galenus.ars-medica 20
Ὅσα δὲ ἐν τῷ νῦν ἐστι νοσώδη σώματα , τουτέστιν ὅσα νοσεῖ , διαγινώσκειν χρὴ καὶ ταῦτα , ταῖς μὲν αἰσθήσεσιν ὑποπίπτοντα τῇ μεταβολῇ τῶν κατὰ φύσιν αὐτοῖς ὑπαρχόντων , ἐν μεγέθει , καὶ χροιᾷ , καὶ σχήματι , καὶ ἀριθμῷ , καὶ θέσει , καὶ τῇ κατὰ σκληρότητα , καὶ μαλακότητα , καὶ θερμότητα , καὶ ψυχρότητα διαφορᾷ · μὴ φαινόμενα δὲ , καθόλου μὲν φάναι , ταῖς βλάβαις τῶν ἐνεργειῶν , ἢ τοῖς ἐκκρινομένοις , ἢ ταῖς ὀδύναις , ἢ τοῖς ὄγκοις τοῖς παρὰ φύσιν , ἤ τισιν τούτων , ἢ πᾶσι . κατὰ μέρος δὲ , τὰς μὲν κατὰ τὸν ἐγκέφαλον νοσώδεις διαθέσεις ἢ τοῖς τῆς παραφροσύνης εἴδεσιν , ἢ ταῖς τῶν αἰσθήσεων ἢ φαντασιῶν βλάβαις , ἢ ταῖς τῶν προαιρετῶν , ἢ τοῖς ἐκκρινομένοις δι’ ὑπερώας , καὶ ῥινὸς , καὶ ὤτων , ἢ ταῖς τῶν κατ’ αὐτὸν ὀδυνῶν διαφοραῖς . τὰς δὲ κατὰ τὴν καρδίαν ἔκ τε τῶν τῆς δυσπνοίας εἰδῶν καὶ παλμῶν τῶν κατ’ αὐτὴν , ἔτι τε τῶν κατ’ αὐτὴν σφυγμῶν καὶ τὰς ἀρτηρίας , ὀξυθυμίας τε καὶ ἀθυμίας , καὶ πυρετῶν , καὶ τῶν καταψύξεων , καὶ τῶν ἐν τῷ χρώματι διαφορῶν , ἀλγημάτων τε τῶν κατ’ αὐτήν . τὰς δὲ καθ’ ἧπαρ , ἔκ τε τῆς τῶν χυμῶν ἐνδείας τε καὶ πλεονεξίας , ἐκτροπῆς τε τῆς εἰς τὸ παρὰ φύσιν , καὶ ἀχροίας , καὶ προσέτι τοῖς κατὰ τὴν ἀνάδοσιν , ἢ θρέψιν , ἢ τὴν τῶν περιττωμάτων ἔκκρισιν ὑπαλλαττομένοις , ἀλλὰ καὶ τοῖς βάρεσι τοῖς κατ’ αὐτὸ , καὶ ὄγκοις , καὶ ἀλγήμασιν , οὐ τοῖς ἐγχωρίοις μόνον , ἀλλὰ καὶ κατὰ συμπάθειαν ὅσα γίνεται , κατά τινα δυσπνοίας ἰδέαν καὶ βηχός . οὕτως δὲ καὶ τὰ κατὰ τὴν γαστέρα τοῖς περὶ τὴν πέψιν τε καὶ τὴν ὄρεξιν τῆς ὑγρᾶς ἢ ξηρᾶς προσφορᾶς , ἢ περὶ τὴν τῶν περιττωμάτων ἔκκρισιν ἁμαρτανομένοις · ὡσαύτως δὲ καὶ τοῖς λυγξὶν , ἐρυγαῖς , ναυτίαις , ἐμέτοις , αὐταῖς τῶν ἐμουμένων ταῖς ἰδέαις . καὶ μέν γε καὶ ὅσα κατὰ θώρακα , δυσπνοίαις , βηξὶν , ὀδύναις ταῖς κατ’ αὐτὸν , τῇ τῶν ἀναβηττομένων διαφορᾷ . καὶ τὰ κατὰ τὴν τραχεῖαν ἀρτηρίαν νοσήματα , δύσπνοιά τε καὶ βὴξ , ἥ τε κατὰ τὸν τόπον ὀδύνη , τά τε ἀναπτυόμενα , καὶ αἱ τῆς φωνῆς βλάβαι γνωρίζουσιν . ἀνάλογον δὲ κᾀπὶ τῶν ἄλλων μορίων ἁπάντων ἐξ ὄγκου , καὶ ὀδύνης , καὶ βλάβης ἐνεργειῶν , ἔτι τε τῆς τῶν ἐκκρινομένων διαφορᾶς αἱ διαγνώσεις ἔσονται . ὄγκους μὲν δὴ τοὺς παρὰ φύσιν ἐν φλεγμοναῖς , καὶ ἐρυσιπέλασι , καὶ σκίῤῥοις , καὶ οἰδήμασιν ἐξεταστέον . ἄλγημα δὲ , καθ’ ὃν ἂν ἐρείδῃ τόπον , ἤτοι συνεχείας λύσιν , ἢ άλλοίωσιν ἀθρόαν ἐνδείκνυται . λύεται μὲν οὖν ἡ συνέχεια τομῇ , καὶ διαβρώσει , καὶ θλάσει , καὶ τάσει . ἀλλοιοῦται δὲ ἡ οὐσία θερμότητι , καὶ ψυχρότητι , καὶ ξηρότητι , καὶ ὑγρότητι . βλάπτεται δὲ ἡ ἐνέργεια τριχῶς , ἢ ἀῤῥώστως , ἢ πλημμελῶς , ἢ μηδ’ ὅλως γιγνομένη . ὅσα δ’ ἐκκρίνεται , τὰ μὲν ὡς μόρια τῶν πεπονθότων , τὰ δὲ ὡς περιττώματα , τὰ δὲ ὡς ἐν αὐτοῖς περιεχόμενα , κατὰ φύσιν ἕκαστον ἔνδειξιν ἰδίαν ποιήσεται . λέλεκται δὲ περὶ τῶν τοιούτων ἁπάντων ἐπὶ πλέον ἐν τῇ τῶν πεπονθότων τόπων πραγματείᾳ , μηδενὸς αὐτὴν ὑπὸ μέθοδον τῶν ἔμπροσθεν ἀγαγόντος , ἢ τὸ τέλειον ἀποδόντος , ὥσπερ οὐδ’ ἄλλην οὐδεμίαν ὧν ὑπήρξαντο μὲν οἱ παλαιοὶ , οὐ συνετέλεσαν δέ . τῶν μὲν δὴ νοσούντων σωμάτων ἐξ ἐκείνης τῆς πραγματείας μανθάνειν χρὴ τὰ γνωρίσματα , τῶν νοσησόντων δὲ καὶ τῶν ὑγιασθησομένων ἐκ τῆσδε τῆς μεθόδου .
Lemmas: ὅσος δέ ἐν ὁ νῦν εἰμί νοσώδης σῶμα , τουτέστι ὅσος νοσέω , διαγιγνώσκω χρή καί οὗτος , ὁ μέν αἴσθησις ὑποπίπτω ὁ μεταβολή ὁ κατά φύσις αὐτός ὑπάρχω , ἐν μέγεθος , καί χροιά , καί σχῆμα , καί ἀριθμός , καί θέσις , καί ὁ κατά σκληρότης , καί μαλακότης , καί θερμότης , καί ψυχρότης διαφορά · μή φαίνω δέ , καθόλου μέν φημί , ὁ βλάβη ὁ ἐνέργεια , ἤ ὁ ἐκκρίνω , ἤ ὁ ὀδύνη , ἤ ὁ ὄγκος ὁ παρά φύσις , ἤ τις οὗτος , ἤ πᾶς . κατά μέρος δέ , ὁ μέν κατά ὁ ἐγκέφαλος νοσώδης διάθεσις ἤ ὁ ὁ παραφροσύνη εἶδος , ἤ ὁ ὁ αἴσθησις ἤ φαντασία βλάβη , ἤ ὁ ὁ προαιρετός , ἤ ὁ ἐκκρίνω διά ὑπερώα , καί ῥίς , καί οὖς , ἤ ὁ ὁ κατά αὐτός ὀδύνη διαφορά . ὁ δέ κατά ὁ καρδία ἐκ τε ὁ ὁ δύσπνοια εἶδος καί παλμός ὁ κατά αὐτός , ἔτι τε ὁ κατά αὐτός σφυγμός καί ὁ ἀρτηρία , ὀξυθυμία τε καί ἀθυμία , καί πυρετός , καί ὁ κατάψυξις , καί ὁ ἐν ὁ χρῶμα διαφορά , ἄλγημα τε ὁ κατά αὐτός . ὁ δέ κατά ἧπαρ , ἐκ τε ὁ ὁ χυμός ἔνδεια τε καί πλεονεξία , ἐκτροπή τε ὁ εἰς ὁ παρά φύσις , καί ἄχροια , καί προσέτι ὁ κατά ὁ ἀνάδοσις , ἤ θρέψις , ἤ ὁ ὁ περίσσωμα ἔκκρισις ὑπαλλάσσω , ἀλλά καί ὁ βάρος ὁ κατά αὐτός , καί ὄγκος , καί ἄλγημα , οὐ ὁ ἐγχώριος μόνος , ἀλλά καί κατά συμπάθεια ὅσος γίγνομαι , κατά τις δύσπνοια ἰδέα καί βήξ . οὕτως δέ καί ὁ κατά ὁ γαστήρ ὁ περί ὁ πέψις τε καί ὁ ὄρεξις ὁ ὑγρός ἤ ξηρός προσφορά , ἤ περί ὁ ὁ περίσσωμα ἔκκρισις ἁμαρτάνω · ὡσαύτως δέ καί ὁ λύγξ , ἐρυγή , ναυτία , ἔμετος , αὐτός ὁ ἐμέω ὁ ἰδέα . καί μέν γε καί ὅσος κατά θώραξ , δύσπνοια , βήξ , ὀδύνη ὁ κατά αὐτός , ὁ ὁ ἀναβήσσω διαφορά . καί ὁ κατά ὁ τραχύς ἀρτηρία νόσημα , δύσπνοια τε καί βήξ , ὁ τε κατά ὁ τόπος ὀδύνη , ὁ τε ἀναπτύω , καί ὁ ὁ φωνή βλάβη γνωρίζω . ἀνάλογος δέ εἰͅπί ὁ ἄλλος μόριον ἅπας ἐκ ὄγκος , καί ὀδύνη , καί βλάβη ἐνέργεια , ἔτι τε ὁ ὁ ἐκκρίνω διαφορά ὁ διάγνωσις εἰμί . ὄγκος μέν δή ὁ παρά φύσις ἐν φλεγμονή , καί ἐρυσίπελας , καί σκίρρος , καί οἴδημα ἐξεταστέον . ἄλγημα δέ , κατά ὅς ἄν ἐρείδω τόπος , ἤτοι συνέχεια λύσις , ἤ άλλοιωσις ἀθρόος ἐνδείκνυμι . λύω μέν οὖν ὁ συνέχεια τομή , καί διάβρωσις , καί θλάσις , καί τάσις . ἀλλοιόω δέ ὁ οὐσία θερμότης , καί ψυχρότης , καί ξηρότης , καί ὑγρότης . βλάπτω δέ ὁ ἐνέργεια τριχῶς , ἤ ἄρρωστος , ἤ πλημμελής , ἤ μηδέ ὅλος γίγνομαι . ὅσος δέ ἐκκρίνω , ὁ μέν ὡς μόριον ὁ πάσχω , ὁ δέ ὡς περίσσωμα , ὁ δέ ὡς ἐν αὐτός περιέχω , κατά φύσις ἕκαστος ἔνδειξις ἴδιος ποιέω . λέγω δέ περί ὁ τοιοῦτος ἅπας ἐπί πολύς ἐν ὁ ὁ πάσχω τόπος πραγματεία , μηδείς αὐτός ὑπό μέθοδος ὁ ἔμπροσθεν ἄγω , ἤ ὁ τέλειος ἀποδίδωμι , ὥσπερ οὐδέ ἄλλος οὐδείς ὅς ὑπάρχω μέν ὁ παλαιός , οὐ συντελέω δέ . ὁ μέν δή νοσέω σῶμα ἐκ ἐκεῖνος ὁ πραγματεία μανθάνω χρή ὁ γνώρισμα , ὁ νοσέω δέ καί ὁ ὑγιάζω ἐκ ὅδε ὁ μέθοδος .