evagrius-scholasticus.historia-ecclesiastica 4.31
Ἀνέστησε δὲ καὶ κατὰ τὴν Κωνσταντίνου πολλοὺς μὲν ἐς κάλλος ἐξησκημένους τῷ θείῳ καὶ τοῖς ἁγίοις σηκούς . Ἐδομήσατο δὲ μέγα τι καὶ ἀπαράβλητον χρῆμα , οὐχ ἱστορηθὲν πώποτε , τὸν μέγιστον τῆς ἐκκλησίας νηόν , εὐπρεπῆ τε καὶ ἔνδοξον καὶ λόγου δύναμιν ἐκβαίνοντα.Καὶ πειράσομαι δὲ ὡς ἂν οἷός τε ὦ χωρογραφῆσαι τὸ τέμενος . Θόλος ἐστὶν ὁ τῶν ἀνακτόρων νηὸς τέτταρσι μετεωριζομένη ψαλίσιν , ἐς τοσοῦτον ὕψος ἐπαιρομένη ὡς ἔνερθεν μὲν τοῖς ἀτενίζουσι δυσέφικτον εἶναι τοῦ ἡμισφαιρίου τὴν ἀποπεράτωσιν , ὕπερθε δὲ τοὺς γινομένους μηδαμῆ πειρᾶσθαι , εἰ καὶ μάλα τολμητής τις εἴη , ὑπερκύπτειν καὶ ἐς τὸν πυθμένα τὰς ὄψεις παραπέμπειν . Αἱ δὲ ψαλίδες κεναὶ ἐξ ἐδάφους μέχρι τῆς καλύπτρας τῆς ὀροφῆς ἐπαίρονται . Ἐν δεξιᾷ δὲ καὶ κατὰ τὸ εὐώνυμον κίονες αὐταῖς παρατετάχαται ἐκ Θεσσάλου λίθου πεποιημένοι,ὑπερῷά τε μετεωρίζουσιν ἑτέροις παραπλησίοις κίοσι , προκύπτειν τοῖς βουλομένοις διδόντες ἐς τὰ τελούμενα · ὅθεν καὶ ἡ βασιλὶς παροῦσα ταῖς ἑορταῖς τῇ ἱερουργίᾳ τῶν μυστηρίων ἐφίσταται . Αἱ δὲ πρὸς ἀνίσχοντα καὶ δυόμενον ἥλιον οὕτως ἀφείθησαν , οὐδενὸς ἐμποδὼν τῷ θαύματι τοῦ τηλικούτου μεγέθους γινομένου . Στοαὶ δὲ τῶν λελεγμένων ὑπερῴων ἔνερθε κίοσι καὶ ψαλίσι σμικραῖς τοσοῦτον ἔργον ἀποπερατοῦσαι . Ὡς ἂν δὲ καὶ τὸ θαῦμα τῆς οἰκοδομίας τρανότερον ᾖ , καὶ τοὺς πόδας συνεῖδον ἐνθεῖναι τοῦ τε μήκους τοῦ τε εὔρους τοῦ τε ὕψους καὶ τῶν ψαλίδων τό τε διάκενον τό τε ὕψος , ἔχοντας ὧδε · ἔστιν μὲν οὖν τὸ μῆκος ἐκ τῆς καταντικρὺ θύρας τῆς ἱερᾶς κόγχης ἔνθα τὰ τῆς ἀναιμάκτου καλλιερεῖται θυσίας , μέχρις αὐτῆς , ποδῶν ἑκατὸν ἐνενήκοντα · τὸ δέ γε εὖρος κατὰ βορρᾶν καὶ νότον ποδῶν ἑκατὸν πεντεκαίδεκα · τὸ δὲ βάθος ἀπὸ τοῦ κέντρου τοῦ ἡμισφαιρίου μέχρις ἐδάφους ποδῶν ἑκατὸν ὀγδοήκοντα · καὶ τῶν ψαλίδων , τὸ μὲν ἑκάστης εὖρος ποδῶν , τὸ δέ γε μῆκος ἀπὸ ἀνατολῶν εἰς δύσιν πόδες διακοσίων ἑξήκοντα · τὸ δὲ πλάτος τοῦ ἐμφώτου αὐτῶν ποδῶν ἑβδομήκοντα πέντε · εἰσὶ δὲ καὶ πρὸς δυόμενον ἥλιον ἐκπρεπεῖς ἕτεραι δύο στοαί , καὶ πάντοθεν ὑπαίθριοι αὐλαὶ εἰς κάλλος ἐξησκημέναι . Εἴργασται δὲ αὐτῷ καὶ ὁ τῶν θεσπεσίων ἀποστόλων νηὸς οὐκ ἐθέλων ἑτέρῳ τὰ πρωτεῖα διδόναι · ἐν ᾧ οἵ τε βασιλεῖς οἵ τε ἱερωμένοι τῆς νενομισμένης ταφῆς τυγχάνουσι . Περὶ μὲν οὖν τούτων καὶ τῶν τοιούτων ἁμωσγέπως εἰπεῖν τοιαῦτα .
Lemmas: ἀνίστημι δέ καί κατά ὁ Κωνσταντῖνος πολύς μέν εἰς κάλλος ἐξασκέω ὁ θεῖον καί ὁ ἅγιος σηκός . δομέω δέ μέγας τίς καί ἀπαράβλητος χρῆμα , οὐ ἱστορέω πώποτε , ὁ μέγας ὁ ἐκκλησία ναός , εὐπρεπής τε καί ἔνδοξος καί λόγος δύναμις ἐκβαίνω πειράζω δέ ὡς εἄν οἷος τε εἰμί χωρογραφέω ὁ τέμενος . Θόλος εἰμί ὁ ὁ ἄναξ ναός τέσσαρες μετεωρίζω ψαλίς , εἰς τοσοῦτος ὕψος ἐπαίρω ὡς νέρθεν μέν ὁ ἀτενίζω δυσέφικτος εἰμί ὁ ἡμισφαίριον ὁ ἀποπεράτωσις , ὕπερθεν δέ ὁ γίγνομαι μηδαμῆ πειράω , εἰμί καί μάλα τολμητής τις εἰμί , ὑπερκύπτω καί εἰς ὁ πυθμήν ὁ ὄψις παραπέμπω . ὁ δέ ψαλίς κενός ἐκ ἔδαφος μέχρι ὁ καλύπτρα ὁ ὀροφή ἐπαίρω . ἐν δεξιός δέ καί κατά ὁ εὐώνυμος κίων αὐτός παρατάσσω ἐκ Θέσσαλος λίθος πεποιημένοι,ὑπερῷά τε μετεωρίζω ἕτερος παραπλήσιος κίων , προκύπτω ὁ βούλομαι δίδωμι εἰς ὁ τελέω · ὅθεν καί ὁ βασιλίς πάρειμι ὁ ἑορτή ὁ ἱερουργία ὁ μυστήριον ἐφίστημι . ὁ δέ πρός ἀνά-ἴσχω καί δύο ἥλιος οὕτως ἀφίημι , οὐδείς ἐμποδών ὁ θαῦμα ὁ τηλικόσδε μέγεθος γίγνομαι . Στοά δέ ὁ λέγω3 ὑπερῷος νέρθεν κίων καί ψαλίς μικρός τοσοῦτος ἔργον αποπερατουω . ὡς εἄν δέ καί ὁ θαῦμα ὁ οἰκοδομία τρανής εἰμί , καί ὁ πούς συνεῖδον ἐντίθημι ὁ τε μῆκος ὁ τε εὖρος ὁ τε ὕψος καί ὁ ψαλίς ὁ τε διάκενος ὁ τε ὕψος , ἔχω ὧδε · εἰμί μέν οὖν ὁ μῆκος ἐκ ὁ καταντικρύ θύρα ὁ ἱερός κόγχη ἔνθα ὁ ὁ αναίμακτος καλλιερέω θυσία , μέχρι αὐτός , πούς ἑκατόν ἐνενήκοντα · ὁ δέ γε εὖρος κατά Βορέας καί νότος πούς ἑκατόν πεντεκαίδεκα · ὁ δέ βάθος ἀπό ὁ κέντρον ὁ ἡμισφαίριον μέχρι ἔδαφος πούς ἑκατόν ὀγδοήκοντα · καί ὁ ψαλίς , ὁ μέν ἕκαστος εὖρος πούς , ὁ δέ γε μῆκος ἀπό ἀνατολή εἰς δύσις πούς διακόσιοι ἑξήκοντα · ὁ δέ πλάτος ὁ ἔμφωτον αὐτός πούς ἑβδομήκοντα πέντε · εἰμί δέ καί πρός δύο ἥλιος ἐκπρεπής ἕτερος δύο στοά , καί πάντοθεν ὑπαίθριος αὐλή εἰς κάλλος ἐξασκέω . ἐργάζομαι δέ αὐτός καί ὁ ὁ θεσπέσιος ἀπόστολος ναός οὐ ἐθέλω ἕτερος ὁ πρωτεῖος δίδωμι · ἐν ὅς ὁ τε βασιλεύς ὁ τε ἱερόω ὁ νομίζω ταφή τυγχάνω . περι μέν οὖν οὗτος καί ὁ τοιοῦτος ἀμῶς εἶπον τοιοῦτος .