galenus.de-anatomicis-administrationibus-libri-ix 8.1
Ἔστι μὲν ἔτι καὶ τοῦτο τὸ βιβλίον ἀνατομικὰς ἐγχειρήσεις διδάσκον ἐπὶ τῶν τοῦ πνεύματος ὀργάνων , ἃς ἐθεάσασθε δεικνυμένας πολλάκις . ἐπεὶ δ’ οὐχ ὑμῶν μόνον , οἷς ἀνάμνησίς ἐστιν ὁ λόγος ὅδε , πρόκειταί μοι στοχάσασθαι , καθότι καὶ πρόσθεν εἶπον , ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων , ὅσοι σπουδάζουσι περὶ τὰς ἀνατομὰς , ἀναγκαῖόν ἐστιν οὕτω γράφειν αὐτὸν , ὡς ἂν καὶ τοῖς μηδὲ πώποτε θεασαμένοις αὐτὰς ὅσον οἷόν τε μάλιστα γενέσθαι σαφέστατα . ὅσα μὲν οὖν χρὴ θεάσασθαι περί τε τὴν καρδίαν καὶ τὸν πνεύμονα , τεθνεῶτός τε καὶ ζῶντος ἔτι τοῦ ζώου , σχεδὸν ἅπαντα λέλεκται κατὰ τὸ πρὸ τούτου γράμμα · λέλεκται δὲ καὶ περὶ τῶν ὑμένων ἁπάντων τῶν ἐν τοῖς πνευματικοῖς ὀργάνοις . ἐφεξῆς δ’ ἐστὶ τοῖς προειρημένοις ἑρμηνεῦσαι λόγῳ , προτέραν μὲν τὴν κατασκευὴν ὅλου τοῦ θώρακος , ἐπ’ αὐτῇ δὲ τὰ κατὰ τὰς ἀνατομὰς ἔτι ζῶντος τοῦ ζώου φαινόμενα κατ’ αὐτόν . ὥσπερ οὖν , ὅσοι διηγοῦνται φύσιν χωρίου , τοὺς περιγράφοντας ὅρους αὐτὸ πρότερον δηλώσαντες , ἑξῆς ἐπὶ τὴν ἑκάστου τῶν μερῶν ἀφικνοῦνται διδασκαλίαν , οὕτω κᾀγὼ τοὺς περιγράφοντας ὅρους τὸν θώρακα προτέρους διηγήσομαι . βραχεῖ μὲν οὖν λόγω συλλαβεῖν τὸ πᾶν , ὀνομάζουσι θώρακα τὸ περιλαμβανόμενον ὑπὸ τῶν πλευρῶν . εἰσὶ δ’ αὐταὶ πᾶσι τοῖς ζώοις , ὅσα πρόσθεν διῆλθον , εἰς δώδεκά που τὸν ἀριθμὸν ἐκτεινόμεναι · σπανιώτατα γὰρ ὁρᾶται τρισκαιδεκάτη πλευρὰ , καὶ τοῦτ’ ἔτι σπανιώτερον ἑνδεκάτη πᾶσι . ταῦτα μὲν οὖν οὕτως σπάνιά ἐστιν , ὥστε ἐν χιλίοις ἄν τις ἑνὶ περιτύχοι τοιῷδε . πάντως δ’ ἐπὶ πάντων τῶν ζώων , ὑπὲρ ὧν ὁ λόγος ἐστὶν ἐν τῇδε τῇ πραγματείᾳ , ιβ΄ εἰσὶ πλευραί · καὶ πρὸς ταύταις ἐπὶ τῶν κλεῖς ἐχόντων ζώων τοῦ θώρακος ὑψηλότατος ὅρος αἱ κλεῖς εἰσιν , ὥσπερ γε ὁ ταπεινότατος ἅπασι τοῖς ζώοις αἱ φρένες , ἃς καὶ διάφραγμα προσαγορεύουσιν . ἕδρα γε μήν ἐστι ταῖς πλευραῖς ἁπάσαις διττῶς , πρόσω μὲν τὸ στέρνον , ὀπίσω δ’ οἱ σπόνδυλοι . οὗτοι μὲν τοσοῦτοι τὸν ἀριθμὸν ἐναργῶς , ὅσαι περ καὶ αἱ πλευραί · τὸ στέρνον δὲ ἓν μὲν ὀστοῦν φαίνεται διὰ τὴν τῆς ἁρμονίας ἀκρίβειαν , ἣν ἐν τῇ συνθέσει λαμβάνει τὰ μόρια αὐτοῦ , περιξυόντων δὲ τοὺς ὑμένας , ὅτι πλείω τέ ἐστι καὶ ὅτι τοσαῦτα τὸν ἀριθμὸν , ὅσαι περ αἱ συναρθρούμεναι πρὸς αὐτὸ πλευραὶ , σαφῶς φαίνεται . συναρθροῦται γὰρ ἑκάστης πλευρᾶς τὸ πρόσω πέρας τῷ κάτω πέρατι τῶν συντιθέντων ἑκάστου τὸ στέρνον ὀστῶν , καὶ παρεισδύεταί γε τὸ τῆς πλευρᾶς πέρας ἀπολεπτυνόμενον εἰς τὸ μεταξὺ τῆς ἁρμονίας τῶν κατὰ τὸ στέρνον ὀστῶν , ὥστ’ ἐπί τινων ζώων οὐ μᾶλλον τοῖς πέρασι τῶν ὑψηλοτέρων ὀστῶν , ἢ ταῖς κεφαλαῖς τῶν ταπεινοτέρων , ἀλλ’ ἀμφοτέροις ὁμοτίμως συναρθροῦσθαι τὰς πλευράς . ἑπτὰ μὲν οὖν αἱ πρῶται τοῦ θώρακος πλευραὶ τοιαύτην ἔχουσι τὴν συνάρθρωσιν . ἡ δ’ ὀγδόη κατὰ τὴν ῥίζαν ἐστὶ τοῦ ξιφοειδοῦς χόνδρου . λοιπαὶ δὲ τέτταρες εἰς τὰ πλάγια μέρη τοῦ θώρακος τελευτῶσιν , ἀπολειπόμεναι πρόσω τοσοῦτον , ὅσον καὶ μείους εἰσὶ τῶν ἄλλων . ἔστι δ’ αὐτῶν ἐλαχίστη μὲν ἡ ὑστάτη · τῶν δ’ ἄλλων ἑκάστη κατὰ τὴν τῆς θέσεως τάξιν , ὅσον ἀπολείπεται τῷ μήκει τῆς ὑψηλοτέρας , τοσοῦτον πλεονεκτεῖ τῆς ταπεινοτέρας . ἅπασαι μὲν οὖν ὀπίσω διήρθρωνται τοῖς τοῦ μεταφρένου σπονδύλοις ἄρθρῳ διττῷ , τῷ μὲν ὑψηλοτέρῳ πρὸς αὐτὸ τοῦ σπονδύλου τὸ σῶμα , τῷ δὲ ταπεινοτέρῳ καὶ τῇ πλαγίᾳ τῶν ἀποφύσεων αὐτῶν τῇ κατάντει . ἐντεῦθεν δὲ εἰς τὸ πρόσω καὶ κάτω φερόμεναι λοξαὶ μέχρι πλείστου παύονται τῆς τοιαύτης φορᾶς , ὅταν ἤδη πρόσω μᾶλλον ὦσι . παύονται δ’ ἐν τούτῳ καὶ ὀστώδεις οὖσαι , καὶ γίγνεται τὸ ὑπόλοιπον αὐτῶν τοῖς μὲν μικροτέροις φύσει ζώοις ἀκριβῶς χόνδρος , τοῖς μείζοσι δὲ ὀστώδη χόνδρον εἰπὼν αὐτὸν οὐκ ἂν ἁμάρτοις . οὗτος ὁ χόνδρος , οὐχ ὥσπερ ἐξ ἀρχῆς αἱ πλευραὶ τὸ σύμπαν ἠνέχθησαν κάτω λοξαὶ , καὶ αὐτὸς οὕτω ποιεῖται τὴν φορὰν , ἀλλ’ ἐπιστρεφόμενος ἔμπαλιν ἐκείναις ἄνω φέρεται πρὸς τὸ στέρνον , ἐνίοις μὲν ζώοις ἀπὸ κυκλοτεροῦς μᾶλλον τῆς ἐπιστροφῆς , ἐνίοις δ’ ὥσπερ ἀπὸ τριγώνου γωνίας . ὅσαι δ’ οὐ φθάνουσιν ἐπὶ τὸ στέρνον ἐλθεῖν , ὀνομάζονται μὲν νόθαι , χονδρώδεις δ’ ἱκανῶς εἰσιν ὅλαι · καὶ πολὺ δὴ μᾶλλον αὐτῶν τὸ πέρας οὐ χονδρῶδες , ἀλλ’ ἀκριβὴς χόνδρος . ἐκ δὲ τοῦ χόνδρου τοῦδε τῶν ἔνδον μερῶν αἱ φρένες ἄρχονται φύεσθαι , τὸ δὲ ὑψηλότατόν τε καὶ πρόσθιον αὐτῶν ὑποπέφυκεν αὐτῷ τῷ ξιφοειδεῖ , καθάπερ γε τὸ ὀπίσθιον ἅμα καὶ ταπεινότερον ἐπιπέφυκε τῇ ῥάχει . κατὰ δὲ τὸ μεσαίτατον τοῦδε , καθ’ ὃ τῶν σπονδύλων ἐπιβεβήκασι τῇ πρόσω χώρᾳ , προσεπεκτείνονται κάτω δι’ ἰσχυρῶν συνδέσμων δυοῖν ἐμφυόμενοι τοῖς κάτω σπονδύλοις · ὅστις σύνδεσμος , ὅταν μὲν ᾖ μεγαλόφωνον τὸ ζῶον ἢ νευρώδεις ἔχον φύσει τοὺς μῦς , ἰσχυρότατός τ’ ἐστὶ καὶ μέχρι πλείστου προήκει , παύεται δ’ αὐτόθι που περὶ τὸν εἰκοστόν τε καὶ δεύτερον ἄνωθεν ἀριθμοῦντι σπόνδυλον , οὔτε παχὺς ὑπάρχων , οὔτε ῥωμαλέος ἐπὶ τῶν μικροφώνων τε καὶ τοὺς μῦς τοῦ θώρακος ἀῤῥώστους ἐχόντων , οἷός περ καὶ ὁ πίθηκός ἐστι . τό γε μὴν ἄνω πέρας τοῦ στέρνου τῇ πρώτῃ μὲν ἀεὶ συναρθροῦται πλευρᾷ , καθάπερ καὶ τοῖς ἄλλοις , ἐξ ἐπιμέτρου τε τὰς κλεῖς ἔχουσι καὶ πρὸς ἐκείνας διαρθροῦται . οὐ μὴν συντελεῖταί τι πρὸς τὴν τοῦ θώρακος κίνησιν ἡ διάρθρωσις αὕτη , ἀλλ’ εἰσὶν αἱ κινήσεις τῷ θώρακι κατὰ μὲν τὰ πρόσω πέρατα τῶν πλευρῶν ἀμυδραὶ , συναρθροῦνται γὰρ ἐνταῦθα τῷ στέρνῳ , σαφεῖς δὲ ἐν τοῖς ὀπίσω , καθ’ ἃ διὰ τῶν ἄρθρων ἔφην αὐτὰς διαρθροῦσθαι πρὸς τοὺς σπονδύλους . οὐχ ἅπαντες δὲ οἱ τῷ θώρακι συμπεφυκότες ὁπωσοῦν μύες ἕνεκα τῆς κινήσεως αὐτοῦ γεγόνασιν , ἀλλ’ , ὡς ἐν τῷ πέμπτῳ γράμματι λέλεκται , τινὲς μὲν ἀπὸ τοῦ στήθους τε καὶ τῶν κατὰ τὰς νόθας χωρίων ἀναφερόμενοι τῇ κατὰ τὸν ὦμον ὑπηρετοῦσι διαρθρώσει , τινὲς δ’ ἐπὶ τὸ ἐπιγάστριον καταφερόμενοι χρειῶν ἰδίων ἕνεκεν ὀλίγον τι κατασπῶσι τὸν θώρακα · καθάπερ γε καὶ οἱ τοῖς πέρασι τῶν πλευρῶν ἔξωθεν ἐπιβεβλημένοι παρά . τε τῷ στέρνῳ πρόσω καὶ τοῖς σπονδύλοις ὀπίσω σφίγγουσί τε τὰς συναρθρώσεις καὶ συστέλλουσι βραχύ τι τὸν θώρακα .
Lemmas: εἰμί μέν ἔτι καί οὗτος ὁ βιβλίον ἀνατομικός ἐγχείρησις διδάσκω ἐπί ὁ ὁ πνεῦμα ὄργανον , ὅς θεάομαι δείκνυμι πολλάκις . ἐπεί δέ οὐ σύ μόνος , ὅς ἀνάμνησις εἰμί ὁ λόγος ὅδε , πρόκειμαι ἐγώ στοχάζομαι , καθότι καί πρόσθεν λέγω , ἀλλά καί ὁ ἄλλος ἅπας , ὅσος σπουδάζω περί ὁ ἀνατομή , ἀναγκαῖος εἰμί οὕτως γράφω αὐτός , ὡς ἄν καί ὁ μηδέ πώποτε θεάομαι αὐτός ὅσος οἷος τε μάλα γίγνομαι σαφής . ὅσος μέν οὖν χρή θεάομαι περί τε ὁ καρδία καί ὁ πνεύμων , θνῄσκω τε καί ζάω ἔτι ὁ ζῷον , σχεδόν ἅπας λέγω κατά ὁ πρό οὗτος γράμμα · λέγω δέ καί περί ὁ ὑμήν ἅπας ὁ ἐν ὁ πνευματικός ὄργανον . ἐφεξῆς δέ εἰμί ὁ προλέγω ἑρμηνεύω λόγος , πρότερος μέν ὁ κατασκευή ὅλος ὁ θώραξ , ἐπί αὐτός δέ ὁ κατά ὁ ἀνατομή ἔτι ζάω ὁ ζῷον φαίνω κατά αὐτός . ὥσπερ οὖν , ὅσος διηγέομαι φύσις χωρίον , ὁ περιγράφω ὅρος αὐτός πρότερος δηλόω , ἑξῆς ἐπί ὁ ἕκαστος ὁ μέρος ἀφικνέομαι διδασκαλία , οὕτως ἐͅγώ ὁ περιγράφω ὅρος ὁ θώραξ πρότερος διηγέομαι . βραχύς μέν οὖν λόγος συλλαμβάνω ὁ πᾶς , ὀνομάζω θώραξ ὁ περιλαμβάνω ὑπό ὁ πλευρά . εἰμί δέ αὐτός πᾶς ὁ ζῷον , ὅσος πρόσθεν διέρχομαι , εἰς δώδεκα που ὁ ἀριθμός ἐκτείνω · σπάνιος γάρ ὁράω τρισκαιδέκατος πλευρόν , καί οὗτος ἔτι σπάνιος ἑνδέκατος πᾶς . οὗτος μέν οὖν οὕτως σπάνιος εἰμί , ὥστε ἐν χίλιοι ἄν τις εἷς περιτυγχάνω τοιόσδε . πάντως δέ ἐπί πᾶς ὁ ζῷον , ὑπέρ ὅς ὁ λόγος εἰμί ἐν ὅδε ὁ πραγματεία , ιβʹ εἰμί πλευρά · καί πρός οὗτος ἐπί ὁ κλείς ἔχω ζῷον ὁ θώραξ ὑψηλός ὅρος ὁ κλείς εἰμί , ὥσπερ γε ὁ ταπεινός ἅπας ὁ ζῷον ὁ φρήν , ὅς καί διάφραγμα προσαγορεύω . ἕδρα γε μήν εἰμί ὁ πλευρά ἅπας δισσός , πρόσω μέν ὁ στέρνον , ὀπίσω δέ ὁ σφόνδυλος . οὗτος μέν τοσοῦτος ὁ ἀριθμός ἐναργής , ὅσος περ καί ὁ πλευρά · ὁ στέρνον δέ εἷς μέν ὀστέον φαίνω διά ὁ ὁ ἁρμονία ἀκρίβεια , ὅς ἐν ὁ σύνθεσις λαμβάνω ὁ μόριον αὐτός , περιξύω δέ ὁ ὑμήν , ὅτι πολύς τε εἰμί καί ὅτι τοσοῦτος ὁ ἀριθμός , ὅσος περ ὁ συναρθρόομαι πρός αὐτός πλευρά , σαφής φαίνω . συναρθρόομαι γάρ ἕκαστος πλευρά ὁ πρόσω πέρας ὁ κάτω πέρας ὁ συντίθημι ἕκαστος ὁ στέρνον ὀστέον , καί παρεισδύνω γε ὁ ὁ πλευρά πέρας ἀπολεπτύνω εἰς ὁ μεταξύ ὁ ἁρμονία ὁ κατά ὁ στέρνον ὀστέον , ὥστε ἐπί τις ζῷον οὐ μάλα ὁ πέρας ὁ ὑψηλός ὀστέον , ἤ ὁ κεφαλή ὁ ταπεινός , ἀλλά ἀμφότερος ὁμότιμος συναρθρόομαι ὁ πλευρά . ἑπτά μέν οὖν ὁ πρῶτος ὁ θώραξ πλευρά τοιοῦτος ἔχω ὁ συνάρθρωσις . ὁ δέ ὄγδοος κατά ὁ ῥίζα εἰμί ὁ ξιφοειδής χόνδρος . λοιπός δέ τέσσαρες εἰς ὁ πλάγιος μέρος ὁ θώραξ τελευτάω , ἀπολείπω πρόσω τοσοῦτος , ὅσος καί μείων εἰμί ὁ ἄλλος . εἰμί δέ αὐτός ἐλαχύς μέν ὁ ὕστατος · ὁ δέ ἄλλος ἕκαστος κατά ὁ ὁ θέσις τάξις , ὅσος ἀπολείπω ὁ μῆκος ὁ ὑψηλός , τοσοῦτος πλεονεκτέω ὁ ταπεινός . ἅπας μέν οὖν ὀπίσω διαρθρόω ὁ ὁ μετάφρενον σφόνδυλος ἄρθρον δισσός , ὁ μέν ὑψηλός πρός αὐτός ὁ σπονδύλος ὁ σῶμα , ὁ δέ ταπεινός καί ὁ πλάγιος ὁ ἀπόφυσις αὐτός ὁ κατάντης . ἐντεῦθεν δέ εἰς ὁ πρόσω καί κάτω φέρω λοξός μέχρι πολύς παύω ὁ τοιοῦτος φορά , ὅταν ἤδη πρόσω μάλα εἰμί . παύω δέ ἐν οὗτος καί ὀστώδης εἰμί , καί γίγνομαι ὁ ὑπόλοιπος αὐτός ὁ μέν μικρός φύσις ζῷον ἀκριβής χόνδρος , ὁ μέγας δέ ὀστώδης χόνδρος λέγω αὐτός οὐ ἄν ἁμαρτάνω . οὗτος ὁ χόνδρος , οὐ ὥσπερ ἐκ ἀρχή ὁ πλευρά ὁ σύμπας φέρω κάτω λοξός , καί αὐτός οὕτως ποιέω ὁ φορά , ἀλλά ἐπιστρέφω ἔμπαλιν ἐκεῖνος ἄνω φέρω πρός ὁ στέρνον , ἔνιοι μέν ζῷον ἀπό κυκλοτερής μάλα ὁ ἐπιστροφή , ἔνιοι δέ ὥσπερ ἀπό τρίγωνον γωνία . ὅσος δέ οὐ φθάνω ἐπί ὁ στέρνον ἔρχομαι , ὀνομάζω μέν νόθος , χονδρώδης δέ ἱκανός εἰμί ὅλος · καί πολύς δή μάλα αὐτός ὁ πέρας οὐ χονδρώδης , ἀλλά ἀκριβής χόνδρος . ἐκ δέ ὁ χόνδρος ὅδε ὁ ἔνδον μέρος ὁ φρήν ἄρχω φύω , ὁ δέ ὑψηλός τε καί πρόσθιος αὐτός ὑποφύω αὐτός ὁ ξιφοειδής , καθά γε ὁ ὀπίσθιος ἅμα καί ταπεινός ἐπιφύω ὁ ῥάχις . κατά δέ ὁ μέσος ὅδε , κατά ὅς ὁ σφόνδυλος ἐπιβαίνω ὁ πρόσω χώρα , προσεπεκτείνω κάτω διά ἰσχυρός σύνδεσμος δύο ἐμφύω ὁ κάτω σφόνδυλος · ὅστις σύνδεσμος , ὅταν μέν εἰμί μεγαλόφωνος ὁ ζῷον ἤ νευρώδης ἔχω φύσις ὁ μῦς , ἰσχυρός τε εἰμί καί μέχρι πολύς προήκω , παύω δέ αὐτόθι που περί ὁ εἰκοστός τε καί δεύτερος ἄνωθεν ἀριθμέω σφόνδυλος , οὔτε παχύς ὑπάρχω , οὔτε ῥωμαλέος ἐπί ὁ μικρόφωνος τε καί ὁ μῦς ὁ θώραξ ἄρρωστος ἔχω , οἷος περ καί ὁ πίθηκος εἰμί . ὁ γε μήν ἄνω πέρας ὁ στέρνον ὁ πρῶτος μέν ἀεί συναρθρόομαι πλευρά , καθά καί ὁ ἄλλος , ἐκ ἐπίμετρον τε ὁ κλείς ἔχω καί πρός ἐκεῖνος διαρθρόω . οὐ μήν συντελέω τις πρός ὁ ὁ θώραξ κίνησις ὁ διάρθρωσις οὗτος , ἀλλά εἰμί ὁ κίνησις ὁ θώραξ κατά μέν ὁ πρόσω πέρας ὁ πλευρά ἀμυδρός , συναρθρόομαι γάρ ἐνταῦθα ὁ στέρνον , σαφής δέ ἐν ὁ ὀπίσω , κατά ὅς διά ὁ ἄρθρον φημί αὐτός διαρθρόω πρός ὁ σφόνδυλος . οὐ ἅπας δέ ὁ ὁ θώραξ συμφύω ὁπωσοῦν μῦς ἕνεκα ὁ κίνησις αὐτός γίγνομαι , ἀλλά , ὡς ἐν ὁ πέμπτος γράμμα λέγω , τις μέν ἀπό ὁ στῆθος τε καί ὁ κατά ὁ νόθος χωρίον ἀναφέρω ὁ κατά ὁ ὦμος ὑπηρετέω διάρθρωσις , τις δέ ἐπί ὁ ἐπιγάστριος καταφέρω χρεώ ἴδιος ἕνεκα ὀλίγος τις κατασπάω ὁ θώραξ · καθά γε καί ὁ ὁ πέρας ὁ πλευρά ἔξωθεν ἐπιβάλλω παρά . τε ὁ στέρνον πρόσω καί ὁ σφόνδυλος ὀπίσω σφίγγω τε ὁ συνάρθρωσις καί συστέλλω βραχύς τις ὁ θώραξ .