gaius-musonius-rufus.dissertationum-lucio-digestarum-reliquiae 9
Φυγάδος δέ τινος ὀδυρομένου ὅτι φεύγει , οὕτω πως παρεμυθήσατο αὐτόν . Φυγὴν γάρ , ἔφη , πῶς ἄν τις μὴ ἀνόητος ὢν βαρύνοιτο ; ἥτις ὕδατος μὲν καὶ γῆς καὶ ἀέρος , ἔτι δὲ ἡλίου καὶ τῶν ἄλλων ἄστρων οὐκ ἀπείργει ἡμᾶς οὐδαμῶς , ἀλλ’ οὐδὲ ἀνθρώπων ὁμιλίας , ἁπανταχοῦ γὰρ καὶ πάντῃ τούτων μετουσία ἐστίν . εἰ δὲ μέρους τινὸς τῆς γῆς ἀφαιρούμεθα καὶ τινῶν ἀνθρώπων συνουσίας , τί τοῦτο δεινόν ; οὐδὲ γὰρ οἴκοι ὄντες ἁπάσῃ τῇ γῇ ἐχρώμεθα , οὐδὲ ἀνθρώποις ἅπασι συνῆμεν · τοῖς μέντοι φίλοις καὶ νῦν συνείημεν ἄν , τοῖς γε ἀληθινοῖς καὶ ὧν προσήκει ποιεἶσθαί τινα λόγον · οὐ γὰρ ἂν οὗτοι προδοῖεν ποτὲ ἡμᾶς οὐδ’ ἐγκαταλίποιεν · εἰ δέ τινες πλαστοὶ καὶ οὐκ ἀληθινοὶ φίλοι εἰσί , τούτων ἀπηλλάχθαι κρεῖττον ἢ συνεῖναι αὐτοῖς . τί δ’ ; οὐχὶ κοινὴ πατρὶς ἀνθρώπων ἀπάντων ὁ κόσμος ἐστίν , ὥσπερ ἠξίου Σωκράτης ; ὥστ’ οὐδὲ φεύγειν τῇ γε ἀληθείᾳ τὴν πατρίδα νομιστέον , ἂν ἀπέλθῃς ἐντεῦθεν ἔνθα ἔφυς τε καὶ ἐτράφης , πόλεως δὲ μόνον ἐστερῆσθαί τινος , ἄλλως τε κἂν ἀξιοῖς τις εἶναι ἐπιεικής . ὁ γὰρ τοιοῦτος χωρίον μὲν οὐδὲν οὔτε τιμᾷ οὔτ’ ἀτιμάζει οὕτως ὡς εὐδαιμονίας ⟨ ἢ κακοδαιμονίας ⟩ αἴτιον · αὐτὸς δὲ ἐν αὑτῷ τίθεται τὸ πᾶν , καὶ νομίζει εἶναι πολίτης τῆς τοῦ Διὸς πόλεως , ἢ συνέστηκεν ἐξ ἀνθρώπων καὶ θεῶν . σύμφωνα δὲ τούτοις λέγει καὶ Εὐριπίδης ἐν οἷς φησιν ἅπας μὲν ἀὴρ ἀετῷ περάσιμος , ἅπασα δὲ χθὼν ἀνδρὶ γενναίῳ πατρίς . ὥσπερ οὖν εἴ τις ἐν τῇ πατρίδι ὢν καὶ ἑτέραν οἰκίαν οἰκῶν , οὐκ ἐν ᾖ ἐτέχθη , δεινοπαθοίη διὰ τοῦτο καὶ ὀδύροιτο , μάταιος ἂν εἴη καὶ καταγέλαστος · οὕτω καὶ ὅστις ἑτέραν πόλιν οἰκῶν , οὐκ ἐν ᾖ τυγχάνει γεγονώς , συμφορὰν ἡγεῖται , ὁ τοιοῦτος εἰκότως ἂν ἄφρων νομίζοιτο καὶ ἀνόητος . καὶ μὴν πρός γε τὴν ἐπιμέλειαν τὴν ἑαυτῶν καὶ πρὸς κτῆσιν ἀρετῆς πῶς ἂν τὸ φεύγειν ἐνίσταιτο ; ὁπότε γε μήτε μαθήσεως μήτε ἀσκήσεως [ καὶ ] ὧν χρὴ εἴργεταί τις διὰ τὴν φυγήν . πῶς μὲν οὐκ ἂν ἡ φυγὴ καὶ συνεργοίη πρὸς τὸ τοιοῦτον , παρέχουσά γε σχολὴν καὶ ἐξουσίαν τοῦ μανθάνειν τε τὰ καλὰ καὶ πράττειν μᾶλλον ἢ πρότερον , ἅτε μήθ’ ὑπὸ πατρίδος τῆς δοκούσης περιελκομένοις εἰς ὑπηρεσίας πολιτικὰς μήτε ὑπὸ φίλων τῶν δοκούντων ἢ συγγενῶν ἐνοχλουμένοις , οἵ τινες ἐμποδίσαι δεινοὶ καὶ ἀποσπάσαι τῆς ἐπὶ τὰ κρείττω ὁρμῆς ; ἤδη δέ τισι καὶ παντάπασι τὸ φεύγειν συνήνεγκεν , ὥσπερ Διογένει , ὃς ἐκ μὲν ἰδιώτου φιλόσοφος ἐγένετο φυγών , ἀντὶ δὲ τοῦ καθῆσθαι εἰς Σινώπην διέτριψεν ἐν τῇ Ἑλλάδι , ἀσκήσει δὲ τῇ πρὸς ἀρετὴν τῶν φιλοσόφων διήνεγκεν . ἄλλοις δέ γε κακῶς τὰ σώματα διακειμένοις ὑπὸ μαλακίας καὶ τρυφῆς ἔρρωσεν ἡ φυγή , βιασθεῖσιν ἀνδρικώτερον διαιτᾶσθαι · καὶ ἴσμεν τινὰς χρονίων νοσημάτων ἐν τῷ φεύγειν ἀπολυθέντας , ὥσπερ ἀμέλει Σπαρτιατικὸς οὗτος ὁ Λακεδαιμόνιος , ὃς ἀπὸ πολλοῦ ἔχων τὸ πλευρὸν κακῶς κἀκ τούτου πολλάκις νοσῶν διὰ τὴν τρυφήν , ἐπειδὴ ἐπαύσατο τρυφῶν , ἐπαύσατο καὶ νοσηλευόμενος . ἄλλους δέ γε τῶν ἁβροδιαίτων ποδάγρας ἀπολυθῆναί φασι , πάνυ δὴ κατατεινομένους πρότερον ὑπὸ τούτου τοῦ πάθους , οὓς ἡ φυγὴ σκληρότερον διαιτᾶσθαι συνεθίσασα κατ’ αὐτὸ τοῦτο ὑγιεῖς γενέσθαι παρεσκεύασεν . οὕτως ἄρα τῷ διακεῖσθαι κρεῖττον αὐτοὺς ἑαυτῶν καὶ σῶμα καὶ ψυχὴν συνεργεῖ μᾶλλον ἢ ἀντιπράττει ἡ φυγή . Ἀλλ’ οὐδ’ ἀπορεῖν τῶν ἀναγκαίων πάντως ὑπάρχει τοῖς φεύγουσιν . ὅσοι μὲν γὰρ ἀργοὶ καὶ ἀμήχανοι καὶ οὐχ οἷοί τε ἀνδρίζεσθαι , οὗτοι μὲν κἀν τῇ πατρίδι ὄντες ἀποροῦσιν ὡς τὸ πολὺ καὶ ἀμηχανοῦσιν · οἱ δὲ γεννικοὶ καὶ φιλόπονοι καὶ συνετοί , κἂν ὅποι ποτὲ ἔλθωσιν , εὐποροῦσι καὶ διάγουσιν ἀνενδεῶς · καὶ γὰρ οὐδὲ δεόμεθα πολλῶν , ἂν μὴ βουλώμεθα τρυφᾶν · ἐπεὶ τί δεῖ βροτοῖσι πλὴν δυοῖν μόνον , Δήμητρος ἀκτῆς πώματό ; θ’ ὑδρηχόου , ἅπερ πάρεστι καὶ πέφυχ’ ἡμᾶς τρέφειν ; λέγω δὲ τούς γε λόγου ἀξίους ἄνδρας οὐ τῶν ἀναγκαιοτάτων μόνον πρὸς τὸν βίον ῥᾳδίως ἂν εὐπορεῖν ἔξω τῆς οἰκείας ὄντας , ἀλλὰ καὶ πολλὰ περιποιήσεσθαι χρήματα πολλάκις . ὁ γοῦν Ὀδυσσεὺς παντὸς φυγάδος ὡς ἄν τις εἴποι ἀθλιώτερον διακείμενος καὶ μόνος ὢν καὶ γυμνὸς καὶ ναυαγός , ὅμως ἀφικόμενος εἰς ἀνθρώπους ἀγνῶτας τοὺς Φαίακας ἐδυνήθη χρηματίσασθαι ἀφθόνως . Θεμιστοκλῆς δ’ ἐπεὶ ἔφευγεν οἴκοθεν , οὐ παρὰ μὴ φίλους μόνον , ἀλλὰ καὶ παρὰ πολεμίους καὶ βαρβάρους ἐλθὼν τοὺς Πέρσας , τρεῖς ἔλαβε πόλεις δῶρον , Μυοῦντα καὶ Μαγνησίαν καὶ Λάμψακον , ὥστ’ ἀπὸ τούτων βιοῦν . Δίων δὲ ὁ Συρακούσιος , ἀφαιρεθεὶς ὑπὸ Διονυσίου τοῦ τυράννου τὴν οὐσίαν πᾶσαν , ὅτ’ ἐξέπιπτε τῆς πατρίδος , οὕτως ἐν τῇ φυγῇ χρημάτων εὐπόρησεν , ὥστε καὶ ξενικὸν θρέψαι στράτευμα , μεθ’ οὗ ἦλθεν ἐπὶ Σικελίαν καὶ ἠλευθέρωσεν αὐτὴν ἀπὸ τοῦ τυράννου . τίς ἂν οὖν εὖ φρονῶν εἰς ταῦτ’ ἀφορῶν , ἔτι τὴν φυγὴν ἀπορίας αἰτίαν εἶναι πᾶσι τοῖς φεύγουσιν ὑπολαμβάνοι ; ἀλλ’ οὐδὲ κακοδοξεῖν πάντως ἀνάγκη τοὺς φυγόντας διὰ τὴν φυγήν , γνωρίμου γε πᾶσιν ὄντος , ὅτι καὶ δίκαι πολλαὶ δικάζονται κακῶς , καὶ ἐκβάλλονται πολλοὶ τῆς πατρίδος ἀδίκως , καὶ ὅτι ἤδη τινὲς ἄνδρες ἀγαθοὶ ὄντες ἐξηλάθησαν ὑπὸ τῶν πολιτῶν · ὥσπερ Ἀθήνηθεν μὲν Ἀριστείδης ὁ δίκαιος , ἐξ Ἐφέσου δὲ Ἑρμόδωρος , ἐφ’ ᾧ καὶ Ἡράκλειτος ὅτι ἔφυγεν ἡβηδὸν ἐκέλευεν Ἐφεσίους ἀπάγξασθαι . ἔνιοι δέ γε καὶ ἐνδοξότατοι φεύγοντες ἐγένοντο , καθάπερ Διογένης ὁ Σινωπεὺς καὶ Κλέαρχος ὁ Λακεδαιμόνιος ὁ μετὰ Κύρου στρατεύσας ἐπ’ Ἀρταξέρξην · καὶ ἄλλους 〈 δ’ 〉 ἄν τις ἔχοι βουλόμενος λέγειν πολλούς . καίτοι πῶς ἂν εἴη τοῦτο κακοδοξίας αἴτιον , ἐν ᾧ τινες ἐνδοξότεροι γεγόνασιν , ἢ πρότερον ἦσαν ; Νὴ Δί’ ἀλλ’ Εὐριπίδης φησὶν ἐλευθερίας στέρεσθαι τοὺς φυγάδας , ἐπεὶ καὶ παρρησίας . πεποίηκε γὰρ τὴν μὲν Ἰοκάστην πυνθανομένην Πολυνείκους τοῦ υἱέος , τίνα δυσχερῆ τῷ φεύγοντί ἐστιν · ὁ δ’ ἀποκρίνεται ὅτι ἓν μὲν μέγιστον , οὐκ ἔχει παρρησίαν , ἡ δ’ αὖ πρὸς αὐτὸν δούλου τόδ’ εἶπας , μὴ λέγειν ἅ τις φρονεῖ . ἐγὼ δὲ φαίην ἂν πρὸς τὸν Εὐριπίδην ὅτι , ὦ Εὐριπίδη , τοῦτο μὲν ὀρθῶς ὑπολαμβάνεις , ὡς δούλου ἐστίν , ἃ φρονεῖ μὴ λέγειν , ὅταν γε δέῃ λέγειν · οὐ γὰρ ἀεὶ καὶ πανταχοῦ καὶ πρὸς ὁντινοῦν λεκτέον ἃ φρονοῦμεν . ἐκεῖνο δὲ οὔ μοι δοκεῖς εὖ εἰρηκέναι , τὸ μὴ μετεῖναι τοῖς φεύγουσι παρρησίας , εἴπερ παρρησία σοι δοκεῖ τὸ μὴ σιγᾶν ἃ φρονῶν τυγχάνει τις . οὐ γὰρ οἱ φεύγοντες ὀκνοῦσι λέγειν ἃ φρονοῦσιν , ἀλλ’ οἱ δεδιότες μὴ ἐκ τοῦ εἰπεῖν γένηται αὐτοῖς πόνος ἢ θάνατος ἢ ζημία ἢ τι τοιοῦτον ἕτερον . τοῦτο δὲ τὸ δέος μὰ Δία οὐχ ἡ φυγὴ ποιεῖ . πολλοῖς γὰρ ὑπάρχει καὶ τῶν ἐν τῇ πατρίδι ὄντων , μᾶλλον δὲ τοῖς πλείστοις , τὰ δοκοῦντα δεινὰ δεδιέναι . ὁ δὲ ἀνδρεῖος οὐδὲν ἧττον φυγὰς ὢν ἤπερ οἴκοι θαρρεῖ πρὸς ἅπαντα τὰ τοιαῦτα , διὸ καὶ λέγει ἃ φρονεῖ θαρρῶν οὐδὲν μᾶλλον ἢ ὅταν ᾗ μὴ φυγάς , ὅταν φεύγων τύχῃ . ταῦτα μὲν πρὸς Εὐριπίδην εἶποι τις ἄν · σὺ δ’ εἰπέ μοι , ὦ ἑταῖρε , ὅτε Διογένης φεύγων ἦν Ἀθήνησιν , ἢ ὅτε πραθεὶς ὑπὸ τῶν λῃστῶν ἦλθεν εἰς Κόρινθον , ἄρα τότε πλείω παρρησίαν ἄλλος τις ἐπεδείξατο Διογένους ἢ Ἀθηναῖος ἢ Κορίνθιος ; τί δ’ ; ἐλευθεριώτερος ἄλλος τις ἢ Διογένης τῶν τότε ἀνθρώπων ἦν ; ὃς καὶ Ξενιάδου τοῦ πριαμένου αὐτὸν ὡς δεσπότης δούλου ἦρχεν . καὶ τί δεῖ τὰ παλαιὰ λέγειν ; ἀλλ’ ἐγώ σοι οὐ δοκῶ εἶναι φυγάς ; ἆρ’ οὖν ἐστέρημαι παρρησίας ; ἆρα ἀφῄρημαι τὴν ἐξουσίαν τοῦ ἃ φρονῶ λέγειν ; ἤδη δέ με εἶδες ἢ σὺ ἢ ἕτερος ὑποπτήσσοντά τῳ ὅτι φεύγω ; ἢ χεῖρον ἔχειν τὰ πράγματα νομίζοντα νῦν ἢ πρότερον ; ἀλλ’ οὐδὲ μὰ Δία λυπούμενον ἢ ἀθυμοῦντα διὰ τὴν φυγὴν φαίης ἂν ἑωρακέναι με . καὶ γὰρ εἰ τὴν πατρίδα τις [ ἡμᾶς ] ἀφῄρηται , τό γε δύνασθαι φέρειν φυγὴν οὐκ ἀφῄρηται . Οἷς δὲ λογισμοῖς χρῶμαι πρὸς ἐμαυτόν , ὥστε μὴ ἄχθεσθαι τῇ φυγῇ , τούτους καὶ πρὸς σὲ εἴποιμι ἄν , δοκεῖ μοι ἡ φυγὴ στερίσκειν μὲν ἄνθρωπον οὐ πάντως οὐδ’ ὧν οἱ πολλοὶ νομίζουσιν ἀγαθῶν , καθάπερ ἄρτι ἐδείκνυον . εἰ δ’ οὖν καὶ στερίσκοι ἢ τινὸς ἢ πάντων τούτων , τῶν γε ἀληθῶς ἀγαθῶν οὐ στερίσκει · οὔτε γὰρ ἀνδρείαν ἢ δικαιοσύνην ὁ φεύγων ἔχειν κωλύεται , διὸ φεύγει , οὔτε σωφροσύνην ἢ φρόνησιν , οὐδ’ αὖ ἀρετὴν ἄλλην ἡντινοῦν , αἳ παροῦσαί τε κοσμεῖν καὶ ὠφελεῖν πεφύκασι τὸν ἄνθρωπον καὶ ἐπαινετὸν ἀποφαίνειν καὶ εὐκλεῆ , ἀποῦσαί τε βλάπτειν καὶ καταισχύνειν κακὸν ἀποφαίνουσαι καὶ ἀκλεῆ . τούτων δὲ ταύτῃ ἐχόντων , εἰ μὲν ἀγαθὸς εἶ οὗτος καὶ τὰς ἀρετὰς ἔχεις , οὐκ ἄν σε βλάπτοι ἡ φυγὴ οὐδ’ ἂν ταπεινοίη , παρόντων γε τῶν ὠφελεῖν καὶ ἐπαίρειν μάλιστα δυναμένων · εἰ δὲ τυγχάνεις κακὸς ὤν , ἡ κακία σε βλάπτει καὶ οὐχ ἡ φυγή · καὶ τήν γε λύπην ἡ κακία σοι ἐπάγει , οὐχ ἡ φυγή · διὸ ταύτης ἀπολυθῆναι δεῖ σε σπεύδειν μᾶλλον ἢ τῆς φυγῆς . ταῦτα καὶ πρὸς ἐμαυτὸν ἔλεγον ἀεὶ καὶ πρὸς σὲ λέγω νῦν . σὺ δ’ , ἂν σωφρονῇς , οὐ τὴν φυγὴν δεινὸν ἡγήσῃ εἶναι , ἥν γε φέρουσιν ἕτεροι εὐπετῶς , τὴν δὲ κακίαν ἧς ἐνούσης ἄθλιος πᾶς ὅστις ἂν ἔχῃ αὐτήν . καὶ γὰρ δὴ δυοῖν ἀνάγκη τὸ ἕτερον , ἢ ἀδίκως ἢ δικαίως σε φεύγειν · εἰ μὲν δὴ δικαίως , πῶς ποτε ὀρθὸν ἢ προσῆκον ἄχθεσθαι τοῖς δικαίοις ; εἰ δ’ ἀδίκως , τῶν ἐξελασάντων τοῦτ’ ἂν εἴη κακόν , οὐχ ἡμέτερον · εἴπερ νὴ Δία τὸ μὲν ἀδικεῖν θεομισέστατόν ἐστιν , ὅπερ [ ἐν ] ἐκείνοις συμβέβηκε · τὸ δ’ ἀδικεῖσθαι , ὅπερ συμβέβηκεν ἡμῖν , καὶ παρὰ θεοῖς καὶ παρ’ ἀνθρώποις τοῖς ἐπιεικέσιν ἐπικουρίας , ἀλλ’ οὐχὶ μίσους ἄξιον εἶναι ὑπείληπται .
Lemmas: φυγάς δέ τις ὀδύρομαι ὅτι φεύγω , οὗτος πως παραμυθέομαι αὐτός . φυγή γάρ , φημί , πῶς ἄν τις μή ἀνόητος εἰμί βαρύνω ; ὅστις ὕδωρ μέν καί γῆ καί ἀήρ , ἔτι δέ ἥλιος καί ὁ ἄλλος ἄστρον οὐ ἀπείργω ἐγώ οὐδαμῶς , ἀλλά οὐδέ ἄνθρωπος ὁμιλία , ἁπανταχοῦ γάρ καί πάντῃ οὗτος μετουσία εἰμί . εἰμί δέ μέρος τις ὁ γῆ ἀφαιρέω καί τις ἄνθρωπος συνουσία , τίς οὗτος δεινός ; οὐδέ γάρ οἴκοι εἰμί ἅπας ὁ γῆ χράω , οὐδέ ἄνθρωπος ἅπας σύνειμι · ὁ μέντοι φίλος καί νῦν συνίημι ἄν , ὁ γε ἀληθινός καί ὅς προσήκω ποιέω τις λόγος · οὖον γάρ εἄν οὗτος προδίδωμι ποτέ ἐγώ οὐδέ ἐγκαταλείπω · εἰμί δέ τις πλαστός καί οὐ ἀληθινός φίλος εἰμί , οὗτος ἀπαλλάσσω ἀγαθός ἢ συνίημι αὐτός . τίς δέ ; οὐ κοινός πατρίς ἄνθρωπος ἀπαντάω ὁ κόσμος εἰμί , ὥσπερ ἀξιόω Σωκράτης ; ὥστε οὐδέ φεύγω ὁ γε ἀλήθεια ὁ πατρίς νομιστέος , εἄν ἀπέρχομαι ἐντεῦθεν ἔνθα φύω τε καί τρέφω , πόλις δέ μόνος στερέω τις , ἄλλως τε κἀν ἀξιόω τις εἰμί ἐπιεικής . ὁ γάρ τοιοῦτος χωρίον μέν οὐδείς οὔτε τιμάω οὔτε ἀτιμάζω οὕτως ὡς εὐδαιμονία ⟨ ἢ κακοδαιμονία ⟩ αἴτιος · αὐτός δέ ἐν ἑαυτοῦ τίθημι ὁ πᾶς , καί νομίζω εἰμί πολίτης ὁ ὁ Ζεύς πόλις , ἢ συνίστημι ἐκ ἄνθρωπος καί θεός . σύμφωνος δέ οὗτος λέγω καί Εὐριπίδης ἐν ὅς φημί ἅπας μέν ἀήρ ἀετός περάσιμος , ἅπας δέ χθών ἀνήρ γενναῖος πατρίς . ὥσπερ οὖν εἰμί τις ἐν ὁ πατρίς εἰμί καί ἕτερος οἰκίον οἰκέω , οὐ ἐν εἰμί τίκτω , δεινοπαθέω διά οὗτος καί ὀδύρομαι , μάταιος εἄν εἰμί καί καταγέλαστος · οὗτος καί ὅστις ἕτερος πόλις οἰκέω , οὐ ἐν εἰμί τυγχάνω γίγνομαι , συμφορά ἡγέομαι , ὁ τοιοῦτος εἰκότως εἄν ἄφρων νομίζω καί ἀνόητος . καί μήv πρός γε ὁ ἐπιμέλεια ὁ ἑαυτοῦ καί πρός κτῆσις ἀρετή πῶς εἄν ὁ φεύγω ἐνίστημι ; ὁπότε γε μήτε μάθησις μήτε ἄσκησις [ καί ] ὅς χρή εἴργω τις διά ὁ φυγή . πῶς μέν οὐ εἄν ὁ φυγή καί συνεργέω πρός ὁ τοιοῦτος , παρέχω γε σχολή καί ἐξουσία ὁ μανθάνω τε ὁ καλός καί πράσσω μᾶλλον ἢ πρότερος , ἅτε μήτε ὑπό πατρίς ὁ δοκέω περιέλκω εἰς ὑπηρεσία πολιτικός μήτε ὑπό Φίλων ὁ δοκέω ἢ συγγενής ἐνοχλέω , ὁ τις ἐμποδίζω δεινός καί ἀποσπάω ὁ ἐπί ὁ ἀγαθός ὁρμή ; ἤδη δέ τις καί παντάπασι ὁ φεύγω συμφέρω , ὥσπερ Διογένης , ὅς ἐκ μέν ἰδιώτης φιλόσοφος γίγνομαι φυγή , ἀντί δέ ὁ κάθημαι εἰς Σινώπη διατρίβω ἐν ὁ Ἑλλάς , ἀσκέω δέ ὁ πρός ἀρετή ὁ φιλόσοφος διαφέρω . ἄλλος δέ γε κακῶς ὁ σῶμα διάκειμαι ὑπό μαλακία καί τρυφή ῥώννυμι ὁ φυγή , βιάζω ἀνδρικός διαιτάω · καί οἶδα τις χρόνιος νόσημα ἐν ὁ φεύγω ἀπολύω , ὥσπερ ἀμελέω Σπαρτιατικός οὗτος ὁ Λακεδαιμόνιος , ὅς ἀπό πολύς ἔχω ὁ πλευρόν κακῶς ἐκ οὗτος πολλάκις νοσέω διά ὁ τρυφή , ἐπεί παύω τρυφάω , παύω καί νοσηλεύω . ἄλλος δέ γε ὁ ἁβροδίαιτος ποδάγρα ἀπολύω φημί , πάνυ δή κατατείνω πρότερος ὑπό οὗτος ὁ πάθος , ὅς ὁ φυγή σκληρός διαιτάω συνεθίζω κατά αὐτός οὗτος ὑγιής γίγνομαι παρασκευάζω . οὕτως ἄρα ὁ διάκειμαι ἀγαθός αὐτός ἑαυτοῦ καί σῶμα καί ψυχή συνεργέω μᾶλλον ἢ ἀντιπράσσω ὁ φυγή . ἀλλά οὐδέ ἀπορέω ὁ ἀναγκαῖος πάντως ὑπάρχω ὁ φεύγω . ὅσος μέν γάρ ἀργός καί ἀμήχανος καί οὐ οἷος τε ἀνδρίζω , οὗτος μέν ἐν ὁ πατρίς εἰμί ἀπορέω ὡς ὁ πολύς καί ἀμηχανάω · ὁ δέ γεννικός καί φιλόπονος καί συνετός , κἀν ὅποι ποτέ ἔρχομαι , εὐπορέω καί διάγω ἀνενδεῶς · καί γάρ οὐδέ δήω πολύς , εἄν μή βούλομαι τρυφάω · ἐπεί τίς δεῖ βροτός πλήν δύο μόνος , Δημήτηρ ἀκτή πῶμα ; ὁ ὑδρήχοος , ὅσπερ πάρειμι καί φύω ἐγώ τρέφω ; λέγω δέ ὁ γε λόγος ἄξιος ἀνήρ οὖον ὁ ἀναγκαῖος μόνος πρός ὁ βίος ῥᾳδίως εἄν εὐπορέω ἔξω ὁ οἰκεῖος εἰμί , ἀλλά καί πολύς περιποιέω χρῆμα πολλάκις . ὁ γοῦν Ὀδυσσεύς πᾶς φυγάς ὡς ἄν τις εἶπον ἄθλιος διάκειμαι καί μόνος εἰμί καί γυμνός καί ναυαγός , ὅμως ἀφικνέομαι εἰς ἄνθρωπος ἀγνώς ὁ Φαίαξ δύναμαι χρηματίζω ἄφθονος . Θεμιστοκλῆς δέ ἐπεί φεύγω οἴκοθεν , οὖον παρά μή φίλος μόνος , ἀλλά καί παρά πολέμιος καί βάρβαρος ἔρχομαι ὁ Πέρσης , τρεῖς λαμβάνω πόλις δῶρον , Μυοῦς καί Μαγνησία καί Λάμψακος , ὥστε ἀπό οὗτος βιόω . Δίων δέ ὁ Συρακούσιος , ἀφαιρέω ὑπό Διονύσιος ὁ τύραννος ὁ οὐσία πᾶς , ὅτι ἐκπίπτω ὁ πατρίς , οὕτως ἐν ὁ φυγή χρῆμα εὐπορέω , ὥστε καί ξενικός τρέφω στράτευμα , μετά ὅς ἔρχομαι ἐπί Σικελία καί ἐλευθερόω αὐτός ἀπό ὁ τύραννος . τίς εἄν οὖν εὕω φρονέω εἰς αὐτός ἀφοράω , ἔτι ὁ φυγή ἀπορία αἴτιος εἰμί πᾶς ὁ φεύγω ὑπολαμβάνω ; ἀλλά οὐδέ κακοδοξέω πάντως ἀνάγκη ὁ φυγή διά ὁ φυγή , γνώριμος γε πᾶς εἰμί , ὅτι καί δίκη πολύς δικάζω κακῶς , καί ἐκβάλλω πολύς ὁ πατρίς ἄδικος , καί ὅτι ἤδη τις ἀνήρ ἀγαθός εἰμί ἐξελαύνω ὑπό ὁ πολίτης · ὥσπερ Ἀθήνηθεν μέν Ἀριστείδης ὁ δίκαιος , ἐκ Ἔφεσος δέ Ἑρμόδωρος , ἐπί ὅς καί Ἡράκλειτος ὅτι φεύγω ἡβηδόν κελεύω Ἐφέσιος ἀπάγχω . ἔνιοι δέ γε καί ἔνδοξος φεύγω γίγνομαι , καθάπερ Διογένης ὁ Σινωπεύς καί Κλέαρχος ὁ Λακεδαιμόνιος ὁ μετά Κῦρος στρατεύω ἐπί Ἀρταξέρξης · καί ἄλλος 〈 δέ 〉 ἄν τις ἔχω βούλομαι λέγω πολύς . καίτοι πῶς εἄν εἰμί οὗτος κακοδοξία αἴτιος , ἐν ὅς τις ἔνδοξος γίγνομαι , ἢ πρότερος εἰμί ; νή διά ἀλλά Εὐριπίδης φημί ἐλευθερία στέρομαι ὁ φυγάς , ἐπεί καί παρρησία . ποιέω γάρ ὁ μέν Ἰοκάστη πυνθάνομαι Πολυνείκης ὁ υἱός , τίς δυσχερής ὁ φεύγω εἰμί · ὁ δέ ἀποκρίνω ὅτι εἷς μέν μέγας , οὐ ἔχω παρρησία , ὁ δέ αὖος πρός αὐτός δοῦλος ὅδε εἶπον , μή λέγω ὅς τις φρονέω . ἐγώ δέ φημί εἄν πρός ὁ Εὐριπίδης ὅτι , εἰμί Εὐριπίδης , οὗτος μέν ὀρθῶς ὑπολαμβάνω , ὡς δοῦλος εἰμί , ὁ φρονέω μή λέγω , ὅταν γε δήω λέγω · οὖον γάρ ἀεί καί πανταχοῦ καί πρός ὅστις λεκτέος ὁ φρονέω . ἐκεῖνος δέ οὖον ἐγώ δοκέω εὕω εἴρω , ὁ μή μέτειμι ὁ φεύγω παρρησία , εἴπερ παρρησία σύ δοκέω ὁ μή σιγάω ὁ φρονέω τυγχάνω τις . οὖον γάρ ὁ φεύγω ὀκνέω λέγω ὁ φρονέω , ἀλλά ὁ δείδω μή ἐκ ὁ εἶπον γίγνομαι αὐτός πόνος ἢ θάνατος ἢ ζημία ἢ τίς τοιοῦτος ἕτερος . οὗτος δέ ὁ δέος μά Ζεύς οὐ ὁ φυγή ποιέω . πολύς γάρ ὑπάρχω καί ὁ ἐν ὁ πατρίς εἰμί , μᾶλλον δέ ὁ πλεῖστος , ὁ δοκέω δεινός δείδω . ὁ δέ ἀνδρεῖος οὐδείς κακός φυγάς εἰμί ἤ2 οἴκοι θαρσέω πρός ἅπας ὁ τοιοῦτος , διό καί λέγω ὁ φρονέω θαρσέω οὐδείς μᾶλλον ἢ ὅταν ὅς μή φυγάς , ὅταν φεύγω τυγχάνω . οὗτος μέν πρός Εὐριπίδης εἶπος τις ἄν · σύ δέ εἶπον ἐγώ , εἰμί ἑταῖρος , ὅτε Διογένης φεύγω εἰμί Ἀθήνησιν , ἢ ὅτε πιπράσκω ὑπό ὁ λῃστής ἔρχομαι εἰς Κόρινθος , ἄρα τότε πλείων παρρησία ἄλλος τις ἐπιδείκνυμι Διογένης ἢ Ἀθηναῖος ἢ Κορίνθιος ; τίς δέ ; ἐλευθέριος ἄλλος τις ἢ Διογένης ὁ τότε ἄνθρωπος εἰμί ; ὅς καί Ξενιάδης ὁ πρίαμαι αὐτός ὡς δεσπότης δοῦλος ἄρχω . καί τίς δεῖ ὁ παλαιός λέγω ; ἀλλά ἐγώ σύ οὖον δοκέω εἰμί φυγάς ; ἆρα οὖν στερέω παρρησία ; ἆρα ἀφαιρέω ὁ ἐξουσία ὁ ὁ φρονέω λέγω ; ἤδη δέ ἐγώ ὁράω ἢ σύ ἢ ἕτερος ὑποπτήσσω ὁ ὅτι φεύγω ; ἢ χείρων ἔχω ὁ πρᾶγμα νομίζω νῦν ἢ πρότερος ; ἀλλά οὐδέ μά Ζεύς λυπέω ἢ ἀθυμόω διά ὁ φυγή φημί εἄν ὁράω ἐγώ . καί γάρ εἰμί ὁ πατρίς τις [ ἐγώ ] ἀφαιρέω , ὁ γε δύναμαι φέρω φυγή οὐ ἀφαιρέω . οἷς δέ λογισμός χράω πρός ἐμαυτοῦ , ὥστε μή ἄχθομαι ὁ φυγή , οὗτος καί πρός σύ εἶπον ἄν , δοκέω ἐγώ ὁ φυγή στερίσκω μέν ἄνθρωπος οὖον πάντως οὐδέ ὅς ὁ πολύς νομίζω ἀγαθός , καθάπερ ἄρτι δείκνυμι . εἰμί δέ οὖν καί στερίσκω ἢ τις ἢ πᾶς οὗτος , ὁ γε ἀληθής ἀγαθός οὖον στερίσκω · οὔτε γάρ ἀνδρεῖος ἢ δικαιοσύνη ὁ φεύγω ἔχω κωλύω , διό φεύγω , οὔτε σωφροσύνη ἢ φρόνησις , οὐδέ αὖος ἀρετή ἄλλος ὅστις , ὅς πάρειμι τε κοσμέω καί ὠφελέω φύω ὁ ἄνθρωπος καί ἐπαινετός ἀποφαίνω καί εὐκλεής , ἀφύω τε βλάπτω καί καταισχύνω κακός ἀποφαίνω καί ἀκλεής . οὗτος δέ οὗτος ἔχω , εἰμί μέν ἀγαθός εἰμί οὗτος καί ὁ ἀρετή ἔχω , οὐ ἄν σύ βλάπτω ὁ φυγή οὐδέ εἄν ταπεινόω , πάρειμι γε ὁ ὠφελέω καί ἐπαίρω μάλιστα δύναμαι · εἰμί δέ τυγχάνω κακός εἰμί , ὁ κακία σύ βλάπτω καί οὐ ὁ φυγή · καί ὁ γε λύπη ὁ κακία σύ ἐπάγω , οὐ ὁ φυγή · διό οὗτος ἀπολύω δεῖ σύ σπεύδω μᾶλλον ἢ ὁ φυγή . οὗτος καί πρός ἐμαυτοῦ λέγω ἀεί καί πρός σύ λέγω νῦν . σύ δέ , εἄν σωφρονέω , οὖον ὁ φυγή δεινός ἡγέομαι εἰμί , ὅς γε φέρω ἕτερος εὐπετής , ὁ δέ κακία ὅς ἔνειμι ἄθλιος πᾶς ὅστις εἄν ἔχω αὐτός . καί γάρ δή δύο ἀνάγκη ὁ ἕτερος , ἢ ἄδικος ἢ δικαίως σύ φεύγω · εἰμί μέν δή δικαίως , πῶς ποτός ὀρθός ἢ προσήκω ἄχθομαι ὁ Δίκαιος ; εἰμί δέ ἄδικος , ὁ ἐξελαύνω οὗτος εἄν εἰμί κακός , οὐ ἡμέτερος · εἴπερ νή Ζεύς ὁ μέν ἀδικέω θεομισής εἰμί , ὅσπερ [ ἐν ] ἐκεῖνος συμβαίνω · ὁ δέ ἀδικέω , ὅσπερ συμβαίνω ἐγώ , καί παρά θεός καί παρά ἄνθρωπος ὁ ἐπιεικής ἐπικουρία , ἀλλά οὐ μῖσος ἄξιος εἰμί ὑπολαμβάνω .