galenus.ars-medica 36
Ἑξῆς δ’ εἴη λέγειν , ὅσα κατὰ τὸν ἔμπροσθεν λόγον ἀνεβαλλόμεθα . καλοῦσι δὲ αὐτὰ προφυλακτικά . τριττὴ δ’ ἐστὶ καὶ τούτων ἥ γε κατὰ γένος διαφορά . πρώτη μὲν ὑγιαίνοντος ἀμέμπτως τοῦ ἀνθρώπου , δευτέρα δὲ ἡ μεμπτῶς , ἡ τρίτη δὲ νοσοῦντος . τὸ μὲν οὖν πρῶτον γένος ἐκ τῆς ὑγιεινῆς ἐστι πραγματείας , διττὸν ὑπάρχον , ὡς ἔμπροσθεν εἴρηται · τὸ δεύτερον δὲ ἐκ τῆς προφυλακτικῆς · τὸ δὲ τρίτον ἐκ τῆς θεραπευτικῆς . ἐν χυμοῖς δὲ μάλιστα τὴν σύστασιν ἔχει σύμπαν τοῦτο τὸ γένος , οὓς οὔτε γλίσχρους εἶναι προσήκει , οὔτε παχεῖς , οὔτε ὑδατώδεις , οὔτε πολλοὺς , οὔτε ἐπὶ πλέον θερμοὺς , ἢ ψυχροὺς , οὔτε δακνώδεις , οὔτε σηπεδονώδεις , οὔτε δηλητηρίους . αὐξηθέντες γὰρ αἴτιοι καθίστανται νοσημάτων . αὐξάνονται δὲ , ποτὲ μὲν ὑπὸ τῆς αὐτῆς αἰτίας , ἥπερ αὐτοὺς ἐγέννησε τὸ πρῶτον · ἔστι δὲ ὅτε συναλλοιοῦντες ἑαυτοῖς τοὺς κατὰ τὸ σῶμα χυμούς . σκοπὸς δ’ ἐστὶ καὶ ἐπὶ τούτων ὁ τῆς ἰάσεως διττὸς , ἡ ἀλλοίωσίς τε καὶ κένωσις . ἀλλοιοῦνται μὲν οὖν ἤτοι πεττόμενοι πρὸς αὐτοῦ τοῦ σώματος , ἢ ὑπό τινων φαρμακωδῶν δυνάμεων , ἐν αἷς εἰσι καὶ αἱ θεραπεύουσαι τοὺς ἰοὺς τῶν ἰοβόλων ὀνομαζομένων ζώων , ἔτι τε τὰ δηλητήρια φάρμακα μεταβάλλουσαι . κενοῦνται δὲ ὑπὸ τῶν θερμῶν ἱκανῶς φαρμάκων , καὶ καθάρσεων , καὶ κλυστήρων , καὶ ἱδρώτων , καὶ ἐμέτων . αὗται μὲν αὐτῶν αἱ κοιναὶ κενώσεις . ἴδιαι δὲ ἐκ τῶν τόπων , ἐν οἷς ἂν ἀθροισθῶσι , λαμβάνονται , καθάπερ ἐν τοῖς ὑγιεινοῖς δεδήλωται , κατὰ τὸ τρίτον καὶ τέταρτον , καὶ μάλιστα περί τε κόπων ἡμῶν διεξιόντων , ὅσαι τε ἄλλαι τοιαῦται παράκεινται τοῖς κόποις διαθέσεις . ἐκκενοῦνται γὰρ ἑτοιμότερον , οἱ μὲν ἐν ταῖς πρώταις φλεψὶ διὰ γαστρός · οἱ δ’ ἐν ταῖς καθ’ ἧπαρ δι’ οὔρων · οἱ δὲ καθ’ ὅλην τὴν ἕξιν δι’ ἱδρώτων · ὥσπερ γε καὶ οἱ κατὰ τὴν κεφαλὴν ἤτοι δι’ ὑπερώας , ἢ διὰ ῥινῶν , ἢ δι’ ἀμφοτέρων · οἱ δ’ ἐν ταῖς τοῦ θώρακος εὐρυχωρίαις διὰ φάρυγγος ἅμα καὶ βηχός · οἱ δὲ κατὰ νεφροὺς ἢ κύστιν δι’ οὔρων . ἀντισπάσεως δὲ κοινὴ συμπάντων τῶν μερῶν ἔνδειξις ἐπὶ τὰ ποῤῥωτάτω , παροχέτευσις δὲ ἐπὶ τὰ πλησίον . ἅπαντα δ’ οὖν , ὅσα θεραπεύει τὰς τοιαύτας διαθέσεις , ὑγιεινὰ προσαγορεύομεν αἴτια , καθάπερ νοσερὰ τὰ προσαύξοντα , καὶ οὐδέτερα τὰ μήτε βλάπτοντα , μήτε ὠφελοῦντα . δύναιτο δ’ ἄν τις αὐτὰ μηδ’ αἴτια προσαγορεύειν ὅλως , οἷοί πέρ εἰσιν οἱ πολλοὶ τῶν σοφιστῶν , ἀμελοῦντες μὲν αὐτῶν τῶν πραγμάτων ἐξευρίσκειν τὴν διαφορὰν , ἐν δὲ τοῖς ὀνόμασι τὸ πλεῖστον τοῦ χρόνου διατρίβοντες . εἴρηται δ’ ἐπὶ πλέον ἐν ἑτέροις πρὸς αὐτούς . τὸ μὲν δὴ προφυλακτικὸν τῆς τέχνης τοιόνδε .
Lemmas: ἑξῆς δέ εἰμί λέγω , ὅσος κατά ὁ ἔμπροσθεν λόγος ἀναβάλλω . καλέω δέ αὐτός προφυλακτικός . τρισσός δέ εἰμί καί οὗτος ὁ γε κατά γένος διαφορά . πρῶτος μέν ὑγιαίνω ἄμεμπτος ὁ ἄνθρωπος , δεύτερος δέ ὁ μεμπτός , ὁ τρίτος δέ νοσέω . ὁ μέν οὖν πρῶτος γένος ἐκ ὁ ὑγιεινός εἰμί πραγματεία , δισσός ὑπάρχω , ὡς ἔμπροσθεν λέγω · ὁ δεύτερος δέ ἐκ ὁ προφυλακτικός · ὁ δέ τρίτος ἐκ ὁ θεραπευτικός . ἐν χυμός δέ μάλα ὁ σύστασις ἔχω σύμπας οὗτος ὁ γένος , ὅς οὔτε γλίσχρος εἰμί προσήκω , οὔτε παχύς , οὔτε ὑδατώδης , οὔτε πολύς , οὔτε ἐπί πολύς θερμός , ἤ ψυχρός , οὔτε δακνώδης , οὔτε σηπεδονώδης , οὔτε δηλητήριος . αὐξάνω γάρ αἴτιος καθίστημι νόσημα . αὐξάνω δέ , ποτέ μέν ὑπό ὁ αὐτός αἰτία , ὅς αὐτός γεννάω ὁ πρῶτος · εἰμί δέ ὅτε συναλλοιόω ἑαυτοῦ ὁ κατά ὁ σῶμα χυμός . σκοπός δέ εἰμί καί ἐπί οὗτος ὁ ὁ ἴασις δισσός , ὁ ἀλλοίωσις τε καί κένωσις . ἀλλοιόω μέν οὖν ἤτοι πέσσω πρός αὐτός ὁ σῶμα , ἤ ὑπό τις φαρμακώδης δύναμις , ἐν ὅς εἰμί καί ὁ θεραπεύω ὁ ἰός ὁ ἰοβόλος ὀνομάζω ζῷον , ἔτι τε ὁ δηλητήριος φάρμακον μεταβάλλω . κενόω δέ ὑπό ὁ θερμός ἱκανός φάρμακον , καί κάθαρσις , καί κλυστήρ , καί ἱδρώς , καί ἔμετος . οὗτος μέν αὐτός ὁ κοινός κένωσις . ἴδιος δέ ἐκ ὁ τόπος , ἐν ὅς ἄν ἀθροίζω , λαμβάνω , καθά ἐν ὁ ὑγιεινός δηλόω , κατά ὁ τρίτος καί τέταρτος , καί μάλα περί τε κόπος ἐγώ διεξέρχομαι , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος παράκειμαι ὁ κόπος διάθεσις . ἐκκενόω γάρ ἑτοῖμος , ὁ μέν ἐν ὁ πρῶτος φλέψ διά γαστήρ · ὁ δέ ἐν ὁ κατά ἧπαρ διά ὅρος · ὁ δέ κατά ὅλος ὁ ἕξις διά ἱδρώς · ὥσπερ γε καί ὁ κατά ὁ κεφαλή ἤτοι διά ὑπερώα , ἤ διά ῥίς , ἤ διά ἀμφότερος · ὁ δέ ἐν ὁ ὁ θώραξ εὐρυχωρία διά φάρυγξ ἅμα καί βήξ · ὁ δέ κατά νεφρός ἤ κύστις διά ὅρος . ἀντίσπασις δέ κοινός σύμπας ὁ μέρος ἔνδειξις ἐπί ὁ πόρρω , παροχέτευσις δέ ἐπί ὁ πλησίον . ἅπας δέ οὖν , ὅσος θεραπεύω ὁ τοιοῦτος διάθεσις , ὑγιεινός προσαγορεύω αἴτιος , καθά νοσερός ὁ προσαυξάνω , καί οὐδέτερος ὁ μήτε βλάπτω , μήτε ὠφελέω . δύναμαι δέ ἄν τις αὐτός μηδέ αἴτιος προσαγορεύω ὅλος , οἷος περ εἰμί ὁ πολύς ὁ σοφιστής , ἀμελέω μέν αὐτός ὁ πρᾶγμα ἐξευρίσκω ὁ διαφορά , ἐν δέ ὁ ὄνομα ὁ πολύς ὁ χρόνος διατρίβω . λέγω δέ ἐπί πολύς ἐν ἕτερος πρός αὐτός . ὁ μέν δή προφυλακτικός ὁ τέχνη τοιόσδε .