galenus.de-anatomicis-administrationibus-libri-ix 7.4
Ὅπως δ’ ὁ λόγος ᾖ σαφὴς , ἐξηγήσομαι πρότερον ἕκαστον τῶν ὀνομάτων , οἷς ἀναγκαῖόν ἐστι χρῆσθαι , τὴν ἀρχὴν ἐνθένδε ποιησάμενος . ὥσπερ αὐτὸ τὸ σφύζον σπλάγχνον ὀνομάζουσιν ἅπαντες καρδίαν , οὕτω καὶ τῶν ἀγγείων ἕκαστον τῶν σφυζόντων ἀρτηρίαν προσαγορεύουσιν . ἀλλὰ τὰς μὲν ἄλλας ἁπάσας ἀρτηρίας , ὁπόσαι καθ’ ὅλον εἰσὶ τὸ σῶμα , τῇ αἰσθήσει διαγνῶναι σφυζούσας οὐ χαλεπόν ἐστιν , ἥ τε πρὸς τὴν μεγάλην ἀρτηρίαν ἁπασῶν αὐτῶν συνέχεια ταὐτὸ τοῦτο ἐνδείκνυται · τὰς δ’ ἐν τῷ πνεύμονι διαγνῶναι μὴ πάνυ τι σαφῶς αἰσθήσει δυνατόν ἐστιν σφυζούσας . ἐκ δὲ τῆς πρὸς τὴν ἀριστερὰν κοιλίαν συνεχείας αὐτῶν ὑπονοήσειεν ἄν τις , καίτοι τινὲς οὐχ ὑπόνοιαν μόνην ἢ πιθανὴν ἐλπίδα νομίζουσιν ἔχειν , ἀλλ’ ἐπιστήμην ἀκριβῆ τῆς ἐνεργείας αὐτῶν · οὐ μὴν κατὰ τὸν αὐτόν γε τρόπον ἑκάτερος , διότι μηδὲ ἀπὸ τῶν αὐτῶν δογμάτων ὅλως ἄρχεται . τινὲς μὲν γὰρ Ἐρασιστράτῳ πειθόμενοι κενὰς αἵματος , ὥσπερ τὰς ἄλλας ἀρτηρίας , οὕτω καὶ τὰς ἐν τῷ πνεύμονι θέμενοι , καθ’ ἑκάστην διαστολὴν τῆς καρδίας ἕλκεσθαί φασι δι’ αὐτῶν ἐκ τοῦ πνεύμονος πνεῦμα , καὶ τῇ τούτου διόδῳ γίγνεσθαι τὸν σφυγμὸν ἀνάλογον τῷ καθ’ ὅλον τὸ σῶμα περὶ πάσας αὐτάς . καὶ γὰρ οὖν καὶ τὸν ἐν ἐκείναις σφυγμὸν οὐ τῇ τοῦ σώματος αὐτῶν ἐνεργείᾳ γίγνεσθαι πεπιστεύκασι , καθάπερ ἐπὶ τῆς καρδίας , ἀλλὰ τῇ πληρώσει τοῦ διαῤῥέοντος πνεύματος συστελλομένην ἐκπέμπειν αὐταῖς φασι τὴν καρδίαν . ἔνιοι δὲ κατὰ μὲν τὴν αὐτὴν δύναμιν τῇ καρδίᾳ συστέλλεσθαί τε καὶ διαστέλλεσθαι τὰς ἄλλας ἀρτηρίας καὶ τὰς ἐν τῷ πνεύμονι νομίζουσι · διαφέρειν δέ φασι τῷ σύμφυτον εἶναι τῇ καρδίᾳ τὴν δύναμιν , ἐπίῤῥυτον δ’ ἐξ ἐκείνης ταῖς ἀρτηρίαις . κατὰ μὲν οὖν τοὺς προτέρους , εἰ ἀθρόως διατεμὼν κατὰ μῆκος ἤτοι τὰς δεξιὰς ἁπάσας πλευρὰς ἢ τὰς ἀριστερὰς ὅλου τοῦ θώρακος , ἔτι ζῶντος τοῦ ζώου , σκοπεῖσθαι βουληθείης τὰ κατὰ τὸν πνεύμονα μόρια , μέχρι μὲν ἂν ἐκ τῶν τραχειῶν ἀρτηριῶν αἱ λεῖαι μεταλαμβάνωσι πνεῦμα ἑκάστης τῆς καρδίας , ἔσται τις ἐν αὐταῖς σφυγμὸς , ὁπόταν δ’ ἐκκενωθῶσι τελέως , οὐκ ἔσται . κατὰ δὲ τοὺς ἑτέρους οὐχ αἱ κατὰ τὸ κινούμενον μέρος τοῦ πνεύμονος ἀρτηρίαι μόναι σφύζουσαι διαμένουσιν , ἄχρι περ ἂν τῇ τὸ ζῶον , ἀλλ’ οὐδὲν ἧττον αὐτῶν αἱ κατὰ τὸ γεγυμνωμένον . ὅσον μὲν οὖν ἐπὶ τοῖς δόγμασι τῶν ἀνδρῶν , εἴρηται τὸ συμβαῖνον . ἐπεὶ δ’ ἐν τῇ προκειμένῃ πραγματείᾳ περὶ τῶν ἐξ ἀνατομῆς φαινομένων ὁ λόγος ἐστὶν , οὐ τοῦ κρίνειν ἀλήθειαν δογμάτων , ἐπ’ ἐκεῖνά σε ποδηγεῖν ἐπιχειρήσω . τέμνειν μὲν χρὴ κατὰ τὸ μῆκος ἄνωθεν κάτω τομὴν εὐθεῖαν ἐν τούτοις μάλιστα τοῦ θώρακος τοῖς μέρεσιν , ἵν’ ἐστὶ τὰ τῶν πλευρῶν ὀστᾶ χονδρώδη · δυνήσῃ γὰρ ἐπιβολῇ μιᾷ μεγάλης σμίλης διελεῖν αὐτὰς ἁπάσας , ὅσαι μετὰ τὴν πρώτην εἰσίν . ἐκείνης δὲ φείδου μόνης δεδιὼς αίμοῤῥαγίαν , ﻿ ἣν ἐκ τοῦ τρῶσαί τι τῶν ὑποκειμένων ἀγγείων αὐτῇ κίνδυνος γενέσθαι . εἰ δὲ δὴ τοῦτό σοι καλῶς πραχθείη , τοῦ πνεύμονος ἀποδείρας ὅτι τάχιστα τὸν ὑμένα , κᾄπειτα τοῖς σαυτοῦ δακτύλοις ἀφελὼν τὴν μεταξὺ τῶν ἀγγείων σάρκα καὶ γυμνώσας αὐτὰ πειρῶ κατασκέπτεσθαι διά τε τῆς ὄψεως καὶ τῆς ἁφῆς , εἰ σφύζει τι τῶν κατ’ αὐτὸν ἀγγείων . ὅ τι δὲ ἂν εὕρῃς σφύζον , ἀρτηρίαν ἐκεῖνο κάλει . πρὶν δ’ ὑποπεσεῖν ἐναργῶς σοι τὴν κίνησιν αὐτῶν , οὐκ ἀναγκαῖόν ἐστιν οὔτε τὸ τῆς ἀριστερᾶς κοιλίας τῆς καρδίας ἐκφυόμενον οὔτε τὸ τῆς δεξιᾶς οὕτω προσαγορεύειν , ὥσπερ ἐποίησαν ἔνιοι τῶν ἀνατομικῶν , διενεχθέντες μὲν ἀλλήλοις καὶ κατὰ ταύτας τὰς προσηγορίας , ὅμως γε μὴν ἀποφαινόμενοι τινὲς μὲν αὐτῶν τὸ τῆς ἀριστερᾶς κοιλίας ἐκφυόμενον ἀγγεῖον ἀρτηρίαν ἢ φλέβα , ἔνιοι δὲ τῆς δεξιᾶς . ἀμείνους δὲ τούτων , ὅσοι μηδέτερον αὐτῶν ἁπλῶς ὠνόμασαν ἀρτηρίαν ἢ φλέβα , προσθήκῃ δέ τινι τὸ προπετὲς τῆς ἀποφάσεως ἐκόλασαν , ἤτοι γ’ ἀρτηριώδη φλέβα προσαγορεύσαντες , ἢ ἀρτηρίαν φλεβώδη · τέτταρα γὰρ ὀνόματα τῶν ἀγγείων ἑκάτερον ἔσχηκε παρὰ τοῖς ἀνατομικοῖς ἀνδράσιν . ἠκολουθήσαμεν δ’ ἡμεῖς , ὡς ἄμεινον τιθεμένοις , ὅσοι τὸ μὲν ἐκ τῆς ἀριστερᾶς κοιλίας τῆς καρδίας ἐκφυόμενον ἀγγεῖον ὠνόμασαν ἀρτηρίαν φλεβώδη , τὸ δ’ ἐκ τῆς δεξιᾶς ἀρτηριώδη φλέβα , βέλτιον εἶναι νομίζοντες , ἐπειδὴ τῷ σφύζειν οὐκ ἐναργῶς αὐτὰ διαγιγνώσκομεν , ὡς ἀρτηρίαν μὲν ὀνομάσαι τὸ πνευματικὸν ἀγγεῖον , ἀλλ’ ἐπεὶ φλεβὸς ἔχει τὸν χιτῶνα , προσθεῖναι τὸ φλεβῶδες , φλέβα δ’ αὖ πάλιν θάτερον ἀπὸ τῆς χρείας προσαγορεύσαντες , ἐπειδὴ δὲ καὶ τοῦτο τὸ σῶμά ἐστιν ἀρτηρίας , ἀρτηριώδη προσθέντες . ἄριστον μὲν γὰρ , ὡς ἔφην , τῷ σφύζειν τε καὶ μὴ σφύζειν αὐτὰ διακρίνεσθαι · τούτου δ’ οὐ πάνυ τι ταῖς αἰσθήσεσι διαγιγνωσκομένου σαφῶς , ἀπὸ μὲν τῆς πρὸς τὰς κοιλίας τῆς καρδίας ἑκατέρας κοινωνίας θέσθαι τοὔνομα , προσθήκην δ’ ἀπὸ τῆς σωματικῆς οὐσίας ποιήσασθαι . τῶν δ’ ἄνευ προσθήκης ὀνομασάντων αὐτὰ τινὲς μὲν τῇ σώματος προσέσχον οὐσίᾳ μόνῃ , τινὲς δὲ τῇ χρείᾳ . κατὰ μὲν οὖν τὴν σωματικὴν οὐσίαν ἀρτηρία μέν ἐστι τὸ τῆς δεξιᾶς κοιλίας ἐκφυόμενον ἀγγεῖον , φλὲψ δὲ τὸ τῆς ἀριστερᾶς · κατὰ δὲ τὴν χρείαν ἔμπαλιν ἀρτηρία μὲν τὸ τῆς ἀριστερᾶς , φλὲψ δὲ τὸ τῆς δεξιᾶς .
Lemmas: ὅπως δέ ὁ λόγος εἰμί σαφής , ἐξηγέομαι πρότερος ἕκαστος ὁ ὄνομα , ὅς ἀναγκαῖος εἰμί χράω , ὁ ἀρχή ἐνθένδε ποιέω . ὥσπερ αὐτός ὁ σφύζω σπλάγχνον ὀνομάζω ἅπας καρδία , οὕτως καί ὁ ἀγγεῖον ἕκαστος ὁ σφύζω ἀρτηρία προσαγορεύω . ἀλλά ὁ μέν ἄλλος ἅπας ἀρτηρία , ὁπόσος κατά ὅλος εἰμί ὁ σῶμα , ὁ αἴσθησις διαγιγνώσκω σφύζω οὐ χαλεπός εἰμί , ὁ τε πρός ὁ μέγας ἀρτηρία ἅπας αὐτός συνέχεια αὐτός οὗτος ἐνδείκνυμι · ὁ δέ ἐν ὁ πνεύμων διαγιγνώσκω μή πάνυ τις σαφής αἴσθησις δυνατός εἰμί σφύζω . ἐκ δέ ὁ πρός ὁ ἀριστερός κοιλία συνέχεια αὐτός ὑπονοέω ἄν τις , καίτοι τις οὐ ὑπόνοια μόνος ἤ πιθανός ἐλπίς νομίζω ἔχω , ἀλλά ἐπιστήμη ἀκριβής ὁ ἐνέργεια αὐτός · οὐ μήν κατά ὁ αὐτός γε τρόπος ἑκάτερος , διότι μηδέ ἀπό ὁ αὐτός δόγμα ὅλος ἄρχω . τις μέν γάρ Ἐρασίστρατος πείθω κενός αἷμα , ὥσπερ ὁ ἄλλος ἀρτηρία , οὕτως καί ὁ ἐν ὁ πνεύμων τίθημι , κατά ἕκαστος διαστολή ὁ καρδία ἕλκω φημί διά αὐτός ἐκ ὁ πνεύμων πνεῦμα , καί ὁ οὗτος δίοδος γίγνομαι ὁ σφυγμός ἀνάλογος ὁ κατά ὅλος ὁ σῶμα περί πᾶς αὐτός . καί γάρ οὖν καί ὁ ἐν ἐκεῖνος σφυγμός οὐ ὁ ὁ σῶμα αὐτός ἐνέργεια γίγνομαι πιστεύω , καθά ἐπί ὁ καρδία , ἀλλά ὁ πλήρωσις ὁ διαρρέω πνεῦμα συστέλλω ἐκπέμπω αὐτός φημί ὁ καρδία . ἔνιοι δέ κατά μέν ὁ αὐτός δύναμις ὁ καρδία συστέλλω τε καί διαστέλλω ὁ ἄλλος ἀρτηρία καί ὁ ἐν ὁ πνεύμων νομίζω · διαφέρω δέ φημί ὁ σύμφυτος εἰμί ὁ καρδία ὁ δύναμις , ἐπίρρυτος δέ ἐκ ἐκεῖνος ὁ ἀρτηρία . κατά μέν οὖν ὁ πρότερος , εἰ ἀθρόος διατέμνω κατά μῆκος ἤτοι ὁ δεξιός ἅπας πλευρά ἤ ὁ ἀριστερός ὅλος ὁ θώραξ , ἔτι ζάω ὁ ζῷον , σκοπέω βούλομαι ὁ κατά ὁ πνεύμων μόριον , μέχρι μέν ἄν ἐκ ὁ τραχύς ἀρτηρία ὁ λεῖος μεταλαμβάνω πνεῦμα ἕκαστος ὁ καρδία , εἰμί τις ἐν αὐτός σφυγμός , ὁπόταν δέ ἐκκενόω τέλειος , οὐ εἰμί . κατά δέ ὁ ἕτερος οὐ ὁ κατά ὁ κινέω μέρος ὁ πνεύμων ἀρτηρία μόνος σφύζω διαμένω , ἄχρι περ ἄν ὁ ὁ ζῷον , ἀλλά οὐδείς ἥσσων αὐτός ὁ κατά ὁ γυμνόω . ὅσος μέν οὖν ἐπί ὁ δόγμα ὁ ἀνήρ , λέγω ὁ συμβαίνω . ἐπεί δέ ἐν ὁ πρόκειμαι πραγματεία περί ὁ ἐκ ἀνατομή φαίνω ὁ λόγος εἰμί , οὐ ὁ κρίνω ἀλήθεια δόγμα , ἐπί ἐκεῖνος σύ ποδηγέω ἐπιχειρέω . τέμνω μέν χρή κατά ὁ μῆκος ἄνωθεν κάτω τομή εὐθύς ἐν οὗτος μάλα ὁ θώραξ ὁ μέρος , ἵνα εἰμί ὁ ὁ πλευρά ὀστέον χονδρώδης · δύναμαι γάρ ἐπιβολή εἷς μέγας σμίλη διαιρέω αὐτός ἅπας , ὅσος μετά ὁ πρῶτος εἰμί . ἐκεῖνος δέ φείδομαι μόνος δείδω αίμορραγια , ﻿ ὅς ἐκ ὁ τιτρώσκω τις ὁ ὑπόκειμαι ἀγγεῖον αὐτός κίνδυνος γίγνομαι . εἰ δέ δή οὗτος σύ καλός πράσσω , ὁ πνεύμων ἀποδέρω ὅτι ταχύς ὁ ὑμήν , ᾅπειτα ὁ σεαυτοῦ δάκτυλος ἀφαιρέω ὁ μεταξύ ὁ ἀγγεῖον σάρξ καί γυμνόω αὐτός πειράω κατασκέπτομαι διά τε ὁ ὄψις καί ὁ ἁφή , εἰ σφύζω τις ὁ κατά αὐτός ἀγγεῖον . ὅς τις δέ ἄν εὑρίσκω σφύζω , ἀρτηρία ἐκεῖνος καλέω . πρίν δέ ὑποπίπτω ἐναργής σύ ὁ κίνησις αὐτός , οὐ ἀναγκαῖος εἰμί οὔτε ὁ ὁ ἀριστερός κοιλία ὁ καρδία ἐκφύω οὔτε ὁ ὁ δεξιός οὕτως προσαγορεύω , ὥσπερ ποιέω ἔνιοι ὁ ἀνατομικός , διαφέρω μέν ἀλλήλων καί κατά οὗτος ὁ προσηγορία , ὅμως γε μήν ἀποφαίνω τις μέν αὐτός ὁ ὁ ἀριστερός κοιλία ἐκφύω ἀγγεῖον ἀρτηρία ἤ φλέψ , ἔνιοι δέ ὁ δεξιός . ἀγαθός δέ οὗτος , ὅσος μηδέτερος αὐτός ἁπλῶς ὀνομάζω ἀρτηρία ἤ φλέψ , προσθήκη δέ τις ὁ προπετής ὁ ἀπόφασις κολάζω , ἤτοι γε ἀρτηριώδης φλέψ προσαγορεύω , ἤ ἀρτηρία φλεβώδης · τέσσαρες γάρ ὄνομα ὁ ἀγγεῖον ἑκάτερος ἔχω παρά ὁ ἀνατομικός ἀνήρ . ἀκολουθέω δέ ἐγώ , ὡς ἀγαθός τίθημι , ὅσος ὁ μέν ἐκ ὁ ἀριστερός κοιλία ὁ καρδία ἐκφύω ἀγγεῖον ὀνομάζω ἀρτηρία φλεβώδης , ὁ δέ ἐκ ὁ δεξιός ἀρτηριώδης φλέψ , ἀγαθός εἰμί νομίζω , ἐπειδή ὁ σφύζω οὐ ἐναργής αὐτός διαγιγνώσκω , ὡς ἀρτηρία μέν ὀνομάζω ὁ πνευματικός ἀγγεῖον , ἀλλά ἐπεί φλέψ ἔχω ὁ χιτών , προστίθημι ὁ φλεβώδης , φλέψ δέ αὖ πάλιν ἕτερος ἀπό ὁ χρεία προσαγορεύω , ἐπειδή δέ καί οὗτος ὁ σῶμα εἰμί ἀρτηρία , ἀρτηριώδης προστίθημι . ἀγαθός μέν γάρ , ὡς φημί , ὁ σφύζω τε καί μή σφύζω αὐτός διακρίνω · οὗτος δέ οὐ πάνυ τις ὁ αἴσθησις διαγιγνώσκω σαφής , ἀπό μέν ὁ πρός ὁ κοιλία ὁ καρδία ἑκάτερος κοινωνία τίθημι ὄνομα , προσθήκη δέ ἀπό ὁ σωματικός οὐσία ποιέω . ὁ δέ ἄνευ προσθήκη ὀνομάζω αὐτός τις μέν ὁ σῶμα προσέχω οὐσία μόνος , τις δέ ὁ χρεία . κατά μέν οὖν ὁ σωματικός οὐσία ἀρτηρία μέν εἰμί ὁ ὁ δεξιός κοιλία ἐκφύω ἀγγεῖον , φλέψ δέ ὁ ὁ ἀριστερός · κατά δέ ὁ χρεία ἔμπαλιν ἀρτηρία μέν ὁ ὁ ἀριστερός , φλέψ δέ ὁ ὁ δεξιός .