galenus.ars-medica 19
Τὰ δὲ περὶ τὸ μέγεθος ἤτοι τὴν διάπλασιν , ἢ τὸν ἀριθμὸν , ἢ τὴν θέσιν ἐσφαλμένα , ὅσα μὲν ὑποπίπτει ταῖς αἰσθήσεσιν , γνωρισθῆναι ῥᾴδιον . τῶν δ’ οὐχ ὑποπιπτόντων τὰ μὲν δύσγνωστα , τὰ δὲ ἄγνωστά ἐστιν . τὸ μὲν οὖν τῆς κεφαλῆς μέγεθός τε καὶ σχῆμα , καὶ σὺν αὐτῇ τὸ τοῦ ἐγκεφάλου πρόδηλόν τέ ἐστι καὶ πρόσθεν εἴρηται . κατὰ ταὐτὰ δὲ καὶ τὸ τοῦ θώρακος · οὕτως δὲ καὶ ὅσα κατ’ ὠμοπλάτας , ἢ ὤμους , ἢ βραχίονας , ἢ πήχεις , ἢ ἄκρας χεῖρας , ἢ ἰσχίον , ἢ μηρὸν , ἢ κνήμην , ἢ πόδας , οὐ χαλεπὸν διαγινώσκειν , ἄν τε κατὰ τὴν διάπλασιν ἐσφαλμένον ᾖ τι τῶν τοιούτων , ἄν τε κατὰ τὺ μέγεθος , ἄν τε κατὰ τὸν ἀριθμὸν , ἢ τὴν σύνθεσιν τῶν συντιθέντων αὐτά . πρόδηλοι δὲ καὶ αἱ τῆς ἐνεργείας ἐφ’ ἑκάστου βλάβαι . τὰ δ’ ἐντὸς τοῦ σώματος οὐ πάντα διαγνωσθῆναι δυνατόν . γαστέρα μὲν γάρ τινος οὕτω σμικράν τε καὶ στρογγύλην , καὶ προπετῆ κατὰ τὸ ὑποχόνδριον ἐθεασάμην , ὡς ἐναργῶς φαίνεσθαι κατὰ περιγραφὴν ἰδίαν ὁρῶσί τε καὶ ἁπτομένοις . οὕτω δὲ καὶ κύστιν τινὸς ἐθεασάμην ἐγκειμένην τε καὶ σμικρὰν , ὥστ’ , εἴ ποτε χρονίσειε περὶ τὴν ἔκκρισιν τῶν οὔρων , ὄγκος ἐφαίνετο περιγεγραμμένος ἐναργῶς . οὐ μὴν τῶν ἄλλων τι τῶν ἐντὸς ἐναργῆ διάγνωσιν παρέσχε μοί ποτε . πειρᾶσθαι μέντοι χρὴ διαγινώσκειν , ὡς οἷόν τέ ἐστιν , ἀρετήν τε καὶ κακίαν αὐτῶν , εἰ καὶ μὴ κατ’ ἐπιστήμην βεβαίαν , ἀλλ’ οὗν κατὰ στοχασμόν τινα τεχνικὸν , οἶον εἰ οὕτως ἔτυχεν ἐπὶ ἥπατος . εἶδον γάρ τινας ἤδη καὶ πολλοὺς στενὰς μὲν φλέβας ἔχοντας . ἄχρουν δὲ τὸ σύμπαν σῶμα , καὶ εἰ βραχὺ πλείω προσηνέγκαντο τροφῆς , καὶ μᾶλλον εἰ φυσώδη , καὶ παχέα , καὶ γλίσχρα , τοὺς μὲν ὥσπερ τινὸς βάρους ἐγκειμένου καὶ κρεμαμένου , κατὰ τὸ δεξιὸν ὑποχόνδριον αἰσθανομένους ἐν βάθει , τοὺς δὲ μετὰ τάσεως ὀδυνώδους . ἐπὶ τούτων οὖν εἰκός ἐστι καὶ μικρὸν εἶναι τὸ ἧπαρ , καὶ στενὸν ταῖς διεξόδοις . ἕτερον δὲ ἐθεασάμην φλεγματικὸν μὲν ὅλην τὴν ἕξιν , ἐμοῦντα δὲ ἑκάστης ἡμέρας χολὴν ὠχράν . ἔγνων οὖν χρῆναι καὶ τὰ διαχωρήματα αὐτοῦ θεάσασθαι , καὶ ὀλιγοστὸν εἶχε χολῆς . ἐτεκμηράμην οὖν τούτῳ τὸν τὸ χολῶδες ὑγρὸν ἐξοχετεύοντα πόρον οὐ μικρὰν ἑαυτοῦ μοῖραν εἰς τὸν πυλωρὸν τῆς γαστρὸς ἀποπέμπειν , ὡς ἐπ’ ἐνίων φαίνεται ζώων . ἐξ ὧν δῆλον , ὡς ἐν τοῖς ἀδήλοις τῇ αἰσθήσει μεγάλα συντελεῖ πρὸς διάγνωσιν ἥ τε τῶν ἐξ ἀνατομῆς φαινομένων γνῶσις , ἥ τε τῶν ἐνεργειῶν τε καὶ τῶν χρειῶν εὕρεσις . ὅστις οὖν διαγνωστικὸς εἶναι βούλεται τῶν ὡς εἴρηται νῦν ἐσφαλμένων σωμάτων , ἐν ταῖς ἀνατομαῖς αὑτὸν γυμναστέον ἐστὶ , κᾀν ταῖς τῶν ἐνεργειῶν τε καὶ χρειῶν εὑρέσεσι . γέγραπται δὲ ὑπὲρ πάντων ἰδίᾳ καθ’ ἑτέρας πραγματείας , ὑπὲρ ὧν ἐπὶ τελευτῇ τοῦ λόγου παντὸς εἰρήσεται , χάριν τοῦ γινώσκειν τοὺς φιλομαθεῖς ἕκαστον ὧν ἂν ὀρεχθῶσι μαθεῖν , ἐκ ποίας μάλιστα πραγματείας ἀναλέγεσθαι χρή . ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ἅλις .
Lemmas: ὁ δέ περί ὁ μέγεθος ἤτοι ὁ διάπλασις , ἤ ὁ ἀριθμός , ἤ ὁ θέσις σφάλλω , ὅσος μέν ὑποπίπτω ὁ αἴσθησις , γνωρίζω ῥᾴδιος . ὁ δέ οὐ ὑποπίπτω ὁ μέν δύσγνωστος , ὁ δέ ἄγνωστος εἰμί . ὁ μέν οὖν ὁ κεφαλή μέγεθος τε καί σχῆμα , καί σύν αὐτός ὁ ὁ ἐγκέφαλος πρόδηλος τε εἰμί καί πρόσθεν λέγω . κατά αὐτός δέ καί ὁ ὁ θώραξ · οὕτως δέ καί ὅσος κατά ὠμοπλάτη , ἤ ὦμος , ἤ βραχίων , ἤ πῆχυς , ἤ ἄκρος χείρ , ἤ ἰσχίον , ἤ μηρός , ἤ κνήμη , ἤ πούς , οὐ χαλεπός διαγιγνώσκω , ἐάν τε κατά ὁ διάπλασις σφάλλω εἰμί τις ὁ τοιοῦτος , ἐάν τε κατά σύ μέγεθος , ἐάν τε κατά ὁ ἀριθμός , ἤ ὁ σύνθεσις ὁ συντίθημι αὐτός . πρόδηλος δέ καί ὁ ὁ ἐνέργεια ἐπί ἕκαστος βλάβη . ὁ δέ ἐντός ὁ σῶμα οὐ πᾶς διαγιγνώσκω δυνατός . γαστήρ μέν γάρ τις οὕτως μικρός τε καί στρογγύλος , καί προπετής κατά ὁ ὑποχόνδριος θεάομαι , ὡς ἐναργής φαίνω κατά περιγραφή ἴδιος ὁράω τε καί ἅπτω . οὕτως δέ καί κύστις τις θεάομαι ἔγκειμαι τε καί μικρός , ὥστε , εἰ ποτέ χρονίζω περί ὁ ἔκκρισις ὁ ὅρος , ὄγκος φαίνω περιγράφω ἐναργής . οὐ μήν ὁ ἄλλος τις ὁ ἐντός ἐναργής διάγνωσις παρέχω ἐγώ ποτέ . πειράω μέντοι χρή διαγιγνώσκω , ὡς οἷος τε εἰμί , ἀρετή τε καί κακία αὐτός , εἰ καί μή κατά ἐπιστήμη βέβαιος , ἀλλά ἐν κατά στοχασμός τις τεχνικός , οἷος εἰ οὕτως τυγχάνω ἐπί ἧπαρ . ὁράω γάρ τις ἤδη καί πολύς στενός μέν φλέψ ἔχω . ἄχρεος δέ ὁ σύμπας σῶμα , καί εἰ βραχύς πολύς προσφέρω τροφή , καί μάλα εἰ φυσώδης , καί παχύς , καί γλίσχρος , ὁ μέν ὥσπερ τις βάρος ἔγκειμαι καί κρεμάω , κατά ὁ δεξιός ὑποχόνδριος αἰσθάνομαι ἐν βάθος , ὁ δέ μετά τάσις ὀδυνώδης . ἐπί οὗτος οὖν ἔοικα εἰμί καί μικρός εἰμί ὁ ἧπαρ , καί στενός ὁ διέξοδος . ἕτερος δέ θεάομαι φλεγματικός μέν ὅλος ὁ ἕξις , ἐμέω δέ ἕκαστος ἡμέρα χολή ὠχρός . γιγνώσκω οὖν χρή καί ὁ διαχώρημα αὐτός θεάομαι , καί ὀλιγοστός ἔχω χολή . τεκμαίρομαι οὖν οὗτος ὁ ὁ χολώδης ὑγρός ἐξοχετεύω πόρος οὐ μικρός ἑαυτοῦ μοῖρα εἰς ὁ πυλωρός ὁ γαστήρ ἀποπέμπω , ὡς ἐπί ἔνιοι φαίνω ζῷον . ἐκ ὅς δῆλος , ὡς ἐν ὁ ἄδηλος ὁ αἴσθησις μέγας συντελέω πρός διάγνωσις ὁ τε ὁ ἐκ ἀνατομή φαίνω γνῶσις , ὁ τε ὁ ἐνέργεια τε καί ὁ χρεώ εὕρεσις . ὅστις οὖν διαγνωστικός εἰμί βούλομαι ὁ ὡς λέγω νῦν σφάλλω σῶμα , ἐν ὁ ἀνατομή ἑαυτοῦ γυμνάζω εἰμί , εἰͅν ὁ ὁ ἐνέργεια τε καί χρεώ εὕρεσις . γράφω δέ ὑπέρ πᾶς ἴδιος κατά ἕτερος πραγματεία , ὑπέρ ὅς ἐπί τελευτή ὁ λόγος πᾶς λέγω , χάριν ὁ γιγνώσκω ὁ φιλομαθής ἕκαστος ὅς ἄν ὀρέγω μανθάνω , ἐκ ποῖος μάλα πραγματεία ἀναλέγω χρή . ἀλλά περί μέν οὗτος ἅλις .