galenus.adhortatio-ad-artes-addiscendas 9
ἄγετ’ οὖν , ὦ παῖδες , ὁπόσοι τῶν ἐμῶν ἀκηκοότες λόγων ἐπὶ τέχνης μάθησιν ὥρμησθε · μή τις ὑμᾶς ἀπατεὼν καὶ γόης ἀνὴρ παρακρουσάμενός ποτε ματαιοτεχνίαν ἢ κακοτεχνίαν ἐκδιδάξηται , γιγνώσκοντας ὡς ὁπόσοις τῶν ἐπιτηδευμάτων οὔκ ἐστι τὸ τέλος βιωφελές , ταῦτ’ οὐκ εἰσὶ τέχναι . καὶ περὶ μὲν τῶν ἄλλων ὑμᾶς καὶ πάνυ πέποιθα γιγνώσκειν ὅτι μηδὲν τούτων ἐστὶ τέχνη , οἷον τό τε πετευρίζειν καὶ βαδίζειν ἐπὶ σχοινίων λεπτῶν ἐν κύκλῳ τε περιδινεῖσθαι μὴ σκοτούμενον ... οἷα τὰ Μυρμηκίδου τοῦ Ἀθηναίου καὶ Καλλικράτους τοῦ Λακεδαιμονίου . τὸ δὲ τῶν ἀθλητῶν ἐπιτήδευμα μόνον ὑποπτεύω , μή ποτ’ ἄρα τοῦτο καὶ ῥώμην σώματος ἐπαγγελλόμενον καὶ τὴν παρὰ τοῖς πολλοῖς δόξαν ἐπαγόμενον , δημοσίᾳ παρὰ τοῖς πατράσι [ τετιμημένον ] ἡμερησίαις ἀργυρίου δόσεσιν καὶ ὅλως ἴσα τοῖς ἀριστεῦσι τετιμημένον , ἐξαπατήσῃ τινὰ τῶν νέων ὡς προκριθῆναί τινος τέχνης . ὅθεν ἄμεινον προδιασκέψασθαι περὶ αὐτοῦ · εὐεξαπάτητος γὰρ ἕκαστος ἐν οἷς ἐστιν ἀπρόσκεπτος . τὸ δὴ τῶν ἀνθρώπων γένος , ὦ παῖδες , ἐπικοινωνεῖ θεοῖς τε καὶ τοῖς ἀλόγοις ζῴοις , τοῖς μὲν καθ’ ὅσον λογικόν ἐστι , τοῖς δὲ καθ’ ὅσον θνητόν . βέλτιον οὖν ἐστι τῆς πρὸς τὰ κρείττονα κοινωνίας αἰσθανόμενον ἐπιμελήσασθαι παιδείας , ἧς τυχόντες μὲν τὸ μέγιστον τῶν ἀγαθῶν ἕξομεν , ἀποτυχόντες δ’ οὐκ αἰσχυνούμεθα τῶν χειρίστων ζῴων ἐλαττούμενοι . σώματος δ’ ἄσκησις ἀθλητικὴ ἀποτυγχανομένη μὲν αἰσχίστη , ἐπιτυγχανομένη δὲ τῶν ἀλόγων ζῴων οὐδέπω κρείττων . τίς γὰρ λεόντων ἢ ἐλεφάντων ἀλκιμώτερος , τίς δ’ ὠκύτερος λαγωοῦ ; τίς δ’ οὐκ οἶδεν , ὡς καὶ τοὺς θεοὺς δι’ οὐδὲν ἄλλ’ ἢ διὰ τὰς τέχνας ἐπαινοῦμεν , οὕτως καὶ τῶν ἀνθρώπων τοὺς ἀρίστους θείας ἀξιωθῆναι τιμῆς , οὐχ ὅτι καλῶς ἔδραμον ἐν τοῖς ἀγῶσιν ἢ δίσκον ἔρριψαν ἢ διεπάλαισαν , ἀλλὰ διὰ τὴν ἀπὸ τῶν τεχνῶν εὐεργεσίαν . Ἀσκληπιός γέ τοι καὶ Διόνυσος , εἴτ’ ἄνθρωποι πρότερον ἤστην εἴτ’ ἀρχῆθεν θεοί , τιμῶν ἀξιοῦνται μεγίστων , ὃ μὲν διὰ τὴν ἰατρικήν , ὃ δ’ ὅτι τὴν περὶ τὰς ἀμπέλους ἠμᾶς τέχνην ἐδίδαξεν . εἰ δ’ οὐκ ἐθέλεις ἐμοὶ πείθεσθαι , τόν γε θεὸν αἰδέσθητι τὸν Πύθιον · οὗτός ἐστιν ὁ καὶ τὸν Σωκράτην εἰπὼν ἀνδρῶν ἁπάντων σοφώτατον εἶναι , καὶ τῷ Λυκούργῳ προσφωνήσας ὧδ’ εἶπεν · ἥκεις , ὦ Λυκόοργε , ἐμὸν ποτὶ πίονα νηὸν Ζηνὶ φίλος καὶ πᾶσιν Ὀλύμπια δώματ’ ἔχουσι . δίζω ἤ σε θεὸν μαντεύσομαι ἢ ἄνθρωπον , ἀλλ’ ἔτι καὶ μᾶλλον θεὸν ἔλπομαι , ὦ Λυκόοργε . ὁ δ’ αὐτὸς οὗτος θεὸς καὶ τὸν Ἀρχίλοχον τεθνεῶτα φαίνεται τιμῶν οὐ τὰ μέτρια · τὸν γοῦν φονέα βουλόμενον εἰσελθεῖν εἰς τὸν νεὼν αὐτοῦ διεκώλυσεν εἰπών ‘Μουσάων θεράποντα κατέκτανες · ἔξιθι νηοῦ’ .
Lemmas: ἄγω οὖν , ὦ παῖς , ὁπόσος ὁ ἐμός ἀκούω λόγος ἐπί τέχνη μάθησις ὁρμάω · μή τις σύ ἀπατεών καί γόης ἀνήρ παρακρούω ποτέ ματαιοτεχνία ἤ κακοτεχνία ἐκδιδάσκω , γιγνώσκω ὡς ὁπόσος ὁ ἐπιτήδευμα οὐ εἰμί ὁ τέλος βιωφελής , οὗτος οὐ εἰμί τέχνη . καί περί μέν ὁ ἄλλος σύ καί πάνυ πείθω γιγνώσκω ὅτι μηδείς οὗτος εἰμί τέχνη , οἷος ὁ τε πετευρίζω καί βαδίζω ἐπί σχοινίον λεπτός ἐν κύκλος τε περιδινέω μή σκοτόω ... οἷος ὁ Μυρμηκίδης ὁ Ἀθηναῖος καί Καλλικράτης ὁ Λακεδαιμόνιος . ὁ δέ ὁ ἀθλητής ἐπιτήδευμα μόνος ὑποπτεύω , μή ποτέ ἄρα οὗτος καί ῥώμη σῶμα ἐπαγγέλλω καί ὁ παρά ὁ πολύς δόξα ἐπάγω , δημοσίᾳ παρά ὁ πατήρ [ τιμάω ] ἡμερήσιος ἀργύριον δόσις καί ὅλος ἴσος ὁ ἀριστεύς τιμάω , ἐξαπατάω τις ὁ νέος ὡς προκρίνω τις τέχνη . ὅθεν ἀγαθός προδιασκέπτομαι περί αὐτός · εὐεξαπάτητος γάρ ἕκαστος ἐν ὅς εἰμί ἀπρόσκεπτος . ὁ δή ὁ ἄνθρωπος γένος , ὦ παῖς , ἐπικοινωνέω θεός τε καί ὁ ἄλογος ζῷον , ὁ μέν κατά ὅσος λογικός εἰμί , ὁ δέ κατά ὅσος θνητός . ἀγαθός οὖν εἰμί ὁ πρός ὁ κρατύς κοινωνία αἰσθάνομαι ἐπιμελέομαι παιδεία , ὅς τυγχάνω μέν ὁ μέγας ὁ ἀγαθός ἔχω , ἀποτυγχάνω δέ οὐ αἰσχύνω ὁ κακός ζῷον ἐλασσόω . σῶμα δέ ἄσκησις ἀθλητικός ἀποτυγχάνω μέν αἰσχρός , ἐπιτυγχάνω δέ ὁ ἄλογος ζῷον οὐδέπω κρατύς . τίς γάρ λέων ἤ ἐλέφας ἄλκιμος , τίς δέ ὠκύς λαγώς ; τίς δέ οὐ οἶδα , ὡς καί ὁ θεός διά οὐδείς ἄλλος ἤ διά ὁ τέχνη ἐπαινέω , οὕτως καί ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀγαθός θεῖος ἀξιόω τιμή , οὐ ὅτι καλός τρέχω ἐν ὁ ἀγών ἤ δίσκος ῥίπτω ἤ διαπαλαίω , ἀλλά διά ὁ ἀπό ὁ τέχνη εὐεργεσία . Ἀσκληπιός γε τοι καί Διόνυσος , εἴτε ἄνθρωπος πρότερος εἰμί εἴτε ἀρχῆθεν θεός , τιμή ἀξιόω μέγας , ὅς μέν διά ὁ ἰατρικός , ὁ δέ ὅτι ὁ περί ὁ ἄμπελος ἐμαός τέχνη διδάσκω . εἰ δέ οὐ ἐθέλω ἐγώ πείθω , ὁ γε θεός αἰδέομαι ὁ Πύθιος · οὗτος εἰμί ὁ καί ὁ Σωκράτης λέγω ἀνήρ ἅπας σοφός εἰμί , καί ὁ Λυκοῦργος προσφωνέω ὧδε λέγω · ἥκω , ὦ Λυκοῦργος , ἐμός πρός πίων ναός Ζεύς φίλος καί πᾶς Ὀλύμπιος δῶμα ἔχω . δίζω ἤ σύ θεός μαντεύομαι ἤ ἄνθρωπος , ἀλλά ἔτι καί μάλα θεός ἔλπω , ὦ Λυκοῦργος . ὁ δέ αὐτός οὗτος θεός καί ὁ Ἀρχίλοχος θνῄσκω φαίνω τιμάω οὐ ὁ μέτριος · ὁ γοῦν φονεύς βούλομαι εἰσέρχομαι εἰς ὁ ναός αὐτός διακωλύω λέγω ‘μουσος θεράπων κατακτείνω · ἐξέρχομαι νηός .