galenus.ad-glauconem-de-medendi-methodo-libri-ii 2.8
Μεταβῆναι γὰρ ἤδη καιρὸς ἐφ’ ἕτερον ὄγκου γένος , ᾧ τῆς γενέσεως ἡ ὕλη πνεῦμα φυσῶδές ἐστι . ὀνομάζεται δ’ οὐ μόνον φυσῶδες , ἀλλὰ καὶ φῦσα τὸ τοιοῦτον πνεῦμα , παχὺ καὶ ἀτμῶδες ὑπάρχον , οὐκ αἰθερῶδες τὴν οὐσίαν οὐδὲ λεπτόν · ἐννόησον δ’ αὐτοῦ τὴν φύσιν ἐκ τοῦ περιέχοντος ἡμᾶς ἀέρος ἀναμνησθεὶς , ὁποῖος μὲν ἐν νοτίοις καταστάσεσιν , ὁποῖος δ’ ἐν βορείοις γίνεται . τῷ μὲν γὰρ ἐν νοτίοις καταστάσεσιν ἔοικε τὸ φυσῶδες · τῷ δ’ ἐν βορείοις τὸ κατὰ φύσιν ἐν ἡμῖν πνεῦμα · συμβάλλεται δ’ εἰς τὸ μὴ διαπνεῖσθαι τὸ τοιοῦτον πνεῦμα καὶ ἡ τῶν σωμάτων πύκνωσις . ὥστε καὶ ἡ ἴασις τοῦ πάθους τούτου τὸν σκοπὸν ἔνα καὶ κοινὸν ἀμφοῖν ἕξει τὴν τῶν πεπυκνωμένων σωμάτων ἀραίωσιν καὶ τὴν τῶν πεπαχυσμένων πνευμάτων λέπτυνσιν . θερμαίνων γὰρ ἱκανῶς ἄμφω δι’ οὐσίας λεπτομεροῦς ἀραιώσεις μὲν τὸ πεπυκνωμένον , λεπτυνεῖς δὲ τὸ πεπαχυσμένον . ἡ δὲ τῶν πασχόντων μορίων φύσις συνενδείξεταί σοι τήν τ’ ἐπιτήδειον ὕλην τῶν βοηθημάτων καὶ τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ἐν αὐτῇ . τὸ γάρ τοι πνεῦμα τοῦτο τὸ παχὺ καὶ ἀτμῶδες ἔσθ’ ὅτε μὲν ὑπὸ τοῖς περιοστείοις ὑμέσιν ἀθροιζόμενον ἴσχεται · ποτὲ δ’ ὑπὸ τῷ περιτοναίῳ · ποτὲ δ’ ἐντὸς τῶν ἐντέρων ἢ τῆς γαστρός . ἴσχεται δέ ποτε καὶ ὑπὸ τῶν τοὺς μῦς περιεχόντων ὑμένων ἔνδον , ὥσπερ γε καὶ ὑπὸ τῶν ὑμενωδῶν τενόντων . ἴσχεται δὲ καὶ κατὰ τὰς λόγῳ θεωρητὰς χώρας ἔν τε τοῖς μυσὶ καὶ τοῖς ἄλλοις σώμασιν · ὧν χωρίων τὴν φύσιν ἐν ταῖς ἀνατομικαῖς ἔμαθες ἐγχειρήσεσιν . οὕτω γοῦν καὶ αὐτὸς ὁ μὺς ἐμφυσᾶται . καὶ κατὰ τὸ τῆς γαστρὸς ἢ τὸ τῶν ἐντέρων σῶμα κατακλείεται πνεῦμα φυσῶδες · ὅταν δὲ καὶ ψυχρὸν ἱκανῶς ᾖ τοῦτο , μεγίστην ὀδύνην παρέχει . θεραπεία δὲ κοινὴ μὲν ἁπάντων , ὡς εἴρηται , διὰ λεπτομεροῦς οὐσίας · καὶ ὅταν γε μετ’ ὀδύνης ᾖ τὸ πάθημα , τοιαύτης τὴν φύσιν ὡς πρᾳΰνειν τὰ ἀλγήματα δύνασθαι . κατὰ δὲ τὴν τῶν πασχόντων μορίων διαφορὰν ἥ θ’ ὕλη τῆς θεραπείας ὑπαλλάττεται καὶ ἡ δύναμις ἐπιτείνεται καὶ ἀμβλύνεται . διὰ τοιοῦτον οὖν πνεῦμα τῆς ὀδύνης γιγνομένης ἐν τῇ κάτω γαστρὶ , τὸ λεπτομερὲς ἔλαιον ἐνιεὶς ἅμα τοῖς ἐναφηψημένοις αὐτῷ φαρμάκοις , αὐτίκα παύσεις αὐτήν . τὰ δ’ ἐναφηψημένα τῷ ἐλαίῳ φάρμακα θερμαίνοντα μετὰ λεπτομερείας ἔστω κύμινόν τε τὸ παρ’ ἡμῖν καὶ μᾶλλον αὐτοῦ τὸ καλούμενον Αἰθιοπικὸν καὶ σελίνου καὶ πετροσελίνου σπέρμα καὶ μαράθρου καὶ σίνωνος καὶ ἀνίσου τε καὶ λιβυστικοῦ καὶ σεσέλεως καὶ δαύκου καὶ σπονδυλίου . καὶ εἰ τεκμαίροιο ψυχρὰν εἶναι τὴν διάθεσιν τῶν ὀδυνωμένων μορίων , καὶ πήγανον καὶ μάραθρον καὶ δαφνίδας ἐναφεψήσεις καὶ μίξεις ἄσφαλτόν τε καὶ αὐτὸ τὸ δάφνινον , ὅσα τ’ ἄλλα τῶν οὕτω θερμαινόντων ἐστίν . εἰ δὲ καὶ φλεγμονὴν μεμίχθαι ταῖς τοιαύταις ὀδύναις ὑπολάβοις , ἀφαιρήσεις μὲν τὰ δριμέα πάνυ καὶ θερμαίνοντα σφοδρῶς . ἐπὶ δὲ τὰ μετρίως τοιαῦτα μεταβήσῃ χαλαστικὴν ἔχοντα δύναμιν . ἐναφεψήσεις οὖν τῷ ἐλαίῳ τὸ ἄνηθον , οὐ τὸ πήγανον , καὶ μίξεις στέαρ χήνειον ἢ ἀλεκτορίδος . ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἐπὶ μεγάλοις ἀλγήμασι . τὰ δὲ μέτρια καὶ ἡ ἔξωθεν ὤνησε πυρία , μάλιστα μὲν διὰ κέγχρων , ἡ γὰρ κουφότης αὐτῶν ἀλυποτάτη τοῖς ὀδυνωμένοις ἐστί . τούτων δὲ μὴ παρουσῶν ἢ δι’ ἁλῶν θερμανθέντων ἢ δι’ ὠμόλινον ἢ ὁπωσοῦν ἄλλως . καὶ σικύα δὲ μεγάλη μετὰ φλογὸς δαψιλοῦς ἄνευ τοῦ σχάσαι τὸ δέρμα πολλάκις ἀνωδύνους διὰ ταχέων εἰργάσατο . χρὴ δὲ περιλαμβάνειν αὐτὴν τὸν ὀμφαλόν . εἰ δ’ ἐπὶ τούτοις ἐπιμένοιεν αἱ ὀδύναι , τολμήσεις χρήσασθαι τοῖς δι’ ὀπίου φαρμάκοις , ὁποῖόν ἐστι καὶ τὸ τοῦ Ταρσέως Φίλωνος ἅπασι τοῖς ἰατροῖς γινωσκόμενον , εἰδὼς μὲν ἐξ ἀνάγκης τινὰ βλάβην τοῖς πεπονθόσι μορίοις ἐκ τῶν τοιούτων φαρμάκων ἐσομένην , ἀλλὰ πρὸς τὸ κατεπεῖγον ἐνιστάμενος αἱρήσῃ μετὰ μικρᾶς βλάβης σῶσαι τὸν ἄνθρωπον ὑπὸ τοῦ τῆς ὀδύνης μεγέθους συγκοπτόμενον . ἐξέσται γάρ σοι ταῖς ἑξῆς ἡμέραις ἐπανορθώσασθαι τὴν γεγενημένην βλάβην ὑπὸ τοῦ φαρμάκου . καλεῖται μὲν οὖν ἀνώδυνα φάρμακα τὰ τοιαῦτα τῷ παύειν τὰς ὀδύνας . ἐργάζεται δὲ τὴν ἀνάπαυλαν αὐτῶν οὐ τὰς διαθέσεις θεραπεύοντα τελέως , ἀλλὰ τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν ναρκοῦντα . χρῆσθαι δὲ προσήκει τῷ Φιλωνείῳ φαρμάκῳ καὶ πᾶσι τοῖς δι’ ὀπίου σκευαζομένοις οὐκ εὐθέως , ἀλλὰ μετὰ χρόνον τῆς συνθέσεως ἐνιαύσιον ἢ πάντως γε μῆνας ἕξ . μάλιστα μὲν οὖν καὶ τάχιστα διὰ τῶν πινομένων φαρμάκων οἱ κάμνοντες ἀνώδυνοι γίγνονται , πεπονθότων αὐτοῖς τῶν λεπτῶν ἐντέρων , ὥσπερ γε καὶ διὰ τῶν ἐντιθεμένων τῇ ἕδρᾳ ταχέως ὠφελοῦνται τὰ τῶν παχέων ἐντέρων παθήματα . γίνεται δὲ οὐ σμικρὰ τῆς δυνάμεως διάδοσις κᾀκ τῶν πινομένων τοῖς κάτω πεπονθόσι , κᾀκ τῶν ἐντιθεμένων τῇ ἕδρᾳ τοῖς τὰ ἄνω πάσχουσιν . ἥ γε μὴν ἐν τοῖς σαρκώδεσι μέρεσι τοῦ φυσώδους πνεύματος ἄθροισις ἔστιν ὅτε παντάπασιν ἀνώδυνος γίνεται καὶ χρόνῳ παραμένει πλείονι καὶ μάλισθ’ ὅταν ἐγγὺς ᾖ διαρθρώσεως . ἐνταῦθα γάρ τοι καὶ οἱ μύες αὐτοὶ νευρωδέστεροί τε καὶ πυκνότεροι καὶ σαρκωδέστεροί τε καὶ ἀραιότεροι κατὰ τὰ μέσα σφῶν αὐτῶν . ἐθεράπευσα δὲ , ὡς οἶσθα , τὰς τοιαύτας διαθέσεις τοῖς διὰ πίττης καὶ ῥητίνης καὶ τερεβινθίνης καὶ στέατος λεοντείου καὶ ταυρείου φαρμάκοις . ἁρμόζει δ’ ἐπ’ αὐτῶν καὶ τὸ διὰ γλοιοῦ καὶ τιτάνου καὶ τὸ διὰ τοῦ συκομόρου , καὶ συνελόντι φάναι τὰ λεπτομερῆ γενναίως , ἐπιμιγνυμένων αὐτοῖς τῶν μαλακτικῶν .
Lemmas: μεταβαίνω γάρ ἤδη καιρός ἐπί ἕτερος ὄγκος γένος , ὅς ὁ γένεσις ὁ ὕλη πνεῦμα φυσώδης εἰμί . ὀνομάζω δέ οὐ μόνος φυσώδης , ἀλλά καί φῦσα ὁ τοιοῦτος πνεῦμα , παχύς καί ἀτμώδης ὑπάρχω , οὐ αἰθερώδης ὁ οὐσία οὐδέ λεπτός · ἐννοέω δέ αὐτός ὁ φύσις ἐκ ὁ περιέχω ἐγώ ἀήρ ἀναμιμνῄσκω , ὁποῖος μέν ἐν νότιος κατάστασις , ὁποῖος δέ ἐν βόρειος γίγνομαι . ὁ μέν γάρ ἐν νότιος κατάστασις ἔοικα ὁ φυσώδης · ὁ δέ ἐν βόρειος ὁ κατά φύσις ἐν ἐγώ πνεῦμα · συμβάλλω δέ εἰς ὁ μή διαπνέω ὁ τοιοῦτος πνεῦμα καί ὁ ὁ σῶμα πύκνωσις . ὥστε καί ὁ ἴασις ὁ πάθος οὗτος ὁ σκοπός εἷς καί κοινός ἄμφω ἔχω ὁ ὁ πυκνόω σῶμα ἀραίωσις καί ὁ ὁ παχύνω πνεῦμα λέπτυνσις . θερμαίνω γάρ ἱκανός ἄμφω διά οὐσία λεπτομερής ἀραιόω μέν ὁ πυκνόω , λεπτύνω δέ ὁ παχύνω . ὁ δέ ὁ πάσχω μόριον φύσις συνενδείκνυμι σύ ὁ τε ἐπιτήδειος ὕλη ὁ βοήθημα καί ὁ μάλα τε καί ἥσσων ἐν αὐτός . ὁ γάρ τοι πνεῦμα οὗτος ὁ παχύς καί ἀτμώδης εἰμί ὅτε μέν ὑπό ὁ περιόστειος ὑμήν ἀθροίζω ἴσχω · ποτέ δέ ὑπό ὁ περιτόναιον · ποτέ δέ ἐντός ὁ ἔντερον ἤ ὁ γαστήρ . ἴσχω δέ ποτέ καί ὑπό ὁ ὁ μῦς περιέχω ὑμήν ἔνδον , ὥσπερ γε καί ὑπό ὁ ὑμενώδης τένων . ἴσχω δέ καί κατά ὁ λόγος θεωρητός χώρα ἐν τε ὁ μῦς καί ὁ ἄλλος σῶμα · ὅς χωρίον ὁ φύσις ἐν ὁ ἀνατομικός μανθάνω ἐγχείρησις . οὕτως γοῦν καί αὐτός ὁ μῦς ἐμφυσάω . καί κατά ὁ ὁ γαστήρ ἤ ὁ ὁ ἔντερον σῶμα κατακλείω πνεῦμα φυσώδης · ὅταν δέ καί ψυχρός ἱκανός εἰμί οὗτος , μέγας ὀδύνη παρέχω . θεραπεία δέ κοινός μέν ἅπας , ὡς λέγω , διά λεπτομερής οὐσία · καί ὅταν γε μετά ὀδύνη εἰμί ὁ πάθημα , τοιοῦτος ὁ φύσις ὡς πρᾳύνω ὁ ἄλγημα δύναμαι . κατά δέ ὁ ὁ πάσχω μόριον διαφορά ὁ τε ὕλη ὁ θεραπεία ὑπαλλάσσω καί ὁ δύναμις ἐπιτείνω καί ἀμβλύνω . διά τοιοῦτος οὖν πνεῦμα ὁ ὀδύνη γίγνομαι ἐν ὁ κάτω γαστήρ , ὁ λεπτομερής ἔλαιον ἐνίημι ἅμα ὁ ἐναφεψάω αὐτός φάρμακον , αὐτίκα παύω αὐτός . ὁ δέ ἐναφεψάω ὁ ἔλαιον φάρμακον θερμαίνω μετά λεπτομέρεια εἰμί κύμινον τε ὁ παρά ἐγώ καί μάλα αὐτός ὁ καλέω Αἰθιοπικός καί σέλινον καί πετροσέλινον σπέρμα καί μάραθρον καί σίνων καί ἄνισος τε καί λιβυστικόν καί σέσελις καί δαῦκος καί σπονδύλιον . καί εἰ τεκμαίρομαι ψυχρός εἰμί ὁ διάθεσις ὁ ὀδυνάω μόριον , καί πήγανον καί μάραθρον καί δαφνίς ἐναφέψω καί μείγνυμι ἄσφαλτος τε καί αὐτός ὁ δάφνινος , ὅσος τε ἄλλος ὁ οὕτως θερμαίνω εἰμί . εἰ δέ καί φλεγμονή μείγνυμι ὁ τοιοῦτος ὀδύνη ὑπολαμβάνω , ἀφαιρέω μέν ὁ δριμύς πάνυ καί θερμαίνω σφοδρός . ἐπί δέ ὁ μέτριος τοιοῦτος μεταβαίνω χαλαστικός ἔχω δύναμις . ἐναφέψω οὖν ὁ ἔλαιον ὁ ἄνηθον , οὐ ὁ πήγανον , καί μείγνυμι στέαρ χήνειος ἤ ἀλεκτορίς . ἀλλά οὗτος μέν ἐπί μέγας ἄλγημα . ὁ δέ μέτριος καί ὁ ἔξωθεν ὀνίνημι πυρία , μάλα μέν διά κέγχρος , ὁ γάρ κουφότης αὐτός ἄλυπος ὁ ὀδυνάω εἰμί . οὗτος δέ μή πάρειμι ἤ διά ἅλς θερμαίνω ἤ διά ὠμόλινον ἤ ὁπωσοῦν ἄλλος . καί σικύα δέ μέγας μετά φλόξ δαψιλής ἄνευ ὁ σχάζω ὁ δέρμα πολλάκις ἀνώδυνος διά ταχύς ἐργάζομαι . χρή δέ περιλαμβάνω αὐτός ὁ ὀμφαλός . εἰ δέ ἐπί οὗτος ἐπιμένω ὁ ὀδύνη , τολμάω χράω ὁ διά ὄπιον φάρμακον , ὁποῖος εἰμί καί ὁ ὁ Ταρσεύς Φίλων ἅπας ὁ ἰατρός γιγνώσκω , οἶδα μέν ἐκ ἀνάγκη τις βλάβη ὁ πάσχω μόριον ἐκ ὁ τοιοῦτος φάρμακον εἰμί , ἀλλά πρός ὁ κατεπείγω ἐνίστημι αἱρέω μετά μικρός βλάβη σῴζω ὁ ἄνθρωπος ὑπό ὁ ὁ ὀδύνη μέγεθος συγκόπτω . ἔξεστι γάρ σύ ὁ ἑξῆς ἡμέρα ἐπανορθόω ὁ γίγνομαι βλάβη ὑπό ὁ φάρμακον . καλέω μέν οὖν ἀνώδυνος φάρμακον ὁ τοιοῦτος ὁ παύω ὁ ὀδύνη . ἐργάζομαι δέ ὁ ἀνάπαυλα αὐτός οὐ ὁ διάθεσις θεραπεύω τέλειος , ἀλλά ὁ αἰσθητικός δύναμις ναρκόω . χράω δέ προσήκω ὁ Φιλώνειος φάρμακον καί πᾶς ὁ διά ὄπιον σκευάζω οὐ εὐθύς , ἀλλά μετά χρόνος ὁ σύνθεσις ἐνιαύσιος ἤ πάντως γε μείς ἕξ . μάλα μέν οὖν καί ταχύς διά ὁ πίνω φάρμακον ὁ κάμνω ἀνώδυνος γίγνομαι , πάσχω αὐτός ὁ λεπτός ἔντερον , ὥσπερ γε καί διά ὁ ἐντίθημι ὁ ἕδρα ταχύς ὠφελέω ὁ ὁ παχύς ἔντερον πάθημα . γίγνομαι δέ οὐ μικρός ὁ δύναμις διάδοσις ᾀ ὁ πίνω ὁ κάτω πάσχω , ᾀ ὁ ἐντίθημι ὁ ἕδρα ὁ ὁ ἄνω πάσχω . ὁ γε μήν ἐν ὁ σαρκώδης μέρος ὁ φυσώδης πνεῦμα ἄθροισις εἰμί ὅτε παντάπασι ἀνώδυνος γίγνομαι καί χρόνος παραμένω πολύς καί μάλα ὅταν ἐγγύς εἰμί διάρθρωσις . ἐνταῦθα γάρ τοι καί ὁ μῦς αὐτός νευρώδης τε καί πυκνός καί σαρκώδης τε καί ἀραῖος κατά ὁ μέσος σφεῖς αὐτός . θεραπεύω δέ , ὡς οἶδα , ὁ τοιοῦτος διάθεσις ὁ διά πίσσα καί ῥητίνη καί τερεβινθίνη καί στέαρ λεόντειος καί ταύρειος φάρμακον . ἁρμόζω δέ ἐπί αὐτός καί ὁ διά γλοιός καί τίτανος καί ὁ διά ὁ συκόμορον , καί συναιρέω φημί ὁ λεπτομερής γενναῖος , ἐπιμείγνυμι αὐτός ὁ μαλακτικός .