galenus.ars-medica 18
Καὶ μέγιστόν ἐστι τοῦτο γνώρισμα τῆς ἐν πνεύμονι ψυχρότητος . ὥσπερ δὲ εἰσπνέοντες ψυχρὸν αἰσθάνονται σαφῶς ἀνίας τε καὶ ψύξεως , οὕτως τὸ θερμὸν αὐτοῖς ἐστι φίλιον . ἀλλὰ καὶ φλεγματικὰ περιττώματα χρεμπτόμενοι ἅμα καὶ μετὰ βηχὸς ἀναπτύουσιν . αἱ ξηρότητες δὲ τοῦ πνεύμονος ἀπέριττοί τέ εἰσι καὶ καθαραὶ τῷ φλέγματι , καὶ λαμπρὰν ἔχουσι τὴν φωνὴν , καθάπερ αἱ ὑγρότητες τὸ ἐναντίον ἀλαμπῆ μὲν ἐργάζονται καὶ βραγχώδη τὴν φωνὴν , ἐντρέχει δ’ αὐτοῖς περιττώματα , μεῖζόν τε καὶ ὀξύτερον φθέγξασθαι προελομένοις . οὐ μὴν αὐτό γε τὸ τῆς φωνῆς μέγεθος ὑπὸ τῆς θερμότητος αὐτῆς , ὥσπερ οὐδ’ ἡ σμικρότης ὑπὸ τῆς ψυχρότητος , γίνεται · ἀλλὰ τὸ μὲν εὐρύτητι τῆς τραχείας ἀρτηρίας , ἐκφυσήσει τε σφοδροτέρᾳ , σμικρότης δὲ τοῖς ἐναντίοις ἀκολουθεῖ . ὥστε οὔτε διὰ παντὸς , οὔτε πρώτως , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός τε καὶ μόναις ταῖς συμφύτοις κράσεσι , οὐ ταῖς ἐπικτήτοις , ἕπεται τὸ τῆς φωνῆς μέγεθός τε καὶ ἡ σμικρότης . ὅτι μὲν γὰρ τοιάδε τὰ ὄργανα διὰ τὴν κρᾶσιν ἐγένετο , τοῖς τοιούτοις δὲ ἕπεται τοιάδε φωνὴ , ἐκ φωνῆς διὰ τοῦτο ἔνεστι περὶ τῆς συμφύτου κράσεως συλλογίζεσθαι . καὶ γὰρ ἡ λεία φωνὴ λειότητι τῆς ἀρτηρίας ἕπεται , καθάπερ ἡ τραχεῖα τραχύτητι . λειότης μὲν οὖν ἀρτηρίας συμμετρίᾳ κράσεως ἕπεται , τραχύτης δὲ ξηρότητι . τραχύτης μὲν γὰρ ἐπὶ ἀνωμαλίᾳ , κατὰ ξηρὸν σῶμα . τὴν δὲ ἀρτηρίαν ἐργάζεται σκληρὰν μὲν ἡ τῶν ὁμοιομερῶν αὐτῆς μορίων ξηρότης , ἀνώμαλον δὲ ἡ τῆς παρεσπαρμένης τούτοις ὑγρότητος ἔνδεια . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον οὔτε ἡ ὀξεῖα φύσει φωνὴ χωρὶς στενότητος φάρυγγος , οὔθ’ ἡ βαρεῖα χωρὶς εὐρύτητος δύναται γίνεσθαι . στενότης μὲν οὗν ἐμφύτου ψυχρότητος ἔκγονός ἐστιν , εὐρύτης δὲ θερμότητος . ἀνάλογον δὲ ταῖς φυσικαῖς διαφοραῖς τῶν φωνῶν αἱ κατὰ πάθος ἐπιτελοῦνται , γνωρίσματα καὶ αὗται γινόμεναι τῶν ἐργαζομένων αἰτίων , ὑπὲρ ὧν αὐτάρκως ἐν τοῖς περὶ φωνῆς διώρισται . τὰ δ’ ἄλλα μόρια τοῦ ζώου τὰ ἐντὸς ἀμυδρὰ τῆς κράσεως ἔχει τὰ γνωρίσματα . πειρατέον δὲ ὅμως αὐτὰ διά τε τῶν ὠφελούντων καὶ βλαπτόντων διαγινώσκειν , ἔτι τε κατὰ τὰς τῶν φυσικῶν δυνάμεων ἐνεργείας . εἴρηται δὲ ἐν τῷ τρίτῳ περὶ τῶν ἐν τοῖς συμπτώμασιν αἰτίων , ὡς ἥτις ἑκάστης δυνάμεως ἀρετῇ τε καὶ κακίᾳ , ἡ προηγουμένη κρᾶσίς ἐστιν . τὰ μὲν οὖν τῶν κράσεων γνωρίσματα καὶ ἤδη λέλεκται .
Lemmas: καί μέγας εἰμί οὗτος γνώρισμα ὁ ἐν πνεύμων ψυχρότης . ὥσπερ δέ εἰσπνέω ψυχρός αἰσθάνομαι σαφής ἀνία τε καί ψῦξις , οὕτως ὁ θερμός αὐτός εἰμί φίλιος . ἀλλά καί φλεγματικός περίσσωμα χρέμπτομαι ἅμα καί μετά βήξ ἀναπτύω . ὁ ξηρότης δέ ὁ πνεύμων ἀπέριττος τε εἰμί καί καθαρός ὁ φλέγμα , καί λαμπρός ἔχω ὁ φωνή , καθά ὁ ὑγρότης ὁ ἐναντίος ἀλαμπής μέν ἐργάζομαι καί βραγχώδης ὁ φωνή , ἐντρέχω δέ αὐτός περίσσωμα , μέγας τε καί ὀξύς φθέγγομαι προαιρέω . οὐ μήν αὐτός γε ὁ ὁ φωνή μέγεθος ὑπό ὁ θερμότης αὐτός , ὥσπερ οὐδέ ὁ μικρότης ὑπό ὁ ψυχρότης , γίγνομαι · ἀλλά ὁ μέν εὐρύτης ὁ τραχύς ἀρτηρία , ἐκφύσησις τε σφοδρός , μικρότης δέ ὁ ἐναντίος ἀκολουθέω . ὥστε οὔτε διά πᾶς , οὔτε πρῶτος , ἀλλά κατά συμβαίνω τε καί μόνος ὁ σύμφυτος κρᾶσις , οὐ ὁ ἐπίκτητος , ἕπομαι ὁ ὁ φωνή μέγεθος τε καί ὁ μικρότης . ὅτι μέν γάρ τοιόσδε ὁ ὄργανον διά ὁ κρᾶσις γίγνομαι , ὁ τοιοῦτος δέ ἕπομαι τοιόσδε φωνή , ἐκ φωνή διά οὗτος ἔνειμι περί ὁ σύμφυτος κρᾶσις συλλογίζομαι . καί γάρ ὁ λεία φωνή λειότης ὁ ἀρτηρία ἕπομαι , καθά ὁ τραχύς τραχύτης . λειότης μέν οὖν ἀρτηρία συμμετρία κρᾶσις ἕπομαι , τραχύτης δέ ξηρότης . τραχύτης μέν γάρ ἐπί ἀνωμαλία , κατά ξηρός σῶμα . ὁ δέ ἀρτηρία ἐργάζομαι σκληρός μέν ὁ ὁ ὁμοιομερής αὐτός μόριον ξηρότης , ἀνώμαλος δέ ὁ ὁ παρασπείρω οὗτος ὑγρότης ἔνδεια . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος οὔτε ὁ ὀξύς φύσις φωνή χωρίς στενότης φάρυγξ , οὔτε ὁ βαρύς χωρίς εὐρύτης δύναμαι γίγνομαι . στενότης μέν ἐν ἔμφυτος ψυχρότης ἔκγονος εἰμί , εὐρύτης δέ θερμότης . ἀνάλογος δέ ὁ φυσικός διαφορά ὁ φωνή ὁ κατά πάθος ἐπιτελέω , γνώρισμα καί οὗτος γίγνομαι ὁ ἐργάζομαι αἴτιος , ὑπέρ ὅς αὔταρκος ἐν ὁ περί φωνή διορίζω . ὁ δέ ἄλλος μόριον ὁ ζῷον ὁ ἐντός ἀμυδρός ὁ κρᾶσις ἔχω ὁ γνώρισμα . πειράω δέ ὅμως αὐτός διά τε ὁ ὠφελέω καί βλάπτω διαγιγνώσκω , ἔτι τε κατά ὁ ὁ φυσικός δύναμις ἐνέργεια . λέγω δέ ἐν ὁ τρίτος περί ὁ ἐν ὁ σύμπτωμα αἴτιος , ὡς ὅστις ἕκαστος δύναμις ἀρετή τε καί κακία , ὁ προηγέομαι κρᾶσις εἰμί . ὁ μέν οὖν ὁ κρᾶσις γνώρισμα καί ἤδη λέγω .