galenus.ars-medica 24
Ἐπεὶ δὲ ἐν τούτοις τοῖς σκοποῖς τά τε ἄλλα τῶν αἰτίων τῶν ὑγιεινῶν καὶ τὸ νῦν ἡμῖν προκείμενόν ἐστι γένος , αὖθις ἀναλάβωμεν αὐτά . τῇ τοίνυν ἀρίστῃ κατασκευῇ τοῦ σώματος , ἐπειδὰν εὔκρατον ᾖ τὸ περιέχον , ἁρμόσει συμμετρία τῶν τε ἄλλων ἀκριβὴς , ὧν ἀρτίως εἶπον , ἡσυχίας τε καὶ κινήσεως , καὶ ὕπνου καὶ ἐγρηγόρσεως , καὶ τῶν προσφερομένων τε καὶ ἐκκρινομένων . ἐπειδὰν δὲ δύσκρατον ᾖ , εἰς τοσοῦτον καὶ τὰς συμμετρίας ἐξαλλάττειν προσήκει , εἰς ὅσον καὶ τὰ τῆς εὐκρασίας διέφθαρται . σκοποὶ δὲ τῆς συμμετρίας , ἐπὶ μὲν τοῦ περιέχοντος , ὡς μήτε φρίττειν διὰ κρύος , μήθ’ ἱδροῦν διὰ θάλπος · ἐν δὲ τοῖς γυμνασίοις , ὅταν πρῶτον ἄρξηται πονεῖν τὸ σῶμα , καταπαύειν εὐθύς · ἐν δὲ τοῖς ἐδέσμασι , πέψεως ἀκρίβεια , καὶ διαχωρήσεως συμμετρία κατά τε τὸ ποιὸν καὶ κατὰ τὸ ποσόν . ἰσάζει δέ πως ἐπὶ τούτων ἡ ὄρεξις τῇ πέψει , ὥστε οὐδ’ ἐπιστάτου δέονται , τοῦ τὸ ποσὸν ἑκάστου τῶν προσφερομένων μετρήσοντος . ἡ γὰρ ἀρίστη φύσις , ὅσον ὀρέγεται , τοσοῦτον καὶ πέττει καλῶς . οὕτω δὲ καὶ τῶν ὕπνων τὸ ποσὸν ἡ φύσις αὐτὴ μετρεῖ τοῖς ἐν ἀρίστῃ κατασκευῇ , καὶ παύονται τηνικαῦτα ὑπνοῦντες , ὅταν μηκέτι δέηται τὸ σῶμα . καὶ δὴ καὶ οὕτως αὐτῶν διαιτωμένων , ἐν ταῖς ἐκκρίσεσιν οὐδὲν πλημμελεῖται κατὰ γαστέρα , καὶ οὖρα , καὶ ὅλον τὸ σῶμα . τὰς μὲν γὰρ ἡ συμμετρία τῶν προσφερομένων , τὴν δὲ καθ’ ὅλον τὸ σῶμα διαπνοὴν ἡ τῶν γυμνασίων ὑγιεινὴν ἀπεργάζεται χρῆσις . ἀπέχεσθαι δὲ δηλονότι τῆς ἀμετρίας αὐτοὺς χρὴ ἁπάντων τῶν ψυχικῶν παθῶν , ὀργῆς , λύπης , θυμοῦ , φόβου , καὶ φθόνου , καὶ φροντίδος . ἐξίστησι γὰρ καὶ ταῦτα , καὶ ἀλλοιοῖ τὸ σῶμα τῆς κατὰ φύσιν συστάσεως . Ἀφροδισίων δὲ κατὰ μὲν Ἐπίκουρον οὐδεμία χρῆσις ὑγιεινὴ , κατὰ δὲ τὸ ἀληθὲς ἐκ διαλειμμάτων τηλικούτων , ὡς ἐπὶ ταῖς χρήσεσι μήτ’ ἐκλύσεως αἰσθάνεσθαι , καὶ κουφότερον αὐτὸν ἑαυτοῦ δοκεῖν γεγονέναι καὶ εὐπνούστερον . ὁ δὲ καιρὸς τῆς χρήσεως , ὅταν ἀκριβῶς μέσον ᾖ τῶν ἔξωθεν περιστάσεων ἁπασῶν τὸ σῶμα , μήθ’ ὑπερπεπληρωμένον , μήτ’ ἐνδεὲς , μήθ’ ὑπερεψυγμένον , μήθ’ ὑπερτεθερμασμένον , ἢ ἐξηρασμένον , ἢ ὑγρασμένον ἀμέτρως . εἰ δὲ καὶ διαμαρτάνοιέν ποτε κατά τι , σμικρὸν μὲν ἔσται τὸ διαμαρτανόμενον . ἄμεινον δὲ τεθερμασμένῳ μᾶλλον , ἢ ὑπερεψυγμένῳ , καὶ ὑπερπεπληρωμένω , ἢ ἐνδεεῖ , καὶ ὑγρασμένῳ , ἢ ἐξηρασμένῳ τῷ σώματι χρῆσθαι τοῖς ἀφροδισίοις . ποιότητα δὲ ἑκάστου τῶν εἰρημένων ἐπὶ τῆς ἀρίστης κατασκευῆς ἐκλέγεσθαι δεῖ . γυμνασίου μὲν γὰρ , ἐν ᾧ πάντα τὰ μόρια τοῦ σώματος ἀνάλογον κινεῖται , καὶ μὴ τὸ μὲν ὑπερπονεῖ , τὸ δὲ ἐνδεέστερον πονεῖ · τῶν δὲ ἐσθιομένων τε καὶ πινομένων τὸ εὐκρατότατον · ταῦτα γὰρ οἰκειότερα ταῖς εὐκράτοις φύσεσιν . ὡσαύτως δὲ κᾀπὶ τῶν ἄλλων .
Lemmas: ἐπεί δέ ἐν οὗτος ὁ σκοπός ὁ τε ἄλλος ὁ αἴτιος ὁ ὑγιεινός καί ὁ νῦν ἐγώ πρόκειμαι εἰμί γένος , αὖθις ἀναλαμβάνω αὐτός . ὁ τοίνυν ἀγαθός κατασκευή ὁ σῶμα , ἐπειδάν εὔκρατος εἰμί ὁ περιέχω , ἁρμόζω συμμετρία ὁ τε ἄλλος ἀκριβής , ὅς ἄρτιος λέγω , ἡσυχία τε καί κίνησις , καί ὕπνος καί ἐγρήγορσις , καί ὁ προσφέρω τε καί ἐκκρίνω . ἐπειδάν δέ δύσκρατος εἰμί , εἰς τοσοῦτος καί ὁ συμμετρία ἐξαλλάσσω προσήκω , εἰς ὅσος καί ὁ ὁ εὐκρασία διαφθείρω . σκοπός δέ ὁ συμμετρία , ἐπί μέν ὁ περιέχω , ὡς μήτε φρίσσω διά κρύος , μήτε ἱδρόω διά θάλπος · ἐν δέ ὁ γυμνάσιον , ὅταν πρῶτος ἄρχω πονέω ὁ σῶμα , καταπαύω εὐθύς · ἐν δέ ὁ ἔδεσμα , πέψις ἀκρίβεια , καί διαχώρησις συμμετρία κατά τε ὁ ποιός καί κατά ὁ ποσός . ἰσάζω δέ πως ἐπί οὗτος ὁ ὄρεξις ὁ πέψις , ὥστε οὐδέ ἐπιστάτης δέω , ὁ ὁ ποσός ἕκαστος ὁ προσφέρω μετρέω . ὁ γάρ ἀγαθός φύσις , ὅσος ὀρέγω , τοσοῦτος καί πέσσω καλός . οὕτως δέ καί ὁ ὕπνος ὁ ποσός ὁ φύσις αὐτός μετρέω ὁ ἐν ἀγαθός κατασκευή , καί παύω τηνικαῦτα ὑπνόω , ὅταν μηκέτι δέω ὁ σῶμα . καί δή καί οὕτως αὐτός διαιτάω , ἐν ὁ ἔκκρισις οὐδείς πλημμελέω κατά γαστήρ , καί οὖρον , καί ὅλος ὁ σῶμα . ὁ μέν γάρ ὁ συμμετρία ὁ προσφέρω , ὁ δέ κατά ὅλος ὁ σῶμα διαπνοή ὁ ὁ γυμνάσιον ὑγιεινός ἀπεργάζομαι χρῆσις . ἀπέχω δέ δηλονότι ὁ ἀμετρία αὐτός χρή ἅπας ὁ ψυχικός πάθος , ὀργή , λύπη , θυμός , φόβος , καί φθόνος , καί φροντίς . ἐξίστημι γάρ καί οὗτος , καί ἀλλοιόω ὁ σῶμα ὁ κατά φύσις σύστασις . ἀφροδίσιος δέ κατά μέν Ἐπίκουρος οὐδείς χρῆσις ὑγιεινός , κατά δέ ὁ ἀληθής ἐκ διάλειμμα τηλικοῦτος , ὡς ἐπί ὁ χρῆσις μήτε ἔκλυσις αἰσθάνομαι , καί κοῦφος αὐτός ἑαυτοῦ δοκέω γίγνομαι καί εὔπνουν . ὁ δέ καιρός ὁ χρῆσις , ὅταν ἀκριβής μέσος εἰμί ὁ ἔξωθεν περίστασις ἅπας ὁ σῶμα , μήτε ὑπερπληρόω , μήτε ἐνδεής , μήτε ὑπερψύχω , μήτε ὑπερθερμαίνω , ἤ ξηραίνω , ἤ ὑγράζω ἄμετρος . εἰ δέ καί διαμαρτάνω ποτέ κατά τις , μικρός μέν εἰμί ὁ διαμαρτάνω . ἀγαθός δέ θερμάζω μάλα , ἤ ὑπερψύχω , καί ὑπερπληρόω , ἤ ἐνδεής , καί ὑγράζω , ἤ ξηραίνω ὁ σῶμα χράω ὁ ἀφροδίσιος . ποιότης δέ ἕκαστος ὁ λέγω ἐπί ὁ ἀγαθός κατασκευή ἐκλέγω δέω . γυμνάσιον μέν γάρ , ἐν ὅς πᾶς ὁ μόριον ὁ σῶμα ἀνάλογος κινέω , καί μή ὁ μέν ὑπερπονέω , ὁ δέ ἐνδεής πονέω · ὁ δέ εἰσθέω τε καί πίνω ὁ εὔκρατος · οὗτος γάρ οἰκεῖος ὁ εὔκρατος φύσις . ὡσαύτως δέ εἰͅπί ὁ ἄλλος .