galenus.ad-glauconem-de-medendi-methodo-libri-ii 1.1
Ὅτι μὲν οὐ τὴν κοινὴν μόνον ἁπάντων ἀνθρώπων φύσιν , ὦ Γλαύκων , ἐπίστασθαι χρὴ τὸν ἰατρὸν , ἀλλὰ καὶ τὴν ἰδίαν ἑκάστου , πάλαι τε πρὸς Ἱπποκράτους ὀρθῶς εἴρηται καὶ ἡμῖν δὲ ἐπ’ αὐτῶν , ὡς οἶσθα , τῶν ἔργων τῆς τέχνης ἱκανῶς ἐσπούδασται . οὐ μὴν γράφειν γε δυνατὸν , ὥσπερ τὴν κοινὴν , οὕτω καὶ τὴν ἰδίαν ἑκάστου , ἀλλ’ ὑπεναντίως ἔχει τὰ γράμματα πρὸς τὰς πράξεις , ἄλλοθί τε πολλαχόθι καὶ οὐχ ἥκιστα ἐν τοῖς νῦν ὑπ’ ἐμοῦ προκειμένοις . ἠξίωσας μὲν γὰρ ἡμᾶς , ἰαμάτων τινά σοι καθόλου μέθοδον ὑποτυπώσασθαι · περαίνεται δὲ αὕτη διά τε ποιότητος καὶ ποσότητος ἑκάστου τῶν βοηθημάτων καὶ τοῦ τρόπου τῆς χρήσεως αὐτῶν καὶ τοῦ πάντων τούτων χαλεπωτάτου διαγνωσθῆναι καιροῦ . περὶ ὃν ὀξὺν ἱκανῶς ὄντα , καθάπερ που καὶ τοῦτό φησιν ὁ πάντων ἡμῖν τῶν καλῶν ἡγεμὼν Ἱπποκράτης , σφαλλομένους πολλάκις ὁρᾷς οὐ τοὺς τυχόντας μόνον , ἀλλὰ δὴ καὶ τοὺς ἀρίστους ἰατρούς . καὶ μὲν δὴ καὶ μέγα τὸ ποσὸν εὐστόχως συναρμοσθὲν εἰς δύναμιν ὁ αὐτὸς ἀνὴρ ἔγραψεν . ὅταν οὖν εἰς μὲν τὸ καλῶς ἰᾶσθαι μέγα συντελεῖν φαίνοιτο ὅ τε καιρὸς καὶ ἡ ποσότης τῶν βοηθημάτων , ἴδια δὲ ταῦτα καθ’ ἕκαστον τῶν νοσούντων εὑρήσεις καὶ μηδὲν ἴδιον ἑρμηνεύεσθαι δύναται τῷ λόγῳ , τὸ κοινὸν οὕτως ἀναγκαζόμεθα γράφειν , κᾂν τῇ χρείᾳ δεύτερον ᾖ . καὶ γὰρ οὖν καὶ ἐπισκοπούμεθά τινας ἀῤῥώστους πολλάκις , οἷς ἔμπροσθεν ὑγιαίνουσιν οὐκ ἐνετύχομεν · οὔκουν οὐδ’ ὅπως εἶχον χροιᾶς , ἢ σχέσεως , ἢ τῆς κατὰ φύσιν θερμασίας , ἢ τῆς τῶν ἀρτηριῶν γινώσκοντες , ἵν’ εἰδότες ἱκανοὶ κριταὶ γενοίμεθ’ ἄν ποτε τῶν νοσημάτων τοῦ μεγέθους . εἰς ὅσον γὰρ ἐξίσταται τῆς φύσεως ἕκαστον , εἰς τοσοῦτον καὶ μεγέθους ἥκει . τὸ δ’ ὅσον ἐξίσταται , γνῶναι δυνατὸν μόνῳ τῷ τὸ κατὰ φύσιν ἀκριβῶς ἐπισταμένῳ . τοῦτ’ οὖν ἀγνοοῦντες ἐπ’ αὐτῶν , ἵνα μὴ παντάπασιν ἀπορῶμεν , ἐπὶ τὸ κοινὸν ἀφικνούμεθα . πλέον δέ τι κᾀν τούτῳ τῶν ἀτέχνων ὁ τεχνίτης ἔχει . καὶ τί τὸ πλέον ; Ἱπποκράτης μὲν καὶ τοῦτο πρῶτος ἁπάντων ὧν ἴσμεν γέγραφεν . ὑπεμνήσαντο δὲ ἐπὶ πλέον τῶν μετ’ αὐτὸν ὅσοι τῶν ἐκείνου συνῆκαν γραμμάτων , ὧν εἷς ἦν καὶ Μνησίθεος ὁ Ἀθηναῖος , ἀνὴρ τά τε ἄλλα ἱκανὸς πάντα τὰ τῆς τέχνης καὶ εἰς ὅσον χρὴ μεθόδῳ τὴν ἰατρικὴν τέχνην ἀσκεῖν , οὐδενὸς ἐπιγνῶναι δεύτερος . οὗτος ὁ Μνησίθεος ἀπὸ τῶν πρώτων καὶ ἀνωτάτω γενῶν ἀρξάμενος ἀξιοῖ τέμνειν αὐτὰ κατ’ εἴδη τε καὶ γένη καὶ διαφοράς . εἶτ’ αὖθις τὰ τεμνόμενα τέμνειν ὁμοίως κᾀκεῖνα πάλιν ὡσαύτως , ἔστ’ ἂν ἐπί τι τοιοῦτον εἶδος ἀφικώμεθα μεθ’ ὃ τέμνοντες , ἀχρὶς οὗ τὸ τεμνόμενον , εἰς ἓν τῷ ἀριθμῷ καὶ ἄτομον ἤδη τελευτήσομεν . ταῦτ’ ἀρκεῖ μοι πρός γέ σε διὰ βραχέων ἃ βούλομαι δεδηλῶσθαι . καὶ γὰρ ἂν εἴην γελοῖος , εἴ σε διδάσκοιμι τὰ σὰ ὥσπερ οὐχὶ παρὰ Πλάτωνος αὐτὰ πάλαι μεμαθηκότα . οὐδὲ γὰρ ὥστε διδάξαι σέ τί πως περὶ τῆς κατὰ τὴν τοιαύτην διαίρεσιν μεθόδου τὴν ὑπόμνησιν ἐποιησάμην , ἀλλ’ ὅτι μοι πρὸς τὸν ἐφεξῆς λόγον ἅπαντα χρήσιμον αὐτὴν ἔσεσθαι νομίζω · καὶ τὴν αἰτίαν , ὧν ἑκάστοτε σφαλλομένους ὁρᾷς τοὺς πλείστους τῶν ἰατρῶν , ἀξιοῦντί σοι μαθεῖν οὐκ ἐνῆν ἄλλως ἐνδείξασθαι . καὶ γὰρ καὶ τὰ κατὰ τὰς ἄλλας αἱρέσεις σφάλματα καὶ ὅσα νῦν ἐπὶ τῶν νοσούντων οἱ πολλοὶ τῶν ἰατρῶν ἁμαρτάνουσι , πρώτην καὶ μεγίστην αἰτίαν ἔχει τὸ μοχθηρὸν τῆς διαιρέσεως . οἱ μὲν γὰρ ἐπὶ τῶν πρώτων καὶ ἀνωτάτω γενῶν μένουσιν , ἀρκούμενοι ταῖς ἀπὸ τούτων ἐνδείξεσιν · οἱ δὲ μέχρι μέν τινος ἔτεμον , οὐ μὴν πρός γε τὸ τέλος ἐξίκοντο · πολλοὶ δὲ καὶ μοχθηραῖς ἐχρήσαντο διαιρέσεσιν . ὅστις δὲ καὶ τὰ κατὰ φύσιν ἅπαντα καὶ τὰ παρὰ φύσιν εἰς τὴν τοιαύτην ἀνάγων μέθοδον , ἐξ ἁπάντων τούτων τῶν κατὰ τὴν διαίρεσιν ἀνενδεῆ λαμβάνοι τὴν ἔνδειξιν , μόνος ἂν οὗτος εἰς ἀνθρωπίνην δύναμιν ἀναμάρτητος εἴη περὶ τὰς ἰάσεις · καὶ τούς τε γινωσκομένους ἄμεινον τῶν ἄλλων ἰῷτο καὶ τοὺς ἀγνοουμένους εἰς ὅσον οἷόν τε καὶ τούτους ἐγγυτάτω τῶν γινωσκομένων . εἰ γὰρ διορίσαιτό τις πρῶτον μὲν τὴν κατὰ τὰς ἡλικίας διαφορὰν , ἐφεξῆς δὲ τὴν κατὰ τὰς κράσεις καὶ τὰς δυνάμεις καὶ τἄλλα τὰ τοῖς ἀνθρώποις ὑπάρχοντα , χροιὰς λέγω καὶ θερμασίας καὶ σχέσεις καὶ σφυγμῶν κινήσεις καὶ ἔθη καὶ ἐπιτηδεύματα καὶ τὰ τῆς ψυχῆς ἤθη , προσθείη δὲ τούτοις καὶ τὴν ὡς ἄῤῥενος πρὸς θῆλυ διαφορὰν , ὅσα τε κατὰ τὰς χώρας καὶ τὰς ὥρας τοῦ ἔτους καὶ τὰς ἄλλας τοῦ περιέχοντος ἡμᾶς ἀέρος καταστάσεις , ὡς χρὴ διορίσασθαι , πλησίον ἂν ἥκοι τῆς ἰδίας τοῦ κάμνοντος φύσεως . ἀλλὰ πάντων τούτων τὰ μὲν ἐν τοῖς περὶ σφυγμῶν , τὰ δὲ ἐν τοῖς περὶ κράσεων διώρισται · ὥσπερ γε καὶ τῶν παρὰ φύσιν ἁπάντων ὅσαι κατ’ εἴδη τε καὶ γένη διαφοραὶ τυγχάνουσιν οὖσαι , πάσας ἐν τῷ περὶ παθῶν διοριζόμεθα λόγῳ . νυνὶ δὲ ὁ μὲν λόγος ἡμῖν ἅπας ἔσται περὶ τῶν τοιούτων ἀῤῥώστων ὧν τὴν φύσιν ἀκριβῶς ἐπιστάμεθα πρὸ τῆς νόσου · συνεπινοηθήσονται δὲ αὐτοῖς καὶ οἱ λοιποὶ πάντες ὧν ﻿ ἠγνοοῦμεν . οὐδὲν γὰρ ἦν χαλεπὸν ἀπὸ τοῦ τελέως διωρισμένου καὶ τὸ μὴ τοιοῦτον ἐξευρίσκειν .
Lemmas: ὅτι μέν οὐ ὁ κοινός μόνος ἅπας ἄνθρωπος φύσις , ὦ Γλαύκων , ἐπίσταμαι χρή ὁ ἰατρός , ἀλλά καί ὁ ἴδιος ἕκαστος , πάλαι τε πρός Ἱπποκράτης ὀρθός λέγω καί ἐγώ δέ ἐπί αὐτός , ὡς οἶδα , ὁ ἔργον ὁ τέχνη ἱκανός σπουδάζω . οὐ μήν γράφω γε δυνατός , ὥσπερ ὁ κοινός , οὕτως καί ὁ ἴδιος ἕκαστος , ἀλλά ὑπεναντίος ἔχω ὁ γράμμα πρός ὁ πρᾶξις , ἄλλοθι τε πολλαχόθι καί οὐ ἦκα ἐν ὁ νῦν ὑπό ἐγώ πρόκειμαι . ἀξιόω μέν γάρ ἐγώ , ἴαμα τις σύ καθόλου μέθοδος ὑποτυπόω · περαίνω δέ οὗτος διά τε ποιότης καί ποσότης ἕκαστος ὁ βοήθημα καί ὁ τρόπος ὁ χρῆσις αὐτός καί ὁ πᾶς οὗτος χαλεπός διαγιγνώσκω καιρός . περί ὅς ὀξύς ἱκανός εἰμί , καθά που καί οὗτος φημί ὁ πᾶς ἐγώ ὁ καλός ἡγεμών Ἱπποκράτης , σφάλλω πολλάκις ὁράω οὐ ὁ τυγχάνω μόνος , ἀλλά δή καί ὁ ἀγαθός ἰατρός . καί μέν δή καί μέγας ὁ ποσός εὔστοχος συναρμόζω εἰς δύναμις ὁ αὐτός ἀνήρ γράφω . ὅταν οὖν εἰς μέν ὁ καλός ἰάομαι μέγας συντελέω φαίνω ὁ τε καιρός καί ὁ ποσότης ὁ βοήθημα , ἴδιος δέ οὗτος κατά ἕκαστος ὁ νοσέω εὑρίσκω καί μηδείς ἴδιος ἑρμηνεύω δύναμαι ὁ λόγος , ὁ κοινός οὕτως ἀναγκάζω γράφω , ἔͅν ὁ χρεία δεύτερος εἰμί . καί γάρ οὖν καί ἐπισκοπέω τις ἄρρωστος πολλάκις , ὅς ἔμπροσθεν ὑγιαίνω οὐ ἐντυγχάνω · οὔκουν οὐδέ ὅπως ἔχω χροιά , ἤ σχέσις , ἤ ὁ κατά φύσις θερμασία , ἤ ὁ ὁ ἀρτηρία γιγνώσκω , ἵνα οἶδα ἱκανός κριτής γίγνομαι ἄν ποτέ ὁ νόσημα ὁ μέγεθος . εἰς ὅσος γάρ ἐξίστημι ὁ φύσις ἕκαστος , εἰς τοσοῦτος καί μέγεθος ἥκω . ὁ δέ ὅσος ἐξίστημι , γιγνώσκω δυνατός μόνος ὁ ὁ κατά φύσις ἀκριβής ἐπίσταμαι . οὗτος οὖν ἀγνοέω ἐπί αὐτός , ἵνα μή παντάπασι ἀφοράω , ἐπί ὁ κοινός ἀφικνέομαι . πολύς δέ τις εἰͅν οὗτος ὁ ἄτεχνος ὁ τεχνίτης ἔχω . καί τίς ὁ πολύς ; Ἱπποκράτης μέν καί οὗτος πρῶτος ἅπας ὅς οἶδα γράφω . ὑπομιμνῄσκω δέ ἐπί πολύς ὁ μετά αὐτός ὅσος ὁ ἐκεῖνος συνίημι γράμμα , ὅς εἷς εἰμί καί Μνησίθεος ὁ Ἀθηναῖος , ἀνήρ ὁ τε ἄλλος ἱκανός πᾶς ὁ ὁ τέχνη καί εἰς ὅσος χρή μέθοδος ὁ ἰατρικός τέχνη ἀσκέω , οὐδείς ἐπιγιγνώσκω δεύτερος . οὗτος ὁ Μνησίθεος ἀπό ὁ πρῶτος καί ἄνω γένος ἄρχω ἀξιόω τέμνω αὐτός κατά εἶδος τε καί γένος καί διαφορά . εἶτα αὖθις ὁ τέμνω τέμνω ὅμοιος κοᾀκίς πάλιν ὡσαύτως , ἔστε ἄν ἐπί τις τοιοῦτος εἶδος ἀφικνέομαι μετά ὅς τέμνω , ἀχρίς οὗ ὁ τέμνω , εἰς εἷς ὁ ἀριθμός καί ἄτομος ἤδη τελευτάω . οὗτος ἀρκέω ἐγώ πρός γε σύ διά βραχύς ὅς βούλομαι δηλόω . καί γάρ ἄν εἰμί γέλοιος , εἰ σύ διδάσκω ὁ σός ὥσπερ οὐ παρά Πλάτων αὐτός πάλαι μανθάνω . οὐδέ γάρ ὥστε διδάσκω σύ τις πως περί ὁ κατά ὁ τοιοῦτος διαίρεσις μέθοδος ὁ ὑπόμνησις ποιέω , ἀλλά ὅτι ἐγώ πρός ὁ ἐφεξῆς λόγος ἅπας χρήσιμος αὐτός εἰμί νομίζω · καί ὁ αἰτία , ὅς ἑκάστοτε σφάλλω ὁράω ὁ πολύς ὁ ἰατρός , ἀξιόω σύ μανθάνω οὐ ἔνειμι ἄλλος ἐνδείκνυμι . καί γάρ καί ὁ κατά ὁ ἄλλος αἵρεσις σφάλμα καί ὅσος νῦν ἐπί ὁ νοσέω ὁ πολύς ὁ ἰατρός ἁμαρτάνω , πρῶτος καί μέγας αἰτία ἔχω ὁ μοχθηρός ὁ διαίρεσις . ὁ μέν γάρ ἐπί ὁ πρῶτος καί ἄνω γένος μένω , ἀρκέω ὁ ἀπό οὗτος ἔνδειξις · ὁ δέ μέχρι μέν τις τέμνω , οὐ μήν πρός γε ὁ τέλος ἐξικνέομαι · πολύς δέ καί μοχθηρός χράω διαίρεσις . ὅστις δέ καί ὁ κατά φύσις ἅπας καί ὁ παρά φύσις εἰς ὁ τοιοῦτος ἀνάγω μέθοδος , ἐκ ἅπας οὗτος ὁ κατά ὁ διαίρεσις ἀνενδεής λαμβάνω ὁ ἔνδειξις , μόνος ἄν οὗτος εἰς ἀνθρώπινος δύναμις ἀναμάρτητος εἰμί περί ὁ ἴασις · καί ὁ τε γιγνώσκω ἀγαθός ὁ ἄλλος ἰάομαι καί ὁ ἀγνοέω εἰς ὅσος οἷος τε καί οὗτος ἐγγύς ὁ γιγνώσκω . εἰ γάρ διορίζω τις πρῶτος μέν ὁ κατά ὁ ἡλικία διαφορά , ἐφεξῆς δέ ὁ κατά ὁ κρᾶσις καί ὁ δύναμις καί ἄλλος ὁ ὁ ἄνθρωπος ὑπάρχω , χροιά λέγω καί θερμασία καί σχέσις καί σφυγμός κίνησις καί ἔθος καί ἐπιτήδευμα καί ὁ ὁ ψυχή ἦθος , προστίθημι δέ οὗτος καί ὁ ὡς ἄρσην πρός θῆλυς διαφορά , ὅσος τε κατά ὁ χώρα καί ὁ ὥρα ὁ ἔτος καί ὁ ἄλλος ὁ περιέχω ἐγώ ἀήρ κατάστασις , ὡς χρή διορίζω , πλησίον ἄν ἥκω ὁ ἴδιος ὁ κάμνω φύσις . ἀλλά πᾶς οὗτος ὁ μέν ἐν ὁ περί σφυγμός , ὁ δέ ἐν ὁ περί κρᾶσις διορίζω · ὥσπερ γε καί ὁ παρά φύσις ἅπας ὅσος κατά εἶδος τε καί γένος διαφορά τυγχάνω εἰμί , πᾶς ἐν ὁ περί πάθος διορίζω λόγος . νυνί δέ ὁ μέν λόγος ἐγώ ἅπας εἰμί περί ὁ τοιοῦτος ἄρρωστος ὅς ὁ φύσις ἀκριβής ἐπίσταμαι πρό ὁ νόσος · συνεπινοέω δέ αὐτός καί ὁ λοιπός πᾶς ὅς ﻿ ἀγνοέω . οὐδείς γάρ εἰμί χαλεπός ἀπό ὁ τέλειος διορίζω καί ὁ μή τοιοῦτος ἐξευρίσκω .