galenus.de-anatomicis-administrationibus-libri-ix 7.11
Ὄψει δὲ δήπου , γυμνώσας ὅλην τὴν καρδίαν , τὴν μὲν ἀριστερὰν κοιλίαν αὐτῆς ἀνήκουσαν ἐπ’ ἄκραν τὴν κορυφὴν , τὴν δεξιὰν δὲ πολὺ κατωτέρω παυομένην , καὶ περιγραφὴν δὲ πολλάκις ἰδίαν ἔχουσαν , ἐπὶ μὲν τῶν μεγάλων ζώων μᾶλλον , οἷον ἵπποιν τε καὶ βοῶν καὶ καμήλων , ἔτι δὲ μᾶλλον ἐλεφάντων , ἔστιν ὅτε μὴν κᾀπὶ τῶν μικρῶν . ἀλεκτρυόνα γοῦν τις θύων θεοῖς εὗρε δύο κορυφὰς ἔχουσαν τὴν καρδίαν , εἶθ’ ἡγησάμενος οἰώνισμα γεγονέναι τοῦτο τοὺς περὶ ταῦτα δεινοὺς ἀνεζήτησε . κατὰ τύχην δὲ περιπεσὼν ἐμοὶ δύο καρδίας εὑρηκέναι καθ’ ἓν ﻿ ζῶον ἔφη θύων τοῖς θεοῖς . ἀλλ’ οὐ δύο ἦσαν , ὡς ᾤετο , κᾂν τῆς δεξιᾶς ἡ κορυφὴ περιγραφὴν ἰδίαν εἶχεν . εὖ γὰρ εἰδέναι χρή σε , κᾂν ἐλέφαντος ᾖ τι μεῖζον , ἢ κορυδαλοῦ μικρότερον , ἐξ ἀέρος ἀναπνέον , ὁμοίαν αὐτοῖς εἶναι τὴν κατασκευὴν τῆς καρδίας · ἄμεινον δ’ οὐχ ὁμοίαν , ἀλλὰ τὴν αὐτὴν κατ’ εἶδος εἰπεῖν . ὁποία δέ τίς ἐστι τοῖς ἰχθύσιν ἡ καρδία , καὶ ὅλως ὅσα καθ’ ὕδατος διαιτᾶται , προϊούσης τῆς πραγματείας εἰρήσεται · νῦν δὲ πρότερον ἐπὶ τῶν ἐξ ἀέρος ἀναπνεόντων ζώων ὁ λόγος ἐξεταζέσθω . τούτων οὖν ἁπάντων εὑρήσεις τὴν αὐτὴν κατασκευὴν τῆς καρδίας , ὡσαύτως δὲ καὶ τὴν τοῦ πνεύμονος , ὁποίαν ὀλίγον ἔμπροσθεν εἶπον . ἓν ἔτι μοι δοκεῖ λείπεσθαι τῶν κατ’ αὐτὰ , ὃ κατὰ τὴν τῶν νεύρων ἀνατομὴν εἰρήσεται , περί τε τοῦ σπλάγχνου τοῦδε καὶ περὶ τῆς καρδίας . εἰρήσεται δὲ καὶ ὅτι τὰ τῆς καρδίας ὦτα τῶν κοιλιῶν αὐτῆς ἐκτός ἐστιν . εἰ δέ τις αὐτὰ μέρη τοῦ σπλάγχνου θέμενος , ὥσπερ Ἡρόφιλος , ἐπὶ πλέον ἐξέτεινε τὸν ἀριθμὸν τῶν στομάτων , καὶ ταύτῃ δόξει διαφωνεῖν Ἐρασιστράτῳ τε καὶ ἡμῖν , εἰρηκόσι δ΄ τὰ πάντα εἶναι στόματα τῶν κατὰ τὴν καρδίαν ἀγγείων τεττάρων . ἐκ δὲ τῶν γεγραμμένων ὑπομνημάτων μοι περὶ τῆς ἀνατομικῆς διαφωνίας μαθήσεται τὸν ἀκριβῆ τρόπον τῆς διαγνώσεως , ὧν τ’ ἐν τοῖς φαινομένοις αὐτῶν τέσσαρσι διαφέρονται κατ’ ἀλλήλους οἱ ἀνατομικοὶ τῶν ἀνδρῶν , ὧν τ’ ἐν τοῖς περὶ αὐτῶν δόγμασιν , ἐν τῷ πρώτῳ τῆς διδασκαλίας . ἓν μὲν γάρ ἐστι τὸ στόμα τῆς φλεβώδους ἀρτηρίας κατὰ τὴν ἀριστερὰν κοιλίαν , ἐφ’ ᾧ καὶ οἱ ὑμένες ἔξωθεν ἔσω νεύοντες . οὐ μὴν μένει γ’ ἓν ἄχρι πλείονος , ἀλλ’ εὐθέως ἐν τῇ κάτω οὔσῃ εὐρυχωρίᾳ σχισθὲν εἰς τέτταρα μόρια , ὧν ἕκαστον εἰς ἓν ἀφικνεῖται τῶν τοῦ πνεύμονος λοβῶν . ὅτι δ’ οὐχ , ὡς ἐφ’ ἥπατος , οἱ λοβοὶ τοῦ πνεύμονος ἄνισοι τὸν ἀριθμόν εἰσιν , ἀλλ’ ἐπὶ πάντων τῶν ζώων , ὑπὲρ ὧν ὁ λόγος ἡμῖν ἐνέστηκε , δύο μὲν ἐν τοῖς δεξιοῖς αὐτοῦ μέρεσι , δύο δ’ ἐν τοῖς ἀριστεροῖς , ὡμολόγηται πᾶσιν . ὡμολόγηται δ’ , εἰ καὶ μὴ πᾶσι , ἀλλὰ τοῖς ἀκριβέστερον ἀνατέμνουσιν , ὡς ἐν τῷ δεξιῷ μέρει τοῦ θώρακός ἐστί τις καὶ πέμπτος λοβὸς μικρὸς , οἷον ἀποβλάστημά τι θατέρου τοῖν δυοῖν . εὑρήσεις δ’ αὐτὸν ῥᾷστα τῇ κοίλῃ φλεβὶ προσέχων τὸν νοῦν , ἐκείνῃ γὰρ ὑποβέβληται , καθ’ ὃ πρῶτον ἐμπίπτει τῷ θώρακι , καταλιποῦσα τὰς φρένας . ἔστι δ’ ὅτε καὶ κοιλότητά τινα κατὰ τὸ τῆς ἐπιπολῆς αὐτοῦ σαφῶς ἰδεῖν ἐστιν , ἐφ’ ἧς ἡ φλὲψ στηρίζεται , ζῶντος ἔτι τοῦ ζώου . μετὰ γάρ τοι τὸν θάνατον ὁ πνεύμων ἀεὶ συμπεπτωκὼς ὁρᾶται καὶ μικρὸς , οὐκ ὀλίγης γιγνομένης τῆς μεταξύ χώρας αὐτοῦ τε καὶ τοῦ θώρακος , ἔμπαλιν ἢ ὡς ζῶντος ἔσχε τοῦ ζώου . καὶ λεχθήσεταί γε περὶ τούτου διὰ τῶν ἐφεξῆς ἐπὶ συμπληρωθέντι τῷ περὶ τῆς καρδίας λόγῳ παντί · λείπεται γὰρ εἰπεῖν , ὅπως ἄν τις αὐτὴν ἔτι ζῶντος τοῦ ζώου γυμνώσειεν ἄνευ τοῦ τρῶσαι τὰς κοιλίας τοῦ θώρακος .
Lemmas: ὁράω δέ δήπου , γυμνόω ὅλος ὁ καρδία , ὁ μέν ἀριστερός κοιλία αὐτός ἀνήκω ἐπί ἄκρος ὁ κορυφή , ὁ δεξιός δέ πολύς κάτω παύω , καί περιγραφή δέ πολλάκις ἴδιος ἔχω , ἐπί μέν ὁ μέγας ζῷον μάλα , οἷος ἵππος τε καί βοῦς καί κάμηλος , ἔτι δέ μάλα ἐλέφας , εἰμί ὅτε μήν εἰͅπί ὁ μικρός . ἀλεκτρυών γοῦν τις θύω θεός εὑρίσκω δύο κορυφή ἔχω ὁ καρδία , εἶτα ἡγέομαι οἰώνισμα γίγνομαι οὗτος ὁ περί οὗτος δεινός ἀναζητέω . κατά τύχη δέ περιπίπτω ἐγώ δύο καρδία εὑρίσκω κατά εἷς ﻿ ζῷον φημί θύω ὁ θεός . ἀλλά οὐ δύο εἰμί , ὡς οἴομαι , ἔͅν ὁ δεξιός ὁ κορυφή περιγραφή ἴδιος ἔχω . εὖ γάρ οἶδα χρή σύ , ἔͅν ἐλέφας εἰμί τις μέγας , ἤ κορυδαλός μικρός , ἐκ ἀήρ ἀναπνέω , ὅμοιος αὐτός εἰμί ὁ κατασκευή ὁ καρδία · ἀγαθός δέ οὐ ὅμοιος , ἀλλά ὁ αὐτός κατά εἶδος λέγω . ὁποῖος δέ τις εἰμί ὁ ἰχθῦς ὁ καρδία , καί ὅλος ὅσος κατά ὕδωρ διαιτάω , προέρχομαι ὁ πραγματεία λέγω · νῦν δέ πρότερος ἐπί ὁ ἐκ ἀήρ ἀναπνέω ζῷον ὁ λόγος ἐξετάζω . οὗτος οὖν ἅπας εὑρίσκω ὁ αὐτός κατασκευή ὁ καρδία , ὡσαύτως δέ καί ὁ ὁ πνεύμων , ὁποῖος ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω . εἷς ἔτι ἐγώ δοκέω λείπω ὁ κατά αὐτός , ὅς κατά ὁ ὁ νεῦρον ἀνατομή λέγω , περί τε ὁ σπλάγχνον ὅδε καί περί ὁ καρδία . λέγω δέ καί ὅτι ὁ ὁ καρδία οὖς ὁ κοιλία αὐτός ἐκτός εἰμί . εἰ δέ τις αὐτός μέρος ὁ σπλάγχνον τίθημι , ὥσπερ Ἡρόφιλος , ἐπί πολύς ἐκτείνω ὁ ἀριθμός ὁ στόμα , καί οὗτος δοκέω διαφωνέω Ἐρασίστρατος τε καί ἐγώ , λέγω δέ ὁ πᾶς εἰμί στόμα ὁ κατά ὁ καρδία ἀγγεῖον τέσσαρες . ἐκ δέ ὁ γράφω ὑπόμνημα ἐγώ περί ὁ ἀνατομικός διαφωνία μανθάνω ὁ ἀκριβής τρόπος ὁ διάγνωσις , ὅς τε ἐν ὁ φαίνω αὐτός τέσσαρες διαφέρω κατά ἀλλήλων ὁ ἀνατομικός ὁ ἀνήρ , ὅς τε ἐν ὁ περί αὐτός δόγμα , ἐν ὁ πρῶτος ὁ διδασκαλία . εἷς μέν γάρ εἰμί ὁ στόμα ὁ φλεβώδης ἀρτηρία κατά ὁ ἀριστερός κοιλία , ἐπί ὅς καί ὁ ὑμήν ἔξωθεν ἔσω νεύω . οὐ μήν μένω γε εἷς ἄχρι πολύς , ἀλλά εὐθύς ἐν ὁ κάτω εἰμί εὐρυχωρία σχίζω εἰς τέσσαρες μόριον , ὅς ἕκαστος εἰς εἷς ἀφικνέομαι ὁ ὁ πνεύμων λοβός . ὅτι δέ οὐ , ὡς ἐπί ἧπαρ , ὁ λοβός ὁ πνεύμων ἄνισος ὁ ἀριθμός εἰμί , ἀλλά ἐπί πᾶς ὁ ζῷον , ὑπέρ ὅς ὁ λόγος ἐγώ ἐνίστημι , δύο μέν ἐν ὁ δεξιός αὐτός μέρος , δύο δέ ἐν ὁ ἀριστερός , ὁμολογέω πᾶς . ὁμολογέω δέ , εἰ καί μή πᾶς , ἀλλά ὁ ἀκριβής ἀνατέμνω , ὡς ἐν ὁ δεξιός μέρος ὁ θώραξ εἰμί τις καί πέμπτος λοβός μικρός , οἷος ἀποβλάστημα τις ἕτερος ὁ δύο . εὑρίσκω δέ αὐτός ῥᾴδιος ὁ κοῖλος φλέψ προσέχω ὁ νόος , ἐκεῖνος γάρ ὑποβάλλω , κατά ὅς πρῶτος ἐμπίπτω ὁ θώραξ , καταλείπω ὁ φρήν . εἰμί δέ ὅτε καί κοιλότης τις κατά ὁ ὁ ἐπιπολή αὐτός σαφής ὁράω εἰμί , ἐπί ὅς ὁ φλέψ στηρίζω , ζάω ἔτι ὁ ζῷον . μετά γάρ τοι ὁ θάνατος ὁ πνεύμων ἀεί συμπίπτω ὁράω καί μικρός , οὐ ὀλίγος γίγνομαι ὁ μεταξύ χώρα αὐτός τε καί ὁ θώραξ , ἔμπαλιν ἤ ὡς ζάω ἔχω ὁ ζῷον . καί λέγω γε περί οὗτος διά ὁ ἐφεξῆς ἐπί συμπληρόω ὁ περί ὁ καρδία λόγος πᾶς · λείπω γάρ λέγω , ὅπως ἄν τις αὐτός ἔτι ζάω ὁ ζῷον γυμνόω ἄνευ ὁ τιτρώσκω ὁ κοιλία ὁ θώραξ .