evagrius-scholasticus.historia-ecclesiastica 1.21
Ἔνθεν τοίνυν ἡ Εὐδοκία ἐν Ἱεροσολύμοις δὶς ἀφικνεῖται . Καὶ ὅτου μὲν χάριν ἢ τί πρωτοτύπως ὥς φασι βουλομένη , τοῖς ἱστορήσασι καταλειπτέον , εἰ καὶ μὴ ἀληθίζεσθαί μοι δοκοῦσιν . Ὅμως δ’ οὖν ἀνὰ τὴν ἁγίαν Χριστοῦ πόλιν γενομένη πολλὰ πρὸς τιμῆς τοῦ σωτῆρος πέπραχε θεοῦ , ὥστε καὶ εὐαγῆ δείμασθαι φροντιστήρια καὶ τὰς καλουμένας λαύρας · ἐν οἷς ἡ μὲν δίαιτα διάφορος , ἡ δέ γε πολιτεία εἰς ἕνα τελευτᾷ θεοφιλῆ σκοπόν . Οἱ μὲν γὰρ ἀγεληδὸν ζῶντες οὐδενὶ τῶν ἐς γῆν βριθόντων κρατοῦνται · οὐ χρυσὸς γὰρ αὐτοῖς ἐστι , τί δ’ ἂν φαίην χρυσός , ὅτε οὔτε ἰδική τις ἐσθὴς οὐδέ τι τῶν ἐδωδίμων . Ὃ γὰρ νῦν τις ἀμπέχεται τριβώνιον ἢ ἐξωμίδα , τοῦτο μετὰ σμικρὸν ἕτερος ἀμφιέννυται , ὡς καὶ τὴν πάντων ἐσθῆτα ἑνὸς εἶναι δοκεῖν καὶ τὴν ἑνὸς ἁπάντων . Καὶ κοινὴ τράπεζα παρατίθεται οὐκ ὄψοις κεκαρυκευμένη οὐδέ τινι τῶν ἄλλων ἡδυσμάτων , λαχάνοις δὲ καὶ ὀσπρίοις μόνοις δεξιουμένη εἰς τοσοῦτον χορηγουμένοις ὅσον ἀποζῆν καὶ μόνον . Κοινὰς δὲ τὰς πρὸς θεὸν λιτὰς διημερεύουσί τε καὶ διανυκτερεύουσιν , οὕτω σφᾶς ἐκθλίβοντες , οὕτω τοῖς πόνοις πιέζοντες ὡς τάφων ἄνευ νεκροὺς αὐτοὺς δοκεῖν ὑπὲρ γῆν ὁρᾶν.Οἳ πολλάκις μὲν καὶ τὰς καλουμένας ὑπερθεσίμους πράττουσι διήμεροι καὶ τριήμεροι τὰς νηστείας ἐκτελοῦντες , εἰσὶ δὲ οἳ καὶ πεμπταῖοι ἢ καὶ πρός , καὶ μόλις τῆς ἀναγκαίας μεταλαμβάνουσι τροφῆς . Ἕτεροι δὲ αὖ πάλιν ἀπ’ ἐναντίας ἰόντες μόνους ἑαυτοὺς καθειργνύουσιν ἐν οἰκίσκοις τοσοῦτον εὖρος , τοσοῦτον ὕψος ἔχουσιν ὡς μηδὲ τὰ σώματα ἀνορθοῦν , μηδὲ μὴν ἐπ’ ἀδείας τὰς κλίσεις ποιεῖσθαι , σπηλαίοις προσκαρτεροῦντες καὶ ταῖς ὀπαῖς τῆς γῆς , κατὰ τὴν τοῦ ἀποστόλου φωνήν . Ἄλλοι σύνοικοι θηρίοις γινόμενοι καί τισι τῆς γῆς ἀτεκμάρτοις ἐνδομυχοῖς τὰς πρὸς τὸν θεὸν ἐντεύξεις ποιοῦνται . Ἀτὰρ καὶ ἕτερον εἶδος αὐτοῖς ἐπενοήθη , πάσης ἀνδρείας τε καὶ καρτερίας δύναμιν ἐκβαῖνον . Ἐς ἔρημον γὰρ κεκαυμένην σφᾶς αὐτοὺς ἀφέντες καὶ μόνα τὰ τῆς φύσεως ἀναγκαῖα περιστείλαντες , ἄνδρες τε καὶ γύναια , τὸ λοιπὸν σῶμα γυμνὸν κρυμνοῖς τε ἐξαισίοις ἀέρων τε πυρακτώσεσιν ἐπιτρέπουσιν , ἐπ’ ἴσης θάλπους τε καὶ ψύχους περιορῶντες . Καὶ τὰς μὲν τῶν ἀνθρώπων τροφὰς τέλεον ἀποσείονται , νέμονται δὲ τὴν γῆν — βοσκοὺς καλοῦσι — μόνον τὸ ζῆν ἐντεῦθεν ποριζόμενοι , ὥστε χρόνῳ καὶ θηρίοις συναφομοιοῦσθαι,τῆς τε ἰδέας αὐτοῖς παρατραπείσης , τῆς τε γνώμης λοιπὸν οὐ συμβαινούσης ἀνθρώποις · οὓς καὶ διδράσκουσιν ἰδόντες , καὶ διωκόμενοι ἢ τῇ ὠκύτητι τῶν ποδῶν , ἤ τινι τῶν ἐπὶ γῆς δυσόδων χωρίων τὸ λαθεῖν ἑαυτοῖς πορίζονται . Λέξω δὲ καὶ ἕτερον , ὃ μικροῦ με διέλαθε , καίτοι τὰ πρεσβεῖα κατὰ πάντων ἔχον . Εἰσὶ μὲν ἐλάχιστοι , εἰσὶ δ’ οὖν ὅμως , οἳ ἐπὰν διὰ τῆς ἀρετῆς τοῦ ἀπαθεῖς εἶναι τύχωσιν , εἰς κόσμον ἐπανίασιν ἐν μέσοις τοῖς θορύβοις · καὶ παραφόρους σφᾶς ἀπαγγέλλοντες , οὕτω τὴν κενοδοξίαν καταπατοῦσιν , ὃν τελευταῖον χιτῶνα κατὰ Πλάτωνα τὸν σοφὸν ἡ ψυχὴ πέφυκεν ἀποτίθεσθαι , οὕτω τὸ ἀπαθῶς ἐσθίειν φιλοσοφοῦσι , κἂν παρὰ καπήλοις ἢ παλιγκαπήλοις δεήσοι , οὐ τόπον , οὐ πρόσωπον , οὐδέ τι τῶν πάντων ἐγκαλυπτόμενοι · καὶ βαλανείοις δὲ συχνοῖς ὁμιλοῦσι , τὰ πολλὰ γυναιξὶ συναλιζόμενοι καὶ συλλουόμενοι , οὕτω τῶν παθῶν περιγενόμενοι ὡς καὶ τῆς φύσεως τυραννῆσαι , καὶ μηδὲ τῇ ὄψει , μηδὲ τῇ ἁφῇ , μηδὲ μὴν αὐτῇ τῇ περιπλοκῇ τοῦ θήλεος πρὸς τὴν ἰδίαν ἀποκριθῆναι φύσιν · μετὰ ἀνδρῶν δὲ ἄνδρας εἶναι , μετὰ γυναικῶν τ’ αὖ γυναῖκας , ἑκατέρας τε μετέχειν ἐθέλειν φύσεως καὶ μὴ μιᾶς εἶναι . Συνελόντι τοίνυν εἰπεῖν , ἐν τούτῳ τῷ παναρίστῳ καὶ θεοφόρῳ βίῳ ἡ ἀρετὴ τῇ φύσει ἀντινομοθετεῖ οἰκείους πηξαμένη νόμους , ὥστε μηδενὸς αὐτῶν τῶν ἀναγκαίων μεταδιδόναι ὅσα γε κορεσθῆναι · πεινῆν δὲ αὐτοῖς καὶ διψῆν ὁ σφῶν ἐγκελεύεται νόμος , περιστέλλειν τε τὸ σῶμα τοσοῦτο μόνον ὅσον ἡ ἀνάγκη βιάζεται . Οὕτως τε αὐτοῖς ἡ δίαιτα ἀκριβέσιν ἀντιταλαντεύεται ζυγοῖς ὡς ἐκ διαμέτρου χωροῦσιν αὐτοῖς τὴν ῥοπὴν ἀνεπαίσθητον εἶναι , καὶ ταῦτά γε πολὺ διεστῶσαν . Τοσοῦτον γὰρ αὐτοῖς τὰ ἐναντία κέκραται , τῆς θείας τὰ ἄμικτα συναγούσης καὶ αὖ πάλιν διαιρούσης χάριτος , ὥστε ζωὴν ἐν αὐτοῖς καὶ νέκρωσιν συνοικεῖν , τἀναντία καὶ τῇ φύσει καὶ τοῖς πράγμασιν . Ἔνθα μὲν γὰρ πάθος , νεκροὺς εἶναι δεῖ καὶ τῶν τάφων εἴσω · ἔνθα δὲ πρὸς θεὸν ἱκετεία , ῥωμαλέους τὸ σῶμα , σφριγῶντας τὴν ἀκμήν , κἂν ἔξωροι τὴν ἡλικίαν ὦσι . Καὶ οὕτως αὐτοῖς ἑκάτερος συμπλέκεται βίος , ὥστε ἀμέλει καὶ τὴν σάρκα τέλεον ἀποθέμενοι ζῶσιν ἀεὶ καὶ τοῖς ζῶσι συναλίζονται , σώμασί τε ἄκη προσφέροντες καὶ τὰς τῶν ἱκετευόντων φωνὰς τῷ θεῷ προσάγοντες , τά τε ἄλλα ὁμοίως τῇ προτέρᾳ βιοτῇ διεκτελοῦντες , ὅσα μὴ τῶν ἀναγκαίων δεῖσθαι ἢ τόπῳ περιορίζεσθαι , πάντων δὲ ἀκούειν καὶ πᾶσι συγγίνεσθαι . Εἰσὶ δὲ γονάτων αὐτοῖς συχναὶ καὶ ἀδιάκοποι κλίσεις ἐπαναστάσεις τε σύντονοι , μόνης τῆς ἐφέσεως ἀναζωπυρούσης αὐτοῖς τὴν ἡλικίαν καὶ τὴν ἑκούσιον ἀσθένειαν · ἄσαρκοί τινες ἀθληταί , ἀναίματοι παλαισταί , οἵ γε πανδαισίαν τε καὶ τρυφὴν τὴν νηστείαν ἔχοντες,καὶ τράπεζαν διακορῆ τὸ μηδενὸς ὡς οἷόν τε ἀπογεύεσθαι . Ὁπόταν ξένος παρ’ αὐτοὺς ἀφίκηται κἂν ἐξ ἑωθινοῦ , οὕτω πάλιν ταῖς φιλοφροσύναις καὶ τῇ φιλοτησίᾳ δεξιοῦνται , ἕτερον εἶδος νηστείας ἐπινοήσαντες τὸ αὖ μὴ βουλόμενοι ἐσθίειν , ὡς ἔκπληξιν τὸ πρᾶγμα καθεστάναι , πόσων εἰς τροφὴν αὐτάρκη δεόμενοι οὕτω κομιδῇ βραχέσιν ἀρκοῦνται · ἐχθροὶ τῶν ἰδίων βουλήσεων καὶ τῆς φύσεως , ἔκδοτοι τοῖς τῶν πέλας θελήμασιν , ἵνα διὰ πάντων αὐτοῖς τὸ ἡδὺ τῆς σαρκὸς ἐξωσθείη , καὶ ψυχὴ διακυβερνῴη τὰ κάλλιστα καὶ θεὸν ἀρέσκοντα νουνεχῶς ἐκλεγομένη τε καὶ περισώζουσα·μακάριοι τῆς ἐνταῦθα διαίτης , μακαριώτεροι τῆς ἐντεῦθεν μεταστάσεως , ἐς ἣν διὰ παντὸς χαίνουσι τὸν ποθούμενον αὐτοῖς ἰδεῖν ἐπειγόμενοι .
Lemmas: ἔνθεν τοίνυν ὁ Εὐδοκία ἐν Ἱερουσαλήμ δίς ἀφικνέομαι . καί ὅστις μέν χάρις ἢ τίς πρωτότυπος ὅς φημί βούλομαι , ὁ ἱστορέω καταλειπτέον , εἰμί καί μή ἀληθίζω ἐγώ δοκέω . ὅμως δέ οὖν ἀνά ὁ ἅγιος Χριστός πόλις γίγνομαι πολύς πρός τιμή ὁ σωτήρ πράσσω θεός , ὥστε καί εὐαγής δέμω φροντιστήριον καί ὁ καλέω λαύρα · ἐν ὅς ὁ μέν δίαιτα διάφορος , ὁ δέ γε πολιτεία εἰς εἷς τελευτάω θεοφιλής σκοπός . ὁ μέν γάρ ἀγεληδόν ζῶ οὐδείς ὁ εἰς γῆ βρίθω κρατέω · οὖον χρυσός γάρ αὐτός εἰμί , τίς δέ εἄν φημί χρυσός , ὅτε οὔτε ιδικός τις ἐσθής οὐδέ τίς ὁ ἐδώδιμος . ὅς γάρ νῦν τις ἀμπέχω τρίβω ἢ ἐξωμίς , οὗτος μετά μικρός ἕτερος ἀμφιέννυμι , ὡς καί ὁ πᾶς ἐσθής εἷς εἰμί δοκέω καί ὁ εἷς ἅπας . καί κοινός τράπεζα παρατίθημι οὐ ὄψον καρυκευμένος οὐδέ τις ὁ ἄλλος ἥδυσμα , λάχανον δέ καί ὄσπριον μόνος δεξιόομαι εἰς τοσοῦτος χορηγέω ὅσος ἀποζῶ καί μόνος . Κοινός δέ ὁ πρός θεός λιτή διημερεύω τε καί διανυκτερεύω , οὗτος σφεῖς ἐκθλίβω , οὗτος ὁ πόνος πιέζω ὡς τάφος ἄνευ νεκρός αὐτός δοκέω ὑπέρ γῆ Ορᾶν πολλάκις μέν καί ὁ καλέω ὑπέρθεσμος πράσσω διήμερος καί τριήμερος ὁ νηστεία ἐκτελέω , εἰμί δέ ἕ καί πεμπταῖος ἢ καί πρός , καί μόλις ὁ ἀναγκαῖος μεταλαμβάνω τροφή . ἕτερος δέ αὖος πάλιν ἀπό ἐναντίος εἶμι μόνος ἑαυτοῦ καθειργνύω ἐν οἰκίσκος τοσοῦτος εὖρος , τοσοῦτος ὕψος ἔχω ὡς μηδέ ὁ σῶμα ἀνορθόω , μηδέ μήv ἐπί ἄδεια ὁ κλίσις ποιέω , σπήλαιον προσκαρτερέω καί ὁ ὀπή ὁ γῆ , κατά ὁ ὁ ἀπόστολος φωνή . ἄλλος σύνοικος θηρίον γίγνομαι καί τις ὁ γῆ ἀτέκμαρτος ἐνδομυχέω ὁ πρός ὁ θεός ἔντευξις ποιέω . ἀτάρ καί ἕτερος εἶδος αὐτός ἐπινοέω , πᾶς ἀνδρεῖος τε καί καρτερία δύναμις ἐκβαίνω . ἐς ἐρῆμος γάρ καίω σφεῖς αὐτός ἀφίημι καί μόνος ὁ ὁ φύσις ἀναγκαῖος περιστέλλω , ἀνήρ τε καί γύναιον , ὁ λοιπός σῶμα γυμνός κρυμνός τε ἐξαίσιος ἀήρ τε πυράκτωσις ἐπιτρέπω , ἐπί ἴσος θάλπος τε καί ψῦχος περιοράω . καί ὁ μέν ὁ ἄνθρωπος τροφή τελέω ἀποσείω , νέμω δέ ὁ γῆ — βοσκός καλέω — μόνος ὁ ζῶ ἐντεῦθεν πορίζω , ὥστε χρόνος καί θηρίον συναφομοιόω τε ἰδέα αὐτός παρατρέπω , ὁ τε γνώμη λοιπός οὖον συμβαίνω ἄνθρωπος · ὅς καί διδράσκω ὁράω , καί διώκω ἢ ὁ ὠκύτης ὁ πούς , ἤ τις ὁ ἐπί γῆ δυσοδέω χωρίον ὁ λανθάνω ἑαυτοῦ πορίζω . λέγω δέ καί ἕτερος , ὅς μικρός ἐγώ διαλανθάνω , καίτοι ὁ πρεσβεῖον κατά πᾶς ἔχω . εἰσί μέν μικρός , εἰμί δέ οὖν ὅμως , ἕ ἐπάν διά ὁ ἀρετή ὁ ἀπαθής εἰμί τυγχάνω , εἰς κόσμος ἐπάνειμι ἐν μέσος ὁ θόρυβος · καί παράφορος σφεῖς ἀπαγγέλλω , οὗτος ὁ κενοδοξία καταπατέω , ὅς τελευταῖος χιτών κατά Πλάτων ὁ σοφός ὁ ψυχή φύω ἀποτίθημι , οὗτος ὁ ἀπαθής ἐσθίω φιλοσοφέω , κἀν παρά κάπηλος ἢ παλιγκάπηλος δήω , οὖον τόπος , οὖον πρόσωπον , οὐδέ τίς ὁ πᾶς ἐγκαλύπτω · καί βαλανεῖον δέ συχνός ὁμιλέω , ὁ πολύς γυνή συναλιζόμενος καί συλλούομαι , οὗτος ὁ πάθος περιγίγνομαι ὡς καί ὁ φύσις τυραννέω , καί μηδέ ὁ ὁράω , μηδέ ὁ ἁφή , μηδέ μήv αὐτός ὁ περιπλοκή ὁ θῆλυς πρός ὁ ἴδιος ἀποκρίνω φύσις · μετά ἀνήρ δέ ἀνήρ εἰμί , μετά γυνή τε αὖος γυνή , ἑκάτερος τε μετέχω ἐθέλω φύσις καί μή εἷς εἰμί . συναιρέω τοίνυν εἶπον , ἐν οὗτος ὁ πανάριστος καί θεοφορέω βίος ὁ ἀρετή ὁ φύσις ἀντινομοθετέω οἰκεῖος πήγνυμι νόμος , ὥστε μηδείς αὐτός ὁ ἀναγκαῖος μεταδίδωμι ὅσος γε κορέννυμι · πεινάω δέ αὐτός καί διψάω ὁ σφεῖς ἐγκελεύω νόμος , περιστέλλω τε ὁ σῶμα τοσοῦτος μόνος ὅσος ὁ ἀνάγκη βιάζομαι . οὕτως τε αὐτός ὁ δίαιτα ἀκριβής ἀντιταλαντεύω ζυγόν ὡς ἐκ διάμετρος χωρέω αὐτός ὁ ῥοπή ἀνεπαίσθητος εἰμί , καί οὗτος γε πολύς διίστημι . τοσοῦτος γάρ αὐτός ὁ ἐναντίος κεράννυμι , ὁ θεῖος ὁ ἄμικτος συνάγω καί αὖος πάλιν διαιρέω χάρις , ὥστε ζωή ἐν αὐτός καί νέκρωσις συνοικέω , τἀναντία καί ὁ φύσις καί ὁ πρᾶγμα . ἔνθα μέν γάρ πάθος , νεκρός εἰμί δεῖ καί ὁ τάφος εἴδομαι · ἔνθα δέ πρός θεός Ἱκεσία , ῥωμαλέος ὁ σῶμα , σφριγάω ὁ ἀκμή , κἀν ἔξωρος ὁ ἡλικία εἰμί . καί οὕτως αὐτός ἑκάτερος συμπλέκω βίος , ὥστε ἀμελέω καί ὁ σάρξ τελέω ἀποτίθημι ζῶ ἀεί καί ὁ ζῶ συναλίζω , σῶμα τε ἄκος προσφέρω καί ὁ ὁ ἱκετεύω φωνή ὁ θεός προσάγω , ὁ τε ἄλλος ὁμοίως ὁ πρότερος βιοτή διεκτελέω , ὅσος μή ὁ ἀναγκαῖος δήω ἢ τόπος περιορίζω , πᾶς δέ ἀκούω καί πᾶς συγγίγνομαι . εἰσί δέ γόνυ αὐτός συχνός καί αδιάκοπος κλίσις ἐπανάστασις τε σύντονος , μόνος ὁ ἔφεσις ἀναζωπυρέω αὐτός ὁ ἡλικία καί ὁ ἑκούσιος ἀσθένεια · ἄσαρκος τις ἀθλητής , ἀναίματος παλαιστής , ὁ γε πανδαισία τε καί τρυφή ὁ νηστεία ἔχοντες,καὶ τράπεζα διακορέω ὁ μηδείς ὡς οἷος τε ἀπογεύω . ὁπόταν ξένος παρά αὐτός ἀφικνέομαι κἀν ἐκ ἑωθινός , οὗτος πάλιν ὁ φιλοφροσύνη καί ὁ φιλοτήσιος δεξιόομαι , ἕτερος εἶδος νηστεία ἐπινοέω ὁ αὖος μή βούλομαι ἐσθίω , ὡς ἔκπληξις ὁ πρᾶγμα καθίστημι , πόσος εἰς τροφή αὐτάρκης δήω οὗτος κομιδή βραχύς ἀρκέω · ἐχθρός ὁ ἴδιος βούλησις καί ὁ φύσις , ἔκδοτος ὁ ὁ πέλας θέλημα , ἵνα διά πᾶς αὐτός ὁ ἡδύς ὁ σάρξ ἐξωθέω , καί ψυχή διακυβερνάω ὁ καλῶς καί θεός ἀρέσκω νουνεχής ἐκλέγω τε καί περισῴζω ὁ ἐνταῦθα δίαιτα , μακάριος ὁ ἐντεῦθεν μετάστασις , εἰς ὅς διά πᾶς χαίνω ὁ ποθέω αὐτός ὁράω ἐπείγω .