gaius-musonius-rufus.dissertationum-lucio-digestarum-reliquiae 12
Μέρος μέντοι τρυφῆς οὐ μικρότατον κἀν τοῖς ἀφροδισίοις ἐστίν , ὅτι ποικίλων δέονται παιδικῶν οἱ τρυφῶντες οὐ νομίμων μόνον ἀλλὰ καὶ παρανόμων , οὐδὲ θηλειῶν μόνον ἀλλὰ καὶ ἀρρένων , ἄλλοτε ἄλλους θηρῶντες ἐρωμένους , καὶ τοῖς μὲν ἐν ἑτοίμῳ οὖσιν οὐκ ἀρκούμενοι , τῶν δὲ σπανίων ἐφιέμενοι , συμπλοκὰς δ’ ἀσχήμονας ζητοῦντες , ἅπερ ἅπαντα μεγάλα ἐγκλήματα ἀνθρώπου ἐστίν . χρὴ δὲ τοὺς μὴ τρυφῶντας ἢ μὴ κακοὺς μόνα μὲν ἀφροδίσια νομίζειν δίκαια τὰ ἐν γάμῳ καὶ ἐπὶ γενέσει παίδων συντελούμενα , ὅτι καὶ νόμιμά ἐστιν · τὰ δέ γε ἡδονὴν θηρώμενα ψιλὴν ἄδικα καὶ παράνομα , κἂν ἐν γάμῳ ᾖ . συμπλοκαὶ δ’ ἄλλαι αἱ μὲν κατὰ μοιχείαν παρανομώταται , καὶ μετριώτεραι τούτων οὐδὲν αἱ πρὸς ἄρρενας τοῖς ἄρρεσιν , ὅτι παρὰ φύσιν τὸ τόλμημα · ὅσαι δὲ μοιχείας ἐκτὸς συνουσίαι πρὸς θηλείας εἰσὶν ἐστερημέναι τοῦ γίνεσθαι κατὰ νόμον , καὶ αὗται πᾶσαι αἰσχραί , αἵ γε πράττονται δι’ ἀκολασίαν . ὡς μετά γε σωφροσύνης οὔτ’ ἂν ἑταίρᾳ πλησιάζειν ὑπομείνειέ τις , οὔτ’ ἂν ἐλευθέρᾳ γάμου χωρὶς οὔτε μὰ Δία θεραπαίνῃ τῇ αὑτοῦ . τὸ γὰρ μὴ νόμιμον μηδ’ εὐπρεπὲς τῶν συνουσιῶν τούτων αἶσχός τε καὶ ὄνειδος μέγα τοῖς θηρωμένοις αὐτάς · ὅθεν οὐδὲ πράττειν φανερῶς οὐδὲν ἀνέχεται τῶν τοιούτων οὐδείς , κἂν ἐπ’ ὀλίγον ἐρυθριᾶν οἷός τε ᾖ , ἐπικρυπτόμενοι δὲ καὶ λάθρᾳ οἵ γε μὴ τελέως ἀπερρωγότες ταῦτα τολμῶσιν . καίτοι τό γε πειρᾶσθαι λανθάνειν ἐφ’ οἷς πράττει τις ὁμολογοῦντος ἁμαρτάνειν ἐστί . νὴ Δία · φησίν ἀλλ’ οὐχ ὥσπερ ὁ μοιχεύων ἀδικεῖ τὸν ἄνδρα τῆς διεφθαρμένης γυναικός , οὐχ οὕτως καὶ ὁ τῇ ἑταίρᾳ συνὼν ἀδικεῖ τινὰ ἢ νὴ Δία τῇ μὴ ἐχούσῃ ἄνδρα · οὐδὲ γὰρ ἐλπίδα παίδων οὐδενὸς διαφθείρει οὗτος . ἐγὼ δ’ ἐπέχω μὲν λέγειν , ὡς πᾶς ὅστις ἁμαρτάνει καὶ ἀδικεῖ εὐθύς , εἰ καὶ μηδένα τῶν πέλας , ἀλλ’ αὑτόν γε πάντως χείρονα ἀποφαίνων καὶ ἀτιμότερον · ὁ γὰρ ἁμαρτάνων , παρ’ ὅσον ἁμαρτάνει , χείρων καὶ ἀτιμότερος . ἵνα οὖν ἐῶ τὴν ἀδικίαν , ἀλλ’ ἀκολασίαν γε πᾶσα ἀνάγκη πάντως προσεῖναι τῷ ἡττωμένῳ αἰσχρᾶς ἡδονῆς καὶ χαίροντι τῷ μολύνεσθαι , ὥσπερ αἱ ὕες · οἷος οὐχ ἥκιστά ἐστι καὶ ὁ δούλῃ ἰδίᾳ πλησιάζων , ὅπερ νομίζουσί τινες μάλιστά πως εἶναι ἀναίτιον , ἐπεὶ καὶ δεσπότης πᾶς αὐτεξούσιος εἶναι δοκεῖ ὅ τι βούλεται χρῆσθαι δούλῳ τῷ ἑαυτοῦ . πρὸς τοῦτο δὲ ἀπλοῦς μοι ὁ λόγος · εἰ γάρ τῳ δοκεῖ μὴ αἰσχρὸν μηδ’ ἄτοπον εἶναι δούλῃ δεσπότην πλησιάζειν τῇ ἑαυτοῦ , καὶ μάλιστα εἰ τύχοι οὖσα χήρα , λογισάσθω ποῖόν τι καταφαίνεται αὐτῷ , εἰ δέσποινα δούλῳ πλησιάζοι . οὐ γὰρ ἂν δόξειεν εἶναι ἀνεκτόν , οὐ μόνον εἰ κεκτημένη ἄνδρα νόμιμον ἡ γυνὴ προσοῖτο δοῦλον , ἀλλ’ εἰ καὶ ἄνανδρος οὖσα τοῦτο πράττοι ; καίτοι τοὺς ἄνδρας οὐ δήπου τῶν γυναικῶν ἀξιώσει τις εἶναι χείρονας , οὐδ’ ἧττον δύνασθαι τὰς ἐπιθυμίας παιδαγωγεῖν τὰς ἑαυτῶν , τοὺς ἰσχυροτέρους τὴν γνώμην τῶν ἀσθενεστέρων , τοὺς ἄρχοντας τῶν ἀρχομένων . πολὺ γὰρ κρείττονας εἶναι προσήκει τοὺς ἄνδρας , εἴπερ καὶ προεστάναι ἀξιοῦνται τῶν γυναικῶν · ἂν μέντοι ἀκρατέστεροι φαίνωνται ὄντες . . . . καὶ κακίονες . ὅτι δ’ ἀκρασίας ἔργον καὶ οὐδενὸς ἄλλου ἐστὶ τὸ δεσπότην δούλῃ πλησιάζειν , τί δεῖ καὶ λέγειν ; γνώριμον γάρ .
Lemmas: Μέρος μέντοι τρυφή οὖον μικρός ἐν ὁ Ἀφροδίσιος εἰμί , ὅτι ποικίλος δήω παιδικός ὁ τρυφάω οὖον νόμιμος μόνος ἀλλά καί παράνομος , οὐδέ θῆλυς μόνος ἀλλά καί ἄρσην , ἄλλοτε ἄλλος θήρ ἐράω , καί ὁ μέν ἐν ἑτοῖμος εἰμί οὐ ἀρκέω , ὁ δέ σπάνις ἐφίημι , συμπλοκή δέ ἀσχήμων ζητέω , ὅσπερ ἅπας μέγας ἔγκλημα ἄνθρωπος εἰμί . χρή δέ ὁ μή τρυφάω ἢ μή κακός μόνος μέν Ἀφροδίσιος νομίζω Δίκαιος ὁ ἐν γάμος καί ἐπί γένεσις παῖς συντελέω , ὅτι καί νόμιμος εἰμί · ὁ δέ γε ἡδονά θηράω ψιλός ἄδικος καί παράνομος , κἀν ἐν γάμος εἰμί . συμπλοκή δέ ἄλλος ὁ μέν κατά μοιχεία παράνομος , καί μέτριος οὗτος οὐδείς ὁ πρός ἄρσην ὁ ἄρσην , ὅτι παρά φύσις ὁ τόλμημα · ὅσος δέ μοιχεία ἐκτός συνουσία πρός θῆλυς εἰμί στερέω ὁ γίγνομαι κατά νόμος , καί οὗτος πᾶς αἰσχρός , ὁ γε πράσσω διά ἀκολασία . ὡς μετά γε σωφροσύνη οὔτε εἄν ἑταίρα πλησιάζω ὑπομένω τις , οὔτε εἄν ἐλεύθερος γάμος Χωρὶς οὔτε μά Ζεύς θεράπαινα ὁ αὐτός . ὁ γάρ μή νόμιμος μηδέ εὐπρεπής ὁ συνουσία οὗτος αἶσχος τε καί ὄνειδος μέγας ὁ θηράω αὐτός · ὅθεν οὐδέ πράσσω φανερῶς οὐδείς ἀνέχω ὁ τοιοῦτος οὐδείς , κἀν ἐπί ὀλίγος ἐρυθρίας οἷος τε εἰμί , ἐπικρύπτω δέ καί λάθρῃ ὁ γε μή τέλειος ἀπορρήγνυμι οὗτος τολμάω . καίτοι ὁ γε πειράω λανθάνω ἐπί ὅς πράσσω τις ὁμολογέω ἁμαρτάνω εἰμί . νή Ζεύς · φημί ἀλλά οὐ ὥσπερ ὁ μοιχεύω ἀδικέω ὁ ἀνήρ ὁ διαφθείρω γυνή , οὐ οὕτως καί ὁ ὁ ἑταίρα σύνειμι ἀδικέω τις ἢ νή Ζεύς ὁ μή ἔχω ἀνήρ · οὐδέ γάρ ἐλπίς παῖς οὐδείς διαφθείρω οὗτος . ἐγώ δέ ἐπέχω μέν λέγω , ὡς πᾶς ὅστις ἁμαρτάνω καί ἀδικέω εὐθύς , εἰμί καί μηδείς ὁ πέλας , ἀλλά ἑαυτοῦ γε πάντως χείρων ἀποφαίνω καί ἄτιμος · ὁ γάρ ἁμαρτάνω , παρά ὅσος ἁμαρτάνω , χείρων καί ἄτιμος . ἵνα οὖν ἐάω ὁ ἀδικία , ἀλλά ἀκολασία γε πᾶς ἀνάγκη πάντως πρόσειμι ὁ ἡσσάομαι αἰσχρός ἡδονή καί χαίρω ὁ μολύνω , ὥσπερ ὁ ὗς · οἷος οὐ ἥκιστος εἰμί καί ὁ δοῦλος ἴδιος πλησιάζω , ὅσπερ νομίζω τις μάλα πως εἰμί ἀναίτιος , ἐπεί καί δεσπότης πᾶς αὐτεξούσιος εἰμί δοκέω ὅς τίς βούλομαι χράω δοῦλος ὁ ἑαυτοῦ . πρός οὗτος δέ Ἀπλοῦς ἐγώ ὁ λόγος · εἰμί γάρ ὁ δοκέω μή αἰσχρός μηδέ ἄτοπος εἰμί δοῦλος δεσπότης πλησιάζω ὁ ἑαυτοῦ , καί μάλιστα εἰμί τυγχάνω εἰμί χήρα , λογίζομαι ποῖος τίς καταφαίνω αὐτός , εἰμί δέσποινα δοῦλος πλησιάζω . οὖον γάρ εἄν δοκέω εἰμί ἀνεκτός , οὖον μόνος εἰμί κτάομαι ἀνήρ νόμιμος ὁ γυνή προσέω δοῦλος , ἀλλά εἰμί καί ἄνανδρος εἰμί οὗτος πράσσω ; καίτοι ὁ ἀνήρ οὖον δήπου ὁ γυνή ἀξιόω τις εἰμί χείρων , οὐδέ κακός δύναμαι ὁ ἐπιθυμία παιδαγωγέω ὁ ἑαυτοῦ , ὁ ἰσχυρός ὁ γνώμη ὁ ἀσθενής , ὁ ἄρχω ὁ ἄρχω . πολύς γάρ ἀγαθός εἰμί προσήκω ὁ ἀνήρ , εἴπερ καί προίστημι ἀξιόω ὁ γυνή · εἄν μέντοι ἄκρατος φαίνω εἰμί . . . . καί κακός . ὅτι δέ ἀκράτεια ἔργον καί οὐδείς ἄλλος εἰμί ὁ δεσπότης δοῦλος πλησιάζω , τίς δεῖ καί λέγω ; γνώριμος γάρ .