galenus.ars-medica 33
Ἐπὶ δὲ τὸ περὶ τὴν διάπλασιν ἰτέον ἤδη γένος , εἰς πλείους διαφορὰς τεμνόμενον . ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σαφεστάτου τὴν ἀρχὴν τῷ λόγῳ θετέον , ὃ κατὰ τὴν τοῦ σχήματος ἐξάλλαξιν γίνεται . τῶν μὲν οὖν ἔτ’ αὐξανομένων οἷόν τε τὸ σχῆμα τῶν πλείστων μορίων ἐπανορθοῦσθαι , τῶν δ’ ηὐξημένων οὐκέτι . σκοπὸς δ’ ὧν οἶόν τε θεραπεῦσαι , πρὸς τοὐναντίον ἀπάγειν τῆς διαστροφῆς . εἰ δὲ κατάγματος οὐκ ὀρθῶς διαπλασθέντος ἡμάρτηταί τινος κώλου σχῆμα , πωρωθῆναι φθάσαντος , ἐὰν ἔτι πρόσφατος ὁ πῶρος ὑπάρχῃ , κατάξαντα χρὴ διαπλάττειν αὖθις ὀρθῶς , εἶτα πωροῦν . ἔστι δὲ ἡ ἔμφραξις ἐκ ταὐτοῦ γένους τῶν νοσημάτων . ἡ μὲν ὑπὸ γλίσχρων καὶ παχέων γινομένη χυμῶν , ἕνα μὲν ἔχουσα καὶ αὐτὴ σκοπὸν ἐναντίον τῷ πάθει τὴν ἔμφραξιν · αἴτια δὲ ὑγιεινὰ τά τε ῥυπτικὰ καὶ τμητικὰ τῶν φαρμάκων . ἡ δ’ ὑπὸ κόπρου σκληρᾶς ἐμφραχθείσης ἐντέρῳ , προτέραν μὲν ἕξει τὴν τῆς σκληρότητος ἐπανόρθωσιν ἐξ ὑγρῶν καὶ λιπαρῶν κλυσμάτων , ἑξῆς δὲ τὴν κένωσιν ἐκ δριμέων . ἡ δ’ ὑπὸ λίθου κατὰ κύστιν , ἐν μὲν τῷ παραυτίκα τὴν μετάθεσιν · ἰάσεως δὲ παντελοῦς ἕνεκα τὴν διὰ τομῆς κομιδήν . ἡ δὲ τῆς παρὰ φύσιν ἐν μορίῳ περιεχομένης ὑγρότητος ἴασις ἐν τῇ παντελεῖ κενώσει , καθάπερ ἐπὶ τῶν ἐμπύων . ἡ δὲ ἄμετρος πλήρωσις ἐν ἀμέτρῳ κενώσει , καθάπερ ἐπὶ τοῦ κατὰ τὰς φλέβας αἵματος . ὡσαύτως καὶ ὅσοις κατὰ γαστέρα , καὶ ἔντερα , ἢ ἀρτηρίαν τραχεῖαν , ἢ πνεύμονα πύον ἢ αἷμα περιέχεται , παντελοῦς κενώσεως δεῖται . τοῦ δὲ πλείονος ἐδέσματος , ἢ πόματος , ἔτι ὄντος προσφάτου , κατὰ τὴν ἀποκένωσιν ἡ ἐπανόρθωσις . ὅσα μὲν οὖν ἐν πνεύμονί τε καὶ θώρακι περιέχεται , μετὰ βηχῶν μὲν ἡ κένωσις , ὑπὸ δὲ φαρμάκων λεπτυντικῶν · ὅσα δὲ καθ’ ἧπαρ , ἢ φλέβας , ἢ ἀρτηρίας , ἢ νεφροὺς , ἤτοι δι’ οὔρων , ἢ γαστρός . ἀλλὰ δι’ οὔρων μὲν ὑπὸ τῶν λεπτυνόντων σφοδρῶς · διὰ γαστρὸς δὲ ὑπὸ τῶν ἑλκτικῶν τε καὶ ἀναστομωτικῶν . ὅσα μὲν οὖν κατὰ τὴν ἄτω γαστέρα , δι’ ἐμέτων · ὅσα δὲ κατὰ τὴν κάτω , δι’ ὑπαγωγῆς . ὅσα δὲ ὑπὸ τῷ δέρματι , διὰ τομῆς , ἢ καύσεως , ἢ φαρμάκων καυστικῶν . οὕτως δ’ ἐνίοτε καὶ ὅσα κατά τινα κοιλότητα φυσικὴν , ὡς ἐπὶ θώρακος . ἑνὶ δὲ κεφαλαίῳ , τῶν μὲν ὅλῳ τῷ γένει παρὰ φύσιν ἔν τισι μέρεσι περιεχομένων σκοπὸς τῆς ἰάσεως ἄρσις ἐστίν · εἰ δ’ ἀδύνατος γενέσθαι , μετάθεσις . ὅσα δὲ οὐχ ὅλῳ τῷ γένει παρὰ φύσιν ἐστὶν , ἀλλὰ τῷ ποσῷ , σκοπὸς τούτων ἡ ἀποκένωσις . ἡ δ’ εὕρεσις τῶν ἰασομένων αὐτὰ μέρος μέν τι κᾀξ αὐτῆς λαμβάνεται τῆς διαθέσεως · ἡ πλείστη δὲ ἐκ τῶν πεπονθότων μορίων . ὅσα δὲ ἐν τῷ τετραχύνθαι παρὰ φύσιν ἔχει , τὴν κατὰ φύσιν αὐτοῖς ἀντεισακτέον λειότητα · κατὰ μὲν οὖν ὀστοῦν ξύοντα , κατὰ δὲ τραχεῖαν ἀρτηρίαν ἢ γλῶτταν ἐκλεαίνοντα δι’ ὑγρῶν ἀδήκτων καὶ γλίσχρων . ὅσα δὲ τῷ λεῖα γενέσθαι παρὰ φύσιν ἔχει , τὴν κατὰ φύσιν αὐτοῖς ἀντεισακτέον τραχύτητα διά τε φαρμάκων ἱκανῶς ῥυπτικῶν καὶ διὰ βραχείας στύψεως .
Lemmas: ἐπί δέ ὁ περί ὁ διάπλασις ἔρχομαι ἤδη γένος , εἰς πολύς διαφορά τέμνω . ἀλλά ἀπό ὁ σαφής ὁ ἀρχή ὁ λόγος τίθημι , ὅς κατά ὁ ὁ σχῆμα ἐξάλλαξις γίγνομαι . ὁ μέν οὖν ἔτι αὐξάνω οἷος τε ὁ σχῆμα ὁ πολύς μόριον ἐπανορθόω , ὁ δέ αὐξάνω οὐκέτι . σκοπός δέ ὅς οἶος τε θεραπεύω , πρός ἐναντίος ἀπάγω ὁ διαστροφή . εἰ δέ κάταγμα οὐ ὀρθός διαπλάσσω ἁμαρτάνω τις κῶλον σχῆμα , πωρόω φθάνω , ἐάν ἔτι πρόσφατος ὁ πῶρος ὑπάρχω , κατάγνυμι χρή διαπλάσσω αὖθις ὀρθός , εἶτα πωρόω . εἰμί δέ ὁ ἔμφραξις ἐκ αὐτός γένος ὁ νόσημα . ὁ μέν ὑπό γλίσχρος καί παχύς γίγνομαι χυμός , εἷς μέν ἔχω καί αὐτός σκοπός ἐναντίος ὁ πάθος ὁ ἔμφραξις · αἴτιος δέ ὑγιεινός ὁ τε ῥυπτικός καί τμητικός ὁ φάρμακον . ὁ δέ ὑπό κόπρος σκληρός ἐμφράσσω ἔντερον , πρότερος μέν ἔχω ὁ ὁ σκληρότης ἐπανόρθωσις ἐκ ὑγρός καί λιπαρός κλύσμα , ἑξῆς δέ ὁ κένωσις ἐκ δριμύς . ὁ δέ ὑπό λίθος κατά κύστις , ἐν μέν ὁ παραυτίκα ὁ μετάθεσις · ἴασις δέ παντελής ἕνεκα ὁ διά τομή κομιδή . ὁ δέ ὁ παρά φύσις ἐν μόριον περιέχω ὑγρότης ἴασις ἐν ὁ παντελής κένωσις , καθά ἐπί ὁ ἔμπυος . ὁ δέ ἄμετρος πλήρωσις ἐν ἄμετρος κένωσις , καθά ἐπί ὁ κατά ὁ φλέψ αἷμα . ὡσαύτως καί ὅσος κατά γαστήρ , καί ἔντερον , ἤ ἀρτηρία τραχύς , ἤ πνεύμων πύον ἤ αἷμα περιέχω , παντελής κένωσις δέω . ὁ δέ πολύς ἔδεσμα , ἤ πόμα , ἔτι εἰμί πρόσφατος , κατά ὁ ἀποκένωσις ὁ ἐπανόρθωσις . ὅσος μέν οὖν ἐν πνεύμων τε καί θώραξ περιέχω , μετά βήξ μέν ὁ κένωσις , ὑπό δέ φάρμακον λεπτυντικός · ὅσος δέ κατά ἧπαρ , ἤ φλέψ , ἤ ἀρτηρία , ἤ νεφρός , ἤτοι διά ὅρος , ἤ γαστήρ . ἀλλά διά ὅρος μέν ὑπό ὁ λεπτύνω σφοδρός · διά γαστήρ δέ ὑπό ὁ ἑλκτικός τε καί ἀναστομωτικός . ὅσος μέν οὖν κατά ὁ ἄατος γαστήρ , διά ἔμετος · ὅσος δέ κατά ὁ κάτω , διά ὑπαγωγή . ὅσος δέ ὑπό ὁ δέρμα , διά τομή , ἤ καῦσις , ἤ φάρμακον καυστικός . οὕτως δέ ἐνίοτε καί ὅσος κατά τις κοιλότης φυσικός , ὡς ἐπί θώραξ . εἷς δέ κεφάλαιος , ὁ μέν ὅλος ὁ γένος παρά φύσις ἐν τις μέρος περιέχω σκοπός ὁ ἴασις ἄρσις εἰμί · εἰ δέ ἀδύνατος γίγνομαι , μετάθεσις . ὅσος δέ οὐ ὅλος ὁ γένος παρά φύσις εἰμί , ἀλλά ὁ πός , σκοπός οὗτος ὁ ἀποκένωσις . ὁ δέ εὕρεσις ὁ ἰάζω αὐτός μέρος μέν τις ἐͅκ αὐτός λαμβάνω ὁ διάθεσις · ὁ πολύς δέ ἐκ ὁ πάσχω μόριον . ὅσος δέ ἐν ὁ τραχύνω παρά φύσις ἔχω , ὁ κατά φύσις αὐτός ἀντεισακτέον λειότης · κατά μέν οὖν ὀστέον ξύω , κατά δέ τραχύς ἀρτηρία ἤ γλῶσσα ἐκλεαίνω διά ὑγρός ἄδηκτος καί γλίσχρος . ὅσος δέ ὁ λεῖος γίγνομαι παρά φύσις ἔχω , ὁ κατά φύσις αὐτός ἀντεισακτέον τραχύτης διά τε φάρμακον ἱκανός ῥυπτικός καί διά βραχύς στῦψις .