flavius-philostratus.vita-apollonii 6.21
ἁπτώμεθα ὁ Θεσπεσίων ἔφη τοῦ λόγου , προσήκων γὰρ σοφοῖς τε καὶ μὴ σοφοῖς . ἀλλʼ ἵνα μὴ τὰς Ἰνδῶν δόξας ἐνείροντες ξυγχέωμεν αὐτὸν καὶ ἀπέλθωμεν ἄπρακτοι τοῦ λόγου , πρῶτον εἰπὲ τὰ περὶ δικαιοσύνης Ἰνδοῖς δόξαντα , εἰκὸς γὰρ βεβασανίσθαι σοι ἐκεῖ ταῦτα , κἄν μὲν ἡ δόξα ὀρθῶς ἔχῃ , ξυνθησόμεθα , εἰ δʼ αὐτοί τι σοφώτερον εἴποιμεν , ξυντίθεσθε , δικαιοσύνης γὰρ καὶ τοῦτο . ἄριστα , εἶπεν ὦ Θεσπεσίων , καὶ ὡς ἐμοὶ ἥδιστα εἴρηκας · ἄκουε δὴ τῶν ἐκεῖ σπουδασθέντων · διῄειν πρὸς αὐτοὺς ἐγώ , κυβερνήτης ὡς γενοίμην μεγάλης νεώς , ὁπόθʼ ἡ ψυχὴ σώματος ἑτέρου ἐπεμέλετο , καὶ δικαιότατον ἡγοίμην ἐμαυτόν , ἐπειδὴ λῃσταὶ μὲν ἐμισθοῦντό με προδοῦναι τὴν ναῦν καθορμισάμενον οἷ λοχήσειν αὐτὴν ἔμελλον , δι’ ἃ ἦγεν , ἐγὼ δὲ ἐπαγγειλαίμην μὲν ταῦτα , ὡς μὴ ἐπίθοιντο ἡμῖν , παραπλεύσαιμι δʼ αὐτοὺς καὶ ὑπεράραιμι τοῦ χωρίου . ξυνέθεντο δʼ ἦ δʼ ὁ Θεσπεσίων δικαιοσύνην εἶναι Ἰνδοὶ ταῦτα ; κατεγέλασαν μὲν οὖν , εἶπε μὴ γὰρ εἶναι δικαιοσύνην τὸ μὴ ἀδικεῖν . ὑγιῶς ἔφη ἀπέδοξε τοῖς Ἰνδοῖς , οὔτε γὰρ φρόνησις τὸ μὴ ἀνοήτως τι ἐνθυμεῖσθαι , οὔτε ἀνδρεία τὸ μὴ λείπειν τὴν τάξιν , οὔτε σωφροσύνη τὸ μὴ ἐς τὰ τῶν μοιχῶν ἐκπίπτειν , οὔτε ἄξιον ἐπαίνου τὸ μὴ κακὸν φαίνεσθαι · πᾶν γάρ , ὃ τιμῆς τε καὶ τιμωρίας ἴσον ἀφέστηκεν , οὔπω ἀρετή . πῶς οὖν , ὦ Θεσπεσίων , εἶπε στεφανώσομεν τὸν δίκαιον , ἢ τί πράττοντα ; ἀνελλιπέστερον ἔφη καὶ προσφορώτερον ἂν ὑπὲρ δικαιοσύνης ἐσπουδάσατε , ἢ ὁπότε βασιλεὺς τοσῆσδέ τε καὶ οὕτως εὐδαίμονος χώρας ἄρχων ἐπέστη φιλοσοφοῦσιν ὑμῖν ὑπὲρ τοῦ βασιλεύειν , δικαιοτάτου κτήματος ; εἰ ὁ Φραώτης εἶπεν ὁ ἀφικόμενος ἦν , ὀρθῶς ἂν ἐμέμφου τὸ μὴ ὑπὲρ δικαιοσύνης ἐπʼ αὐτοῦ σπουδάσαι , ἐπεὶ δὲ εἶδες τὸν ἄνθρωπον ἐν οἶς χθὲς ὑπὲρ αὐτοῦ διῄειν μεθύοντα καὶ ἀχθόμενον φιλοσοφίᾳ πάσῃ , τί ἔδει παρέχειν ὄχλον ; τί δʼ αὐτοὺς ἔχειν φιλοτιμουμένους ἐπʼ ἀνθρώπου σύβαριν ἡγουμένου πάντα ; ἀλλʼ ἐπεὶ σοφοῖς ἀνδράσιν , ὥσπερ ἡμῖν , ἰχνευτέα ἡ δικαιοσύνη μᾶλλον ἢ βασιλεῦσί τε καὶ στρατηγοῖς , ἴωμεν ἐπὶ τὸν ἀτεχνῶς δίκαιον . ὃ γὰρ ἐμαυτόν τε ἡγούμην , ὁπότε ἡ ναῦς , ἑτέρους τε , οἳ μὴ ἀδίκων ἅπτονται , οὔπω δικαίους φατέ , οὐδʼ ἀξίους τιμᾶσθαι . καὶ εἰκότως εἶπεν οὐδὲ γὰρ ἂν Ἀθηναίοις ποτὲ ἢ Λακεδαιμονίοις ἐγράφη γνώμη τὸν δεῖνα στεφανοῦν , ἐπεὶ μὴ τῶν ἡταιρηκότων ἐστίν , ἢ τὸν δεῖνα ποιεῖσθαι πολίτην , ἐπεὶ μὴ τὰ ἱερὰ ὑπʼ αὐτοῦ συλᾶται . τίς οὖν ὁ δίκαιος καὶ ὁ τί πράττων ; οὐρὲ γὰρ ἐπὶ δικαιοσύνῃ τινὰ στεφανωθέντα οἶδα , οὐδὲ γνώμην ἐπʼ ἀνδρὶ δικαίῳ γραφεῖσαν , ὡς τὸν δεῖνα χρὴ στεφανοῦν , ἐπειδὴ τὸ δεῖνα πράττων δίκαιος φαίνεται , τὰ μὲν γὰρ Παλαμήδους ἐνθυμηθέντι τὰ ἐν Τροίᾳ καὶ τὰ Σωκράτους τὰ Ἀθήνησιν οὐδʼ εὐτυχεῖν ἡ δικαιοσύνη δόξει παρὰ τοῖς ἀνθρώποις , ἀδικώτατα γὰρ δὴ οἵδε ἔπαθον δικαιότατοι ὄντες . πλὴν ἀλλʼ οὗτοι μὲν ἐπὶ δόξῃ ἀδικημάτων ἀπώλοντο ψήφου παρὰ τὸ εὐθὺ ἐνεχθείσης , Ἀριστείδην δὲ τὸν Λυσιμάχου καὶ αὐτή ποτε ἡ δικαιοσύνη ἀπώλλυ καὶ ἀνὴρ τοιόσδε ἐπὶ τοιᾷδε ἀρετῇ φεύγων ᾤχετο . καὶ ὡς μὲν γελοία ἡ δικαιοσύνη δόξει , γιγνώσκω , τεταγμένη γὰρ ὑπὸ Διός τε καὶ Μοιρῶν ἐς τὸ μὴ ἀδικεῖσθαι τοὺς ἀνθρώπους οὐδαμοῦ ἑαυτὴν ἐς τὸ μὴ αὐτὴ ἀδικεῖσθαι τάττει . ἐμοὶ δὲ ἀπόχρη τὰ τοῦ Ἀριστείδου ἐς τὸ δηλῶσαι , τίς μὲν ὁ μὴ ἄδικος , τίς δὲ ὁ δίκαιος · εἰπὲ γάρ μοι , οὐχ οὗτος Ἀριστείδης ἐκεῖνος , ὅν φατε ὑμεῖς οἱ ἀπὸ Ἑλλήνων ἥκοντες πλεύσαντα ἐς τὰς νήσους ὑπὲρ τῶν φόρων ξυμμέτρους τε αὐτοὺς τάξαι καὶ ξὺν τῷ αὐτῷ ἐπανελθεῖν τρίβωνι ; οὗτος , εἶπε δι’ ὃν καὶ πενίας ἔρως ποτὲ ἤνθησεν . εἰ οὖν , ἔφη δύο Ἀθήνησι δημαγωγοὶ γενοίσθην ἐπαινοῦντες τὸν Ἀριστείδην ἄρτι ἐκ τῆς ξυμμαχίδος ἥκοντα , καὶ ὁ μὲν γράφοι στεφανοῦν αὐτόν , ἐπειδὴ μὴ πλουτῶν ἀφῖκται μηδὲ βίον ἑαυτῷ ξυνειλοχὼς μηδένα , ἀλλὰ πενέστατος μὲν Ἀθηναίων , πενέστερος δὲ ἑαυτοῦ , ὁ δʼ αὖ τοιουτονί τι γράφοι ψήφισμα · ἐπειδὴ Ἀριστείδης οὐχʼ ὑπὲρ τὸ δυνατὸν τῶν ξυμμάχων τάξας τοὺς φόρους , ἀλλʼ ὡς ἕκαστοι γῆς ἔχουσι , τῆς τε ὁμονοίας αὐτῶν ἐπεμελήθη τῆς πρὸς Ἀθηναίους καὶ τοῦ μὴ ἀχθομένους δοκεῖν φέρειν ταῦτα , δεδόχθω στεφανοῦν αὐτὸν ἐπὶ δικαιοσύνῃ , ἆρʼ οὐκ ἄν σοι δοκεῖ τῇ μὲν προτέρᾳ γνώμῃ κἂν ἀντειπεῖν αὐτός , ὡς οὐκ ἀξίᾳ τῶν ἑαυτῷ βεβιωμένων , εἰ ἐφʼ οἷς οὐκ ἀδικεῖ τιμῷτο , τὴν δʼ ἴσως ἂν καὶ αὐτὸς ἐπαινέσαι , στοχαζομένην ὧν διενοήθη ; βλέψας γάρ που ἐς τὸ Ἀθηναίων τε καὶ τῶν ὑπηκόων ξυμφέρον ἐπεμελήθη τῆς ξυμμετρίας τῶν φόρων καὶ τοῦτο μετὰ τὸν Ἀριστείδην ἐδείχθη μᾶλλον · ἐπειδὴ γὰρ παραβάντες Ἀθηναῖοι τοὺς ἐκείνῳ δόξαντας βαρυτέρους ἐπέγραψαν ταῖς νήσοις , διεσπάσθη μὲν αὐτοῖς ἡ ναυτικὴ δύναμις , ᾗ μάλιστα φοβεροὶ ἦσαν , παρῆλθε δὲ ἡ Λακεδαιμονίων ἐς τὴν θάλατταν , ξυνέμεινε δὲ τῆς δυνάμεως οὐδέν , ἀλλʼ ἅπαν τὸ ὑπήκοον ἐς νεώτερα ὥρμησε καὶ ἀποστροφῆς ἥψατο . δίκαιος οὖν , ὦ Ἀπολλώνιε , κατὰ τὸν εὐθὺν λόγον οὐχ ὁ μὴ ἄδικος , ἀλλʼ ὁ δίκαια μὲν αὐτὸς πράττων , καθιστὰς δὲ καὶ ἑτέρους ἐς τὸ μὴ ἀδικεὶν , καὶ φύσονται τῆς τοιαύτης δικαιοσύνης καὶ ἄλλαι μὲν ἀρεταί , μάλιστα δὲ ἡ δικαστική τε καὶ ἡ νομοθετική . δικάσει μὲν γὰρ τοιόσδε πολλῷ δικαιότερον ἢ οἱ κατὰ τῶν τομίων ὀμνύντες , νομοθετήσει δέ , ὥσπερ οἱ Σόλωνές τε καὶ οἱ Λυκοῦργοι , καὶ γὰρ δὴ κἀκείνοις τοῦ γράψαι νόμους δικαιοσύνη ἦρξεν .
Lemmas: ἅπτω ὁ Θεσπέσιος φημί ὁ λόγος , προσήκω γάρ σοφός τε καί μή σοφός . ἀλλά ἵνα μή ὁ Ἰνδός δόξα ἐνείρω συγχέω αὐτός καί ἀπέρχομαι ἄπρακτος ὁ λόγος , πρῶτος λέγω ὁ περί δικαιοσύνη Ἰνδός δοκέω , ἔοικα γάρ βασανίζω σύ ἐκεῖ οὗτος , ἐάν μέν ὁ δόξα ὀρθός ἔχω , συντίθημι , εἰ δέ αὐτός τις σοφός λέγω , συντίθημι , δικαιοσύνη γάρ καί οὗτος . ἀγαθός , λέγω ὦ Θεσπέσιος , καί ὡς ἐγώ ἡδύς λέγω · ἀκούω δή ὁ ἐκεῖ σπουδάζω · δίειμι πρός αὐτός ἐγώ , κυβερνήτης ὡς γίγνομαι μέγας ναῦς , ὁπόθι ὁ ψυχή σῶμα ἕτερος ἐπιμελέομαι , καί δίκαιος ἡγέομαι ἐμαυτοῦ , ἐπειδή λῃστής μέν μισθόω ἐγώ προδίδωμι ὁ ναῦς καθορμίζω οἷ λοχάω αὐτός μέλλω , διά ὅς ἄγω , ἐγώ δέ ἐπαγγέλλω μέν οὗτος , ὡς μή ἐπιτίθημι ἐγώ , παραπλέω δέ αὐτός καί ὑπεραίρω ὁ χωρίον . συντίθημι δέ ἠμί δέ ὁ Θεσπέσιος δικαιοσύνη εἰμί Ἰνδός οὗτος ; καταγελάω μέν οὖν , λέγω μή γάρ εἰμί δικαιοσύνη ὁ μή ἀδικέω . ὑγιής φημί ἀποδοκέω ὁ Ἰνδός , οὔτε γάρ φρόνησις ὁ μή ἀνόητος τις ἐνθυμέομαι , οὔτε ἀνδρεία ὁ μή λείπω ὁ τάξις , οὔτε σωφροσύνη ὁ μή εἰς ὁ ὁ μοιχός ἐκπίπτω , οὔτε ἄξιος ἔπαινος ὁ μή κακός φαίνω · πᾶς γάρ , ὅς τιμή τε καί τιμωρία ἴσος ἀφίστημι , οὔπω ἀρετή . πῶς οὖν , ὦ Θεσπέσιος , λέγω στεφανόω ὁ δίκαιος , ἤ τίς πράσσω ; ἀνελλιπής φημί καί πρόσφορος ἄν ὑπέρ δικαιοσύνη σπουδάζω , ἤ ὁπότε βασιλεύς τοσάσδε τε καί οὕτως εὐδαίμων χώρα ἄρχω ἐφίστημι φιλοσοφέω σύ ὑπέρ ὁ βασιλεύω , δίκαιος κτῆμα ; εἰ ὁ Φραώτης λέγω ὁ ἀφικνέομαι εἰμί , ὀρθός ἄν μέμφομαι ὁ μή ὑπέρ δικαιοσύνη ἐπί αὐτός σπουδάζω , ἐπεί δέ ὁράω ὁ ἄνθρωπος ἐν ὅς χθές ὑπέρ αὐτός δίειμι μεθύω καί ἄχθομαι φιλοσοφία πᾶς , τίς δέω παρέχω ὄχλος ; τίς δέ αὐτός ἔχω φιλοτιμέομαι ἐπί ἄνθρωπος σύβαρις ἡγέομαι πᾶς ; ἀλλά ἐπεί σοφός ἀνήρ , ὥσπερ ἐγώ , ἰχνευτής ὁ δικαιοσύνη μάλα ἤ βασιλεύς τε καί στρατηγός , ἔρχομαι ἐπί ὁ ἄτεχνος δίκαιος . ὅς γάρ ἐμαυτοῦ τε ἡγέομαι , ὁπότε ὁ ναῦς , ἕτερος τε , ὅς μή ἄδικος ἅπτω , οὔπω δίκαιος φημί , οὐδέ ἄξιος τιμάω . καί ἔοικα λέγω οὐδέ γάρ ἄν Ἀθηναῖος ποτέ ἤ Λακεδαιμόνιος γράφω γνώμη ὁ δεῖνα στεφανόω , ἐπεί μή ὁ ἑταιρέω εἰμί , ἤ ὁ δεῖνα ποιέω πολίτης , ἐπεί μή ὁ ἱερόν ὑπό αὐτός συλάω . τίς οὖν ὁ δίκαιος καί ὁ τίς πράσσω ; οὐρός γάρ ἐπί δικαιοσύνη τις στεφανόω οἶδα , οὐδέ γνώμη ἐπί ἀνήρ δίκαιος γράφω , ὡς ὁ δεῖνα χρή στεφανόω , ἐπειδή ὁ δεῖνα πράσσω δίκαιος φαίνω , ὁ μέν γάρ Παλαμήδης ἐνθυμέομαι ὁ ἐν Τροία καί ὁ Σωκράτης ὁ Ἀθήνησι οὐδέ εὐτυχέω ὁ δικαιοσύνη δοκέω παρά ὁ ἄνθρωπος , ἄδικος γάρ δή ὅδε πάσχω δίκαιος εἰμί . πλήν ἀλλά οὗτος μέν ἐπί δόξα ἀδίκημα ἀπόλλυμι ψῆφος παρά ὁ εὐθύς φέρω , Ἀριστείδης δέ ὁ Λυσίμαχος καί αὐτός ποτέ ὁ δικαιοσύνη ἀπόλλυμι καί ἀνήρ τοιόσδε ἐπί τοιόσδε ἀρετή φεύγω οἴχομαι . καί ὡς μέν γέλοιος ὁ δικαιοσύνη δοκέω , γιγνώσκω , τάσσω γάρ ὑπό Ζεύς τε καί Μοῖρα εἰς ὁ μή ἀδικέω ὁ ἄνθρωπος οὐδαμοῦ ἑαυτοῦ εἰς ὁ μή αὐτός ἀδικέω τάσσω . ἐγώ δέ ἀποχράω ὁ ὁ Ἀριστείδης εἰς ὁ δηλόω , τίς μέν ὁ μή ἄδικος , τίς δέ ὁ δίκαιος · λέγω γάρ ἐγώ , οὐ οὗτος Ἀριστείδης ἐκεῖνος , ὅς φημί σύ ὁ ἀπό Ἕλλην ἥκω πλέω εἰς ὁ νῆσος ὑπέρ ὁ φόρος σύμμετρος τε αὐτός τάσσω καί σύν ὁ αὐτός ἐπανέρχομαι τρίβων ; οὗτος , λέγω διά ὅς καί πενία ἔρως ποτέ ἀνθέω . εἰ οὖν , φημί δύο Ἀθήνησι δημαγωγός γενοῖμαι ἐπαινέω ὁ Ἀριστείδης ἄρτι ἐκ ὁ συμμαχίς ἥκω , καί ὁ μέν γράφω στεφανόω αὐτός , ἐπειδή μή πλουτέω ἀφικνέομαι μηδέ βίος ἑαυτοῦ συλλέγω μηδείς , ἀλλά πένης μέν Ἀθηναῖος , πένης δέ ἑαυτοῦ , ὁ δέ αὖ τοουτον́ς τις γράφω ψήφισμα · ἐπειδή Ἀριστείδης οὐ ὑπέρ ὁ δυνατός ὁ σύμμαχος τάσσω ὁ φόρος , ἀλλά ὡς ἕκαστος γῆ ἔχω , ὁ τε ὁμόνοια αὐτός ἐπιμελέομαι ὁ πρός Ἀθηναῖος καί ὁ μή ἄχθομαι δοκέω φέρω οὗτος , δοκέω στεφανόω αὐτός ἐπί δικαιοσύνη , ἆρα οὐ ἄν σύ δοκέω ὁ μέν πρότερος γνώμη ἄν ἀντιλέγω αὐτός , ὡς οὐ ἄξιος ὁ ἑαυτοῦ βιόω , εἰ ἐπί ὅς οὐ ἀδικέω τιμάω , ὁ δέ ἴσως ἄν καί αὐτός ἐπαινέω , στοχάζομαι ὅς διανοέω ; βλέπω γάρ που εἰς ὁ Ἀθηναῖος τε καί ὁ ὑπήκοος συμφέρω ἐπιμελέομαι ὁ συμμετρία ὁ φόρος καί οὗτος μετά ὁ Ἀριστείδης δείκνυμι μάλα · ἐπειδή γάρ παραβαίνω Ἀθηναῖος ὁ ἐκεῖνος δοκέω βαρύς ἐπιγράφω ὁ νῆσος , διασπάω μέν αὐτός ὁ ναυτικός δύναμις , ὅς μάλα φοβερός εἰμί , παρέρχομαι δέ ὁ Λακεδαιμόνιος εἰς ὁ θάλασσα , συμμένω δέ ὁ δύναμις οὐδείς , ἀλλά ἅπας ὁ ὑπήκοος εἰς νέος ὁρμάω καί ἀποστροφή ἅπτω . δίκαιος οὖν , ὦ Ἀπολλώνιος , κατά ὁ εὐθύς λόγος οὐ ὁ μή ἄδικος , ἀλλά ὁ δίκαιος μέν αὐτός πράσσω , καθίστημι δέ καί ἕτερος εἰς ὁ μή ἀδικέω , καί φύω ὁ τοιοῦτος δικαιοσύνη καί ἄλλος μέν ἀρετή , μάλα δέ ὁ δικαστικός τε καί ὁ νομοθετικός . δικάζω μέν γάρ τοιόσδε πολύς δίκαιος ἤ ὁ κατά ὁ τόμιον ὄμνυμι , νομοθετέω δέ , ὥσπερ ὁ Σόλων τε καί ὁ Λυκοῦργος , καί γάρ δή ἐκεῖνος ὁ γράφω νόμος δικαιοσύνη ἄρχω .