galenus.ad-glauconem-de-medendi-methodo-libri-ii 1.5
Τοὺς μὲν οὖν μετὰ ῥίγους εἰσβάλλοντας οὐκ ἂν ἀπὸ τρόπου τῶν κατὰ περίοδον ἐνοχλούντων ὑπολάβοις εἶναι . τριταῖοι γὰρ καὶ τεταρταῖοι μετὰ ῥίγους τοὐπίπαν παροξύνουσιν . ἀλλ’ οἱ μὲν τριταῖοι εὐθὺς ἐν τῇ πρώτῃ καταβολῇ πολλάκις μετὰ σφοδροῦ τοῦ ῥίγους ὑπήρξαντο . τεταρταῖον δ’ οὐκ οἴδαμεν μετὰ σφοδροῦ ῥίγους ἀρξάμενον , ἀλλ’ ἐν τῷ χρόνῳ τὸ μέγεθος αὐτῷ προσγίνεται , σὺν τῷ μηδ’ εὐθὺς ἀπ’ ἀρχῆς τὰ πολλὰ τὸν πυρετὸν τοῦτον εἰσβάλλειν , ἀλλ’ ἑτέρων προηγησαμένων συμπίπτειν . ὁ μὲν οὖν τεταρταῖος τοῖς καλουμένοις πλάνησί τε καὶ πλανήταις ἐπιγίνεται πυρετοῖς διὰ φλέγμα . ὁ δ’ ἀμφημερινὸς οὐδὲ χωρὶς τοῦ τὸ στόμα τῆς γαστρὸς πεπονθέναι τὰ πολλὰ συνίσταται · καθάπερ ὁ τεταρταῖος περὶ σπληνὶ κακοπραγοῦντι · ὁ δὲ τριταῖος περὶ ἥπατι . τὸν μὲν δὴ μετὰ σφοδροῦ τοῦ ῥίγους ἀρξάμενον εἰκὸς μᾶλλον τριταῖον ἢ τῶν ἄλλων τινὰ εἶναι πυρετῶν . εἰ δὲ καὶ τἄλλα τὰ ἐφεξῆς εἰρησόμενα μαρτυροίη , τοῦτον μὲν ἂν ἐναργῶς εὐθὺς ἐν τῇ πρώτῃ τῶν ἡμερῶν διαγινώσκοις εἶναι τριταῖον . εἰ δὲ μετὰ βραχέος ἄρξεται ῥίγους , τότε δεῖ καὶ μᾶλλον τοῖς ἄλλοις γνωρίσμασι τὸν νοῦν προσέχειν , ὡς οὐκ ἀμφημερινοῦ καὶ τεταρταίου μόνον , ἀλλὰ καὶ ἡμιτριταίου καὶ ἄλλου τινὸς τῶν συνεχῶν εἶναι δυναμένου . τὰ δ’ ἄλλα γνωρίσματα τό τε τῆς θερμασίας ἐστὶ ποιὸν καὶ καὶ ποσὸν καὶ ἡ τῶν ἀρτηριῶν κίνησις , αὐτό τε τοῦ ῥίγους τὸ εἶδος αἰσθανομένου , ὥρα τε καὶ χώρα καὶ κατάστασις καὶ ἡ φύσις τοῦ νοσοῦντος καὶ ἡ ἡλικία καὶ τὰ προηγησάμενα καὶ τὰ παρακολουθοῦντα . τὴν μὲν γὰρ θερμασίαν πολλὴν καὶ δριμεῖαν εἶναι χρή · τοὺς δὲ σφυγμοὺς μεγάλους καὶ θερμοὺς καὶ σφοδροὺς καὶ ταχεῖς καὶ πυκνοὺς καὶ χωρὶς πάσης ἀνωμαλίας , πλὴν τῆς πυρεκτικῆς . τὸ δὲ ῥῖγος , οἷον νυττομένου τοῦ χρωτὸς ὡς ὑπό τινος ὀξέος μᾶλλον ἢ ψυχροῦ , τῶν ἐν τεταρταίοις τε καὶ ἀμφημερινοῖς ψυχροῦ τοῦ ῥίγους αἰσθανομένων . τὴν δ’ ὥραν θερινὴν , ὥσπερ οὖν καὶ τὸ χωρίον θερμὸν καὶ τήν γε παροῦσαν κατάστασιν · ἔστω δὲ καὶ ἡ φύσις τοῦ κάμνοντος θερμοτέρα τε καὶ χολωδεστέρα , καὶ ἡ ἡλικία νεανίσκου · καὶ γυμνασία μᾶλλον ἢ ἀργία προηγείσθω , καὶ ἔγκαυσις μᾶλλον ἢ ψύξις , καὶ ἔνδεια μᾶλλον ἢ πλησμονή . καὶ ἀγρυπνίαι δὲ καὶ λῦπαι καὶ κόποι καὶ σύντονοι φροντίδες εἰς τοῦτο συντελοῦσιν . εἰ δὲ καὶ πολλοῖς ἄλλοις τῶν νοσούντων ἐν ἐκείνῳ τῷ χρόνῳ τριταίοις ἁλῶναι συμβαίη καὶ τοῦτ’ ἂν εἴη πρὸς τοῖς εἰρημένοις μέγιστον γνώρισμα . εἰ δὲ τούτων ἁπάντων ὑπαρχόντων ἢ τῶν μεγίστων τε καὶ ἐπικαιροτάτων δίψος τε αὐτοὺς ἔχει σφοδρὸν , ἔμετός τε χολῆς ἢ ἱδρὼς ἐπιγένηται ἢ ἀμφότερα , νῦν μὲν ἂν καὶ σαφῶς εἴη δῆλος . εἰ δὲ καὶ παύσαιτο μὲν πυρέττων ἐπὶ τοῖσδε ὁ ἄνθρωπος τοῦτον δὴ τὸν φανερὸν ἅπασι καὶ ἐν κινήσει πυρετὸν , ὑπολείποιτο δ’ αὐτῷ κατὰ τὴν τῶν ἀρτηριῶν κίνησιν ἡ ἴδιος ἀνωμαλία τῶν πυρετῶν , βεβαίως ἂν οὕτως ἀποφαίνοις τριταῖον ὑπάρχειν αὐτὸν , ὡς εἰ καὶ διὰ τρίτης ἤδη παροξυνόμενον ἑώρας .
Lemmas: ὁ μέν οὖν μετά ῥῖγος εἰσβάλλω οὐ ἄν ἀπό τρόπος ὁ κατά περίοδος ἐνοχλέω ὑπολαμβάνω εἰμί . τριταῖος γάρ καί τεταρταῖος μετά ῥῖγος ἐπίπαν παροξύνω . ἀλλά ὁ μέν τριταῖος εὐθύς ἐν ὁ πρῶτος καταβολή πολλάκις μετά σφοδρός ὁ ῥῖγος ὑπάρχω . τεταρταῖος δέ οὐ οἶδα μετά σφοδρός ῥῖγος ἄρχω , ἀλλά ἐν ὁ χρόνος ὁ μέγεθος αὐτός προσγίγνομαι , σύν ὁ μηδέ εὐθύς ἀπό ἀρχή ὁ πολύς ὁ πυρετός οὗτος εἰσβάλλω , ἀλλά ἕτερος προηγέομαι συμπίπτω . ὁ μέν οὖν τεταρταῖος ὁ καλέω πλάνης τε καί πλανήτης ἐπιγίγνομαι πυρετός διά φλέγμα . ὁ δέ ἀμφημερινός οὐδέ χωρίς ὁ ὁ στόμα ὁ γαστήρ πάσχω ὁ πολύς συνίστημι · καθά ὁ τεταρταῖος περί σπλήν κακοπραγέω · ὁ δέ τριταῖος περί ἧπαρ . ὁ μέν δή μετά σφοδρός ὁ ῥῖγος ἄρχω ἔοικα μάλα τριταῖος ἤ ὁ ἄλλος τις εἰμί πυρετός . εἰ δέ καί ἄλλος ὁ ἐφεξῆς λέγω μαρτυρέω , οὗτος μέν ἄν ἐναργής εὐθύς ἐν ὁ πρῶτος ὁ ἡμέρα διαγιγνώσκω εἰμί τριταῖος . εἰ δέ μετά βραχύς ἄρχω ῥῖγος , τότε δέω καί μάλα ὁ ἄλλος γνώρισμα ὁ νόος προσέχω , ὡς οὐ ἀμφημερινός καί τεταρταῖος μόνος , ἀλλά καί ἡμιτριταῖος καί ἄλλος τις ὁ συνεχής εἰμί δύναμαι . ὁ δέ ἄλλος γνώρισμα ὁ τε ὁ θερμασία εἰμί ποιός καί καί ποσός καί ὁ ὁ ἀρτηρία κίνησις , αὐτός τε ὁ ῥῖγος ὁ εἶδος αἰσθάνομαι , ὥρα τε καί χώρα καί κατάστασις καί ὁ φύσις ὁ νοσέω καί ὁ ἡλικία καί ὁ προηγέομαι καί ὁ παρακολουθέω . ὁ μέν γάρ θερμασία πολύς καί δριμύς εἰμί χρή · ὁ δέ σφυγμός μέγας καί θερμός καί σφοδρός καί ταχύς καί πυκνός καί χωρίς πᾶς ἀνωμαλία , πλήν ὁ πυρεκτικός . ὁ δέ ῥῖγος , οἷος νύσσω ὁ χρώς ὡς ὑπό τις ὀξύς μάλα ἤ ψυχρός , ὁ ἐν τεταρταῖος τε καί ἀμφημερινός ψυχρός ὁ ῥῖγος αἰσθάνομαι . ὁ δέ ὥρα θερινός , ὥσπερ οὖν καί ὁ χωρίον θερμός καί ὁ γε πάρειμι κατάστασις · εἰμί δέ καί ὁ φύσις ὁ κάμνω θερμός τε καί χολώδης , καί ὁ ἡλικία νεανίσκος · καί γυμνασία μάλα ἤ ἀργία προηγέομαι , καί ἔγκαυσις μάλα ἤ ψῦξις , καί ἔνδεια μάλα ἤ πλησμονή . καί ἀγρυπνία δέ καί λύπη καί κόπος καί σύντονος φροντίς εἰς οὗτος συντελέω . εἰ δέ καί πολύς ἄλλος ὁ νοσέω ἐν ἐκεῖνος ὁ χρόνος τριταῖος ἁλίσκομαι συμβαίνω καί οὗτος ἄν εἰμί πρός ὁ λέγω μέγας γνώρισμα . εἰ δέ οὗτος ἅπας ὑπάρχω ἤ ὁ μέγας τε καί ἐπίκαιρος δίψος τε αὐτός ἔχω σφοδρός , ἔμετος τε χολή ἤ ἱδρώς ἐπιγίγνομαι ἤ ἀμφότερος , νῦν μέν ἄν καί σαφής εἰμί δῆλος . εἰ δέ καί παύω μέν πυρέσσω ἐπί ὅδε ὁ ἄνθρωπος οὗτος δή ὁ φανερός ἅπας καί ἐν κίνησις πυρετός , ὑπολείπω δέ αὐτός κατά ὁ ὁ ἀρτηρία κίνησις ὁ ἴδιος ἀνωμαλία ὁ πυρετός , βέβαιος ἄν οὕτως ἀποφαίνω τριταῖος ὑπάρχω αὐτός , ὡς εἰ καί διά τρίτος ἤδη παροξύνω ὁράω .