galenus.ad-glauconem-de-medendi-methodo-libri-ii 2.3
Τὰς δ’ ἐπί τινι τῶν ἄλλων αἰτίων ὑγραίνειν τε καὶ θερμαίνειν οὐδὲν κωλύει . καὶ εἰ ἐκπυῆσαι βουληθείης αὐτὰς , καταπλάττειν ἀλεύρῳ πυρίνῳ δι’ ἐλαίου τε καὶ ὕδατος ἡψημένῳ . καὶ εἴποτε καὶ ἀποσχάζειν δεήσειεν , οὐδὲ τοῦτο χρὴ δεδιέναι . τὰς δ’ ἐπὶ τοῖς ῥεύμασιν εἰ ἀποσχάσαις , μέγα τι κακὸν ἐργάσῃ καὶ μάλιστ’ εἰ κατ’ ἀρχάς . ὅσαι γὰρ αὐτῶν χρόνου πλείονος οὖσαι μετά τε τὴν τοῦ παντὸς σώματος κένωσιν καὶ τὴν ἄλλην τὴν προσήκουσαν ἴασιν σκληρότητάς τινας ἢ μελανότητας ἐν τοῖς μέρεσιν ὑπολειπομένας ἔχουσι , τούτων ἀπάγειν τοῦ αἵματος οὐδὲν ἄτοπον · οὔτε γὰρ φλεγμονὰς τάς γε τοιαύτας ἔτι νομιστέον · ὥσπερ οὐδὲ ἐρυσίπελας ἔτι τὸ ἤδη πελιδνόν . καὶ γὰρ οὖν καὶ τοῦτο κατὰ τὰς ἀρχὰς μὲν ψύχειν χρὴ καὶ μάλισθ’ ὅταν ἄνευ φανερᾶς γένηται προφάσεως . ἡνίκα δ’ ἤδη τὸ ζέον ἄπεστιν αὐτοῦ , καὶ σχάσαι συμφέρει καὶ καταπλάσαι θερμῷ τῷ κριθίνῳ καὶ κηρωτὴν καὶ ἄλλο τι φάρμακον ἐντιθέναι τῶν διαφορούντων . οὐ μὴν ἀπό γε φλεβὸς αἷμα τῶν γε τοιούτων κενοῦν ἀναγκαῖον , ἀλλ’ αἱ διὰ τῆς κοιλίας ὑποκαθάρσεις ἀρκοῦσι . διδόναι δὲ φάρμακον , ὃ χολὴν ξανθὴν ἄγει . μικροῦ δ’ ὄντος τοῦ παθήματος οὐδὲ τοῦτ’ ἀναγκαῖον , ἀλλ’ ἀρκεῖ κλύσαι δριμεῖ . τὰ δ’ ἐφ’ ἕλκεσιν ἐρυσιπέλατα καὶ ὅσα οὕτω φανερὰς ἔχει τὰς αἰτίας , οὐδ’ εἰ παραχρῆμα βούλοιο καταπλάττειν ἀλεύρῳ κριθίνῳ καὶ μάλιστα καὶ προαποσχάσας , οὐδὲν βλάψεις . τὰς δὲ φλεγμονὰς τὰς ἐρυσιπελατώδεις καὶ τὰ φλεγμονώδη τῶν ἐρυσιπελάτων ἰᾶσθαι , μικτὴν μὲν ὡς οἷόν τε ποιούμενον τὴν ἐπιμέλειαν , ἐναντιούμενον δ’ ἀεὶ τῷ μᾶλλον κρατοῦντι . καὶ βουβώνων δὲ καὶ φυμάτων καὶ φυγέθλων παραπλησίαν ταῖς ἐν τοῖς ἄλλοις μέρεσι γιγνομέναις ὁμοίαις διαθέσεσι τὴν ἐπιμέλειαν ποιεῖσθαι , πλὴν ὅσα δριμυτέρων φαρμάκων ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς παθήμασιν ἀνέχεσθαι πεφύκασιν , ὡς ἀδένες . τοὺς δ’ ἕρπητας τὰ μὲν περὶ τὴν τοῦ σώματος ὅλου κένωσιν ὁμοίως τοῖς ἐρυσιπέλασιν ἰᾶσθαι προσήκει · τὰ ﻿ δὲ περὶ τὴν αὐτοῦ τοῦ πεπονθότος μέρους οὐκ ἔθ’ ὁμοίως . ἅπαντες γὰρ οἱ ἀναβιβρωσκόμενοι ψύχεσθαι μὲν ἐθέλουσιν , ὡσαύτως τοῖς ἄλλοις ἕρπησί τε καὶ ἐρυσιπέλασιν · οὐ μὴν ὅσα γε σὺν τῷ ψύχειν καὶ ὑγραίνειν φάρμακα πέφυκε , ταῦτά γ’ ἔτι φέρουσιν , ἀλλὰ μόνον τῶν ψυχόντων προσίενται τὰ ξηραίνειν μάλιστα δυνάμενα . μὴ τοίνυν μήτε θριδακίνην αὐτοῖς μήτε πολύγονον μήτε τὸν ἀπὸ τῶν τελμάτων φακὸν ἢ τὸν ἕλειον λωτὸν ἢ ἀνθύλλιον ἢ ψύλλιον ἢ ἀνδράχνην ἢ σέριν ἢ ἀείζωον ἤ τι τῶν οὕτως ὑγραίνειν τε καὶ ψύχειν δυναμένων προσφέρειν , ἃ τοῖς ἐρυσιπέλασιν ἦν οἰκεῖα . ἀλλὰ μήτε σπόγγῳ ποτὲ θαῤῥήσῃς ὕδατι ψυχρῷ βεβρεγμένῳ μήτε στρύχνῳ , καί τοι καὶ τοῦτο ξηραίνειν τε καὶ ψύχειν πέφυκεν , ἀλλὰ μετρίως . οἳ δ’ ἄρα σφοδροτέρας ἢ κατὰ τὸν στρύχνον δέονται ξηρότητος . ἐπιπλάττειν οὖν αὐτοῖς χρὴ κατ’ ἀρχὰς μὲν ἕλικας ἀμπέλου καὶ βάτου καὶ κυνοσβάτου καὶ ἀρνογλώσσου . μετὰ δὲ ταῦτα τήν τε φακῆν μιγνύειν δεῖ καὶ μέλιτός ποτε καὶ ἀλφίτων καὶ τὸ προγεγραμμένον πρὸς τὰς ἐκ ῥεύματος φλεγμονὰς κατάπλασμα , περιελὼν αὐτοῦ τὸ ἀείζωον . αὐτὰ δὲ τὰ ἡλκωμένα κατάχριε φαρμάκοις τοῖς πρὸς ἕρπητας ἐπιγεγραμμένοις ἐν ταῖς φαρμακίτισι βίβλοις . πολλὰ δ’ ἐστὶ ταῦτα παρὰ πᾶσι καὶ εἰς κυκλίσκους ἀναπλάττεται τὰ πλεῖστα καὶ δεῖται χρωμένους ἀνίεσθαι γλυκεῖ . μὴ παρόντος δὲ γλυκέος , οἴνῳ λεπτῷ τε καὶ λευκῷ καὶ ὑποστύφοντι , οἷος ὅ τε Φαλερῖνος καὶ ῾Μασσαλιώτης καὶ ὁ Σαβῖνος καὶ Ἀδριανὸς καὶ Ἀρσύϊνος , μηδέπω μηδὲν ἐν τῇ γεύσει δριμὺ διὰ παλαιότητα κεκτημένοι . καὶ ὀξυκράτῳ δ’ ὑδαρεῖ ποτε χρησάμενος ἀντὶ τούτων οὐδὲν ἧττον ἂν ἔχοις . ἤδη δὲ καὶ χρονιζομένων τῶν ἑλκῶν μήτε γλυκεῖ λύειν τοὺς κυκλίσκους μήτε ὑδαρὲς ἔτι τὸ ὀξύκρατον ἔστω . καὶ τῶν οἴνων δ’ ὅσοι στύφουσιν ἱκανῶς ἀγαθοί · μάλιστα μὲν οἱ μέλανες , εἰ δ’ ἀποροῦμεν αὐτῶν , λευκοί . φάρμακα δ’ ἐν τῷδε τῷ καιρῷ μάλιστα μὲν ἁρμόσει αὐτοῖς , τό τε τοῦ Πολυείδου καὶ Πασίωνος καὶ τὸ Μούσα καὶ τὸ Ἄνδρωνος , ὅσα τ’ ἄλλα τούτοις ἔοικε . τοὺς δὲ τὰ ἐπιπολῆς μόνον ἑλκοῦντας ἕρπητας , εἰ μὴ πάνυ τι κεχρονικότες εἶεν , οὐδὲν χρὴ καταχρίειν τούτων , καίει γὰρ ἰσχυρῶς καὶ ξηραίνει σφοδρῶς , ἀλλ’ ἀρκεῖ τοῖς τοιούτοις ἕρπησιν , ὅσα κατὰ γλαυκίου δύναμίν ἐστι φάρμακα , λύεσθαι δὲ μάλιστα μὲν ὕδατι . μηδὲν δ’ ἀνύοντος αὐτοῦ καὶ ὄξους παραπλέκειν · εἰ δὲ καὶ στρύχνου δεύσειας χυλῷ ἢ ἀρνογλώσσου , μειζόνως ὠφελήσεις . ἐν δὲ τῷ καθόλου τοῦτό σε γιγνώσκειν χρὴ ἐπὶ παντὸς ἕλκους εἴτ’ αὐτομάτως εἴτ’ ἀπὸ συμπτώματος εἴτε καὶ τρωθεῖσιν εἴη γεγενημένον , ὡς ξηραίνεσθαι μὲν ἀεὶ βούλεται , φαρμάκῳ δ’ ὡς Ἱπποκράτης φησὶ μὴ περισκελεῖ τουτέστι μὴ δάκνοντι , μηδ’ ἐρεθίζοντι σφοδρῶς , πλὴν εἰ μὴ κακόηθές τε καὶ μετὰ σήψεως εἴη . τὰ γὰρ τοιαῦτα δριμυτάτων δεῖται φαρμάκων καὶ πυρὶ τὴν δύναμιν ἐοικότων , οἷόν ἐστι τό τε μίσυ καὶ ἡ χαλκίτις καὶ ἀρσενικὸν καὶ τίτανος καὶ σανδαράχη · καὶ γὰρ οὖν καὶ καίει παραπλησίως τῷ πυρὶ τὰ τοιαῦτα φάρμακα · πολλάκις δὲ καὶ τούτων νικωμένων αὐτῷ τῷ πυρὶ χρώμεθα . ταῦτ’ ἆρα καὶ τοῖς καλουμένοις ἄνθραξι κατ’ αὐτῆς τῆς ἐσχάρας , ἔνθα μάλιστα σήπεται τὸ μορίον , ἡ τῶν τοιούτων φαρμάκων ἰδέα πρόσφορος , οὐ μὴν τῷ πέριξ χωρίῳ , λήσεις γὰρ αὐτὸς ἑλκώσας αὐτὰ εἰς μηδὲν δέον , ἀλλὰ τοῖς προειρημένοις κυκλίσκοις χρηστέον , οἷος ὁ Ἀνδρώνιος . εἰ δέ ποτε ἔρευθος ἐπικρατοίη καὶ πολλὴ φλόγωσις , ἀνιέναι χρὴ γλυκεῖ τὸ φάρμακον ἢ ἀρνογλώσσου χυλῷ . εἰ δ’ ὄγκου μέγεθος ὑπάρχει , οἴνῳ μὲν στρυφνῷ τὸ πρῶτον , ἔπειτα δὲ καὶ ὄξει . καταπλάττειν δὲ τῷ τῶν ὀρόβων ἀλεύρῳ δι’ ὀξυμέλιτος · καὶ πρὸ τούτων ἁπάντων εὐθὺς κατ’ ἀρχὰς ἀφαιρεῖν αἵματος ἱκανὸν , ἤν γε μηδὲν κωλύῃ .
Lemmas: ὁ δέ ἐπί τις ὁ ἄλλος αἴτιος ὑγραίνω τε καί θερμαίνω οὐδείς κωλύω . καί εἰ ἐκπυέω βούλομαι αὐτός , καταπλήσσω ἄλευρον πύρινος διά ἔλαιον τε καί ὕδωρ ἑψέω . καί εἴποτε καί ἀποσχάζω δέω , οὐδέ οὗτος χρή δείδω . ὁ δέ ἐπί ὁ ῥεῦμα εἰ ἀποσχάζω , μέγας τις κακός ἐργάζομαι καί μάλα εἰ κατά ἀρχή . ὅσος γάρ αὐτός χρόνος πολύς εἰμί μετά τε ὁ ὁ πᾶς σῶμα κένωσις καί ὁ ἄλλος ὁ προσήκω ἴασις σκληρότης τις ἤ μελανότης ἐν ὁ μέρος ὑπολείπω ἔχω , οὗτος ἀπάγω ὁ αἷμα οὐδείς ἄτοπος · οὔτε γάρ φλεγμονή ὁ γε τοιοῦτος ἔτι νομίζω · ὥσπερ οὐδέ ἐρυσίπελας ἔτι ὁ ἤδη πελιδνός . καί γάρ οὖν καί οὗτος κατά ὁ ἀρχή μέν ψύχω χρή καί μάλα ὅταν ἄνευ φανερός γίγνομαι πρόφασις . ἡνίκα δέ ἤδη ὁ ζέω ἄπειμι αὐτός , καί σχάζω συμφέρω καί καταπλάσσω θερμός ὁ κρίθινος καί κηρωτή καί ἄλλος τις φάρμακον ἐντίθημι ὁ διαφορέω . οὐ μήν ἀπό γε φλέψ αἷμα ὁ γε τοιοῦτος κενόω ἀναγκαῖος , ἀλλά ὁ διά ὁ κοιλία ὑποκάθαρσις ἀρκέω . δίδωμι δέ φάρμακον , ὅς χολή ξανθός ἄγω . μικρός δέ εἰμί ὁ πάθημα οὐδέ οὗτος ἀναγκαῖος , ἀλλά ἀρκέω κλύζω δριμύς . ὁ δέ ἐπί ἕλκος ἐρυσίπελας καί ὅσος οὕτως φανερός ἔχω ὁ αἰτία , οὐδέ εἰ παραχρῆμα βούλομαι καταπλήσσω ἄλευρον κρίθινος καί μάλα καί προαποσχάζω , οὐδείς βλάπτω . ὁ δέ φλεγμονή ὁ ἐρυσιπελατώδης καί ὁ φλεγμονώδης ὁ ἐρυσίπελας ἰάομαι , μικτός μέν ὡς οἷος τε ποιέω ὁ ἐπιμέλεια , ἐναντιόομαι δέ ἀεί ὁ μάλα κρατέω . καί βουβών δέ καί φῦμα καί φυγέθλος παραπλήσιος ὁ ἐν ὁ ἄλλος μέρος γίγνομαι ὅμοιος διάθεσις ὁ ἐπιμέλεια ποιέω , πλήν ὅσος δριμύς φάρμακον ἐπί ὁ αὐτός πάθημα ἀνέχω φύω , ὡς ἀδήν . ὁ δέ ἕρπης ὁ μέν περί ὁ ὁ σῶμα ὅλος κένωσις ὅμοιος ὁ ἐρυσίπελας ἰάομαι προσήκω · ὁ ﻿ δέ περί ὁ αὐτός ὁ πάσχω μέρος οὐ ἔτι ὅμοιος . ἅπας γάρ ὁ ἀναβιβρώσκω ψύχω μέν ἐθέλω , ὡσαύτως ὁ ἄλλος ἕρπης τε καί ἐρυσίπελας · οὐ μήν ὅσος γε σύν ὁ ψύχω καί ὑγραίνω φάρμακον φύω , οὗτος γε ἔτι φέρω , ἀλλά μόνος ὁ ψύχω προσίημι ὁ ξηραίνω μάλα δύναμαι . μή τοίνυν μήτε θριδακίνη αὐτός μήτε πολύγονος μήτε ὁ ἀπό ὁ τέλμα φακός ἤ ὁ ἕλειος λωτός ἤ ἀνθύλλιον ἤ ψύλλιον ἤ ἀνδράχνη ἤ σέρις ἤ ἀείζωον ἤ τις ὁ οὕτως ὑγραίνω τε καί ψύχω δύναμαι προσφέρω , ὅς ὁ ἐρυσίπελας εἰμί οἰκεῖος . ἀλλά μήτε σπόγγος ποτέ θαρσέω ὕδωρ ψυχρός βρέχω μήτε στρύχνον , καί τοι καί οὗτος ξηραίνω τε καί ψύχω φύω , ἀλλά μέτριος . ὁ δέ ἄρα σφοδρός ἤ κατά ὁ στρύχνον δέω ξηρότης . ἐπιπλάσσω οὖν αὐτός χρή κατά ἀρχή μέν ἕλιξ ἄμπελος καί βάτος καί κυνόσβατος καί ἀρνόγλωσσον . μετά δέ οὗτος ὁ τε φακῆ μείγνυμι δέω καί μέλι ποτέ καί ἄλφιτον καί ὁ προγράφω πρός ὁ ἐκ ῥεῦμα φλεγμονή κατάπλασμα , περιαιρέω αὐτός ὁ ἀείζωον . αὐτός δέ ὁ ἑλκόω καταχρίω φάρμακον ὁ πρός ἕρπης ἐπιγράφω ἐν ὁ φηρμάκιτς βίβλος . πολύς δέ εἰμί οὗτος παρά πᾶς καί εἰς κυκλίσκος ἀναπλάσσω ὁ πολύς καί δέω χράω ἀνίημι γλυκύς . μή πάρειμι δέ γλυκύς , οἶνος λεπτός τε καί λευκός καί ὑποστύφω , οἷος ὁ τε Φαλερῖνος καί Μασσαλιώτης καί ὁ Σαβῖνος καί Ἀδριανός καί Ἀρσύϊνος , μηδέπω μηδείς ἐν ὁ γεῦσις δριμύς διά παλαιότης κτάομαι . καί ὀξύκρατον δέ ὑδαρής ποτέ χράω ἀντί οὗτος οὐδείς ἥσσων ἄν ἔχω . ἤδη δέ καί χρονίζω ὁ ἕλκος μήτε γλυκύς λύω ὁ κυκλίσκος μήτε ὑδαρής ἔτι ὁ ὀξύκρατον εἰμί . καί ὁ οἶνος δέ ὅσος στύφω ἱκανός ἀγαθός · μάλα μέν ὁ μέλας , εἰ δέ ἀφοράω αὐτός , λευκός . φάρμακον δέ ἐν ὅδε ὁ καιρός μάλα μέν ἁρμόζω αὐτός , ὁ τε ὁ Πολυείδης καί Πασίων καί ὁ Μοῦσα καί ὁ Ἄνδρων , ὅσος τε ἄλλος οὗτος ἔοικα . ὁ δέ ὁ ἐπιπολή μόνος ἑλκέω ἕρπης , εἰ μή πάνυ τις χρονίζω εἰμί , οὐδείς χρή καταχρίω οὗτος , καίω γάρ ἰσχυρός καί ξηραίνω σφοδρός , ἀλλά ἀρκέω ὁ τοιοῦτος ἕρπης , ὅσος κατά γλαυκίης δύναμις εἰμί φάρμακον , λύω δέ μάλα μέν ὕδωρ . μηδείς δέ ἀνύω αὐτός καί ὄξος παραπλέκω · εἰ δέ καί στρύχνον δεύω χυλός ἤ ἀρνόγλωσσον , μέγας ὠφελέω . ἐν δέ ὁ καθόλου οὗτος σύ γιγνώσκω χρή ἐπί πᾶς ἕλκος εἴτε αὐτόματος εἴτε ἀπό σύμπτωμα εἴτε καί τιτρώσκω εἰμί γίγνομαι , ὡς ξηραίνω μέν ἀεί βούλομαι , φάρμακον δέ ὡς Ἱπποκράτης φημί μή περισκελής τουτέστι μή δάκνω , μηδέ ἐρεθίζω σφοδρός , πλήν εἰ μή κακοήθης τε καί μετά σῆψις εἰμί . ὁ γάρ τοιοῦτος δριμύς δέω φάρμακον καί πῦρ ὁ δύναμις ἔοικα , οἷος εἰμί ὁ τε μίσυ καί ὁ χαλκῖτις καί ἀρσενικόν καί τίτανος καί σανδαράκη · καί γάρ οὖν καί καίω παραπλήσιος ὁ πῦρ ὁ τοιοῦτος φάρμακον · πολλάκις δέ καί οὗτος νικάω αὐτός ὁ πῦρ χράω . οὗτος ἆρα καί ὁ καλέω ἄνθραξ κατά αὐτός ὁ ἐσχάρα , ἔνθα μάλα σήπω ὁ μορέω , ὁ ὁ τοιοῦτος φάρμακον ἰδέα πρόσφορος , οὐ μήν ὁ πέριξ χωρίον , λανθάνω γάρ αὐτός ἑλκόω αὐτός εἰς μηδείς δέω , ἀλλά ὁ προλέγω κυκλίσκος χράω , οἷος ὁ Ἀνδρώνιος . εἰ δέ ποτέ ἔρευθος ἐπικρατέω καί πολύς φλόγωσις , ἀνίημι χρή γλυκύς ὁ φάρμακον ἤ ἀρνόγλωσσον χυλός . εἰ δέ ὄγκος μέγεθος ὑπάρχω , οἶνος μέν στρυφνός ὁ πρῶτος , ἔπειτα δέ καί ὄξος . καταπλήσσω δέ ὁ ὁ ὄροβος ἄλευρον διά ὀξύμελι · καί πρό οὗτος ἅπας εὐθύς κατά ἀρχή ἀφαιρέω αἷμα ἱκανός , ἐάν γε μηδείς κωλύω .