galenus.de-anatomicis-administrationibus-libri-ix 6.6
Σοὶ δ’ ἀναγκαῖόν ἐστι , κατὰ τὸν εἰρημένον τρόπον ἐνεργοῦντι , τὰ μὲν ἔντερα πάντ’ ἐξελεῖν , ἀπολιπεῖν δ’ ἐν τῷ ζώῳ τὸ μεσεντέριον , ὃ καὶ μεσάραιον ὀνομάζουσιν , ἀπὸ τῶν συμβεβηκότων αὐτῷ τὰς προσηγορίας ἀμφοτέρας θέμενοι · μεσεντέριον μὲν ἀπὸ τῆς θέσεως , μεσάραιον δὲ ἀπὸ τῆς οἰκείας οὐσίας . μέσον τε γὰρ τέτακται τῶν ἐντέρων , καὶ πάσας τὰς ἐξ ἥπατος εἰς αὐτὸ καταφερομένας φλέβας ἅμα ταῖς παρακειμέναις ἀρτηρίαις τε καὶ νεύροις ἐν κύκλῳ περιλαμβάνει , καθάπερ ἕκαστον τῶν ἐντέρων . ἔνθα μὲν οὖν παρατείνεται τοῖς ἀγγείοις τε καὶ ἐντέροις , ἁπλοῦν ἐστιν · ἔνθα δὲ μέσον ἐστὶν αὐτῶν , συγκείμενον , οὐ τὴν ἀμφιέσματος ἔτι χρείαν , ἀλλὰ τὴν συνδέσμου · παρέχον διπλοῦν γάρ ἐστι . καὶ τοῦτ’ ἔνεστί σοι καὶ χωρὶς τῆς εἰρημένης ἁπάσης κατὰ τὴν ἀνατομὴν ἀκολουθίας αὐτίκα μετὰ τὴν διαίρεσιν τῶν καθ’ ὑπογάστριον αὐτόν τε γνῶναι καὶ δεικνύειν ἑτέρῳ . τέμνων γὰρ ὀξείᾳ σμίλῃ τὸ κυρτότατον μέρος οὑτινοσοῦν ἕλικος ἐντέρου συμμέτρως , ὥστε τὸν μὲν ἔξωθεν , εἴθ’ ὑμένα ἐθέλεις καλεῖν , εἴτε χιτῶνα , διελεῖν , ἄτρωτον δὲ φυλάξαι τὸν ἔνδον , ἀποδέρειν αὐτὸ πειρῶ καθ’ ἑκάτερον τὸ χεῖλος τῆς τομῆς , ἄχρι περ ἂν ἐπὶ τὸ σιμότερον ἔλθῃς ἐκείνης τῆς ἕλικος · ἔνθα μάλιστα προσέχων τὸν νοῦν ἑκατέρῳ τῶν ἀποδερομένων ἀκολούθει μερῶν . ὄψει γὰρ , ὅταν πρῶτον ἀλλήλοις ἐντύχωσι , μηδὲ ἕτερον αὐτῶν παυόμενον . [ δεύτερον δὲ ἐν αὐταῖς ἐκ δυοῖν τινων σύγκειται σωμάτων . τρίτον δὲ ε΄ , ὅτι ἡ κύστις τε καὶ ἡ μήτρα ἐξ ἑνός ἐστι σώματος , χιτών ἐστι τὸ περιτόναιον . ] ἐνταῦθα γὰρ κατ’ ἀλλήλων διεπιβαίνοντα καὶ διπλοῦν ἐργάζονται σῶμα ἕτερον , ἐν τῷ μεταξὺ κείμενον ἕκαστον αὐτῶν ἑκάστης τῶν καταφερομένων φλεβῶν εἰς τὴν ἕλικα . λέλεκται δ’ , ὅτι καὶ ἀρτηρία τις αὐταῖς παράκειται , καὶ νεῦρον πάνυ μικρόν . ὥσπερ οὖν ἕκαστον τῶν ἐντέρων ὑπὸ τοῦ περιτοναίου κατὰ κύκλον ἔξωθεν ἐσκέπετο περιλαμβανόμενον ὅλον , οὕτω καὶ τὸ συγκείμενον ἐκ τῶν τριῶν ὀργάνων , τῆς τ’ ἀρτηρίας καὶ τῆς φλεβὸς καὶ τοῦ νεύρου , καθάπερ ἕν τι σῶμα περιβέβληται πρὸς τοῦ περιτοναίου . πολλῶν δ’ οὐσῶν συζυγιῶν ἐξ ἀρτηρίας καὶ φλεβὸς καὶ νεύρου καθ’ ἑκάστην ἕλικα , πολλῶν δὲ καὶ τῶν μεταξὺ χωρῶν , ἐν αἷς διπλοῦν ἐστι τὸ περιτόναιον , ἡ τοῦ μεσαραίου σύστασις ἐξ αὐτῶν ἀποτελεῖται , παραπλησίαν ἔχον τὴν οὐσίαν τῷ ἐπιπλόῳ , καὶ γὰρ κᾀκεῖνο , καθ’ ὃ μὲν ἀρτηρίαν ἔχει καὶ φλέβα καὶ νεῦρον , ὡς ἓν σῶμα κατὰ κύκλον ἀμφιέννυται . τὸ δ’ ἐν τῷ μεταξὺ τούτων οὐδὲν ἄλλο ἢ περιτόναιόν ἐστι διπλοῦν . οὐ μὴν φαίνεταί γε σαφῶς ἡ τῆς οὐσίας ὁμοιότης , ἄμεινον δ’ εἰπεῖν ἐστι ταὐτότης , ἐπίπλου τε καὶ περιτοναίου διὰ τὸ πλῆθος τῆς πιμελῆς , ἣν περιβέβληται κατὰ τὰς μεταξὺ χώρας τῶν ἀγγείων ἅπαν τὸ ἐπίπλοον . εἰ δ’ ἱκανῶς πῖον εἴη τὸ ζῶον , εἰς τοσοῦτον αὐξάνεσθαι συμβαίνει τὴν πιμελὴν , ὥστ’ ἐνίοτε τοῖς ἀγγείοις ἐπιβαίνειν . ὁρᾶταί γε μὴν ἐπὶ τῶν τοιούτων ζώων καὶ κατ’ ἄλλα πολλὰ μέρη τοῦ περιτοναίου πιμελὴ , καὶ μάλιστ’ ἐν οἷς οὐκέτ’ ἀγγεῖα μεγάλα καὶ πόῤῥω τὰ σπλάγχνα . φαίνεται γὰρ ὑπὸ μὲν τῆς θερμασίας τηκομένη , φυλαττομένη δ’ ὑπὸ τῆς ψύξεως΄ , καὶ διὰ τοῦτό γ’ ἀεὶ περί τε τὰ νευρώδη σώματα συνισταμένη καὶ τοῖς ἀργότερον βιοῦσι πλεονάζουσα . τοιαύτη μέν τίς ἐστι τοῦ περιτοναίου τε καὶ τῶν ἐξ αὐτοῦ γεννωμένων ἡ φύσις . αἱ δὲ κατὰ τὸ μεσεντέριον ἀρτηρίαι καὶ φλέβες ὥσπερ τινὲς ῥίζαι εἰς τὸ σιμὸν τῶν ἑλίκων καταφύονται , καὶ συνιοῦσαι πρὸς ἀλλήλας , ὥσπερ ἐπὶ τῶν δένδρων αἱ ῥίζαι , πρὸς μίαν ἀρχὴν ἀνήκουσιν ἑκάτεραι . τὰς μὲν οὖν φλέβας οὐ χαλεπῶς εὑρήσεις ἁπάσας εἰς μίαν ἀθροιζομένας , τὴν ἐπὶ ταῖς πύλαις τοῦ ἥπατος , τὰς δ’ ἀρτηρίας οὐκέθ’ οὕτως ἑτοίμως . ἀναιμότεραί τε γὰρ οὖσαι καὶ παχύτεραι τὸν χιτῶνα ψαύουσαν ἔχουσι τὴν ἀρχὴν ἀναίμου σώματος , ἐφ’ οὗ σύμπαν ἔχει τὸ μεσεντέριον τοῖς ἐντέροις , ὃ δὴ καὶ καλοῦσιν ἄρτημα ﻿ μεσεντερίου , συνδέσμου φύσιν ἔχον . ἀνατείνεται δὲ τοῦτο , παρακειμένας ἔχον αὑτῷ τὰς ἀρτηρίας εἰς ἐκεῖνο τῆς ῥάχεως τὸ μέρος , ὃ μεταξὺ τῶν τε φρενῶν ἐστι καὶ τῶν νεφρῶν . ἐνταῦθα δὲ ἀνήκει καὶ ἡ τῶν κατὰ τὸ μεσεντέριον ἀρτηριῶν ἀρχὴ , ποτὲ μὲν ἐκ μιᾶς ῥίζης αὐτίκα δισχιδὴς γιγνομένη , ποτὲ δ’ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς διπλῆ φαινομένη . τὰ μὲν οὖν τοιαῦτα κατὰ τὴν τῶν ἀγγείων ἀνατομὴν ἀκριβέστερον εἰρήσεται .
Lemmas: σύ δέ ἀναγκαῖος εἰμί , κατά ὁ λέγω τρόπος ἐνεργέω , ὁ μέν ἔντερον πᾶς ἐξαιρέω , ἀπολείπω δέ ἐν ὁ ζῷον ὁ μεσεντέριον , ὅς καί μεσάραιον ὀνομάζω , ἀπό ὁ συμβαίνω αὐτός ὁ προσηγορία ἀμφότερος τίθημι · μεσεντέριον μέν ἀπό ὁ θέσις , μεσάραιον δέ ἀπό ὁ οἰκεῖος οὐσία . μέσος τε γάρ τάσσω ὁ ἔντερον , καί πᾶς ὁ ἐκ ἧπαρ εἰς αὐτός καταφέρω φλέψ ἅμα ὁ παράκειμαι ἀρτηρία τε καί νεῦρον ἐν κύκλος περιλαμβάνω , καθά ἕκαστος ὁ ἔντερον . ἔνθα μέν οὖν παρατείνω ὁ ἀγγεῖον τε καί ἔντερον , ἁπλόος εἰμί · ἔνθα δέ μέσος εἰμί αὐτός , σύγκειμαι , οὐ ὁ ἀμφίεσμα ἔτι χρεία , ἀλλά ὁ σύνδεσμος · παρέχω διπλόος γάρ εἰμί . καί οὗτος ἔνειμι σύ καί χωρίς ὁ λέγω ἅπας κατά ὁ ἀνατομή ἀκολουθία αὐτίκα μετά ὁ διαίρεσις ὁ κατά ὑπογάστριον αὐτός τε γιγνώσκω καί δείκνυμι ἕτερος . τέμνω γάρ ὀξύς σμίλη ὁ κυρτός μέρος ὅστις ἕλιξ ἔντερον σύμμετρος , ὥστε ὁ μέν ἔξωθεν , εἴτε ὑμήν ἐθέλω καλέω , εἴτε χιτών , διαιρέω , ἄτρωτος δέ φυλάσσω ὁ ἔνδον , ἀποδέρω αὐτός πειράω κατά ἑκάτερος ὁ χεῖλος ὁ τομή , ἄχρι περ ἄν ἐπί ὁ σιμός ἔρχομαι ἐκεῖνος ὁ ἕλιξ · ἔνθα μάλα προσέχω ὁ νόος ἑκάτερος ὁ ἀποδέρω ἀκολουθέω μέρος . ὁράω γάρ , ὅταν πρῶτος ἀλλήλων ἐντυγχάνω , μηδέ ἕτερος αὐτός παύω . [ δεύτερος δέ ἐν αὐτός ἐκ δύο τις σύγκειμαι σῶμα . τρίτος δέ πέντε , ὅτι ὁ κύστις τε καί ὁ μήτρα ἐκ εἷς εἰμί σῶμα , χιτών εἰμί ὁ περιτόναιον . ] ἐνταῦθα γάρ κατά ἀλλήλων διεπιβαίνω καί διπλόος ἐργάζομαι σῶμα ἕτερος , ἐν ὁ μεταξύ κεῖμαι ἕκαστος αὐτός ἕκαστος ὁ καταφέρω φλέψ εἰς ὁ ἕλιξ . λέγω δέ , ὅτι καί ἀρτηρία τις αὐτός παράκειμαι , καί νεῦρον πάνυ μικρός . ὥσπερ οὖν ἕκαστος ὁ ἔντερον ὑπό ὁ περιτόναιον κατά κύκλος ἔξωθεν σκέπω περιλαμβάνω ὅλος , οὕτως καί ὁ σύγκειμαι ἐκ ὁ τρεῖς ὄργανον , ὁ τε ἀρτηρία καί ὁ φλέψ καί ὁ νεῦρον , καθά εἷς τις σῶμα περιβάλλω πρός ὁ περιτόναιον . πολύς δέ εἰμί συζυγία ἐκ ἀρτηρία καί φλέψ καί νεῦρον κατά ἕκαστος ἕλιξ , πολύς δέ καί ὁ μεταξύ χώρα , ἐν ὅς διπλόος εἰμί ὁ περιτόναιον , ὁ ὁ μεσάραιον σύστασις ἐκ αὐτός ἀποτελέω , παραπλήσιος ἔχω ὁ οὐσία ὁ ἐπίπλοον , καί γάρ ᾀκεῖνὄν , κατά ὅς μέν ἀρτηρία ἔχω καί φλέψ καί νεῦρον , ὡς εἷς σῶμα κατά κύκλος ἀμφιέννυμι . ὁ δέ ἐν ὁ μεταξύ οὗτος οὐδείς ἄλλος ἤ περιτόναιον εἰμί διπλόος . οὐ μήν φαίνω γε σαφής ὁ ὁ οὐσία ὁμοιότης , ἀγαθός δέ λέγω εἰμί ταὐτότης , ἐπίπλοος τε καί περιτόναιον διά ὁ πλῆθος ὁ πιμελή , ὅς περιβάλλω κατά ὁ μεταξύ χώρα ὁ ἀγγεῖον ἅπας ὁ ἐπίπλοον . εἰ δέ ἱκανός πῖος εἰμί ὁ ζῷον , εἰς τοσοῦτος αὐξάνω συμβαίνω ὁ πιμελή , ὥστε ἐνίοτε ὁ ἀγγεῖον ἐπιβαίνω . ὁράω γε μήν ἐπί ὁ τοιοῦτος ζῷον καί κατά ἄλλος πολύς μέρος ὁ περιτόναιον πιμελή , καί μάλα ἐν ὅς οὐκέτι ἀγγεῖον μέγας καί πρόσω ὁ σπλάγχνον . φαίνω γάρ ὑπό μέν ὁ θερμασία τήκω , φυλάσσω δέ ὑπό ὁ ψύξεως΄ , καί διά οὗτος γε ἀεί περί τε ὁ νευρώδης σῶμα συνίστημι καί ὁ ἀργός βιάζω πλεονάζω . τοιοῦτος μέν τις εἰμί ὁ περιτόναιον τε καί ὁ ἐκ αὐτός γεννάω ὁ φύσις . ὁ δέ κατά ὁ μεσεντέριον ἀρτηρία καί φλέψ ὥσπερ τις ῥίζα εἰς ὁ σιμός ὁ ἑλίκων καταφύω , καί συνέρχομαι πρός ἀλλήλων , ὥσπερ ἐπί ὁ δένδρον ὁ ῥίζα , πρός εἷς ἀρχή ἀνήκω ἑκάτερος . ὁ μέν οὖν φλέψ οὐ χαλεπός εὑρίσκω ἅπας εἰς εἷς ἀθροίζω , ὁ ἐπί ὁ πύλη ὁ ἧπαρ , ὁ δέ ἀρτηρία οὐκέτι οὕτως ἑτοῖμος . ἄναιμος τε γάρ εἰμί καί παχύς ὁ χιτών ψαύω ἔχω ὁ ἀρχή ἄναιμος σῶμα , ἐπί ὅς σύμπας ἔχω ὁ μεσεντέριον ὁ ἔντερον , ὅς δή καί καλέω ἄρτημα ﻿ μεσεντέριον , σύνδεσμος φύσις ἔχω . ἀνατείνω δέ οὗτος , παράκειμαι ἔχω ἑαυτοῦ ὁ ἀρτηρία εἰς ἐκεῖνος ὁ ῥάχις ὁ μέρος , ὅς μεταξύ ὁ τε φρήν εἰμί καί ὁ νεφρός . ἐνταῦθα δέ ἀνήκω καί ὁ ὁ κατά ὁ μεσεντέριον ἀρτηρία ἀρχή , ποτέ μέν ἐκ εἷς ῥίζα αὐτίκα δισχιδής γίγνομαι , ποτέ δέ εὐθύς ἐκ ἀρχή διπλόος φαίνω . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος κατά ὁ ὁ ἀγγεῖον ἀνατομή ἀκριβής λέγω .