galenus.ad-glauconem-de-medendi-methodo-libri-ii 2.12
Ἐπεὶ δὲ καὶ περὶ τούτων εἴρηται μετρίως , περὶ τῶν καρκινωδῶν ἑξῆς ἂν εἴη ὄγκων εἰπεῖν , γινομένων ἐν ἅπασι τοῖς μορίοις , μάλιστα δὲ τοῖς τιτθοῖς τῶν γυναικῶν , ὅσαι μηκέτι καθαίρονται τὴν κατὰ φύσιν κάθαρσιν · ἥτις ὅταν ὡς χρὴ γένηται , τελέως ἄνοσος ἡ γυνὴ διατελεῖ . πάντες οὖν οἱ τοιοῦτοι παρὰ φύσιν ὄγκοι τὴν γένεσιν ἐκ μελαγχολικοῦ περιττώματος ἴσχουσι , ὑπὲρ οὗ λέλεκται καὶ ἐν τοῖς κατὰ φυσικῶν δυνάμεων ὑπομνήμασι , γεννᾶσθαι μὲν ἡμῶν δειξάντων ἐν ἥπατι κατὰ τὴν ἐξαιμάτωσιν ἀνάλογον τῇ κατὰ τὸν οἶνον τρυγὶ , καθαίρεσθαι δὲ διὰ τοῦ σπληνός . ἐκ γὰρ τοῦ τοιούτου χυμοῦ τρέφεσθαι πέφυκεν . ὅταν οὖν ἡ φυσικὴ κρᾶσις τοῦ ζώου τὸν χυμὸν τοῦτον ὀλίγον ᾖ γεννῶσα καὶ ἡ δίαιτα συντελῇ καὶ ὁ σπλὴν ἀξιολόγως ἕλκῃ τὸ γεννώμενον εἰς ἑαυτὸν , οὐδὲν ἀθροίζεται κατὰ τὰς φλέβας τοιούτων περίττωμα . ὅταν δὲ τἀναντία ᾖ , ἀθροίζεται πολὺ κατὰ τὰς φλέβας καὶ ἐργάζεται τὰ λεχθησόμενα νοσήματα . λέγω δ’ ἐναντία τοῖς εἰρημένοις τὸ μὲν ἧπαρ εἰς γένεσιν ἐπιτήδειον τοῦ τοιούτου περιττώματος , τὴν δίαιταν δὲ διὰ τῶν τοιούτων ἐδεσμάτων γινομένην , ἃ πέφυκε γεννᾷν αἷμα παχὺ καὶ ἰλυῶδες · ἀσθενέστερον δὲ τὸν σπλῆνα φύσει και ἀδυνατώτερον ἕλκειν ἐφ’ ἑαυτὸν ἅπαν τὸ γεννώμενον . ἐν δὲ τῷ τοιούτῳ σώματι θολοῦται καὶ παχύνεται τὸ κατὰ τὰς φλέβας αἷμα . καὶ ποτὲ μὲν ὑπ’ αὐτῶν τῶν φλεβῶν , ἐχουσῶν γε καὶ αὐτῶν ἀποκριτικὴν τῶν ἀλλοτρίων δύναμιν , ὥσπερ καὶ τἄλλα πάντα δι’ αἱμοῤῥοΐδος ἐκκρίνεται · πολλάκις δὲ εἰς κιρσοὺς κατασκήπτει , καὶ ποτὲ εἰς τὸ δέρμα πᾶν ὠθεῖται . καὶ τοῦτό ἐστι γένεσις τοῦ πάθους , ὃ καλοῦσιν ἐλέφαντα . γίνεταί γε μὴν ἐνίοτε καὶ εἰς ἄλλα μόρια τοῦ σώματος , ἅπερ ἂν ᾖ πάντων ἀσθενέστατα , φορὰ τοῦ τοιούτου χυμοῦ , καὶ φαίνονταί γε σαφῶς αἱ κατὰ τὸ μόριον ἐκεῖνο φλέβες μεσταὶ αἵματος μέλανός τε καὶ παχέος . καὶ ὅσον δ’ ἂν ᾖ παχύτερόν τε καὶ μελάντερον , τοσοῦτον χεῖρόν ἐστι τὸ πάθος . ἐπὶ δὲ τῶν τιτθῶν εἴδομεν πολλάκις ἀκριβῶς ὄγκον ὅμοιον ﻿ καρκίνῳ ζώῳ . καθάπερ γὰρ ἐπ’ ἐκείνου πόδες ἑκατέρωθέν εἰσι τοῦ σώματος , οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦδε τοῦ πάθους αἱ φλεβὲς ἀποτεταμέναι τοῦ παρὰ φύσιν ὄγκου τὸ σχῆμα καρκίνῳ παραπλήσιον ἐργάζονται . τοῦτο τὸ πάθος ἀρχόμενον μὲν ἰασάμεθα πολλάκις , εἰς μέγεθος δὲ ἀξιόλογον ἀρθὲν ἄνευ χειρουργίας οὐδεὶς ἰάσατο . πάσης μὲν οὖν χειρουργίας ἐκκοπτούσης ὄγκον παρὰ φύσιν ὁ σκοπός ἐστιν ἐν κύκλῳ πάντα τὸν ὄγκον περικόψαι , καθ’ ἃ τῷ κατὰ φύσιν ἔχοντι πλησιάζει . διὰ δὲ τὸ μέγεθος τῶν ἀγγείων , καὶ μάλισθ’ ὅταν ἀρτηρίαι τύχωσιν οὖσαι , παραχρῆμά τε κίνδυνος αἱμοῤῥαγίας γίνεται βρόχοις τε διαλαμβανόντων αὐτὰς συμπάθειαι ἕπονται . ἐὰν δὲ καὶ καῦσαι τὰς ῥίζας αὐτοῦ πάθους προελώμεθα , καὶ κατὰ τοῦτο κίνδυνος οὐ μικρὸς , ὅταν ἐγγὺς καιρίων μορίων ἡ καῦσις γένηται . ἀλλ’ ἀρχόμενον γεννᾶσθαι , καθάπερ ἔφην , ἰασάμεθα πολλάκις τὸ πάθος τοῦτο , καὶ μάλισθ’ ὅταν ὁ μελαγχολικὸς χυμὸς φαίνηται μὴ πάνυ παχὺς ὑπάρχων . ὑπακούει γὰρ οὗτος τοῖς καθαίρουσι φαρμάκοις ἑτοίμως , δι’ ὧν ἡ θεραπεία γίνεται . πρόδηλον δ’ ὅτι μελάνων εἶναι χρὴ κενωτικὰ τὰ διδόμενα φάρμακα , καὶ τοῦτο συνεχῶς ποιητέον , ἄχρις ἂν εἰς τὸ κατὰ φύσιν ἀκριβῶς ἐπανέλθοι τὸ μόριον , οὔσης καὶ τῆς διαίτης εὐχύμου . κατὰ γοῦν τὴν Ἀλεξάνδρειαν ἐλεφαντιῶσι πάμπολλοι διά τε τὴν δίαιταν καὶ τὴν θερμότητα τοῦ χωρίου . κατὰ δὲ τὰς Γερμανίας τε καὶ Μυσίας σπανιώτατα τοῦτο τὸ πάθος ὦπται γινόμενον . καὶ παρά γε τοῖς γαλακτοπόταις Σκύθαις σχεδὸν οὐδέποτε φαίνεται γινόμενον . ἀλλ’ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ παμπόλλη ἡ γένεσις αὐτοῦ διὰ τὴν δίαιτάν ἐστιν · ἀθάραν γὰρ ἐσθίουσι καὶ φακὴν καὶ κοχλίας καὶ ταρίχη πολλά · τινὲς δὲ καὶ ὄνεια κρέα καὶ ἄλλα τοιαῦτα παχὺν καὶ μελαγχολικὸν γεννῶντα χυμόν . ἅτε δὲ θερμοῦ τοῦ περιέχοντος ὄντος καὶ ἡ ῥοπὴ τῆς φορᾶς αὐτῶν πρὸς τὸ δέρμα γίνεται . τούτῳ μὲν οὖν τῷ πάθει συμφέρουσιν αἱ εἰρημέναι καθάρσεις . ἐὰν δὲ τὰ τῆς ἡλικίας καὶ τὰ τῆς δυνάμεως ἐπιτρέπῃ , φλεβοτομεῖν πρότερον . ἐπὶ δὲ τῶν καρκίνων οὐκ ἀνάρμοστον μὲν οὐδ’ ἐπὶ τούτων , ἢν μηδὲν κωλύῃ , φλεβοτομεῖν · ἐφεξῆς δὲ καθαίρειν · καὶ εἰ μὲν γυναῖκες εἶεν , ἔμμηνα κινεῖν αὐταῖς , ἐάν γε δηλονότι μηδέπω πεντηκοστὸν ἔτος ἄγωσι . κατὰ δὲ τοῦ πεπονθότος μορίου χυλὸς ἐπικείσθω στρύχνου , κάλλιστον γὰρ τοῦτο φάρμακον εἰς τὰ τοιαῦτα . μὴ βουλομένου δὲ τοῦ θεραπευομένου φάρμακον οὕτως ὑγρὸν ἐπιβαλέσθαι , καὶ μάλισθ’ ὅταν προέρχεσθαί τε τῆς οἰκίας καὶ τὰ συνήθη πράττειν ἀναγκάζηται , τὸ διὰ πομφόλυγος ἐπιβλητέον , ᾧ καὶ πρὸς τοὺς ἡλκωμένους καρκίνους οἶσθα χρώμενόν με · καὶ τούτου μὴ παρόντος τῷ διὰ χαλκίτεως ἡμετέρῳ φαρμάκῳ . κατὰ δὲ τὴν δίαιταν ἐν χυλῷ πτισάνης πλεοναστέον καὶ γάλακτος ὀῤῥῷ καὶ λαχάνοις , μαλάχῃ καὶ ἀτραφάξει καὶ βλίτῳ , καὶ κατὰ καιρὸν ἐν ᾧ εἰσιν αἵ κολοκύνθαι , ταύταις χρηστέον . ἰχθύων δὲ τοῖς πετραίοις καὶ ὄρνισι πᾶσι , πλὴν ἑλείων . ἐπὶ δὲ τῶν ἐλεφαντιώντων ἡ τῶν ἐχιδνῶν ἐδωδὴ θαυμάσιόν ἐστι φάρμακον . χρὴ δὲ ἐσθίειν αὐτὰς οὕτω σκευάζοντας ὡς τοὺς θηριοτρόφους καὶ ἀσπιδοτρόφους Μάρσους ἐθεάσω , πρῶτον μὲν ἀποκοπτομένης τῆς οὐρᾶς καὶ τῆς κεφαλῆς ἄχρι δακτύλων τεττάρων , εἶτα τῶν ἔνδον ἁπάντων ἀφαιρεθέντων θέντων καὶ τοῦ δέρματος δηλονότι , εἶθ’ ὕδατι τοῦ σώματος αὐτῶν περιπλυθέντος . ἀλλὰ μέχρι μὲν τοῦδε , κᾀπειδὰν τὴν θηριακὴν ἀντίδοτον καλουμένην σκευάζωμεν , οὕτω πράττομεν · ἐφεξῆς δὲ διαφερόντως ἕψομεν , ἐπὶ μὲν τῆς θηριακῆς ἐν ὕδατι προσεπεμβάλλοντες ἀνήθου καὶ βραχέων ἁλῶν , ἐπὶ δὲ τῶν ἐλεφαντιώντων ἐν λοπάσι παραπλησίως ταῖς ἐγχέλυσι σκευάζοντες διὰ λευκοῦ ζωμοῦ . γίνεται δὲ οὕτως . ὕδατος μὲν δαψιλοῦς ἐμβληθέντος καὶ ἐλαίου βραχέος καὶ σὺν αὐτῷ πράσου καὶ ἀνήθου . πρόδηλον δ’ ὅτι μέχρι τοσούτου τὰς σάρκας τῶν ἐχιδνῶν ἀφεψεῖν προσήκει , μέχρις ἂν ἀκριβῶς γενηθῶσι μαλακαί . καὶ αὐτὸ δὲ τὸ δι’ αὐτῶν σκευαζόμενον φάρμακον , ὃ καλοῦσι θηριακὴν ἀντίδοτον , ἐπιτήδειόν ἐστι πίνεσθαι τοῖς οὕτω κάμνουσι , καὶ εἰ βούλοιτό τις αὐτοῦ καὶ τὸ δέρμα χρίεσθαι . ταῦτα γὰρ ἅπαντα ποιούντων ἔσθ’ ὅτε λεπὶς ἀφίσταται τοῦ δέρματος , ὁποῖον ἐπὶ τῶν ὄφεων τὸ καλούμενον γῆρας .
Lemmas: ἐπεί δέ καί περί οὗτος λέγω μέτριος , περί ὁ καρκινώδης ἑξῆς ἄν εἰμί ὄγκος λέγω , γίγνομαι ἐν ἅπας ὁ μόριον , μάλα δέ ὁ τιτθός ὁ γυνή , ὅσος μηκέτι καθαίρω ὁ κατά φύσις κάθαρσις · ὅστις ὅταν ὡς χρή γίγνομαι , τέλειος ἄνοσος ὁ γυνή διατελέω . πᾶς οὖν ὁ τοιοῦτος παρά φύσις ὄγκος ὁ γένεσις ἐκ μελαγχολικός περίσσωμα ἴσχω , ὑπέρ ὅς λέγω καί ἐν ὁ κατά φυσικός δύναμις ὑπόμνημα , γεννάω μέν ἐγώ δείκνυμι ἐν ἧπαρ κατά ὁ ἐξαιμάτωσις ἀνάλογος ὁ κατά ὁ οἶνος τρύξ , καθαίρω δέ διά ὁ σπλήν . ἐκ γάρ ὁ τοιοῦτος χυμός τρέφω φύω . ὅταν οὖν ὁ φυσικός κρᾶσις ὁ ζῷον ὁ χυμός οὗτος ὀλίγος εἰμί γεννάω καί ὁ δίαιτα συντελέω καί ὁ σπλήν ἀξιόλογος ἕλκω ὁ γεννάω εἰς ἑαυτοῦ , οὐδείς ἀθροίζω κατά ὁ φλέψ τοιοῦτος περίσσωμα . ὅταν δέ ἐναντίος εἰμί , ἀθροίζω πολύς κατά ὁ φλέψ καί ἐργάζομαι ὁ λέγω νόσημα . λέγω δέ ἐναντίος ὁ λέγω ὁ μέν ἧπαρ εἰς γένεσις ἐπιτήδειος ὁ τοιοῦτος περίσσωμα , ὁ δίαιτα δέ διά ὁ τοιοῦτος ἔδεσμα γίγνομαι , ὅς φύω γεννάω αἷμα παχύς καί ἰλυώδης · ἀσθενής δέ ὁ σπλήν φύσις και ἀδύνατος ἕλκω ἐπί ἑαυτοῦ ἅπας ὁ γεννάω . ἐν δέ ὁ τοιοῦτος σῶμα θολόω καί παχύνω ὁ κατά ὁ φλέψ αἷμα . καί ποτέ μέν ὑπό αὐτός ὁ φλέψ , ἔχω γε καί αὐτός ἀποκριτικός ὁ ἀλλότριος δύναμις , ὥσπερ καί ἄλλος πᾶς διά αἱμορροΐς ἐκκρίνω · πολλάκις δέ εἰς κιρσός κατασκήπτω , καί ποτέ εἰς ὁ δέρμα πᾶς ὠθέω . καί οὗτος εἰμί γένεσις ὁ πάθος , ὅς καλέω ἐλέφας . γίγνομαι γε μήν ἐνίοτε καί εἰς ἄλλος μόριον ὁ σῶμα , ὅς ἄν εἰμί πᾶς ἀσθενής , φορά ὁ τοιοῦτος χυμός , καί φαίνω γε σαφής ὁ κατά ὁ μόριον ἐκεῖνος φλέψ μεστός αἷμα μέλας τε καί παχύς . καί ὅσος δέ ἄν εἰμί παχύς τε καί μέλας , τοσοῦτος κακός εἰμί ὁ πάθος . ἐπί δέ ὁ τιτθός ὁράω πολλάκις ἀκριβής ὄγκος ὅμοιος ﻿ καρκίνος ζῷον . καθά γάρ ἐπί ἐκεῖνος πούς ἑκατέρωθεν εἰμί ὁ σῶμα , οὕτως καί ἐπί ὅδε ὁ πάθος ὁ φλεβ́ς ἀποτείνω ὁ παρά φύσις ὄγκος ὁ σχῆμα καρκίνος παραπλήσιος ἐργάζομαι . οὗτος ὁ πάθος ἄρχω μέν ἰάομαι πολλάκις , εἰς μέγεθος δέ ἀξιόλογος ἀραρίσκω ἄνευ χειρουργία οὐδείς ἰάομαι . πᾶς μέν οὖν χειρουργία ἐκκόπτω ὄγκος παρά φύσις ὁ σκοπός εἰμί ἐν κύκλος πᾶς ὁ ὄγκος περικόπτω , κατά ὅς ὁ κατά φύσις ἔχω πλησιάζω . διά δέ ὁ μέγεθος ὁ ἀγγεῖον , καί μάλα ὅταν ἀρτηρία τυγχάνω εἰμί , παραχρῆμα τε κίνδυνος αἱμορραγία γίγνομαι βρόχος τε διαλαμβάνω αὐτός συμπάθεια ἕπομαι . ἐάν δέ καί καίω ὁ ῥίζα αὐτός πάθος προαιρέω , καί κατά οὗτος κίνδυνος οὐ μικρός , ὅταν ἐγγύς καίριος μόριον ὁ καῦσις γίγνομαι . ἀλλά ἄρχω γεννάω , καθά φημί , ἰάομαι πολλάκις ὁ πάθος οὗτος , καί μάλα ὅταν ὁ μελαγχολικός χυμός φαίνω μή πάνυ παχύς ὑπάρχω . ὑπακούω γάρ οὗτος ὁ καθαίρω φάρμακον ἑτοῖμος , διά ὅς ὁ θεραπεία γίγνομαι . πρόδηλος δέ ὅτι μέλας εἰμί χρή κενωτικός ὁ δίδωμι φάρμακον , καί οὗτος συνεχής ποιέω , ἄχρι ἄν εἰς ὁ κατά φύσις ἀκριβής ἐπανέρχομαι ὁ μόριον , εἰμί καί ὁ δίαιτα εὔχυμος . κατά γοῦν ὁ Ἀλεξάνδρεια ἐλεφαντιάω πάμπολυς διά τε ὁ δίαιτα καί ὁ θερμότης ὁ χωρίον . κατά δέ ὁ Γερμανία τε καί Μυσία σπάνιος οὗτος ὁ πάθος ὁράω γίγνομαι . καί παρά γε ὁ γαλακτοπότης Σκύθης σχεδόν οὐδέποτε φαίνω γίγνομαι . ἀλλά ἐν Ἀλεξάνδρεια πάμπολυς ὁ γένεσις αὐτός διά ὁ δίαιτα εἰμί · ἀθάρη γάρ ἐσθίω καί φακή καί κοχλίας καί τάριχος πολύς · τις δέ καί ὄνειος κρέας καί ἄλλος τοιοῦτος παχύς καί μελαγχολικός γεννάω χυμός . ἅτε δέ θερμός ὁ περιέχω εἰμί καί ὁ ῥοπή ὁ φορά αὐτός πρός ὁ δέρμα γίγνομαι . οὗτος μέν οὖν ὁ πάθος συμφέρω ὁ λέγω κάθαρσις . ἐάν δέ ὁ ὁ ἡλικία καί ὁ ὁ δύναμις ἐπιτρέπω , φλεβοτομέω πρότερος . ἐπί δέ ὁ καρκίνος οὐ ἀνάρμοστος μέν οὐδέ ἐπί οὗτος , ἐάν μηδείς κωλύω , φλεβοτομέω · ἐφεξῆς δέ καθαίρω · καί εἰ μέν γυνή εἰμί , ἔμμηνος κινέω αὐτός , ἐάν γε δηλονότι μηδέπω πεντηκοστός ἔτος ἄγω . κατά δέ ὁ πάσχω μόριον χυλός ἐπίκειμαι στρύχνον , καλός γάρ οὗτος φάρμακον εἰς ὁ τοιοῦτος . μή βούλομαι δέ ὁ θεραπεύω φάρμακον οὕτως ὑγρός ἐπιβάλλω , καί μάλα ὅταν προέρχομαι τε ὁ οἰκία καί ὁ συνήθης πράσσω ἀναγκάζω , ὁ διά πομφόλυξ ἐπιβλητέον , ὅς καί πρός ὁ ἑλκόω καρκίνος οἶδα χράω ἐγώ · καί οὗτος μή πάρειμι ὁ διά χαλκῖτις ἡμέτερος φάρμακον . κατά δέ ὁ δίαιτα ἐν χυλός πτισάνη πλεοναστέον καί γάλα ὀρός καί λάχανον , μαλάχη καί ἀτράφαξυς καί βλίτον , καί κατά καιρός ἐν ὅς εἰμί ὁ κολοκύνθη , οὗτος χράω . ἰχθῦς δέ ὁ πετραῖος καί ὄρνις πᾶς , πλήν ἕλειος . ἐπί δέ ὁ ἐλεφαντιάω ὁ ὁ ἔχιδνα ἐδωδή θαυμάσιος εἰμί φάρμακον . χρή δέ ἐσθίω αὐτός οὕτως σκευάζω ὡς ὁ θηριότροφος καί ἀσπιδότροφος Μάρσοι θεάομαι , πρῶτος μέν ἀποκόπτω ὁ οὐρά καί ὁ κεφαλή ἄχρι δάκτυλος τέσσαρες , εἶτα ὁ ἔνδον ἅπας ἀφαιρέω τίθημι καί ὁ δέρμα δηλονότι , εἶτα ὕδωρ ὁ σῶμα αὐτός περιπλύνω . ἀλλά μέχρι μέν ὅδε , ἐͅπειδάν ὁ θηριακός ἀντίδοτος καλέω σκευάζω , οὕτως πράσσω · ἐφεξῆς δέ διαφερόντως ἕψω , ἐπί μέν ὁ θηριακός ἐν ὕδωρ προσεπεμβάλλω ἄνηθον καί βραχύς ἅλς , ἐπί δέ ὁ ἐλεφαντιάω ἐν λοπάς παραπλήσιος ὁ ἔγχελυς σκευάζω διά λευκός ζωμός . γίγνομαι δέ οὕτως . ὕδωρ μέν δαψιλής ἐμβάλλω καί ἔλαιον βραχύς καί σύν αὐτός πράσον καί ἄνηθον . πρόδηλος δέ ὅτι μέχρι τοσοῦτος ὁ σάρξ ὁ ἔχιδνα ἀφέψω προσήκω , μέχρι ἄν ἀκριβής γίγνομαι μαλακός . καί αὐτός δέ ὁ διά αὐτός σκευάζω φάρμακον , ὅς καλέω θηριακός ἀντίδοτος , ἐπιτήδειος εἰμί πίνω ὁ οὕτως κάμνω , καί εἰ βούλομαι τις αὐτός καί ὁ δέρμα χρίω . οὗτος γάρ ἅπας ποιέω εἰμί ὅτε λεπίς ἀφίστημι ὁ δέρμα , ὁποῖος ἐπί ὁ ὄφις ὁ καλέω γῆρας .