gaius-musonius-rufus.dissertationum-lucio-digestarum-reliquiae 2
Πάντες , ἔφη , φύσει πεφύκαμεν οὕτως , ὥστε ζῆν ἀναμαρτήτως καὶ καλῶς , οὐχ ὁ μὲν ἡμῶν ὁ δ’ οὔ · καὶ τούτου μέγα τεκμήριον ὅτι πᾶσιν ὁμοίως οἱ νομοθέται καὶ προστάττουσιν ἃ χρὴ ποιεῖν καὶ ἀπαγορεύουσιν ἃ μὴ χρή , οὐχ ὑπεξαιρούμενοι οὐδένα τῶν ἀπειθούντων ἢ τῶν ἁμαρτανόντων , ὥστε ἀτιμώρητον εἶναι , οὐ νέον , οὐ πρεσβύτην , οὐκ ἰσχυρόν , οὐκ ἀσθενῆ , οὐχ ὁντιναοῦν . καίτοι ἐχρῆν , εἰ ὅλον ἐπείσακτον τὸ τῆς ἀρετῆς ἦν , καὶ μηδὲν αὐτοῦ φύσει ἡμῖν μετῆν , ὥσπερ οὐδ’ ἐν τοῖς ὑπὸ τὰς ἄλλας τέχνας οὖσιν ἔργοις οὐδεὶς ἀπαιτεῖται εἶναι ἀναμάρτητος , μὴ μεμαθηκὼς τὴν τέχνην , οὕτως μηδ’ ἐν τοῖς κατὰ τὸν βίον μηδένα ἀπαιτεῖσθαι εἶναι ἀναμάρτητον , ὅστις ἀρετὴν μὴ ἐξέμαθεν , ἐπείπερ ἀρετὴ μόνη ποιεῖ μὴ ἁμαρτάνειν ἐν βίῳ . νῦν δὲ ἐν μὲν θεραπείᾳ καμνόντων οὐδεὶς ἀναμάρτητον ἀξιοῖ εἶναι ἄλλον ἢ τὸν ἰατρὸν καὶ ἐν χρήσει λύρας οὐδένα ἄλλον ἢ τὸν μουσικὸν 〈 καὶ 〉 ἐν χρήσει πηδαλίων οὐδένα ἄλλον ἢ τὸν κυβερνήτην · ἐν δὲ τῷ βίῳ οὐκέτι μόνον ἀναμάρτητον εἶναι τὸν φιλόσοφον ἀξιοῦσιν , ὃς δοκεῖ μόνος ἐπιμελεῖσθαι ἀρετῆς , ἀλλ’ ὁμοίως ἅπαντας καὶ τοὺς μηδεμίαν ἐπιμέλειαν ταύτης πεποιημένους . δῆλον οὖν , ὡς οὐδὲν ἕτερον τούτου αἴτιον ἢ τὸ πρὸς ἀρετὴν γεγονέναι τὸν ἄνθρωπον . καὶ μὴν κἀκεῖνο μέγα τεκμήριον τοῦ μετεῖναι ἀρετῆς φύσει ἡμῖν , τὸ πάντας οὕτως διαλέγεσθαι περὶ ἑαυτῶν , ὡς ἐχόντων ἀρετὴν καὶ ὄντων ἀγαθῶν . οὐδεὶς γάρ ἐστι τῶν πολλῶν , ὃς ἐρωτώμενος πότερον ἄφρων ἢ φρόνιμος τυγχάνει ὤν , ἄφρων ὁμολογήσει εἶναι · οὐδ’ αὖ ἐρωτώμενος πότερον ἄδικος ἢ δίκαιος τυγχάνει ὤν , φήσει ὅτι ἄδικος . ὁμοίως δὲ κἂν ἐρωτᾷ τις πότερα σώφρων ἢ ἀκόλαστος , † ἢθ’ οὕτως ἀποκρίνεται ἐρωτηθείς , ὅτι σώφρων · καὶ ἁπλῶς ἂν ἐρῳτᾶταί τις πότερον ἀγαθὸς εἴη ἢ φαῦλος , φαίη ἂν ἀγαθός , καὶ ταῦτ’ οὐκ ἂν ἔχων εἰπεῖν οὔτε διδάσκαλον αὑτοῦ καλοκἀγαθίας , οὔτε μάθησιν ἀρετῆς ἢ ἄσκησιν τίνα τυγχάνει πεποιημένος . τοῦτ’ οὖν τίνος ἄλλου τεκμήριόν ἐστιν ἢ τοῦ φυσικὴν εἶναι ὑποβολὴν τῇ τοῦ ἀνθρώπου ψυχῇ πρὸς καλοκἀγαθίαν καὶ σπέρμα ἀρετῆς ἑκάστῳ ἡμῶν ἐνεῖναι . διὰ δὲ τὸ πάντως ἀγαθοὺς ὑπάρχειν προσήκειν ἡμῖν , οἱ μὲν ἀπατώμεθα ὡς καὶ δὴ ὄντες ἀγαθοί , οἱ δὲ αἰσχυνόμεθα ὁμολογεῖν 〈 ὅτι 〉 οὐκ ἐσμέν . ἐπεὶ διὰ τί , πρὸς θεῶν , γράμματα μὲν ἢ μουσικὴν ἢ παλαιστρικὴν οὐδεὶς μὴ μαθὼν εἰδέναι φησίν , οὐδὲ ἔχειν τὰς τέχνας ταύτας προσποιεῖται , μὴ καὶ διδάσκαλον παρ’ ὃν ἐφοίτα ἔχων εἰπεῖν , ἀρετὴν δὲ ἔχειν πᾶς ὑπισχνεῖται ; ὅτι ἐκείνων μὲν οὐδενὸς φύσει τῷ ἀνθρώπῳ μέτεστιν , οὐδὲ ἥκει 〈 τις 〉 εἰς τὸν βίον ἔχων ὑποβολὰς * * *
Lemmas: πάνετες , φημί , φύσις φύω οὕτως , ὥστε ζῶ ἀναμάρτητος καί καλῶς , οὐ ὁ μέν ἐγώ ὁ δέ οὖον · καί οὗτος μέγας τεκμήριον ὅτι πᾶς ὁμοίως ὁ νομοθέτης καί προστάσσω ὁ χρή ποιέω καί ἀπαγορεύω ὁ μή χρή , οὐ ὑπεξαιρέω οὐδείς ὁ ἀπειθέω ἢ ὁ ἁμαρτάνω , ὥστε ἀτιμώρητος εἰμί , οὖον νέος , οὖον πρεσβύτης , οὐ ἰσχυρός , οὐ ἀσθενής , οὐ ὅστις . καίτοι χρή , εἰμί ὅλος ἐπείσακτος ὁ ὁ ἀρετή εἰμί , καί μηδείς αὐτός φύσις ἐγώ μέτειμι , ὥσπερ οὐδέ ἐν ὁ ὑπό ὁ ἄλλος τέχνη εἰμί ἔργον οὐδείς ἀπαιτέω εἰμί ἀναμάρτητος , μή μανθάνω ὁ τέχνη , οὕτως μηδέ ἐν ὁ κατά ὁ βίος μηδείς ἀπαιτέω εἰμί ἀναμάρτητος , ὅστις ἀρετή μή ἐκμανθάνω , ἐπεί ἀρετή μόνος ποιέω μή ἁμαρτάνω ἐν βίος . νῦν δέ ἐν μέν θεραπεία κάμνω οὐδείς ἀναμάρτητος ἀξιόω εἰμί ἄλλος ἢ ὁ ἰατρός καί ἐν χρῆσις λύρα οὐδείς ἄλλος ἢ ὁ μουσικός 〈 καί 〉 ἐν χρῆσις πηδάλιον οὐδείς ἄλλος ἢ ὁ κυβερνήτης · ἐν δέ ὁ βίος οὐκέτι μόνος ἀναμάρτητος εἰμί ὁ φιλόσοφος ἀξιόω , ὅς δοκέω μόνος ἐπιμελέομαι ἀρετή , ἀλλά ὁμοίως ἅπας καί ὁ μηδείς ἐπιμέλεια οὗτος ποιέω . δῆλος οὖν , ὡς οὐδείς ἕτερος οὗτος αἴτιος ἢ ὁ πρός ἀρετή γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος . καί μήv ἐκεῖνος μέγας τεκμήριον ὁ μέτειμι ἀρετή φύσις ἐγώ , ὁ πᾶς οὕτως διαλέγω περί ἑαυτοῦ , ὡς ἔχω ἀρετή καί εἰμί ἀγαθός . οὐδείς γάρ εἰμί ὁ πολύς , ὅς ἐρωτάω πότερος ἄφρων ἢ φρόνιμος τυγχάνω εἰμί , ἄφρων ὁμολογέω εἰμί · οὐδέ αὖος ἐρωτάω πότερος ἄδικος ἢ δίκαιος τυγχάνω εἰμί , φημί ὅτι ἄδικος . ὁμοίως δέ κἀν ἐρωτάω τις πότερος σώφρων ἢ Ἀκόλαστος , † εἰμί οὕτως ἀποκρίνω ἐρωτάω , ὅτι σώφρων · καί ἁπλόος εἄν ἐρωτάω τις πότερος ἀγαθός εἰμί ἢ φαῦλος , φημί εἄν ἀγαθός , καί αὐτός οὐ εἄν ἔχω εἶπον οὔτε διδάσκαλος αὐτός καλοκἀγαθία , οὔτε μάθησις ἀρετή ἢ ἄσκησις τίς τυγχάνω ποιέω . οὗτος οὖν τίς ἄλλος τεκμήριον εἰμί ἢ ὁ φυσικός εἰμί ὑποβολή ὁ ὁ ἄνθρωπος Ψυχή πρός καλοκἀγαθία καί σπέρμα ἀρετή ἕκαστος ἐγώ ἔνειμι . διά δέ ὁ πάντως ἀγαθός ὑπάρχω προσήκω ἐγώ , ὁ μέν ἀπατάω ὡς καί δή εἰμί ἀγαθός , ὁ δέ αἰσχύνω ὁμολογέω 〈 ὅτι 〉 οὐ εἰμί . ἐπεί διά τίς , πρός θεός , γράμμα μέν ἢ μουσική ἢ παλαιστρικός οὐδείς μή μανθάνω οἶδα φημί , οὐδέ ἔχω ὁ τέχνη οὗτος προσποιέω , μή καί διδάσκαλος παρά ὅς φοιτάω ἔχω εἶπον , ἀρετή δέ ἔχω πᾶς ὑπισχνέομαι ; ὅτι ἐκεῖνος μέν οὐδείς φύσις ὁ ἄνθρωπος μέτειμι , οὐδέ ἥκω 〈 τις 〉 εἰς ὁ βίος ἔχω ὑποβολή * * *