flavius-philostratus.vitae-sophistarum 1.praef
τὴν ἀρχαίαν σοφιστικὴν ῥητορικὴν ἡγεῖσθαι χρὴ φιλοσοφοῦσαν · διαλέγεται μὲν γὰρ ὑπὲρ ὧν οἱ φιλοσοφοῦντες , ἃ δὲ ἐκεῖνοι τὰς ἐρωτήσεις ὑποκαθήμενοι καὶ τὰ σμικρὰ τῶν ζητουμένων προβιβάζοντες οὔπω φασὶ γιγνώσκειν , ταῦτα ὁ παλαιὸς σοφιστὴς ὡς εἰδὼς λέγει . προοίμια γοῦν ποιεῖται τῶν λόγων τὸ οἶδα καὶ τὸ γιγνώσκω καὶ πάλαι διέσκεμμαι καὶ βέβαιον ἀνθρώπῳ οὐδέν . ἡ δὲ τοιαύτη ἰδέα τῶν προοιμίων εὐγένειάν τε προηχεῖ τῶν λόγων καὶ φρόνημα καὶ κατάληψιν σαφῆ τοῦ ὄντος . ἥρμοσται δὲ ἡ μὲν τῇ ἀνθρωπίνῃ μαντικῇ , ἣν Αἰγύπτιοί τε καὶ Χαλδαῖοι καὶ πρὸ τούτων Ἰνδοὶ ξυνέθεσαν , μυρίοις ἀστέρων στοχαζόμενοι τοῦ ὄντος , ἡ δὲ τῇ θεσπιῳδῷ τε καὶ χρηστηριώδει · καὶ γὰρ δὴ καὶ τοῦ Πυθίου ἐστὶν ἀκούειν οἶδα δʼ ἐγὼ ψάμμου τʼ ἀριθμὸν καὶ μέτρα θαλάσσης καὶ τεῖχος Τριτογενεῖ ξύλινον διδοῖ εὐρύοπα Ζεύς καὶ Νέρων Ὀρέστης Ἀλκμαίων μητροκτόνοι καὶ πολλὰ τοιαῦτα , ὥσπερ σοφιστοῦ , λέγοντος . ἡ μὲν δὴ ἀρχαία σοφιστικὴ καὶ τὰ φιλοσοφούμενα ὑποτιθεμένη διῄει αὐτὰ ἀποτάδην καὶ ἐς μῆκος , διελέγετο μὲν γὰρ περὶ ἀνδρείας , διελέγετο δὲ περὶ δικαιότητος , ἡρώων τε πέρι καὶ θεῶν καὶ ὅπη ἀπεσχημάτισται ἡ ἰδέα τοῦ κόσμου . ἡ δὲ μετʼ ἐκείνην , ἣν οὐχὶ νέαν , ἀρχαία γάρ , δευτέραν δὲ μᾶλλον προσρητέον , τοὺς πένητας ὑπετυπώσατο καὶ τοὺς πλουσίους καὶ τοὺς ἀριστέας καὶ τοὺς τυράννους καὶ τὰς ἐς ὄνομα ὑποθέσεις , ἐφʼ ἃς ἡ ἱστορία ἄγει . ἦρξε δὲ τῆς μὲν ἀρχαιοτέρας Γοργίας ὁ Λεοντῖνος ἐν Θετταλοῖς , τῆς δὲ δευτέρας Αἰσχίνης ὁ Ἀτρομήτου τῶν μὲν Ἀθήνησι πολιτικῶν ἐκπεσών , Καρίᾳ δὲ ἐνομιλήσας καὶ Ῥόδῳ , καὶ μετεχειρίζοντο τὰς ὑποθέσεις οἱ μὲν κατὰ τέχνην , οἱ δὲ ἀπὸ Γοργίου κατὰ τὸ δόξαν . Σχεδίων δὲ πηγὰς λόγων οἱ μὲν ἐκ Περικλέους ῥυῆναι πρώτου φασίν , ὅθεν καὶ μέγας ὁ Περικλῆς ἐνομίσθη τὴν γλῶτταν , οἱ δὲ ἀπὸ τοῦ Βυζαντίου Πύθωνος , ὃν Δημοσθένης μόνος Ἀθηναίων ἀνασχεῖν φησι θρασυνόμενον καὶ πολὺν ῥέοντα , οἱ δὲ Αἰσχίνου φασὶ τὸ σχεδιάζειν εὕρημα , τοῦτον γὰρ πλεύσαντα ἐκ Ῥόδου παρὰ τὸν Κᾶρα Μαύσωλον σχεδίῳ αὐτὸν λόγῳ ἧσαι . ἐμοὶ δὲ πλεῖστα μὲν ἀνθρώπων Αἰσχίνης δοκεῖ σχεδιάσαι πρεσβεύων τε καὶ ἀποπρεσβεύων συνηγορῶν τε καὶ δημηγορῶν , καταλιπεῖν δὲ μόνους τοὺς συγγεγραμμένους τῶν λόγων , ἵνα τῶν Δημοσθένους φροντισμάτων μὴ πολλῷ λείποιτο , σχεδίου δὲ λόγου Γοργίας ἄρξαι — παρελθὼν γὰρ οὗτος ἐς τὸ Ἀθηναίων θέατρον ἐθάρρησεν εἰπεῖν προβάλλετε καὶ τὸ κινδύνευμα τοῦτο πρῶτος ἀνεφθέγξατο , ἐνδεικνύμενος δήπου πάντα μὲν εἰδέναι , περὶ παντὸς δʼ ἂν εἰπεῖν ἐφιεὶς τῷ καιρῷ — τοῦτο δʼ ἐπελθεῖν τῷ Γοργίᾳ διὰ τόδε · προδίκῳ τῷ Κείῳ συνεγέγραπτό τις οὐκ ἀηδὴς λόγος · ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ κακία φοιτῶσαι παρὰ τὸν Ἡρακλέα ἐν εἴδει γυναικῶν , ἐσταλμέναι ἡ μὲν ἀπατηλῷ τε καὶ ποικίλῳ , ἡ δὲ ὡς ἔτυχεν , καὶ προτείνουσαι τῷ Ἡρακλεῖ νέῳ ἔτι ἡ μὲν ἀργίαν καὶ τρυφήν , ἡ δὲ αὐχμὸν καὶ πόνους · καὶ τοῦ ἐπὶ πᾶσι διὰ πλειόνων συντεθέντος , τοῦ λόγου ἔμμισθον ἐπίδειξιν ἐποιεῖτο Πρόδικος περιφοιτῶν τὰ ἄστη καὶ θέλγων αὐτὰ τὸν Ὀρφέως τε καὶ Θαμύρου τρόπον , ἐφʼ οἷς μεγάλων μὲν ἠξιοῦτο παρὰ Θηβαίοις , πλειόνων δὲ παρὰ Λακεδαιμονίοις , ὡς ἐς τὸ συμφέρον τῶν νέων ἀναδιδάσκων ταῦτα · ὁ δὴ Γοργίας ἐπισκώπτων τὸν Πρόδικον , ὡς ἕωλά τε καὶ πολλάκις εἰρημένα ἀγορεύοντα , ἐπαφῆκεν ἑαυτὸν τῷ . οὐ μὴν φθόνου γε ἥμαρτεν · ἦγ γάρ τις Χαιρεφῶν Ἀθήνησιν , οὐχ ὃν ἡ κωμῳδία πύξινον ἐκάλει , ἐκεῖνος μὲν γὰρ ὑπὸ φροντισμάτων ἐνόσει τὸ αἷμα , ὃν δὲ νυνὶ λέγω , ὕβριν ἤσκει καὶ ἀναιδῶς ἐτώθαζεν . οὗτος ὁ Χαιρεφῶν τὴν σπουδὴν τοῦ Γοργίου διαμασώμενος διὰ τί ἔφη ὦ Γοργία , οἱ κύαμοι τὴν μὲν γαστέρα φυσῶσι , τὸ δὲ πῦρ οὐ φυσῶσιν ; ὁ δὲ οὐδὲν ταραχθεὶς ὑπὸ τοῦ ἐρωτήματος τουτὶ μὲν ἔφη σοὶ καταλείπω σκοπεῖν , ἐγὼ δὲ ἐκεῖνο πάλαι οἶδα , ὅτι ἡ γῆ τοὺς νάρθηκας ἐπὶ τοὺς τοιούτους φύει . Δεινότητα δὲ οἱ Ἀθηναῖοι περὶ τοὺς σοφιστὰς ὁρῶντες ἐξεῖργον αὐτοὺς τῶν δικαστηρίων , ὡς ἀδίκῳ λόγῳ τοῦ δικαίου κρατοῦντας καὶ ἰσχύοντας παρὰ τὸ εὐθύ , ὅθεν Αἰσχίνης καὶ Δημοσθένης προὔφερον μὲν αὐτὸ ἀλλήλοις , οὐχ ὡς ὄνειδος δέ , ἀλλὰ ὡς διαβεβλημένον τοῖς δικάζουσιν , ἰδίᾳ γὰρ ἠξίουν ἀπʼ αὐτοῦ θαυμάζεσθαι . καὶ Δημοσθένης μέν , εἰ πιστέα Αἰσχίνῃ , πρὸς τοὺς γνωρίμους ἐκόμπαζεν , ὡς τὴν τῶν δικαστῶν ψῆφον πρὸς τὸ δοκοῦν ἑαυτῷ μεταγαγών , Αἰσχίνης δὲ οὐκ ἄν μοι δοκεῖ πρεσβεῦσαι παρὰ Ῥοδίοις , ἃ μήπω ἐγίγνωσκον , εἰ μὴ καὶ Ἀθήνησιν αὐτὰ ἐσπουδάκει . σοφιστὰς δὲ οἱ παλαιοὶ ἐπωνόμαζον οὐ μόνον τῶν ῥητόρων τοὺς ὑπερφωνοῦντάς τε καὶ λαμπρούς , ἀλλὰ καὶ τῶν φιλοσόφων τοὺς ξὺν εὐροίᾳ ἑρμηνεύοντας , ὑπὲρ ὧν ἀνάγκη προτέρων λέγειν , ἐπειδὴ οὐκ ὄντες σοφισταί , δοκοῦντες δὲ παρῆλθον ἐς τὴν ἐπωνυμίαν ταύτην .
Lemmas: ὁ ἀρχαῖος σοφιστικός ῥητορικός ἡγέομαι χρή φιλοσοφέω · διαλέγω μέν γάρ ὑπέρ ὅς ὁ φιλοσοφέω , ὅς δέ ἐκεῖνος ὁ ἐρώτησις ὑποκάθημαι καί ὁ μικρός ὁ ζητέω προβιβάζω οὔπω φημί γιγνώσκω , οὗτος ὁ παλαιός σοφιστής ὡς οἶδα λέγω . προοίμιον γοῦν ποιέω ὁ λόγος ὁ οἶδα καί ὁ γιγνώσκω καί πάλαι διασκοπέω καί βέβαιος ἄνθρωπος οὐδείς . ὁ δέ τοιοῦτος ἰδέα ὁ προοίμιον εὐγένεια τε προηχέω ὁ λόγος καί φρόνημα καί κατάληψις σαφής ὁ εἰμί . ἁρμόζω δέ ὁ μέν ὁ ἀνθρώπινος μαντικός , ὅς Αἰγύπτιος τε καί Χαλδαῖος καί πρό οὗτος Ἰνδός συντίθημι , μυρίος ἀστήρ στοχάζομαι ὁ εἰμί , ὁ δέ ὁ θεσπιῳδός τε καί χρηστηριώδης · καί γάρ δή καί ὁ Πύθιος εἰμί ἀκούω οἶδα δέ ἐγώ ψάμμος τε ἀριθμός καί μέτρον θάλασσα καί τεῖχος Τριτογένεια ξύλινος δίδωμι εὐρύοπα Ζεύς καί Νέρων Ὀρέστης Ἀλκμαίων μητροκτόνος καί πολύς τοιοῦτος , ὥσπερ σοφιστής , λέγω . ὁ μέν δή ἀρχαῖος σοφιστικός καί ὁ φιλοσοφέω ὑποτίθημι διέρχομαι αὐτός ἀποτάδην καί εἰς μῆκος , διαλέγω μέν γάρ περί ἀνδρεία , διαλέγω δέ περί δικαιότης , ἥρως τε περί καί θεός καί ὅπῃ ἀποσχηματίζω ὁ ἰδέα ὁ κόσμος . ὁ δέ μετά ἐκεῖνος , ὅς οὐ νέος , ἀρχαῖος γάρ , δεύτερος δέ μάλα προσρητέος , ὁ πένης ὑποτυπόω καί ὁ πλούσιος καί ὁ ἀριστέας καί ὁ τύραννος καί ὁ εἰς ὄνομα ὑπόθεσις , ἐπί ὅς ὁ ἱστορία ἄγω . ἄρχω δέ ὁ μέν ἀρχαῖος Γοργίας ὁ Λεοντῖνος ἐν Θεσσαλός , ὁ δέ δεύτερος Αἰσχίνης ὁ Ἀτρόμητος ὁ μέν Ἀθήνησι πολιτικός ἐκπίπτω , Καρία δέ ἐνομιλέω καί Ῥόδος , καί μεταχειρίζω ὁ ὑπόθεσις ὁ μέν κατά τέχνη , ὁ δέ ἀπό Γοργίας κατά ὁ δόξα . σχέδος δέ πηγή λόγος ὁ μέν ἐκ Περικλῆς ῥέω πρῶτος φημί , ὅθεν καί μέγας ὁ Περικλῆς νομίζω ὁ γλῶσσα , ὁ δέ ἀπό ὁ Βυζάντιος Πύθων , ὅς Δημοσθένης μόνος Ἀθηναῖος ἀνέχω φημί θρασύνω καί πολύς ῥέω , ὁ δέ Αἰσχίνης φημί ὁ σχεδιάζω εὕρημα , οὗτος γάρ πλέω ἐκ Ῥόδος παρά ὁ Κάρ Μαύσωλος σχέδιος αὐτός λόγος ἧμαι . ἐγώ δέ πολύς μέν ἄνθρωπος Αἰσχίνης δοκέω σχεδιάζω πρεσβεύω τε καί ἀποπρεσβεύω συνηγορέω τε καί δημηγορέω , καταλείπω δέ μόνος ὁ συγγράφω ὁ λόγος , ἵνα ὁ Δημοσθένης φρόντισμα μή πολύς λείπω , σχέδιος δέ λόγος Γοργίας ἄρχω — παρέρχομαι γάρ οὗτος εἰς ὁ Ἀθηναῖος θέατρον θαρσέω λέγω προβάλλω καί ὁ κινδύνευμα οὗτος πρῶτος ἀναφθέγγομαι , ἐνδείκνυμι δήπου πᾶς μέν οἶδα , περί πᾶς δέ ἄν λέγω ἐφίημι ὁ καιρός — οὗτος δέ ἐπέρχομαι ὁ Γοργίας διά ὅδε · πρόδικος ὁ Κέως συγγράφω τις οὐ ἀηδής λόγος · ὁ ἀρετή καί ὁ κακία φοιτάω παρά ὁ Ἡρακλῆς ἐν εἶδος γυνή , στέλλω ὁ μέν ἀπατηλός τε καί ποικίλος , ὁ δέ ὡς τυγχάνω , καί προτείνω ὁ Ἡρακλῆς νέος ἔτι ὁ μέν ἀργία καί τρυφή , ὁ δέ αὐχμός καί πόνος · καί ὁ ἐπί πᾶς διά πολύς συντίθημι , ὁ λόγος ἔμμισθος ἐπίδειξις ποιέω Πρόδικος περιφοιτάω ὁ ἄστυ καί θέλγω αὐτός ὁ Ὀρφεύς τε καί Θαμύρας τρόπος , ἐπί ὅς μέγας μέν ἀξιόω παρά Θηβαῖος , πολύς δέ παρά Λακεδαιμόνιος , ὡς εἰς ὁ συμφέρω ὁ νέος ἀναδιδάσκω οὗτος · ὁ δή Γοργίας ἐπισκώπτω ὁ Πρόδικος , ὡς ἕωλος τε καί πολλάκις λέγω ἀγορεύω , ἐπαφίημι ἑαυτοῦ ὁ . οὐ μήν φθόνος γε ἁμαρτάνω · ἄγω γάρ τις Χαιρεφῶν Ἀθήνησι , οὐ ὅς ὁ κωμῳδία πύξινος καλέω , ἐκεῖνος μέν γάρ ὑπό φρόντισμα νοσέω ὁ αἷμα , ὅς δέ νυνί λέγω , ὕβρις ἀσκέω καί ἀναιδής τωθάζω . οὗτος ὁ Χαιρεφῶν ὁ σπουδή ὁ Γοργίας διαμασάομαι διά τίς φημί ὦ Γοργίας , ὁ κύαμος ὁ μέν γαστήρ φυσάω , ὁ δέ πῦρ οὐ φυσάω ; ὁ δέ οὐδείς ταράσσω ὑπό ὁ ἐρώτημα οὗτος μέν φημί σύ καταλείπω σκοπέω , ἐγώ δέ ἐκεῖνος πάλαι οἶδα , ὅτι ὁ γῆ ὁ νάρθηξ ἐπί ὁ τοιοῦτος φύω . δεινότης δέ ὁ Ἀθηναῖος περί ὁ σοφιστής ὁράω ἐξέργω αὐτός ὁ δικαστήριον , ὡς ἄδικος λόγος ὁ δίκαιος κρατέω καί ἰσχύω παρά ὁ εὐθύς , ὅθεν Αἰσχίνης καί Δημοσθένης προφέρω μέν αὐτός ἀλλήλων , οὐ ὡς ὄνειδος δέ , ἀλλά ὡς διαβάλλω ὁ δικάζω , ἴδιος γάρ ἀξιόω ἀπό αὐτός θαυμάζω . καί Δημοσθένης μέν , εἰ πίω Αἰσχίνης , πρός ὁ γνώριμος κομπάζω , ὡς ὁ ὁ δικαστής ψῆφος πρός ὁ δοκέω ἑαυτοῦ μετάγω , Αἰσχίνης δέ οὐ ἄν ἐγώ δοκέω πρεσβεύω παρά Ῥόδιος , ὅς μήπω γιγνώσκω , εἰ μή καί Ἀθήνησι αὐτός σπουδάζω . σοφιστής δέ ὁ παλαιός ἐπονομάζω οὐ μόνος ὁ ῥήτωρ ὁ ὑπερφωνέω τε καί λαμπρός , ἀλλά καί ὁ φιλόσοφος ὁ σύν εὔροια ἑρμηνεύω , ὑπέρ ὅς ἀνάγκη πρότερος λέγω , ἐπειδή οὐ εἰμί σοφιστής , δοκέω δέ παρέρχομαι εἰς ὁ ἐπωνυμία οὗτος .