galenus.adhortatio-ad-artes-addiscendas 13
ἀλλ’ ἴσως τῶν 〈 μὲν 〉 εἰρημένων οὐδενός , ἰσχύος 〈 δ’ 〉 ἀντιποιήσονται · τοῦτο γὰρ εὖ οἶδ’ ὅτι φήσουσιν , ἰσχυρότατοι πάντων εἶναι . ποίας , ὦ πρὸς θεῶν , ἰσχύος καὶ ποῦ χρησίμης ; πότερον τῆς εἰς τὰ γεωργικὰ τῶν ἔργων ; πάνυ μὲν οὖν καλῶς ἢ σκάπτειν ἢ θερίζειν ἢ ἀροῦν 〈 ἤ 〉 τι τῶν ἄλλων τῶν κατὰ γεωργίαν δύνανται . ἀλλ’ ἴσως 〈 τῆς 〉 εἰς τὰ πολεμικά ; τὸν Εὐριπίδην αὖθίς μοι κάλει , ὅστις αὐτοὺς ὑμνήσει λέγων ‘πότερα μαχοῦνται πολεμίοισιν , ἐν χεροῖν δίσκους ἔχοντες;’ τῷ γὰρ ὄντι ‘οὐδεὶς σιδήρου ταῦτα μωραίνει πέλας’ . ἀλλὰ πρὸς κρύος καὶ θάλπος ἰσχυροί ; αὐτοῦ γε τοῦ Ἡρακλέους ζηλωταί , ὡς ἑνὶ καὶ χειμῶνι καὶ θέρει σκέπεσθαι δέρματι , ὡς ἀνυπόδετοι διατελεῖν , ὑπαίθριοι κοιμᾶσθαι , χαμευνεῖν · ἐν ἅπασι γὰρ τούτοις τῶν νεογνῶν παίδων εἰσὶν ἀσθενέστεροι . ἐν τίνι τοίνυν ἔτι τὴν ἰσχὺν ἐπιδείξονται ἢ ἐπὶ τίνι μέγα φρονήσουσιν ; οὐ γὰρ δήπου [ ὅτι ἐπὶ ] τῷ τοὺς σκυτοτόμους ἢ 〈 τοὺς 〉 τέκτονας ἢ τοὺς οἰκοδόμους οἷοί τ’ εἶναι καταβάλλειν ἐν παλαίστρᾳ τε καὶ σταδίῳ ; τάχ’ οὖν ἐπὶ τῷ δι’ ὅλης ἡμέρας κονίεσθαι 〈 θαυμάζεσθαι 〉 δικαιοῦσιν · ἀλλὰ τοῦτό γε καὶ τοῖς ὄρτυξι καὶ τοῖς πέρδιξιν ὑπάρχει , καὶ εἴπερ ἐπὶ τούτῳ , μέγα χρὴ φρονεῖν 〈 καὶ 〉 ἐπὶ τῷ δι’ ὅλης ἡμέρας βορβόρῳ λούεσθαι . ἀλλὰ νὴ Δία τῶν ἱερουργημένων ἕνα ταύρων ἀναθέμενος τοῖς ὤμοις ὁ Μίλων ἐκεῖνος ὁ Κροτωνιάτης διεκόμισέ ποτε τὸ στάδιον . ὦ τῆς ὑπερβαλλούσης ἀνοίας , ὡς μηδὲ τοῦτο γιγνώσκειν ὅτι πρὸ βραχέος τὸ βαρύτατον τοῦτο σῶμα τοῦ ταύρου ζῶντος ἐβάσταζεν ἡ ψυχὴ τοῦ ζῴου , καὶ πολλῷ γ’ ἀκοπώτερον ἢ ὁ Μίλων , ἥ γε καὶ θεῖν ἠδύνατο βαστάζουσα · ἀλλ’ ὅμως οὐδενὸς ἦν ἀξία , παραπλησίως τῇ Μίλωνος . ἐδήλωσε δὲ καὶ ἡ τελευτὴ τἀνδρὸς ὅπως ἦν ἀνόητος · ὅς γε θεασάμενός ποτε νεανίσκον σχίζοντα κατὰ μῆκος ξύλον ἐνθέσει σφηνῶν , ἐκεῖνον μὲν ἀπέστησε καταγελάσας , αὐτὸς δὲ διὰ τῶν ἑαυτοῦ χειρῶν μόνων ἐτόλμησε διασπᾶν αὐτό . κἄπειθ’ ὅσον εἶχεν ἰσχύος εὐθὺς ἐν τῇ πρώτῃ προσβολῇ πληρώσας διέστησε μὲν ἑκατέρωσε τὰ μέρη τοῦ ξύλου , τῶν σφηνῶν δ’ ἐκπεσόντων ἐν τῷδε τὸ λοιπὸν τοῦ ξύλου μέρος ἀδυνατῶν διαστῆσαι μέχρι πολλοῦ μὲν ἀντεῖχεν , ὕστερον δὲ νικηθεὶς οὐκ ἔφθασε κομίσασθαι τὰς χεῖρας , ἀλλ’ ὑπὸ τῶν μερῶν τοῦ ξύλου συνελθόντων ἀλλήλοις καταληφθεῖσαι συνετρίβησαν μὲν αὗται πρῶται , θανάτου δ’ οἰκτροῦ τῷ Μίλωνι κατέστησαν αἴτιαι . πάνυ μὲν οὖν ὤνησεν αὐτὸν εἰς τὸ μηδὲν παθεῖν ὁ νεκρὸς ταῦρος ἐν τῷ σταδίῳ βασταχθείς · ἢ τὸ κοινὸν τῶν Ἑλλήνων ἔσωσεν ἄν , ἡνίκα πρὸς τὸν βάρβαρον ἐπολέμουν , ἡ τοιαύτη τοῦ Μίλωνος ἐνέργεια [ περὶ τὸν ταῦρον ] , ἀλλ’ οὐχ ἡ Θεμιστοκλέους σοφία πρῶτον μὲν ὑποκριναμένου καλῶς τὸν χρησμόν , εἶτα στρατηγήσαντος ὡς ἐχρῆν ; ‘σοφὸν γὰρ ἓν βούλευμα 〈 τὰς 〉 πολλὰς χέρας νικᾷ , σὺν ὅπλοις δ’ ἀμαθία χεῖρον κακόν . ὅτι μὲν εἰς οὐδὲν τῶν κατὰ τὸν βίον ἔργων χρήσιμος ἡ τῶν ἀθλητῶν ἄσκησις , εὖ οἶδ’ ὅτι σαφὲς ἤδη γέγονεν · ὅτι δὲ καὶ ἐν αὐτοῖς οἷς ἀσκοῦσιν οὐδενός εἰσιν ἄξιοι λόγου μάθοιτ’ ἄν , εἰ διηγησαίμην ὑμῖν τὸν μῦθον ἐκεῖνον , ὃν τῶν οὐκ ἀμούσων ἀνδρῶν τις ἐντείνας ἔπεσι διεσκεύασεν . ἐστὶ δὲ οὗτος . εἰ Λιὸς γνώμῃ πᾶσι τοῖς ζῴοις ὁμόνοια καὶ κοινωνία γένοιτο πρὸς τὸν βίον , ὡς τὸν ἐν Ὀλυμπίᾳ κήρυκα μὴ μόνον ἀνθρώπους τοὺς ἀγωνιουμένους καλεῖν , ἀλλὰ καὶ πᾶσιν ἐπιτρέπειν τοῖς ζῴοις εἰς τὸ στάδιον ἥκειν [ ἓν ] , οὐδένα ἂν ἄνθρωπον οἶμαι στεφθήσεσθαι . ‘ἐν μὲν γὰρ δολιχῷ ὑπέρτατος , φησίν , ὁ ἵππος ἔσται , τὸ στάδιον δὲ λαγωὸς ἀποίσεται , ﻿ ἐν δὲ διαύλῳ δορκὰς ἀριστεύσει . μερόπων δ’ ἐναρίθμιος οὐδεὶς ἐν ποσίν , ὦ κοῦφοι ἀσκήτορες , ἄθλιοι ἄνδρες.’ ἀλλ’ οὐδὲ τῶν ἀφ’ Ἡρακλέους τις ἐλέφαντος ἢ λέοντος ἰσχυρότερος ἂν φανείη . οἶμαι δ’ ὅτι καὶ ταῦρος πυγμῇ στεφθήσεται . ‘καὶ ὄνος , φησί , λὰξ ὅτι εἰ βούλεται ἐρίσας αὐτὸς τὸν στέφανον οἴσεται . αὐτὰρ ἐν ἱστορίῃ πολυπείρῳ γράψεται ὄνος , ὅτι παγκράτιον νίκησέ ποτ’ ἄνδρα ( εἰκοστὴ δὲ καὶ πρώτη ὀλυμπιὰς ἦν ὅτ’ ἐνίκα ) Ὀγκηστής.’ πάνυ χαριέντως οὗτος ὁ μῦθος ἐπιδείκνυσι τὴν ἀθλητικὴν ἰσχὺν οὐ τῶν ἀνθρωπίνων οὖσαν ἀσκημάτων · καίτοι γ’ εἰ μηδ’ ἐν ἰσχύι πρωτεύουσι τῶν ζῴων οἱ ἀθληταί , τίνος ἂν ἔτι τῶν ἄλλων ἐπήβολοι γενηθεῖεν ἀγαθῶν ;
Lemmas: ἀλλά ἴσως ὁ 〈 μέν 〉 λέγω οὐδείς , ἰσχύς 〈 δέ 〉 ἀντιποιέω · οὗτος γάρ εὖ οἶδα ὅτι φημί , ἰσχυρός πᾶς εἰμί . ποῖος , ὦ πρός θεός , ἰσχύς καί ποῦ χρήσιμος ; πότερος ὁ εἰς ὁ γεωργικός ὁ ἔργον ; πάνυ μέν οὖν καλός ἤ σκάπτω ἤ θερίζω ἤ ἀρόω 〈 ἤ 〉 τις ὁ ἄλλος ὁ κατά γεωργία δύναμαι . ἀλλά ἴσως 〈 ὁ 〉 εἰς ὁ πολεμικός ; ὁ Εὐριπίδης αὖθις ἐγώ καλέω , ὅστις αὐτός ὑμνέω λέγω πότερος μαχέομαι πολέμιος , ἐν χείρ δίσκος ἔχω ὁ γάρ εἰμί οὐδείς σίδηρος οὗτος μωραίνω πέλα . ἀλλά πρός κρύος καί θάλπος ἰσχυρός ; αὐτός γε ὁ Ἡρακλῆς ζηλωτής , ὡς εἷς καί χειμών καί θέρος σκέπω δέρμα , ὡς ἀνυπόδετος διατελέω , ὑπαίθριος κοιμάω , χαμευνέω · ἐν ἅπας γάρ οὗτος ὁ νεογνός παῖς εἰμί ἀσθενής . ἐν τίς τοίνυν ἔτι ὁ ἰσχύς ἐπιδείκνυμι ἤ ἐπί τίς μέγας φρονέω ; οὐ γάρ δήπου [ ὅτι ἐπί ] ὁ ὁ σκυτότομος ἤ 〈 ὁ 〉 τέκτων ἤ ὁ οἰκοδόμος οἷος τε εἰμί καταβάλλω ἐν παλαίστρα τε καί στάδιον ; τάχα οὖν ἐπί ὁ διά ὅλος ἡμέρα κονίω 〈 θαυμάζω 〉 δικαιόω · ἀλλά οὗτος γε καί ὁ ὄρτυξ καί ὁ πέρδιξ ὑπάρχω , καί εἴπερ ἐπί οὗτος , μέγας χρή φρονέω 〈 καί 〉 ἐπί ὁ διά ὅλος ἡμέρα βόρβορος λούω . ἀλλά νή Ζεύς ὁ ἱερουργέω εἷς ταῦρος ἀνατίθημι ὁ ὦμος ὁ Μίλων ἐκεῖνος ὁ Κροτωνιάτης διακομίζω ποτέ ὁ στάδιον . ὦ ὁ ὑπερβάλλω ἄνοια , ὡς μηδέ οὗτος γιγνώσκω ὅτι πρό βραχύς ὁ βαρύς οὗτος σῶμα ὁ ταῦρος ζάω βαστάζω ὁ ψυχή ὁ ζῷον , καί πολύς γε ἄκοπος ἤ ὁ Μίλων , ὁ γε καί θέω δύναμαι βαστάζω · ἀλλά ὅμως οὐδείς εἰμί ἄξιος , παραπλήσιος ὁ Μίλων . δηλόω δέ καί ὁ τελευτή ἀνήρ ὅπως εἰμί ἀνόητος · ὅς γε θεάομαι ποτέ νεανίσκος σχίζω κατά μῆκος ξύλον ἔνθεσις σφήν , ἐκεῖνος μέν ἀφίστημι καταγελάω , αὐτός δέ διά ὁ ἑαυτοῦ χείρ μόνος τολμάω διασπάω αὐτός . ἔπειτα ὅσος ἔχω ἰσχύς εὐθύς ἐν ὁ πρῶτος προσβολή πληρόω διΐστημι μέν ἑκατέρωσε ὁ μέρος ὁ ξύλον , ὁ σφήν δέ ἐκπίπτω ἐν ὅδε ὁ λοιπός ὁ ξύλον μέρος ἀδυνατέω διΐστημι μέχρι πολύς μέν ἀντέχω , ὕστερον δέ νικάω οὐ φθάνω κομίζω ὁ χείρ , ἀλλά ὑπό ὁ μέρος ὁ ξύλον συνέρχομαι ἀλλήλων καταλαμβάνω συντρίβω μέν οὗτος πρῶτος , θάνατος δέ οἰκτρός ὁ Μίλων καθίστημι αἴτιος . πάνυ μέν οὖν ὀνίνημι αὐτός εἰς ὁ μηδείς πάσχω ὁ νεκρός ταῦρος ἐν ὁ στάδιον βαστάζω · ἤ ὁ κοινός ὁ Ἕλλην σῴζω ἄν , ἡνίκα πρός ὁ βάρβαρος πολεμέω , ὁ τοιοῦτος ὁ Μίλων ἐνέργεια [ περί ὁ ταῦρος ] , ἀλλά οὐ ὁ Θεμιστοκλῆς σοφία πρῶτος μέν ὑποκρίνομαι καλός ὁ χρησμός , εἶτα στρατηγέω ὡς χρή ; σοφός γάρ εἷς βούλευμα 〈 ὁ 〉 πολύς χείρ νικάω , σύν ὅπλον δέ ἀμαθία κακός κακός . ὅτι μέν εἰς οὐδείς ὁ κατά ὁ βίος ἔργον χρήσιμος ὁ ὁ ἀθλητής ἄσκησις , εὖ οἶδα ὅτι σαφής ἤδη γίγνομαι · ὅτι δέ καί ἐν αὐτός ὅς ἀσκέω οὐδείς εἰμί ἄξιος λόγος μανθάνω ἄν , εἰ διηγέομαι σύ ὁ μῦθος ἐκεῖνος , ὅς ὁ οὐ ἄμουσος ἀνήρ τις ἐντείνω ἔπος διασκευάζω . εἰμί δέ οὗτος . εἰ Λίς γνώμη πᾶς ὁ ζῷον ὁμόνοια καί κοινωνία γίγνομαι πρός ὁ βίος , ὡς ὁ ἐν Ὀλυμπία κῆρυξ μή μόνος ἄνθρωπος ὁ ἀγωνίζομαι καλέω , ἀλλά καί πᾶς ἐπιτρέπω ὁ ζῷον εἰς ὁ στάδιον ἥκω [ εἷς ] , οὐδείς ἄν ἄνθρωπος οἴομαι στέφω . ἐν μέν γάρ δολιχός ὑπέρ , φημί , ὁ ἵππος εἰμί , ὁ στάδιον δέ λαγώς ἀποφέρω , ﻿ ἐν δέ δίαυλος δορκάς ἀριστεύω . μέροψ δέ ἐναρίθμιος οὐδείς ἐν πούς , ὦ κοῦφος ἀσκήτωρ , ἄθλιος ἄνδρος ἀλλά οὐδέ ὁ ἀπό Ἡρακλῆς τις ἐλέφας ἤ λέων ἰσχυρός ἄν φαίνω . οἴομαι δέ ὅτι καί ταῦρος πυγμή στέφω . καί ὄνος , φημί , λάξ ὅτι εἰ βούλομαι ἐρίζω αὐτός ὁ στέφανος φέρω . ἀτάρ ἐν ἱστορία πολύπειρος γράφω ὄνος , ὅτι παγκράτιον νικάω ποτέ ἀνήρ ( εἰκοστός δέ καί πρῶτος ὀλυμπιάς εἰμί ὅτε νικάω ) Ὀγκηστής πάνυ χαρίεις οὗτος ὁ μῦθος ἐπιδείκνυμι ὁ ἀθλητικός ἰσχύς οὐ ὁ ἀνθρώπινος εἰμί ἄσκημα · καίτοι γε εἰ μηδέ ἐν ἰσχύς πρωτεύω ὁ ζῷον ὁ ἀθλητής , τίς ἄν ἔτι ὁ ἄλλος ἐπήβολος γίγνομαι ἀγαθός ;