gaius-musonius-rufus.dissertationum-lucio-digestarum-reliquiae 7
Πρὸς δὲ τὸ ῥᾷον καὶ προθυμότερον ὑφίστασθαι τῶν πόνων ἐκείνους , οὓς ἂν ὑπὲρ ἀρετῆς καὶ καλοκἀγαθίας μέλλωμεν πονεῖν , ταῦτα λελογίσθαι χρήσιμα · πόσα μὲν πονοῦσιν ἔνιοι δι’ ἐπιθυμίας κακάς , ὥσπερ οἱ ἐρῶντες ἀκολάστως , πόσα δ’ ὑπομένουσιν ἄλλοι τοῦ κερδαίνειν χάριν , πόσα δ’ αὖ κακοπαθοῦσιν ἔνιοι θηρώμενοι δόξαν . καίτοι οὗτοι πάντες ὑπομένουσιν αὐθαίρετοι πᾶσαν ταλαιπωρίαν . ἆρ’ οὖν οὐχὶ δεινὸν ἐκείνους μὲν ὑπὲρ οὐδενὸς τῶν καλῶν ἀνέχεσθαι ταῦτα πάσχοντας , ἡμᾶς δ’ ὑπὲρ καλοκἀγαθίας καὶ τοῦ κακίαν μὲν ἐκφυγεῖν τὴν λυμαινομένην ἡμῶν τὸν βίον , κτήσασθαι δὲ ἀρετήν , ἥ τις ἁπάντων τῶν ἀγαθῶν ἐστι χορηγός , μὴ πάντα πόνον ἑτοίμως ὑφίστασθαι ; καίτοι οὐδ’ ἂν εἴποι τις ὅσῳ κρεῖττον ἀντὶ μὲν τοῦ πονεῖν , ἵνα τύχῃ τις γυναικὸς ἀλλοτρίας , τὸ πονεῖν , ἵνα παιδαγωγήσῃ τὰς ἐπιθυμίας τὰς ἑαυτοῦ · ἀντὶ δὲ τοῦ περὶ χρημάτων ταλαιπωρεῖν τὸ ἀσκεῖν ὥστε ὀλίγων δεῖσθαι · πρὸ δὲ τοῦ πράγματα ἔχειν ὑπὲρ δόξης τὸ πραγματεύεσθαι ὅπως μὴ δοξοκόπος ᾖ · πρὸ δέ γε τοῦ ζητεῖν , ὅπως ᾧ φθονεῖ τις κακοποιήσῃ τοῦτον , τὸ σκοπεῖν ὅπως μηδὲν φθονήσῃ μηδενί · καὶ πρό γε τοῦ δουλεύειν τισὶ καλουμένοις φίλοις , ὥσπερ οἱ κόλακες , τὸ κακοπαθεῖν ἵνα κτήσηται φίλους ἀληθινούς · καθόλου δὲ τοῦ πονεῖν πᾶσιν ἀνθρώποις ἀναγκαίου ὄντος , τοῖς τε τῶν κρειττόνων ὀρεγομένοις καὶ τοῖς τῶν χειρόνων , τὸ μὴ πολλῷ εἶναι προθυμοτέρους πονεῖν τοὺς τὰ κρείττω μετιόντας ⟨ ἢ ⟩ οἷς ἐλπίδες μικραὶ τῶν πόνων εἰσίν , ἀτοπώτατον . ἀλλ’ οἱ μὲν ἄρα θαυματοποιοὶ δύσκολα οὕτως ὑφίστανται πράγματα καὶ τὴν ζωὴν παραβάλλονται τὴν ἑαυτῶν , οἱ μὲν εἰς μαχαίρας κυβιστῶντες , οἱ δ’ ἐπὶ κάλων μετέωροι βαδίζοντες , οἱ δ’ ὥσπερ ὄρνεα πετόμενοι διὰ τοῦ ἀέρος , ὧν τὸ σφάλμα θάνατός ἐστιν . καὶ ταῦτα πάντα δρῶσι μικροῦ χάριν μισθοῦ · ἡμεῖς δ’ οὐκ ἀνεξόμεθα ταλαιπωρεῖν ὑπὲρ εὐδαιμονίας ὅλης ; οὐ γὰρ ἄλλο τί γε τέλος ἐστὶ τοῦ γενέσθαι ἀγαθὸν ἢ τὸ εὐδαιμονεῖν καὶ ζῆν μακαρίως εἰς τὸ λοιπόν . εἰκότως δ’ ἄν τις λογίζοιτο καὶ τὸ τῶν ζῴων ἐνίων ὁποῖόν ἐστι , πάνυ δὴ δυνάμενον ἐντρέπειν ἡμᾶς φιλοπόνους εἶναι . οἱ γοῦν ὄρτυγες καὶ ἀλεκτρυόνες οὔτ’ ἀρετῆς ἐπαΐοντες οὐδὲν ὥσπερ ὁ ἄνθρωπος οὔτε τὸ καλὸν καὶ δίκαιον εἰδότες οὐδ’ ὑπὲρ τοιούτου πονοῦντες οὐθενός , ὅμως μαχόμενοι πρὸς ἀλλήλους καὶ πηρούμενοι ἀνέχονται καὶ μέχρι θανάτου καρτεροῦσιν , ὥστε μὴ ἡττᾶσθαι θατέρου ὁ ἕτερος . πόσῳ δὴ μᾶλλον εἰκὸς ἡμᾶς ἀνέχεσθαί τε καὶ καρτερεῖν , ὅταν ἐπιστώμεθα διά τι τῶν καλῶν κακοπαθοῦντες , ἢ ἵνα φίλοις βοηθήσωμεν ἢ πόλιν ὠφελήσωμεν ἢ ἵνα γυναικῶν ἢ τέκνων ὑπερμαχήσωμεν , τὸ δὲ μέγιστον καὶ κυριώτατον , ἵνα ἀγαθοὶ ὧμεν καὶ δίκαιοι καὶ σώφρονες , ὃ δίχα πόνων οὐ παραγίνεται οὐδενί . ὅθεν ἔπεισί μοι λέγειν , ὡς ὁ μὴ θέλων πονεῖν σχεδὸν καταδικάζει αὐτὸς αὑτοῦ μηδενὸς εἶναι ἀγαθοῦ ἄξιος , ὅτι τὰ ἀγαθὰ πόνῳ πάντα κτώμεθα . Ταῦτα μὲν καὶ τοιαῦθ’ ἕτερα εἶπε τότε , ἐπεγείρων καὶ παρορμῶν τοὺς παρόντας πόνου καταφρονεῖν .
Lemmas: πρός δέ ὁ ῥᾳδίως καί πρόθυμος ὑφίστημι ὁ πόνος ἐκεῖνος , ὅς εἄν ὑπέρ ἀρετή καί καλοκἀγαθία μέλλω πονέω , οὗτος λογίζομαι χρήσιμος · πόσος μέν πονέω ἔνιοι διά ἐπιθυμία κακός , ὥσπερ ὁ ἐράω ἀκόλαστος , πόσος δέ ὑπομένω ἄλλος ὁ κερδαίνω χάρις , πόσος δέ αὖος κακοπαθέω ἔνιοι θηράω δόξα . καίτοι οὗτος πᾶς ὑπομένω αὐθαίρετος πᾶς ταλαιπωρία . ἆρα οὖν οὐ δεινός ἐκεῖνος μέν ὑπέρ οὐδείς ὁ καλός ἀνέχω οὗτος πάσχω , ἐγώ δέ ὑπέρ καλοκἀγαθία καί ὁ κακία μέν ἐκφεύγω ὁ λυμαίνομαι ἐγώ ὁ βίος , κτάομαι δέ ἀρετή , ὅς τις ἅπας ὁ ἀγαθός εἰμί χορηγός , μή πᾶς πόνος ἑτοίμως ὑφίστημι ; καίτοι οὐδέ εἄν εἶπον τις ὅσος ἀγαθός ἀντί μέν ὁ πονέω , ἵνα τυγχάνω τις γυνή ἀλλότριος , ὁ πονέω , ἵνα παιδαγωγέω ὁ ἐπιθυμία ὁ ἑαυτοῦ · ἀντί δέ ὁ περί χρῆμα ταλαιπωρέω ὁ ἀσκέω ὥστε ὀλίγος δήω · πρό δέ ὁ πρᾶγμα ἔχω ὑπέρ δόξα ὁ πραγματεύομαι ὅπως μή δοξοκόπος εἰμί · πρό δέ γε ὁ ζητέω , ὅπως ὅς φθονέω τις κακοποιέω οὗτος , ὁ σκοπέω ὅπως μηδείς φθονέω μηδείς · καί πρό γε ὁ δουλεύω τις καλέω φίλος , ὥσπερ ὁ κόλαξ , ὁ κακοπαθέω ἵνα κτάομαι φίλος ἀληθινός · καθόλου δέ ὁ πονέω πᾶς ἄνθρωπος ἀναγκαῖος εἰμί , ὁ τε ὁ ἀγαθός ὀρέγω καί ὁ ὁ χείρων , ὁ μή πολύς εἰμί πρόθυμος πονέω ὁ ὁ ἀγαθός μέτειμι1 ⟨ ἢ ⟩ ὅς ἐλπίς μικρός ὁ πόνος εἰμί , ἄτοπος . ἀλλά ὁ μέν ἄρα θαυματοποιός δύσκολος οὕτως ὑφίστημι πρᾶγμα καί ὁ ζωή παραβάλλω ὁ ἑαυτοῦ , ὁ μέν εἰς μάχαιρα κυβιστάω , ὁ δέ ἐπί καλός μετέωρος βαδίζω , ὁ δέ ὥσπερ ὄρνεον πέτομαι διά ὁ ἀήρ , ὅς ὁ σφάλμα θάνατος εἰμί . καί οὗτος πᾶς δράω μικρός χάρις μισθός · ἐγώ δέ οὐ ἀνέχω ταλαιπωρέω ὑπέρ εὐδαιμονία ὅλος ; οὖον γάρ ἄλλος τίς γε τέλος εἰμί ὁ γίγνομαι ἀγαθός ἢ ὁ εὐδαιμονέω καί ζῶ μακάριος εἰς ὁ λοιπός . εἰκότως δέ ἄν τις λογίζομαι καί ὁ ὁ ζῷον ἔνιοι ὁποῖος εἰμί , πάνυ δή δύναμαι ἐντρέπω ἐγώ φιλόπονος εἰμί . ὁ γοῦν ὄρτυξ καί ἀλεκτρυών οὔτε ἀρετή ἐπαίω οὐδείς ὥσπερ ὁ ἄνθρωπος οὔτε ὁ καλός καί Δίκαιος οἶδα οὐδέ ὑπέρ τοιοῦτος πονέω οὐδείς , ὅμως μάχομαι πρός ἀλλήλων καί πηρόω ἀνέχω καί μέχρι θάνατος καρτερέω , ὥστε μή ἡσσάομαι θατέρου ὁ ἕτερος . πόσος δή μᾶλλον εἰκός ἐγώ ἀνέχω τε καί καρτερέω , ὅταν ἐφίστημι διά τίς ὁ καλός κακοπαθέω , ἢ ἵνα φίλος βοηθέω ἢ πόλις ὠφελέω ἢ ἵνα γυνή ἢ τέκνον ὑπερμαχέω , ὁ δέ μέγας καί κύριος , ἵνα ἀγαθός ἵημι καί Δίκαιος καί σώφρων , ὅς δίχα πόνος οὖον παραγίγνομαι οὐδείς . ὅθεν ἔπειμι2 ἐγώ λέγω , ὡς ὁ μή ἐθέλω πονέω σχεδόν καταδικάζω αὐτός αὐτός μηδείς εἰμί ἀγαθός ἄξιος , ὅτι ὁ ἀγαθός πόνος πᾶς κτείνω . οὗτος μέν καί τοιοῦτος ἕτερος εἶπον τότε , ἐπεγείρω καί παρορμάω ὁ πάρειμι πόνος καταφρονέω .