galenus.de-anatomicis-administrationibus-libri-ix 2.3
Οὐ μὴν οὕτω γ’ ἔπραξαν οἱ ἀνατομικοί · φαίνονται γὰρ ἀκριβέστερον μὲν ἐξειργασμένοι τῆς ἀνατομικῆς τό τ’ ἄχρηστον ὅλως τοῖς ἰατροῖς καὶ τὸ βραχεῖαν ἢ ὀλιγάκις ὠφέλειαν παρεχόμενον , ἀμελέστερον δὲ τὸ κατεπεῖγόν τε καὶ χρησιμώτατον ἀναγκαιότατόν τε καὶ πᾶσιν ἐγνῶσθαι . τοῦτο δ’ ἐστὶν , ὡς ἔφην , τὸ κατὰ τοὺς μῦς , καὶ τὰ νεῦρα , καὶ τὰς ἀρτηρίας , καὶ τὰς φλέβας , οὐχ ὅσα περὶ καρδίαν εἰσὶν , ἤ τι τῶν σπλάγχνων , ἀλλὰ ὅσα ἐν σκέλεσι καὶ χερσὶ , καὶ τοῦ θώρακος ἔξω κατὰ ῥάχιν , ἢ στῆθος ἢ πλευρὰς , ἢ ὠμοπλάτας , ἡ ὑπογάστριον , ἢ τράχηλον , ἢ κεφαλὴν ὁρᾶται . οἶδα γοῦν ὁσημέραι τοὺς τούτων ἀμαθεῖς δεδιότας τε τὰ μὴ φοβερὰ καὶ θαῤῥοῦντας τὰ φοβερά . τοιοῦτος γὰρ ἦν καὶ ὁ τὸν ἔξω τοῦ μηροῦ μῦν τὸν πλατὺν ὑποπτεύων ὡς ἐπίκαιρον , ᾧ μήτε τένων ὑπάρχει μέγας , μητ’ ἀρτηρία , μήτε φλὲψ , μήτε ἐνέργεια τῶν ἀναγκαίων τινὸς ἐν σκέλεσι κινήσεων ἡγουμένη , καθάπερ ἡ τῶν ἐκτεινόντων τε καὶ καμπτόντων τὴν κατὰ γόνυ διάρθρωσιν . ὅλης οὖν καὶ τῆς ἀνατομῆς τὸ χρησιμώτατον ἐν τούτοις ἐστὶν , ὧν μάλιστα παραλελοίπασι τὴν ἀκρίβειαν οἱ περὶ τὰς ἀνατομὰς δεινοί . βέλτιον γὰρ ἦν , οὐ πόσους ἔχει καθ’ ἕκαστον τῶν στομάτων ὑμένας ἡ καρδία γιγνώσκειν , οὐδὲ πόσαι φλέβες αὐτὴν τρέφουσιν , ἢ πόθεν , ἢ πῶς φερόμεναι , καὶ πῶς τὸ τῶν ἀπ’ ἐγκεφάλου συζυγιῶν ἀποσχιζόμενον εἰς αὐτὴν ἀφικνεῖται νεῦρον , ἀλλ’ ὑπὸ τίνων μὲν ἐκτείνεται βραχίων , καὶ πῆχυς , καὶ καρπὸς , καὶ μηρὸς , καὶ κνήμη , καὶ ποὺς μυῶν , ὑπὸ τίνων τε κάμπτεται · τίνες δὲ εἰς τὰ πλάγια μέρη περιάγουσιν ἕκαστον τῶν εἰρημένων μορίων , ὁπόσα τε καθ’ ἕκαστόν ἐστιν νεῦρα , καὶ ὁπόθεν ὡρμημένα , καὶ ὅπως τεταγμένα , καὶ ποῦ μὲν ὑπόκειται φλὲψ ἢ ἀρτηρία μεγάλη , ποῦ δὲ σμικρά . ταῦτα γὰρ οὕτως εἰσὶν ἀναγκαῖα τοῖς ἰατροῖς , ὥστ’ οὐδ’ οἱ κατὰ τῆς ἀνατομῆς γράψαντες ὅλας βίβλους ἐμπειρικοὶ καταγνῶναι τῆς ἐπιστήμης αὐτῶν ἐτόλμησαν , ἀλλ’ ὁμολογοῦσιν , εἶναι χρησιμωτάτην ἁπάντων τῶν τοιούτων τὴν γνῶσιν · ἐκ δὲ τῶν ἑκάστοτε γιγνομένων τραυμάτων αὐτάρκως διδάσκεσθαί φασι τὴν φύσιν αὐτῶν . τούτους μέν γε θαυμάσειεν ἄν τις τῆς προπετείας . ὅπου γὰρ οὐδ’ οἱ μετὰ σχολῆς πολλῆς ἐπὶ τὴν ἀνατομὴν αὐτῶν ἐλθόντες ἠκριβώκασι τὴν θεωρίαν , σχολῇ γε ἄν τις ἐκ τῆς τῶν τραυμάτων θέας διδαχθείη . ταῦτ’ οὖν ἐπὶ μὲν τοῦ θρόνου τις ὑψηλὸς καθήμενος δύναται λέγειν τοῖς μαθηταῖς , ἐπ’ αὐτῶν δὲ τῶν ἔργων τῆς τέχνης οὐ δύναται διδάξαι , πρῶτος αὐτὸς ἀγνοῶν ἅπαντα τῶν εἰρημένων ὀργάνων τοῦ ζώου τὰ μόρια · μόνα γὰρ , ὅσα προφανῶς ὑπὸ τῷ δέρματι φαίνεται , γινώσκουσιν οἱ πάνυ δοκοῦντες αὐτῶν εἶναι τρίβωνες . οὔκουν χρὴ διὰ λόγων ἰέναι τοιούτοις ἀνδράσιν , οὐδὲ φιλοτιμεῖσθαι δεικνύειν , ὡς οὐ μόνον ἡ κατὰ περίπτωσιν ἀνατομὴ καὶ τραυματικὴ θέα , ταῦτα γὰρ ἐκείνων τὰ ῥήματα , διδάσκειν ἀκριβῶς ἑκάστου τῶν μορίων τὴν φύσιν οὐχ οἷαί τέ εἰσιν , ἀλλ’ οὐδὲ κατ’ ἐπιτήδευσιν , ἄνευ τοῦ πολλάκις ἐπὶ πολλῶν γεγυμνάσθαι μετὰ παραγγελμάτων , ὧν ἐγὼ κατὰ τήνδε τὴν πραγματείαν διέρχομαι . τῶν μὲν οὖν ἐμπειρικῶν ἰατρῶν ἧττον ἄν τις φροντίσειεν , ἐριζόντων προφανῶς , μέμψασθαι δὲ δεῖ καὶ ἅπασι τοῖς ἀνατομικοῖς ὀλιγώρως τὰ τοιαῦτα ζητήσασιν . ὅπου γὰρ οὐκ ὀλίγους τένοντας ἠγνοήκασι μυῶν , ἢ τοὺς μῦς ὅλους ἐπ’ ἐνίων μορίων , τί χρὴ νομίζειν αὐτοὺς πεπονθέναι περὶ τὴν τῶν νεύρων φύσιν , εἰς ἄκραν μὲν ἡκόντων ἐνίοτε λεπτότητα , μεγίστην δ’ ἐχόντων τὴν δύναμιν ; ἐγὼ τοίνυν παρακαλῶ τοὺς νέους , ἐάσαντας ἐν τῷ παρόντι τὰς ἐγκεφάλου τε καὶ καρδίας , καὶ γλώττης , καὶ πνεύμονος , ἥπατός τε καὶ σπληνὸς , καὶ νεφρῶν , καὶ στομάχου , καὶ λάρυγγος , ἐμβρύων τε καὶ μήτρας ἐγκύμονος ἀνατομὰς , ἐκμαθεῖν πρότερον , ὅπως μὲν ὁ βραχίων διήρθρωται , καὶ ὠμοπλάτη τε καὶ πῆχυς , ὅπως δὲ τῶν ἄλλων ἕκαστα τῶν κατὰ κῶλα , τίνες τε οἱ κινοῦντες αὐτὰ μύες εἰσὶ , καὶ τίνα τὰ νεῦρα , καὶ τίνες ἀρτηρίαι καὶ φλέβες ἐν ἑκάστῳ τῶν μορίων ὑπάρχουσι . καὶ δι’ αὐτό γε τοῦτο προὔταξα τὰς χειρὸς καὶ σκέλους ἀνατομικὰς ἐγχειρήσεις ἁπασῶν τῶν ἄλλων , ἐπὶ τὰ κατεπείγοντα καὶ μεγάλην χρείαν τῇ τέχνῃ παρέχοντα πρῶτον ἰέναι τοὺς νέους ἀξιῶν . εὐθέως δέ μοι τοῦτο καὶ τὴν αὐτὴν τάξιν τῆς διδασκαλίας ἔμελλε παρέξειν τῇ γεγενημένῃ κατὰ τὴν περὶ χρείας μορίων πραγματείαν , ἥτις , ὡς ἔφην , οὐχ ἧττον τοῖς φιλοσόφοις ἢ ἰατροῖς ἐστι χρήσιμος . ἀλλ’ ἐν ἐκείνῃ μὲν τῇ πραγματείᾳ , διότι περὶ τῶν ἐν ἀνθρώπου σώματι μορίων ὁ λόγος ἦν μοι , διὰ τοῦτο προὔταξα τὸν περὶ χειρῶν , ἐπειδὴ τοῦτο τὸ μόριον ἴδιόν ἐστιν ἀνθρώπου · νυνὶ δ’ , ὡς ἔφην , οὐδὲ τούτου μόνον , ἀλλ’ ἔτι δὴ καὶ μᾶλλον ἕνεκα τοῦ γυμνάσαι τοὺς νέους ἐν πρώτοις τοῖς ἀναγκαιοτάτοις . ὡς νῦν γε τοὐναντίον ὁρῶ πράττοντας αὐτοὺς , ὅσοι γε μεταχειρίζεσθαι τὴν ἀνατομικὴν θεωρίαν ἀξιοῦσιν . ἀγνοοῦσι γὰρ ἔτι , ποίᾳ φλεβὶ τῶν κατ’ ἀγκῶνα νεῦρον , ἢ κεφαλὴ μυὸς , ἢ ἀπονεύρωσις , ἢ ἀρτηρία τις ὑπόκειται , καὶ διὰ τοῦτο ἐν ταῖς φλεβοτομίαις μέγιστα σφαλλόμενοι , καρδίαν ἀνατέμνουσι καὶ γλῶτταν βοείαν , οὐδ’ αὐτὸ τοῦτο γιγνώσκοντες , ὡς ἔστιν ἀνομοιότατον ταῖς ἀνθρώπων .
Lemmas: οὐ μήν οὕτως γε πράσσω ὁ ἀνατομικός · φαίνω γάρ ἀκριβής μέν ἐξεργάζομαι ὁ ἀνατομικός ὁ τε ἄχρηστος ὅλος ὁ ἰατρός καί ὁ βραχύς ἤ ὀλιγάκις ὠφέλεια παρέχω , ἀμελής δέ ὁ κατεπείγω τε καί χρήσιμος ἀναγκαῖος τε καί πᾶς γιγνώσκω . οὗτος δέ εἰμί , ὡς φημί , ὁ κατά ὁ μῦς , καί ὁ νεῦρον , καί ὁ ἀρτηρία , καί ὁ φλέψ , οὐ ὅσος περί καρδία εἰμί , ἤ τις ὁ σπλάγχνον , ἀλλά ὅσος ἐν σκέλος καί χείρ , καί ὁ θώραξ ἔξω κατά ῥάχις , ἤ στῆθος ἤ πλευρά , ἤ ὠμοπλάτη , ὁ ὑπογάστριον , ἤ τράχηλος , ἤ κεφαλή ὁράω . οἶδα γοῦν ὁσημέραι ὁ οὗτος ἀμαθής δείδω τε ὁ μή φοβερός καί θαρσέω ὁ φοβερός . τοιοῦτος γάρ εἰμί καί ὁ ὁ ἔξω ὁ μηρός μῦς ὁ πλατύς ὑποπτεύω ὡς ἐπίκαιρος , ὅς μήτε τένων ὑπάρχω μέγας , μητε ἀρτηρία , μήτε φλέψ , μήτε ἐνέργεια ὁ ἀναγκαῖος τις ἐν σκέλος κίνησις ἡγέομαι , καθά ὁ ὁ ἐκτείνω τε καί κάμπτω ὁ κατά γόνυ διάρθρωσις . ὅλος οὖν καί ὁ ἀνατομή ὁ χρήσιμος ἐν οὗτος εἰμί , ὅς μάλα παραλείπω ὁ ἀκρίβεια ὁ περί ὁ ἀνατομή δεινός . ἀγαθός γάρ εἰμί , οὐ πόσος ἔχω κατά ἕκαστος ὁ στόμα ὑμήν ὁ καρδία γιγνώσκω , οὐδέ πόσος φλέψ αὐτός τρέφω , ἤ πόθεν , ἤ πῶς φέρω , καί πῶς ὁ ὁ ἀπό ἐγκέφαλος συζυγία ἀποσχίζω εἰς αὐτός ἀφικνέομαι νεῦρον , ἀλλά ὑπό τίς μέν ἐκτείνω βραχίων , καί πῆχυς , καί καρπός , καί μηρός , καί κνήμη , καί πούς μῦς , ὑπό τίς τε κάμπτω · τίς δέ εἰς ὁ πλάγιος μέρος περιάγω ἕκαστος ὁ λέγω μόριον , ὁπόσος τε κατά ἕκαστος εἰμί νεῦρον , καί ὁπόθεν ὁρμάω , καί ὅπως τάσσω , καί ποῦ μέν ὑπόκειμαι φλέψ ἤ ἀρτηρία μέγας , ποῦ δέ μικρός . οὗτος γάρ οὕτως εἰμί ἀναγκαῖος ὁ ἰατρός , ὥστε οὐδέ ὁ κατά ὁ ἀνατομή γράφω ὅλος βίβλος ἐμπειρικός καταγιγνώσκω ὁ ἐπιστήμη αὐτός τολμάω , ἀλλά ὁμολογέω , εἰμί χρήσιμος ἅπας ὁ τοιοῦτος ὁ γνῶσις · ἐκ δέ ὁ ἑκάστοτε γίγνομαι τραῦμα αὔταρκος διδάσκω φημί ὁ φύσις αὐτός . οὗτος μέν γε θαυμάζω ἄν τις ὁ προπέτεια . ὅπου γάρ οὐδέ ὁ μετά σχολή πολύς ἐπί ὁ ἀνατομή αὐτός ἔρχομαι ἀκριβόω ὁ θεωρία , σχολή γε ἄν τις ἐκ ὁ ὁ τραῦμα θέα διδάσκω . οὗτος οὖν ἐπί μέν ὁ θρόνος τις ὑψηλός κάθημαι δύναμαι λέγω ὁ μαθητής , ἐπί αὐτός δέ ὁ ἔργον ὁ τέχνη οὐ δύναμαι διδάσκω , πρῶτος αὐτός ἀγνοέω ἅπας ὁ λέγω ὄργανον ὁ ζῷον ὁ μόριον · μόνος γάρ , ὅσος προφανής ὑπό ὁ δέρμα φαίνω , γιγνώσκω ὁ πάνυ δοκέω αὐτός εἰμί τρίβων . οὔκουν χρή διά λόγος ἔρχομαι τοιοῦτος ἀνήρ , οὐδέ φιλοτιμέομαι δείκνυμι , ὡς οὐ μόνος ὁ κατά περίπτωσις ἀνατομή καί τραυματικός θέα , οὗτος γάρ ἐκεῖνος ὁ ῥῆμα , διδάσκω ἀκριβής ἕκαστος ὁ μόριον ὁ φύσις οὐ οἷος τε εἰμί , ἀλλά οὐδέ κατά ἐπιτήδευσις , ἄνευ ὁ πολλάκις ἐπί πολύς γυμνάζω μετά παράγγελμα , ὅς ἐγώ κατά ὅδε ὁ πραγματεία διέρχομαι . ὁ μέν οὖν ἐμπειρικός ἰατρός ἥσσων ἄν τις φροντίζω , ἐρίζω προφανής , μέμφομαι δέ δέω καί ἅπας ὁ ἀνατομικός ὀλίγωρος ὁ τοιοῦτος ζητέω . ὅπου γάρ οὐ ὀλίγος τένων ἀγνοέω μῦς , ἤ ὁ μῦς ὅλος ἐπί ἔνιοι μόριον , τίς χρή νομίζω αὐτός πάσχω περί ὁ ὁ νεῦρον φύσις , εἰς ἄκρος μέν ἥκω ἐνίοτε λεπτότης , μέγας δέ ἔχω ὁ δύναμις ; ἐγώ τοίνυν παρακαλέω ὁ νέος , ἐάω ἐν ὁ πάρειμι ὁ ἐγκέφαλος τε καί καρδία , καί γλῶσσα , καί πνεύμων , ἧπαρ τε καί σπλήν , καί νεφρός , καί στόμαχος , καί λάρυγξ , ἔμβρυον τε καί μήτρα ἐγκύμων ἀνατομή , ἐκμανθάνω πρότερος , ὅπως μέν ὁ βραχίων διαρθρόω , καί ὠμοπλάτη τε καί πῆχυς , ὅπως δέ ὁ ἄλλος ἕκαστος ὁ κατά κῶλον , τίς τε ὁ κινέω αὐτός μῦς εἰμί , καί τίς ὁ νεῦρον , καί τίς ἀρτηρία καί φλέψ ἐν ἕκαστος ὁ μόριον ὑπάρχω . καί διά αὐτός γε οὗτος προτάσσω ὁ χείρ καί σκέλος ἀνατομικός ἐγχείρησις ἅπας ὁ ἄλλος , ἐπί ὁ κατεπείγω καί μέγας χρεία ὁ τέχνη παρέχω πρῶτος ἔρχομαι ὁ νέος ἀξιόω . εὐθύς δέ ἐγώ οὗτος καί ὁ αὐτός τάξις ὁ διδασκαλία μέλλω παρέχω ὁ γίγνομαι κατά ὁ περί χρεία μόριον πραγματεία , ὅστις , ὡς φημί , οὐ ἥσσων ὁ φιλόσοφος ἤ ἰατρός εἰμί χρήσιμος . ἀλλά ἐν ἐκεῖνος μέν ὁ πραγματεία , διότι περί ὁ ἐν ἄνθρωπος σῶμα μόριον ὁ λόγος εἰμί ἐγώ , διά οὗτος προτάσσω ὁ περί χείρ , ἐπειδή οὗτος ὁ μόριον ἴδιος εἰμί ἄνθρωπος · νυνί δέ , ὡς φημί , οὐδέ οὗτος μόνος , ἀλλά ἔτι δή καί μάλα ἕνεκα ὁ γυμνάζω ὁ νέος ἐν πρῶτος ὁ ἀναγκαῖος . ὡς νῦν γε ἐναντίος ὁράω πράσσω αὐτός , ὅσος γε μεταχειρίζω ὁ ἀνατομικός θεωρία ἀξιόω . ἀγνοέω γάρ ἔτι , ποῖος φλέψ ὁ κατά ἀγκών νεῦρον , ἤ κεφαλή μῦς , ἤ ἀπονεύρωσις , ἤ ἀρτηρία τις ὑπόκειμαι , καί διά οὗτος ἐν ὁ φλεβοτομία μέγας σφάλλω , καρδία ἀνατέμνω καί γλῶσσα βόειος , οὐδέ αὐτός οὗτος γιγνώσκω , ὡς εἰμί ἀνόμοιος ὁ ἄνθρωπος .