gaius-musonius-rufus.dissertationum-lucio-digestarum-reliquiae 10
Ὕβρεως δὲ γραφὴν οὔτ’ ἂν αὐτὸς ἔφη γράψασθαί τινά ποτε οὔτ’ ἂν ἑτέρῳ συμβουλεῦσαι οὐδενὶ τῶν φιλοσοφεῖν ἀξιούντων . ἃ γὰρ πάσχοντές τινες ὑβρίζεσθαι δοκοῦσιν , τούτων οὐδὲν εἶναι ὕβριν ἢ αἰσχύνην τοῖς πάσχουσιν · οἷον λοιδορηθῆναι ἢ πληγῆναι ἢ ἐμπτυσθῆναι , ὧν τὸ χαλεπώτατον πληγαί . ὡς δὲ οὔτε αἰσχρὸν οὔτε ὑβριστικὸν ἔχουσιν οὐδέν , δηλοῦν Λακεδαιμονίων παῖδας δημοσίᾳ μαστιγουμένους καὶ ἐπ’ αὐτῷ τούτῳ ἀγαλλομένους . ὁ δὲ φιλόσοφος εἰ μὴ δύναιτο καταφρονεῖν πληγῶν ἢ λοιδορίας , τί ἂν ὄφελος αὐτοῦ εἴη ; ὅν γε φαίνεσθαι δεῖ καὶ θανάτου καταφρονοῦντα ; νὴ Δία , ἀλλ’ ἡ διάνοια τοῦ δρῶντος αὐτὰ δεινή , τὸ ἐπεγγελῶντα καὶ ὑβρίζειν νομίζοντα ῥαπίσαι ἢ λοιδορῆσαι ἢ τι τοιοῦτον ποιῆσαι · Δημοσθένης γοῦν καὶ τῷ βλέμματι ὑβρίζειν τινάς , καὶ ἀφόρητα εἶναι τὰ τοιαῦτα , καὶ ἐξίστασθαι τοὺς ἀνθρώπους ὑπ’ αὐτῶν ταύτῃ ἢ ἐκείνῃ οἴεται . ταῦτα δὲ οἱ μὲν τὸ καλὸν καὶ τὸ αἰσχρὸν ὅ τι τῇ ἀληθείᾳ ἐστὶν ἀγνοοῦντες καὶ πρὸς τὴν δόξαν κεχηνότες , καὶ αὐτοὶ ὑβρίζεσθαι νομίζουσιν , εἴ τις ἢ προσβλέποι αὐτοὺς πικρότερον ἢ καταγελῴη αὐτῶν ἢ πλήττοι ἢ λοιδοροίη . ἀνὴρ δὲ εὖ φρονῶν καὶ νοῦν ἔχων , οἷον εἶναι δεῖ τὸν φιλόσοφον , ὑπὸ οὐδενὸς τούτων ταράττεται , οὐδ’ οἴεται τὸ πάσχειν αὐτὰ αἰσχρόν , ἀλλὰ τὸ ποιεῖν μᾶλλον · ἐπεὶ τί καὶ ὁ πάσχων ἁμαρτάνει ; ὁ δὲ ἁμαρτάνων εὐθὺς καὶ ἐν αἰσχύνῃ ἐστίν , ὁ μέντοι πάσχων ὡς οὖν οὐχ ἁμαρτάνει καθόσον πάσχει , οὕτως οὐδὲ ἐν αἰσχρῷ οὐδενὶ γίνεται . ὅθεν οὐδ’ ἐπὶ δίκας οὐδ’ ἐπ’ ἐγκλήματα προέλθοι ἂν ὁ νοῦν ἔχων , ἐπείπερ οὐδ’ ὑβρίσθαι ἂν δόξειεν · καὶ γὰρ μικρόψυχον τὸ ἀγανακτεῖν ἢ ἐπιτείνεσθαι περὶ τῶν τοιούτων · πρᾴως δὲ καὶ ἡσύχως οἴσει τὸ συμβάν , ἐπεὶ καὶ πρέπον τοῦτο τῷ βουλομένῳ εἶναι μεγαλόφρονι . Σωκράτης γοῦν οὕτω διακείμενος φανερὸς ἦν , ὃς δημοσίᾳ λοιθορηθεὶς ὑπ’ Ἀριστοφάνους , οὐχ ὅπως ἠγανάκτησεν , ἀλλὰ καὶ ἐντυχὼν ἠξίου αὐτὸν εἰ καὶ πρὸς ἄλλο τι τοιοῦτον βούλοιτο χρῆσθαι αὐτῷ . ταχύ γ’ ἂν ἐκεῖνος ἐν ὀλίγοις λοιδορούμενος ἐχαλέπηνεν , ὃς οὐδὲ ἐν θεάτρῳ λοιδορηθεὶς ἠγανάκτει . Φωκίων δὲ ὁ χρηστός , τῆς γυναικὸς αὐτοῦ προπηλακισθείσης πρός τινος , τοσοῦτον ἐδέησεν ἐγκαλεῖν τῷ προπηλακίσαντι , ὥστε ἐπεὶ δείσας ἐκεῖνος προσῆλθέ τε καὶ συγγνώμην ἔχειν ἠξίου τὸν Φωκίωνα , φάσκων ἠγνοηκέναι ὅτι ἦν ἐκείνου γυνή , εἰς ἣν ἐπλημμέλει · ἀλλὰ ἥ γε ἐμὴ γυνὴ οὐδέν ἔφη ὑπὸ σοῦ πέπονθεν , ἑτέρα δέ τις ἴσως · ὥστε οὐδὲ χρὴ ἐμοὶ σὲ ἀπολογεῖσθαι . καὶ ἄλλους δὲ πολλοὺς ἄνδρας ἔχοιμ’ ἂν λέγειν πειραθέντας ὕβρεως , τοὺς μὲν ἔκ τινων γλώσσῃ πλημμεληθέντας , τοὺς δὲ χερσὶν ὥστε αἰκισθῆναι τὸ σῶμα · καὶ οὔτε ἀμυνάμενοι φαίνονται τοὺς πλημμελήσαντας , οὔτε ἄλλον τρόπον ἐπεξελθόντες , ἀλλὰ πάνυ πρᾴως ἐνεγκόντες τὴν ἀδικίαν αὐτῶν . καὶ γὰρ δὴ τὸ μὲν σκοπεῖν , ὅπως ἀντιδήξεταί τις τὸν δακόντα , καὶ ἀντιποιήσει κακῶς τὸν ὑπάρξαντα , θηρίου τινὸς οὐκ ἀνθρώπου ἐστίν , ὡς οὐδὲ τοῦτο λογίσασθαι δύναται , ὅτι τὰ πολλὰ τῶν ἁμαρτανομένων ὑπ’ ἀγνοίας τε καὶ ἀμαθίας τοῖς ἀνθρώποις ἁμαρτάνεται , ὧν ὁ μεταδιδαχθεὶς εὐθὺς παύεται · τὸ δὲ δέχεσθαι τὰς ἁμαρτίας μὴ ἀγρίως , μηδὲ ἀνήκεστον εἶναι τοῖς πλημμελήσασιν , ἀλλ’ αἴτιον εἶναι αὐτοῖς ἐλπίδος χρηστῆς , ἡμέρου τρόπου καὶ φιλανθρώπου ἐστίν . πόσῳ δὴ κρεῖττον οὕτως ἔχοντα φαίνεσθαι τὸν φιλόσοφον , ὥστε συγγνώμης ἀξιοῦν εἴ τις πλημμελήσειεν εἰς αὐτόν , ἢ δοκεῖν μὲν ἀμύνειν ἑαυτῷ δικαζόμενον καὶ ἐγκαλοῦντα , τῇ δὲ ἀληθείᾳ ἀσχημονεῖν , ἀνακόλουθα τοῖς ἑαυτοῦ λόγοις πράττοντα ; εἴ γε λέγει μέν , ὡς οὐκ ἂν ἀδικηθείη ποτὲ ὁ ἀγαθὸς ἀνὴρ ὑπὸ κακοῦ ἀνδρός · ἐγκαλεῖ δ’ ὡς ἀδικούμενος ὑπὸ ἀνθρώπων πονηρῶν αὐτὸς ἀξιῶν ἀγαθὸς εἶναι .
Lemmas: ὕβρις δέ γραφή οὔτε εἄν αὐτός φημί γράφω τις ποτός οὔτε εἄν ἕτερος συμβουλεύω οὐδείς ὁ φιλοσοφέω ἀξιόω . ὁ γάρ πάσχω τις ὑβρίζω δοκέω , οὗτος οὐδείς εἰμί ὕβρις ἢ αἰσχύνη ὁ πάσχω · οἷος λοιδορέω ἢ πλήσσω ἢ ἐμπτύω , ὅς ὁ χαλεπός πληγή . ὡς δέ οὔτε αἰσχρός οὔτε ὑβριστικός ἔχω οὐδείς , δηλόω Λακεδαιμόνιος παῖς δημόσιος μαστιγόω καί ἐπί αὐτός οὗτος ἀγάλλω . ὁ δέ φιλόσοφος εἰμί μή δύναμαι καταφρονέω πληγή ἢ λοιδορία , τίς εἄν ὄφελος αὐτός εἰμί ; ὅς γε φαίνω δεῖ καί θάνατος καταφρονέω ; νή Ζεύς , ἀλλά ὁ διάνοια ὁ δράω αὐτός δεινός , ὁ ἐπεγγελάω καί ὑβρίζω νομίζω ῥαπίζω ἢ λοιδορέω ἢ τίς τοιοῦτος ποιέω · Δημοσθένης γοῦν καί ὁ βλέμμα ὑβρίζω τις , καί ἀφόρητος εἰμί ὁ τοιοῦτος , καί ἐξίστημι ὁ ἄνθρωπος ὑπό αὐτός οὗτος ἢ ἐκεῖνος οἴομαι . οὗτος δέ ὁ μέν ὁ καλός καί ὁ αἰσχρός ὅς τίς ὁ ἀλήθεια εἰμί ἀγνοέω καί πρός ὁ δόξα χάσκω , καί αὐτός ὑβρίζω νομίζω , εἰμί τις ἢ προσβλέπω αὐτός πικρός ἢ καταγελάω αὐτός ἢ πλήσσω ἢ λοιδορέω . ἀνήρ δέ εὕω φρονέω καί νόος ἔχω , οἷος εἰμί δεῖ ὁ φιλόσοφος , ὑπό οὐδείς οὗτος ταράσσω , οὐδέ οἴομαι ὁ πάσχω αὐτός αἰσχρός , ἀλλά ὁ ποιέω μᾶλλον · ἐπεί τίς καί ὁ πάσχω ἁμαρτάνω ; ὁ δέ ἁμαρτάνω εὐθύς καί ἐν αἰσχύνη εἰμί , ὁ μέντοι πάσχω ὡς οὖν οὐ ἁμαρτάνω καθόσον πάσχω , οὕτως οὐδέ ἐν αἰσχρός οὐδείς γίγνομαι . ὅθεν οὐδέ ἐπί δίκη οὐδέ ἐπί ἔγκλημα προέρχομαι εἄν ὁ νόος ἔχω , ἐπεί οὐδέ ὑβρίζω εἄν δοκέω · καί γάρ μικρόψυχος ὁ ἀγανακτέω ἢ ἐπιτείνω περί ὁ τοιοῦτος · πρᾶος δέ καί ἥσυχος φέρω ὁ συμβαίνω , ἐπεί καί πρέπω οὗτος ὁ βούλομαι εἰμί μεγαλόφρων . Σωκράτης γοῦν οὗτος διάκειμαι φανερός εἰμί , ὅς δημόσιος λοιθοειρω ὑπό Ἀριστοφάνης , οὐ ὅπως ἀγανακτέω , ἀλλά καί ἐντυγχάνω ἀξιόω αὐτός εἰμί καί πρός ἄλλος τίς τοιοῦτος βούλομαι χράω αὐτός . ταχύς γε εἄν ἐκεῖνος ἐν ὀλίγος λοιδορέω χαλεπαίνω , ὅς οὐδέ ἐν θέατρον λοιδορέω ἀγανακτέω . Φωκίων δέ ὁ χρηστός , ὁ γυνή αὐτός προπηλακίζω πρός τις , τοσοῦτος δήω ἐγκαλέω ὁ προπηλακίζω , ὥστε ἐπεί δείδω ἐκεῖνος προσέρχομαι τε καί συγγνώμη ἔχω ἀξιόω ὁ Φωκίων , φάσκω ἀγνοέω ὅτι εἰμί ἐκεῖνος γυνή , εἰς ὅς πλημμελέω · ἀλλά ὅς γε ἐμός γυνή οὐδείς φημί ὑπό σύ πάσχω , ἕτερος δέ τις ἴσως · ὥστε οὐδέ χρή ἐγώ σύ ἀπολογέομαι . καί ἄλλος δέ πολύς ἀνήρ ἔχω εἄν λέγω πειράω ὕβρις , ὁ μέν ἐκ τίνω γλῶσσα πλημμελέω , ὁ δέ χείρ ὥστε αἰκίζω ὁ σῶμα · καί οὔτε ἀμύνω φαίνω ὁ πλημμελέω , οὔτε ἄλλος τρόπος ἐπεξέρχομαι , ἀλλά πάνυ πρᾶος φέρω ὁ ἀδικία αὐτός . καί γάρ δή ὁ μέν σκοπέω , ὅπως ἀντιδέχομαι τις ὁ δάκνω , καί ἀντιποιέω κακῶς ὁ ὑπάρχω , θηρίον τις οὐ ἄνθρωπος εἰμί , ὡς οὐδέ οὗτος λογίζομαι δύναμαι , ὅτι ὁ πολύς ὁ ἁμαρτάνω ὑπό ἄγνοια τε καί ἀμαθία ὁ ἄνθρωπος ἁμαρτάνω , ὅς ὁ μεταδιδάσκω εὐθύς παύω · ὁ δέ δέχομαι ὁ ἁμαρτία μή ἄγριος , μηδέ ἀνήκεστος εἰμί ὁ πλημμελέω , ἀλλά αἴτιος εἰμί αὐτός ἐλπίς χρηστός , ἥμερος τρόπος καί φιλάνθρωπον εἰμί . πόσος δή ἀγαθός οὕτως ἔχω φαίνω ὁ φιλόσοφος , ὥστε συγγνώμη ἀξιόω εἰμί τις πλημμελέω εἰς αὐτός , ἢ δοκέω μέν ἀμύνω ἑαυτοῦ δικάζω καί ἐγκαλέω , ὁ δέ ἀλήθεια ἀσχημονέω , ἀνακόλουθος ὁ ἑαυτοῦ λόγος πράσσω ; εἰμί γε λέγω μέν , ὡς οὐ εἄν ἀδικέω ποτέ ὁ ἀγαθός ἀνήρ ὑπό κακός ἀνήρ · ἐγκαλέω δέ ὡς ἀδικέω ὑπό ἄνθρωπος πονηρός αὐτός ἄξιος ἀγαθός εἰμί .