flavius-claudius-julianus-imperator.ei-s-th-n-mhte-ra-tw-n-qew-n 4
Ἐκεῖνο δὲ ἴσως ἄξιον πυθέσθαι , πῶς τὸ κυκλικὸν σῶμα δύναται τὰς ἀσωμάτους ἔχειν αἰτίας τῶν ἐνύλων εἰδῶν . ὅτι μὲν γὰρ δίχα τούτων ὑποστῆναι τὴν γένεσιν οὐκ ἐνδέχεται , πρόδηλόν ἐστί που καὶ σαφές . τοῦ χάριν γάρ ἐστι τοσαῦτα τὰ γιγνόμενα ; πόθεν δὲ ἄρρεν καὶ θῆλυ ; πόθεν δὲ ἡ κατὰ γένος τῶν ὄντων ἐν ὡρισμένοις εἴδεσι διαφορά , εἰ μή τινες εἶεν προϋπάρχοντες καὶ προϋφεστῶτες λόγοι αἰτίαι τε ἐν παραδείγματος λόγῳ προϋφεστῶσαι ; πρὸς ἃς εἴπερ ἀμβλυώττομεν , ἔτι καθαιρώμεθα τὰ ὄμματα τῆς ψυχῆς . κάθαρσις δὲ ὀρθὴ στραφῆναι πρὸς ἑαυτὸν καὶ κατανοῆσαι , πῶς μὲν ἡ ψυχὴ καὶ ὁ ἔνυλος νοῦς ὥσπερ ἐκμαγεῖόν τι τῶν ἐνύλων εἰδῶν καὶ εἰκών ἐστιν . ἓν γὰρ οὐδέν ἐστι τῶν σωμάτων ἢ τῶν περὶ τὰ σώματα γινομένων τε καὶ θεωρουμένων ἀσωμάτων , οὗ τὴν φαντασίαν ὁ νοῦς οὐ δύναται λαβεῖν ἀσωμάτως , ὅπερ οὔποτ’ ἂν ἐποίησεν , εἰ μή τι ξυγγενὲς εἶχεν αὐτοῖς φύσει . ταῦτά τοι καὶ Ἀριστοτέλης τὴν ψυχὴν τόπον εἰδῶν ἔφη , πλὴν οὐκ ἐνεργείᾳ , ἀλλὰ δυνάμει . τὴν μὲν οὖν τοιαύτην ψυχὴν καὶ τὴν ἐπεστραμμένην πρὸς τὸ σῶμα δυνάμει ταῦτα ἔχειν ἀναγκαῖον · εἰ δέ τις ἄσχετος εἴη καὶ ἀμιγὴς ταύτῃ , τοὺς λόγους οὐκέτι δυνάμει , πάντας δὲ ὑπάρχειν ἐνεργείᾳ νομιστέον . λάβωμεν δὲ αὐτὰ σαφέστερον διὰ τοῦ παραδείγματος , ᾧ καὶ Πλάτων ἐν τῷ Σοφιστῇ πρὸς ἕτερον μὲν λόγον , ἐχρήσατο δ’ οὖν ὅμως . τὸ παράδειγμα δὲ οὐκ εἰς ἀπόδειξιν φέρω τοῦ λόγου · καὶ γὰρ οὐδὲ ἀποδείξει χρὴ λαβεῖν αὐτόν , ἀλλ’ ἐπιβολῇ μόνῃ , περὶ γὰρ τῶν πρώτων αἰτιῶν ἐστιν ἢ τῶν γε ὁμοστοίχων τοῖς πρώτοις , εἴπερ ἡμῖν ἐστιν , ὥσπερ οὖν ἄξιον νομίζειν , καὶ ὁ Ἄττις θεός . τί δὲ καὶ ποῖόν ἐστι τὸ παράδειγμα ; φησί που Πλάτων , τῶν περὶ τὴν μίμησιν διατριβόντων εἰ μὲν ἐθέλοι τις μιμεῖσθαι , ὥστε καθυφεστάναι τὰ μιμητά , ἐργώδη τε εἶναι καὶ χαλεπὴν καὶ νὴ Δία γε τοῦ ἀδυνάτου πλησίον μᾶλλον , εὔκολον δὲ καὶ ῥᾳδίαν καὶ σφόδρα δυνατὴν τὴν διὰ τοῦ δοκεῖν τὰ ὄντα μιμουμένην . ὅταν οὖν τὸ κάτοπτρον λαβόντες περιφέρωμεν ἐκ πάντων τῶν ὄντων ῥᾳδίως ἀπομαξάμενοι , δείκνυμεν ἑκάστου τοὺς τύπους . ἐκ τούτου τοῦ παραδείγματος ἐπὶ τὸ εἰρημένον μεταβιβάσωμεν τὸ ὁμοίωμα , ἵν’ ᾖ τὸ μὲν κάτοπτρον ὁ λεγόμενος ὑπὸ Ἀριστοτέλους δυνάμει τόπος εἰδῶν . Αὐτὰ δὲ χρὴ τὰ εἴδη πρότερον ὑφεστάναι πάντως ἐνεργείᾳ τοῦ δυνάμει . τῆς τοίνυν ἐν ἡμῖν ψυχῆς , ὡς καὶ Ἀριστοτέλει δοκεῖ , δυνάμει τῶν ὄντων ἐχούσης τὰ εἴδη , ποῦ πρῶτον ἐνεργείᾳ θησόμεθα ταῦτα ; πότερον ἐν τοῖς ἐνύλοις ; ἀλλ’ ἔστι γε ταῦτα φανερῶς τὰ τελευταῖα . λείπεται δὴ λοιπὸν ἀύλους αἰτίας ζητεῖν ἐνεργείᾳ προτεταγμένας τῶν ἐνύλων , αἷς παρυποστᾶσαν καὶ συμπροελθοῦσαν ἡμῶν τὴν ψυχὴν δέχεσθαι μὲν ἐκεῖθεν , ὥσπερ ἐξ ὄντων τινῶν τὰ ἔσοπτρα , τοὺς τῶν εἰδῶν ἀναγκαῖον λόγους , ἐνδιδόναι δὲ διὰ τῆς φύσεως τῇ τε ὕλῃ καὶ τοῖς ἐνύλοις τουτοισὶ σώμασιν . ὅτι μὲν γὰρ ἡ φύσις ἐστὶ δημιουργὸς τῶν σωμάτων ἴσμεν , ὡς ὅλη τις οὖσα τοῦ παντός , ἡ δὲ καθ’ ἕκαστον ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἐν μέρει , πρόδηλόν ἐστί που καὶ σαφές , ἀλλ’ ἡ φύσις ἐνεργείᾳ δίχα φαντασίας ἐν ἡμῖν , ἡ δὲ ὑπὲρ ταύτης ψυχὴ καὶ τὴν φαντασίαν προσείληφεν . εἰ τοίνυν ἡ φύσις καὶ ὧν οὐκ ἔχει τὴν φαντασίαν ἔχειν ὅμως ὁμολογεῖται τὴν αἰτίαν , ἀνθ’ ὅτου πρὸς θεῶν οὐχὶ τοῦτο αὐτὸ μᾶλλον ἔτι καὶ πρεσβύτερον τῇ ψυχῇ δώσομεν , ὅπου καὶ φανταστικῶς αὐτὸ γιγνώσκομεν ἤδη καὶ λόγῳ καταλαμβάνομεν ; εἶτα τίς οὕτως ἐστὶ φιλόνεικος , ὡς τῇ φύσει μὲν ὑπάρχειν ὁμολογεῖν τοὺς ἐνύλους λόγους , εἰ καὶ μὴ πάντας καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ ἐνεργείᾳ , ἀλλὰ δυνάμει γε πάντας , τῇ ψυχῇ δὲ μὴ δοῦναι τοῦτο αὐτό ; οὐκοῦν εἰ δυνάμει μὲν ἐν τῇ φύσει καὶ οὐκ ἐνεργείᾳ τὰ εἴδη , δυνάμει δὲ ἔτι καὶ ἐν τῇ ψυχῇ καθαρώτερον καὶ διακεκριμένως μᾶλλον , ὥστε δὴ καὶ καταλαμβάνεσθαι καὶ γινώσκεσθαι , ἐνεργείᾳ δὲ οὐδαμοῦ · πόθεν ἀναρτήσομεν τῆς ἀειγενεσίας τὰ πείσματα ; ποῦ δὲ ἑδράσομεν τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀιδιότητος κόσμου λόγους ; τὸ γάρ τοι κυκλικὸν σῶμα ἐξ ὑποκειμένου καὶ εἴδους ἐστίν . ἀνάγκη δὴ οὖν , εἰ καὶ μήποτε ἐνεργείᾳ ταῦτα δίχα ἀλλήλων , ἀλλὰ ταῖς γε ἐπινοίαις ἐκεῖνα πρῶτα ὑπάρχοντα εἶναί τε καὶ νομίζεσθαι πρεσβύτερα .
Lemmas: ἐκεῖνος δέ ἴσως ἄξιος πυνθάνομαι , πῶς ὁ κυκλικός σῶμα δύναμαι ὁ ἀσώματος ἔχω αἰτία ὁ ἔνυλος εἶδος . ὅτι μέν γάρ δίχα οὗτος ὑφίστημι ὁ γένεσις οὐ ἐνδέχομαι , πρόδηλος εἰμί ποῦ καί σαφής . ὁ χάρις γάρ εἰμί τοσοῦτος ὁ γίγνομαι ; πόθεν δέ ἄρσην καί θῆλυς ; πόθεν δέ ὁ κατά γένος ὁ εἰμί ἐν ὁρίζω εἶδος διαφορά , εἰμί μή τις εἰμί προυπάρχω καί προϋφίστημι λόγος αἰτία τε ἐν παράδειγμα λόγος προυφίστημι ; πρός ὅς εἴπερ ἀμβλύζω , ἔτι καθαίρω ὁ ὄμμα ὁ ψυχή . κάθαρσις δέ ὀρθός στρέφω πρός ἑαυτοῦ καί κατανοέω , πῶς μέν ὁ ψυχή καί ὁ ἔνυλος Νοῦς ὥσπερ ἐκμαγεῖον τίς ὁ ἔνυλος εἶδος καί εἰκών εἰμί . εἷς γάρ οὐδείς εἰμί ὁ σῶμα ἢ ὁ περί ὁ σῶμα γίγνομαι τε καί θεωρέω ἀσώματος , ὅς ὁ φαντασία ὁ Νοῦς οὐ δύναμαι λαμβάνω ἀσώματος , ὅς οὔποτε ἄν ποιέω , εἰμί μή τίς συγγενής ἔχω αὐτός φύσις . οὗτος τοι καί Ἀριστοτέλης ὁ ψυχή τόπος εἶδος φημί , πλήν οὐ ἐνέργεια , ἀλλά δύναμις . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος ψυχή καί ὁ ἐπιστρέφω πρός ὁ σῶμα δύναμις οὗτος ἔχω ἀναγκαῖος · εἰμί δέ τις ἄσχετος εἰμί καί ἀμιγής οὗτος , ὁ λόγος οὐκέτι δύναμις , πᾶς δέ ὑπάρχω ἐνέργεια νομίζω . λαμβάνω δέ αὐτός σαφής διά ὁ παράδειγμα , ὅς καί Πλάτων ἐν ὁ σοφιστής πρός ἕτερος μέν λόγος , χράω δέ οὖν ὅμως . ὁ παράδειγμα δέ οὐ εἰς ἀπόδειξις φέρω ὁ λόγος · καί γάρ οὐδέ ἀπόδειξις χράω λαμβάνω αὐτός , ἀλλά ἐπιβολή μόνος , περί γάρ ὁ πρῶτος αἰτία εἰμί ἢ ὁ γε ὁμόστοιχος ὁ πρῶτος , εἴπερ ἐγώ εἰμί , ὥσπερ οὖν ἄξιος νομίζω , καί ὁ Ἄττις θεός . τίς δέ καί ποῖος εἰμί ὁ παράδειγμα ; φημί ποῦ Πλάτων , ὁ περί ὁ μίμησις διατρίβω εἰμί μέν ἐθέλω τις μιμέομαι , ὥστε καθυφίστημι ὁ μιμητός , ἐργώδης τε ἔρχομαι καί χαλεπός καί νή Ζεύς γε ὁ ἀδύνατος πλησίος μᾶλλον , εὔκολος δέ καί ῥᾴδιος καί σφόδρα δυνατός ὁ διά ὁ δοκέω ὁ εἰμί μιμέομαι . ὅταν οὖν ὁ κάτοπτρον λαμβάνω περιφέρω ἐκ πᾶς ὁ εἰμί ῥᾴδιος ἀπομάσσω , δείκνυμι ἕκαστος ὁ τύπος . ἐκ οὗτος ὁ παράδειγμα ἐπί ὁ λέγω μεταβιβάζω ὁ ὁμοίωμα , ἵνα εἰμί ὁ μέν κάτοπτρον ὁ λέγω ὑπό Ἀριστοτέλης δύναμις τόπος εἶδος . αὐτός δέ χράω ὁ εἶδος πρότερος ὑφίστημι πάντως ἐνέργεια ὁ δύναμις . ὁ τοίνυν ἐν ἐγώ ψυχή , ὡς καί Ἀριστοτέλης δοκέω , δύναμις ὁ εἰμί ἔχω ὁ εἶδος , ποῦ πρῶτος ἐνέργεια τίθημι οὗτος ; πότερος ἐν ὁ ἔνυλος ; ἀλλά εἰμί γε οὗτος φανερός ὁ τελευταῖος . λείπω δή λοιπός ἄυλος αἰτία ζητέω ἐνέργεια προτάσσω ὁ ἔνυλος , ὅς ὑποστάζω καί συμπροέρχομαι ἐγώ ὁ ψυχή δέχομαι μέν ἐκεῖθεν , ὥσπερ ἐκ εἰμί τις ὁ ἔσοπτρον , ὁ ὁ εἶδος ἀναγκαῖος λόγος , ἐνδίδωμι δέ διά ὁ φύσις ὁ τε ὕλη καί ὁ ἔνυλος οὗτος σῶμα . ὅτι μέν γάρ ὁ φύσις εἰμί δημιουργός ὁ σῶμα οἶδα , ὡς ὅλος τις εἰμί ὁ πᾶς , ὁ δέ κατά ἕκαστος εἷς ἕκαστος ὁ ἐν μέρος , πρόδηλος εἰμί ποῦ καί σαφής , ἀλλά ὁ φύσις ἐνέργεια δίχα φαντασία ἐν ἐγώ , ὁ δέ ὑπέρ οὗτος ψυχή καί ὁ φαντασία προσλαμβάνω . εἰμί τοίνυν ὁ φύσις καί ὅς οὐ ἔχω ὁ φαντασία ἔχω ὅμως ὁμολογέω ὁ αἰτία , ἀντί ὅστις πρός θεός οὐ οὗτος αὐτός μᾶλλον ἔτι καί πρέσβυς ὁ ψυχή δίδωμι , ὅπου καί φανταστικός αὐτός γιγνώσκω ἤδη καί λόγος καταλαμβάνω ; εἶτα τίς οὕτως εἰμί φιλόνεικος , ὡς ὁ φύσις μέν ὑπάρχω ὁμολογέω ὁ ἔνυλος λόγος , εἰμί καί μή πᾶς καί κατά ὁ αὐτός ἐνέργεια , ἀλλά δύναμις γε πᾶς , ὁ ψυχή δέ μή δίδωμι οὗτος αὐτός ; οὐκοῦν εἰμί δύναμις μέν ἐν ὁ φύσις καί οὐ ἐνέργεια ὁ εἶδος , δύναμις δέ ἔτι καί ἐν ὁ ψυχή καθαρός καί διακεκριμένως μᾶλλον , ὥστε δή καί καταλαμβάνω καί γιγνώσκω , ἐνέργεια δέ οὐδαμοῦ · πόθεν ἀναρτάω ὁ ἀειγενεσία ὁ πεῖσμα ; ποῦ δέ ἑδράζω ὁ ὑπέρ ὁ ἀιδιότης κόσμος λόγος ; ὁ γάρ τοι κυκλικός σῶμα ἐκ υποκείμενος καί εἶδος εἰμί . ἀνάγκη δή οὖν , εἰμί καί μήποτε ἐνέργεια οὗτος δίχα ἀλλήλων , ἀλλά ὁ γε ἐπίνοια ἐκεῖνος πρῶτος ὑπάρχω εἰμί τε καί νομίζω πρέσβυς .