galenus.ars-medica 10
Περὶ δὲ τῶν τῆς καρδίας κράσεων ἑξῆς λεγέσθω , πρότερόν γε τοῦτο ἀναμνησάντων ἡμῶν , ὡς ἕκαστον μέρος ἤτοι θερμότερον , ἢ ψυχρότερον , ἢ ξηρότερον , ἢ ὑγρότερον ἑαυτοῦ γεγονέναι φαμὲν , οὐ πρὸς ἕτερόν τι παραβάλλοντες , ἀλλὰ πρὸς ἑαυτό . ὅπως γὰρ ἂν ἡ καρδία γένηταί τινι φύσει ψυχροτέρα , πολὺ θερμοτέρα τὴν κρᾶσίν ἐστιν ἐγκεφάλου τοῦ θερμοτάτου . τῆς μὲν οὖν θερμοτέρας ὡς πρὸς τὴν οἰκείαν συμμετρίαν καρδίας σημεῖα , τὰ μὲν ἀχώριστά τε καὶ οἰκεῖα , μέγεθος ἀναπνοῆς , καὶ σφυγμοῦ τάχος καὶ πυκνότης ἐστὶν , εὐτολμία τε καὶ τὸ πρὸς τὰς πράξεις ἄοκνον . εἰ δὲ ἐπὶ πλεῖστον ἥκει θερμότητος , ὀξυθυμία τε μανιώδης καὶ θρασύτης . ἔστι δὲ καὶ λάσιος αὐτοῖς ὁ θώραξ , καὶ μάλιστα τὰ στέρνα , καὶ τῶν καθ’ ὑποχόνδριον ὅσα τούτοις πλησίον . ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ δὲ καὶ τὸ σύμπαν σῶμα θερμὸν ἐπὶ θερμῇ τῇ καρδίᾳ γίνεται , πλὴν εἰ μὴ μεγάλως ἀντιπράττοι τὸ ἧπαρ . εἰρήσεται δ’ ὀλίγον ὕστερον ἅπαντος τοῦ σώματος τὰ γνωρίσματα . καὶ μέντοι καὶ ἡ τοῦ θώρακος εὐρύτης θερμότητος γνώρισμα , πλὴν εἰ μὴ κᾀνταῦθά ποτε μεγάλως ὁ ἐγκέφαλος ἀντιπράξειεν . ἐπειδὴ τὸ μὲν τοῦ νωτιαίου μέγεθος ἀνάλογόν ἐστιν ἐκείνῳ τὰ πολλὰ , καὶ τηλικοῦτοι μὲν οἱ σπόνδυλοι τὸ μέγεθος , ἡλίκος ὁ νωτιαῖος μυελὸς · ὥστε καὶ ἡ ῥάχις ὅλη . συμπήγνυται δὲ ὁ θώραξ ἐπὶ τῷ κατὰ τὸ μετάφρενον αὐτῆς μέρει , καθάπερ ἐπὶ τρόπιδι ναῦς , ὥστ’ ἐξ ἀνάγκης ἕξει τὸ μὲν μῆκος ἴσον τῷ μεταφρένῳ , τὸ δ’ εὖρος , ὅταν μὲν ἀνάλογον τῷ πάχει τῶν σπονδύλων ἡ σύμπηξις αὐτῷ γένηται κατ’ ἐκείνους · ὅταν δὲ ἡ τῆς καρδίας θερμότης κρατήσασα διαφυσήσῃ τε καὶ ἀνευρύνῃ κατὰ τὴν πρώτην γένεσιν , ἀνάλογον τῇ ταύτης θερμότητι διὸ καὶ ὅταν μὲν ἐπὶ σμικρᾷ κεφαλῇ ὁ θώραξ εὐρὺς ᾖ , μέγιστον γίνεται γνώρισμα τῆς κατὰ τὴν καρδίαν θερμότητος · ὅταν δ’ ἐπὶ μεγάλῃ σμικρὸς , ἰδικώτατον καὶ τοῦτο σημεῖόν ἐστι καρδίας ψυχροτέρας . εἰ δ’ ἀνάλογον ἔχει τὴν κεφαλὴν , τοῖς ἄλλοις σημείοις διορίζου περὶ τῆς καρδίας , ὡς ἐκ θώρακός γε πηλικότητος οὐδὲν ληψόμενος . ἐπὶ δὲ ψυχροτέρας καρδίας σφυγμοὶ μικρότεροι τῶν συμμέτρων , οὐ μὴν βραδύτεροί γε ἐξ ἀνάγκης . ἢ ἀραιότεροι . ἡ ἀναπνοὴ δὲ , εἰ μὲν τοσοῦτον μικρότερος ὁ θώραξ , ὅσον ἡ καρδία ψυχροτέρα , τοῖς σφυγμοῖς ἀνάλογον · εἰ δὲ μείζων , ἢ κατὰ τὸ ποσὸν τῆς ψύξεως , οὐ σμικροτέρα μόνον , ἀλλὰ καὶ βραδυτέρα καὶ ἀραιοτέρα . δειλοὶ τὴν φύσιν οἱ τοιοῦτοι καὶ ἄτολμοί εἰσι καὶ μελληταὶ , καὶ ψιλὸν αὐτοῖς τὸ στέρνον τριχῶν ἐστι . περὶ δὲ σμικρότητος αὐτῆς διοριστέον , ὡς ἔμπροσθεν εἴρηται . κατὰ ταῦτα δὲ καὶ περὶ τῆς ὅλου τοῦ σώματος θερμότητος . ἡ δὲ ξηροτέρα καρδία τοὺς σφυγμοὺς ἐργάζεται σκληροτέρους , καὶ τὸν θυμὸν οὐχ ἕτοιμον μὲν , ἄγριον δὲ καὶ δύσπαυστον , ὡς τὰ πολλὰ δὲ καὶ ὅλον τὸ σῶμα ξηρότερον , εἰ μὴ τὰ καθ’ ἧπαρ ἀντιπράττει . ὑγροτέρας δὲ καρδίας σημεῖα , σφυγμοὶ μαλακοὶ , καὶ ἦθος εὐκίνητον μὲν πρὸς ὀργὴν , εὐκατάπαυστον δὲ , καὶ τὸ σύμπαν σῶμα ὑγρότερον , πλὴν εἰ μὴ τὰ καθ’ ἧπαρ ἀντιπράττει .
Lemmas: περί δέ ὁ ὁ καρδία κρᾶσις ἑξῆς λέγω , πρότερος γε οὗτος ἀναμιμνῄσκω ἐγώ , ὡς ἕκαστος μέρος ἤτοι θερμός , ἤ ψυχρός , ἤ ξηρός , ἤ ὑγρός ἑαυτοῦ γίγνομαι φημί , οὐ πρός ἕτερος τις παραβάλλω , ἀλλά πρός ἑαυτοῦ . ὅπως γάρ ἄν ὁ καρδία γίγνομαι τις φύσις ψυχρός , πολύς θερμός ὁ κρᾶσις εἰμί ἐγκέφαλος ὁ θερμός . ὁ μέν οὖν θερμός ὡς πρός ὁ οἰκεῖος συμμετρία καρδία σημεῖον , ὁ μέν ἀχώριστος τε καί οἰκεῖος , μέγεθος ἀναπνοή , καί σφυγμός τάχος καί πυκνότης εἰμί , εὐτολμία τε καί ὁ πρός ὁ πρᾶξις ἄοκνος . εἰ δέ ἐπί πολύς ἥκω θερμότης , ὀξυθυμία τε μανιώδης καί θρασύτης . εἰμί δέ καί λάσιος αὐτός ὁ θώραξ , καί μάλα ὁ στέρνον , καί ὁ κατά ὑποχόνδριος ὅσος οὗτος πλησίον . ὡς ἐπί ὁ πολύς δέ καί ὁ σύμπας σῶμα θερμός ἐπί θερμός ὁ καρδία γίγνομαι , πλήν εἰ μή μέγας ἀντιπράσσω ὁ ἧπαρ . λέγω δέ ὀλίγος ὕστερον ἅπας ὁ σῶμα ὁ γνώρισμα . καί μέντοι καί ὁ ὁ θώραξ εὐρύτης θερμότης γνώρισμα , πλήν εἰ μή ᾀνταῦθη ποτέ μέγας ὁ ἐγκέφαλος ἀντιπράσσω . ἐπειδή ὁ μέν ὁ νωτιαῖος μέγεθος ἀνάλογος εἰμί ἐκεῖνος ὁ πολύς , καί τηλικοῦτος μέν ὁ σφόνδυλος ὁ μέγεθος , ἡλίκος ὁ νωτιαῖος μυελός · ὥστε καί ὁ ῥάχις ὅλος . συμπήγνυμι δέ ὁ θώραξ ἐπί ὁ κατά ὁ μετάφρενον αὐτός μέρος , καθά ἐπί τρόπις ναῦς , ὥστε ἐκ ἀνάγκη ἔχω ὁ μέν μῆκος ἴσος ὁ μετάφρενον , ὁ δέ εὖρος , ὅταν μέν ἀνάλογος ὁ πάχος ὁ σφόνδυλος ὁ σύμπηξις αὐτός γίγνομαι κατά ἐκεῖνος · ὅταν δέ ὁ ὁ καρδία θερμότης κρατέω διαφυσάω τε καί ἀνευρύνω κατά ὁ πρῶτος γένεσις , ἀνάλογος ὁ οὗτος θερμότης διό καί ὅταν μέν ἐπί μικρός κεφαλή ὁ θώραξ εὐρύς εἰμί , μέγας γίγνομαι γνώρισμα ὁ κατά ὁ καρδία θερμότης · ὅταν δέ ἐπί μέγας μικρός , ἰδικός καί οὗτος σημεῖον εἰμί καρδία ψυχρός . εἰ δέ ἀνάλογος ἔχω ὁ κεφαλή , ὁ ἄλλος σημεῖον διορίζω περί ὁ καρδία , ὡς ἐκ θώραξ γε πηλικότης οὐδείς λαμβάνω . ἐπί δέ ψυχρός καρδία σφυγμός μικρός ὁ σύμμετρος , οὐ μήν βραδύς γε ἐκ ἀνάγκη . ἤ ἀραῖος . ὁ ἀναπνοή δέ , εἰ μέν τοσοῦτος μικρός ὁ θώραξ , ὅσος ὁ καρδία ψυχρός , ὁ σφυγμός ἀνάλογος · εἰ δέ μέγας , ἤ κατά ὁ ποσός ὁ ψῦξις , οὐ μικρός μόνος , ἀλλά καί βραδύς καί ἀραῖος . δειλός ὁ φύσις ὁ τοιοῦτος καί ἄτολμος εἰμί καί μελλητής , καί ψιλός αὐτός ὁ στέρνον θρίξ εἰμί . περί δέ μικρότης αὐτός διοριστέον , ὡς ἔμπροσθεν λέγω . κατά οὗτος δέ καί περί ὁ ὅλος ὁ σῶμα θερμότης . ὁ δέ ξηρός καρδία ὁ σφυγμός ἐργάζομαι σκληρός , καί ὁ θυμός οὐ ἑτοῖμος μέν , ἄγριος δέ καί δύσπαυστος , ὡς ὁ πολύς δέ καί ὅλος ὁ σῶμα ξηρός , εἰ μή ὁ κατά ἧπαρ ἀντιπράσσω . ὑγρός δέ καρδία σημεῖον , σφυγμός μαλακός , καί ἦθος εὐκίνητος μέν πρός ὀργή , εὐκατάπαυστος δέ , καί ὁ σύμπας σῶμα ὑγρός , πλήν εἰ μή ὁ κατά ἧπαρ ἀντιπράσσω .