galenus.de-anatomicis-administrationibus-libri-ix 6.3
Ἐπεὶ δ’ ἔνια μὲν τῶν ζώων ἰσχυραῖς τρέφεται τροφαῖς , ἔνια δ’ ἀσθενέσι , πρὸς ταῦθ’ ἡ φύσις ἀποβλέπουσα τὰς κατὰ μέρος εἰργάσατο διαφορὰς τῆς κοιλίας . ἐὰν οὖν ποτ’ ἴδῃς ζῶον , εἴτ’ ἐξ Ἰνδίας ἢ καὶ Λιβύης , εἴτε Σκυθίας ἧκον , ὃ μὴ πρόσθεν ἐθεάσω , προσφερόμενον τροφὴν φρυγανώδη , μεγάλην τούτῳ καὶ τραχεῖαν ἴσθι παρεσκευασμένην κοιλίαν · εἰ δὲ καὶ τοὺς ἄνωθεν ὀδόντας οὐκ ἔχοι , γαστέρας ἐξ ἀνάγκης τούτῳ πλείους ὑπάρχειν , ὥστ’ εἰς μὲν τὴν πρώτην εὐθέως καταπίνειν . τὴν νομὴν , αὖθις δ’ ἐκ ταύτης ἐπανεμοῦν κατεργάζεσθαι τῷ στόματι , καὶ μετὰ ταῦτα καταπίνειν αὖθις εἰς ἑτέραν γαστέρα , κᾄπειτ’ ἐκ ταύτης πάλιν εἰς ἑτέραν μεταβάλλειν , εἶτ’ ἐξ ἐκείνης αὖθις εἰς ἄλλην . [ τὰ τῆς τροφῆς ὄργανα κατὰ πρῶτον λόγον γέγονεν , οἷον γαστὴρ , ἧπαρ , φλέβες , ἔντερα · κατὰ δεύτερον λόγον , οἷον νεφροὶ , σπλὴν , χοληδόχος κύστις , οὐρητῆρες · κατὰ τρίτον λόγον οἱ κατὰ τὴν ἕδραν καὶ τὸ ἐφήβαιον μύες . πρῶτον πίθηκοι , δεύτερον πιθηκοειδῆ , τρίτον ἄρκτος , τέταρτον καρχαρόδοντα καὶ σύες , πέμπτον μονώνυχα , ἕκτον μηρυκάζοντα , αὖθις εἰς ἄλλην . ] προμεμαθηκὼς γὰρ ἐξ ὧν ἐθεάσω τῆς φύσεως ἔργων , καὶ τέχνην αὐτῆς ἔλπιζε κᾀπὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων εἶναι τὴν αὐτήν . οὕτως γοῦν ἀποφαίνομεν καὶ περὶ τῶν ἐν ἀνθρώποις τεχνῶν , οὐκ ἀναμένοντες ἅπαντας ἰδεῖν , οὓς ἐποίησεν ἀνδριάντας ὁ Φειδίας καὶ ὁ Πολύκλειτος , ἀλλ’ ἐξ ὧν ἑωράκαμεν , ἐκ τούτων ἤδη καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἐλπίζοντες . ὥστε καὶ ὅστις ἐμπείρως ἔχει τῶν ἔργων τῆς φύσεως , ἐξ ὧν εἶδεν ἤδη τι τεκμαίροιτ’ ἂν καὶ περὶ τῶν ἄλλων . τὰ γοῦν κατεργαζόμενα τὴν τροφὴν ὄργανα καὶ κατασκευαζόμενα αὐτὴν τηλικαῦτά τε τὸ μέγεθος καὶ τοιαῦτα τὴν ἰδέαν , οἷα μάλιστα πρέπει τῇ ληφθησομένῃ τροφῇ , πεπείσμεθα πάντες , ὅσοι τοῖς ἔργοις αὐτοῖς ἐπιπλέον ὡμιλήσαμεν . ἐγὼ γοῦν σοί φημι , πᾶν ζῶον , ὅ τί περ ἂν ἴδῃς οὐκ ἔχον τοὺς ἄνωθεν ὀδόντας , ἴσθι τοῦτο καὶ πολλὰς γαστέρας ἔχον , καὶ πάντως μηρυκάζον · ὥσπερ γε πάλιν , ἐφ’ ὧν ἐστιν ὁ τῶν ἄνωθεν ὀδόντων στοῖχος , οὐκ ἐνδέχεται τοῦτο τὸ ζῶον οὔτε μηρυκάζειν , οὔτε μὴν πολλὰς ἔχειν γαστέρας , ἀλλὰ μίαν μὲν ἔχειν , οὕτω δὲ κατεσκευασμένην , ὡς τοῖς σαρκοφάγοις . ὑπάρχει δ’ ὡς τὸ πολὺ τοῖς κερασφόροις οὐκ ἔχειν τοὺς ἄνωθεν ὀδόντας , εἰς τὰ κέρατα τοῦ γεώδους περιττώματος αὐτοῖς ἐν τοῖς κατὰ τὴν κεφαλὴν μορίοις ἀναλισκομένου . ἀλλ’ οὐ , διότι κερασφόρα , διὰ τοῦτο πλείονας ἔχει γαστέρας , ἢ μηρυκάζει · τῷ φρυγανώδη δ’ ἐσθίειν τροφὴν οὐ δεῖται τῶν ἄνωθεν ὀδόντων . ἀμέλει καὶ κάμηλος οὐκ ἔχουσα κέρατα ὅμως καὶ μηρυκάζει , καὶ πολλὰς ἔχει γαστέρας , ὅτι καὶ τροφῇ χρῆται φρυγανώδει . ﻿ διὰ τοῦτο δ’ αὐτῇ καὶ ὁ τοῦ στόματος ἔνδον χιτὼν ἅπας τραχύς ἐστι , καὶ ὁ τῶν κοιλιῶν ὡσαύτως . ἐπιπλέον δ’ ἄν σοι διῆλθον , ὁπόσῃ τίς ἐστιν ἡ τέχνη τῆς φύσεως ἐν ἅπασι τοῖς ζώοις , εἰ τῆς προκειμένης πραγματείας ὁ λόγος ἦν οἰκεῖος · ἐπὶ τοσοῦτόν γε μὴν ἐνδεδεῖχθαι περὶ αὐτῆς , εἰς ὅσον ἠναγκάσθην ὑπὸ τῆς τοῦ λόγου χρείας , ἀρκέσει . τὰ γάρ τοι τῆς τροφῆς ὄργανα , καθ’ ὅτι περ ἂν ἐθέλῃς ἐπισκέπτεσθαι ζῶον , οὕτως ἔχοντα εὑρήσεις , ὡς ἐν τῷ τετάρτῳ καὶ πέμπτῳ κατὰ τὴν περὶ χρείας μορίων πραγματείαν εἴρηται . οἷον εὐθὺς εἰς τὰς πύλας τοῦ ἥπατος ἀναφερομένας ἁπάσας θεάσῃ τὰς φλέβας , ὅσαι κατ’ ἔντερά τε καὶ γαστέρα καὶ σπλῆνα καὶ πρὸς τούτοις τὸ καλούμενον ἐπίπλοον ὑπάρχουσιν . ἔστι γὰρ δὴ καὶ τὸ ἐπίπλοον τοῦτο τῶν τῆς τροφῆς ὀργάνων ἐν τοῖς κατὰ πρῶτόν τε λόγον γεγονόσι καὶ κατεργαζομένοις αὐτὴν , παρεσκευασμένον οἷον ἐπίβλημα σύμφυτον ἕνεκα θάλψεως . ἐάσας οὖν ἐν τῷ παρόντι λόγῳ σκοπεῖσθαι τὰς διαφορὰς τῶν ἐντέρων τε καὶ τῆς κοιλίας , ἅπανθ’ , ὅσα μέλλω λέγειν , ἐν ἅπασι τοῖς ζώοις εὑρήσεις , ἐφ’ ὧν γυμνάζεσθαί σε κατὰ τὰς ἀνατομικὰς ἐγχειρήσεις ἠξίωσα . πιθήκους μὲν πρώτους καὶ μάλιστα , καὶ τούτων αὐτῶν ὅσοι μάλιστα ἐοίκασιν ἀνθρώπῳ , καθάπερ ὀλίγον ἔμπροσθεν εἴρηται · δεύτερα δ’ ἐπ’ αὐτοῖς , ὅσα καλεῖν ἔχεις ζῶα , γένος δ’ ἕν τι ταῦτα πάντα τίθει , καὶ κάλει πιθηκοειδῆ ζῶα · τούτων δ’ ἐφεξῆς ἄρκτους · εἶθ’ ἑξῆς τά τε καρχαρόδοντα καὶ τοὺς μῦς καὶ τὰ μονώνυχα προσαγορευόμενα · καὶ πρὸς τούτοις ἅπασιν ἕκτον τι γένος , τὰ μηρυκάζοντα . ταῦτα γὰρ αὐτὰ τὰ γένη τῶν ζώων αἰνίττεσθαί μοι δοκοῦσιν οἱ παλαιοὶ , κελεύοντες ἑκάστοτε τοὺς ἀνατομικοὺς λόγους , οὓς αὐτοὶ γεγράφασιν , ἐπ’ ἐκείνων ἐξετάζεσθαι τῶν ζώων , ὅσα μὴ πολὺ διεστῶσαν ἀνθρώπων ἔχει τὴν φύσιν . ἀλλ’ ἐπί γε τῶν τῆς τροφῆς ὀργάνων οὐ μόνον αὐτὰ τὰ ζῶα ἅπαντ’ ἔχει τὰ λελεγμένα κατὰ τὴν περὶ χρείας μορίων πραγματείαν , πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα τῶν ἐπιπλέον ἀφεστώτων ἀνθρώπου φύσεως . [ ἔστιν ὅτε διχῶς ἐνδέχεται τὰ τῆς τροφῆς ἀνατέμνειν ὄργανα ἀπὸ τῶν ὑστέρων , οἷον τῶν κατ’ ἐπιγάστριον μυῶν , ἢ ἀπὸ τῶν προτέρων , οἷον τοῦ περιτοναίου . ] ὥσπερ ὅσα τ’ εἰλυσπᾶται , καὶ περιέρπει , καὶ νήχεται . τί δεῖ λέγειν , ὅτι πρὸ τούτων ἐλέφαντές τε καὶ κάμηλοι , καὶ οἱ Νειλῶοι τῶν ἵππων , ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα ; ἅπασι γὰρ αὐτοῖς ὑπάρχει πάνθ’ , ὅσα λέλεκται κατ’ ἐκείνην τὴν πραγματείαν ἐπὶ τῶν τῆς τροφῆς ἀγγείων . ὅ τί περ ἂν οὖν αὐτῶν ἔχῃς ἀνατέμνειν , ἐγχείρει τρόπῳ διττῷ , ποτὲ μὲν ἀπὸ τῶν κατ’ ἐπιγάστριον ἀρχόμενος μυῶν , οἳ καὶ τοῦ τρίτου γένους εἰσὶ τῶν τροφικῶν ὀνομαζομένων ὀργάνων , ἐνίοτε δ’ ἀπ’ αὐτῶν τῶν πρώτων · ἀπὸ τούτων μὲν , ὅτι πρῶτα τοῖς ἀξιώμασίν ἐστιν , ἀπὸ δὲ τῶν ἔξωθεν μυῶν , ὅτι πρῶτοι τῇ τάξει .
Lemmas: ἐπεί δέ ἔνιοι μέν ὁ ζῷον ἰσχυρός τρέφω τροφή , ἔνιοι δέ ἀσθενής , πρός οὗτος ὁ φύσις ἀποβλέπω ὁ κατά μέρος ἐργάζομαι διαφορά ὁ κοιλία . ἐάν οὖν ποτέ ὁράω ζῷον , εἴτε ἐκ Ἰνδία ἤ καί Λιβύη , εἴτε Σκυθία ἥκω , ὅς μή πρόσθεν θεάομαι , προσφέρω τροφή φρυγανώδης , μέγας οὗτος καί τραχύς οἶδα παρασκευάζω κοιλία · εἰ δέ καί ὁ ἄνωθεν ὀδούς οὐ ἔχω , γαστήρ ἐκ ἀνάγκη οὗτος πολύς ὑπάρχω , ὥστε εἰς μέν ὁ πρῶτος εὐθύς καταπίνω . ὁ νομή , αὖθις δέ ἐκ οὗτος ἐπανεμόω κατεργάζομαι ὁ στόμα , καί μετά οὗτος καταπίνω αὖθις εἰς ἕτερος γαστήρ , καρἔͅπεχομαι ἐκ οὗτος πάλιν εἰς ἕτερος μεταβάλλω , εἶτα ἐκ ἐκεῖνος αὖθις εἰς ἄλλος . [ ὁ ὁ τροφή ὄργανον κατά πρῶτος λόγος γίγνομαι , οἷος γαστήρ , ἧπαρ , φλέψ , ἔντερον · κατά δεύτερος λόγος , οἷος νεφρός , σπλήν , χοληδόχος κύστις , οὐρητήρ · κατά τρίτος λόγος ὁ κατά ὁ ἕδρα καί ὁ ἐφήβαιον μῦς . πρῶτος πίθηκος , δεύτερος πιθηκοειδής , τρίτος ἄρκτος , τέταρτος καρχαρόδων καί ὗς , πέμπτος μονώνυχος , ἕκτος μηρυκάζω , αὖθις εἰς ἄλλος . ] προμανθάνω γάρ ἐκ ὅς θεάομαι ὁ φύσις ἔργον , καί τέχνη αὐτός ἐλπίζω ἐͅπὶ ὁ ἄλλος ἅπας εἰμί ὁ αὐτός . οὕτως γοῦν ἀποφαίνω καί περί ὁ ἐν ἄνθρωπος τέχνη , οὐ ἀναμένω ἅπας ὁράω , ὅς ποιέω ἀνδριάς ὁ Φειδίας καί ὁ Πολύκλειτος , ἀλλά ἐκ ὅς ὁράω , ἐκ οὗτος ἤδη καί περί ὁ ἄλλος ἐλπίζω . ὥστε καί ὅστις ἔμπειρος ἔχω ὁ ἔργον ὁ φύσις , ἐκ ὅς ὁράω ἤδη τις τεκμαίρομαι ἄν καί περί ὁ ἄλλος . ὁ γοῦν κατεργάζομαι ὁ τροφή ὄργανον καί κατασκευάζω αὐτός τηλικοῦτος τε ὁ μέγεθος καί τοιοῦτος ὁ ἰδέα , οἷος μάλα πρέπω ὁ λαμβάνω τροφή , πείθω πᾶς , ὅσος ὁ ἔργον αὐτός ἐπιπολύ ὁμιλέω . ἐγώ γοῦν σύ φημί , πᾶς ζῷον , ὅς τίς περ ἄν ὁράω οὐ ἔχω ὁ ἄνωθεν ὀδούς , οἶδα οὗτος καί πολύς γαστήρ ἔχω , καί πάντως μηρυκάζω · ὥσπερ γε πάλιν , ἐπί ὅς εἰμί ὁ ὁ ἄνωθεν ὀδούς στοῖχος , οὐ ἐνδέχομαι οὗτος ὁ ζῷον οὔτε μηρυκάζω , οὔτε μήν πολύς ἔχω γαστήρ , ἀλλά εἷς μέν ἔχω , οὕτως δέ κατασκευάζω , ὡς ὁ σαρκόφαγος . ὑπάρχω δέ ὡς ὁ πολύς ὁ κεράσφορος οὐ ἔχω ὁ ἄνωθεν ὀδούς , εἰς ὁ κέρας ὁ γεώδης περίσσωμα αὐτός ἐν ὁ κατά ὁ κεφαλή μόριον ἀναλίσκω . ἀλλά οὐ , διότι κερασφόρος , διά οὗτος πολύς ἔχω γαστήρ , ἤ μηρυκάζω · ὁ φρυγανώδης δέ ἐσθίω τροφή οὐ δέω ὁ ἄνωθεν ὀδούς . ἀμέλει καί κάμηλος οὐ ἔχω κέρας ὅμως καί μηρυκάζω , καί πολύς ἔχω γαστήρ , ὅτι καί τροφή χράω φρυγανώδης . ﻿ διά οὗτος δέ αὐτός καί ὁ ὁ στόμα ἔνδον χιτών ἅπας τραχύς εἰμί , καί ὁ ὁ κοιλία ὡσαύτως . ἐπιπολύ δέ ἄν σύ διέρχομαι , ὁπόσος τις εἰμί ὁ τέχνη ὁ φύσις ἐν ἅπας ὁ ζῷον , εἰ ὁ πρόκειμαι πραγματεία ὁ λόγος εἰμί οἰκεῖος · ἐπί τοσοῦτος γε μήν ἐνδείκνυμι περί αὐτός , εἰς ὅσος ἀναγκάζω ὑπό ὁ ὁ λόγος χρεία , ἀρκέω . ὁ γάρ τοι ὁ τροφή ὄργανον , κατά ὅστις περ ἄν ἐθέλω ἐπισκοπέω ζῷον , οὕτως ἔχω εὑρίσκω , ὡς ἐν ὁ τέταρτος καί πέμπτος κατά ὁ περί χρεία μόριον πραγματεία λέγω . οἷος εὐθύς εἰς ὁ πύλη ὁ ἧπαρ ἀναφέρω ἅπας θεάομαι ὁ φλέψ , ὅσος κατά ἔντερον τε καί γαστήρ καί σπλήν καί πρός οὗτος ὁ καλέω ἐπίπλοον ὑπάρχω . εἰμί γάρ δή καί ὁ ἐπίπλοον οὗτος ὁ ὁ τροφή ὄργανον ἐν ὁ κατά πρῶτος τε λόγος γίγνομαι καί κατεργάζομαι αὐτός , παρασκευάζω οἷος ἐπίβλημα σύμφυτος ἕνεκα θάλψις . ἐάω οὖν ἐν ὁ πάρειμι λόγος σκοπέω ὁ διαφορά ὁ ἔντερον τε καί ὁ κοιλία , ἅπας , ὅσος μέλλω λέγω , ἐν ἅπας ὁ ζῷον εὑρίσκω , ἐπί ὅς γυμνάζω σύ κατά ὁ ἀνατομικός ἐγχείρησις ἀξιόω . πίθηκος μέν πρῶτος καί μάλα , καί οὗτος αὐτός ὅσος μάλα ἔοικα ἄνθρωπος , καθά ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω · δεύτερος δέ ἐπί αὐτός , ὅσος καλέω ἔχω ζῷον , γένος δέ εἷς τις οὗτος πᾶς τίθημι , καί καλέω πιθηκοειδής ζῷον · οὗτος δέ ἐφεξῆς ἄρκτος · εἶτα ἑξῆς ὁ τε καρχαρόδους καί ὁ μῦς καί ὁ μονώνυχος προσαγορεύω · καί πρός οὗτος ἅπας ἕκτος τις γένος , ὁ μηρυκάζω . οὗτος γάρ αὐτός ὁ γένος ὁ ζῷον αἰνίσσομαι ἐγώ δοκέω ὁ παλαιός , κελεύω ἑκάστοτε ὁ ἀνατομικός λόγος , ὅς αὐτός γράφω , ἐπί ἐκεῖνος ἐξετάζω ὁ ζῷον , ὅσος μή πολύς διίστημι ἄνθρωπος ἔχω ὁ φύσις . ἀλλά ἐπί γε ὁ ὁ τροφή ὄργανον οὐ μόνος αὐτός ὁ ζῷον ἅπας ἔχω ὁ λέγω κατά ὁ περί χρεία μόριον πραγματεία , πολύς δέ καί ἄλλος ὁ ἐπιπολύ ἀφίστημι ἄνθρωπος φύσις . [ εἰμί ὅτε διχῶς ἐνδέχομαι ὁ ὁ τροφή ἀνατέμνω ὄργανον ἀπό ὁ ὕστερος , οἷος ὁ κατά ἐπιγάστριος μῦς , ἤ ἀπό ὁ πρότερος , οἷος ὁ περιτόναιον . ] ὥσπερ ὅσος τε εἰλυσπάομαι , καί περιέρπω , καί νήχω . τίς δέω λέγω , ὅτι πρό οὗτος ἐλέφας τε καί κάμηλος , καί ὁ Νειλῶοι ὁ ἵππος , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος ; ἅπας γάρ αὐτός ὑπάρχω πᾶς , ὅσος λέγω κατά ἐκεῖνος ὁ πραγματεία ἐπί ὁ ὁ τροφή ἀγγεῖον . ὅς τίς περ ἄν οὖν αὐτός ἔχω ἀνατέμνω , ἐγχειρέω τρόπος δισσός , ποτέ μέν ἀπό ὁ κατά ἐπιγάστριος ἄρχω μῦς , ὅς καί ὁ τρίτος γένος εἰμί ὁ τροφικός ὀνομάζω ὄργανον , ἐνίοτε δέ ἀπό αὐτός ὁ πρῶτος · ἀπό οὗτος μέν , ὅτι πρῶτος ὁ ἀξίωμα εἰμί , ἀπό δέ ὁ ἔξωθεν μῦς , ὅτι πρῶτος ὁ τάξις .