galenus.de-anatomicis-administrationibus-libri-ix 7.10
Τὰ μέντοι τὴν καρδίαν αὐτὴν τρέφοντα διαπαντὸς ἐπὶ πάντων τῶν ζώων ἐκ τῆς κοιλότητος ἐκείνης ὁρμᾶται · καὶ καλοῦσιν αὐτὰ περιστρέφοντα τὴν καρδίαν , ἐπειδὴ περιέρχεται πᾶσαν αὐτὴν ὄντα δύο , καθάπερ γε κᾀκ τῶν ἀριστερῶν μερῶν εἰς αὐτὸ τῆς καρδίας τὸ σῶμα δύο καθήκουσιν ἀρτηρίαι , τῆς μεγάλης ἀποβλαστάνουσαι μετὰ τὴν πρώτην ἔκφυσιν ἐξωτέρω τῶν ὑμένων . ἅπερ , ὡς ἔφην , ἄμεινον ἐξῃρημένης τοῦ ζώου τῆς καρδίας ἐπισκέπτεσθαι , καὶ μᾶλλον ἐπὶ μεγάλου ζώου · πᾶσι μὲν γὰρ ὡσαύτως ὑπάρχει , μηδεμιᾶς διὰ μέγεθος ἐν αὐτοῖς γιγνομένης διαφορᾶς , ὡς Ἀριστοτέλης οἴεται . σαφεστέρα δ’ ἡ θέα κατὰ τὰς μεγάλας ἐστὶ καρδίας . καὶ γὰρ οὖν καὶ τό κατ’ αὐτὴν ὀστοῦν , ὃ τοῖς μεγάλοις ζώοις ὑπάρχειν νομίζουσι , καὶ τούτοις οὐ πᾶσιν , ἐν πᾶσί μέν ἐστι καὶ τοῖς ἄλλοις , οὐ μὴν ὀστοῦν πᾶσί γε ἀκριβῶς , ἀλλὰ χόνδρος . ﻿ ἔχει γὰρ ᾧδε τὸ σύμπαν ἅπασι τοῖς ζώοις · οἵ θ’ ὑμένες , οὓς ὀνομάζεσθαι τριγλώχινας ἔφην , ἥ τε τῶν ἀρτηριωδῶν ἀγγείων ῥίζα πρὸς οὐσίαν ἤρτηται , σκληρὰν μὲν πάντως , οὐ μὴν ἐν ἅπασί γ’ ὁμοίως σκληράν . ἐν μὲν γὰρ τοῖς μικροῖς ἀτρέμα χονδρώδης ἐστίν · ἐν δὲ τοῖς μείζοσιν ἀκριβὴς χόνδρος · ἐν δὲ τοῖς ἱκανῶς μεγάλοις χόνδρος ὀστώδης . καὶ ὅσῳ γ’ ἂν ᾖ τὸ τοῦ ζώου γένος ἀξιολογώτερον τῷ μεγέθει , τοσούτῳ πλέον ὀστώδους οὐσίας ὁ χόνδρος ἐπικέκτηται . καὶ κατά γε τὰ μέγιστα , ὅπου τὸ πλέον αὐτοῦ τῆς ὀστώδους οὐσίας γίγνεται , προσήκει καλεῖν αὐτὸν τηνικαῦτα χονδρῶδες ὀστοῦν , οὐ χόνδρον ὀστώδη . ὃ περιφύεται γὰρ ἐπὶ τούτων τῶν ζώων , οὐδὲ χόνδρος ἔτι ἀκριβῶς ἐστιν , ἀλλὰ νευροχονδρῶδες σῶμα . θαυμαστὸν δ’ οὐδὲν ἐπὶ τῶν μικρῶν ζώων ἀγνοεῖσθαι τελέως αὐτὸ τοῖς ἀγυμνάστοις περὶ τὰς ἀνατομὰς , ὅπου γε καὶ κατὰ τὰ μείζω λανθάνει πολλάκις αὐτούς . καὶ τί λέγω τὰ μείζω ; μεγίστου γοῦν ἐλέφαντος ἔναγχος ἐν Ῥώμῃ σφαγέντος , ἠθροίσθησαν μὲν ἐπὶ τὴν ἀνατομὴν αὐτοῦ πολλοὶ τῶν ἰατρῶν ἕνεκα τοῦ γνῶναι , πότερον ἔχει δύο κορυφὰς ἢ μίαν ἡ καρδία , καὶ δύο κοιλίας ἢ τρεῖς . ἐγὼ δὲ καὶ πρὸ τῆς ἀνατομῆς αὐτοῦ διετεινόμην , εὑρεθήσεσθαι τὴν αὐτήν κατασκευὴν τῆς καρδίας ταῖς ἄλλαις πάσαις τῶν ἐξ ἀέρος ἀναπνεόντων ζώων · ἅπερ ἐφάνη καὶ διαιρεθείσης . εὗρον δὲ ῥᾳδίως καὶ τὸ κατ’ αὐτὴν ὀστοῦν , ἅμα τοῖς ἑταίροις ἐπιβαλὼν τοὺς δακτύλους . οἱ δ’ ἀγύμναστοι μὲν , ἐλπίζοντες δὲ εὑρίσκειν , ὡς ἐν μεγάλῳ ζώῳ , τὸ μὴ φαινόμενον ἐπὶ τῶν ἄλλων , ὑπέλαβον οὐδὲ τὴν ἐλέφαντος καρδίαν ἔχειν ὀστοῦν . ἐγὼ δ’ ἐμέλλησα μὲν αὐτοῖς δεικνύειν , τῶν δ’ ἑταίρων γελώντων ἐφ’ οἷς ἑώρων ἀναισθήτους ἐκείνους διὰ τὴν ἄγνοιαν τοῦ τόπου , παρακαλεσάντων δὲ μὴ δεικνύειν , ἐπέσχον τὴν δεῖξιν . ἀρθείσης μέντοι τῆς καρδίας ὑπὸ τῶν τοῦ Καίσαρος μαγείρων , ἔπεμψά τινα τῶν γεγυμνασμένων ἑταίρων περὶ τὰ τοιαῦτα παρακαλέσοντα τοὺς μαγείρους ἐπιτρέψαι τὸ κατ’ αὐτὴν ὀστοῦν ἐξελεῖν καὶ οὕτως ἐγένετο . καὶ παρ’ ἡμῖν ἐστι νῦν , οὐ σμικρὸν μὲν ὑπάρχον τῷ μεγέθει , θαυμαστὴν δὲ παρέχον ἀπιστίαν τοῖς ὁρῶσιν , εἰ τηλικοῦτον ὀστοῦν ἐλάνθανε τοὺς ἰατρούς . οὕτως ἄρα καὶ τὰ μέγιστα τῶν ἐν τοῖς ζώοις μορίων λανθάνει τοὺς ἀγυμνάστους . καὶ θαυμαστὸν οὐδὲν , ἄλλα τε πολλὰ κατὰ τὰς ἀνατομὰς Ἀριστοτέλη διαμαρτεῖν , καὶ ἡγεῖσθαι , τρεῖς ἔχειν κοιλίας ἐπὶ τῶν μεγάλων ζώων τὴν καρδίαν . ὅτι μὲν οὖν ἀγύμναστος ὢν ἐν ταῖς ἀνατομαῖς ἐσφάλη περὶ τὴν τῶν μορίων εὕρεσιν , οὔτε θαυμάζειν χρὴ , καὶ συγγινώσκειν αὐτῷ προσήκει . ὅπου γὰρ οἱ τὸν ὅλον ἑαυτῶν βίον ἀναθέντες τῇ θεωρίᾳ ταύτῃ , καθάπερ ὁ Μαρῖνος , ἥμαρτον πολλὰ , τί χρὴ νομίζειν συμβαίνειν τοῖς ἐξαίφνης μὲν ἐπ’ αὐτὴν ἐλθοῦσι , πεισθεῖσι δ’ οἷς πρῶτον οὐκ εἶδον , ὡς μηκέτι ἐπιχειρῆσαι δεύτερον ἰδεῖν ; ἐγὼ γοῦν ἐπόμνυμι τοὺς θεοὺς πάντας , ὡς πολλὰ τῶν ἔμπροσθεν οὐδ’ ὅλως ἑωραμένων μοι κατεῖδόν ποθ’ ὕστερον . καὶ τοιοῦτ’ ἔστι τὸ κατὰ τὴν καρδίαν ὀστοῦν , ὃ μήθ’ ὅπου ὑπόκειται , μήτ’ εἰ πᾶσι τοῖς ζώοις ἐστὶ , παρὰ τῶν διδασκάλων ἀκούσας , ἐπεχείρησα μὲν αὐτὸς ἐξευρεῖν , εἰς μικρὰ μόρια κατατέμνων τὸ σπλάγχνον · ἀσφαλέστατος γὰρ οὗτος ὁ τρόπος ἐδόκει μοι τῆς ζητήσεως ὑπάρχειν . ἐπεὶ δ’ ἅπαξ εὗρον ἀνηρτημένας εἰς αὐτὸ τῶν θ’ ὑμένων τὰς ῥίζας καὶ τῶν ἀρτηριωδῶν ἀγγείων τὰς ἐκφύσεις , πρῶτον μὲν ἐπείσθην , ὡς ἀναγκαῖόν ἐστιν ἐν ἅπασι τοῖς ζώοις τὴν τεχνικὴν φύσιν ἐστοχάσθαι τούτου τοῦ σκοποῦ · μετὰ δὲ τοῦτο καὶ δι’ αὐτῆς τῆς πείρας ἐπείσθην , ἀκολουθῶν ταῖς πρώταις ἐκφύσεσι τῶν εἰρημένων μορίων . ὑπὸ δὲ λοιπῆς τῆς περὶ ταῦτα τριβῆς ἐν ἀκαρεῖ χρόνῳ πάσης τῆς προκομισθείσης καρδίας ἐξεῦρον αὐτὸ ῥᾳδίως , καὶ τῶν ἑταίρων δ’ οὐκ ὀλίγοι τάχιστα εὑρίσκουσι τὴν χώραν τῆς θέσεως τοῦ τῆς καρδίας ὀστοῦ . καὶ ὅστις οὐκ εἶδεν ἡμᾶς , ἀλλὰ τῷ λόγῳ γε προδιδαχθεὶς ἐπὶ τὴν ἀνατομὴν ἦλθε , γυμνώσας μὲν τὴν ἀριστερὰν κοιλίαν , ἀναπτύξας δὲ κατὰ μῆκος ὅλην τὴν ἔκφυσιν τῆς ἀορτῆς , εἴ γε τούτων γενομένων ἀκολουθεῖ φιλοπόνως ταῖς ῥίζαις τῆς τε ἀορτῆς καὶ τῶν ὑμένων , εὑρήσει ῥᾳδίως αὐτό · καὶ γὰρ ταύτης ἡ ῥίζα καὶ τῆς ἀρτηριώδους φλεβὸς , ἔτι δὲ τῶν ἐν αὐταῖς ὑμένων ἐν τῷ τῆς καρδίας ἐστὶν ὀστῷ . ταῦτά τε οὖν , ὡς ἔφην , ἅπαντα δυνατὸν ἐξῃρημένης τοῦ ζώου τῆς καρδίας ἐπισκέπτεσθαι , καὶ πρὸς τούτοις ἔτι τοὺς οἷον βοθύνους , ἐν ἑκατέρῳ τῶν κοιλιῶν ἐπὶ πλεῖστον βάθος προήκοντας . ἐὰν δὲ ἐπὶ προσφάτου τοῦ ζώου φιλοπόνως ἀνατέμνῃς , εὑρήσεις ἀκριβῶς . ἔνεστι δὲ καὶ τὰ περιστρέφοντα τὴν καρδίαν ἀγγεῖα θεάσασθαι κατασχιζόμενα πολυειδῶς εἰς αὐτὴν , ἀλλήλοις μὲν παρακείμενα , τὴν δ’ οἷον ὁδοιπορίαν ἅπασαν ἴσχοντα κατὰ τὰς συμβολὰς συμβολὰς τῶν κοιλιῶν .
Lemmas: ὁ μέντοι ὁ καρδία αὐτός τρέφω διαπαντός ἐπί πᾶς ὁ ζῷον ἐκ ὁ κοιλότης ἐκεῖνος ὁρμάω · καί καλέω αὐτός περιστρέφω ὁ καρδία , ἐπειδή περιέρχομαι πᾶς αὐτός εἰμί δύο , καθά γε ἐͅκ ὁ ἀριστερός μέρος εἰς αὐτός ὁ καρδία ὁ σῶμα δύο καθήκω ἀρτηρία , ὁ μέγας ἀποβλαστάνω μετά ὁ πρῶτος ἔκφυσις ἐξωτέρω ὁ ὑμήν . ὅς , ὡς φημί , ἀγαθός ἐκλέγω ὁ ζῷον ὁ καρδία ἐπισκοπέω , καί μάλα ἐπί μέγας ζῷον · πᾶς μέν γάρ ὡσαύτως ὑπάρχω , μηδείς διά μέγεθος ἐν αὐτός γίγνομαι διαφορά , ὡς Ἀριστοτέλης οἴομαι . σαφής δέ ὁ θέα κατά ὁ μέγας εἰμί καρδία . καί γάρ οὖν καί ὁ κατά αὐτός ὀστέον , ὅς ὁ μέγας ζῷον ὑπάρχω νομίζω , καί οὗτος οὐ πᾶς , ἐν πᾶς μέν εἰμί καί ὁ ἄλλος , οὐ μήν ὀστέον πᾶς γε ἀκριβής , ἀλλά χόνδρος . ﻿ ἔχω γάρ ὧδε ὁ σύμπας ἅπας ὁ ζῷον · ὁ τε ὑμήν , ὅς ὀνομάζω τριγλώχις φημί , ὁ τε ὁ ἀρτηριώδης ἀγγεῖον ῥίζα πρός οὐσία ἀρτέομαι , σκληρός μέν πάντως , οὐ μήν ἐν ἅπας γε ὅμοιος σκληρός . ἐν μέν γάρ ὁ μικρός ἀτρέμας χονδρώδης εἰμί · ἐν δέ ὁ μέγας ἀκριβής χόνδρος · ἐν δέ ὁ ἱκανός μέγας χόνδρος ὀστώδης . καί ὅσος γε ἄν εἰμί ὁ ὁ ζῷον γένος ἀξιόλογος ὁ μέγεθος , τοσοῦτος πολύς ὀστώδης οὐσία ὁ χόνδρος ἐπικτάομαι . καί κατά γε ὁ μέγας , ὅπου ὁ πολύς αὐτός ὁ ὀστώδης οὐσία γίγνομαι , προσήκω καλέω αὐτός τηνικαῦτα χονδρώδης ὀστέον , οὐ χόνδρος ὀστώδης . ὅς περιφύομαι γάρ ἐπί οὗτος ὁ ζῷον , οὐδέ χόνδρος ἔτι ἀκριβής εἰμί , ἀλλά νευροχονδρώδης σῶμα . θαυμαστός δέ οὐδείς ἐπί ὁ μικρός ζῷον ἀγνοέω τέλειος αὐτός ὁ ἀγύμναστος περί ὁ ἀνατομή , ὅπου γε καί κατά ὁ μέγας λανθάνω πολλάκις αὐτός . καί τίς λέγω ὁ μέγας ; μέγας γοῦν ἐλέφας ἔναγχος ἐν Ῥώμη σφάζω , ἀθροίζω μέν ἐπί ὁ ἀνατομή αὐτός πολύς ὁ ἰατρός ἕνεκα ὁ γιγνώσκω , πότερος ἔχω δύο κορυφή ἤ εἷς ὁ καρδία , καί δύο κοιλία ἤ τρεῖς . ἐγώ δέ καί πρό ὁ ἀνατομή αὐτός διατείνω , εὑρίσκω ὁ αὐτός κατασκευή ὁ καρδία ὁ ἄλλος πᾶς ὁ ἐκ ἀήρ ἀναπνέω ζῷον · ὅς φαίνω καί διαιρέω . εὑρίσκω δέ ῥᾴδιος καί ὁ κατά αὐτός ὀστέον , ἅμα ὁ ἑταῖρος ἐπιβάλλω ὁ δάκτυλος . ὁ δέ ἀγύμναστος μέν , ἐλπίζω δέ εὑρίσκω , ὡς ἐν μέγας ζῷον , ὁ μή φαίνω ἐπί ὁ ἄλλος , ὑπολαμβάνω οὐδέ ὁ ἐλέφας καρδία ἔχω ὀστέον . ἐγώ δέ μέλλω μέν αὐτός δείκνυμι , ὁ δέ ἑταῖρος γελάω ἐπί ὅς ὁράω ἀναίσθητος ἐκεῖνος διά ὁ ἄγνοια ὁ τόπος , παρακαλέω δέ μή δείκνυμι , ἐπέχω ὁ δεῖξις . ἀείρω μέντοι ὁ καρδία ὑπό ὁ ὁ Καῖσαρ μάγειρος , πέμπω τις ὁ γυμνάζω ἑταῖρος περί ὁ τοιοῦτος παρακαλέω ὁ μάγειρος ἐπιτρέπω ὁ κατά αὐτός ὀστέον ἐξαιρέω καί οὕτως γίγνομαι . καί παρά ἐγώ εἰμί νῦν , οὐ μικρός μέν ὑπάρχω ὁ μέγεθος , θαυμαστός δέ παρέχω ἀπιστία ὁ ὁράω , εἰ τηλικοῦτος ὀστέον λανθάνω ὁ ἰατρός . οὕτως ἄρα καί ὁ μέγας ὁ ἐν ὁ ζῷον μόριον λανθάνω ὁ ἀγύμναστος . καί θαυμαστός οὐδείς , ἄλλος τε πολύς κατά ὁ ἀνατομή Ἀριστοτέλης διαμαρτάνω , καί ἡγέομαι , τρεῖς ἔχω κοιλία ἐπί ὁ μέγας ζῷον ὁ καρδία . ὅτι μέν οὖν ἀγύμναστος εἰμί ἐν ὁ ἀνατομή σφάλλω περί ὁ ὁ μόριον εὕρεσις , οὔτε θαυμάζω χρή , καί συγγιγνώσκω αὐτός προσήκω . ὅπου γάρ ὁ ὁ ὅλος ἑαυτοῦ βίος ἀνατίθημι ὁ θεωρία οὗτος , καθά ὁ Μαρῖνος , ἁμαρτάνω πολύς , τίς χρή νομίζω συμβαίνω ὁ ἐξαίφνης μέν ἐπί αὐτός ἔρχομαι , πείθω δέ ὅς πρῶτος οὐ ὁράω , ὡς μηκέτι ἐπιχειρέω δεύτερος ὁράω ; ἐγώ γοῦν ἐπόμνυμι ὁ θεός πᾶς , ὡς πολύς ὁ ἔμπροσθεν οὐδέ ὅλος ὁράω ἐγώ καθοράω ποτέ ὕστερον . καί τοιοῦτος εἰμί ὁ κατά ὁ καρδία ὀστέον , ὅς μήτε ὅπου ὑπόκειμαι , μήτε εἰ πᾶς ὁ ζῷον εἰμί , παρά ὁ διδάσκαλος ἀκούω , ἐπιχειρέω μέν αὐτός ἐξευρίσκω , εἰς μικρός μόριον κατατέμνω ὁ σπλάγχνον · ἀσφαλής γάρ οὗτος ὁ τρόπος δοκέω ἐγώ ὁ ζήτησις ὑπάρχω . ἐπεί δέ ἅπαξ εὑρίσκω ἀναρτάω εἰς αὐτός ὁ τε ὑμήν ὁ ῥίζα καί ὁ ἀρτηριώδης ἀγγεῖον ὁ ἔκφυσις , πρῶτος μέν πείθω , ὡς ἀναγκαῖος εἰμί ἐν ἅπας ὁ ζῷον ὁ τεχνικός φύσις στοχάζομαι οὗτος ὁ σκοπός · μετά δέ οὗτος καί διά αὐτός ὁ πεῖρα πείθω , ἀκολουθέω ὁ πρῶτος ἔκφυσις ὁ λέγω μόριον . ὑπό δέ λοιπός ὁ περί οὗτος τριβή ἐν ἀκαρής χρόνος πᾶς ὁ προκομίζω καρδία ἐξευρίσκω αὐτός ῥᾴδιος , καί ὁ ἑταῖρος δέ οὐ ὀλίγος ταχύς εὑρίσκω ὁ χώρα ὁ θέσις ὁ ὁ καρδία ὀστέον . καί ὅστις οὐ ὁράω ἐγώ , ἀλλά ὁ λόγος γε προδιδάσκω ἐπί ὁ ἀνατομή ἔρχομαι , γυμνόω μέν ὁ ἀριστερός κοιλία , ἀναπτύσσω δέ κατά μῆκος ὅλος ὁ ἔκφυσις ὁ ἀορτή , εἰ γε οὗτος γίγνομαι ἀκολουθέω φιλόπονος ὁ ῥίζα ὁ τε ἀορτή καί ὁ ὑμήν , εὑρίσκω ῥᾴδιος αὐτός · καί γάρ οὗτος ὁ ῥίζα καί ὁ ἀρτηριώδης φλέψ , ἔτι δέ ὁ ἐν αὐτός ὑμήν ἐν ὁ ὁ καρδία εἰμί ὀστέον . οὗτος τε οὖν , ὡς φημί , ἅπας δυνατός ἐκλέγω ὁ ζῷον ὁ καρδία ἐπισκοπέω , καί πρός οὗτος ἔτι ὁ οἷος βόθυνος , ἐν ἑκάτερος ὁ κοιλία ἐπί πολύς βάθος προήκω . ἐάν δέ ἐπί πρόσφατος ὁ ζῷον φιλόπονος ἀνατέμνω , εὑρίσκω ἀκριβής . ἔνειμι δέ καί ὁ περιστρέφω ὁ καρδία ἀγγεῖον θεάομαι κατασχίζω πολυειδής εἰς αὐτός , ἀλλήλων μέν παράκειμαι , ὁ δέ οἷος ὁδοιπορία ἅπας ἴσχω κατά ὁ συμβολή συμβολή ὁ κοιλία .