galenus.de-anatomicis-administrationibus-libri-ix 4.1
Ἐν μὲν τῇ περὶ χρείας μορίων πραγματείᾳ σκοπὸς ἦν μοι τοῦ λόγου τῶν ἐν ἀνθρώπου σώματι μελῶν ἁπάντων ἐξηγήσασθαι τὴν κατασκευὴν , εἰς ὅσον ἥκει τέχνης , κοινόν τι τοῦτο δόγμα μεταχειριζόμενος τοῖς ἀρίστοις τῶν παλαιῶν ἰατρῶν τε καὶ φιλοσόφων . ὥστ’ εὐλόγως ἀπὸ χειρῶν ἠρξάμην ἐν ταύτῃ , διότι τὰ μόρια ταῦτα μόνοις ἀνθρώποις ἐστίν . εἰκότως δ’ ἡ ἀκολούθησις εὐθέως εἰπεῖν τι καὶ περὶ τῶν σκελῶν , ἐπειδὴ κᾀν τούτοις ὁ ἄνθρωπος ἴδιον ἔχει τι παρὰ τἄλλα σύμπαντα ζῶα , διότι μόγος ἐπ’ αὐτῶν ὀρθὸς ἀκριβῶς βαδίζει . καὶ μέντοι καὶ ὅτι γελοῖον ἀνθρώπου μίμημά ἐστιν ὁ πίθηκος , ἐδείχθη , καὶ διὰ τοῦτο βαδίζει μὲν ὥσπερ ἄνθρωπος , χωλεύων δ’ ἐν αὐτοῖς τοῖς κυριωτάτοις , τῆς τῶν ὀρθίων σκελῶν κατασκευῆς ἀπολειπόμενος · ὁ μέγας δ’ ἐν τῇ χειρὶ δάκτυλος αὐτῷ κολοβὸς ἐγένετο , δι’ οὗ τὸ κῦρος ἅπαν αὐτῇ τῶν ἐνεργειῶν ἐστιν . ἐν δὲ τῇδε τῇ νῦν προκειμένῃ πραγματείᾳ σκοπός ἐστί μοι διττὸς , εἷς μὲν , ὅπως ἄν τις ἀκριβῶς θεάσαιτο τῶν μορίων ἕκαστον , ὧν τὰς χρείας ἐν ἐκείνῃ διῆλθον , ἕτερος δ’ εἰς τὸ τῆς ἰατρικῆς τέχνης ἀνῆκον τέλος . ἐπειδὴ γὰρ ὁρῶ τοὺς νῦν ἰατροὺς , ὅσοι γε δοκοῦσι περὶ τὴν ἀνατομὴν ἐσπουδακέναι , τοῦ χρησιμωτέρου μὲν αὐτῆς ὀλιγωροῦντας , ἀσκοῦντας δὲ τὸ σοφιστικώτερον , ἐπειράθην αὐτό τε τοῦτο πρῶτον ἐπιδεῖξαι τοῖς νέοις , καὶ προτρέψαι πρὸς τὸ χρησιμώτερον αὐτῆς . καί μοι τοῦτο πέπρακται κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ δευτέρου τε καὶ τρίτου γράμματος . εἶχε δὲ τοῦ λόγου τὸ κεφάλαιον σχεδὸν ἁπάσας ὅσας ἑκάστης ἡμέρας ποιούμεθα χειρουργίας , αἵ περί τε τὰ κῶλα γίγνονται καὶ τοῦ παντὸς σώματος ἐν τοῖς ἐπιπολῆς , ἅπερ οἵ τε μύες εἰσὶ καὶ τὰ κατ’ αὐτοὺς ἀγγεῖα καὶ νεῦρα . καὶ γὰρ τὰ βέλη καὶ τοὺς σκόλοπας ἐκκόπτομεν τούτων , οὐχ ἥπατος , ἢ καρδίας , ἢ πνεύμονος , καὶ σύριγγας , καὶ κόλπους , ἀποσκήμματά τε καὶ διαπυήματα , καὶ σηπεδόνας ἐν τούτοις χειρουργοῦμεν . ἐβουλόμην μὲν οὖν μοι τὰς πραγματείας ἀμφοτέρας τὴν αὐτὴν ἐσχηκέναι τάξιν ἐν ἅπασιν , ὥσπερ ἐν τοῖς πρώτοις δύο βιβλίοις . ἐπεὶ δ’ , ὡς ὁρῶ , καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ἀεὶ καὶ μᾶλλον ἐπιδίδωσιν ἡ περὶ τὸ φαυλότερον μέρος τῆς ἀνατομῆς σπουδὴ , τοῦ χρησιμωτέρου σχεδὸν ἁπάντων ἀμελούντων , οὐ λόγῳ μόνον ἔγνων προτρέψαι τοὺς νέους ἐπὶ τὸ κατεπεῖγον αὐτῆς , ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς κατὰ τὴν διδασκαλίαν τάξεως . ἃ γὰρ ἀξιῶ πρότερα μανθάνειν αὐτοὺς , ταῦτα καὶ γράφω πρότερον κατὰ τήνδε τὴν διέξοδον τῶν λόγων . καὶ διὰ τοῦτο μετὰ τὴν τῶν κώλων ἀνατομὴν ἐν τοῖς πρὸ τοῦδε γεγραμμένην ἐφεξῆς γράψω κατ’ ἄλλα δύο τὴν ἐκτὸς ἀνατομὴν ὅλου τοῦ σώματος , ὅση γε κατὰ τοὺς μῦς ἐστιν , ἀρξάμενος ἀπὸ τῶν κατὰ τὸ πρόσωπόν τε καὶ τὴν κεφαλὴν μορίων · καὶ τούτων δ’ αὐτῶν ὅσα τῷ περικειμένῳ δέρματι συμπέφυκεν , ὧν ἠγνοήθη μὲν τὸ κυριώτατον ἅπασι τοῖς ἀνατομικοῖς , οἱ δύο μύες οἱ πλατεῖς καὶ λεπτοὶ , οἱ εἴς τε τὰς γνάθους καὶ τὰ χείλη τελευτῶντες , ἄρχονται δ’ ἀπὸ τῆς κατὰ τὸν τράχηλον ἀκάνθης , ὅθεν ὑμενώδης ἐκφυόμενος σύνδεσμος , ἐπιτρεφομένων δ’ αὐτῷ τοιούτων ἰνῶν , ὁποίας ἅπαντες οἱ μύες . ἔχουσι , τὴν οὐσίαν αὐτῶν συνίστησι . πολλαὶ δὲ κᾀκ τῶν κατὰ τὴν ῥάχιν τῆς ὠμοπλάτης ἀνέσχονται χωρίων ἶνες , ὥσπερ κᾀκ τῶν κατὰ τὴν κλεῖν , ἐπὶ τὰ κῶλα πᾶσαι τελευτῶσαι . καὶ χρὴ τέμνειν τούσδε τοὺς μῦς , ὅταν τις χρείω καλῇ , κατὰ τὴν τῶν ἰνῶν φύσιν , ἢν ἀγνοοῦντες , ἐπειδάν ποτε μείζονα ποιήσωνται τομὴν ἐγκαρσίαν διαιροῦντες αὐτὰς , παρεσπασμένας ἐπὶ θάτερα μέρη τὰς γνάθους ἐργάζονται . τούτους μὲν οὖν ἅπαντες ἠγνοήκασι , καὶ μικρὸν ὕστερον αὖθις ὑπὲρ αὐτῶν ἐρῶ . τὴν δ’ ὑποτεταγμένην τῷ κατὰ τὸ μέτωπον δέρματι μυώδη φύσιν ἐγνώκασι μὲν οἳ περὶ τὰς ἀνατομὰς ἔχοντες , αὐτήν τε καὶ τὴν ἐνέργειαν αὐτῆς · ἀνατείνεσθαι γοῦν φασι τὸ κατὰ τὰς ὀφρῦς ὑπ’ ἐκείνης ἅπαν , τῷ τε κατὰ τὸ μέτωπον δέρματι τὴν κίνησιν ἐξ ἐκείνης ὑπάρχειν . οὐ μὴν οἵ γε πολλοὶ τῶν χειρουργῶν ἐπίστανται , καὶ γὰρ διὰ τοῦτό γ’ ἐγκαρσίας μᾶλλον ἐπὶ τοῦ μετώπου ποιοῦνται τὰς τομὰς , ἤπερ ὀρθίας . συμβαίνει τοίνυν , ὅταν ποτὲ μείζονά τε ποιήσωνται τὴν τομὴν ἐνταῦθα καὶ μάλιστα πλησίον τῶν ὀφρύων , ἐπὶ τὰς ῥίζας τῶν βλεφάρων κατασπᾶσθαι τάς τε ὀφρύας αὐτὰς καὶ τὸ συνεχὲς αὐταῖς δέρμα , καὶ βαρύνειν τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐπικειμένας αὐτοῖς , ὡς μήτ’ ἀνοίγνυσθαι καλῶς , ἐμποδίζεσθαί τε κατὰ τοῦτο τὴν ἐνέργειαν αὐτῶν . ἐνταῦθα μὲν οὖν ἄνωθεν κάτω τέτακται τῶν ἰνῶν ἡ εὐθύτης · ἐπὶ δὲ τῶν τὰς γνάθους κινούντων , ὡς ἀρτίως εἶπον . εἶτ’ οὐκ αἰσχρὸν , ἀγνοοῦντάς τινας ἔτι πολλὰ τῶν τοιούτων , εἰ χονδρῶδές τι κατὰ τὸ κωνάριον ἢ ὀστῶδες ἔγκειται , ζητεῖν ; ὡσαύτως δὲ , εἰ καὶ κατὰ τὰς καρδίας ἐστὶν ἁπάσας εὑρεῖν χονδρῶδες ἢ ὀστῶδές τι μόριον , ἢ μόνον τὰς μεγάλας ; ἃ μᾶλλον τῶν χρησίμων ὁρῶ τοῖς νῦν σπουδαζόμενα . διὰ τοῦτ’ οὖν ἐγὼ τῇ τῶν κώλων ἀνατομῇ προσθεῖναι διέγνων ἕτερα δύο βιβλία · τουτὶ μὲν τέταρτον ὅλης τῆς πραγματείας ἐσόμενον , ἕτερον δ’ ἐπ’ αὐτῷ πέμπτον . ἐν οἷς ἀπάσης τῶν μυῶν τῆς ἀνατομῆς πληρωθείσης , ἐπανήξω πάλιν ἐπὶ τὴν αὐτὴν τάξιν τῇ περὶ χρείας μορίων πραγματείᾳ . καὶ πρῶτον μὲν ἐρῶ περὶ τῶν τῆς τροφῆς ὀργάνων , εἶτ’ ἐφεξῆς περὶ τῶν τοῦ πνεύματος , ἐπ’ αὐτοῖς δὲ περὶ τῶν κατὰ τὸν ἐγκέφαλόν τε καὶ νωτιαῖον ἁπάντων μορίων , εἶτα τῶν γεννητικῶν ὀργάνων , οἷς ἕπεται τὰς ἐπὶ τῶν ἐμβρύων ἐγχειρήσεις εἰπεῖν . ἑκκαιδεκάτου δ’ ὄντος ἐν ἐκείνῃ τῇ πραγματείᾳ βιβλίου τοῦ περὶ τῶν ἀρτηριῶν τε καὶ φλεβῶν καὶ νεύρων , ἐν ᾧ ἃ μὲν κοινὰ καὶ καθ’ ὅλου τοῦ γένους αὐτῶν ἐγνῶσθαι χρήσιμα , διῆλθον , ἕκαστον δὲ τῶν κατὰ μέρος ὁποῖόν τι τὴν φύσιν ἐστὶν , ἐν ταῖς ἀνατομικαῖς ἐγχειρήσεσιν ἔφην διδάσκεσθαι , διὰ τοῦτο νῦν ἀκριβέστατα ἐπελθεῖν ὑπὲρ αὐτῶν ἀναγκαῖόν ἐστιν · ἐν γὰρ ταῖς προτέραις ἀνατομικαῖς ἐγχειρήσεσι λέλειπται πολλά . διὸ δὲ ἐπὶ τῇ τελευτῇ τοῦ λόγου παντὸς ἄμεινον εἶναί μοι δοκεῖ τὴν περὶ τῶν ἀρτηριῶν καὶ φλεβῶν καὶ νεύρων ἀνατομὴν γράψαι , κατ’ ἐκεῖνο δηλώσω τὸ βιβλίον , ἐν ᾧ καὶ τὰς ἐγχειρήσεις ἄρξομαι λέγειν , αἷς ἄν τις ἄριστα χρώμενος γυμνάσειεν αὑτόν .
Lemmas: ἐν μέν ὁ περί χρεία μόριον πραγματεία σκοπός εἰμί ἐγώ ὁ λόγος ὁ ἐν ἄνθρωπος σῶμα μέλος ἅπας ἐξηγέομαι ὁ κατασκευή , εἰς ὅσος ἥκω τέχνη , κοινός τις οὗτος δόγμα μεταχειρίζω ὁ ἀγαθός ὁ παλαιός ἰατρός τε καί φιλόσοφος . ὥστε εὔλογος ἀπό χείρ ἄρχω ἐν οὗτος , διότι ὁ μόριον οὗτος μόνος ἄνθρωπος εἰμί . ἔοικα δέ ὁ ἀκολούθησις εὐθύς λέγω τις καί περί ὁ σκέλος , ἐπειδή εἰͅν οὗτος ὁ ἄνθρωπος ἴδιος ἔχω τις παρά ἄλλος σύμπας ζῷον , διότι μόγος ἐπί αὐτός ὀρθός ἀκριβής βαδίζω . καί μέντοι καί ὅτι γέλοιος ἄνθρωπος μίμημα εἰμί ὁ πίθηκος , δείκνυμι , καί διά οὗτος βαδίζω μέν ὥσπερ ἄνθρωπος , χωλεύω δέ ἐν αὐτός ὁ κύριος , ὁ ὁ ὄρθιος σκέλος κατασκευή ἀπολείπω · ὁ μέγας δέ ἐν ὁ χείρ δάκτυλος αὐτός κολοβός γίγνομαι , διά ὅς ὁ κῦρος ἅπας αὐτός ὁ ἐνέργεια εἰμί . ἐν δέ ὅδε ὁ νῦν πρόκειμαι πραγματεία σκοπός εἰμί ἐγώ δισσός , εἷς μέν , ὅπως ἄν τις ἀκριβής θεάομαι ὁ μόριον ἕκαστος , ὅς ὁ χρεία ἐν ἐκεῖνος διέρχομαι , ἕτερος δέ εἰς ὁ ὁ ἰατρικός τέχνη ἀνήκω τέλος . ἐπειδή γάρ ὁράω ὁ νῦν ἰατρός , ὅσος γε δοκέω περί ὁ ἀνατομή σπουδάζω , ὁ χρήσιμος μέν αὐτός ὀλιγωρέω , ἀσκέω δέ ὁ σοφιστικός , ἐπιλέγω αὐτός τε οὗτος πρῶτος ἐπιδείκνυμι ὁ νέος , καί προσρέπω πρός ὁ χρήσιμος αὐτός . καί ἐγώ οὗτος πράσσω κατά ὁ ἀρχή ὁ δεύτερος τε καί τρίτος γράμμα . ἔχω δέ ὁ λόγος ὁ κεφάλαιος σχεδόν ἅπας ὅσος ἕκαστος ἡμέρα ποιέω χειρουργία , ὅς περί τε ὁ κῶλον γίγνομαι καί ὁ πᾶς σῶμα ἐν ὁ ἐπιπολή , ὅς ὁ τε μῦς εἰμί καί ὁ κατά αὐτός ἀγγεῖον καί νεῦρον . καί γάρ ὁ βέλος καί ὁ σκόλοψ ἐκκόπτω οὗτος , οὐ ἧπαρ , ἤ καρδία , ἤ πνεύμων , καί σῦριγξ , καί κόλπος , ἀπόσκημμα τε καί διαπύημα , καί σηπεδών ἐν οὗτος χειρουργέω . βούλομαι μέν οὖν ἐγώ ὁ πραγματεία ἀμφότερος ὁ αὐτός ἔχω τάξις ἐν ἅπας , ὥσπερ ἐν ὁ πρῶτος δύο βιβλίον . ἐπεί δέ , ὡς ὁράω , κατά ἕκαστος ἡμέρα ἀεί καί μάλα ἐπιδίδωμι ὁ περί ὁ φαῦλος μέρος ὁ ἀνατομή σπουδή , ὁ χρήσιμος σχεδόν ἅπας ἀμελέω , οὐ λόγος μόνος γιγνώσκω προσρέπω ὁ νέος ἐπί ὁ κατεπείγω αὐτός , ἀλλά καί διά ὁ κατά ὁ διδασκαλία τάξις . ὅς γάρ ἀξιόω πρότερος μανθάνω αὐτός , οὗτος καί γράφω πρότερος κατά ὅδε ὁ διέξοδος ὁ λόγος . καί διά οὗτος μετά ὁ ὁ κῶλον ἀνατομή ἐν ὁ πρό ὅδε γράφω ἐφεξῆς γράφω κατά ἄλλος δύο ὁ ἐκτός ἀνατομή ὅλος ὁ σῶμα , ὅσος γε κατά ὁ μῦς εἰμί , ἄρχω ἀπό ὁ κατά ὁ πρόσωπον τε καί ὁ κεφαλή μόριον · καί οὗτος δέ αὐτός ὅσος ὁ περίκειμαι δέρμα συμφύω , ὅς ἀγνοέω μέν ὁ κύριος ἅπας ὁ ἀνατομικός , ὁ δύο μῦς ὁ πλατύς καί λεπτός , ὁ εἰς τε ὁ γνάθος καί ὁ χεῖλος τελευτάω , ἄρχω δέ ἀπό ὁ κατά ὁ τράχηλος ἄκανθα , ὅθεν ὑμενώδης ἐκφύω σύνδεσμος , ἐπιτρέφω δέ αὐτός τοιοῦτος ἴνη , ὁποῖος ἅπας ὁ μῦς . ἔχω , ὁ οὐσία αὐτός συνίστημι . πολύς δέ ἐͅκ ὁ κατά ὁ ῥάχις ὁ ὠμοπλάτη ἀνέσχω χωρίον ἴς , ὥσπερ ἐͅκ ὁ κατά ὁ κλείς , ἐπί ὁ κῶλον πᾶς τελευτάω . καί χρή τέμνω ὅδε ὁ μῦς , ὅταν τις χρεῖος καλέω , κατά ὁ ὁ ἴνη φύσις , ἐάν ἀγνοέω , ἐπειδάν ποτέ μέγας ποιέω τομή ἐγκάρσιος διαιρέω αὐτός , παρασπάω ἐπί ἕτερος μέρος ὁ γνάθος ἐργάζομαι . οὗτος μέν οὖν ἅπας ἀγνοέω , καί μικρός ὕστερον αὖθις ὑπέρ αὐτός λέγω . ὁ δέ ὑποτάσσω ὁ κατά ὁ μέτωπον δέρμα μυώδης φύσις γιγνώσκω μέν ὁ περί ὁ ἀνατομή ἔχω , αὐτός τε καί ὁ ἐνέργεια αὐτός · ἀνατείνω γοῦν φημί ὁ κατά ὁ ὀφρύς ὑπό ἐκεῖνος ἅπας , ὁ τε κατά ὁ μέτωπον δέρμα ὁ κίνησις ἐκ ἐκεῖνος ὑπάρχω . οὐ μήν ὁ γε πολύς ὁ χειρουργός ἐπίσταμαι , καί γάρ διά οὗτος γε ἐγκάρσιος μάλα ἐπί ὁ μέτωπον ποιέω ὁ τομή , ἤ ὄρθιος . συμβαίνω τοίνυν , ὅταν ποτέ μέγας τε ποιέω ὁ τομή ἐνταῦθα καί μάλα πλησίον ὁ ὀφρύς , ἐπί ὁ ῥίζα ὁ βλέφαρον κατασπάω ὁ τε ὀφρύς αὐτός καί ὁ συνεχής αὐτός δέρμα , καί βαρύνω ὁ ὀφθαλμός ἐπίκειμαι αὐτός , ὡς μήτε ἀνοίγνυμι καλός , ἐμποδίζω τε κατά οὗτος ὁ ἐνέργεια αὐτός . ἐνταῦθα μέν οὖν ἄνωθεν κάτω τάσσω ὁ ἴνη ὁ εὐθύτης · ἐπί δέ ὁ ὁ γνάθος κινέω , ὡς ἄρτιος λέγω . εἶτα οὐ αἰσχρός , ἀγνοέω τις ἔτι πολύς ὁ τοιοῦτος , εἰ χονδρώδης τις κατά ὁ κωνάριον ἤ ὀστώδης ἔγκειμαι , ζητέω ; ὡσαύτως δέ , εἰ καί κατά ὁ καρδία εἰμί ἅπας εὑρίσκω χονδρώδης ἤ ὀστώδης τις μόριον , ἤ μόνος ὁ μέγας ; ὅς μάλα ὁ χρήσιμος ὁράω ὁ νῦν σπουδάζω . διά οὗτος οὖν ἐγώ ὁ ὁ κῶλον ἀνατομή προστίθημι διαγιγνώσκω ἕτερος δύο βιβλίον · οὗτος μέν τέταρτος ὅλος ὁ πραγματεία εἰμί , ἕτερος δέ ἐπί αὐτός πέμπτος . ἐν ὅς ἀπασάω ὁ μῦς ὁ ἀνατομή πληρόω , ἐπανήκω πάλιν ἐπί ὁ αὐτός τάξις ὁ περί χρεία μόριον πραγματεία . καί πρῶτος μέν λέγω περί ὁ ὁ τροφή ὄργανον , εἶτα ἐφεξῆς περί ὁ ὁ πνεῦμα , ἐπί αὐτός δέ περί ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος τε καί νωτιαῖος ἅπας μόριον , εἶτα ὁ γεννητικός ὄργανον , ὅς ἕπομαι ὁ ἐπί ὁ ἔμβρυον ἐγχείρησις λέγω . ἑκκαιδέκατος δέ εἰμί ἐν ἐκεῖνος ὁ πραγματεία βιβλίον ὁ περί ὁ ἀρτηρία τε καί φλέψ καί νεῦρον , ἐν ὅς ὅς μέν κοινός καί κατά ὅλος ὁ γένος αὐτός γιγνώσκω χρήσιμος , διέρχομαι , ἕκαστος δέ ὁ κατά μέρος ὁποῖος τις ὁ φύσις εἰμί , ἐν ὁ ἀνατομικός ἐγχείρησις φημί διδάσκω , διά οὗτος νῦν ἀκριβής ἐπέρχομαι ὑπέρ αὐτός ἀναγκαῖος εἰμί · ἐν γάρ ὁ πρότερος ἀνατομικός ἐγχείρησις λείπω πολύς . διό δέ ἐπί ὁ τελευτή ὁ λόγος πᾶς ἀγαθός εἰμί ἐγώ δοκέω ὁ περί ὁ ἀρτηρία καί φλέψ καί νεῦρον ἀνατομή γράφω , κατά ἐκεῖνος δηλόω ὁ βιβλίον , ἐν ὅς καί ὁ ἐγχείρησις ἄρχω λέγω , ὅς ἄν τις ἀγαθός χράω γυμνάζω ἑαυτοῦ .