galenus.ars-medica 16
Καὶ μὴν καὶ κατὰ συζυγίαν τῶν πρώτων ποιοτήτων αἱ δυσκρασίαι γινόμεναι σύνθετον ἔχουσι καὶ τὴν τῶν γνωρισμάτων ἰδέαν . ἡ μὲν γὰρ θερμοτέρα καὶ ξηροτέρα , λασιωτέρα , καὶ θερμοτέρα , καὶ σκληροτέρα , καὶ ἀπίμελός ἐστι , καὶ ἰσχνὴ , καὶ μελανόθριξ . εἰ δὲ ἐπὶ πλέον ἥκει θερμότητος , καὶ μελάγχρους . ἡ θερμοτέρα καὶ ὑγροτέρα κρᾶσις μαλακωτέρα τε καὶ εὐσαρκοτέρα , καὶ θερμοτέρα τῆς ἀρίστης κράσεως εἰς τοσοῦτόν ἐστιν , εἰς ὅσον ἀμφοτέραις αὐξηθῇ ταῖς ποιότησιν . ἐπὶ πλεῖστον δὲ αὐξηθεῖσα τοῖς σηπεδονώδεσιν ἑτοίμως ἁλίσκεται νοσήμασιν , ὅτι καὶ κακόχυμος ἑτοίμως γίγνεται . εἰ δ᾽ ὀλίγῳ μὲν ὑγροτέρα εἴη , παμπόλλῳ δὲ θερμοτέρα , καὶ μαλακώτεροι μὲν ὀλίγῳ τῶν συμμέτρων οἱ τοιοῦτοι , καὶ σαρκωδέστεροι , λασιώτεροι δὲ οὐκ ὀλίγῳ · καὶ μὲν δὴ καὶ ἁπτομένοις οὐκ ὀλίγῳ θερμότεροι . μέλαιναι δ᾽ αὐτοῖς αἱ τρίχες , καὶ ἡ σὰρξ ἀπίμελος . εἰ δ᾽ ὀλίγῳ μὲν εἴη θερμοτέρα , παμπόλλῳ δὲ ὑγροτέρα , μαλακὴ τούτοις ἐστὶν ἡ σὰρξ , καὶ πολλὴ , καὶ τὸ χρῶμα συμμιγὲς ἐξ ἐρυθροῦ καὶ λευκοῦ , καὶ ψαυόντων ὀλίγῳ θερμότεροι . συλλήβδην δ’ εἰπεῖν ἐπὶ τῶν κατὰ συζυγίαν κράσεων , ἀεὶ τῆς ἐπικρατούσης ποιότητος ἐπικρατήσει τὰ γνωρίσματα . ἡ ψυχροτέρα δὲ καὶ ὑγροτέρα κρᾶσις , ἐπ’ ὀλίγον μὲν ἀμφοῖν ηὐξημένων , ἄτριχός τέ ἐστι καὶ λευκὴ , καὶ μαλακὴ , καὶ παχεῖα , καὶ πιμελώδης . ἐπὶ πλεῖον δὲ τὰ μὲν ἄλλα κατὰ ἀναλογίαν τῆς τῶν ποιοτήτων αὐξήσεως · ἡ χροιὰ δὲ ἅμα ταῖς θριξὶ πυῤῥὰ , καθάπερ γε καὶ εἰ ἐπὶ πλεῖστον ἀμφοῖν ηὐξημένων πελιδνή . εἰ δ’ ἄνισος ἡ αὔξησις εἴη τῶν ποιοτήτων , ἐπικρατήσει τὰ τῆς μᾶλλον ηὐξημένης ἴδια . εἰ δὲ τὸ ψυχρὸν ἅμα τῷ ξηρῷ κατ’ ἴσον αὐξηθείη , φύσει σκληρὸν καὶ ἰσχνὸν ἴσχουσι τὸ σῶμα , καὶ ἄτριχον , ἁπτομένοις δὲ ψυχρόν . ἡ πιμελὴ δὲ ὅμως αὐτοῖς , καίτοι γε ἰσχνοῖς οὖσι , παρέσπαρται τῇ σαρκί . τὰ δὲ τῶν τριχῶν καὶ τῆς χροιᾶς ἀνάλογον τῷ μέτρῳ τῆς ψυχρότητος . μεταπεσούσης δὲ τῆς θερμῆς καὶ ξηρᾶς κράσεως ἐν τῷ χρόνῳ τῆς παρακμῆς εἰς τὴν ξηράν τε καὶ ψυχρὰν , ἡ ἕξις τῶν τοιούτων ἰσχνὴ καὶ σκληρὰ , μελαγχολικὴ δέ ἐστι καὶ διὰ τοῦτο μέλαινά τε ἅμα καὶ δασεῖα . κρατούσης δὲ τῆς ἑτέρας τῶν ποιοτήτων παρὰ πολὺ , τῆς δ’ ἑτέρας ὀλίγον τι τοῦ συμμέτρου παραλλαττούσης , ἐπικρατήσει μὲν τὰ τῆς ἐπικρατούσης , ἀμυδρὰ δὲ ἔσται τὰ τῆς ἑτέρας γνωρίσματα . ἐπὶ πᾶσι δὲ τοῖς εἰρημένοις τε καὶ μέλλουσι λέγεσθαι κοινὸν γνώρισμα κράσεως , εἰ μὲν εὔψυκτον εἴη τὸ μόριον , ἤτοι ψυχρότητος , ἢ ἀραιότητος , εἰ δὲ δύσψυκτον , ἤτοι θερμότητος , ἢ πυκνότητος , εἰ δ’ ὑπὸ τῶν ξηραινόντων βλάπτοιτο , αὐχμηρόν τε , καὶ ξηρὸν , καὶ δυσκίνητον γένοιτο , ξηρότητος , ὥσπερ γε καὶ εἰ βαρύνοιτο πρὸς τῶν ὑγραινόντων , ὑγρότητος . ἐπιβλέπειν δὲ καὶ εἰ ὡσαύτως ἀλλήλοις ἅπαντες οἱ μύες , ἢ οὐχ ὡσαύτως κέκρανται , συνεπισκοπούμενον ἐν ἅπασι πηλικότητα τῶν ὑποβεβλημένων ὀστῶν . ἐνίοτε γοῦν ἰσχνότερον εἶναι δοκεῖ τὸ μέρος , οὐκ ὂν ἰσχνότερον , ὅσον ἐπὶ τοῖς μυσὶ , διὰ δὲ τὴν στενότητα τῶν ὀστῶν τοιοῦτον φανταζόμενον . οὕτως δὲ καὶ παχύτερον ἐνίοις εἶναι δοκεῖ πολλάκις , οὐ διὰ τὴν εὐρύτητα τῶν ὀστῶν , ἀλλὰ διὰ τὸ τῆς σαρκὸς πλῆθος , ἥτις αὐξανομένη τε καὶ μειουμένη , σκληροτέρα τε καὶ μαλακωτέρα γενομένη , ξηρότερον ἢ ὑγρότερον ἀποφαίνει τὸ μόριον . ἡ μὲν οὖν ὀλίγη τε καὶ σκληρὰ , τὸ ξηρότερον · ἡ πολλὴ δὲ καὶ ἡ μαλακὴ ; τὸ ὑγρότερον . οὕτω δὲ καὶ αἱ μεταξὺ χῶραι τῶν ὁμοιομερῶν σωμάτων , ἤτοι πλέον ὑγρὸν ἐν αὐταῖς , ἢ ἔλαττον περιέχουσαι , καὶ ἤτοι παχύτερον , ἢ λεπτότερον , ἢ ὑγρότερον , ἢ ξηρότερον ἀποφαίνει τὸ μόριον · ὑγρότερον μὲν , ἔνθα λεπτοτέρα τε καὶ πλείων ἐστὶν ἡ ὑγρότης , ξηρότερον δὲ , ὅπου παχυτέρα τε ἅμα καὶ ἐλάττων . αὐτὰ μὲν γὰρ τὰ στερεὰ τοῦ σώματος μόρια , τὰ ὄντως στερεὰ καὶ πρῶτα , κατ’ οὐδένα τρόπον οἷόν τέ ἐστιν ὑγρότερα ποιεῖν , ἀλλ’ ἱκανὸν , εἰ κωλύει τις αὐτὰ μὴ διὰ ταχέων ξηραίνεσθαι , τὰς δὲ διαλαμβανούσας αὐτὰ χώρας ἔνεστι πληροῦν ὑγρότητος , ἤτοι τοίας , ἢ τοίας . τοιαύτη δέ ἐστιν ἡ οἰκεία τροφὴ τῶν ὁμοιομερῶν ἐκ παραθέσεως ; οὐ δι’ ἀγγείων ἑλκομένη . κοινὸς δὲ καὶ οὗτος ὁ λόγος ἁπάντων ἐστὶ τῶν μορίων , καὶ ῥηθήσεται καὶ αὗθις ἐν τῇ τῶν ὑγιεινῶν καὶ νοσωδῶν αἰτίων διδασκαλίᾳ . νυνὶ δὲ τῶν ἐφεξῆς ἐχώμεθα .
Lemmas: καί μήν καί κατά συζυγία ὁ πρῶτος ποιότης ὁ δυσκρασία γίγνομαι σύνθετος ἔχω καί ὁ ὁ γνώρισμα ἰδέα . ὁ μέν γάρ θερμός καί ξηρός , λάσιος , καί θερμός , καί σκληρός , καί ἀπίμελος εἰμί , καί ἰσχνός , καί μελανόθριξ . εἰ δέ ἐπί πολύς ἥκω θερμότης , καί μελάγχρους . ὁ θερμός καί ὑγρός κρᾶσις μαλακός τε καί εὔσαρκος , καί θερμός ὁ ἀγαθός κρᾶσις εἰς τοσοῦτος εἰμί , εἰς ὅσος ἀμφότερος αὐξάνω ὁ ποιότης . ἐπί πολύς δέ αὐξάνω ὁ σηπεδονώδης ἑτοῖμος ἁλίσκομαι νόσημα , ὅτι καί κακόχυμος ἑτοῖμος γίγνομαι . εἰ δέ ὀλίγος μέν ὑγρός εἰμί , πάμπολυς δέ θερμός , καί μαλακός μέν ὀλίγος ὁ σύμμετρος ὁ τοιοῦτος , καί σαρκώδης , λάσιος δέ οὐ ὀλίγος · καί μέν δή καί ἅπτω οὐ ὀλίγος θερμός . μέλας δέ αὐτός ὁ θρίξ , καί ὁ σάρξ ἀπίμελος . εἰ δέ ὀλίγος μέν εἰμί θερμός , πάμπολυς δέ ὑγρός , μαλακός οὗτος εἰμί ὁ σάρξ , καί πολύς , καί ὁ χρῶμα συμμιγής ἐκ ἐρυθρός καί λευκός , καί ψαύω ὀλίγος θερμός . συλλήβδην δέ λέγω ἐπί ὁ κατά συζυγία κρᾶσις , ἀεί ὁ ἐπικρατέω ποιότης ἐπικρατέω ὁ γνώρισμα . ὁ ψυχρός δέ καί ὑγρός κρᾶσις , ἐπί ὀλίγος μέν ἄμφω αὐξάνω , ἄτριχος τε εἰμί καί λευκός , καί μαλακός , καί παχύς , καί πιμελώδης . ἐπί πολύς δέ ὁ μέν ἄλλος κατά ἀναλογία ὁ ὁ ποιότης αὔξησις · ὁ χροιά δέ ἅμα ὁ θρίξ πυρρός , καθά γε καί εἰ ἐπί πολύς ἄμφω αὐξάνω πελιδνός . εἰ δέ ἄνισος ὁ αὔξησις εἰμί ὁ ποιότης , ἐπικρατέω ὁ ὁ μάλα αὐξάνω ἴδιος . εἰ δέ ὁ ψυχρός ἅμα ὁ ξηρός κατά ἴσος αὐξάνω , φύσις σκληρός καί ἰσχνός ἴσχω ὁ σῶμα , καί ἄτριχος , ἅπτω δέ ψυχρός . ὁ πιμελή δέ ὅμως αὐτός , καίτοι γε ἰσχνός εἰμί , παρασπείρω ὁ σάρξ . ὁ δέ ὁ θρίξ καί ὁ χροιά ἀνάλογος ὁ μέτρον ὁ ψυχρότης . μεταπίπτω δέ ὁ θερμός καί ξηρός κρᾶσις ἐν ὁ χρόνος ὁ παρακμή εἰς ὁ ξηρός τε καί ψυχρός , ὁ ἕξις ὁ τοιοῦτος ἰσχνός καί σκληρός , μελαγχολικός δέ εἰμί καί διά οὗτος μέλας τε ἅμα καί δασύς . κρατέω δέ ὁ ἕτερος ὁ ποιότης παρά πολύς , ὁ δέ ἕτερος ὀλίγος τις ὁ σύμμετρος παραλλάσσω , ἐπικρατέω μέν ὁ ὁ ἐπικρατέω , ἀμυδρός δέ εἰμί ὁ ὁ ἕτερος γνώρισμα . ἐπί πᾶς δέ ὁ λέγω τε καί μέλλω λέγω κοινός γνώρισμα κρᾶσις , εἰ μέν εὔψυκτος εἰμί ὁ μόριον , ἤτοι ψυχρότης , ἤ ἀραιότης , εἰ δέ δύσψυκτος , ἤτοι θερμότης , ἤ πυκνότης , εἰ δέ ὑπό ὁ ξηραίνω βλάπτω , αὐχμηρός τε , καί ξηρός , καί δυσκίνητος γίγνομαι , ξηρότης , ὥσπερ γε καί εἰ βαρύνω πρός ὁ ὑγραίνω , ὑγρότης . ἐπιβλέπω δέ καί εἰ ὡσαύτως ἀλλήλων ἅπας ὁ μῦς , ἤ οὐ ὡσαύτως κραίνω , συνεπισκοπέω ἐν ἅπας πηλικότης ὁ ὑποβάλλω ὀστέον . ἐνίοτε γοῦν ἰσχνός εἰμί δοκέω ὁ μέρος , οὐ εἰμί ἰσχνός , ὅσος ἐπί ὁ μῦς , διά δέ ὁ στενότης ὁ ὀστέον τοιοῦτος φαντάζω . οὕτως δέ καί παχύς ἔνιοι εἰμί δοκέω πολλάκις , οὐ διά ὁ εὐρύτης ὁ ὀστέον , ἀλλά διά ὁ ὁ σάρξ πλῆθος , ὅστις αὐξάνω τε καί μειόω , σκληρός τε καί μαλακός γίγνομαι , ξηρός ἤ ὑγρός ἀποφαίνω ὁ μόριον . ὁ μέν οὖν ὀλίγος τε καί σκληρός , ὁ ξηρός · ὁ πολύς δέ καί ὁ μαλακός ; ὁ ὑγρός . οὕτως δέ καί ὁ μεταξύ χώρα ὁ ὁμοιομερής σῶμα , ἤτοι πολύς ὑγρός ἐν αὐτός , ἤ ἐλαχύς περιέχω , καί ἤτοι παχύς , ἤ λεπτός , ἤ ὑγρός , ἤ ξηρός ἀποφαίνω ὁ μόριον · ὑγρός μέν , ἔνθα λεπτός τε καί πολύς εἰμί ὁ ὑγρότης , ξηρός δέ , ὅπου παχύς τε ἅμα καί ἐλαχύς . αὐτός μέν γάρ ὁ στερεός ὁ σῶμα μόριον , ὁ ὄντως στερεός καί πρῶτος , κατά οὐδείς τρόπος οἷος τε εἰμί ὑγρός ποιέω , ἀλλά ἱκανός , εἰ κωλύω τις αὐτός μή διά ταχύς ξηραίνω , ὁ δέ διαλαμβάνω αὐτός χώρα ἔνειμι πληρόω ὑγρότης , ἤτοι τοῖος , ἤ τοῖος . τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ οἰκεῖος τροφή ὁ ὁμοιομερής ἐκ παράθεσις ; οὐ διά ἀγγεῖον ἕλκω . κοινός δέ καί οὗτος ὁ λόγος ἅπας εἰμί ὁ μόριον , καί λέγω καί αὖθις ἐν ὁ ὁ ὑγιεινός καί νοσώδης αἴτιος διδασκαλία . νυνί δέ ὁ ἐφεξῆς ἔχω .