galenus.ad-glauconem-de-medendi-methodo-libri-ii 1.10
Τὸν μὲν οὖν ἀκριβῆ τριταῖον , ὡς ἂν ὑπὸ τῆς ξανθῆς χολῆς κινουμένης δυναστευόμενον , ὑγραίνειν τε καὶ ψύχειν εἰς τοσοῦτον , εἰς ὅσον ἂν οἷόν τε μάλιστα . τὰ γὰρ ἐναντία τῶν ἐναντίων ἰάματά ἐστι , κολάζοντα μὲν τὸ ὑπερβάλλον , ἀντεισάγοντα δὲ τὸ λεῖπον . ὁ δὲ τῆς ξανθῆς χολῆς χυμὸς ἁπάντων τῶν ἐν τῷ σώματι χυμῶν θερμότατος καὶ ξηρότατός ἐστι . προτρέπειν οὖν χρὴ τὸν μὲν εἰς τὴν γαστέρα συῤῥέοντα , κενοῦσθαι δι’ ἐμέτων · τὸν δὲ κάτω ὑπιόντα ὡσαύτως διὰ τῆς κάτω ἐκκρίσεως · τοῦτο μὲν δὴ καὶ αὐτόματον ἐν τοῖς ἀκριβέσι γίνεται τριταίοις . καὶ τοῖς οὔροις δὲ καὶ τοῖς ἱδρῶσι ποδηγεῖν · ἀγαθὴ δὲ καὶ ἡ διὰ τῶν κάτω τῆς χολῆς κάθαρσις . ἀλλὰ τὴν μὲν γαστέρα μαλακοῖς κλύσμασι κενοῦν · τὰ οὖρα δὲ προτρέπειν σελίνου τε καὶ ἀνήθου τοῖς πόμασιν ἐναποβρέχοντα . καὶ ἤν σοι πέψεως σημεῖα προφαίνηται , θαῤῥῶν ἤδη καὶ τοῦ ἀψινθίου διδόναι · τοῦτο μὲν δὴ καὶ ἄλλως μέγιστον ἴαμα τοῦ στομάχου διὰ χολῆς δῆξιν καὶ μᾶλλον εἰ τῆς κόμης αὐτοῦ λαμβάνων ὅσον αὔταρκες ἐναποβρέχοις μελικράτῳ . λουτρὰ δὲ θερμὰ δι’ ὕδατος ποτίμου τὸ μέν τι κενοῖ τῆς χολῆς ἀπάγοντα , τὸ δέ τι καὶ τῇ ποιότητι μεγάλως ὀνίνησιν · ὑγραίνει γὰρ καὶ ψύχει κατὰ δύναμιν , ὅσα τοιαῦτα λουτρά . τὰ δὲ θαλάττια καὶ ἁλμώδη καὶ νιτρώδη καὶ θειώδη πλεῖον μὲν ἀπάγει τῆς χολῆς , πολὺ δ’ ἧττον ὠφελεῖ τῶν ποτίμων . ἄμεινον δ’ εἰπεῖν , οὐδ’ ὠφελεῖν αὐτὰ μειζόνως βλάπτοντα ταῖς ποιότησιν ἢ βοηθοῦντα ταῖς κενώσεσιν . ἀτὰρ οὖν καὶ οἶδά τινα κιβδήλῳ λογισμῷ τοιοῖσδε χρήσασθαι λουτροῖς ἀναπεισθέντα · εἶτα ξηρανθέντα τὴν ἕξιν τοῦ σώματος , εἰς τοσοῦτόν τε διαφθαρέντα , ὥστε μαρανθεὶς ἀπέθανεν . ἐπέτεινε δὲ αὐτῷ καὶ ἡ ἄλλη πᾶσα δίαιτα πρὸς τὴν κένωσιν τῆς χολῆς . ἀεὶ δὲ χρὴ ποιότητας ἐναντίας τῇ κρατούσῃ παρὰ φύσιν ἀντεισάγειν · καὶ ὡς τὸ πολὺ βέλτιον τοῦτο τοῦ κενοῦν ὁπωσοῦν · ὅπερ οὔτ’ αὐτὸς ἐγίνωσκεν , οὔθ’ ἑτέρων ἐμάνθανε λεγόντων . ἔν τε οὖν τοῖς λουτροῖς οὗτος ὁ σκοπὸς γιγνέσθω , διαβρέξαι τε καὶ ὑγρᾶναι τὸ σῶμα · καὶ διὰ τοῦτο μήτε νίτρου μήθ’ ἁλῶν μήτε νάπυος προσπάττειν , οἷα δὴ τοὺς πλείστους ἐστὶν ἰδεῖν λυμαινομένους τοῖς ἀῤῥώστοις , ἀλλ’ ὅτι μάλιστα θερμὸν ἔλαιον περιχέοντας ἐμβιβάζειν τε τῷ ὕδατι καὶ διαβρέχεσθαι , καὶ εἴ γ’ ἐθέλοιεν νήχεσθαι ἐν αὐτῷ , συγχωρεῖν αὐτοῖς εἰς ὅσον δύνανται . τοὺς δὲ φιλολουτροῦντας , οὐδ’ εἰ δὶς τῆς ἡμέρας λούειν ἐθέλοις , ἁμαρτάνοις · ἀλλ’ ἐν καιρῷ μάλιστά σοι τοῦτο μνημονευέσθω . εἰ δὲ καὶ πέψεως τῆς νόσου σημεῖα φαίνοιτο , κᾂν εἰ πλεονάκις λούοις , οὐκ ἂν ἁμάρτοις . οἴνου δὲ πρὶν μὲν πέττεσθαι τὸ νόσημα παντάπασιν εἴργειν , ἀρξαμένου δὲ πέττεσθαι , λεπτὸν καὶ ὑδαρῆ καὶ ὀλίγον τὴν πρώτην διδόναι · πλησίον δ’ ἤδη τοῦ λύεσθαι γενομένου πλείονα . σιτία δὲ ὅσα ὑγραίνει τε καὶ ψύχει , πάντα χρήσιμα τριταίοις ἀκριβέσι . τὸ δὲ ποσὸν ἐν αὐτοῖς τοσοῦτον ὅσον πλεῖστον καλῶς πέψαι δύνανται . λαχάνων μὲν ἀτράφαξίς τε καὶ βλίτον καὶ λάπαθον καὶ μαλάχη καὶ θριδακίνη καὶ κολοκύνθη . τῶν δ’ ἄλλων ὅ τε πτισάνης χυλὸς καὶ τὰ διὰ τοῦ χόνδρου ῥοφήματα , καὶ ἰχθύων οἱ πετραῖοι , καὶ τῶν πτηνῶν τὰ μαλακόσαρκα , καὶ τῶν μὴ τοιούτων τὰ πτερά · καὶ μὲν δὴ καὶ ἀλεκτρυόνων τοὺς ὄρχεις διδόναι καὶ τῶν συῶν τοὺς πόδας τε καὶ τοὺς ἐγκεφάλους · τῶν μικροτέρων δὲ εἰ καὶ τὰς σαρκὰς δοίης τακερὰς , οὐδὲν βλάψειας . ἀλλὰ καὶ ὠὰ συγχωρεῖν ῥοφεῖν καὶ μάλιστα τὰς λεκίθους · ῥᾷον γὰρ αὗται πέπτονται τοῦ λευκοῦ . καὶ τῶν ὀπωρῶν δέ γε συγχωρεῖν γεύεσθαι , τῶν γε μὴ παντάπασι δυσπέπτων . ἀπέχειν δὲ μέλιτός τε καὶ νάπυος καὶ ταρίχου καὶ τῶν δριμέων ἁπάντων καὶ οἴνων δὲ τῶν παλαιῶν ἱκανῶς καὶ ὅσοι θερμοὶ φύσει . αὕτη μὲν οὖν ἡ δίαιτα τῶν πολλῶν ἐστόχασταί σοι . ὅσοι δὲ μὴ τρυφῶσι , διαιτητέον ἐστὶ ὡς οἶσθα κᾀμὲ διαιτηθέντα ποτὲ ἐν ἀκριβεῖ τριταίῳ πυρετῷ κατὰ τὸν Ἱπποκράτειον λόγον ἐν χυλῷ πτισάνης ἄχρι κρίσεως . ταῦτα μὲν ἐν τοῖς ἀκριβέσι τριταίοις .
Lemmas: ὁ μέν οὖν ἀκριβής τριταῖος , ὡς ἄν ὑπό ὁ ξανθός χολή κινέω δυναστεύω , ὑγραίνω τε καί ψύχω εἰς τοσοῦτος , εἰς ὅσος ἄν οἷος τε μάλα . ὁ γάρ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ἴαμα εἰμί , κολάζω μέν ὁ ὑπερβάλλω , ἀντεισάγω δέ ὁ λείπω . ὁ δέ ὁ ξανθός χολή χυμός ἅπας ὁ ἐν ὁ σῶμα χυμός θερμός καί ξηρός εἰμί . προτρέπω οὖν χρή ὁ μέν εἰς ὁ γαστήρ συρρέω , κενόω διά ἔμετος · ὁ δέ κάτω ὕπειμι ὡσαύτως διά ὁ κάτω ἔκκρισις · οὗτος μέν δή καί αὐτόματος ἐν ὁ ἀκριβής γίγνομαι τριταῖος . καί ὁ ὅρος δέ καί ὁ ἱδρώς ποδηγέω · ἀγαθός δέ καί ὁ διά ὁ κάτω ὁ χολή κάθαρσις . ἀλλά ὁ μέν γαστήρ μαλακός κλύσμα κενόω · ὁ οὖρον δέ προτρέπω σέλινον τε καί ἄνηθον ὁ πόμα ἐναποβρέχω . καί ἐάν σύ πέψις σημεῖον προφαίνω , θαρσέω ἤδη καί ὁ ἀψίνθιον δίδωμι · οὗτος μέν δή καί ἄλλος μέγας ἴαμα ὁ στόμαχος διά χολή δῆξις καί μάλα εἰ ὁ κόμη αὐτός λαμβάνω ὅσος αὐτάρκης ἐναποβρέχω μελίκρατον . λουτρόν δέ θερμός διά ὕδωρ πότιμος ὁ μέν τις κενόω ὁ χολή ἀπάγω , ὁ δέ τις καί ὁ ποιότης μέγας ὀνίνημι · ὑγραίνω γάρ καί ψύχω κατά δύναμις , ὅσος τοιοῦτος λουτρόν . ὁ δέ θαλάσσιος καί ἀλμώδης καί νιτρώδης καί θειώδης πολύς μέν ἀπάγω ὁ χολή , πολύς δέ ἥσσων ὠφελέω ὁ πότιμος . ἀγαθός δέ λέγω , οὐδέ ὠφελέω αὐτός μέγας βλάπτω ὁ ποιότης ἤ βοηθέω ὁ κένωσις . ἀτάρ οὖν καί οἶδα τις κίβδηλος λογισμός τοιόσδε χράω λουτρόν ἀναπείθω · εἶτα ξηραίνω ὁ ἕξις ὁ σῶμα , εἰς τοσοῦτος τε διαφθείρω , ὥστε μαραίνω ἀποθνῄσκω . ἐπιτείνω δέ αὐτός καί ὁ ἄλλος πᾶς δίαιτα πρός ὁ κένωσις ὁ χολή . ἀεί δέ χρή ποιότης ἐναντίος ὁ κρατέω παρά φύσις ἀντεισάγω · καί ὡς ὁ πολύς ἀγαθός οὗτος ὁ κενόω ὁπωσοῦν · ὅς οὔτε αὐτός γιγνώσκω , οὔτε ἕτερος μανθάνω λέγω . ἐν τε οὖν ὁ λουτρόν οὗτος ὁ σκοπός γίγνομαι , διαβρέχω τε καί ὑγραίνω ὁ σῶμα · καί διά οὗτος μήτε νίτρον μήτε ἅλς μήτε νᾶπυ προσπάσσω , οἷος δή ὁ πολύς εἰμί ὁράω λυμαίνομαι ὁ ἄρρωστος , ἀλλά ὅτι μάλα θερμός ἔλαιον περιχέω ἐμβιβάζω τε ὁ ὕδωρ καί διαβρέχω , καί εἰ γε ἐθέλω νήχω ἐν αὐτός , συγχωρέω αὐτός εἰς ὅσος δύναμαι . ὁ δέ φιλολουτρέω , οὐδέ εἰ δίς ὁ ἡμέρα λούω ἐθέλω , ἁμαρτάνω · ἀλλά ἐν καιρός μάλα σύ οὗτος μνημονεύω . εἰ δέ καί πέψις ὁ νόσος σημεῖον φαίνω , ἔͅν εἰ πλεονάκις λούω , οὐ ἄν ἁμαρτάνω . οἶνος δέ πρίν μέν πέσσω ὁ νόσημα παντάπασι ἔργω , ἄρχω δέ πέσσω , λεπτός καί ὑδαρής καί ὀλίγος ὁ πρῶτος δίδωμι · πλησίον δέ ἤδη ὁ λύω γίγνομαι πολύς . σιτίον δέ ὅσος ὑγραίνω τε καί ψύχω , πᾶς χρήσιμος τριταῖος ἀκριβής . ὁ δέ ποσός ἐν αὐτός τοσοῦτος ὅσος πολύς καλός πέσσω δύναμαι . λάχανον μέν ἀτράφαξις τε καί βλίτον καί λάπαθον καί μαλάχη καί θριδακίνη καί κολοκύνθη . ὁ δέ ἄλλος ὁ τε πτισάνη χυλός καί ὁ διά ὁ χόνδρος ῥόφημα , καί ἰχθῦς ὁ πετραῖος , καί ὁ πτηνός ὁ μαλακόσαρκος , καί ὁ μή τοιοῦτος ὁ πτερόν · καί μέν δή καί ἀλεκτρυών ὁ ὄρχις δίδωμι καί ὁ ὗς ὁ πούς τε καί ὁ ἐγκέφαλος · ὁ μικρός δέ εἰ καί ὁ σάρξ δίδωμι τακερός , οὐδείς βλάπτω . ἀλλά καί ᾠόν συγχωρέω ῥοφέω καί μάλα ὁ λέκιθος · ῥᾴδιος γάρ οὗτος πέσσω ὁ λευκός . καί ὁ ὀπώρα δέ γε συγχωρέω γεύω , ὁ γε μή παντάπασι δύσπεπτος . ἀπέχω δέ μέλι τε καί νᾶπυ καί τάριχον καί ὁ δριμύς ἅπας καί οἶνος δέ ὁ παλαιός ἱκανός καί ὅσος θερμός φύσις . οὗτος μέν οὖν ὁ δίαιτα ὁ πολύς στοχάζομαι σύ . ὅσος δέ μή τρυφάω , διαιτητέον εἰμί ὡς οἶδα ἐͅγώ διαιτάω ποτέ ἐν ἀκριβής τριταῖος πυρετός κατά ὁ Ἱπποκράτειος λόγος ἐν χυλός πτισάνη ἄχρι κρίσις . οὗτος μέν ἐν ὁ ἀκριβής τριταῖος .