galenus.adhortatio-ad-artes-addiscendas 11
ἀγαθῶν οὖν τῶν ἐν τῇ φύσει τῶν μὲν περὶ ψυχὴν ὄντων τῶν δὲ περὶ σῶμα τῶν δ’ ἐκτός , καὶ παρὰ ταῦτ’ οὐδενὸς ἄλλου γένους ἀγαθῶν ἐπινοουμένου , ὅτι μὲν τῶν ψυχικῶν ἀγαθῶν οὐδ’ ὄναρ ποτὲ μετειλήφασιν οἱ ἀθλοῦντες εὔδηλον παντί . τὴν ἀρχὴν γὰρ οὐδ’ εἰ ψυχὴν ἔχουσι γιγνώσκουσι · τοσοῦτον ἀποδέουσι τοῦ λογικὴν αὐτὴν ἐπίστασθαι . σαρκῶν γὰρ ἀεὶ καὶ αἵματος ἀθροίζοντες πλῆθος ὡς ἐν βορβόρῳ πολλῷ τὴν ψυχὴν ἑαυτῶν ἔχουσι κατεσβεσμένην , οὐδὲν ἀκριβὲς νοῆσαι δυναμένην ἀλλ’ ἄνουν ὁμοίως τοῖς ἀλόγοις ζῴοις . ἴσως δ’ 〈 ἂν 〉 ἀμφισβητήσειαν ὡς τῶν περὶ τὸ σῶμά τινος ἀγαθῶν ἐπήβολοι . πότερον οὖν τῆς τιμιωτάτης ὑγιείας ἀμφισβητήσουσιν ; ἀλλ’ οὐδένας ἄλλους ἂν εὕροις ἐν σφαλερωτέρᾳ διαθέσει σώματος , εἴπερ Ἱπποκράτει δεῖ πιστεύειν εἰπόντι τὴν καὶ ἐπ’ ﻿ ἄκρον εὐεξίαν σφαλερὰν ὑπάρχειν , ἣν μεταδιώκουσιν οὗτοι . καὶ δὴ καὶ τὸ ‘ἄσκησις [ μὲν ] ὑγιείης , ἀκορίη τροφῆς , ἀοκνίη πόνων’ Ἱπποκράτει καλῶς εἰρημένον ἐπαινεῖται πρὸς ἁπάντων . οἳ δὲ τοὐναντίον ἐπιτηδεύουσιν , ὑπερπονοῦντές τε καὶ ὑπερπιπλάμενοι καὶ ὅλως τὸν τοῦ παλαιοῦ λόγον ὡς κορυβαντιῶντος κατεγνωκότες . ὃ μὲν γὰρ ὑγιεινὴν δίαιταν ὑποτιθέμενος ἔλεγε ‘πόνοι σιτία ποτὰ ὕπνοι ἀφροδίσια , πάντα μέτρια’ , οἳ δὲ τὰ γυμνάσια πέρα τοῦ προσήκοντος ἑκάστης ἡμέρας διαπονοῦσι τροφάς τε προσφέρονται σὺν ἀνάγκῃ , πολλάκις ἄχρι μέσων νυκτῶν ἐκτείνοντες τὴν ἐδωδήν , ὡς προσηκόντως ἄν τιν’ ἐπ’ αὐτῶν εἰπεῖν ‘ἄλλοι μέν ῥα θεοί τε καὶ ἀνέρες ἱπποκορυσταὶ εὗδον παννύχιοι μαλακῷ δεδμημένοι ὕπνῳ · ἀλλ’ οὐκ ἀθλητὰς κακοδαίμονας ὕπνος ἔμαρπτεν.’ ἀνὰ λόγον τοίνυν τούτοις καὶ ἡ τῶν ὕπνων αὐτοῖς ἔχει συμμετρία . ἡνίκα γὰρ οἱ κατὰ φύσιν βιοῦντες ἀπὸ τῶν ἔργων ἥκουσιν ἐδεσμάτων δεόμενοι , τηνικαῦθ’ οὗτοι διανίστανται τῶν ὕπνων , ὥστ’ ἐοικέναι τὸν βίον αὐτῶν ὑῶν διαγωγῇ · πλήν γ’ ὅσον οἱ μὲν ὕες οὐχ ὑπερπονοῦσιν οὐδὲ πρὸς ἀνάγκην ἐσθίουσιν , οἳ δὲ καὶ ταῦτα πάσχουσι καὶ ῥοδοδάφναις ἐνίοτε τὰ νῶτα διακναίονται . ὁ μὲν οὖν παλαιὸς Ἱπποκράτης πρὸς οἷς εἶπον ἔμπροσθεν ἔτι καὶ ταῦτά φησι ‘τὸ κατὰ πολὺ καὶ ἐξαπίνης πληροῦν ἢ κενοῦν ἢ θερμαίνειν ἤ ψύχειν ἢ ἄλλως ὁπωσοῦν τὸ σῶμα κινεῖν σφαλερόν’ . ‘πᾶν γάρ , φησί , τὸ πολὺ τῇ φύσει πολέμιον.’ οἳ δ’ οὔτε τούτων ἐπαίουσιν οὔτε τῶν ἄλλων ὅσα καλῶς εἰπόντος ἐκείνου παραβαίνουσιν , ἀλλὰ πάντ’ ἐξ ὑπεναντίου τοῖς ὑγιεινοῖς παραγγέλμασιν ἐπιτηδεύουσιν . καὶ διὰ τοῦτ’ ἂν ἔγωγε φαίην ἄσκησιν οὐχ ὑγιείας ἀλλὰ νόσου μᾶλλον εἶναι τὸ ἐπιτήδευμα . τοῦτο δ’ οἶμαι καὶ αὐτὸν τὸν Ἱπποκράτην φρονεῖν ἐπειδὰν λέγῃ ‘διάθεσις ἀθλητικὴ οὐ φύσει , ἕξις ὑγιεινὴ κρείσσων’ . οὐ γὰρ μόνον τοῦ κατὰ φύσιν ἐστερῆσθαι τὸ ἐπιτήδευμα δι’ ὧν εἶπεν ἐδήλωσεν , ἀλλ’ οὐδ’ ἕξιν ὠνόμασε τὴν διάθεσιν αὐτῶν , ἀφαιρούμενος καὶ τῆς προσηγορίας αὐτοὺς ᾗ προσαγορεύουσιν ἅπαντες οἱ παλαιοὶ τοὺς ὄντως ὑγιαίνοντας . ἡ μὲν γὰρ ἕξις ἔμμονός τίς ἐστι καὶ δυσαλλοίωτος διάθεσις , ἡ δὲ τῶν ἀθλητῶν ἐπ’ ἄκρον εὐεξία σφαλερά τε καὶ εὐμετάπτωτος . οὔτε γὰρ πρόσθεσιν ἔτι διὰ τὴν ἀκρότητα χωρεῖ καὶ τῷ μὴ δύνασθαι μένειν ἐπὶ ταὐτοῦ μηδ’ ἀτρεμεῖν λοιπὴν ἔχει τὴν ἐπὶ τὸ χεῖρον ὁδόν . οὕτως μὲν ἀθλοῦσιν αὐτοῖς διάκειται τὸ σῶμα , καταλύσασι δὲ πολὺ δή τι χεῖρον . ἔνιοι μὲν γὰρ μετ’ ὀλίγον ἀποθνῄσκουσιν , ἔνιοι δ’ ἐπὶ πλέον 〈 μὲν 〉 ἥκουσιν ἡλικίας , ἀλλ’ οὐδ’ αὐτοὶ γηρῶσιν οὐδὲ κἂν ἀφίκωνταί ποτ’ εἰς τοῦτο , τῶν Ὁμηρικῶν οὐδὲν ἀπολείπονται Λιτῶν , ‘χωλοί τε ῥυσοί τε παραβλῶπές τ’ ὀφθαλμώ’ ἀποτελούμενοι . ὡς γὰρ τὰ διασεισθέντα τῶν τειχῶν ἀπὸ μηχανημάτων ἑτοίμως ὑπὸ τῆς τυχούσης διαλύεται βλάβης , οὔτε σεισμὸν οὔτ’ ἄλλην τινὰ βραχυτέραν δυνάμενα φέρειν περίστασιν , οὕτω καὶ τὰ τῶν ἀθλητῶν σώματα σαθρὰ καὶ ἀσθενῆ ταῖς κατὰ τὴν ἐπιτήδευσιν γεγονότα πληγαῖς ἕτοιμα πρὸς τὸ πάσχειν ἐστὶν ἐπὶ ταῖς τυχούσαις προφάσεσιν . οἱ μὲν γὰρ ὀφθαλμοὶ περιορωρυγμένοι πολλάκις ὅθ’ ἡ δύναμις οὐκέτ’ ἀντέχει πληροῦνται ῥευμάτων , οἱ δ’ ὀδόντες ἅτε διασεσεισμένοι πολλάκις ἐπιλειπούσης ἐν τῷ χρόνῳ τῆς δυνάμεως αὐτοὺς ἑτοίμως ἐκπίπτουσι , τὰ δὲ λυγισθέντα τῶν ἄρθρων ἀσθενῆ πρὸς πᾶσαν τὴν ἔξωθεν βίαν γίγνεται , καὶ πᾶν ῥῆγμα καὶ σπάσμα ῥᾳδίως κινεῖται . σωματικῆς μὲν οὖν ὑγιείας ἕνεκα φανερὸν ὡς οὐδὲν ἄλλο γένος ἀθλιώτερόν ἐστι τῶν ἀθλητῶν . ὥστ’ εἰκότως ἄν τις εἴποι συγγενῶς ὀνομάζεσθαι , 〈 ἢ ἀπὸ τοῦ ἀθλίου 〉 τῶν ἀθλητῶν προσαγορευθέντων ἢ ἀπὸ τοῦ ἀθλητοῦ τὴν προσηγορίαν τῶν ἀθλίων ἐσχηκότων ἢ κοινῶς ἀμφοτέρων καθάπερ ἀπὸ πηγῆς μιᾶς τῆς ἀθλιότητος ὠνομασμένων .
Lemmas: ἀγαθός οὖν ὁ ἐν ὁ φύσις ὁ μέν περί ψυχή εἰμί ὁ δέ περί σῶμα ὁ δέ ἐκτός , καί παρά οὗτος οὐδείς ἄλλος γένος ἀγαθός ἐπινοέω , ὅτι μέν ὁ ψυχικός ἀγαθός οὐδέ ὄναρ ποτέ μεταλαμβάνω ὁ ἀθλέω εὔδηλος πᾶς . ὁ ἀρχή γάρ οὐδέ εἰ ψυχή ἔχω γιγνώσκω · τοσοῦτος ἀποδέω ὁ λογικός αὐτός ἐπίσταμαι . σάρξ γάρ ἀεί καί αἷμα ἀθροίζω πλῆθος ὡς ἐν βόρβορος πολύς ὁ ψυχή ἑαυτοῦ ἔχω κατασβέννυμι , οὐδείς ἀκριβής νοέω δύναμαι ἀλλά ἄνοος ὅμοιος ὁ ἄλογος ζῷον . ἴσως δέ 〈 ἄν 〉 ἀμφισβητέω ὡς ὁ περί ὁ σῶμα τις ἀγαθός ἐπήβολος . πότερος οὖν ὁ τίμιος ὑγίεια ἀμφισβητέω ; ἀλλά οὐδείς ἄλλος ἄν εὑρίσκω ἐν σφαλερός διάθεσις σῶμα , εἴπερ Ἱπποκράτης δέω πιστεύω λέγω ὁ καί ἐπί ﻿ ἄκρος εὐεξία σφαλερός ὑπάρχω , ὅς μεταδιώκω οὗτος . καί δή καί ὁ ἄσκησις [ μέν ] ὑγίεια , ἀκορία τροφή , ἀοκνία πόνος Ἱπποκράτης καλός λέγω ἐπαινέω πρός ἅπας . ὁ δέ ἐναντίος ἐπιτηδεύω , ὑπερπονέω τε καί ὑπερπίμπλημι καί ὅλος ὁ ὁ παλαιός λόγος ὡς Κορυβαντιάω καταγιγνώσκω . ὁ μέν γάρ ὑγιεινός δίαιτα ὑποτίθημι λέγω πόνος σιτίον ποτός ὕπνος ἀφροδίσιος , πᾶς μετριάω , ὁ δέ ὁ γυμνάσιον πέρα ὁ προσήκω ἕκαστος ἡμέρα διαπονέω τροφή τε προσφέρω σύν ἀνάγκη , πολλάκις ἄχρι μέσος νύξ ἐκτείνω ὁ ἐδωδή , ὡς προσηκόντως ἄν τις ἐπί αὐτός λέγω ἄλλος μέν ἄρα θεός τε καί ἀνήρ ἱπποκορυστής εὕδω παννύχιος μαλακός δαμάζω ὕπνος · ἀλλά οὐ ἀθλητής κακοδαίμων ὕπνος μάρπτω ἀνά λόγος τοίνυν οὗτος καί ὁ ὁ ὕπνος αὐτός ἔχω συμμετρία . ἡνίκα γάρ ὁ κατά φύσις βιάζω ἀπό ὁ ἔργον ἥκω ἔδεσμα δέω , τηνικαῦτα οὗτος διανίσταμαι ὁ ὕπνος , ὥστε ἔοικα ὁ βίος αὐτός ὗς διαγωγή · πλήν γε ὅσος ὁ μέν ὗς οὐ ὑπερπονέω οὐδέ πρός ἀνάγκη ἐσθίω , ὁ δέ καί οὗτος πάσχω καί ῥοδοδάφνη ἐνίοτε ὁ νῶτον διακναίω . ὁ μέν οὖν παλαιός Ἱπποκράτης πρός ὅς λέγω ἔμπροσθεν ἔτι καί οὗτος φημί τότος κατά πολύς καί ἐξαπίνης πληρόω ἤ κενόω ἤ θερμαίνω ἤ ψύχω ἤ ἄλλος ὁπωσοῦν ὁ σῶμα κινέω σφαλερός . πᾶς γάρ , φημί , ὁ πολύς ὁ φύσις πολέμιος ὁ δέ οὔτε οὗτος ἐπαίω οὔτε ὁ ἄλλος ὅσος καλός λέγω ἐκεῖνος παραβαίνω , ἀλλά πᾶς ἐκ ὑπεναντίος ὁ ὑγιεινός παράγγελμα ἐπιτηδεύω . καί διά οὗτος ἄν ἐγώ φημί ἄσκησις οὐ ὑγίεια ἀλλά νόσος μάλα εἰμί ὁ ἐπιτήδευμα . οὗτος δέ οἴομαι καί αὐτός ὁ Ἱπποκράτης φρονέω ἐπειδάν λέγω διάθεσις ἀθλητικός οὐ φύσις , ἕξις ὑγιεινός κραίνω . οὐ γάρ μόνος ὁ κατά φύσις στερέω ὁ ἐπιτήδευμα διά ὅς λέγω δηλόω , ἀλλά οὐδέ ἕξις ὀνομάζω ὁ διάθεσις αὐτός , ἀφαιρέω καί ὁ προσηγορία αὐτός ὅς προσαγορεύω ἅπας ὁ παλαιός ὁ ὄντως ὑγιαίνω . ὁ μέν γάρ ἕξις ἔμμονος τις εἰμί καί δυσαλλοίωτος διάθεσις , ὁ δέ ὁ ἀθλητής ἐπί ἄκρον εὐεξία σφαλερός τε καί εὐμετάπτωτος . οὔτε γάρ πρόσθεσις ἔτι διά ὁ ἀκρότης χωρέω καί ὁ μή δύναμαι μένω ἐπί αὐτός μηδέ ἀτρεμέω λοιπός ἔχω ὁ ἐπί ὁ κακός ὁδός . οὕτως μέν ἀθλέω αὐτός διάκειμαι ὁ σῶμα , καταλύω δέ πολύς δή τις κακός . ἔνιοι μέν γάρ μετά ὀλίγος ἀποθνῄσκω , ἔνιοι δέ ἐπί πολύς 〈 μέν 〉 ἥκω ἡλικία , ἀλλά οὐδέ αὐτός γηράσκω οὐδέ ἐάν ἀφικνέομαι ποτέ εἰς οὗτος , ὁ Ὁμηρικός οὐδείς ἀπολείπω Λιτή , χωλός τε ῥυσός τε παραβλώψ τε ὀφθαλμός ἀποτελέω . ὡς γάρ ὁ διασείω ὁ τεῖχος ἀπό μηχάνημα ἑτοῖμος ὑπό ὁ τυγχάνω διαλύω βλάβη , οὔτε σεισμός οὔτε ἄλλος τις βραχύς δύναμαι φέρω περίστασις , οὕτως καί ὁ ὁ ἀθλητής σῶμα σαθρός καί ἀσθενής ὁ κατά ὁ ἐπιτήδευσις γίγνομαι πληγή ἑτοῖμος πρός ὁ πάσχω εἰμί ἐπί ὁ τυγχάνω πρόφασις . ὁ μέν γάρ ὀφθαλμός περιορύσσω πολλάκις ὅτε ὁ δύναμις οὐκέτι ἀντέχω πληρόω ῥεῦμα , ὁ δέ ὀδούς ἅτε διασείω πολλάκις ἐπιλείπω ἐν ὁ χρόνος ὁ δύναμις αὐτός ἑτοῖμος ἐκπίπτω , ὁ δέ λυγίζω ὁ ἄρθρον ἀσθενής πρός πᾶς ὁ ἔξωθεν βία γίγνομαι , καί πᾶς ῥῆγμα καί σπάσμα ῥᾴδιος κινέω . σωματικός μέν οὖν ὑγίεια ἕνεκα φανερός ὡς οὐδείς ἄλλος γένος ἄθλιος εἰμί ὁ ἀθλητής . ὥστε ἔοικα ἄν τις λέγω συγγενής ὀνομάζω , 〈 ἤ ἀπό ὁ ἄθλιος 〉 ὁ ἀθλητής προσαγορεύω ἤ ἀπό ὁ ἀθλητής ὁ προσηγορία ὁ ἄθλιος ἔχω ἤ κοινός ἀμφότερος καθά ἀπό πηγή εἷς ὁ ἀθλιότης ὀνομάζω .