gaius-suetonius-tranquillus.peri-blasfhmiw-n-kai-po-qen-e-ka-sth suetonius_reliquiae_reifferscheid_0347.2
Ἡροδότον ἐπὶ Ἄντος εὐρεθῆναι διὰ λιμῶν τὰς παιδίας , οὐκ ἐξ ἀνάγκης καὶ πεττοὶ συννοοῦνται οὓς ὁ Παλαμὴδης εὔρε . καὶ ὅτι δοκεῖ τὸ κυβεῖν καὶ πεττεῖν καὶ ἀστραγαλίζειν λέγεσθαι , ὡς ὑπεφαινέτο ἀπὸ τοῦ · ἀστραγαλίζουσιν ἐν τῇ κατὰ τὴν Ὀδυσσείαν πολιτείᾳ καὶ ὀρχοῦνται καὶ σφαιρίζουσι . καὶ ὅτι συντελεῖ πρὸς τὸ · ἀστραγάλος τρία σημαίνει , τὸν ἐν σφυρῷ καὶ τὸν σπόνδυλον ἀπλῶς καὶ τὸν παικτικὸν ἢ πεσσικὸν βόλον τὸ τοῦ Ἀπίωνος . καὶ ὅτι κύβος ὁ κύκλωθεν βάσιν ἔχων ἢ ὁ κατεστραμμένος , ἐκ τοῦ κυβῶ κυβήσω τὸ καταστρέφω . οὗν καὶ κύβιτον τὸ ὄγκωμα Ῥωμαϊστί , καὶ κυβιστᾶν τὸ ἐπὶ κεφαλῇ πέπτειν . τῆς δὲ λέξεως τῶν ἢ ἐν δυσὶ σίγμα γραφῇ ζητητέα εἰ φυλάσσεται καὶ ἐν τοῖς παρὰ Ἀρχιγένη πεσσοῖς . φάρμακα δὲ εἶσιν ἰατρικά , φασιν , ἑκεῖνα , οὗ γνωστά · εἰ ἐν δυσὶ σσ γραφάται . ὁ δὲ τὰ περὶ Ἑλληνικῆς ... ἀναιδεῖς . ὅτι δὲ καὶ τις βόλος ἀστραγαλιστικὸς κύβων ἐκαλεῖτο , προεδεδήλωται . ἐπεὶ ἰστίον καὶ ὅτι κατὰ τὴν τοῦ δεῖπνοσοφιστοῦ ἱστορίαν Ῥόδιοί τινες εἰς τοῦτο προῆλθον ἀσελγείας , ὡς καὶ κυβεύειν πρὸς ἀλλήλους περὶ γυναικῶν ἐλευθέρων ἀστραγάλοις ἐλάττω ἢ πλεῖω βάλλοντες . ἐπιφανέστατα δὲ φησι ταῦτ' · ἔπαζε σὺν ἄλλοις καὶ Ἡγησίλογος ὁ προστατεῖν τῆς πόλεως ἀξίων . εἰς δὲ τὸ προσεχὲς εἰρημένον ἀξίανόν σημειῶσαι ὡς ὑποχοριστικὸν ἐστιν αὐτὸ τοῦ ἀβαχος , ὁ ἐστι σανὶς καὶ φιλοσόφος μὲν χρήσιμος εἰς διαγραμματα καὶ πεττευτικὴ δέ . ἢ καὶ σήλια καὶ τηλία ὡς ἐν τοῖς τοῦ κωμικοῦ δηλοῦται καλουμένη παρὰ τὸ σθῆν , καθὰ δηλοῖ τὸ · κυβεύων εἶτα ὤσεν ὑπὸ τὴν κλίνην τὸν ἄβακα , ὡς γράφει Ἀθῆναιος . ἐτυμολογίαν δὲ τοιούτου ἀβαχος , ὃς καὶ κοινολεκτεῖται , ἐν τῷ μεγάλῳ ἔστιν εὐρεῖν ἐτυμολογιχῶ . Pollux VIII 94 sqq . : Ἐπεὶ δὲ καὶ περὶ τῶν ἐν συμποσίοις παιδιῶν , οἷον κοτσαβῶν καὶ χοίρων καὶ πον καὶ περὶ κύβων προειρήκαμεν , οὐκ ἂν φαῦλον εἴη διὰ βραχέων ὀνόματα παιδιῶν ἐπιδραμεῖν παρἐξηγούμενον τὴν ἐν αὐτοῖς ἀσάφειαν . ἐν μέντοι γε τοῖς κύβοις , ὅπου τὸ δυσκυβεῖν τε καὶ εὐκυβεῖν ὀνομάζεται καὶ πον καὶ τὸ δυσβολον καὶ εὐβολον εἶναι , ἰστίον ὅτι κύβος αὐτὸ τε τὸ βαλλόμενον καλεῖται , καὶ ἢ ἐν αὐτῷ κοιλότης , τὸ σημείον , ὁ τύπος , ἢ γραμμῆ , τὸ δηλοῦν τὸν ἀριθμὸν τῶν βληθέντων · καὶ μάλιστα ἢ γε μὴν ἢ ἐν αὐτοῖς ὄνομα εἶχε κύβος καλεῖσθαι , καθάπερ καὶ ὁ παροιμιώδης λόγος μηνύειν ἔοικεν , ἢ τρὶς ἐξ ἢ τρεῖς κύβοι . τῷ τρυπηματὶ δὲ τούτῳ , ὃν κύβον παρῳνομάζθαι φαμέν , ἀργυρίον τινὰ ἀριθμὸν ἐπισημίζαντες καθ' ἑκάστην μονάδα διηρημένην , δραχμὴν ἢ στατῆρα ἢ μνὰν ἢ ὁποσονοῦν , ἐπαιζον τὴν πλειστοβολύνδα καλουμένην παιδίαν · ὁ δ' ὑπερβαλλόμενος τῷ πλήθει τῶν μονάδων ἐμελλεν ἀναιρήσεσθαι τὸ ἐπιδιακείμενον ἀργύριον · ἐν δὲ τῇ Ἀμειλίου Σφενδόνῃ ὁ τε τρόπος δεδηλώσται τῆς κυβείας καὶ προσείρηται ὅτι εἴη τὸ τρήμα μναῖον , ὡς μνὰν αὐτῶν ἐπιδιατεθειμένων ἑκάστῳ κύβῳ . παρὰ δὲ τοῖς Ἀωριεύσιν οἱ ταύτῃ τῃ παιδίᾳ χρώμενοι τρηματίζεται τὴν προσηγνορίαν εἶχον , καὶ τρηματίζειν τὸ πράγμα . σκιαφασία δὲ τὰ κυβευτήρια ὀνομασθῆ , διότι μάλιστα Ἀθῆνησι ἐνκύβευον ἐπὶ σκιφῷ ἐν τῷ τῆς σκιαφδος Ἀθηνᾶς νεῷ . τὰ μὲν οὖν ἐγαλεῖα τὰ κυβευτικά ἐν τοῖς περὶ τεχνῶν ἐστι προειρημένα ( cf . VII 203 sqq . ) . τὸ δὲ πεττεῖν καὶ ἢ πεττεία καὶ τὸ πεσσονομεῖν καὶ ὁ πεττευτής , καὶ ταῦτα μὲν ἐπ' ἐκείνοις προείρηται , ἐπεὶδὴ δὲ ψήφοι μὲν εἰσιν οἱ πεττοί , πέντε δ' ἑκάτερος τῶν παιζόντων εἶχεν ἐπὶ πέντε γραμμῶν , εἰκὸς ὡς εἴρηται Σοφοκλεῖ καὶ πεσσὰ πεντέγραμμα καὶ κύβων βολαί .
Lemmas: Ἡρόδοτος ἐπί Ἄντος εὑρίσκω διά λιμός ὁ Παιδίας , οὐ ἐκ ἀνάγκη καί πεσσός συννοέω ὅς ὁ Παλαμήδης εὑρίσκω . καί ὅτι δοκέω ὁ κύπτω καί πέσσω καί ἀστραγαλίζω λέγω , ὡς ὑποφαίνω ἀπό ὁ · ἀστραγαλίζω ἐν ὁ κατά ὁ Ὀδυσσεία πολιτεία καί ὀρχέομαι καί σφαιρίζω . καί ὅτι συντελής πρός ὁ · Ἀστραγάλος τρεῖς σημαίνω , ὁ ἐν σφυρόν καί ὁ σφόνδυλος ἀπλόος καί ὁ παικτικός ἢ πεσσικός βῶλος ὁ ὁ Ἀπίων . καί ὅτι κύβος ὁ κύκλωθεν βάσις ἔχω ἢ ὁ καταστρέφω , ἐκ ὁ κύβος κυβάω ὁ καταστρέφω . ἐν καί κύβιτον ὁ ὄγκωμα ῥωμαϊστί , καί κυβιστάω ὁ ἐπί κεφαλή πέσσω . ὁ δέ λέξις ὁ ἢ ἐν δύο σίγμα γράφω ζητητέος εἰμί φυλάσσω καί ἐν ὁ παρά Ἀρχιγένης πεσσός . φάρμακον δέ εἶμι ἰατρικός , φημί , ἐκεῖνος , ὅς γνωστός · εἰμί ἐν δύο ἐκπλήσσω γράφω . ὁ δέ ὁ περί Ἑλληνικός ... ἀναιδής . ὅτι δέ καί τις βῶλος ἀστραγαλιστικός κύβος καλέω , προδηλόω . ἐπεί ἱστίον καί ὅτι κατά ὁ ὁ δειπνοσοφιστής ἱστορία Ῥόδιος τις εἰς οὗτος προέρχομαι ἀσέλγεια , ὡς καί κυβεύω πρός ἀλλήλων περί γυνή ἐλεύθερος ἀστράγαλος μικρός ἢ πλείων βάλλω . ἐπιφανής δέ φημί αὐτός · πάσσω σύν ἄλλος καί Ἡγησίλογος ὁ προστατέω ὁ πόλις ἄξιος . εἰς δέ ὁ προσεχής εἴρω ἀξιανός σημειόω ὡς ὑποχοριστικὸν εἰμί αὐτός ὁ ἄβαξ , ὁ εἰμί σανίς καί φιλόσοφος μέν χρήσιμος εἰς διάγραμμα καί πεσσευτικός δέ . ἢ καί σήλια καί τηλία ὡς ἐν ὁ ὁ κωμικός δηλόω καλέω παρά ὁ σθῆν , καθά δηλόω ὁ · κυβεύω εἶτα ὠθέω ὑπό ὁ κλίνη ὁ ἄβαξ , ὡς γράφω Ἀθήναιος . ἐτυμολογία δέ τοιοῦτος ἄβαξ , ὅς καί κοινολεκτέω , ἐν ὁ μέγας εἰμί εὑρίσκω ἐτυμολογικός . Pollux VIII 94 sqq . : ἐπεί δέ καί περί ὁ ἐν συμπόσιον παιδιά , οἷος κοτσαβῶν καί χοῖρος καί πως καί περί κύβος προαγορεύω , οὐ εἄν φαῦλος εἰμί διά βραχύς ὄνομα παιδιά ἐπιτρέχω παρεξηγέομαι ὁ ἐν αὐτός ἀσάφεια . ἐν μέντοι γε ὁ κύβος , ὅπου ὁ δυσκυβέω τε καί εὐκυβέω ὀνομάζω καί πως καί ὁ δυσβολον καί εὔβολος εἰμί , ἱστίον ὅτι κύβος αὐτός τε ὁ βάλλω καλέω , καί ἢ ἐν αὐτός κοιλότης , ὁ σημεῖον , ὁ τύπος , ἢ γραμμή , ὁ δηλόω ὁ ἀριθμός ὁ βάλλω · καί μάλιστα ἢ γε μήv ἢ ἐν αὐτός ὄνομα ἔχω κύβος καλέω , καθάπερ καί ὁ παροιμιώδης λόγος μηνύω ἔοικα , ἢ τρίς ἐκ ἢ τρεῖς κύβος . ὁ τρύπημα δέ οὗτος , ὅς κύβος παρονομάζω φημί , ἀργύριον τις ἀριθμός ἐπισημίζαντες κατά ἕκαστος μόνος διαιρέω , δραχμή ἢ στατήρ ἢ μνᾶ ἢ ὁπόσος , παίζω ὁ πλειστοβολύνδα καλέω παιδεία · ὁ δέ ὑπερβάλλω ὁ πλῆθος ὁ μόνος μέλλω ἀναιρέω ὁ ἐπιδιάκειμαι ἀργύριον · ἐν δέ ὁ Ἀμειλίου Σφενδόνη ὁ τε τρόπος δηλόω ὁ κυβείας καί προσλέγω ὅτι εἰμί ὁ τρήμα μναῖος , ὡς μνᾶ αὐτός ἐπιδιατίθεμαι ἕκαστος κύβος . παρά δέ ὁ Ἀωριεύσιν ὁ οὗτος πῃ παιδία χράω τρηματίζω ὁ προσηγορία ἔχω , καί τρηματίζω ὁ πράγμα . σκιαφασία δέ ὁ κυβευτήριον ὀνομάζω , διότι μάλιστα Ἀθῆναι ἐκκυβεύω ἐπί σκιφός ἐν ὁ ὁ σκιαφδος Ἀθηνᾶ ναῦς . ὁ μέν οὖν ἐγαλεῖα ὁ κυβευτικός ἐν ὁ περί τέχνη εἰμί προερέω ( cf . VII 203 sqq . ) . ὁ δέ πέσσω καί ἢ πεττεία καί ὁ πεσσονομέω καί ὁ πεσσευτής , καί οὗτος μέν ἐπί ἐκεῖνος προερέω , ἐπειδή δέ ψῆφος μέν εἰμί ὁ πεσσός , πέντε δέ ἑκάτερος ὁ παίζω ἔχω ἐπί πέντε γραμμή , εἰκός ὡς εἴρω Σοφοκλῆς καί πεσσός πεντέγραμμος καί κύβος βολή .