galenus.ad-glauconem-de-medendi-methodo-libri-ii 2.2
Ἔστι γοῦν μία τις πρόφασις τῶν φαινομένων φλεγμονῶν , οὐ πάνυ τι λανθάνουσα τὸ καλούμενον ῥεῦμα , πλὴν εἴποτε συνδράμοι ταῖς δι’ ἄλλην τινὰ πρόδηλον αἰτίαν δοκούσαις γεγονέναι . ἡνίκα μὲν γὰρ οὐδεμιᾶς ἐκείνων προηγησαμένης ἐξαίφνης ἐφλέγμηνε τὸ μόριον , ἡ μὲν ἐργασαμένη τὸ πάθος αἰτία ῥεῦμα καλεῖται , τὸ πάθος δ’ αὐτὸ ῥευματικὴ διάθεσις . καὶ χρὴ μάλιστ’ ἐπὶ τῶν τοιούτων φλεγμονῶν τὰς ἀρχὰς τῶν ἰάσεων χρηστὰς εἶναι . τὰ γὰρ ἐν αὐταῖς ἁμαρτήματα δυσιάτους ἢ καὶ παντάπασιν ἀνιάτους ἐργάζεται τὰς διαθέσεις . μέγιστα δ’ ἁμαρτήματα δύο ταῦτα , τό τε μηδεμίαν ὅλου τοῦ σώματος πρόνοιαν ποιεῖσθαι καὶ τὸ θερμαίνειν μὲν καὶ ὑγραίνειν ἔτι τὸ μέρος . ἄμφω δ’ οἱ πολλοὶ τῶν ἰατρῶν ἁμαρτάνουσι . τινὲς μὲν γὰρ εἰσιν ἐκ τῆς μεθοδικῆς αἱρέσεως ἀναπεπεισμένοι καὶ τὰς φλεγμονὰς ἁπάσας στεγνὰ πάθη νομίζοντες καὶ χαλᾷν αὐτὰς ἡγούμενοι δεῖν . εἰσὶ δ’ οἳ καὶ ἀλόγως τε καὶ ἀσκέπτως ἐκείνοις ἕπονται , μίαν ἀπολογίαν τοῦ κακῶς ποιεῖν ἔχοντες τὸ σὺν πολλοῖς ἁμαρτάνειν . ἀλλ’ οὔτε τῶν δογματικῶν ἰατρῶν τις οὔτε τῶν ἐμπειρικῶν οὕτως ἐγίγνωσκεν . ἀλλ’ ὅπερ ὅ τε λόγος ὑπαγορεύει καὶ ἡ πεῖρα , τὸ μὲν ὅλον σῶμα κενοῦν ταῖς ἐνδεχομέναις κενώσεσι συμβουλεύουσιν , αὐτὸ δὲ τὸ φλεγμαῖνον μέρος ἐπιβρέχειν τε καὶ καταπλάττειν τοῖς ἀπωθεῖσθαι μὲν τὸ ἐπιῤῥέον δυναμένοις , κενοῦν δὲ τὸ ἤδη περιεχόμενον ἐν τῷ πεπονθότι τόπῳ · τόνον δὲ καὶ ῥώμην ἐντιθέναι τοῖς ἤδη πεπονηκόσι μορίοις . εἰς ἃ δὲ χρὴ βλέποντας κενοῦν , εἴρηται μὲν ἤδη καὶ πρόσθεν , ἀλλὰ καὶ νῦν ἔτι δι’ ὀλίγων ὑπομνήσομεν · ὥστε κᾀν τοῖς ἑξῆς ἅπασι μεμνημένον σε μηκέτι δεῖσθαι καθ’ ἕκαστον πάθος ἀκούειν τοὺς ἐνδεικνυμένους σκοποὺς τὰς κενώσεις . ἡλικίαν μὲν οὖν καὶ ὥραν καὶ χώραν καὶ τὴν παροῦσαν κατάστασιν καὶ τὴν ῥώμην τοῦ κάμνοντος καὶ τὴν ἕξιν καὶ τὸ ἔθος καὶ αὐτὴν τὴν τοῦ νοσήματος ὑπόθεσιν ἐπιβλέπειν ἐφάσκομεν δεῖν . ἐκ τούτων γὰρ , ὅτε χρὴ κενοῦν ἢ μὴ κενοῦν καὶ ὅθεν καὶ ὅπως , εὑρεθήσεται , οἷον ἐπὶ τῆς προκειμένης διαθέσεως · εἰς γόνυ φερέσθω τὸ ῥεῦμα καὶ τοῦτ’ ἐπὶ πλεῖστον ἀθρόως ἐξαιρέσθω . φαινέσθω δέ σοι καὶ τὸ σύμπαν σῶμα μεστὸν αἵματος καὶ ἡ δύναμις τοῦ νοσοῦντος ἰσχυρὰ καὶ ὁ καιρὸς τοῦ ἔτους ἔαρ ἔστω καὶ τὸ χωρίον εὔκρατον καὶ ὁ νοσῶν μειράκιον ἢ νεανίσκος , οὗτος αἵματος κενώσεως τῆς ἐκ τῶν ἄνω χωρίων δεῖται καὶ χρὴ τεμεῖν αὐτοῦ τῶν ἐν ἀγκῶνι φλεβῶν , ἤτοι τὴν ἐντὸς ἢ τὴν μέσην . εἰ δὲ τῶν ἄνωθέν τι ﻿ ἐπεπόνθει , κάτωθεν ἀπάγειν τοῦ αἵματος . ἀεὶ γὰρ εἰς τοὐναντίον τὴν τοῦ ῥεύματος ὁρμὴν ἀντισπᾷν ξυμφέρει . καταπλάττειν δὲ τῷ διὰ τοῦ ἀειζώου καὶ λεπισμάτων ῥοιᾶς ἑφθῶν ἐν οἴνῳ καὶ ῥοῦ καὶ ἀλφίτων συγκειμένῳ · κάλλιστον γὰρ τοῦτό γ’ ἔν τε τοῖς τοιούτοις καὶ πάνθ’ ὅσων δεόμεθα δρᾷν δυνάμενον . ἀποκρούεται γὰρ τὸ ἐπιῤῥέον καὶ ξηραίνει τὸ περιεχόμενον καὶ ῥώννυσι τὰ πέριξ μόρια . καὶ ἄλλα δὲ μυρία φάρμακα κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἔνεστί σοι συντιθέναι . ὧν τὴν μέθοδον τῆς συνθέσεως ἐν τοῖς περὶ φαρμάκων μεμάθηκας . ὅθεν κᾀγὼ καθ’ ἕκαστον ἕν τί σοι παραγράψω καὶ ὑπόμνημά τε ἅμα καὶ παράδειγμα τῆς τῶν ἄλλων δυνάμεως ἐσόμενον . εἰ μὲν δὴ μὴ σφοδρῶς ὀδυνῷντο , τοῖς τοιούτοις χρῆσθαι · σὺν ὀδύνῃ δὲ μείζονι τοῦ ῥεύματος ἐμπεσόντος οὐ χρὴ μὲν οὐδ’ οὕτως οὐδ’ ὕδωρ θερμὸν οὔτ’ ἔλαιον οὔτε τὰ διὰ τῶν πυρίνων ἀλεύρων προσφέρειν καταπλάσματα . πολέμια γὰρ ἅπαντα τὰ τοιαῦτα ταῖς ῥευματικαῖς διαθέσεσι , κᾂν εἰ παραχρῆμα δόξειε ῥᾳστώνην τινὰ φέρειν . ἀρκεῖ δὲ τῶν τοιούτων τινὶ παραμυθήσασθαι τὸ σφοδρὸν τῆς ὀδύνης , ὅσα διὰ γλυκέος τε καὶ ῥοδίνου καὶ κηροῦ βραχέος ἐν ἀμφοῖν τετηκότος σύγκειται . χρὴ δὲ καὶ ταῦτ’ ἀναλαμβάνειν ἐρίοις . ῥυπαροῖς , οἴσυπον ὡς πλεῖστον ἔχουσι · καὶ θέρους μὲν ψυχρὰ · χειμῶνος δὲ χλιαρὰ προσφέρειν . οὕτω δὲ καὶ τὰ καταπλάσματα δι’ ἀρνογλώσσου καὶ φακῆς καὶ ἄρτου καὶ ῥοδίνου . μικρὸν δ’ ὑπεράνω τῶν πεπονθότων χωρίων ἐπιτιθέναι σπόγγον οἴνῳ στρυφνῷ βεβρεγμένον ἢ ὕδατι ψυχρῷ · κάλλιον δ’ εἰ καὶ ὄξους ὀλίγον ἔχοι . καὶ εἰ μὲν ἐπὶ τοιούτοις ἀξιόλογός τις ὠφέλεια γένοιτο καὶ μηδαμοῦ πῦον ὑποφαίνοιτο , τοῖς πρὸς τὰ ῥεύματα μαλθακοῖς ἐμπλάστροις δεῖ χρῆσθαι · κάλλιστα δ’ αὐτῶν , ὅσα ξηραίνειν τε ἅμα καὶ ἀπωθεῖσθαι δύναται τὸ ἐπιῤῥέον αἷμα χωρὶς ὀδύνης . ὥστε τά γε συντείνοντα σφοδρῶς καὶ διὰ τοῦτο ὀδυνῶντα πλεῖον ἀδικεῖ τοῖς ἀλγήμασιν ἢ ὠφελεῖ ξηραίνοντα . τοιοῦτον οὖν εἶναι χρὴ τὸ φάρμακον , οἷόν ἐστι τὸ σύνηθες ἡμῖν τὸ διὰ τῆς χαλκίτεως ἀνιέμενον ῥοδίνῳ . εἰ δὲ καὶ καθαρὸν ἔριον οἴνῳ στρυφνῷ βρέχων ἔξωθεν ἐπιβάλλοις αὐτῷ , πλέον ὀνήσεις . ὑποφαινομένου δὲ κατὰ τὸ μόριον πύου , καταπλάττειν μὲν ἀναγκαῖον ἅπαξ ἢ δίς που . καὶ ἄμεινον εἰς τὰ παρόντα τὸ ἐκ τῶν κριθῶν ἄλευρον . παραπλέκειν δ’ ὁμοίως τι κᾀν τούτοις ἢ ὄξους ἢ οἴνου . καὶ διελόντα καὶ κενώσαντα τὸ πῦον φυλάττεσθαι μὲν τοῦ λοιποῦ προσφέρειν ἔλαιον ἢ ὕδωρ . καὶ εἰ ἀπονίψαι ποτὲ δέοι τὸ τραῦμα , μελικράτῳ τε ἢ ὀξυκράτῳ καὶ οἴνῳ καὶ οἰνομέλιτι χρηστέον . ἐπιτιθέναι δ’ , εἰ μὲν ἔτι φλεγμαίνοι , τὸ διὰ τῆς φακῆς κατάπλασμα . μὴ φλεγμαίνοντος δὲ τῶν τε ἄλλων φαρμάκων τι τῶν ἐμπλαστῶν , οἷς ἐπὶ ταῖς τοιαύταις τομαῖς χρώμεθα καὶ οὐχ ἥκιστά γε τῷ διὰ τῆς χαλκίτεως . ἐπιτιθέναι δὲ κατ’ αὐτῶν ἔξωθεν σπόγγον ἢ ἔριον οἴνῳ βρέχοντας στρυφνῷ . μὴ παρόντος δὲ τοῦ στρυφνοῦ , τῷ ὕδατι μίξαντας ὄξους τοσοῦτον , ὡς πίνειν δύνασθαι , τούτῳ βρέχειν . ἐπιτήδειοι δ’ εἰς ταῦτα καὶ ὅσοι θαλάττης ἔχουσιν οἶνοι . καὶ αὐτὸς δ’ ἂν ἐπὶ τοῦ καιροῦ τεχνήσαιο , μιγνύων ἁλῶν τῷ παρόντι . τῷ δὲ τραύματι μηδὲν τῶν λιπαινόντων φαρμάκων προσφέρειν , οἷον τό τε Μακεδονικόν ἐστι καὶ τὸ τετραφάρμακον καλούμενον · ἀκριβῶς γὰρ δεῖται ξηραίνεσθαι . οὕτω μὲν ἰᾶσθαι δεῖ τὰς ἐπὶ ῥεύματι φλεγμονὰς .
Lemmas: εἰμί γοῦν εἷς τις πρόφασις ὁ φαίνω φλεγμονή , οὐ πάνυ τις λανθάνω ὁ καλέω ῥεῦμα , πλήν εἴποτε συντρέχω ὁ διά ἄλλος τις πρόδηλος αἰτία δοκέω γίγνομαι . ἡνίκα μέν γάρ οὐδείς ἐκεῖνος προηγέομαι ἐξαίφνης φλεγμαίνω ὁ μόριον , ὁ μέν ἐργάζομαι ὁ πάθος αἰτία ῥεῦμα καλέω , ὁ πάθος δέ αὐτός ῥευματικός διάθεσις . καί χρή μάλα ἐπί ὁ τοιοῦτος φλεγμονή ὁ ἀρχή ὁ ἴασις χρηστός εἰμί . ὁ γάρ ἐν αὐτός ἁμάρτημα δυσίατος ἤ καί παντάπασι ἀνίατος ἐργάζομαι ὁ διάθεσις . μέγας δέ ἁμάρτημα δύο οὗτος , ὁ τε μηδείς ὅλος ὁ σῶμα πρόνοια ποιέω καί ὁ θερμαίνω μέν καί ὑγραίνω ἔτι ὁ μέρος . ἄμφω δέ ὁ πολύς ὁ ἰατρός ἁμαρτάνω . τις μέν γάρ εἰμί ἐκ ὁ μεθοδικός αἵρεσις ἀναπείθω καί ὁ φλεγμονή ἅπας στεγνός πάθος νομίζω καί χαλάω αὐτός ἡγέομαι δέω . εἰμί δέ ὅς καί ἄλογος τε καί ἄσκεπτος ἐκεῖνος ἕπομαι , εἷς ἀπολογία ὁ κακός ποιέω ἔχω ὁ σύν πολύς ἁμαρτάνω . ἀλλά οὔτε ὁ δογματικός ἰατρός τις οὔτε ὁ ἐμπειρικός οὕτως γιγνώσκω . ἀλλά ὅς ὁ τε λόγος ὑπαγορεύω καί ὁ πεῖρα , ὁ μέν ὅλος σῶμα κενόω ὁ ἐνδέχομαι κένωσις συμβουλεύω , αὐτός δέ ὁ φλεγμαίνω μέρος ἐπιβρέχω τε καί καταπλήσσω ὁ ἀπωθέω μέν ὁ ἐπιρρέω δύναμαι , κενόω δέ ὁ ἤδη περιέχω ἐν ὁ πάσχω τόπος · τόνος δέ καί ῥώμη ἐντίθημι ὁ ἤδη πονέω μόριον . εἰς ὅς δέ χρή βλέπω κενόω , λέγω μέν ἤδη καί πρόσθεν , ἀλλά καί νῦν ἔτι διά ὀλίγος ὑπομιμνῄσκω · ὥστε εἰͅν ὁ ἑξῆς ἅπας μιμνῄσκω σύ μηκέτι δέω κατά ἕκαστος πάθος ἀκούω ὁ ἐνδείκνυμι σκοπός ὁ κένωσις . ἡλικία μέν οὖν καί ὥρα καί χώρα καί ὁ πάρειμι κατάστασις καί ὁ ῥώμη ὁ κάμνω καί ὁ ἕξις καί ὁ ἔθος καί αὐτός ὁ ὁ νόσημα ὑπόθεσις ἐπιβλέπω φάσκω δέω . ἐκ οὗτος γάρ , ὅτε χρή κενόω ἤ μή κενόω καί ὅθεν καί ὅπως , εὑρίσκω , οἷος ἐπί ὁ πρόκειμαι διάθεσις · εἰς γόνυ φέρω ὁ ῥεῦμα καί οὗτος ἐπί πολύς ἀθρόος ἐξαίρω . φαίνω δέ σύ καί ὁ σύμπας σῶμα μεστός αἷμα καί ὁ δύναμις ὁ νοσέω ἰσχυρός καί ὁ καιρός ὁ ἔτος ἔαρ εἰμί καί ὁ χωρίον εὔκρατος καί ὁ νοσέω μειράκιον ἤ νεανίσκος , οὗτος αἷμα κένωσις ὁ ἐκ ὁ ἄνω χωρίον δέω καί χρή τέμνω αὐτός ὁ ἐν ἀγκών φλέψ , ἤτοι ὁ ἐντός ἤ ὁ μέσος . εἰ δέ ὁ ἄνωθεν τις ﻿ πάσχω , κάτωθεν ἀπάγω ὁ αἷμα . ἀεί γάρ εἰς ἐναντίος ὁ ὁ ῥεῦμα ὁρμή ἀντισπάω συμφέρω . καταπλήσσω δέ ὁ διά ὁ ἀείζωον καί λέπισμα ῥοιά ἑφθός ἐν οἶνος καί ῥόος καί ἄλφιτον σύγκειμαι · καλός γάρ οὗτος γε ἐν τε ὁ τοιοῦτος καί πᾶς ὅσος δέω δράω δύναμαι . ἀποκρούω γάρ ὁ ἐπιρρέω καί ξηραίνω ὁ περιέχω καί ῥώννυμι ὁ πέριξ μόριον . καί ἄλλος δέ μυρίος φάρμακον κατά ὁ αὐτός τρόπος ἔνειμι σύ συντίθημι . ὅς ὁ μέθοδος ὁ σύνθεσις ἐν ὁ περί φάρμακον μανθάνω . ὅθεν ἐͅγώ κατά ἕκαστος εἷς τις σύ παραγράφω καί ὑπόμνημα τε ἅμα καί παράδειγμα ὁ ὁ ἄλλος δύναμις εἰμί . εἰ μέν δή μή σφοδρός ὀδυνάω , ὁ τοιοῦτος χράω · σύν ὀδύνη δέ μέγας ὁ ῥεῦμα ἐμπίπτω οὐ χρή μέν οὐδέ οὕτως οὐδέ ὕδωρ θερμός οὔτε ἔλαιον οὔτε ὁ διά ὁ πύρινος ἄλευρον προσφέρω κατάπλασμα . πολέμιος γάρ ἅπας ὁ τοιοῦτος ὁ ῥευματικός διάθεσις , ἔͅν εἰ παραχρῆμα δοκέω ῥᾳστώνη τις φέρω . ἀρκέω δέ ὁ τοιοῦτος τις παραμυθέομαι ὁ σφοδρός ὁ ὀδύνη , ὅσος διά γλυκύς τε καί ῥόδινος καί κηρός βραχύς ἐν ἄμφω τήκω σύγκειμαι . χρή δέ καί οὗτος ἀναλαμβάνω ἔριον . ῥυπαρός , οἴσυπος ὡς πολύς ἔχω · καί θέρος μέν ψυχρός · χειμών δέ χλιαρός προσφέρω . οὕτως δέ καί ὁ κατάπλασμα διά ἀρνόγλωσσον καί φακῆ καί ἄρτος καί ῥόδινος . μικρός δέ ὑπεράνω ὁ πάσχω χωρίον ἐπιτίθημι σπόγγος οἶνος στρυφνός βρέχω ἤ ὕδωρ ψυχρός · καλός δέ εἰ καί ὄξος ὀλίγος ἔχω . καί εἰ μέν ἐπί τοιοῦτος ἀξιόλογος τις ὠφέλεια γίγνομαι καί μηδαμοῦ πυός ὑποφαίνω , ὁ πρός ὁ ῥεῦμα μαλθακός ἔμπλαστρος δέω χράω · καλός δέ αὐτός , ὅσος ξηραίνω τε ἅμα καί ἀπωθέω δύναμαι ὁ ἐπιρρέω αἷμα χωρίς ὀδύνη . ὥστε ὁ γε συντείνω σφοδρός καί διά οὗτος ὀδυνάω πολύς ἀδικέω ὁ ἄλγημα ἤ ὠφελέω ξηραίνω . τοιοῦτος οὖν εἰμί χρή ὁ φάρμακον , οἷος εἰμί ὁ συνήθης ἐγώ ὁ διά ὁ χαλκῖτις ἀνίημι ῥόδινος . εἰ δέ καί καθαρός ἔριον οἶνος στρυφνός βρέχω ἔξωθεν ἐπιβάλλω αὐτός , πολύς ὀνίνημι . ὑποφαίνω δέ κατά ὁ μόριον πύον , καταπλήσσω μέν ἀναγκαῖος ἅπαξ ἤ δίς που . καί ἀγαθός εἰς ὁ πάρειμι ὁ ἐκ ὁ κριθή ἄλευρον . παραπλέκω δέ ὅμοιος τις εἰμ̓ͅν οὗτος ἤ ὄξος ἤ οἶνος . καί διαιρέω καί κενόω ὁ πυός φυλάσσω μέν ὁ λοιπός προσφέρω ἔλαιον ἤ ὕδωρ . καί εἰ ἀπονίζω ποτέ δέω ὁ τραῦμα , μελίκρατον τε ἤ ὀξύκρατον καί οἶνος καί οἰνόμελι χράω . ἐπιτίθημι δέ , εἰ μέν ἔτι φλεγμαίνω , ὁ διά ὁ φακῆ κατάπλασμα . μή φλεγμαίνω δέ ὁ τε ἄλλος φάρμακον τις ὁ ἐμπλαστός , ὅς ἐπί ὁ τοιοῦτος τομή χράω καί οὐ ἦκα γε ὁ διά ὁ χαλκῖτις . ἐπιτίθημι δέ κατά αὐτός ἔξωθεν σπόγγος ἤ ἔριον οἶνος βρέχω στρυφνός . μή πάρειμι δέ ὁ στρυφνός , ὁ ὕδωρ μείγνυμι ὄξος τοσοῦτος , ὡς πίνω δύναμαι , οὗτος βρέχω . ἐπιτήδειος δέ εἰς οὗτος καί ὅσος θάλασσα ἔχω οἶνος . καί αὐτός δέ ἄν ἐπί ὁ καιρός τεχνάομαι , μείγνυμι ἅλς ὁ πάρειμι . ὁ δέ τραῦμα μηδείς ὁ λιπαίνω φάρμακον προσφέρω , οἷος ὁ τε Μακεδονικός εἰμί καί ὁ τετραφάρμακος καλέω · ἀκριβής γάρ δέω ξηραίνω . οὕτως μέν ἰάομαι δέω ὁ ἐπί ῥεῦμα φλεγμονή .