galenus.de-anatomicis-administrationibus-libri-ix 2.2
Διὰ τοῦτ’ οὖν κᾀγὼ Μαρῖνον γράψαντα τὰς ἀνατομικὰς ἐγχειρήσεις ἐπαινῶ , γράφειν τ’ αὐτὸς ἑτέρας ἠναγκάσθην , ἐκείνας ὁρῶν ἐλλιπεῖς τε ἅμα καὶ ἀσαφεῖς , ἔτι δὲ μᾶλλον , ἐπειδὴ μὴ δοκοῦσι τὸ χρησιμώτατον τῆς τέχνης παντάπασιν ἐναργῶς μετακεχειρίσθαι σχεδὸν ἅπαντες οἱ ἀνατομικοί . τί γὰρ ἂν εἴη χρησιμώτερον ἰατρῷ πρός τε τὰ κατὰ πόλεμον τραύματα , καὶ βελῶν ἐξαιρέσεις , ἐκκοπάς τε ὀστῶν , ἐξαρθρήματά τε καὶ κατάγματα μεθ’ ἕλκους γιγνόμενα , καὶ συρίγγων καὶ κόλπων καὶ ἀποστημάτων τομὰς , ὅσα τε ἄλλα τοιαῦτα , τοῦ γιγνώσκειν ἀκριβῶς ἅπαντα μὲν τὰ μόρια τῶν τε χειρῶν καὶ τῶν σκελῶν , ἅπαντα δὲ τὰ ἐκτὸς μᾶλλον , ἤπερ τὰ ἔνδον , ὠμοπλατῶν καὶ μεταφρένου , καὶ στήθους , καὶ πλευρῶν , ὑπογαστρίου τε καὶ τραχήλου , καὶ κεφαλῆς . ἐξαιρεῖν τε γὰρ ἐκ τούτων ἀναγκαζόμεθα βέλη , τὰ μὲν ἐπιτέμνοντές τινα τῶν συνεχῶν , τὰ δὲ δὴ ἐκτέμνοντες , τὰ δὲ δὴ ἐκβάλλοντες , ἔν τε ταῖς σηπεδόσι , καὶ τοῖς ἀποστήμασι , καὶ ταῖς τῶν κόλπων χειρουργίαις · ἐπί τε τῶν ὀστῶν ταῖς ἐκκοπαῖς ἤ τι περιτέμνειν ἀναγκαζόμεθα τῶν μορίων , ἢ ἀνατέμνειν · ἐν οἶς εἰ μήτις εἰδείη , ποῦ μὲν ἐπίκαιρον τέτακται νεῦρον ἢ μῦς , ποῦ δ’ ἀρτηρία ἢ φλὲψ μεγάλη , ποτὲ μὲν θανάτου μᾶλλον , ἢ σωτηρίας αἴτιος ἔσται τοῖς ἀνθρώποις , ἔστιν ὅτε δ’ αὐτὸς ἀναπήρους αὐτοὺς ἐργάσεται . τὸ δὲ τοὺς μῦς τῆς γλώττης ἐπίστασθαι , πόσοι τέ εἰσι τὸν ἀριθμὸν , ποῖοί τε τὴν ἰδέαν , ἐκ περιουσίας μὲν ἂν εἴη χρήσιμον , οὐ μὴν ὡς πρῶτόν γε , οὐδ’ ὡς ἀναγκαῖον . ἐκ περιουσίας δὲ λέγω , διότι καὶ τὰ τοιαῦτα τῶν σοφιστῶν ἕνεκ’ ἀναγκαζόμεθα πολυπραγμονεῖν , οὐκ ἀρκουμένων ἐν τοῖς χρησίμοις μόνον ἐγνωκέναι τῆς φύσεως τὴν τέχνην , ἀλλὰ προβαλλόντων ἑκάστοτε , τίνος ἕνεκα τουτὶ γέγονε τὸ μόριον , ἢ τοιοῦτο , ἢ τηλικοῦτο . εὐγνώμονι δὲ ἀνθρώπῳ τὴν τέχνην τῆς φύσεως ἐνῆν αὐτάρκως κατανοῆσαι καὶ δι’ ἑνὸς ἢ δυοῖν ἀκριβῶς ἀνατμηθέντων , ἐν οἷς τό τε κατὰ τὴν ἰατρικὴν τέχνην χρήσιμον πάμπολυ , κατά τε τό πάρεργον ἡ σοφία τῆς φύσεως καταφανὴς γίνεται . ὡς μάλιστα δέ μοι πάντων ἔξεστι λέγειν , ἄχρηστ’ εἶναι τὰ τοιαῦτα τῆς ἀνατομῆς εἰς ἰάσεις τε καὶ διαγνώσεις παθῶν καὶ προγνώσεις , ἐκπεφευγότας τὰς τῶν πανούργων σοφιστῶν ἀντιλήψεις ; οἳ παρέντες ἐξετάζειν τὸν λόγον ἐπὶ τοὺς εἰπόντας αὐτὸν τρέπονται , διὰ τοῦτο φάσκοντες ἀχρηστίαν αὐτοὺς κατηγορεῖν τῶν τοιούτων θεωρημάτων , ὅτι μὴ γινώσκουσιν αὐτά . καὶ διὰ τούτους οὖν ἐγὼ σὺν τῷ χρησίμῳ τῆς ἀνατομῆς ἐξειργασάμην τὸ περιττὸν , ὅπως μηδ’ ἐκ τῆς τοῦ κατηγοροῦντος ἀγνοίας οἱ σοφισταὶ τὴν εὐπορίαν τῆς ἀντιλογίας πορίζοιντο . τουτὶ μὲν οὖν αὐτοῖς αὐτάρκως ἐπεδειξάμην διὰ τῆς περὶ χρείας μορίων πραγματείας . ἐροῦμεν δὲ καὶ νῦν οὐδὲν ἧττον ἀνατομικὰς ἐγχειρήσεις ἁπάντων τῶν μορίων τοῦ σώματος . ἀλλ’ ἡμεῖς μὲν , ὥσπερ τοῦτο πράττομεν , οὕτω καὶ τὴν ἀξίαν ἑκάστου τῶν θεωρημάτων διαιρούμεθα , καὶ τὸ χρήσιμον ἐπιδείκνυμεν . ἄλλη μὲν γὰρ ἀνδρὶ φυσικῷ χρεία τῆς ἀνατομικῆς ἐστι θεωρίας , αὐτὴν δι’ ἑαυτὴν ἀγαπῶντι τὴν ἐπιστήμην · ἄλλη δὲ τῷ μὴ δι’ ἑαυτὴν , ἀλλ’ ἵνα ἐπιδείξῃ μηδὲν εἰκῆ γεγονὸς ὑπὸ τῆς φύσεως · ἄλλη δὲ τῷ πρὸς ἐνεργείας τινὸς γνῶσιν , ἤτοι φυσικῆς , ἢ ψυχικῆς , ἐξ ἀνατομῆς ποριζομένῳ λήμματα · καὶ πρὸς τούτοις ἄλλη τῷ σκόλοπας ἢ βελῶν ἀκίδας ἐξαιρήσειν μέλλοντι καλῶς ἢ ἐκκόπτειν τι προσηκόντως , ὥστ’ οὖν ἢ κόλπους , ἢ σύριγγας , ἢ ἀποστήματα χειρουργήσειν ὀρθῶς . ταῦτα γὰρ , ὡς ἔφην , εἰσὶν ἀναγκαιότατα , καὶ χρὴ μάλιστα ἠσκῆσθαι περὶ αὐτὰ τὸν ἄριστον ἰατρόν · ἐφεξῆς δὲ ἐν ταῖς τῶν κατὰ βάθους σπλάγχνων ἐνεργείαις , εἶθ’ ἑξῆς περὶ τῆς τῶν χρειῶν , ὅσαι διαφέρουσι τοῖς ἰατροῖς εἰς τὴν τῶν παθῶν διάγνωσιν . ἔνιαι γὰρ οὐκ ἰατροῖς , ἀλλὰ φιλοσόφοις εἰσὶ χρησιμώτεραι κατὰ διττὸν , ὡς εἴρηται , τρόπον , ἢ ψιλῆς τῆς θεωρίας ἕνεκεν , ἢ τοῦ διδάξαι τὴν τέχνην τῆς φύσεως ἐν ἅπαντι τῷ μορίῳ κατωρθωμένην .
Lemmas: διά οὗτος οὖν ἐͅγώ Μαρῖνος γράφω ὁ ἀνατομικός ἐγχείρησις ἐπαινέω , γράφω τε αὐτός ἕτερος ἀναγκάζω , ἐκεῖνος ὁράω ἐλλιπής τε ἅμα καί ἀσαφής , ἔτι δέ μάλα , ἐπειδή μή δοκέω ὁ χρήσιμος ὁ τέχνη παντάπασι ἐναργής μεταχειρίζω σχεδόν ἅπας ὁ ἀνατομικός . τίς γάρ ἄν εἰμί χρήσιμος ἰατρός πρός τε ὁ κατά πόλεμος τραῦμα , καί βέλος ἐξαίρεσις , ἐκκοπή τε ὀστέον , ἐξάρθρημα τε καί κάταγμα μετά ἕλκος γίγνομαι , καί σῦριγξ καί κόλπος καί ἀπόστημα τομή , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος , ὁ γιγνώσκω ἀκριβής ἅπας μέν ὁ μόριον ὁ τε χείρ καί ὁ σκέλος , ἅπας δέ ὁ ἐκτός μάλα , ἤ ὁ ἔνδον , ὠμοπλάτη καί μετάφρενον , καί στῆθος , καί πλευρά , ὑπογάστριον τε καί τράχηλος , καί κεφαλή . ἐξαιρέω τε γάρ ἐκ οὗτος ἀναγκάζω βέλος , ὁ μέν ἐπιτέμνω τις ὁ συνεχής , ὁ δέ δή ἐκτέμνω , ὁ δέ δή ἐκβάλλω , ἐν τε ὁ σηπεδών , καί ὁ ἀπόστημα , καί ὁ ὁ κόλπος χειρουργία · ἐπί τε ὁ ὀστέον ὁ ἐκκοπή ἤ τις περιτέμνω ἀναγκάζω ὁ μόριον , ἤ ἀνατέμνω · ἐν ὄις εἰ μήτις οἶδα , ποῦ μέν ἐπίκαιρος τάσσω νεῦρον ἤ μῦς , ποῦ δέ ἀρτηρία ἤ φλέψ μέγας , ποτέ μέν θάνατος μάλα , ἤ σωτηρία αἴτιος εἰμί ὁ ἄνθρωπος , εἰμί ὅτε δέ αὐτός ἀνάπηρος αὐτός ἐργάζομαι . ὁ δέ ὁ μῦς ὁ γλῶσσα ἐπίσταμαι , πόσος τε εἰμί ὁ ἀριθμός , ποῖος τε ὁ ἰδέα , ἐκ περιουσία μέν ἄν εἰμί χρήσιμος , οὐ μήν ὡς πρῶτος γε , οὐδέ ὡς ἀναγκαῖος . ἐκ περιουσία δέ λέγω , διότι καί ὁ τοιοῦτος ὁ σοφιστής ἕνεκα ἀναγκάζω πολυπραγμονέω , οὐ ἀρκέω ἐν ὁ χρήσιμος μόνος γιγνώσκω ὁ φύσις ὁ τέχνη , ἀλλά προβάλλω ἑκάστοτε , τίς ἕνεκα οὗτος γίγνομαι ὁ μόριον , ἤ τοιοῦτος , ἤ τηλικοῦτος . εὐγνώμων δέ ἄνθρωπος ὁ τέχνη ὁ φύσις ἔνειμι αὔταρκος κατανοέω καί διά εἷς ἤ δύο ἀκριβής ἀνατέμνω , ἐν ὅς ὁ τε κατά ὁ ἰατρικός τέχνη χρήσιμος πάμπολυς , κατά τε ὁ πάρεργον ὁ σοφία ὁ φύσις καταφανής γίγνομαι . ὡς μάλα δέ ἐγώ πᾶς ἔξεστι λέγω , ἄχρηστος εἰμί ὁ τοιοῦτος ὁ ἀνατομή εἰς ἴασις τε καί διάγνωσις πάθος καί πρόγνωσις , ἐκφεύγω ὁ ὁ πάνουργος σοφιστής ἀντίληψις ; ὁ παρίημι ἐξετάζω ὁ λόγος ἐπί ὁ λέγω αὐτός τρέπω , διά οὗτος φάσκω ἀχρηστία αὐτός κατηγορέω ὁ τοιοῦτος θεώρημα , ὅτι μή γιγνώσκω αὐτός . καί διά οὗτος οὖν ἐγώ σύν ὁ χρήσιμος ὁ ἀνατομή ἐξεργάζομαι ὁ περισσός , ὅπως μηδέ ἐκ ὁ ὁ κατηγορέω ἄγνοια ὁ σοφιστής ὁ εὐπορία ὁ ἀντιλογία πορίζω . οὗτος μέν οὖν αὐτός αὔταρκος ἐπιδείκνυμι διά ὁ περί χρεία μόριον πραγματεία . λέγω δέ καί νῦν οὐδείς ἥσσων ἀνατομικός ἐγχείρησις ἅπας ὁ μόριον ὁ σῶμα . ἀλλά ἐγώ μέν , ὥσπερ οὗτος πράσσω , οὕτως καί ὁ ἀξία ἕκαστος ὁ θεώρημα διαιρέω , καί ὁ χρήσιμος ἐπιδείκνυμι . ἄλλος μέν γάρ ἀνήρ φυσικός χρεία ὁ ἀνατομικός εἰμί θεωρία , αὐτός διά ἑαυτοῦ ἀγαπάω ὁ ἐπιστήμη · ἄλλος δέ ὁ μή διά ἑαυτοῦ , ἀλλά ἵνα ἐπιδείκνυμι μηδείς εἰκῇ γίγνομαι ὑπό ὁ φύσις · ἄλλος δέ ὁ πρός ἐνέργεια τις γνῶσις , ἤτοι φυσικός , ἤ ψυχικός , ἐκ ἀνατομή πορίζω λῆμμα · καί πρός οὗτος ἄλλος ὁ σκόλοψ ἤ βέλος ἀκίς ἐξαιρέω μέλλω καλός ἤ ἐκκόπτω τις προσηκόντως , ὥστε οὖν ἤ κόλπος , ἤ σῦριγξ , ἤ ἀπόστημα χειρουργέω ὀρθός . οὗτος γάρ , ὡς φημί , εἰμί ἀναγκαῖος , καί χρή μάλα ἀσκέω περί αὐτός ὁ ἀγαθός ἰατρός · ἐφεξῆς δέ ἐν ὁ ὁ κατά βάθος σπλάγχνον ἐνέργεια , εἶτα ἑξῆς περί ὁ ὁ χρεώ , ὅσος διαφέρω ὁ ἰατρός εἰς ὁ ὁ πάθος διάγνωσις . ἔνιοι γάρ οὐ ἰατρός , ἀλλά φιλόσοφος εἰμί χρήσιμος κατά δισσός , ὡς λέγω , τρόπος , ἤ ψιλός ὁ θεωρία ἕνεκα , ἤ ὁ διδάσκω ὁ τέχνη ὁ φύσις ἐν ἅπας ὁ μόριον κατορθόω .