galenus.adhortatio-ad-artes-addiscendas 8
ἐπαινέσειε δ’ ἄν τις καὶ τὸν Ἀθήνησι νομοθέτην , ὃς τὸν μὴ διδάξαντα τέχνην ἐκώλυε πρὸς τοῦ παιδὸς τρέφεσθαι . τέχνης 〈 γὰρ 〉 ἁπάσης κατ’ ἐκεῖνον μάλιστα τὸν χρόνον ἀσκουμένης ἡνίχ’ ὡραιότατα φαίνεται τὰ σώματα , πολλοῖς συνέβη περιβλέπτοις διὰ κάλλος γεγενημένοις ἀμελῆσαι τῆς ἑαυτῶν ψυχῆς , εἶθ’ ὕστερον ὅτ’ οὐδὲν ὄφελος λέγειν ‘εἴθ’ ὤφελεν τὸ κάλλος , ὅ με διώλεσε , κακῶς ὀλέσθαι’ . τηνικαῦτα δ’ αὐτοὺς καὶ τὸ τοῦ Σόλωνος εἰσέρχεται σκοπεῖσθαι κελεύοντος ἐν τοῖς μάλιστα τὸ τέλος τοῦ βίου . εἶτα καὶ τῷ γήρᾳ λοιδοροῦνται , δέον ἑαυτοῖς , καὶ τὸν Εὐριπίδην ἐπαινοῦσι λέγοντα οὐκ ἀσφαλὲς εἶναι περαιτέρω τὸ κάλλος ἢ μέσον λαβεῖν . ἄμεινον οὖν ἐστιν ἐγνωκότας τὴν μὲν τῶν μειρακίων ὥραν τοῖς ἠρινοῖς ἄνθεσιν ἐοικυῖαν ὀλιγοχρόνιόν τε τὴν τέρψιν ἔχουσαν ἐπαινεῖν 〈 ἐκεῖνόν 〉 τε καὶ τὴν Λεσβίαν λέγουσαν ‘ὁ μὲν γὰρ καλὸς ὅσσον ἰδεῖν πέλεται 〈 καλός 〉 , ὁ δὲ κἀγαθὸς αὐτίκα καὶ καλὸς ἔσται’ , πείθεσθαι δὲ καὶ Σόλωνι τὴν αὐτὴν γνώμην ἐνδεικνυμένῳ , τὸ δὲ γῆρας καθάπερ χαλεπὸν ἐφεδρεύοντα χειμῶνα , δεόμενον οὐχ ὑποδημάτων μόνον καὶ ἐσθῆτος ἀλλὰ καὶ οἰκήσεως ἐπιτηδείας καὶ μυρίων ἄλλων , παρασκευάζεσθαι πρὸς αὐτὸ καθάπερ ἀγαθὸν κυβερνήτην ἐκ πολλοῦ πρὸς χειμῶνα · μοχθηρὸν γὰρ τὸ ‘ῥεχθέν δέ τε νήπιος ἔγνω’ . πρὸς τί γὰρ ἂν καὶ φαίη τις εἶναι χρήσιμον ἀνάσκητον νέου κάλλος ; ἆρά γ’ εἰς πόλεμον ; καὶ μὴν οὐκ 〈 ἂν 〉 ἀστόχως τις ἐπιφωνήσειε τοῖς τοιούτοις ‘ἀλλὰ σύγ’ ἱμερόεντα μετέρχεο ἔργα γάμοιο’ 〈 ἢ 〉 ‘ἀλλ’ εἰς οἶκον ἰοῦσα τὰ σ’ αὐτῆς ἔργα κόμιζε’ . καὶ γὰρ ὁ Νιρεὺς ‘κάλλιστος μὲν ἀνὴρ ὑπὸ Ἴλιον ἦλθεν , ἀλλ’ ἀλαπαδνὸς ἔην’ , καὶ διὰ τοῦθ’ ἅπαξ αὐτοῦ μόνον ἐμνημόνευσεν Ὅμηρος ἐν νεῶν καταλόγῳ πρὸς ἐπίδειξιν , ἐμοὶ δοκεῖ , τῆς τῶν καλλίστων ἀνδρῶν ἀχρηστίας , ὅταν αὐτοῖς ὑπάρχῃ μηδὲν ἄλλο τῶν εἰς τὸν βίον χρησίμων . οὐδὲ μὴν εἰς πόρον χρημάτων , εἴ τινες τῶν κακοδαιμόνων λέγειν τολμῶσι , τὸ κάλλος ἐστὶ χρήσιμον . ὁ μὲν γὰρ ἐλευθέριός τε καὶ ἔνδοξος καὶ βέβαιος χρηματισμὸς ἀπὸ τέχνης γίγνεσθαι πέφυκεν , ὁ δ’ ἀπὸ σώματος καὶ κάλλους αἰσχρός ἐστι καὶ διὰ παντὸς ἐπονείδιστος . χρὴ τοίνυν τὸν νέον πειθόμενον τῷ παλαιῷ παραγγέλματι τὴν ἑαυτοῦ μορφὴν ἐν κατόπτρῳ θεασάμενον , εἰ μὲν καλὸς εἴη τὴν ὄψιν , ἀσκῆσαι τοιαύτην εἶναι καὶ τὴν ψυχήν , ἄτοπον ἡγησάμενον ἐν καλῷ σώματι ψυχὴν αἰσχρὰν οἰκεῖν , εἰ δ’ αἰσχρὸς αὑτῷ φαίνοιτο τὴν τοῦ σώματος ἰδέαν εἶναι , τοσῷδε μᾶλλον ἐπιμεληθῆναι τῆς ψυχῆς , ἵν’ ἔχῃ λέγειν τὸ Ὁμηρικόν ‘ἄλλος δ’ αὖτ’ εἶδος ἀκιδνότερος πέλει ἀνήρ · ἀλλὰ θεὸς μορφὴν ἔπεσι στέφει , οἳ δέ τ’ ἐς αὐτὸν τερπόμενοι λεύσσουσιν · ὃ δ’ ἀσφαλέως ἀγορεύει αἰδοῖ μειλιχίῃ , μετὰ δὲ πρέπει ἀγρομένοισιν · ἐρχόμενον δ’ ἀνὰ ἄστυ θεὸν ὣς εἰσορόωσιν’ . ἐξ ἁπάντων τοίνυν τῶν εἰρημένων τοῖς γε μὴ παντάπασιν ἀνοήτοις ἐναργῶς φαίνεται μήτ’ ἐπὶ γένους λαμπρότητι μήτ’ ἐπὶ πλούτῳ τε καὶ κάλλει θαρρήσαντας καταφρονῆσαι τέχνης ἀσκήσεως . αὐτάρκη μὲν οὖν καὶ ταῦτα · κάλλιον δ’ ἴσως προσθεῖναι καὶ τὸ τοῦ Διογένους ﻿ οἷον ἀγαθόν τινα ἐπῳδόν . ὃς ἑστιώμενος παρά τινι τῶν μὲν ἑαυτοῦ πάντων ἀκριβῶς προνενοημένῳ , μόνου δ’ ἑαυτοῦ παντάπασιν ἠμεληκότι , χρεμψάμενος ὡς πτύσων εἶτ’ ἐν κύκλῳ περισκοπήσας εἰς οὐδὲν μὲν τῶν πέριξ ἔπτυσεν , αὐτῷ δὲ μόνῳ προσέπτυσε τῷ δεσπότῃ τῆς οἰκίας . ἀγανακτοῦντος δ’ αὐτοῦ καὶ τὴν αἰτίαν ἐρωτῶντος οὐδὲν ἔφησεν ὁρᾶν οὕτως ἠμελημένον τῶν κατὰ τὴν οἰκίαν ὡς ἐκεῖνον . τοὺς γὰρ τοίχους ἅπαντας ἀξιολόγοις γραφαῖς κεκοσμῆσθαι , τὸ δ’ ἔδαφος ἐκ ψήφων πολυτελῶν συγκεῖσθαι θεῶν εἰκόνας ἔχον [ ἐξ αὐτῶν ] διατετυπωμένας , ἅπαντά 〈 τε 〉 τὰ σκεύη λαμπρὰ καὶ καθαρὰ καὶ τὴν στρωμνὴν καὶ τὰς κλίνας εἰς κάλλος ἐξησκῆσθαι , μόνον δ’ ἐκεῖνον ὁρᾶν ἠμελημένον . εἴθισται δ’ ἅπασιν ἀνθρώποις εἰς τοὺς ἀτιμοτάτους τῶν παρόντων τόπων ἀποπτύειν . μὴ τοίνυν ἐάσῃς , ὦ μειράκιον , ἄξιον τοῦ προσπτύεσθαι γενέσθαι σεαυτόν , μηδ’ ἂν ἅπαντά σοι τἄλλα κάλλιστα διακεῖσθαι δοκῇ . σπάνιον μὲν γάρ ἐστι καὶ τὸ τυχεῖν αὐτῶν ὁμοῦ πάντων , ὡς εὐγενῆ τε καὶ πλούσιον εἶναι καὶ καλὸν ἅμα τὸν αὐτόν . εἰ δ’ ἄρα καὶ συνέλοι ποτέ , δεινὸν ἂν εἴη μόνον ἐν ἅπασι τοῖς ὑπάρχουσιν αὐτὸν κατάπτυστον εἶναι .
Lemmas: ἐπαινέω δέ ἄν τις καί ὁ Ἀθήνησι νομοθέτης , ὅς ὁ μή διδάσκω τέχνη κωλύω πρός ὁ παῖς τρέφω . τέχνη 〈 γάρ 〉 ἅπας κατά ἐκεῖνος μάλα ὁ χρόνος ἀσκέω ἡνίκα ὡραῖος φαίνω ὁ σῶμα , πολύς συμβαίνω περίβλεπτος διά κάλλος γίγνομαι ἀμελέω ὁ ἑαυτοῦ ψυχή , εἶτα ὕστερον ὅτε οὐδείς ὄφελος λέγω εἶμι ὀφείλω ὁ κάλλος , ὅς ἐγώ διόλλυμι , κακός ὄλλυμι . τηνικαῦτα δέ αὐτός καί ὁ ὁ Σόλων εἰσέρχομαι σκοπέω κελεύω ἐν ὁ μάλα ὁ τέλος ὁ βίος . εἶτα καί ὁ γῆρας λοιδορέω , δέω ἑαυτοῦ , καί ὁ Εὐριπίδης ἐπαινέω λέγω οὐ ἀσφαλής εἰμί περαιτέρω ὁ κάλλος ἤ μέσος λαμβάνω . ἀγαθός οὖν εἰμί γιγνώσκω ὁ μέν ὁ μειράκιον ὥρα ὁ ἠρινός ἄνθος ἔοικα ὀλιγοχρόνιος τε ὁ τέρψις ἔχω ἐπαινέω 〈 ἐκεῖνος 〉 τε καί ὁ Λέσβιος λέγω ὁ μέν γάρ καλός ὅσος ὁράω πέλω 〈 καλός 〉 , ὁ δέ ἀγαθός αὐτίκα καί καλός ἔσθαιον , πείθω δέ καί Σόλων ὁ αὐτός γνώμη ἐνδείκνυμι , ὁ δέ γῆρας καθά χαλεπός ἐφεδρεύω χειμών , δέω οὐ ὑπόδημα μόνος καί ἐσθής ἀλλά καί οἴκησις ἐπιτήδειος καί μυρίος ἄλλος , παρασκευάζω πρός αὐτός καθά ἀγαθός κυβερνήτης ἐκ πολύς πρός χειμών · μοχθηρός γάρ ὁ ῥέζω δέ τε νήπιος γιγνώσκω . πρός τίς γάρ ἄν καί φημί τις εἰμί χρήσιμος ἀνάσκητος νέος κάλλος ; ἆρα γε εἰς πόλεμος ; καί μήν οὐ 〈 ἄν 〉 ἄστοχος τις ἐπιφωνέω ὁ τοιοῦτος ἀλλά σύ ἱμερόεις μετέρχομαι ἔργον γαμέω 〈 ἤ 〉 ἀλλά εἰς οἶκος ἔρχομαι ὁ σύ αὐτός ἔργον κομίζω . καί γάρ ὁ Νιρεύς κάλλιστος μέν ἀνήρ ὑπό Ἴλιος ἔρχομαι , ἀλλά ἀλαπαδνός ἔνειμι , καί διά οὗτος ἅπαξ αὐτός μόνος μνημονεύω Ὅμηρος ἐν ναῦς κατάλογος πρός ἐπίδειξις , ἐγώ δοκέω , ὁ ὁ καλός ἀνήρ ἀχρηστία , ὅταν αὐτός ὑπάρχω μηδείς ἄλλος ὁ εἰς ὁ βίος χρήσιμος . οὐδέ μήν εἰς πόρος χρῆμα , εἰ τις ὁ κακοδαίμων λέγω τολμάω , ὁ κάλλος εἰμί χρήσιμος . ὁ μέν γάρ ἐλευθέριος τε καί ἔνδοξος καί βέβαιος χρηματισμός ἀπό τέχνη γίγνομαι φύω , ὁ δέ ἀπό σῶμα καί κάλλος αἰσχρός εἰμί καί διά πᾶς ἐπονείδιστος . χρή τοίνυν ὁ νέος πείθω ὁ παλαιός παράγγελμα ὁ ἑαυτοῦ μορφή ἐν κάτοπτρον θεάομαι , εἰ μέν καλός εἰμί ὁ ὄψις , ἀσκέω τοιοῦτος εἰμί καί ὁ ψυχή , ἄτοπος ἡγέομαι ἐν καλός σῶμα ψυχή αἰσχρός οἰκέω , εἰ δέ αἰσχρός ἑαυτοῦ φαίνω ὁ ὁ σῶμα ἰδέα εἰμί , τοσόσδε μάλα ἐπιμελέομαι ὁ ψυχή , ἵνα ἔχω λέγω ὁ Ὁμηρικός ἄλλος δέ αὖτε εἶδος ἀκιδνός πέλω ἀνήρ · ἀλλά θεός μορφή ἔπος στέφω , ὁ δέ τε εἰς αὐτός τέρπω λεύσσω · ὁ δέ ἀσφαλής ἀγορεύω αἰδώς μειλίχιος , μετά δέ πρέπω ἀγείρω · ἔρχομαι δέ ἀνά ἄστυ θεός ὡς εἰσοράω . ἐκ ἅπας τοίνυν ὁ λέγω ὁ γε μή παντάπασι ἀνόητος ἐναργής φαίνω μήτε ἐπί γένος λαμπρότης μήτε ἐπί πλοῦτος τε καί κάλλος θαρσέω καταφρονέω τέχνη ἄσκησις . αὐτάρκης μέν οὖν καί οὗτος · καλός δέ ἴσως προστίθημι καί ὁ ὁ Διογένης ﻿ οἷος ἀγαθός τις ἐπῳδός . ὅς ἑστιάω παρά τις ὁ μέν ἑαυτοῦ πᾶς ἀκριβής προνοοῦμαι , μόνος δέ ἑαυτοῦ παντάπασι ἀμελέω , χρέμπτομαι ὡς πτύω εἶτα ἐν κύκλος περισκοπέω εἰς οὐδείς μέν ὁ πέριξ πτύω , αὐτός δέ μόνος προσπτύω ὁ δεσπότης ὁ οἰκία . ἀγανακτέω δέ αὐτός καί ὁ αἰτία ἐρωτάω οὐδείς φημί ὁράω οὕτως ἀμελέω ὁ κατά ὁ οἰκία ὡς ἐκεῖνος . ὁ γάρ τοῖχος ἅπας ἀξιόλογος γραφή κοσμέω , ὁ δέ ἔδαφος ἐκ ψῆφος πολυτελής σύγκειμαι θεός εἰκών ἔχω [ ἐκ αὐτός ] διατυπόω , ἅπας 〈 τε 〉 ὁ σκεῦος λαμπρός καί καθαρός καί ὁ στρωμνή καί ὁ κλίνη εἰς κάλλος ἐξασκέω , μόνος δέ ἐκεῖνος ὁράω ἀμελέω . ἐθίζω δέ ἅπας ἄνθρωπος εἰς ὁ ἄτιμος ὁ πάρειμι τόπος ἀποπτύω . μή τοίνυν ἐάω , ὦ μειράκιον , ἄξιος ὁ προσπτύω γίγνομαι σεαυτοῦ , μηδέ ἐάν ἅπας σύ ἄλλος καλός διάκειμαι δοκέω . σπάνιος μέν γάρ εἰμί καί ὁ τυγχάνω αὐτός ὁμοῦ πᾶς , ὡς εὐγενής τε καί πλούσιος εἰμί καί καλός ἅμα ὁ αὐτός . εἰ δέ ἄρα καί συναιρέω ποτέ , δεινός ἄν εἰμί μόνος ἐν ἅπας ὁ ὑπάρχω αὐτός κατάπτυστος εἰμί .