galenus.de-anatomicis-administrationibus-libri-ix 6.8
Ἅπαντ’ οὖν ταῦτα πᾶσι τοῖς ἐναίμοις ὑπάρχει ζώοις , οὐ μόνοις τοῖς ἓξ γένεσιν . ὑπάρχει δ’ αὐτοῖς καὶ τὸ ἧπαρ ἅπασιν . οἷς δ’ ἧπάρ ἐστι , τούτοις καὶ σπλήν ἐστι πάντως , καὶ πόροι χοληδόχοι . κύστις δ’ οὐ πᾶσιν ἐπ’ αὐτῷ πέφυκεν , ἀθροίζουσα τὴν πικρὰν χολήν . οὐ μὴν οὐδὲ ἀληθεύουσιν οἱ γράψαντες ἐπὶ πάντων , οἷς οὐκ εἶναί φασιν αὐτὴν , ὥσπερ καὶ Μνησίθεος περὶ ἐλέφαντος . ἔστι γὰρ καὶ τούτῳ κύστις ἐπὶ τοῦ ἥπατος , ἀνάλογον ἔχουσα τὸ μέγεθος ὅλῳ τῷ σπλάγχνῳ . καὶ θέσις γε μία τοῖς ἔχουσιν αὐτὴν ζώοις ἐστὶ διαπαντὸς , ἡ κατὰ τὸν μέγιστον τῶν λοβῶν τοῦ ἥπατος . οὐ μὴν τό γε πλῆθος ἴσῳ ἀριθμῷ τῶν λοβῶν τοῦ ἥπατος ἐν ἅπασι τοῖς ζώοις ἐστίν · οὔτε κατὰ τὸ γένος , οὔτε κατ’ εἶδος · ὥσπερ οὐδὲ τὸ μέγεθος ἴσον οὐδὲ τῶν λοβῶν , οὔθ’ ὅλου τοῦ σπλάγχνου . τοῖς μέντοι λίχνοις καὶ δειλοῖς μέγα τ’ ἐστὶ καὶ πολυσχιδὲς τὸ ἧπαρ · ἕτερον δὲ τοῖς ἐναντίοις . οἷς δ’ ἐστὶ μέγα , εἰς πλείους τε καὶ μείζους ἔσχισται λοβοὺς , ἤπερ ἀνθρώποις . οὐ μὴν οὐδ’ αὐτοῖς τοῖς ἀνθρώποις ὁμοίως ἅπασιν ἔχει κατά τε μέγεθος καὶ πλῆθος λοβῶν . ἀκριβέστατα γοῦν · ὑπὲρ αὐτοῦ γράφων Ἡρόφιλος αὐτοῖς ὀνόμασι τάδε φησίν . Εστι δ’ εὐμέγεθες τὸ τοῦ ἀνθρώπου ἧπαρ καὶ μέγα τοῦ ἔν τισιν ἑτέροις ζώοις ἰσοπαλέσιν ἀνθρώπῳ . καὶ καθ’ ὃ μὲν ταῖς φρεσὶ προσψαύει , κύρτωται καὶ λεῖόν ἐστι · καθ’ ὃ δὲ τῇ κοιλίᾳ καὶ τῷ κυρτῷ τῆς κοιλίας προσψαύσειε , σιμὸν καὶ ἀνώμαλον . ἀφομοιοῦται δὲ κατὰ τοῦτο διασφαγί τινι , καθ’ ὃ καὶ τοῖς ἐμβρύοις ἡ ἐκ τοῦ ὀμφαλοῦ φλὲψ εἰς αὐτὸ ἐμπέφυκεν . οὐχ ὅμοιον δ’ ἐστὶν ἐν ἅπασιν , ἀλλὰ καὶ πλάτει , καὶ μήκει , καὶ πάχει , καὶ ὕψει , καὶ λοβῶν πλήθει , καὶ ἀνωμαλίᾳ τῇ ἐκ τοῦ ἔμπροσθεν , καθ’ ὃ παχύτατόν ἐστι , καὶ τοῖς ἄκροις τοῖς κύκλῳ κατὰ τὴν λεπτότητα , ἄλλοις ἀλλοῖον . λοβοὺς γάρ τισι μὲν οὐδ’ ἔχει , ἀλλ’ ἔστιν ὅλον στρογγύλον καὶ ἄνορθον , τοῖς δὲ δύο , τοῖς δὲ καὶ πλείους , καὶ πολλοῖς καὶ τέσσαρας ἔχει . τοῦτ’ οὖν ὀρθῶς εἶπεν ὁ Ἡρόφιλος , ἔτι τε καὶ πρὸς τούτοις , ὀλίγων μὲν ἐπ’ ἀνθρώπων , οὐκ ὀλίγων δ’ ἐπ’ ἄλλων ζώων ἐπιλαμβάνειν αὐτό τι τῶν ἀριστερῶν μερῶν ἀληθῶς ἔγραψεν ἐν αὐτῷ τούτῳ τῷ βιβλίῳ τῷ δευτέρῳ τῶν ἀνατομικῶν , αὐτὸς μὲν μόνου τοῦ λαγωοῦ μνημονεύσας , ἡμῖν δὲ καταλιπὼν ἐπισκέψασθαι καὶ περὶ τῶν ἄλλων ζώων , ὑπὲρ ὧν ἐπὶ τῇ προηκούσῃ πραγματείᾳ διελθεῖν ἔγνωκα · νῦν γὰρ , ὅσον ἐστί μοι χρήσιμον εἰς τὰ περὶ χρείας μορίων ὑπομνήματα μόνον . [ ὅτι ἡ ἐπιπολῆς φλὲψ καὶ στελεχιαία καλεῖται , ἐξ ἧς ἀποφύονται πᾶσαι τοῖς ἐναίμοις τε καὶ πεζοῖς , ὧν ὑπαρχόντων ἡ γνῶσις γίγνεται . ] κατὰ δὲ τὸ πάρεργον οὐκ ὀλίγων ἀναγκάζομαι διαφορῶν διαμνημονεύειν , ὥσπερ ἀμέλει καὶ νῦν ἐπὶ τοῦ ἥπατος , οὗ πλείστη μὲν ἐπὶ τοῖς δεξιοῖς ἐστι μοῖρα κατὰ πάντα τὰ ζῶα , προσεπιλαμβάνει ﻿ δέ τι καὶ τῶν ἀριστερῶν , οὐκ ἴσον ἐν ἅπασιν , ἀλλ’ , ὥσπερ ὁ μὲν Ἡρόφιλος ἔγραψεν , ἐπὶ λαγωοῦ πλεῖστον , ἐγὼ δέ φημι καὶ τοῖς ἕρπουσιν ἅπασι , καὶ οἷς ἐστι μέγιστον . εἶναι δ’ ἔφην αὐτὸ τοῖς δειλοῖς τε καὶ λίχνοις μέγιστον .
Lemmas: ἅπας οὖν οὗτος πᾶς ὁ ἔναιμος ὑπάρχω ζῷον , οὐ μόνος ὁ ἕξ γένεσις . ὑπάρχω δέ αὐτός καί ὁ ἧπαρ ἅπας . ὅς δέ ἧπαρ εἰμί , οὗτος καί σπλήν εἰμί πάντως , καί πόρος χοληδόχος . κύστις δέ οὐ πᾶς ἐπί αὐτός φύω , ἀθροίζω ὁ πικρός χολή . οὐ μήν οὐδέ ἀληθεύω ὁ γράφω ἐπί πᾶς , ὅς οὐ εἰμί φημί αὐτός , ὥσπερ καί Μνησίθεος περί ἐλέφας . εἰμί γάρ καί οὗτος κύστις ἐπί ὁ ἧπαρ , ἀνάλογος ἔχω ὁ μέγεθος ὅλος ὁ σπλάγχνον . καί θέσις γε εἷς ὁ ἔχω αὐτός ζῷον εἰμί διαπαντός , ὁ κατά ὁ μέγας ὁ λοβός ὁ ἧπαρ . οὐ μήν ὁ γε πλῆθος ἴσος ἀριθμός ὁ λοβός ὁ ἧπαρ ἐν ἅπας ὁ ζῷον εἰμί · οὔτε κατά ὁ γένος , οὔτε κατά εἶδος · ὥσπερ οὐδέ ὁ μέγεθος ἴσος οὐδέ ὁ λοβός , οὔτε ὅλος ὁ σπλάγχνον . ὁ μέντοι λίχνος καί δειλός μέγας τε εἰμί καί πολύσχιστος ὁ ἧπαρ · ἕτερος δέ ὁ ἐναντίος . ὅς δέ εἰμί μέγας , εἰς πολύς τε καί μέγας σχίζω λοβός , ἤ ἄνθρωπος . οὐ μήν οὐδέ αὐτός ὁ ἄνθρωπος ὅμοιος ἅπας ἔχω κατά τε μέγεθος καί πλῆθος λοβός . ἀκριβής γοῦν · ὑπέρ αὐτός γράφω Ἡρόφιλος αὐτός ὄνομα ὅδε φημί . εἰμί δέ εὐμεγέθης ὁ ὁ ἄνθρωπος ἧπαρ καί μέγας ὁ ἐν τις ἕτερος ζῷον ἰσοπαλής ἄνθρωπος . καί κατά ὁ μέν ὁ φρήν προσψαύω , κυρτωτάομαι καί λεῖος εἰμί · κατά ὅς δέ ὁ κοιλία καί ὁ κυρτός ὁ κοιλία προσψαύω , σιμός καί ἀνώμαλος . ἀφομοιόω δέ κατά οὗτος διασφαγ́ς τις , κατά ὅς καί ὁ ἔμβρυον ὁ ἐκ ὁ ὀμφαλός φλέψ εἰς αὐτός ἐμφύω . οὐ ὅμοιος δέ εἰμί ἐν ἅπας , ἀλλά καί πλάτος , καί μῆκος , καί πάχος , καί ὕψος , καί λοβός πλῆθος , καί ἀνωμαλία ὁ ἐκ ὁ ἔμπροσθεν , κατά ὅς παχύς εἰμί , καί ὁ ἄκρος ὁ κύκλος κατά ὁ λεπτότης , ἄλλος ἀλλοῖος . λοβός γάρ τις μέν οὐδέ ἔχω , ἀλλά εἰμί ὅλος στρογγύλος καί ἄνορθος , ὁ δέ δύο , ὁ δέ καί πολύς , καί πολύς καί τέσσαρες ἔχω . οὗτος οὖν ὀρθός λέγω ὁ Ἡρόφιλος , ἔτι τε καί πρός οὗτος , ὀλίγος μέν ἐπί ἄνθρωπος , οὐ ὀλίγος δέ ἐπί ἄλλος ζῷον ἐπιλαμβάνω αὐτός τις ὁ ἀριστερός μέρος ἀληθής γράφω ἐν αὐτός οὗτος ὁ βιβλίον ὁ δεύτερος ὁ ἀνατομικός , αὐτός μέν μόνος ὁ λαγώς μνημονεύω , ἐγώ δέ καταλείπω ἐπισκοπέω καί περί ὁ ἄλλος ζῷον , ὑπέρ ὅς ἐπί ὁ προήκω πραγματεία διέρχομαι γιγνώσκω · νῦν γάρ , ὅσος εἰμί ἐγώ χρήσιμος εἰς ὁ περί χρεία μόριον ὑπόμνημα μόνος . [ ὅτι ὁ ἐπιπολή φλέψ καί στελεχιαῖος καλέω , ἐκ ὅς ἀποφύω πᾶς ὁ ἔναιμος τε καί πεζός , ὅς ὑπάρχω ὁ γνῶσις γίγνομαι . ] κατά δέ ὁ πάρεργον οὐ ὀλίγος ἀναγκάζω διαφορά διαμνημονεύω , ὥσπερ ἀμέλει καί νῦν ἐπί ὁ ἧπαρ , ὅς πολύς μέν ἐπί ὁ δεξιός εἰμί μοῖρα κατά πᾶς ὁ ζῷον , προσεπιλαμβάνομαι ﻿ δέ τις καί ὁ ἀριστερός , οὐ ἴσος ἐν ἅπας , ἀλλά , ὥσπερ ὁ μέν Ἡρόφιλος γράφω , ἐπί λαγώς πολύς , ἐγώ δέ φημί καί ὁ ἕρπω ἅπας , καί ὅς εἰμί μέγας . εἰμί δέ φημί αὐτός ὁ δειλός τε καί λίχνος μέγας .