galenus.de-anatomicis-administrationibus-libri-ix 9.1
Ὡς δ’ ἄν τις κάλλιστα θεάσαιτο τὰ διὰ τῆς ἀνατομῆς ἐν ἐγκεφάλῳ τε καὶ νωτιαίῳ φαινόμενα , τεθνεῶτός τε καὶ ζῶντος ἔτι τοῦ ζώου , διὰ τοῦδε τοῦ λόγου δηλωθήσεται . τῆς ἀνατομῆς ἡ μὲν ἐπὶ τεθνεῶτος τοῦ ζώου γιγνομένη τήν τε θέσιν ἑκάστου τῶν μορίων διδάσκει , τόν τ’ ἀριθμὸν , καὶ τῆς οὐσίας τὴν ἰδιότητα , μέγεθός τε καὶ σχῆμα καὶ σύνθεσιν · ἡ δὲ ἐπὶ τῶν ζώντων ἐνίοτε μὲν ἄντικρυς αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν , ἐνίοτε δ’ εἰς τὴν ταύτης εὕρεσιν λήμματα . πρόδηλον οὖν , ὡς ἡγεῖσθαι χρὴ τὴν ἐπὶ τεθνεῶτος τοῦ ζώου γιγνομένην ἀνατομὴν τῆς ἐπὶ ζῶντος . οὔσης δ’ αὐτῆς διττῆς , ἐπειδὴ καὶ προσκειμένου τῷ παντὶ σώματι μορίου καὶ ἀφῃρημένου δύναται γίγνεσθαι , προτέραν ἐγχείρησιν ἀνατομῆς ἐγκεφάλου διηγήσομαι τὴν ἐξῃρημένων τῶν ὀστῶν τοῦ κρανίου γιγνομένην , σωζομένης ἐν κύκλῳ τῆς μήνιγγος · ἣν εἴτε παχεῖαν , ὥσπερ ἐγὼ νῦν εἶπον , εἴτε σκληρὰν , εἴτε δερματώδη καλεῖν ἐθέλεις , οὐ διοίσει · καθάπερ γε καὶ τὴν ἑτέραν τὴν ὑπ’ αὐτῇ λεπτὴν καὶ μαλακὴν ὑμενώδη τε προσαγορεύων οὔτ’ ὠφελήσεις τι τὴν ἀνατομικὴν θεωρίαν , οὔτε βλάψεις . ἐν γὰρ τῇ γνώσει τῆς φύσεως τῶν μορίων ἡ ὠφέλεια τοῖς ἀνατέμνουσιν , οὐκ ἐν ταῖς προσηγορίαις . ἕτοιμοι δὲ τοὐπίπαν ἐν ταῖς μεγάλαις πόλεσιν ἐγκέφαλοι βόειοι πιπράσκονται τῶν πλείστων τοῦ κρανίου μερῶν γυμνοί . κᾂν εἰ προσκεῖσθαί σοί ποτε δόξειεν ἐν τοῖς πλαγίοις μέρεσι πλείω τοῦ δέοντος ὀστᾶ , κελεύσεις τῷ πιπράσκοντι μαγείρῳ περιελεῖν αὐτά · μὴ παρόντος δ’ ἐκείνου , πράξεις οὕτως · αὐτὸς , ἐκκοπεῦσι τοῖς ἰσχυροῖς χρώμενος , ἢ τοῖς τῶν τεκτόνων σκεπάρνοις , ἅπερ ὁρᾶτε κᾀμοὶ προπαρεσκευασμένα . πρὸ πάντων δ’ ἐκ σιδήρου σκληροῦ κατεσκευάσθω τὰ τοιαῦτα · τὰ γὰρ ἐξ ἀσθενοῦς ἐπὶ πολλαῖς πληγαῖς ἀνύσει τι σμικρόν . ἡμεῖς δὲ πλήττεσθαι σφοδρῶς πολλάκις οὐ βουλόμεθα τὸ κρανίον · ἁπαλὸν γὰρ ὄντα τὸν ἐγκέφαλον αἱ τοιαῦται πληγαὶ σείουσι σφοδρῶς , διαλύουσί τε καὶ διασπῶσι . χρὴ δὲ οὐδὲν τούτων αὐτὸν πεπονθότα παρεσκευάσθαι πρὸς τὴν θέαν , ἕνεκα τοῦ πάσας μὲν τὰς τῶν νεύρων ἐκφύσεις ἀκριβῶς ὀφθῆναι , πάσας δ’ ἀρτηρίας καὶ φλέβας τὰς κατ’ αὐτὸν , ἔτι τε τὸ διάφραγμα τῶν προσθίων κοιλιῶν , καὶ τὰ περὶ τὴν καλουμένην πύελόν τε καὶ χώνην , ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα . παρασκευασθέντος οὖν ἐπιτηδείως τοῦ μορίου , θεάσῃ τὴν σκληρὰν μήνιγγα κατὰ τὸ μῆκος αὐτοῦ μέσον ἑαυτῆς πολὺ παχυτέραν φαινομένην , ἐγκαταβαίνουσάν τε μέχρι τινὸς οὕτω , καθ’ ὃ μάλιστα μέρος ἐστὶν ἐν τῷ κρανίῳ τῶν ῥαφῶν ἡ μέση . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον ὑπὸ τῇ λαμβδοειδεῖ ῥαφῇ τὴν παχεῖαν μήνιγγα θεάσῃ , διπλουμένην τε ἅμα καὶ μέχρι τινὸς ἐγκαταβαίνουσαν τῷ ἐγκεφάλῳ . φανοῦνται δέ σοι καὶ φλέβες ἀνήκουσαι δι’ αὐτοῦ ἑκατέρωθεν μία κατὰ τὰς πλευρὰς τῆς λαμβδοειδοῦς ῥαφῆς . ἔνθα δ’ ἀλλήλαις εἰς ταὐτὸν ἥκουσιν αὗται , σχεδὸν μέν τι τοῦτο τὸ χωρίον ὑψηλότατον φαίνεται τῶν πέριξ · οὐκ ἴσον δ’ ἐπ’ αὐτοῦ τό τε πρόσω καὶ τοὐπίσω τῶν κατὰ τὸν ἐγκέφαλόν ἐστι μορίων , ἀλλὰ τὸ πρόσω παμπόλλῳ μεγέθει . ἐπὶ δὲ τὸ μετεωρότατον τοῦτο καὶ ἡ ἑτέρα διπλόη παραγίνεται τῆς παχείας μήνιγγος , ὥστε φαίνεσθαι τετραπλασίαν τῷ πάχει τῶν ἄλλων ἁπάντων μερῶν ἑαυτῆς , ὅσα γε περιλαμβάνει τὸν ἐγκέφαλον ἐν κύκλῳ . καὶ μέντοι καὶ φλὲψ ἄλλη τρίτη παρὰ τὰς εἰρημένας δύο κατὰ τὸ μῆκος ἐκτέταται πρόσω φερομένη . τί γὰρ ἂν ἄλλο τις ἢ φλέβα καλέσειε τὸ τοιοῦτον ἀγγεῖον , ἐν ᾧ φαίνεται περιεχόμενον αἷμα ; ζῶντος μὲν οὖν τοῦ ζώου , γυμνωθέντος οὕτως τοῦ ἐγκεφάλου , καθάπερ ἐπὶ τῶν κάταγμα ἐχόντων εἰώθαμεν κατατιτρᾷν τὸ κρανίον , αἷμα θεάσῃ περιεχόμενον ἐν ταῖς εἰρημέναις κοιλότησι , τεθνεῶτος δὲ , θρόμβον , αὐτὰς δὲ τὰς κοιλότητας οὐ τὸν τῆς φλεβὸς ἐχούσας χιτῶνα , συναναβαίνοντα διὰ τῶν ὀστῶν τῆς κεφαλῆς , ἀλλ’ ὅταν πρῶτον αἱ φλέβες ἅψωνται τοῦ κρανίου , διπλουμένην τε κατὰ τοῦτο τὴν παχεῖαν μήνιγγα μετὰ τοῦ συριγγοῦσθαι τὴν ἔνδον χώραν εἰς ἴδιον ἀγγεῖον δεχομένην τὸ αἷμα καὶ φυλάττουσαν , οἷον παρέλαβεν . ὅπως οὖν τοῦτ’ ἀκριβῶς ἴδῃς , ἔστω σοί τι παρεσκευασμένον σῶμα λεπτὸν καὶ πρόμηκες , οἷα τὰ διπύρηνα καλούμενα · τὴν δ’ ὕλην ἐχέτω ξύλον πύξινον , ἤ τι τῶν οὕτω πυκνῶν . καὶ τοῦτο καθιεὶς εἰς τὰς τῆς μήνιγγος κοιλότητας ὠθεῖν τε πρόσω πειρῶ , καθ’ ἅπερ ἂν ὑπείκῃ , καὶ τέμνειν ἐπ’ αὐτῷ τὸ σῶμα τῆς μήνιγγος , ἄχρι περ ἂν ἐντύχῃς τῷ ξύλῳ . εἰ δὲ μὴ παρείη τοῦτο , διπύρηνον ἢ σμίλην ἢ σπαθομήλην κατὰ τὸ ἕτερον πέρας , ἐν ᾧ τὸν πυρῆνα κυκλούμενον ἔχουσι , καθιεὶς εἰς τὴν κοιλότητα τῆς μήνιγγος ὠθεῖν τε πρόσω καὶ τέμνειν αὐτὴν κατὰ τὸ πλάγιον , ἑκατέρωθεν ἐπὶ τὸ ἕτερον μέρος ἐκκλίνων τὸ καθιέμενον ὄργανον , ὅπως μήτε τὴν σμίλην ﻿ θραύσῃς ἐντυχὼν αὐτῇ , καὶ τῆς κοιλότητος ἐπιτύχῃς . ἐν αὐτῷ μὲν οὖν τῷ γυμνοῦσθαι τῶν περικειμένων ὀστῶν τὰς διπλόας τῆς μήνιγγος πολλάκις ἀποῤῥήγνυταί τι καὶ διασπᾶται . καὶ τοῦτ’ ἀρχή σοι γενήσεται τοῦ καθιέναι τι τῶν εἰρημένων ὀργάνων εἰς τὴν κοιλίαν τοῦ αἵματος . εἰ δὲ καὶ μὴ διασπασθείη , τέμνων ὀξείᾳ σμίλῃ τὴν πλευρὰν ἑκατέραν τῆς διπλῆς μήνιγγος ἐν τοῖς κάτω μέρεσιν , ἔνθα πρῶτον ἐμπίπτει τῷ κρανίῳ , κᾄπειτα καὶ ἐκεῖ ἐμβαλὼν διὰ τῆς τομῆς τὴν σμίλην , ἄνω βιάζεσθαι πειρῶ μέχρι τῆς κορυφῆς , ἔνθα συμβάλλουσιν ἀλλήλαις αἱ δύο φλέβες , ἥντινα χώραν Ἡρόφιλος ὀνομάζει ληνόν . ἔστι δ’ αὕτη μὲν , ἣν ἐκεῖνος οὕτως ὀνομάζει , διὰ βάθους μᾶλλον , ἐπιπολῆς δ’ ἑτέρα συμβολὴ φλεβῶν μικρῶν ἐπικειμένων τῇ ληνῷ , κατὰ τὴν παχεῖαν ὡσαύτως μήνιγγα γεγενημένη . δέχεται δ’ οὐκέτ’ αὐτὴ σπαθομήλης πυρῆνα διὰ στενότητα · καὶ διὰ τοῦτ’ ἐπὶ τῶν μικρῶν ἐγκεφάλων ἤτοι γ’ ἀμυδρῶς , ἢ οὐδ’ ὅλως φαίνεται . τῶν λοιπῶν οὖν τι πυρήνων ἢ μηλωτίδων διεμβάλλειν πειρῶ , καὶ τέμνειν παρ’ αὐτήν . ἀποφύεται δ’ ἡ εἰρημένη λεπτὴ τῆς μήνιγγος ἀπόφυσις ἡ ἐπιπολῆς κατ’ ἐκεῖνο τὸ μέρος , ἔνθα συμβέβηκεν ἡ λαμβδοειδὴς ῥαφὴ τοῖς λεπιδοειδέσιν ὀστοῖς . προτέρας οὖν τέμνε τὰς ἐπιπολῆς ταύτας φλέβας ἕως τῆς ἐπιπολῆς ληνοῦ . τέμνων δὲ πρῶτον μὲν ἐκκένωσον , εἴ τις θρόμβος ἐν αὐταῖς ἐστιν , εἶτα κατάσκεψαι τὴν ἐντὸς ἐπιφάνειαν τῆς μήνιγγος , ὅπως ὁμοιοτάτη τῇ γε τῆς οὐσίας ἰδέᾳ ταῖς φλεψίν ἐστιν , εἰ καὶ μὴ τῇ λεπτότητι . καὶ οὐδὲν θαυμαστόν ἐστι τὴν φύσιν μὴ δεηθῆναι τὸν χιτῶνα τῆς ἀναγούσης φλεβὸς τὸ αἷμα ταῖς τῆς παχείας μήνιγγος ὑποτεῖναι κοιλίαις , ὁμοίας οὐσίας ἀμφοτέρων τῶν σωμάτων ὄντων .
Lemmas: ὡς δέ ἄν τις καλός θεάομαι ὁ διά ὁ ἀνατομή ἐν ἐγκέφαλος τε καί νωτιαῖος φαίνω , θνῄσκω τε καί ζάω ἔτι ὁ ζῷον , διά ὅδε ὁ λόγος δηλόω . ὁ ἀνατομή ὁ μέν ἐπί θνῄσκω ὁ ζῷον γίγνομαι ὁ τε θέσις ἕκαστος ὁ μόριον διδάσκω , ὁ τε ἀριθμός , καί ὁ οὐσία ὁ ἰδιότης , μέγεθος τε καί σχῆμα καί σύνθεσις · ὁ δέ ἐπί ὁ ζάω ἐνίοτε μέν ἄντικρυς αὐτός ὁ ἐνέργεια , ἐνίοτε δέ εἰς ὁ οὗτος εὕρεσις λῆμμα . πρόδηλος οὖν , ὡς ἡγέομαι χρή ὁ ἐπί θνῄσκω ὁ ζῷον γίγνομαι ἀνατομή ὁ ἐπί ζάω . εἰμί δέ αὐτός δισσός , ἐπειδή καί πρόσκειμαι ὁ πᾶς σῶμα μόριον καί ἀφαιρέω δύναμαι γίγνομαι , πρότερος ἐγχείρησις ἀνατομή ἐγκέφαλος διηγέομαι ὁ ἐκλέγω ὁ ὀστέον ὁ κρανίον γίγνομαι , σῴζω ἐν κύκλος ὁ μῆνιγξ · ὅς εἴτε παχύς , ὥσπερ ἐγώ νῦν λέγω , εἴτε σκληρός , εἴτε δερματώδης καλέω ἐθέλω , οὐ διαφέρω · καθά γε καί ὁ ἕτερος ὁ ὑπό αὐτός λεπτός καί μαλακός ὑμενώδης τε προσαγορεύω οὔτε ὠφελέω τις ὁ ἀνατομικός θεωρία , οὔτε βλάπτω . ἐν γάρ ὁ γνῶσις ὁ φύσις ὁ μόριον ὁ ὠφέλεια ὁ ἀνατέμνω , οὐ ἐν ὁ προσηγορία . ἑτοῖμος δέ ἐπίπαν ἐν ὁ μέγας πόλις ἐγκέφαλος βόειος πιπράσκω ὁ πολύς ὁ κρανίον μέρος γυμνός . ᾄν εἰ πρόσκειμαι σύ ποτέ δοκέω ἐν ὁ πλάγιος μέρος πολύς ὁ δέω ὀστέον , κελεύω ὁ πιπράσκω μάγειρος περιαιρέω αὐτός · μή πάρειμι δέ ἐκεῖνος , πράσσω οὕτως · αὐτός , ἐκκοπόω ὁ ἰσχυρός χράω , ἤ ὁ ὁ τέκτων σκέπαρνον , ὅς ὁράω ἐͅγώ προπαρασκευάζω . πρό πᾶς δέ ἐκ σίδηρος σκληρός κατασκευάζω ὁ τοιοῦτος · ὁ γάρ ἐκ ἀσθενής ἐπί πολύς πληγή ἀνύω τις μικρός . ἐγώ δέ πλήσσω σφοδρός πολλάκις οὐ βούλομαι ὁ κρανίον · ἁπαλός γάρ εἰμί ὁ ἐγκέφαλος ὁ τοιοῦτος πληγή σείω σφοδρός , διαλύω τε καί διασπάω . χρή δέ οὐδείς οὗτος αὐτός πάσχω παρασκευάζω πρός ὁ θέα , ἕνεκα ὁ πᾶς μέν ὁ ὁ νεῦρον ἔκφυσις ἀκριβής ὁράω , πᾶς δέ ἀρτηρία καί φλέψ ὁ κατά αὐτός , ἔτι τε ὁ διάφραγμα ὁ πρόσθιος κοιλία , καί ὁ περί ὁ καλέω πυέλος τε καί χώνη , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος . παρασκευάζω οὖν ἐπιτήδειος ὁ μόριον , θεάομαι ὁ σκληρός μήνιγξ κατά ὁ μῆκος αὐτός μέσος ἑαυτοῦ πολύς παχύς φαίνω , ἐγκαταβαίνω τε μέχρι τις οὕτως , κατά ὅς μάλα μέρος εἰμί ἐν ὁ κρανίον ὁ ῥαφή ὁ μέσος . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος ὑπό ὁ λαμβδοειδής ῥαφή ὁ παχύς μήνιγξ θεάομαι , διπλόω τε ἅμα καί μέχρι τις ἐγκαταβαίνω ὁ ἐγκέφαλος . φαίνω δέ σύ καί φλέψ ἀνήκω διά αὐτός ἑκατέρωθεν εἷς κατά ὁ πλευρά ὁ λαμβδοειδής ῥαφή . ἔνθα δέ ἀλλήλων εἰς αὐτός ἥκω οὗτος , σχεδόν μέν τις οὗτος ὁ χωρίον ὑψηλός φαίνω ὁ πέριξ · οὐ ἴσος δέ ἐπί αὐτός ὁ τε πρόσω καί ὀπίσω ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος εἰμί μόριον , ἀλλά ὁ πρόσω πάμπολυς μέγεθος . ἐπί δέ ὁ μετέωρος οὗτος καί ὁ ἕτερος διπλόη παραγίγνομαι ὁ παχύς μῆνιγξ , ὥστε φαίνω τετραπλάσιος ὁ πάχος ὁ ἄλλος ἅπας μέρος ἑαυτοῦ , ὅσος γε περιλαμβάνω ὁ ἐγκέφαλος ἐν κύκλος . καί μέντοι καί φλέψ ἄλλος τρίτος παρά ὁ λέγω δύο κατά ὁ μῆκος ἐκτείνω πρόσω φέρω . τίς γάρ ἄν ἄλλος τις ἤ φλέψ καλέω ὁ τοιοῦτος ἀγγεῖον , ἐν ὅς φαίνω περιέχω αἷμα ; ζάω μέν οὖν ὁ ζῷον , γυμνόω οὕτως ὁ ἐγκέφαλος , καθά ἐπί ὁ κάταγμα ἔχω εἴωθα κατατιτράω ὁ κρανίον , αἷμα θεάομαι περιέχω ἐν ὁ λέγω κοιλότης , θνῄσκω δέ , θρόμβος , αὐτός δέ ὁ κοιλότης οὐ ὁ ὁ φλέψ ἔχω χιτών , συναναβαίνω διά ὁ ὀστέον ὁ κεφαλή , ἀλλά ὅταν πρῶτος ὁ φλέψ ἅπτω ὁ κρανίον , διπλόω τε κατά οὗτος ὁ παχύς μήνιγξ μετά ὁ συριγγόω ὁ ἔνδον χώρα εἰς ἴδιος ἀγγεῖον δέχομαι ὁ αἷμα καί φυλάσσω , οἷος παραλαμβάνω . ὅπως οὖν οὗτος ἀκριβής ὁράω , εἰμί σύ τις παρασκευάζω σῶμα λεπτός καί προμήκης , οἷος ὁ διπύρηνος καλέω · ὁ δέ ὕλη ἔχω ξύλον πύξινος , ἤ τις ὁ οὕτως πυκνός . καί οὗτος καθίημι εἰς ὁ ὁ μῆνιγξ κοιλότης ὠθέω τε πρόσω πειράω , κατά ὅς ἄν ὑπείκω , καί τέμνω ἐπί αὐτός ὁ σῶμα ὁ μῆνιγξ , ἄχρι περ ἄν ἐντυγχάνω ὁ ξύλον . εἰ δέ μή πάρειμι οὗτος , διπύρηνος ἤ σμίλη ἤ σπαθομήλη κατά ὁ ἕτερος πέρας , ἐν ὅς ὁ πυρήν κυκλέω ἔχω , καθίημι εἰς ὁ κοιλότης ὁ μῆνιγξ ὠθέω τε πρόσω καί τέμνω αὐτός κατά ὁ πλάγιος , ἑκατέρωθεν ἐπί ὁ ἕτερος μέρος ἐκκλίνω ὁ καθίημι ὄργανον , ὅπως μήτε ὁ σμίλη ﻿ θραύω ἐντυγχάνω αὐτός , καί ὁ κοιλότης ἐπιτυγχάνω . ἐν αὐτός μέν οὖν ὁ γυμνόω ὁ περίκειμαι ὀστέον ὁ διπλόος ὁ μῆνιγξ πολλάκις ἀπορρήγνυμι τις καί διασπάω . καί οὗτος ἀρχή σύ γίγνομαι ὁ καθίημι τις ὁ λέγω ὄργανον εἰς ὁ κοιλία ὁ αἷμα . εἰ δέ καί μή διασπάω , τέμνω ὀξύς σμίλη ὁ πλευρά ἑκάτερος ὁ διπλόος μῆνιγξ ἐν ὁ κάτω μέρος , ἔνθα πρῶτος ἐμπίπτω ὁ κρανίον , ᾄπειτη καί ἐκεῖ ἐμβάλλω διά ὁ τομή ὁ σμίλη , ἄνω βιάζω πειράω μέχρι ὁ κορυφή , ἔνθα συμβάλλω ἀλλήλων ὁ δύο φλέψ , ὅστις χώρα Ἡρόφιλος ὀνομάζω ληνός . εἰμί δέ οὗτος μέν , ὅς ἐκεῖνος οὕτως ὀνομάζω , διά βάθος μάλα , ἐπιπολή δέ ἕτερος συμβολή φλέψ μικρός ἐπίκειμαι ὁ ληνός , κατά ὁ παχύς ὡσαύτως μήνιγξ γίγνομαι . δέχομαι δέ οὐκέτι αὐτός σπαθομήλη πυρήν διά στενότης · καί διά οὗτος ἐπί ὁ μικρός ἐγκέφαλος ἤτοι γε ἀμυδρός , ἤ οὐδέ ὅλος φαίνω . ὁ λοιπός οὖν τις πυρήν ἤ μηλωτίς διεμβάλλω πειράω , καί τέμνω παρά αὐτός . ἀποφύω δέ ὁ λέγω λεπτός ὁ μῆνιγξ ἀπόφυσις ὁ ἐπιπολή κατά ἐκεῖνος ὁ μέρος , ἔνθα συμβαίνω ὁ λαμβδοειδής ῥαφή ὁ λεπιδοειδής ὀστέον . πρότερος οὖν τέμνω ὁ ἐπιπολή οὗτος φλέψ ἕως ὁ ἐπιπολή ληνός . τέμνω δέ πρῶτος μέν ἐκκενόω , εἰ τις θρόμβος ἐν αὐτός εἰμί , εἶτα κατασκέπτομαι ὁ ἐντός ἐπιφάνεια ὁ μῆνιγξ , ὅπως ὅμοιος ὁ γε ὁ οὐσία ἰδέα ὁ φλέψ εἰμί , εἰ καί μή ὁ λεπτότης . καί οὐδείς θαυμαστός εἰμί ὁ φύσις μή δέω ὁ χιτών ὁ ἀνάγω φλέψ ὁ αἷμα ὁ ὁ παχύς μῆνιγξ ὑποτείνω κοιλία , ὅμοιος οὐσία ἀμφότερος ὁ σῶμα εἰμί .