galenus.ars-medica 17
Γαστρὸς γνωρίσματα , τῆς μὲν φύσει ξηροτέρας , εἰ ταχέως διψώδεις γίγνοιντο , καὶ ὀλίγον αὐτοῖς ἀρκοίη ποτὸν , καὶ βαρύνοιντο τῷ πλείονι , καὶ κλύδωνας ἴσχοιεν , ἢ ἐπιπολάζοι τὸ περιττεῦον αὐτοῖς , ἐδέσμασί τε χαίροιεν ξηροτέροις · ὑγροτέρας δὲ , εἰ μήτε διψώδεις γίγνοιντο , καὶ τὸ πλεῖον ὑγρὸν ἀλύπως φέροιεν , ἐδέσμασί τε χαίροιεν ὑγροτέροις . ἡ δὲ θερμοτέρα φύσει γαστὴρ πέττει μὲν ἄμεινον , ἢ ὀρέγεται , καὶ πολὺ μᾶλλον ὅσα σκληρὰ φύσει καὶ δυσαλλοίωτα · διαφθείρεται γὰρ ἐν αὐτῇ τὰ εὐαλλοίωτα · χαίρουσα δὲ τοῖς θερμοῖς ἐδέσμασί τε καὶ πόμασιν , οὐδ’ ὑπὸ τῶν ψυχρῶν οὐδὲν βλάπτεται , κατά γε τὴν ἔμμετρον χρῆσιν . ἡ δὲ ψυχροτέρα φύσει γαστὴρ , ὀρεχθῆναι μὲν ἀγαθὴ , πέψαι δὲ οὐκ ἀγαθὴ , καὶ μάλιστα ὅσα δυσαλλοίωτα καὶ ψυχρὰ τῶν ἐδεσμάτων ἐστίν . ὀξύνεται γοῦν ἑτοίμως ἐν αὐτῇ . διὰ τοῦτο καὶ ὀξυρεγμιώδης ἐστὶν ἡ τοιαύτη γαστὴρ , καὶ χαίρει μὲν τοῖς ψυχροῖς , βλάπτεται δὲ ῥᾳδίως ἀμετρότερον χρησαμένη . οὕτως δὲ καὶ τῶν ἔξωθεν αὐτῇ προσπιπτόντων ψυχρῶν οὐ φέρει τὴν πολυχρόνιον ὁμιλίαν , ὥσπερ οὐδ’ ἡ θερμὴ τῶν θερμῶν . αἱ μέντοι διὰ νόσον ἐν τῇ γαστρὶ δυσκρασίαι ταύτῃ διαφέρουσι τῶν ἐμφύτων , ᾗ τῶν ἐναντίων ἐπιθυμοῦσιν , οὐ τῶν ὁμοίων , ὥσπερ αἱ σύμφυτοι . αἱ δὲ κατὰ συζυγίαν ἐν τῇ γαστρὶ δυσκρασίαι διὰ τῆς τῶν ἁπλῶν γνωρισθήσονται συνθέσεως . ἀκριβῶς δὲ χρὴ προσέχειν τὸν νοῦν τοῖς εἰρημένοις , διακρίνοντας αὐτὰ τῶν ῥηθησομένων . οὐ μόνον γὰρ ἡ κοιλία διψώδεις τε καὶ ἀδίψους ἐργάζεται , καὶ ψυχροῦ καὶ θερμοῦ πόματος ὀρεκτικοὺς , ἀλλὰ καὶ τὰ κατὰ τὸν θώρακα σπλάγχνα , καρδία καὶ πνεύμων . ἀλλ’ οἵ γε διὰ τὴν τούτων θερμότητα διψῶντες εἰσπνέουσί τε πλέον , ἐκφυσῶσί τε μακρὸν , αἰσθάνονταί τε κατὰ τὸν θώρακα τοῦ καύματος , οὐχ ὥσπερ οἱ διὰ τὴν γαστέρα κατὰ τὰ ὑποχόνδρια . καὶ μὲν δὴ πίνοντες οὐκ εὐθέως ἡσυχάζουσι , καὶ τὸ ψυχρὸν πόμα ἵστησιν αὐτῶν μᾶλλον τὴν δίψαν , ἤπερ τὸ πολὺ θερμόν . ἀναψύχει δὲ αὐτοὺς καὶ ὁ ψυχρὸς ἀὴρ εἰσπνεόμενος , οὐδὲν ἐπικουφίζων τοὺς ἐκ γαστρὸς διψώδεις . οὕτως δὲ καὶ οἱ ἐναντίως ἔχοντες ὑπὸ τῆς ψυχρᾶς εἰσπνοῆς αἰσθητῶς ἀνιῶνται .
Lemmas: γαστήρ γνώρισμα , ὁ μέν φύσις ξηρός , εἰ ταχύς διψώδης γίγνομαι , καί ὀλίγος αὐτός ἀρκέω ποτός , καί βαρύνω ὁ πολύς , καί κλύδων ἴσχω , ἤ ἐπιπολάζω ὁ περισσεύω αὐτός , ἔδεσμα τε χαίρω ξηρός · ὑγρός δέ , εἰ μήτε διψώδης γίγνομαι , καί ὁ πολύς ὑγρός ἄλυπος φέρω , ἔδεσμα τε χαίρω ὑγρός . ὁ δέ θερμός φύσις γαστήρ πέσσω μέν ἀγαθός , ἤ ὀρέγω , καί πολύς μάλα ὅσος σκληρός φύσις καί δυσαλλοίωτος · διαφθείρω γάρ ἐν αὐτός ὁ εὐαλλοίωτος · χαίρω δέ ὁ θερμός ἔδεσμα τε καί πόμα , οὐδέ ὑπό ὁ ψυχρός οὐδείς βλάπτω , κατά γε ὁ ἔμμετρος χρῆσις . ὁ δέ ψυχρός φύσις γαστήρ , ὀρέγω μέν ἀγαθός , πέσσω δέ οὐ ἀγαθός , καί μάλα ὅσος δυσαλλοίωτος καί ψυχρός ὁ ἔδεσμα εἰμί . ὀξύνω γοῦν ἑτοῖμος ἐν αὐτός . διά οὗτος καί ὀξυρεγμιώδης εἰμί ὁ τοιοῦτος γαστήρ , καί χαίρω μέν ὁ ψυχρός , βλάπτω δέ ῥᾴδιος ἄμετρος χράω . οὕτως δέ καί ὁ ἔξωθεν αὐτός προσπίπτω ψυχρός οὐ φέρω ὁ πολυχρόνιος ὁμιλία , ὥσπερ οὐδέ ὁ θερμός ὁ θερμός . ὁ μέντοι διά νόσος ἐν ὁ γαστήρ δυσκρασία οὗτος διαφέρω ὁ ἔμφυτος , ᾗ ὁ ἐναντίος ἐπιθυμέω , οὐ ὁ ὅμοιος , ὥσπερ ὁ σύμφυτος . ὁ δέ κατά συζυγία ἐν ὁ γαστήρ δυσκρασία διά ὁ ὁ ἁπλόος γνωρίζω σύνθεσις . ἀκριβής δέ χρή προσέχω ὁ νόος ὁ λέγω , διακρίνω αὐτός ὁ λέγω . οὐ μόνος γάρ ὁ κοιλία διψώδης τε καί ἄδιψος ἐργάζομαι , καί ψυχρός καί θερμός πόμα ὀρεκτικός , ἀλλά καί ὁ κατά ὁ θώραξ σπλάγχνον , καρδία καί πνεύμων . ἀλλά ὁ γε διά ὁ οὗτος θερμότης διψάω εἰσπνέω τε πολύς , ἐκφυσάω τε μακρός , αἰσθάνομαι τε κατά ὁ θώραξ ὁ καῦμα , οὐ ὥσπερ ὁ διά ὁ γαστήρ κατά ὁ ὑποχόνδριος . καί μέν δή πίνω οὐ εὐθύς ἡσυχάζω , καί ὁ ψυχρός πόμα ἵστημι αὐτός μάλα ὁ δίψα , ἤ ὁ πολύς θερμός . ἀναψύχω δέ αὐτός καί ὁ ψυχρός ἀήρ εἰσπνέω , οὐδείς ἐπικουφίζω ὁ ἐκ γαστήρ διψώδης . οὕτως δέ καί ὁ ἐναντίος ἔχω ὑπό ὁ ψυχρός εἰσπνοή αἰσθητός ἀνιάω .