gaius-musonius-rufus.dissertationum-lucio-digestarum-reliquiae 8
Εἰσελθόντος δέ ποτε ὡς αὐτὸν τῶν βασιλέων τινὸς τῶν ἀπὸ τῆς Συρίας , ἦσαν γὰρ ἔτι τότε ἐν Συρίᾳ βασιλεῖς Ῥωμαίων ὑπήκοοι , ἄλλα τε πολλὰ εἶπε πρὸς τὸν ἄνδρα καὶ δὴ καὶ ταῦτα . Μὴ οἴου , ἔφη , ἄλλῳ τινὶ μᾶλλον προσήκειν φιλοσοφεῖν ἢ σοί , μηδ’ ἄλλου του χάριν μᾶλλον ἢ ὅτι βασιλεὺς τυγχάνεις ὤν . δεῖ μὲν γὰρ δήπου δύνασθαι τὸν βασιλέα σῴζειν ἀνθρώπους καὶ εὐεργετεῖν · τὸν δέ γε σώσοντα καὶ εὐεργετήσοντα χρὴ ἐπίστασθαι , τί μὲν ἀγαθὸν ἀνθρώπῳ τί δὲ κακόν , καὶ τί μὲν ὠφέλιμον τί δὲ βλαβερόν , καὶ συμφέρον γε καὶ ἀσύμφορον · εἴ γε ἀπόλλυνται μὲν οἱ περιπίπτοντες τοῖς κακοῖς , σῴζονται δὲ οἱ τυγχάνοντες τῶν ἀγαθῶν , καὶ εὐεργετοῦνται μὲν οἱ ἀξιούμενοι τῶν ὠφελίμων καὶ συμφερόντων , κακοποιοῦνται δὲ οἱ ἐμβαλλόμενοι τοῖς ἀσυμφόροις καὶ βλαβεροῖς . ἀγαθὸν μέντοι καὶ κακὸν ἢ συμφέρον καὶ ἀσύμφορον ἢ ὠφέλιμον καὶ βλαβερὸν οὐκ ἄλλου του διαγινώσκειν ἢ τοῦ φιλοσόφου ἐστίν , ὃς αὐτὸ τοῦτο διατελεῖ πραγματευόμενος , ὅπως μηδὲ ἓν τούτων ἀγνοήσει , καὶ τέχνην πεποίηται ταύτην εἰδέναι τί φέρει πρὸς ἀνθρώπου εὐδαιμονίαν ἢ κακοδαιμονίαν . διὸ φαίνεται δεῖν τὸν βασιλέα φιλοσοφεῖν . καὶ μὴν προσήκει μὲν τῷ βασιλεῖ , μᾶλλον δ’ ἀνάγκη ἐστὶν αὐτῷ , τὰ δίκαια βραβεύειν τοῖς ὑπηκόοις , ὡς μήτε πλέον ἔχειν μήτε ἐλαττοῦσθαι μηδένα παρὰ τὴν ἀξίαν , ἀλλὰ καὶ τιμῆς καὶ τιμωρίας τυγχάνειν τοὺς ἀξίους . ταῦτα δὲ πῶς ποτε δυνηθείη ἄν τις δίκαιος οὐκ ὤν ; δίκαιος δὲ πῶς ἂν εἴη τις μὴ ἐπιστάμενος δικαιοσύνην , ὁποῖόν τι ἐστίν ; πάλιν οὖν καὶ ταύτῃ φιλοσοφητέον τῷ βασιλεῖ , ὅτι δικαιοσύνην καὶ τὸ δίκαιον οὐκ ἂν ἄλλως φαίνοιτο γνούς , εἰ μὴ φιλοσοφήσειεν . οὐ γὰρ οὔθ’ ὡς οὐχ ὁ μαθὼν μᾶλλον εἰδήσει τὰ δίκαία τοῦ μὴ μαθόντος ἔστιν εἰπεῖν , οὔθ’ ὡς οὐκ ἀμαθεῖς εἰσι τῶν τοιούτων πάντες οἱ μὴ φιλοσοφήσαντες . στασιάζουσι γοῦν καὶ πολεμοῦσι περὶ τῶν δικαίων πρὸς ἀλλήλους , οἱ μὲν ταῦτα φάσκοντες οἱ δὲ ἐκεῖνα δικαιότερα εἶναι . καίτοι περί γε ὧν ἐπίστανται ἄνθρωποι , περὶ τούτων οὐ διαφέρονται · οὔτε περὶ λευκῶν ἢ μελάνων , ἢ θερμῶν ἢ ψυχρῶν , οὔτε περὶ μαλακῶν ἢ σκληρῶν · ἀλλὰ κατὰ τὰ αὐτὰ περὶ τούτων ἅπαντες φρονοῦσί τε καὶ λέγουσιν · ὥστε καὶ περὶ τῶν δικαίων ὡμονόουν ἂν παραπλησίως , εἴπερ ᾔδεσαν ἅ τινα ἐστίν · ἐν ὦ δ’ οὐχ ὁμονοοῦσιν , ἀγνοοῦντες φαίνονται . καὶ οὐδὲ σὺ ταύτης ἐκτὸς εἶ τῆς ἀγνοίας , ὡς ἐγὼ δοκῶ · ὅθεν ἐπιμελητέον σοι τῆς γνώσεως μᾶλλον ἢ ἄλλῳ ὁτῳοῦν , καὶ τοσούτῳ γε μᾶλλον ⟨ ὅσῳ περ ⟩ αἴσχιον ἀνδρὶ βασιλεῖ ἢ ἰδιώτῃ εἶναι ἐν ἀγνοίᾳ δικαιοσύνης . Ἔτι τοίνυν δεῖ μὲν τὸν βασιλέα σωφρονεῖν αὐτόν , δεῖ δὲ τοὺς ὑπηκόους σωφρονίζειν , ἵν’ ὁ μὲν ἄρχῃ σωφρόνως , οἱ δ’ ἄρχωνται κοσμίως , μηδέτεροι δὲ τρυφῶσι · λυμαντικὸν γὰρ ἄρχοντός τε καὶ ἰδιώτου παντὸς ἡ τρυφή . πῶς δ’ ἂν ἢ αὐτὸς σωφρονήσειέ τις μὴ μελετήσας κρατεῖν τῶν ἐπιθυμιῶν , ἢ ἀκόλαστος ὢν ἄλλους ποιήσειε σώφρονας ; τίς μέντοι ἐπιστήμη πρὸς σωφροσύνην ἄγει πλὴν φιλοσοφίας , οὐκ ἔστιν εἰπεῖν · αὕτη γὰρ διδάσκει μὲν ἐπάνω ἡδονῆς εἶναι , διδάσκει δ’ ἐπάνω πλεονεξίας , διδάσκει δὲ ἀγαπᾶν εὐτέλειαν , διδάσκει δὲ φεύγειν πολυτέλειαν , ἐθίζει δ’ αἰδῶ ἔχειν , ἐθίζει δὲ γλώττης κρατεῖν , τάξιν δὲ καὶ κόσμον καὶ εὐσχημοσύνην περιποιεῖ καὶ ὅλως τὸ ἐν κινήσει καὶ σχέσει πρέπον . ταῦτα δὲ ἀνθρώπῳ προσόντα παρέχεται σεμνὸν καὶ σώφρονα αὐτόν . καὶ δὴ καὶ βασιλεύς , ὅτῳ ὑπάρχει ταῦτα , μάλιστα ἂν εἴη θεοπρεπής τε καὶ αἰδοῦς ἄξιος . τό γε μὴν ἄφοβον καὶ ἀνέκπληκτον καὶ θαρσαλέον ἔστι μὲν ἀνδρείας ἔργον , πῶς δ’ ἂν ἄλλως μᾶλλον ἀνθρώπῳ ὑπάρξειεν ἢ εἴ τις περὶ θανάτου καὶ πόνου λάβοι πίστιν ἰσχυρὰν ὡς οὐ κακοῖν ὄντοιν αὐτοῖν ; ταῦτα γὰρ δὴ τὰ ἐξιστάντα καὶ φοβοῦντα τοὺς ἀνθρώπους ἐστίν , ὅ τε θάνατος καὶ ὁ πόνος , ὅταν ὡς περὶ κακῶν πεπεισμένοι ὦσιν αὐτῶν · μὴ κακὰ δ’ εἶναι ταῦτα φιλοσοφία διδάσκει μόνη . ὥστ’ εἴπερ ἀνδρείαν κτητέον τοῖς βασιλεῦσι , κτητέον δὲ παντὸς ⟨ ὁτου〉οῦν ἑτέρου μᾶλλον , ἐπιμελητέον τοῦ φιλοσοφεῖν αὐτοῖς , ὡς οὐκ ἂν ἑτέρως ἀνδρείοις γενομένοις . καὶ δὴ βασιλικὸν μέν , εἴ τι ἄλλο , καὶ τὸ ἀήττητον ἐν λόγῳ εἶναι καὶ δύνασθαι κρατεῖν ὥσπερ ὅπλοις τῶν μαχομένων , οὕτω λόγοις 〈 τῶν 〉 διαλεγομένων · ὡς ἄν γε ταύτῃ ἀσθενήσωσιν οἱ βασιλεῖς , ἀνάγκη πολλάκις περιάγεσθαι αὐτοὺς καὶ βιάζεσθαι τὰ ψευδῆ ὡς ἀληθῆ προσίεσθαι , ὅπερ ἀφροσύνης ἔργον καὶ ἀμαθίας τῆς ἐσχάτης . φιλοσοφία δ’ οὐκ οἶδ’ εἴ τι 〈 ἄλλο 〉 μᾶλλον ἢ τοῦτο παρέχειν τοῖς μετιοῦσιν αὐτὴν πέφυκεν , ὥστε περιεῖναι λόγῳ τῶν πλησίον καὶ τὰ ψευδῆ διακρίνειν ἀπὸ τῶν ἀληθῶν καὶ τὰ μὲν ἐλέγχειν τὰ δὲ βεβαιοῦν . οἱ γοῦν ῥήτορες ὁπόταν ἔλθωσιν εἰς ταὐτὸ τοῖς φιλοσόφοις καὶ διδῶσι καὶ λαμβάνωσι λόγον , ἔστιν ὁρᾶν αὐτοὺς συγκρουομένους ἀπορουμένους , ἐναντία λέγειν αὑτοῖς ἀναγκαζομένους · καίτοι ὁπόταν οἱ ῥήτορες , οἱ τοῦτο πεποιημένοι ἔργον λόγους μελετᾶν , ἀσθενέστεροι περὶ λόγους ἁλίσκωνται τῶν φιλοσόφων ὄντες , τί χρὴ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους ὑπολαμβάνειν ; ὅθεν εἴ τινι ὄντι βασιλεῖ ἔστιν ἐπιθυμία τοῦ ἐν λόγῳ κράτους , φιλοσοφητέον αὐτῷ , ἵνα μὴ δεδίῃ μηδὲ ταύτῃ μηδένα ὡς περιγενησόμενον αὐτοῦ , δέον ἁπανταχοῦ ἀδεῆ εἶναι τὸν βασιλέα καὶ θαρραλέον καὶ ἀήττητον . Καθόλου δὲ τὸν μὲν βασιλέα τὸν ἀγαθὸν ἀνάγκη πᾶσα καὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ εἶναι ἀναμάρτητον καὶ τέλειον · εἴ περ δεῖ αὐτόν , ὥσπερ ἐδόκει τοῖς παλαιοῖς , νόμον ἔμψυχον εἶναι , εὐνομίαν μὲν καὶ ὁμόνοιαν μηχανώμενον , ἀνομίαν δὲ καὶ στάσιν ἀπείργοντα , ζηλωτὴν δὲ τοῦ Διὸς ὄντα καὶ πατέρα τῶν ἀρχομένων ὥσπερ ἐκεῖνον . τοιοῦτος δὲ πῶς ἂν εἴη τις μὴ φύσει τε διαφερούσῃ κεχρημένος παιδείαν τε τὴν ἀρίστην πεπαιδευμένος ἀρετάς τε ἁπάσας ἔχων , ὅσαι περ ἀνθρώπῳ προσήκουσιν ; εἰ μὲν οὖν καὶ ἑτέρα ἐπιστήμη ἐστὶν ἡ ποδηγοῦσα πρὸς ἀρετὴν ἀνθρώπου φύσιν καὶ ἀσκεῖν καὶ μετιέναι τὰ καλὰ διδάσκουσα , παραβλητέον ἂν εἴη καὶ συγκριτέον , εἴτε ἐκείνη εἴτε φιλοσοφία κρείττων καὶ ἀποχρῶσα μᾶλλον ἀγαθὸν ἀποδεῖξαι βασιλέα · καὶ τῇ κρείττονι χρῷτ’ ἂν εἰκότως ὁ βασιλεὺς βουλόμενός γε δὴ εἶναι ἀγαθός . εἰ δ’ ἄλλη μὲν οὖν οὐδ’ ὑπισχνεῖται τέχνη οὐδεμία παράδοσιν καὶ διδασκαλίαν ἀρετῆς , 〈 ἀλλ’ εἰσὶν 〉 αἱ μὲν περὶ τὸ σῶμα τὸ ἀνθρώπινον καὶ τὰ τούτῳ χρήσιμα πραγματευόμεναι μόνον , ὅσαι δὲ τῆς ψυχῆς ἐφάπτονται , πάντα σκοπούμεναι μᾶλλον , ἢ ὅθεν αὐτὴ σωφρονήσει · μόνη δὲ φιλοσοφία τοῦτο σκοπεῖται καὶ τοῦτο μηχανᾶται , πῶς ἂν ὁ ἄνθρωπος κακίαν μὲν ἐκφύγοι , κτήσαιτο δὲ ἀρετήν · εἰ ταῦτα ταύτῃ ἔχει , τί ἂν ἄλλο εἴη βασιλεῖ τῷ γε ἀγαθῷ εἶναι βουλομένῳ προυργιαίτερον τοῦ φιλοσοφεῖν ; μᾶλλον δὲ πῶς καὶ τίνα τρόπον δύναιτο ἄν τις βασιλεῦσαι ἢ βιῶναι καλῶς , εἰ μὴ φιλοσοφήσειεν ; ἐγὼ μὲν οἶμαι τὸν βασιλέα τὸν ἀγαθὸν εὐθὺς καὶ φιλόσοφον ἐξ ἀνάγκης εἶναι καὶ τόν γε φιλόσοφον εὐθὺς καὶ βασιλικὸν εἶναι . Πρῶτον δὲ τὸ πρότερον θεασώμεθα . ἆρ’ ἔσθ’ ὅπως βασιλεὺς ἀγαθὸς εἴη τις ἂν μὴ ἄνθρωπος ἀγαθὸς ὤν ; οὐκ ἔστιν εἰπεῖν . ἀγαθὸς δέ τις ἀνὴρ ὢν οὐ καὶ φιλόσοφος εἴη ἄν ; νὴ Δία , εἴ γε τὸ φιλοσοφεῖν καλοκἀγαθίας ἐπιτήδευσίς ἐστιν . ὥσθ’ ὁ βασιλεὺς ὁ ἀγαθὸς ἐξ ἀνάγκης εὐθὺς καὶ φιλόσοφος εὑρίσκεται ὤν . καὶ μὴν ὅ γε φιλόσοφος ὅτι πάντως καὶ βασιλικός , οὕτως ἂν μάθοις . τοῦ γὰρ βασιλικοῦ δήπου ἐστὶ τὸ δύνασθαι καλῶς ἐπιτροπεύειν ἔθνη καὶ πόλεις καὶ εἶναι ἄξιον ἀνθρώπων ἄρχειν . τίς δ’ ἂν ἢ ἱκανώτερος εἴη πόλεως προστάτης ἢ ἀξιώτερος ἀνθρώπων ἄρχειν τοῦ φιλοσόφου ; ᾧ γε προσήκει ( ἄν περ ᾖ ἀληθῶς φιλόσοφος ) εἶναι φρονίμῳ , σώφρονι , μεγαλόφρονι , τῶν δικαίων κριτικῷ καὶ τῶν πρεπόντων , καταπρακτικῷ τῶν νοηθέντων , καρτερικῷ τῶν ἐπιπόνων · πρὸς δὲ τούτοις θαρραλέος ἀδεὴς ὑποστατικὸς τῶν δοκούντων δεινῶν εἴη ἄν , ἔτι δὲ εὐεργετικὸς χρηστὸς φιλάνθρωπος . τοῦ δὲ τοιούτου τίς ἂν εὑρεθείη ἄρχειν ἐπιτηδειότερος ἢ δυνατώτερος ; οὐδείς . ἂν δὲ μὴ ἔχῃ πολλοὺς τοὺς ὑπακούοντας καὶ πειθομένους αὐτῷ , οὔπω διὰ τοῦτο τοῦ βασιλικὸς εἶναι ἐστέρηται · ἐξαρκεῖ γὰρ καὶ τὸ τῶν φίλων ἄρχειν τῶν ὑπαρχόντων ἢ γυναικός τε καὶ παίδων , ἢ καὶ νὴ Δία αὐτὸν αὑτοῦ μόνον . καὶ γὰρ ἰατρὸς οὐδὲν ἧττον τοῦ θεραπεύοντος πολλοὺς ὁ θεραπεύων ὀλίγους , εἴ γε ἔχει τὴν ἐμπειρίαν τὴν ἰατρικήν · καὶ μουσικὸς οὐδὲν ἧττον τοῦ διδάσκοντος πολλοὺς ὁ διδάσκων ὀλίγους , εἴ γε ἔχει τὴν μουσικήν · καὶ ἱππικὸς ὁμοίως τῷ χρωμένῳ πολλοῖς ἵπποις ὁ χρώμενος ἑνὶ ἢ δυοῖν , ἄν γε ἐπιστήμων τῆς ἱππικῆς ᾖ · καὶ δὴ καὶ βασιλικὸς παραπλησίως τῷ κεκτημένῳ πολλοὺς ὑπηκόους ὁ ἔχων ἕνα ἢ δύο τοὺς πειθομένους αὐτῷ · μόνον ἐχέτω τὴν τοῦ βασιλεύειν ἐμπειρίαν , ὥστε καὶ βασιλικὸς εἴη ἄν . διὰ τοῦτό μοι δοκεῖ καὶ Σωκράτης τὴν φιλοσοφίαν πολιτικήν τε καὶ βασιλικὴν ἐπιστήμην ὀνομάζειν , ὅτι ὁ ταύτην ἀναλαβὼν εὐθὺς πολιτικός ἐστι . Τοιαῦτα τοῦ Μουσωνίου εἰπόντος , ἡσθεὶς ὁ βασιλεὺς τοῖς λόγοις χάριν τε ἔχειν ὡμολόγει τῶν εἰρημένων αὐτῷ , καὶ ἀντὶ τούτων , ἔφη , αἴτησον ὅ τι βούλει με , οὐ γὰρ ἂν ἀντείποιμί σοι περὶ οὐδενός . Ὁ οὖν Μουσώνιος , αἰτῶ σε , ἔφη , τούτοις στοιχεῖν καὶ ἕπεσθαι τοῖς λόγοις . οὓς ἐπαινεῖς · καὶ γὰρ ἐμοὶ οὕτω χαριεῖ μάλιστα καὶ ὠφεληθήσῃ αὐτὸς οὐχ ἑτέρως μᾶλλον .
Lemmas: εἰσέρχομαι δέ ποτός ὡς αὐτός ὁ βασιλεύς τις ὁ ἀπό ὁ Συρία , εἰμί γάρ ἔτι τότε ἐν Συρία βασιλεύς Ῥωμαῖος ὑπήκοος , ἄλλος τε πολύς εἶπον πρός ὁ ἀνήρ καί δή καί οὗτος . μή οἶος , φημί , ἄλλος τις μᾶλλον προσήκω φιλοσοφέω ἢ σύ , μηδέ ἄλλος ὁ χάρις μᾶλλον ἢ ὅτι βασιλεύς τυγχάνω εἰμί . δεῖ μέν γάρ δήπου δύναμαι ὁ βασιλεύς σῴζω ἄνθρωπος καί εὐεργετέω · ὁ δέ γε σῴζω καί εὐεργετέω χρή ἐφίστημι , τίς μέν ἀγαθός ἄνθρωπος τίς δέ κακός , καί τίς μέν ὠφέλιμος τίς δέ βλαβερός , καί συμφέρω γε καί ἀσύμφορος · εἰμί γε ἀπόλλυμι μέν ὁ περιπίπτω ὁ κακός , σῴζω δέ ὁ τυγχάνω ὁ ἀγαθός , καί εὐεργετέω μέν ὁ ἀξιόω ὁ ὠφέλιμος καί συμφέρω , κακοποιώ δέ ὁ ἐμβάλλω ὁ ἀσύμφορος καί βλαβερός . ἀγαθός μέντοι καί κακός ἢ συμφέρω καί ἀσύμφορος ἢ ὠφέλιμος καί βλαβερός οὐ ἄλλος ὁ διαγιγνώσκω ἢ ὁ φιλόσοφος εἰμί , ὅς αὐτός οὗτος διατελέω πραγματεύομαι , ὅπως μηδέ εἷς οὗτος ἀγνοέω , καί τέχνη ποιέω οὗτος οἶδα τίς φέρω πρός ἄνθρωπος εὐδαιμονία ἢ κακοδαιμονία . διό φαίνω δήω ὁ βασιλεύς φιλοσοφέω . καί μήv προσήκω μέν ὁ βασιλεύς , μᾶλλον δέ ἀνάγκη εἰμί αὐτός , ὁ Δίκαιος βραβεύω ὁ ὑπήκοος , ὡς μήτε πλέω ἔχω μήτε ἐλασσόω μηδείς παρά ὁ ἄξιος , ἀλλά καί τιμή καί τιμωρία τυγχάνω ὁ ἄξιος . οὗτος δέ πῶς ποτός δύναμαι ἄν τις δίκαιος οὐ εἰμί ; δίκαιος δέ πῶς εἄν εἰμί τις μή ἐπίσταμαι δικαιοσύνη , ὁποῖος τίς εἰμί ; πάλιν οὖν καί οὗτος φιλοσοφητέον ὁ βασιλεύς , ὅτι δικαιοσύνη καί ὁ Δίκαιος οὐ εἄν ἄλλως φαίνω γιγνώσκω , εἰμί μή φιλοσοφέω . οὖον γάρ οὔτε ὡς οὐ ὁ μανθάνω μᾶλλον εἴδησις ὁ Δίκαιος ὁ μή μανθάνω εἰμί εἶπον , οὔτε ὡς οὐ ἀμαθής εἰμί ὁ τοιοῦτος πᾶς ὁ μή φιλοσοφέω . στασιάζω γοῦν καί πολεμέω περί ὁ Δίκαιος πρός ἀλλήλων , ὁ μέν οὗτος φάσκω ὁ δέ ἐκεῖνος Δίκαιος εἰμί . καίτοι περί γε ὅς ἐπίσταμαι ἄνθρωπος , περί οὗτος οὖον διαφέρω · οὔτε περί λευκός ἢ μέλας , ἢ θερμός ἢ ψυχρός , οὔτε περί μαλακός ἢ σκληρός · ἀλλά κατά ὁ αὐτός περί οὗτος ἅπας φρονέω τε καί λέγω · ὥστε καί περί ὁ Δίκαιος ὁμονοέω εἄν παραπλήσιος , εἴπερ οἶδα ὅς τις εἰμί · ἐν εἰμί δέ οὐ ὁμονοέω , ἀγνοέω φαίνω . καί οὐδέ σύ οὗτος ἐκτός εἰμί ὁ ἄγνοια , ὡς ἐγώ δοκέω · ὅθεν ἐπιμελητέον σύ ὁ γνῶσις μᾶλλον ἢ ἄλλος ὅστις , καί τοσοῦτος γε μᾶλλον ⟨ ὅσος περ ⟩ αἰσχρός ἀνήρ βασιλεύς ἢ ἰδιώτης εἰμί ἐν ἄγνοια δικαιοσύνη . ἔτι τοίνυν δεῖ μέν ὁ βασιλεύς σωφρονέω αὐτός , δεῖ δέ ὁ ὑπήκοος σωφρονίζω , ἵνα ὁ μέν ἄρχω σωφρόνως , ὁ δέ ἄρχω κόσμιος , μηδέτερος δέ τρυφάω · λυμαντικός γάρ ἄρχω τε καί ἰδιώτης πᾶς ὁ τρυφή . πῶς δέ εἄν ἢ αὐτός σωφρονέω τις μή μελετάω κρατέω ὁ ἐπιθυμία , ἢ Ἀκόλαστος εἰμί ἄλλος ποιέω σώφρων ; τίς μέντοι ἐπιστήμη πρός σωφροσύνη ἄγω πλήν φιλοσοφία , οὐ εἰμί εἶπον · οὗτος γάρ διδάσκω μέν ἐπάνω ἡδονή εἰμί , διδάσκω δέ ἐπάνω πλεονεξία , διδάσκω δέ ἀγαπάω εὐτέλεια , διδάσκω δέ φεύγω πολυτέλεια , ἐθίζω δέ αἰδώς ἔχω , ἐθίζω δέ γλῶσσα κρατέω , τάξις δέ καί κόσμος καί εὐσχημοσύνη περιποιέω καί ὅλως ὁ ἐν κινέω καί σχέσις πρέπω . οὗτος δέ ἄνθρωπος πρόσειμι παρέχω σεμνός καί σώφρων αὐτός . καί δή καί βασιλεύς , ὅστις ὑπάρχω οὗτος , μάλιστα εἄν εἰμί θεοπρεπής τε καί αἰδώς ἄξιος . ὁ γε μήv ἄφοβος καί ἀνέκπληκτος καί θαρσαλέος εἰμί μέν ἀνδρεῖος ἔργον , πῶς δέ εἄν ἄλλως μᾶλλον ἄνθρωπος ὑπάρχω ἢ εἰμί τις περί θάνατος καί πόνος λαμβάνω πίστις ἰσχυρός ὡς οὖον κακός εἰμί αὐτός ; οὗτος γάρ δή ὁ ἐξίστημι καί φοβέω ὁ ἄνθρωπος εἰμί , ὅς τε θάνατος καί ὁ πόνος , ὅταν ὡς περί κακός πείθω εἰμί αὐτός · μή κακός δέ εἰμί οὗτος φιλοσοφία διδάσκω μόνος . ὥστε εἴπερ ἀνδρεῖος κτητέος ὁ βασιλεύς , κτητέος δέ πᾶς ⟨ ὁτου〉οῦν ἕτερος μᾶλλον , ἐπιμελητέον ὁ φιλοσοφέω αὐτός , ὡς οὐ εἄν ἑτέρως ἀνδρεῖος γίγνομαι . καί δή βασιλικός μέν , εἰμί τίς ἄλλος , καί ὁ ἀήσσητος ἐν λόγος εἰμί καί δύναμαι κρατέω ὥσπερ ὅπλον ὁ μάχομαι , οὗτος λόγος 〈 ὁ 〉 διαλέγω · ὡς ἄν γε οὗτος ἀσθενέω ὁ βασιλεύς , ἀνάγκη πολλάκις περιάγω αὐτός καί βιάζομαι ὁ ψευδής ὡς ἀληθής προσίημι , ὅσπερ ἀφροσύνη ἔργον καί ἀμαθία ὁ ἔσχατος . φιλοσοφία δέ οὐ οἶδα εἰμί τίς 〈 ἄλλος 〉 μᾶλλον ἢ οὗτος παρέχω ὁ μέτειμι1 αὐτός φύω , ὥστε περίειμι λόγος ὁ πλησίος καί ὁ ψευδής διακρίνω ἀπό ὁ ἀληθής καί ὁ μέν ἐλέγχω ὁ δέ βεβαιόω . ὁ γοῦν ῥήτωρ ὁπόταν ἔρχομαι εἰς αὐτός ὁ φιλόσοφος καί δίδωμι καί λαμβάνω λόγος , εἰμί ὁράω αὐτός συγκρούω ἀφοράω , ἐναντίος λέγω ἑαυτοῦ ἀναγκάζω · καίτοι ὁπόταν ὁ ῥήτωρ , ὁ οὗτος ποιέω ἔργον λόγος μελετάω , ἀσθενής περί λόγος ἁλίσκομαι ὁ φιλόσοφος εἰμί , τίς χρή ὁ ἄλλος ἄνθρωπος ὑπολαμβάνω ; ὅθεν εἰμί τις εἰμί βασιλεύς εἰμί ἐπιθυμία ὁ ἐν λόγος κράτος , φιλοσοφητέον αὐτός , ἵνα μή δείδω μηδέ οὗτος μηδείς ὡς περιγίγνομαι αὐτός , δήω ἁπανταχοῦ ἀδεής εἰμί ὁ βασιλεύς καί θαρραλέος καί ἀήσσητος . Κάθολος δέ ὁ μέν βασιλεύς ὁ ἀγαθός ἀνάγκη πᾶς καί λόγος καί ἔργον εἰμί ἀναμάρτητος καί τέλειος · εἰμί περ δεῖ αὐτός , ὥσπερ δοκέω ὁ παλαιός , νόμος ἔμψυχος εἰμί , εὐνομία μέν καί ὁμόνοια μηχανάομαι , ἀνομία δέ καί στάσις ἀπείργω , ζηλωτός δέ ὁ Ζεύς εἰμί καί πατήρ ὁ ἄρχω ὥσπερ ἐκεῖνος . τοιοῦτος δέ πῶς εἄν εἰμί τις μή φύσις τε διαφέρω χράομαι παιδεία τε ὁ ἀγαθός παιδεύω ἀρετή τε ἅπας ἔχω , ὅσος περ ἄνθρωπος προσήκω ; εἰμί μέν οὖν καί ἕτερος ἐπιστήμη εἰμί ὁ ποδηγέω πρός ἀρετή ἄνθρωπος φύσις καί ἀσκέω καί μέτειμι ὁ καλός διδάσκω , παραβλητέος εἄν εἰμί καί συγκριτέον , εἴτε ἐκεῖνος εἴτε φιλοσοφία ἀγαθός καί ἀποχράω μᾶλλον ἀγαθός ἀποδείκνυμι βασιλεύς · καί ὁ ἀγαθός χρώς εἄν εἰκότως ὁ βασιλεύς βούλομαι γε δή εἰμί ἀγαθός . εἰμί δέ ἄλλος μέν οὖν οὐδέ ὑπισχνέομαι τέχνη οὐδείς παράδοσις καί διδασκαλία ἀρετή , 〈 ἀλλά εἰμί 〉 ὁ μέν περί ὁ σῶμα ὁ ἀνθρώπινος καί ὁ οὗτος χρήσιμος πραγματεύομαι μόνος , ὅσος δέ ὁ Ψυχή ἐφάπτω , πᾶς σκοπέω μᾶλλον , ἢ ὅθεν αὐτός σωφρονέω · μόνος δέ φιλοσοφία οὗτος σκοπέω καί οὗτος μηχανάομαι , πῶς εἄν ὁ ἄνθρωπος κακία μέν ἐκφεύγω , κτάομαι δέ ἀρετή · εἰμί οὗτος οὗτος ἔχω , τίς εἄν ἄλλος εἰμί βασιλεύς ὁ γε ἀγαθός εἰμί βούλομαι προὔργου ὁ φιλοσοφέω ; μᾶλλον δέ πῶς καί τίς τρόπος δύναμαι ἄν τις βασιλεύω ἢ βιόω καλῶς , εἰμί μή φιλοσοφέω ; ἐγώ μέν οἴομαι ὁ βασιλεύς ὁ ἀγαθός εὐθύς καί φιλόσοφος ἐκ ἀνάγκη εἰμί καί ὁ γε φιλόσοφος εὐθύς καί βασιλικός εἰμί . Πρῶτος δέ ὁ πρότερος θεάομαι . ἆρα ἔστω ὅπως βασιλεύς ἀγαθός εἰμί τις εἄν μή ἄνθρωπος ἀγαθός εἰμί ; οὐ εἰμί εἶπον . ἀγαθός δέ τις ἀνήρ εἰμί οὖον καί φιλόσοφος εἰμί ἄν ; νή Ζεύς , εἰμί γε ὁ φιλοσοφέω καλοκἀγαθία ἐπιτήδευσις εἰμί . ὥστε ὁ βασιλεύς ὁ ἀγαθός ἐκ ἀνάγκη εὐθύς καί φιλόσοφος εὑρίσκω εἰμί . καί μήv ὅς γε φιλόσοφος ὅτι πάντως καί βασιλικός , οὕτως εἄν μανθάνω . ὁ γάρ βασιλικός δήπου εἰμί ὁ δύναμαι καλῶς ἐπιτροπεύω ἔθνος καί πόλις καί εἰμί ἄξιος ἄνθρωπος ἄρχω . τίς δέ εἄν ἢ ἱκανός εἰμί πόλις προστάτης ἢ ἄξιος ἄνθρωπος ἄρχω ὁ φιλόσοφος ; ὅς γε προσήκω ( ἄν περ εἰμί ἀληθής φιλόσοφος ) εἰμί φρόνιμος , σώφρων , μεγαλόφρων , ὁ Δίκαιος κριτικός καί ὁ πρέπω , καταπρακτικός ὁ νοέω , καρτερικός ὁ ἐπίπονος · πρός δέ οὗτος θαρραλέος ἀδεής ὑποστατικός ὁ δοκέω δεινός εἰμί ἄν , ἔτι δέ εὐεργετικός χρηστός φιλάνθρωπος . ὁ δέ τοιοῦτος τίς εἄν εὑρίσκω ἄρχω ἐπιτήδειος ἢ δυνατός ; οὐδείς . εἄν δέ μή ἔχω πολύς ὁ ὑπακούω καί πείθω αὐτός , οὔπω διά οὗτος ὁ βασιλικός εἰμί στερέω · ἐξαρκέω γάρ καί ὁ ὁ Φίλων ἄρχω ὁ ὑπάρχω ἢ γυνή τε καί παῖς , ἢ καί νή Ζεύς αὐτός αὐτός μόνος . καί γάρ ἰατρός οὐδείς κακός ὁ θεραπεύω πολύς ὁ θεραπεύω ὀλίγος , εἰμί γε ἔχω ὁ ἐμπειρία ὁ ἰατρικός · καί μουσικός οὐδείς κακός ὁ διδάσκω πολύς ὁ διδάσκω ὀλίγος , εἰμί γε ἔχω ὁ μουσικός · καί ἱππικός ὁμοίως ὁ χράω πολύς ἵππος ὁ χράω εἷς ἢ δύο , ἄν γε Ἐπιστήμων ὁ ἱππικός εἰμί · καί δή καί βασιλικός παραπλήσιος ὁ κτάομαι πολύς ὑπήκοος ὁ ἔχω εἷς ἢ δύο ὁ πείθω αὐτός · μόνος ἔχω ὁ ὁ βασιλεύω ἐμπειρία , ὥστε καί βασιλικός εἰμί ἄν . διά οὗτος ἐγώ δοκέω καί Σωκράτης ὁ φιλοσοφία πολιτικός τε καί βασιλικός ἐπιστήμη ὀνομάζω , ὅτι ὁ οὗτος ἀναλαμβάνω εὐθύς πολιτικός εἰμί . τοιοῦτος ὁ Μουσώνιος εἶπον , ἥδομαι ὁ βασιλεύς ὁ λόγος χάρις τε ἔχω ὁμολογέω ὁ εἴρω αὐτός , καί ἀντί οὗτος , φημί , αἰτέω ὅς τίς βούλομαι ἐγώ , οὖον γάρ εἄν ἀντιλέγω σύ περί οὐδείς . ὁ οὖν Μουσώνιος , αἰτέω σύ , φημί , οὗτος στοιχέω καί ἕπω ὁ λόγος . ὅς ἐπαινέω · καί γάρ ἐγώ οὗτος χαρίζομαι μάλιστα καί ὠφελέω αὐτός οὐ ἑτέρως μᾶλλον .