galenus.ad-glauconem-de-medendi-methodo-libri-ii 2.6
Ὁ μὲν οὖν ἀκριβὴς σκίῤῥος ὄγκος ἐστὶ παρὰ φύσιν ἀναίσθητός τε καὶ σκληρός . ὁ δ’ οὐκ ἀκριβὴς οὐκ ἀναίσθητος μὲν παντάπασι , δυσαίσθητός γε μήν ἐστι πάντως . ὁ μὲν οὖν ἀναίσθητος σκίῤῥος ἀνίατος . ὁ δὲ δυσαίσθητος οὐκ ἀνίατος μὲν , οὐ μὴν εὐίατος . γίνεται γὰρ ἐκ γλίσχρου καὶ παχέος χυμοῦ δυσλύτως ἐμπλαττομένου τοῖς σκιῤῥουμένοις μορίοις · ἐνίοτε μὲν οὖν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς κατὰ βραχὺ συνίσταταί τε καὶ αὐξάνεται . τὰ πολλὰ δ’ ὑπὸ τῶν ἰατρῶν κατασκευάζεται , στυψάντων καὶ ψυξάντων σφοδρῶς ἐρυσιπέλατά τε καὶ φλεγμονάς . ἐὰν μὲν οὖν τις τὰ ἰσχυρῶς διαφοροῦντα τοῖς σκιῤῥουμένοις σώμασι προσφέρῃ φάρμακα καὶ σαφῆ μείωσιν ἐργασάμενος τοῦ σκίῤῥου , χρόνῳ βραχεῖ θαῤῥήσει περὶ τῆς παντελοῦς θεραπείας οὐκ ἀληθῶς , ἀγνοῶν ὅτι τῷ τοιούτῳ τρόπῳ τῆς θεραπείας τὸ λείψανον τοῦ πάθους ἀνίατον γίνεται . διαφορηθείσης γὰρ ἐξ αὐτοῦ τῆς λεπτομεροῦς ὑγρότητος ἡ λοιπὴ ξηρανθεῖσα λιθώδης ἀποτελεῖται . οὔκουν χρὴ σφοδρῶς ξηραίνοντι τὰ σκιῤῥούμενα μόρια θεραπεύειν φαρμάκῳ , ἀλλὰ θερμασίαν μὲν ἔχειν χλιαρὰν , ὑγρότητα δ’ οὔτε πολλὴν οὔτε παντάπασιν ἐλαχίστην . τὸ μὲν γὰρ ὑπερβαλλόντως ὑγρὸν οὐδ’ ὅλως διαφορεῖ · τὸ δ’ ὀλιγοστὴν ἔχον ἰκμάδα ξηραίνει σφοδρότερον ἢ προσήκει . χρὴ τοίνυν ὑπὲρ τοῦ μέλλοντος ὀνήσειν φαρμάκου . τὸ σκιῤῥούμενον σῶμα τοῖς ἐν ἡλίῳ χεομένοις ὅμοιόν τι πάσχειν . ὀνομάζεται δὲ τὰ τοιαῦτα φάρμακα μαλακτικά · καὶ λέλεκται περὶ αὐτῶν ἐπὶ πλέον ἐν τῷ πέμπτῳ τῆς περὶ τῶν ἁπλῶν φαρμάκων πραγματείας . καὶ τὰ παραδείγματα αὐτῶν εἴρηται , τά γε ἁπλᾶ μυελοί τε σύμπαντες καὶ στέατα . πρωτεύει δὲ τῶν μὲν μυελῶν πάντων ὁ ἐλάφειος · εἶτα ὁ μόσχειος . στεάτων δὲ ἐν μὲν τοῖς πτηνοῖς ζώοις τὸ χήνειον · ἐν δὲ τοῖς πεζοῖς τὸ λεόντειον . ἐφεξῆς δὲ χηνείῳ μὲν τὸ τῆς ἀλεκτορίδος · λεοντείῳ δὲ τὸ τῶν παρδάλεων καὶ τὸ τῶν ἄρκτων · εἶτα τὸ τῶν ταύρων . τὸ δὲ τῶν αἰγῶν παχύτερόν τε τούτων ἐστὶ καὶ ξηρότερον · ἔτι δὲ μᾶλλον αὐτοῦ τὸ τῶν τράγων . ὅτι δ’ οὐ δεῖται τῶν ἰσχυρῶς ξηραινόντων φαρμάκων τὸ πάθος τοῦτο , προείρηται . περὶ δὲ τῆς κατὰ λεπτομέρειάν τε καὶ παχυμέρειαν αὐτῶν διαφορᾶς ἐνδεικτικῶς μὲν εἴρηται , σαφῶς δ’ οὐδέπω . διὸ νῦν ἀναμνῆσαί σε προσήκει τῶν ῥηθέντων ἡμῖν πρὸς ἀλλήλους , ὅτε τὸ τοῦ Κερκυλλίου παιδάριον ἐθεράπευον , ἐξ ἐρυσιπέλατος σφοδρῶς στυφθέντος τε καὶ ψυχθέντος ὄγκον σκιῤῥώδη ἔχοντος ἐν ὅλῳ τῷ μηρῷ . λεπτομερῆ γὰρ ἡμῖν ἐφαίνετο δεῖν εἶναι τὰ μέλλοντα θεραπεύειν αὐτὸ φάρμακα , διὸ κατήντλουν ἐλαίῳ τὸν μηρὸν , ἐν σκάφῃ καθίζον βαθείᾳ ﻿ τὸ παιδάριον , ἐχούσῃ πλῆθος ἐλαίου τοῦ Σαβίνου , διότι λεπτομερέστατον ἔλαιον ἴσμεν ἁπάντων αὐτό . λουτροῦ δ’ ἀπεῖχον ὅτι μὴ διὰ πλειόνων ἡμερῶν ἕνεκα τῆς τοῦ παντὸς ἐπιμελείας σώματος . μετὰ δὲ τὴν εἰρημένην κατάντλησιν τὰ διὰ τῶν εἰρημένων μυελῶν τε καὶ στεάτων φάρμακα προσέφερον , ἐνίοτε δὲ καὶ βδελλίου τοῦ Σκυθικοῦ μιγνὺς καὶ μαστίχης Αἰγυπτίας καὶ ἀμμωνιακοῦ θυμιάματος , τοῦ λιπαροῦ τε καὶ μὴ παλαιοῦ καὶ χαλβάνης ὡσαύτως . καὶ ἐπειδὴ διὰ τούτων προπαρεσκεύαστο , λύσας ἀμμωνιακὸν τὸ λιπαρώτατον ὄξει δριμυτάτῳ κατέχρισα τὸν μηρὸν ὅλον ἐν κύκλῳ . κᾄπειτα δι’ ἡμερῶν αὖθις ὀποπάνακος ἔμιξα τὸ λιπαρώτατον , ὄξει δριμυτάτῳ ἐκλύων καὶ τούτου δηλονότι τὸν πρόσφατον , οὐ γὰρ ἂν ἄλλως ἔτι διαμένοι λιπαρός · ὥσπερ οὐδὲ τὸ βδέλλιον οὐδὲ τὸ ἀμμωνιακὸν οὐδὲ ἡ χαλβάνη . καὶ ἀσκωλιάζειν δὲ κατὰ θατέρου σκέλους ἐποίουν τὸ παιδάριον , ὅπως ἐπ’ ἐκεῖνο φέροιτο τὸ πλέον τῆς τροφῆς . ὕστερον δ’ ὡς ἤδη προσέσταλτο μὲν ὁ σκιῤῥώδης ὄγκος , ἐδεδίειν δὲ μήτι λείψανον αὐτῷ μένοι τοὐναντίον ἅπαν εἰργαζόμην , ἐπιχρίων τινὶ τῶν πιττωτῶν φαρμάκων τὸν μηρόν . ἐφαίνετο δὲ σαφῶς ἐπὶ μὲν τοῖς δι’ ὄξους ἐπιχρίμασιν ἀξιολόγως καθαιρούμενος ὁ σκιῤῥώδης ὄγκος · ἐπὶ δὲ τοῖς χαλαστικοῖς μαλακυνόμενος μὲν , ἐλάττων δ’ οὐ γινόμενος . ἀλλ’ ἡ μετὰ μέτρου τοῦ προσήκοντος ἐναλλὰξ αὐτῶν χρῆσις ἐθεράπευσε τὸ παιδάριον . ὡς εἴγε διὰ θατέρου γένους μόνου τῶν φαρμάκων ἐποιεῖτό τις τὴν θεραπείαν αὐτῶν , οὐκ ἂν ἔλυσε τὸν σκίῤῥον . ἐπὶ δὲ τῶν τενόντων , ὀνομάζω δ’ οὕτω δηλονότι τὰς ἀπονευρώσεις τῶν μυῶν , ἐπὶ τῇ λεγομένῃ χρήσει τῶν φαρμάκων ἐναργεστάτην ὠφέλειάν ἐστιν ἰδεῖν , εἴ τις καλῶς χρήσαιτο τῇ διὰ τοῦ πυρίτου λίθου θεραπείᾳ · χρὴ δὲ διάπυρον αὐτὸν ἐργασάμενον ὄξει δριμυτάτῳ καταῤῥαίνειν , εἶτα διακινεῖν τὸ πεπονθὸς μόριον ὑπὲρ τὸν λίθον , ὡς ἂν ὑπὸ τῆς ἀναφερομένης ἀτμίδος ὁ σκίῤῥος λύοιτο . πολλὰ γὰρ ἤδη τελέως ἠγκυλωμένα τε καὶ κεκυλλωμένα διὰ τούτου τοῦ τρόπου τῆς θεραπείας , ἐν αὐτῷ τῷ διακινεῖν ἐθεραπεύθη τελέως , ὡς τὸ πρᾶγμα παραπλήσιον εἶναι μαγείᾳ . χρὴ δὲ προπαρεσκευάσθαι μεμαλαγμένον τὸ σκιῤῥῶδες μόριον ὑφ’ ὧν εἴρηκα βοηθημάτων . ἀλλὰ καὶ κατὰ ταύτην τὴν διὰ τοῦ πυρίτου λίθου θεραπείαν προκαταντλεῖσθαι πολλάκις ἐλαίῳ δαψιλῶς θερμῷ Σαβίνῳ ἢ ἄλλῳ τινὶ τῶν λεπτομερῶν · οὐ χεῖρον δὲ καὶ ἀνήθου τὴν κόμην ἐναφεψήσασθαι καὶ μᾶλλον , εἰ χλωρὸν εἴη καὶ πρόσφατον . εἰ δὲ μὴ παρείη πυρίτης , τῷ μυλίτῃ χρηστέον · ὀνομάζουσι δ’ οὕτως ἐκεῖνον τὸν λίθον , ἐξ οὗ τὰς μύλας κατασκευάζουσιν , ἐφ’ ὧν ἀλήθουσι τὸν σῖτον .
Lemmas: ὁ μέν οὖν ἀκριβής σκίρρος ὄγκος εἰμί παρά φύσις ἀναίσθητος τε καί σκληρός . ὁ δέ οὐ ἀκριβής οὐ ἀναίσθητος μέν παντάπασι , δυσαίσθητος γε μήν εἰμί πάντως . ὁ μέν οὖν ἀναίσθητος σκίρρος ἀνίατος . ὁ δέ δυσαίσθητος οὐ ἀνίατος μέν , οὐ μήν εὐίατος . γίγνομαι γάρ ἐκ γλίσχρος καί παχύς χυμός δύσλυτος ἐμπλήσσω ὁ σκιρρέω μόριον · ἐνίοτε μέν οὖν εὐθύς ἐκ ἀρχή κατά βραχύς συνίστημι τε καί αὐξάνω . ὁ πολύς δέ ὑπό ὁ ἰατρός κατασκευάζω , στύφω καί ψύχω σφοδρός ἐρυσίπελας τε καί φλεγμονή . ἐάν μέν οὖν τις ὁ ἰσχυρός διαφορέω ὁ σκιρρέω σῶμα προσφέρω φάρμακον καί σαφής μείωσις ἐργάζομαι ὁ σκίρρος , χρόνος βραχύς θαρσέω περί ὁ παντελής θεραπεία οὐ ἀληθής , ἀγνοέω ὅτι ὁ τοιοῦτος τρόπος ὁ θεραπεία ὁ λείψανον ὁ πάθος ἀνίατος γίγνομαι . διαφορέω γάρ ἐκ αὐτός ὁ λεπτομερής ὑγρότης ὁ λοιπός ξηραίνω λιθώδης ἀποτελέω . οὔκουν χρή σφοδρός ξηραίνω ὁ σκιρρέω μόριον θεραπεύω φάρμακον , ἀλλά θερμασία μέν ἔχω χλιαρός , ὑγρότης δέ οὔτε πολύς οὔτε παντάπασι ἐλαχύς . ὁ μέν γάρ ὑπερβαλλόντως ὑγρός οὐδέ ὅλος διαφορέω · ὁ δέ ὀλιγοστός ἔχω ἰκμάς ξηραίνω σφοδρός ἤ προσήκω . χρή τοίνυν ὑπέρ ὁ μέλλω ὀνίνημι φάρμακον . ὁ σκίρρω σῶμα ὁ ἐν ἥλιος χάω ὅμοιος τις πάσχω . ὀνομάζω δέ ὁ τοιοῦτος φάρμακον μαλακτικός · καί λέγω περί αὐτός ἐπί πολύς ἐν ὁ πέμπτος ὁ περί ὁ ἁπλόος φάρμακον πραγματεία . καί ὁ παράδειγμα αὐτός λέγω , ὁ γε ἁπλόος μυελός τε σύμπας καί στέαρ . πρωτεύω δέ ὁ μέν μυελός πᾶς ὁ ἐλάφειος · εἶτα ὁ μόσχειος . στέαρ δέ ἐν μέν ὁ πτηνός ζῷον ὁ χήνειος · ἐν δέ ὁ πεζός ὁ λεόντειος . ἐφεξῆς δέ χήνειος μέν ὁ ὁ ἀλεκτορίς · λεόντειος δέ ὁ ὁ πάρδαλις καί ὁ ὁ ἄρκτος · εἶτα ὁ ὁ ταῦρος . ὁ δέ ὁ αἴξ παχύς τε οὗτος εἰμί καί ξηρός · ἔτι δέ μάλα αὐτός ὁ ὁ τράγος . ὅτι δέ οὐ δέω ὁ ἰσχυρός ξηραίνω φάρμακον ὁ πάθος οὗτος , προλέγω . περί δέ ὁ κατά λεπτομέρεια τε καί παχυμέρεια αὐτός διαφορά ἐνδεικτικός μέν λέγω , σαφής δέ οὐδέπω . διό νῦν ἀναμιμνῄσκω σύ προσήκω ὁ λέγω ἐγώ πρός ἀλλήλων , ὅτε ὁ ὁ Κερκύλλιος παιδάριον θεραπεύω , ἐκ ἐρυσίπελας σφοδρός στύφω τε καί ψύχω ὄγκος σκιρρώδης ἔχω ἐν ὅλος ὁ μηρός . λεπτομερής γάρ ἐγώ φαίνω δέω εἰμί ὁ μέλλω θεραπεύω αὐτός φάρμακον , διό καταντλέω ἔλαιον ὁ μηρός , ἐν σκάφη καθίζω βαθύς ﻿ ὁ παιδάριον , ἔχω πλῆθος ἔλαιον ὁ Σαβῖνος , διότι λεπτομερής ἔλαιον οἶδα ἅπας αὐτός . λουτρόν δέ ἀπέχω ὅτι μή διά πολύς ἡμέρα ἕνεκα ὁ ὁ πᾶς ἐπιμέλεια σῶμα . μετά δέ ὁ λέγω κατάντλησις ὁ διά ὁ λέγω μυελός τε καί στέαρ φάρμακον προσφέρω , ἐνίοτε δέ καί βδέλλιον ὁ Σκυθικός μείγνυμι καί μαστίχη Αἰγύπτιος καί ἀμμωνιακόν θυμίαμα , ὁ λιπαρός τε καί μή παλαιός καί χαλβάνη ὡσαύτως . καί ἐπειδή διά οὗτος προπαρασκευάζω , λύω ἀμμωνιακόν ὁ λιπαρός ὄξος δριμύς καταχρίω ὁ μηρός ὅλος ἐν κύκλος . ᾄπειτα διά ἡμέρα αὖθις ὀποπάναξ μείγνυμι ὁ λιπαρός , ὄξος δριμύς ἐκλύω καί οὗτος δηλονότι ὁ πρόσφατος , οὐ γάρ ἄν ἄλλος ἔτι διαμένω λιπαρός · ὥσπερ οὐδέ ὁ βδέλλιον οὐδέ ὁ ἀμμωνιακόν οὐδέ ὁ χαλβάνη . καί ἀσκωλιάζω δέ κατά ἕτερος σκέλος ποιέω ὁ παιδάριον , ὅπως ἐπί ἐκεῖνος φέρω ὁ πολύς ὁ τροφή . ὕστερον δέ ὡς ἤδη προσστέλλω μέν ὁ κιρρώδης ὄγκος , δείδω δέ μήτι λείψανον αὐτός μένω ἐναντίος ἅπας ἐργάζομαι , ἐπιχράω τις ὁ πισσωτός φάρμακον ὁ μηρός . φαίνω δέ σαφής ἐπί μέν ὁ διά ὄξος ἐπίχριμα ἀξιόλογος καθαιρέω ὁ κιρρώδης ὄγκος · ἐπί δέ ὁ χαλαστικός μαλακύνω μέν , ἐλαχύς δέ οὐ γίγνομαι . ἀλλά ὁ μετά μέτρον ὁ προσήκω ἐναλλάξ αὐτός χρῆσις θεραπεύω ὁ παιδάριον . ὡς εἰ διά ἕτερος γένος μόνος ὁ φάρμακον ποιέω τις ὁ θεραπεία αὐτός , οὐ ἄν λύω ὁ σκίρρος . ἐπί δέ ὁ τένων , ὀνομάζω δέ οὕτως δηλονότι ὁ ἀπονεύρωσις ὁ μῦς , ἐπί ὁ λέγω χρῆσις ὁ φάρμακον ἐναργής ὠφέλεια εἰμί ὁράω , εἰ τις καλός χράω ὁ διά ὁ πυρίτης λίθος θεραπεία · χρή δέ διάπυρος αὐτός ἐργάζομαι ὄξος δριμύς καταρραίνω , εἶτα διακινέω ὁ πάσχω μόριον ὑπέρ ὁ λίθος , ὡς ἄν ὑπό ὁ ἀναφέρω ἀτμίς ὁ σκίρρος λύω . πολύς γάρ ἤδη τέλειος ἀγκυλόω τε καί κυλλόω διά οὗτος ὁ τρόπος ὁ θεραπεία , ἐν αὐτός ὁ διακινέω θεραπεύω τέλειος , ὡς ὁ πρᾶγμα παραπλήσιος εἰμί μαγεία . χρή δέ προπαρασκευάζω μαλάσσω ὁ σκιρρώδης μόριον ὑπό ὅς λέγω βοήθημα . ἀλλά καί κατά οὗτος ὁ διά ὁ πυρίτης λίθος θεραπεία προκαταντλέω πολλάκις ἔλαιον δαψιλός θερμός Σαβῖνος ἤ ἄλλος τις ὁ λεπτομερής · οὐ κακός δέ καί ἄνηθον ὁ κόμη ἐναφέψω καί μάλα , εἰ χλωρός εἰμί καί πρόσφατος . εἰ δέ μή πάρειμι πυρίτης , ὁ μυλίτης χράω · ὀνομάζω δέ οὕτως ἐκεῖνος ὁ λίθος , ἐκ ὅς ὁ μύλη κατασκευάζω , ἐπί ὅς ἀλήθω ὁ σῖτος .