ὁ μὲν ἀρχιτέκτων , Εἰκότως , ἔφη , λέγουσι πάμπολλοι , πλὴν δοξοσοφίας οὐδὲν τούτοις ὑπάρχειν · οἱ δ’ ἀνόητοι μὲν ἐν τοῖς ἀγνώστοις ἅπασιν ἐλέγχονται , δοξόσοφοι δ’ ἐν τοῖς γνωστοῖς . ἐγὼ δὲ διαδεξάμενος αὐτὸν τὸν λόγον , εὐλόγως ἔφην τοῦτο συμβαίνειν αὐτοῖς . καὶ γὰρ , ὅπως χρὴ μεταβαίνειν ἀπὸ τῶν ἐναργῶς γινωσκομένων ἐπὶ τὰ τῶν ἀδήλων , οὐδέποθ’ ὑπέμειναν ἀσκηθῆναί τε καὶ μαθεῖν ἐπὶ πραγμάτων , μαρτυρῆσαι μὲν τοῖς εὑροῦσιν αὐτὰ δυναμένων , ἐλέγξαι δὲ τοὺς οὐχ εὑρόντας . Ἵνα δ’ , ἔφη , καὶ γελάσητε , καὶ γνῶτε τὸν τῦφον αὐτῶν ὁπηλίκος ἐστὶν , διελθεῖν ὑμῖν ἕν τι καὶ δύο βούλομαι , περὶ ὧν ἀποφαίνονται προπετῶς οἱ τὰς ὀφρῦς ἀνεσπακότες οὗτοι . καὶ πρῶτόν γε τοῦτο λέγω μάλιστ’ , ἐπειδὴ τῶν Περιπατητικῶν τις ἀφῖκται τῶν φιλοσόφων , ἕνα τε τὸν κόσμον τοῦτον εἶναι πεπλησμένον , ἔξωθέν τε αὐτοῦ μηδὲν εἶναι κενὸν , ὥσπερ οὐδ’ ἔνδον · διαφέρει γε μὴν , ἔφην , τῷδε τῷ φιλοσόφῳ διττὴν διαφορὰν ἑκάτερος τούτων · ἐδείκνυον δὲ τόν τε Στωϊκὸν καὶ τὸν Ἐπικούρειον . ὁ δὲ Στωϊκὸς οὐκ ἔνδον τι κενὸν εἶναι , ἔξωθεν τοῦ κόσμου ὑπάρχειν αὐτό · ταῦτα δ’ ἄμφω συγχωρῶν ὁ Ἐπικούρειος , ἐν ἄλλῳ τινὶ διαφέρεται πρὸς αὐτόν · οὐ γὰρ ἕνα ὁμολογεῖ κόσμον εἶναι τόνδε , καθάπερ ὁ Στωϊκὸς οἴεται , κατά γε τοῦτο τοῖς Περιπατητικοῖς ὁμόδοξος , ἀλλ’ , ὥσπερ γε καὶ τὸ κενὸν ἄπειρον τῷ μεγέθει φησὶν ὑπάρχειν , οὕτω καὶ τοὺς ἐν αὐτῷ κόσμους ἀπείρους εἶναι τῷ πλήθει . ἐγὼ δ’ ἤκουσα μὲν , ἃ λέγουσιν οἱ τρεῖς , συναγορεύειν βουλόμενοι τοῖς ἰδίοις ὀνείροις · ἀκριβῶς δ’ οἶδα μηδένα λόγον ἀποδεικτικῶς ἔχοντας αὐτοὺς , ἀλλ’ ἐνδεχομένως τε καὶ εἰκότως , ἐνίοτε δὲ μηδὲ τοιούτους γνώσεσθαι , ὅτι μὲν ψεύδονται παρακαλέσαντες εἰπεῖν τινα ἀπόδειξιν ἕκαστον αὐτῶν εἰς ταὐτὸ τοῦτο προκείμενον . οὕτως οὖν ἔλεγον , ἅπερ ἴσμεν ἐν τοῖς βιβλίοις αὐτῶν γεγραμμένα · πᾶσι δὲ τοῖς παροῦσι σαφῶς ἐφαίνετο μηδεὶς ἀναγκαστικὸν λόγον εἰπὼν , μηδ’ ἀποδείξεως γραμμικῆς ἐχόμενον , ἀλλ’ ἐξ ἐπιχειρημάτων συγκείμενον , οἷς οἱ ῥήτορες χρῶνται . ἀλλά γε περὶ πλουσίων ὁ λόγος . ἐφ’ ἡμᾶς οὖν αὐτοὺς ἔλθωμεν , ὅσοι μὴ πλουτοῦμεν , ἐρωτήσωμέν τε καὶ πάλιν ἕνα τῶν σοφῶν , εἰ δίκαιόν ἐστιν ἑαυτοὺς ἀναγορεύειν ἐγνωκότας μόνους τὴν ἀλήθειαν , ὑπὸ πάντων τῶν ἄλλων καταγινωσκομένων ἰδιωτῶν τε καὶ φιλοσόφων . τὸ γάρ τοι δεινότατον , ἔφην , τοῦτ’ ἔστιν , ὅτι τῶν φιλοσόφων ἕκαστος ἂν ἔξωθεν τῆς οἰκείας ποίμνης ὑπ’ οὐδενὸς ἐπαινεῖται . τίνα τοίνυν εἰκός ἐστιν ἄλλον δὴ τοὺς φιλοσόφους ἅπαντας ὑπομένοντας κριτὴν , πλὴν αὐτῶν τῶν φαινομένων , ὑπομένοντάς τε καὶ τοὺς ἀπὸ τῶν λογικῶν τεχνῶν ἁπασῶν ἀριθμητικοὺς , λογιστικοὺς , γεωμέτρας , ἀστρονόμους , ἀρχιτέκτονας , νομικοὺς , ῥήτορας , γραμματικοὺς , μουσικούς ; ἢ ὁ ὑφ’ ἑαυτοῦ κρινόμενός τε καὶ στεφανούμενος , ὑπὸ τῶν ἄλλων κριτῶν εἰ ὑπομείνειε δοκιμάζεσθαι , μηδεμιᾶς ψήφου μεταλαμβάνεται . τοσαῦτα καὶ περὶ ἁμαρτημάτων πρὸς τὸ παρὸν ἀρκείσθω .
Lemmas: πάλιν ἐπί ὅδε ὁ φιλόσοφος ἔρχομαι , ἀποφαίνω προπετής περί ὁ ἐν ὁ κενός σῶμα ἵστημι ἤ κάτω φέρω . ὁ μέν γάρ ἀρχιτέκτων οὗτος οὐ ἄν ἀποφαίνω , πρίν εἰς αὐτός ὁ κενός ἐξέρχομαι ὁ κόσμος ὁ πεῖρα βασανίζω ὁ πρᾶγμα , καί θεάομαι σαφής , εἴτε μένω κατά ὁ αὐτός τόπος ἕκαστος ὁ ἐν αὐτός σῶμα , εἴτε καί μεθίστημι . τοιοῦτος γάρ ἀρχή εἰς ὁ ἀπόδειξις οἶδα χράω αὐτός , ἐναργής τε καί ἀναντίλεκτος ὑπό πᾶς ὁμολογέω · σύ δέ ὁ φιλοσοφέω , περί ὅς οὐδείς ἐναργής γνῶσις ἔχω , οὗτος ὡς ἐναργής γιγνώσκω δύναμαι . ἀκούω πρῶτος ἀπιστέω δύο φιλόσοφος · δοκέω γάρ αὐτός ὁ μέν ἕτερος ὁ ὕδωρ ὁ ξύλον βαρύς εἰμί , ὁ δέ ἕτερος ὁ ξύλον ὁ ὕδωρ , ἑκάτερος τε λόγος λέγω μακρός , ἐμβλέπω ἄνω τε καί κάτω . κεφάλαιος δή ὁ μέν ἕτερος ὁ φιλόσοφος , ὁ πιλέω οὐσία βαρύς εἰμί , καί διά οὗτος ὁ ξύλον ὁ ὕδωρ , ὁ δέ ἕτερος , ἐλαχύς ἔχω κενός ὁ ξύλον . καί οὗτος λέγω διά μακρός ἐξήκω λόγος , οὐ ἀποδεικτικός , ποιέω ὁ πίστις , ὥσπερ ἀδύνατος ἐν αἴσθησις διαγιγνώσκω ὁ πρᾶγμα , καθά ἐγώ οἶδα ποιέω . ὁ δέ φιλόσοφος λέγω ἔτι βούλομαι αὐτός ἐρωτάω , ὅστις ὁ τρόπος εἰμί , κατά ὅς ἐναργής διαγιγνώσκω , πότερος εἰμί βαρύς · οὐ γάρ δή διά ζυγόν γε δυνατός φημί γίγνομαι οὗτος , καθά οὐδέ διά ἀγγεῖον πληρόω · ἵστημι μέν γάρ οἷος τε εἰμί ὁ ξύλον , οὐ μήν πληρόω ὁ γε ἀγγεῖον ἐκ αὐτός , ὁ ὕδωρ αὖ πληρόω δύναμαι . τοιοῦτος οὖν αὐτός λέγω , ὥσπερ εἴωθα , γελάω ὁ ἀρχιτέκτων φημί · τοιοῦτος διά πᾶς σύ ὁ δοξόσοφος πᾶς εἰμί , ὁ μέν ἔξω ὁ κόσμος γιγνώσκω οἴομαι , περί ὅς εἰκάζω μέν εἰμί ἐνδέχομαι , γιγνώσκω δέ ἐπιστημονικός οὐ ἐγχωρέω , ὁ δέ τοιοῦτος , καί ὁ τυγχάνω ἐνίοτε γιγνώσκω , παντάπασι ἀγνοέω , ὥσπερ καί οὗτος αὐτός ὁ νῦν πρόκειμαι , ὕδωρ τε καί ξύλον σταθμός ἀντεξετάζω . δέω οὖν ἅπας ὁ πάρειμι λέγω ὁ ἀρχιτέκτων , πῶς ἐπιστημονικός καί βέβαιος ἀντεξετάζω ὁ ὁ ξύλον ὁ ὁ ὕδωρ , ὁ μέν διέρχομαι ἐν τάχος τε καί σαφής , ὡς ἅπας ὁ πάρειμι νοέω , πλήν μόνος ὁ φιλόσοφος · ἐκεῖνος δέ καί δεύτερος ἀναγκάζω καί τρίτος λέγω ὁ αὐτός λόγος , ὥστε μόγις νοέω . ὁ μέν ἀρχιτέκτων , Εἰκότως , φημί , λέγω πάμπολυς , πλήν δοξοσοφία οὐδείς οὗτος ὑπάρχω · ὁ δέ ἀνόητος μέν ἐν ὁ ἄγνωστος ἅπας ἐλέγχω , δοξόσοφος δέ ἐν ὁ γνωστός . ἐγώ δέ διαδέχομαι αὐτός ὁ λόγος , εὔλογος φημί οὗτος συμβαίνω αὐτός . καί γάρ , ὅπως χρή μεταβαίνω ἀπό ὁ ἐναργής γιγνώσκω ἐπί ὁ ὁ ἄδηλος , οὐδέποτε ὑπομένω ἀσκέω τε καί μανθάνω ἐπί πρᾶγμα , μαρτυρέω μέν ὁ εὑρίσκω αὐτός δύναμαι , ἐλέγχω δέ ὁ οὐ εὑρίσκω . ἵνα δέ , φημί , καί γελάω , καί γιγνώσκω ὁ τῦφος αὐτός ὁπηλίκος εἰμί , διέρχομαι σύ εἷς τις καί δύο βούλομαι , περί ὅς ἀποφαίνω προπετής ὁ ὁ ὀφρύς ἀνασπάω οὗτος . καί πρῶτος γε οὗτος λέγω μάλα , ἐπειδή ὁ Περιπατητικός τις ἀφικνέομαι ὁ φιλόσοφος , εἷς τε ὁ κόσμος οὗτος εἰμί πίμπλημι , ἔξωθεν τε αὐτός μηδείς εἰμί κενός , ὥσπερ οὐδέ ἔνδον · διαφέρω γε μήν , φημί , ὅδε ὁ φιλόσοφος δισσός διαφορά ἑκάτερος οὗτος · δείκνυμι δέ ὁ τε Στωϊκός καί ὁ Ἐπικούρειος . ὁ δέ Στωϊκός οὐ ἔνδον τις κενός εἰμί , ἔξωθεν ὁ κόσμος ὑπάρχω αὐτός · οὗτος δέ ἄμφω συγχωρέω ὁ Ἐπικούρειος , ἐν ἄλλος τις διαφέρω πρός αὐτός · οὐ γάρ εἷς ὁμολογέω κόσμος εἰμί ὅδε , καθά ὁ Στωϊκός οἴομαι , κατά γε οὗτος ὁ Περιπατητικός ὁμόδοξος , ἀλλά , ὥσπερ γε καί ὁ κενός ἄπειρος ὁ μέγεθος φημί ὑπάρχω , οὕτως καί ὁ ἐν αὐτός κόσμος ἄπειρος εἰμί ὁ πλῆθος . ἐγώ δέ ἀκούω μέν , ὅς λέγω ὁ τρεῖς , συναγορεύω βούλομαι ὁ ἴδιος ὄνειρος · ἀκριβής δέ οἶδα μηδείς λόγος ἀποδεικτικός ἔχω αὐτός , ἀλλά ἐνδεχομένως τε καί ἔοικα , ἐνίοτε δέ μηδέ τοιοῦτος γιγνώσκω , ὅτι μέν ψεύδω παρακαλέω λέγω τις ἀπόδειξις ἕκαστος αὐτός εἰς αὐτός οὗτος πρόκειμαι . οὕτως οὖν λέγω , ὅς οἶδα ἐν ὁ βιβλίον αὐτός γράφω · πᾶς δέ ὁ πάρειμι σαφής φαίνω μηδείς ἀναγκαστικός λόγος λέγω , μηδέ ἀπόδειξις γραμμικός ἔχω , ἀλλά ἐκ ἐπιχείρημα σύγκειμαι , ὅς ὁ ῥήτωρ χράω . ἀλλά γε περί πλούσιος ὁ λόγος . ἐπί ἐγώ οὖν αὐτός ἔρχομαι , ὅσος μή πλουτέω , ἐρωτάω τε καί πάλιν εἷς ὁ σοφός , εἰ δίκαιος εἰμί ἑαυτοῦ ἀναγορεύω γιγνώσκω μόνος ὁ ἀλήθεια , ὑπό πᾶς ὁ ἄλλος καταγιγνώσκω ἰδιώτης τε καί φιλόσοφος . ὁ γάρ τοι δεινός , φημί , οὗτος εἰμί , ὅτι ὁ φιλόσοφος ἕκαστος ἄν ἔξωθεν ὁ οἰκεῖος ποίμνη ὑπό οὐδείς ἐπαινέω . τίς τοίνυν ἔοικα εἰμί ἄλλος δή ὁ φιλόσοφος ἅπας ὑπομένω κριτής , πλήν αὐτός ὁ φαίνω , ὑπομένω τε καί ὁ ἀπό ὁ λογικός τέχνη ἅπας ἀριθμητικός , λογιστικός , γεωμέτρης , ἀστρονόμος , ἀρχιτέκτων , νομικός , ῥήτωρ , γραμματικός , μουσικός ; ἤ ὁ ὑπό ἑαυτοῦ κρίνω τε καί στεφανόω , ὑπό ὁ ἄλλος κριτής εἰ ὑπομένω δοκιμάζω , μηδείς ψῆφος μεταλαμβάνω . τοσοῦτος καί περί ἁμάρτημα πρός ὁ πάρειμι ἀρκέω .