galenus.ars-medica 26
Τὰ δὲ τῶν ὀργανικῶν μορίων αἴτια ὑγιεινὰ κατὰ τὸ σφάλμα κᾀνταῦθα τῆς ἀρίστης κατασκευῆς ἀλλήλων διενήνοχεν . ἄλλα μὲν γάρ ἐστιν ὑγιεινὰ τῶν παρὰ τὴν διάπλασιν σφαλμάτων , ἄλλα δὲ τῶν παρὰ τὸ μέγεθος , ἢ τὸν ἀριθμὸν , ἢ τὴν θέσιν . ἐν μὲν οὖν τῇ διαπλάσει πλείω τὰ σφάλματα . καὶ γὰρ καὶ τὸ σχῆμα τοῦ μορίου , καὶ εἴ πού τις ἐν αὐτῷ κοιλότης ἐστὶ κατὰ φύσιν , ἢ στόμιον , ἢ πόρος , ἢ τραχύτης τις , ἢ λειότης , ὅταν ἐξιστῆται τῆς οἰκείας συμμετρίας , ἐπ’ ὀλίγον μὲν τοῦτο πάσχοντα , τῆς τῶν ὑγιεινῶν σωμάτων ἔχεται προσηγορίας , ἐπὶ πλέον δὲ , τῆς τῶν νοσωδῶν · εἰ δ’ ἐπὶ τοσοῦτον , ὡς βλάπτειν τὴν ἐνέργειαν , ἤδη νοσεῖν λεχθήσεται . κατὰ δὲ τὸ ποσὸν ἡ ὑπερβολή τε καὶ ἔλλειψις εἰς τὰς αὐτὰς ἄγει διαφοράς . ἐν ἀριθμῷ δὲ , λεῖπον ἢ περισσεῦον ὁτιοῦν τῶν ὁμοιομερῶν ἓν ἢ πλείω . τούτου τοῦ γένους εἰσὶ καὶ ὅσαι παρὰ φύσιν ἐν ἡμῖν οὐσίαι συνίστανται . λοιπὸν δ’ ἐστὶ γένος ἄλλο παρὰ τὴν θέσιν ἑκάστου τῶν ἁπλῶν μερῶν , ἐν ᾧ καὶ αὐτῷ τέτταρες αἱ πᾶσαι γίνονται διαφοραί · πρώτη μὲν ἡ ἀρίστη · δευτέρα δὲ ἡ βραχύ τι παραλλάττουσα καὶ διὰ τοῦτ’ ἔτι ὑγιεινὸν ἀποτελοῦσα τὸ σῶμα · καὶ τρίτη νοσερὸν , ὅταν ἐπὶ πλέον ἐξιστῆται · καὶ τετάρτη τὸ ἤδη νοσοῦν , ὅταν ἐπὶ πλεῖστον . ὅσα μὲν οὖν ἡμάρτηται μόρια κατὰ τὸ σχῆμα , καθάπερ ὅσα βλαισὰ , καὶ ῥαιβὰ , καὶ λοξὰ , ταῦτα νεογενῆ μὲν ἔτι καὶ ἁπαλὰ διαπλάσει τε καὶ ἐπιδέσει εἰς τὸ κατὰ φύσιν ἐπανέρχεται · σκληρὰ δ’ εἰ φθάσειεν αὐξηθέντα γενέσθαι , τὴν ἐπανόρθωσιν οὐ προσίεται . καὶ μὲν δὴ καὶ ὅσα περὶ τὴν κοιλότητα ἡμάρτηται , καὶ ταῦτα ὡσαύτως ἐπανορθοῦται μὲν ἔτι αὐξανόμενα , τελειωθέντα δὲ οὐ δύναται . μικρὰς μὲν οὖν κοιλότητας ἐπίδεσίς τε καὶ ἡσυχία , μεγάλας δὲ ἐνέργειά τε τῶν μερῶν καὶ κατάληψις ἐργάζεται πνεύματος . οὕτως δὲ καὶ ὅσα κατὰ πόρους , ἢ στόμια . καὶ μὲν δὴ καὶ ὅσα μείζω τοῦ δέοντος , ἡσυχία τε καὶ ἐπίδεσις ἐπιτήδειος ἐλάττονα πέφυκεν ἐργάζεσθαι . μείζω δ’ ἀποτελεῖται τὰ μόρια κινήσει τῇ κατὰ φύσιν ἅμα τρίψει συμμέτρῳ , καὶ τοῖς ἄλλοις , ὅσα πέφυκεν ἐπισπᾶσθαι πλέον αἷμα . τῶν δὲ λειπόντων μορίων , ὅσα μὲν ἐξ αἵματος ἔχει τὴν γένεσιν , οὐκ ἀδύνατος ἡ ἐπανόρθωσις · ὅσα δ’ ἐκ σπέρματος , ὀλίγου δεῖν ἀδύνατος . ἔστι δ’ ὅμως ἀντ’ αὐτῶν ἐνίοτε ποιεῖν ἕτερα παραπλησίαν ἐκείνοις ἔχοντα τὴν χρείαν . ἁπάντων δ’ αὐτῶν ἡ μὲν φύσις ἐστὶ δημιουργὸς , ὁ δ’ ἰατρὸς ὑπηρέτης . ὅσα δὲ περιττεύει κατ’ ἀριθμὸν , ἀφαίρεσις αὐτῶν ἐστιν αἴτιον ὑγιεινόν . ἐπισκέπτεσθαι δὲ δεῖ , ἐφ’ ὧν δυνατόν · εἰ δ’ ἀδύνατον φαίνοιτο , μετατιθέναι πειρᾶσθαι . ἡ δ’ αὐτὴ καὶ τῶν παρὰ τὴν θέσιν ἡμαρτημένων ἐπανόρθωσις . εὔδηλον δὲ , ὡς δύο καὶ τρία πολλάκις ἁμαρτήματα δύναται συστῆναι περὶ μόριον ἕν , ὥσπερ ἐπὶ τοῦ τὴν γαστέρα μικράν τε ἅμα καὶ στρογγύλην καὶ κατὰ τοῦ διαφράγματος ἐπικειμένην ἔχοντος . ἡμάρτητο γὰρ ἐν αὐτῇ μέγεθός τε καὶ διάπλασις καὶ θέσις . ἦν δὲ καὶ τῇ κράσει ψυχροτέρα . ταύτην εἰς μὲν τὸ κατὰ φύσιν ἄγειν ἀμήχανον ἦν · ὥστε δὲ ἧττον ὑπ’ αὐτῆς ἐνοχλεῖσθαι , δυνατόν . ἐπειδὴ γὰρ ἐδυσπνόει , πληρωθείσης τῆς γαστρὸς , ἐλάττονά τε καὶ τρόφιμα καὶ μὴ βαρέως ὑπιόντα προσεφέρετο τρὶς τῆς ἡμέρας . ἄλλῳ δὲ , ἐμφράξεως ἐν ἥπατι διὰ τὴν στενότητα τῶν ἀγγείων συνεχέστατα γινομένης , ὑγιεινὸν αἴτιον ἐξευρέθη ἡ λεπτύνουσα δίαιτα .
Lemmas: ὁ δέ ὁ ὀργανικός μόριον αἴτιος ὑγιεινός κατά ὁ σφάλμα ᾀνταῦθη ὁ ἀγαθός κατασκευή ἀλλήλων διαφέρω . ἄλλος μέν γάρ εἰμί ὑγιεινός ὁ παρά ὁ διάπλασις σφάλμα , ἄλλος δέ ὁ παρά ὁ μέγεθος , ἤ ὁ ἀριθμός , ἤ ὁ θέσις . ἐν μέν οὖν ὁ διάπλασις πολύς ὁ σφάλμα . καί γάρ καί ὁ σχῆμα ὁ μόριον , καί εἰ που τις ἐν αὐτός κοιλότης εἰμί κατά φύσις , ἤ στόμιον , ἤ πόρος , ἤ τραχύτης τις , ἤ λειότης , ὅταν ἐξίστημι ὁ οἰκεῖος συμμετρία , ἐπί ὀλίγος μέν οὗτος πάσχω , ὁ ὁ ὑγιεινός σῶμα ἔχω προσηγορία , ἐπί πολύς δέ , ὁ ὁ νοσώδης · εἰ δέ ἐπί τοσοῦτος , ὡς βλάπτω ὁ ἐνέργεια , ἤδη νοσέω λέγω . κατά δέ ὁ ποσός ὁ ὑπερβολή τε καί ἔλλειψις εἰς ὁ αὐτός ἄγω διαφορά . ἐν ἀριθμός δέ , λείπω ἤ περισσεύω ὁστισοῦν ὁ ὁμοιομερής εἷς ἤ πολύς . οὗτος ὁ γένος εἰμί καί ὅσος παρά φύσις ἐν ἐγώ οὐσία συνίστημι . λοιπός δέ εἰμί γένος ἄλλος παρά ὁ θέσις ἕκαστος ὁ ἁπλόος μέρος , ἐν ὅς καί αὐτός τέσσαρες ὁ πᾶς γίγνομαι διαφορά · πρῶτος μέν ὁ ἀγαθός · δεύτερος δέ ὁ βραχύς τις παραλλάσσω καί διά οὗτος ἔτι ὑγιεινός ἀποτελέω ὁ σῶμα · καί τρίτος νοσερός , ὅταν ἐπί πολύς ἐξίστημι · καί τέταρτος ὁ ἤδη νοσέω , ὅταν ἐπί πολύς . ὅσος μέν οὖν ἁμαρτάνω μόριον κατά ὁ σχῆμα , καθά ὅσος βλαισός , καί ῥαιβός , καί λοξός , οὗτος νεογενής μέν ἔτι καί ἁπαλός διάπλασις τε καί ἐπίδεσις εἰς ὁ κατά φύσις ἐπανέρχομαι · σκληρός δέ εἰ φθάνω αὐξάνω γίγνομαι , ὁ ἐπανόρθωσις οὐ προσίημι . καί μέν δή καί ὅσος περί ὁ κοιλότης ἁμαρτάνω , καί οὗτος ὡσαύτως ἐπανορθόω μέν ἔτι αὐξάνω , τελειόω δέ οὐ δύναμαι . μικρός μέν οὖν κοιλότης ἐπίδεσις τε καί ἡσυχία , μέγας δέ ἐνέργεια τε ὁ μέρος καί κατάληψις ἐργάζομαι πνεῦμα . οὕτως δέ καί ὅσος κατά πόρος , ἤ στόμιον . καί μέν δή καί ὅσος μέγας ὁ δέω , ἡσυχία τε καί ἐπίδεσις ἐπιτήδειος ἐλαχύς φύω ἐργάζομαι . μέγας δέ ἀποτελέω ὁ μόριον κίνησις ὁ κατά φύσις ἅμα τρῖψις σύμμετρος , καί ὁ ἄλλος , ὅσος φύω ἐπισπάω πολύς αἷμα . ὁ δέ λείπω μόριον , ὅσος μέν ἐκ αἷμα ἔχω ὁ γένεσις , οὐ ἀδύνατος ὁ ἐπανόρθωσις · ὅσος δέ ἐκ σπέρμα , ὀλίγος δέω ἀδύνατος . εἰμί δέ ὅμως ἀντί αὐτός ἐνίοτε ποιέω ἕτερος παραπλήσιος ἐκεῖνος ἔχω ὁ χρεία . ἅπας δέ αὐτός ὁ μέν φύσις εἰμί δημιουργός , ὁ δέ ἰατρός ὑπηρέτης . ὅσος δέ περισσεύω κατά ἀριθμός , ἀφαίρεσις αὐτός εἰμί αἴτιος ὑγιεινός . ἐπισκοπέω δέ δέω , ἐπί ὅς δυνατός · εἰ δέ ἀδύνατος φαίνω , μετατίθημι πειράω . ὁ δέ αὐτός καί ὁ παρά ὁ θέσις ἁμαρτάνω ἐπανόρθωσις . εὔδηλος δέ , ὡς δύο καί τρεῖς πολλάκις ἁμάρτημα δύναμαι συνίστημι περί μόριον εἷς , ὥσπερ ἐπί ὁ ὁ γαστήρ μικρός τε ἅμα καί στρογγύλος καί κατά ὁ διάφραγμα ἐπίκειμαι ἔχω . ἁμαρτάνω γάρ ἐν αὐτός μέγεθος τε καί διάπλασις καί θέσις . εἰμί δέ καί ὁ κρᾶσις ψυχρός . οὗτος εἰς μέν ὁ κατά φύσις ἄγω ἀμήχανος εἰμί · ὥστε δέ ἥσσων ὑπό αὐτός ἐνοχλέω , δυνατός . ἐπειδή γάρ δυσπνοέω , πληρόω ὁ γαστήρ , ἐλαχύς τε καί τρόφιμος καί μή βαρύς ὕπειμι προσφέρω τρίς ὁ ἡμέρα . ἄλλος δέ , ἔμφραξις ἐν ἧπαρ διά ὁ στενότης ὁ ἀγγεῖον συνεχής γίγνομαι , ὑγιεινός αἴτιος ἐξευρίσκω ὁ λεπτύνω δίαιτα .