flavius-philostratus.vita-apollonii 6.20
μετὰ ταῦτα ὁ Θεσπεσίων ὥσπερ μεθιστάμενος τουτουὶ τοῦ λόγου ἤρετο τὸν Ἀπολλώνιον περὶ τῆς Λακωνικῆς μάστιγος καὶ εἰ δημοσίᾳ οἱ Λακεδαιμόνιοι παίονται · τὰς ἐξ ἀνθρώπων γε , εἶπεν ὦ Θεσπεσίων , αὐτοὶ μάλιστα οἱ ἐλευθέριοι τε καὶ εὐδόκιμοι . τοὺς δὲ οἰκέτας ἀδικοῦντας τί ἔφη ἐργάζονται ; οὐκέτʼ ἀποκτείνουσιν , εἶπεν ὡς ξυνεχώρει ποτὲ ὁ Λυκοῦργος , ἀλλʼ ἡ αὐτὴ καὶ ἐπʼ ἐκείνους μάστιξ . ἡ δὲ Ἑλλὰς πῶς ἔφη περὶ αὐτῶν γιγνώσκει ; ξυνίασιν , εἶπεν ὥσπερ ἐς τὰ Ὑακίνθια καὶ τὰς Γυμνοπαιδιάς , θεασόμενοι ξὺν ἡδονῇ τε καὶ ὁρμῇ πάσῃ . εἶτʼ οὐκ αἰσχύνονται ἔφη οἱ χρηστοὶ Ἕλληνες ἢ τοὺς αὑτῶν ποτε ἄρξαντας ὁρῶντες μαστιγουμένους ἐς τὸ κοινόν , ἢ ἀρχθέντες ὑπʼ ἀνθρώπων , οἳ μαστιγοῦνται δημοσίᾳ ; σὺ δὲ πῶς οὐ διωρθώσω ταῦτα ; φασὶ γάρ σε καὶ Λακεδαιμονίων ἐπιμεληθῆναι . ἅ γε εἶπε δυνατὸν διορθοῦσθαι , ξυνεβούλευον μὲν ἐγώ , προθύμως δʼ ἐκεῖνοι ἔπραττον , ἐλευθεριώτατοι μὲν γὰρ τῶν Ἑλλήνων εἰσί , μόνοι δʼ ὑπήκοοι τοῦ εὖ ξυμβουλεύοντος , τὸ δὲ τῶν μαστίγων ἔθος τῇ Ἀρτέμιδι τῇ ἀπὸ Σκυθῶν δρᾶται χρησμῶν , φασιν , ἐξηγουμένων ταῦτα · θεοῖς δʼ ἀντινομεῖν μανία , οἶμαι . οὐ σοφούς , Ἀπολλώνιε , ἔφη τοὺς τῶν Ἑλλήνων θεοὺς εἴρηκας , εἰ μαστίγων ἐγίγνοντο ξύμβουλοι τοῖς τὴν ἐλευθερίαν ἀσκοῦσιν . οὐ μαστίγων , εἶπεν ἀλλὰ τοῦ αἵματι ἀνθρώπων τὸν βωμὸν ῥαίνειν , ἐπειδὴ καὶ παρὰ Σκύθαις τούτων ἠξιοῦτο , σοφισάμενοι δὲ οἱ Λακεδαιμόνιοι τὸ ἀπαραίτητον τῆς θυσίας ἐπὶ τὸν τῆς καρτερίας ἀγῶνα ἥκουσιν , ἀφʼ ἧς ἐστι μήτε ἀποθνήσκειν καὶ ἀπάρχεσθαι τῇ θεῷ τοῦ σφῶν αἵματος . διὰ τί οὖν ἔφη τοὺς ξένους οὐ καταθύουσι τῇ Ἀρτέμιδι , καθάπερ ἐδικαίουν ποτὲ οἱ Σκύθαι ; ὅτι εἶπεν οὐδενὶ Ἑλλήνων πρὸς τρόπου βάρβαρα ἐξασκεῖν ἤθη . καὶ μὴν καὶ φιλανθρωπότεροι ἐδόκουν ἂν ἕνα που καὶ δύο θύοντες ἢ ξενηλασίᾳ χρώμενοι ἐς πάντας . μὴ καθαπτώμεθα , εἶπεν ὦ Θεσπεσίων , τοῦ Λυκούργου , χρὴ γὰρ ξυνιέναι τοῦ ἀνδρὸς καὶ ὅτι τὸ μὴ ἐνδιατρίβειν ἐᾶν τοὺς ξένους οὐκ ἀμιξίας αὐτῷ νοῦν εἶχεν , ἀλλὰ τοῦ ὑγιαίνειν τὰς ἐπιτηδεύσεις μὴ ἐνομιλούντων τῇ Σπάρτῃ τῶν ἔξωθεν . ἐγὼ δὲ ἄνδρας ἔφη Σπαρτιάτας ἡγούμην ἄν , οἷοι δοκεῖν ἀξιοῦσιν , εἰ συνδιαιτώμενοι τοῖς ξένοις μὴ μεθίσταντο τῶν οἴκοι , οὐ γὰρ τῷ ἀπόντων , ἀλλὰ καὶ τῷ παρόντων ὁμοίους ὁρᾶσθαι ἔδει , οἶμαι , τὰς ἀρετὰς κτᾶσθαι . οἱ δὲ καίτοι ξενηλασίαις χρώμενοι διεφθάρησαν τὰς ἐπιτηδεύσεις καὶ οἷς μάλιστα τῶν Ἑλλήνων ἀπήχθοντο , τούτοις ὅμοια πράττειν ἔδοξαν . τὰ γοῦν περὶ τὴν θάλατταν καὶ αἱ μετὰ ταῦτα ἐπιτάξεις τῶν φόρων ἀττικώτερον αὐτοῖς ἐβουλεύθη , καὶ ὑπὲρ ὧν πολεμητέα πρὸς Ἀθηναίους ᾤοντο αὐτοῖς εἶναι , ταῦτʼ ἐς τὸ καὶ αὐτοὶ δρᾶν κατέστησαν τὰ μὲν πολέμια τοὺς Ἀθηναίους νικῶντες , ὧν δὲ ἐκείνοις ἐπιτηδεύειν ἔδοξεν ἡττώμενοι . καὶ αὐτὸ δὲ τὸ τὴν ἐκ Ταύρων τε καὶ Σκυθῶν ἐσάγεσθαι δαίμονα ξένα ἦν νομιζόντων . εἰ δὲ χρησμῶν ταῦτα , τί ἔδει μάστιγος ; τί δὲ καρτερίαν ἀνδραποδώδη πλάττεσθαι ; λακωνικώτερον πρὸς θανάτου ῥώμην ἐκεῖνο ἦν , οἶμαι , Σπαρτιάτην ἔφηβον ἑκόντα ἐπὶ τοῦ βωμοῦ θύεσθαι . τουτὶ γὰρ ʽἂνʼ τὴν μὲν Σπάρτην εὐψυχοτέρους ἐδείκνυε , τὴν δὲ Ἑλλάδα ἀπῆγε τοῦ μὴ ἐς ἀντίπαλα αὐτοῖς ἀντικαθίστασθαι . εἰ δὲ ἐς τὰ πολέμια φείδεσθαι τῶν νέων εἰκὸς ἦν , ἀλλʼ ὅ γε νόμος ὁ παρὰ Σκύθαις ἐπὶ τοῖς ἑξηκοντούταις κείμενος οἰκειότερος ἦν Λακεδαιμονίοις ἐπιτηδεύειν ἢ Σκύθαις , εἰ τὸν θάνατον ἀτεχνῶς , ἀλλὰ μὴ κόμπου ἕνεκα ἐπαινοῦσι . ταῦτα οὐ πρὸς Λακεδαιμονίους εἴρηταί μοι , πρὸς δὲ σέ , Ἀπολλώνιε · εἰ γὰρ τὰ παλαιὰ νόμιμα καὶ πολιώτερα ἢ γιγνώσκειν αὐτὰ πικρῶς ἐξετάζοιμεν ἐς ἔλεγχον καθιστάμενοι τοῦ θείου , διότι αὐτοῖς χαίρουσι , πολλοὶ καὶ ἄτοποι λόγοι τῆς τοιᾶσδε φιλοσοφίας ἀναφύσονται , καὶ γὰρ ἂν καὶ τῆς Ἐλευσῖνι τελετῆς ἐπιλαβοίμεθα , διότι τό , ἀλλὰ μὴ τό , καὶ ὧν Σαμόθρᾳκες τελοῦσιν , ἐπεὶ μὴ τὸ δεῖνα , τὸ δεῖνα δὲ αὐτοῖς δρᾶται , καὶ Διονυσίων καὶ φαλλοῦ καὶ τοῦ ἐν Κυλλήνῃ εἴδους καὶ οὐκ ἂν φθάνοιμεν συκοφαντοῦντες πάντα . ἴωμεν οὖν ἐφʼ ὅ τι βούλει ἕτερον , τιμῶντες καὶ τὸν Πυθαγόρου λόγον ἡμεδαπὸν ὄντα · καλὸν γάρ , εἰ καὶ μὴ περὶ πάντων , ἀλλʼ ὑπέρ γε τῶν τοιούτων σιωπᾶν . ὑπολαβὼν δʼ ὁ Ἀπολλώνιος εἰ σπουδάσαι , εἶπεν ὦ Θεσπεσίων , ἐβούλου τὸν λόγον , πολλὰ ἄν σοι καὶ γενναῖα ἔδοξεν ἡ Λακεδαίμων λέγειν ὑπὲρ ὧν ὑγιῶς τε καὶ παρὰ πάντας ἐπιτηδεύει τοὺς Ἕλληνας , ἐπεὶ δὲ οὕτως ἀποσπουδάζεις αὐτόν , ὡς μηδὲ ὅσιον ἡγεῖσθαι τὸ ὑπὲρ τοιούτων λέγειν , ἴωμεν ἐφʼ ἕτερον λόγον πολλοῦ ἄξιον , ὡς ἐμαυτὸν πείθω · περὶ δικαιοσύνης γάρ τι ἐρήσομαι .
Lemmas: μετά οὗτος ὁ Θεσπέσιος ὥσπερ μεθίστημι οὗτος ὁ λόγος ἔρομαι ὁ Ἀπολλώνιον περί ὁ Λακωνικός μάστιξ καί εἰ δημοσίᾳ ὁ Λακεδαιμόνιος παίω · ὁ ἐκ ἄνθρωπος γε , λέγω ὦ Θεσπέσιος , αὐτός μάλα ὁ ἐλευθέριος τε καί εὐδόκιμος . ὁ δέ οἰκέτης ἀδικέω τίς φημί ἐργάζομαι ; οὐκέτι ἀποκτείνω , λέγω ὡς συγχωρέω ποτέ ὁ Λυκοῦργος , ἀλλά ὁ αὐτός καί ἐπί ἐκεῖνος μάστιξ . ὁ δέ Ἑλλάς πῶς φημί περί αὐτός γιγνώσκω ; συνέρχομαι , λέγω ὥσπερ εἰς ὁ Ὑακίνθια καί ὁ Γυμνοπαιδιαί , θεάομαι σύν ἡδονή τε καί ὁρμή πᾶς . εἶτα οὐ αἰσχύνω φημί ὁ χρηστός Ἕλλην ἤ ὁ ἑαυτοῦ ποτέ ἄρχω ὁράω μαστιγόω εἰς ὁ κοινός , ἤ ἄρχω ὑπό ἄνθρωπος , ὅς μαστιγόω δημοσίᾳ ; σύ δέ πῶς οὐ διορθόω οὗτος ; φημί γάρ σύ καί Λακεδαιμόνιος ἐπιμελέομαι . ὅς γε λέγω δυνατός διορθόω , συμβουλεύω μέν ἐγώ , πρόθυμος δέ ἐκεῖνος πράσσω , ἐλευθέριος μέν γάρ ὁ Ἕλλην εἰμί , μόνος δέ ὑπήκοος ὁ εὖ συμβουλεύω , ὁ δέ ὁ μάστιξ ἔθος ὁ Ἄρτεμις ὁ ἀπό Σκύθης δράω χρησμός , φημί , ἐξηγέομαι οὗτος · θεός δέ ἀντινομέω μανία , οἴομαι . οὐ σοφός , Ἀπολλώνιος , φημί ὁ ὁ Ἕλλην θεός λέγω , εἰ μάστιξ γίγνομαι σύμβουλος ὁ ὁ ἐλευθερία ἀσκέω . οὐ μάστιξ , λέγω ἀλλά ὁ αἷμα ἄνθρωπος ὁ βωμός ῥαίνω , ἐπειδή καί παρά Σκύθης οὗτος ἀξιόω , σοφίζω δέ ὁ Λακεδαιμόνιος ὁ ἀπαραίτητος ὁ θυσία ἐπί ὁ ὁ καρτερία ἀγών ἥκω , ἀπό ὅς εἰμί μήτε ἀποθνῄσκω καί ἀπάρχομαι ὁ θεός ὁ σφεῖς αἷμα . διά τίς οὖν φημί ὁ ξένος οὐ καταθύω ὁ Ἄρτεμις , καθά δικαιόω ποτέ ὁ Σκύθης ; ὅτι λέγω οὐδείς Ἕλλην πρός τρόπος βάρβαρος ἐξασκέω ἦθος . καί μήν καί φιλάνθρωπος δοκέω ἄν εἷς που καί δύο θύω ἤ ξενηλασία χράω εἰς πᾶς . μή καθάπτω , λέγω ὦ Θεσπέσιος , ὁ Λυκοῦργος , χρή γάρ συνίημι ὁ ἀνήρ καί ὅτι ὁ μή ἐνδιατρίβω ἐάω ὁ ξένος οὐ ἀμιξία αὐτός νόος ἔχω , ἀλλά ὁ ὑγιαίνω ὁ ἐπιτήδευσις μή ἐνομιλέω ὁ Σπάρτη ὁ ἔξωθεν . ἐγώ δέ ἀνήρ φημί Σπαρτιάτης ἡγέομαι ἄν , οἷος δοκέω ἀξιόω , εἰ συνδιαιτάομαι ὁ ξένος μή μεθίστημι ὁ οἴκοι , οὐ γάρ ὁ ἄπειμι , ἀλλά καί ὁ πάρειμι ὅμοιος ὁράω δέω , οἴομαι , ὁ ἀρετή κτάομαι . ὁ δέ καίτοι ξενηλασία χράω διαφθείρω ὁ ἐπιτήδευσις καί ὅς μάλα ὁ Ἕλλην ἀπέχθομαι , οὗτος ὅμοιος πράσσω δοκέω . ὁ γοῦν περί ὁ θάλασσα καί ὁ μετά οὗτος ἐπίταξις ὁ φόρος ἀττικός αὐτός βουλεύω , καί ὑπέρ ὅς πολεμέω πρός Ἀθηναῖος οἴομαι αὐτός εἰμί , οὗτος εἰς ὁ καί αὐτός δράω καθίστημι ὁ μέν πολέμιος ὁ Ἀθηναῖος νικάω , ὅς δέ ἐκεῖνος ἐπιτηδεύω δοκέω ἡσσάομαι . καί αὐτός δέ ὁ ὁ ἐκ Ταῦρος τε καί Σκύθης εἰσάγω δαίμων ξένος εἰμί νομίζω . εἰ δέ χρησμός οὗτος , τίς δέω μάστιξ ; τίς δέ καρτερία ἀνδραποδώδης πλάσσω ; Λακωνικός πρός θάνατος ῥώμη ἐκεῖνος εἰμί , οἴομαι , Σπαρτιάτης ἔφηβος ἑκών ἐπί ὁ βωμός θύω . οὗτος γάρ ὅς ὁ μέν Σπάρτη εὔψυχος δείκνυμι , ὁ δέ Ἑλλάς ἀπάγω ὁ μή εἰς ἀντίπαλος αὐτός ἀντικαθίστημι . εἰ δέ εἰς ὁ πολέμιος φείδομαι ὁ νέος ἔοικα εἰμί , ἀλλά ὁ γε νόμος ὁ παρά Σκύθης ἐπί ὁ ἑξηκοντούτης κεῖμαι οἰκεῖος εἰμί Λακεδαιμόνιος ἐπιτηδεύω ἤ Σκύθης , εἰ ὁ θάνατος ἄτεχνος , ἀλλά μή κόμπος ἕνεκα ἐπαινέω . οὗτος οὐ πρός Λακεδαιμόνιος λέγω ἐγώ , πρός δέ σύ , Ἀπολλώνιος · εἰ γάρ ὁ παλαιός νόμιμος καί πολιός ἤ γιγνώσκω αὐτός πικρός ἐξετάζω εἰς ἔλεγχος καθίστημι ὁ θεῖος , διότι αὐτός χαίρω , πολύς καί ἄτοπος λόγος ὁ τοιόσδε φιλοσοφία ἀναφύω , καί γάρ ἄν καί ὁ Ἐλευσίς τελετή ἐπιλαμβάνω , διότι ὁ , ἀλλά μή ὁ , καί ὅς Σαμόθρᾳξ τελέω , ἐπεί μή ὁ δεῖνα , ὁ δεῖνα δέ αὐτός δράω , καί Διονύσιον καί φαλλός καί ὁ ἐν Κυλλήνη εἶδος καί οὐ ἄν φθάνω συκοφαντέω πᾶς . ἔρχομαι οὖν ἐπί ὅς τις βούλομαι ἕτερος , τιμάω καί ὁ Πυθαγόρας λόγος ἡμεδαπός εἰμί · καλός γάρ , εἰ καί μή περί πᾶς , ἀλλά ὑπέρ γε ὁ τοιοῦτος σιωπάω . ὑπολαμβάνω δέ ὁ Ἀπολλώνιος εἰ σπουδάζω , λέγω ὦ Θεσπέσιος , βούλομαι ὁ λόγος , πολύς ἄν σύ καί γενναῖος δοκέω ὁ Λακεδαίμων λέγω ὑπέρ ὅς ὑγιής τε καί παρά πᾶς ἐπιτηδεύω ὁ Ἕλλην , ἐπεί δέ οὕτως ἀποσπουδάζω αὐτός , ὡς μηδέ ὅσιος ἡγέομαι ὁ ὑπέρ τοιοῦτος λέγω , ἔρχομαι ἐπί ἕτερος λόγος πολύς ἄξιος , ὡς ἐμαυτοῦ πείθω · περί δικαιοσύνη γάρ τις ἔρομαι .