evagrius-scholasticus.historia-ecclesiastica 5.14
Τοῖς τοίνυν κακῶς συλλεγεῖσι χρήμασι ἐς δέον χρησάμενος , τὰ πρὸς τὸν πόλεμον ἐξηρτύετο · καὶ τοσοῦτον ἀγείρει στρατὸν ἀνδρῶν ἡρώων , ἔκ τε τῶν ὑπὲρ τὰς Ἄλπεις ἐθνῶν τὰ ἀμφὶ τὸν Ῥῆνον ἀριστίνδην στρατολογήσας , τά τε ἐντὸς τῶν Ἄλπεων , Μασσαγετῶν τε καὶ ἑτέρων Σκυθικῶν γενῶν , καὶ τὰ περὶ Παιονίαν , καὶ Μυσούς , καὶ Ἰλλυριούς , καὶ Ἰσαύρους , ὡς σύνεγγυς πεντήκοντα καὶ ἑκατὸν χιλιάδων ἴλας ἱππέων ἀρίστων ἐγκαταστήσασθαι , ἐξῶσαί τε τὸν Χοσρόην , μετὰ τὴν Δάρας ἅλωσιν εὐθὺς ἀνὰ τὸ θέρος ἐπὶ τὴν Ἀρμενίαν ἐλάσαντα , ἐκεῖθέν τε τὰς ὁρμὰς ἐπὶ τὴν Καίσαρος ἔχοντα , ἣ τῶν Καππαδοκῶν ἄρχει καὶ τῶν αὐτόσε πόλεων προκάθηται . Ὅς τοσοῦτον ὑπερεφρόνει τὴν Ῥωμαίων ἀρχήν , ὅτι γε πρεσβευσαμένου τοῦ Καίσαρος , οὐκ ἠξίου τῆς ὡς αὐτὸν ἐσόδου τοῖς πρέσβεσι μεταδοῦναι , ἕπεσθαι δὲ τούτοις διεκελεύετο μέχρι τῆς Καίσαρος · ἐκεῖσε γὰρ περὶ τῆς πρεσβείας διασκοπεῖν ἔλεγεν.Ὡς γοῦν ἀντιμέτωπον εἶδε τὸ Ῥωμαίων στράτευμα ὑπὸ Ἰουστινιανῷ ταττόμενον τἀδελφῷ Ἰουστίνου τοῦ πρὸς Ἰουστίνου δειλαίως ἀνῃρημένου , ἀκριβῶς ἐξωπλισμένον , τό τε ἐνυάλιον τὰς σάλπιγγας ἠχούσας , καὶ τὰ σημεῖα πρὸς μάχην αἰρόμενα , τόν τε στρατιώτην φονῶντα καὶ θυμοῦ μετὰ τῆς εἰς ἄγαν εὐκοσμίας πνέοντα , ἵππον τε τοσαύτην καὶ τοιαύτην ἣν οὐδεὶς πώποτε βασιλέων ἐφαντάσθη , πολλά γε ἐπιθειάσας ἀνῴμωξε μύχιον πρὸς τὸ ἄνελπι καὶ ἀδόκητον , καὶ μάχης οὐκ ἤθελεν ἄρχειν . Ἀναβαλλομένῳ δὲ αὐτῷ καὶ διαμέλλοντι καὶ τὸν καιρὸν τρίβοντι καὶ σοφιζομένῳ τὴν μάχην , ἔπεισι Κοῦρσος , Σκύθης ἀνήρ , τοῦ δεξιοῦ κέρως ἡγούμενος . Καὶ μὴ οἵων τε γενομένων ἐνεγκεῖν τὴν ἐμβολὴν τῶν κατ’ αὐτὸν Περσῶν , ἐκλελοιπότων δὲ μάλα λαμπρῶς τὴν τάξιν , πολὺν μὲν εἰργάσατο φόνον τῶν ὑπεναντίων . Ἔπεισι δὲ τοῖς οὐραγοῖς , ἔνθα καὶ τὴν ἀποσκευὴν ὅ τε Χοσρόης καὶ ὁ σύμπας εἶχε στρατός · αἱρεῖ τε τὰ βασιλικὰ κειμήλια ἁπαξάπαντα καὶ μὴν καὶ τὴν ἀποσκευὴν ἅπασαν , ὁρῶντος μὲν Χοσρόου καὶ ἐγκαρτεροῦντος , ἀνεκτοτέραν δὲ τῆς ἑαυτοῦ ἐπιστροφῆς τοῦ Κοὺρς ἡγουμένου . Οὗτος μὲν οὖν σὺν τοῖς ἀμφ’ αὐτὸν μεγάλων χρημάτων καὶ λαφύρων ἐγκρατὴς γενόμενος , τά τε σκευοφόρα τῶν ζῴων σὺν καὶ αὐτοῖς τοῖς φορτίοις φέρων , ἐν οἷς καὶ τὸ Χοσρόου σεβαστὸν πῦρ , ὃ θεὸς καθειστήκει , περιελαύνει μὲν τὸ Περσῶν στρατόπεδον παιανίζων . Ἀφικνεῖται δὲ παρὰ τοὺς οἰκείους ἀμφὶ τὰς ἐπιλυχνίους ὥρας ἤδη διαλυθέντας ἐκ τῶν σφῶν τάξεων , μήτε Χοσρόου μάχης ἄρξαντος μήτε μὴν αὐτῶν , μόνων δέ τινων ἀκροβολισμῶν γενομένων , ἢ εἴ πού γε εἷς πρὸς ἕνα συνεπλάκη ἐξ ἀμφοῖν τοῖν στρατοπέδοιν , ὅπερ εἰώθει γίγνεσθαι . Πυρὰ δὲ πολλὰ τὴν νύκτα ὁ Χοσρόης ἀνάψας , πρὸς νυκτομαχίαν παρεσκευάζετο . Καὶ δυοῖν στρατοπέδοιν τοῖς Ῥωμαίοις γενομένοιν , ἔπεισι ἀωρεὶ τῶν νυκτῶν τοῖς ἀμφὶ τὸ βόρειον μέρος . Ὧν ὑποχωρησάντων τῷ αἰφνιδίῳ τε καὶ ἀδοκήτῳ , πλησιαζούσῃ Μελιτινῇ ἔπεισι τῇ πόλει , ἀφυλάκτῳ καὶ ἐρήμῃ πολιτῶν καθεστώσῃ · καὶ πᾶσαν πυρπολήσας πρὸς τὴν διάβασιν τοῦ Εὐφράτου παρεσκευάζετο ποταμοῦ . Ὡς δὲ ἁλισθὲν τὸ στράτευμα τῶν Ῥωμαίων εἵπετο , δείσας περὶ τῆς ἑαυτοῦ σωτηρίας , αὐτὸς μὲν ἐλέφαντι ἐπιβὰς τὸν ποταμὸν ἐπεραιώθη · τῶν δὲ ἀμφ’ αὐτὸν τὸ πολὺ πλῆθος τοῖς τοῦ ποταμοῦ ῥεύμασιν ἐκηδεύθη · οὓς ἀποπνιγέντας λαβὼν ἀπιὼν ᾤχετο . Χοσρόης μὲν οὖν ταύτην ὑστάτην ποινὴν τῆς εἰς Ῥωμαίους τοσαύτης παροινίας καταθείς , σὺν καὶ τοῖς περισωθεῖσιν τὰ ἑῷα κατειλήφει , ἔνθα τὴν ἐκεχειρίαν εἶχε , ὡς ἂν μή τις αὐτῷ ἐπίοι . Ὁ δέ γε Ἰουστινιανὸς εἰσβαλὼν σὺν παντὶ τῷ στρατῷ εἰς τὴν Περσῶν ἐπικράτειαν ὅλην τὴν χειμάδιον ὥραν αὐτοῦ διήγαγεν , μηδενὸς παντάπασιν ἐνοχλήσαντος . Ἐπανῆκε μὲν οὖν ἀμφὶ θερινὰς τροπάς , οὐδὲν ὅλως ἀποβαλὼν τοῦ στρατοῦ , καὶ σὺν εὐπαθείᾳ καὶ κλέει πολλῷ παρ’ αὐτὰ ἐθέριζε τὰ μεθόρια .
Lemmas: ὁ τοίνυν κακῶς συλλέγω χρῆμα εἰς δήω χράω , ὁ πρός ὁ πόλεμος ἐξαρτύω · καί τοσοῦτος ἀγείρω στρατός ἀνήρ ἥρως , ἐκ τε ὁ ὑπέρ ὁ Ἄλπεις ἔθνος ὁ ἀμφί ὁ Ῥῆνος ἀριστίνδην στρατολογέω , ὁ τε ἐντός ὁ Ἄλπεις , Μασσαγέται τε καί ἕτερος Σκυθικός γένος , καί ὁ περί Παιονία , καί Μυσός , καί Ἰλλυριός , καί Ἴσαυρος , ὡς σύνεγγυς πεντήκοντα καί ἑκατόν χιλιάς ἴλη ἱππεύς Ἀρίστων ἐγκαθίστημι , ἐξωθέω τε ὁ Χοσρόης , μετά ὁ Δάρα ἅλωσις εὐθύς ἀνά ὁ θέρος ἐπί ὁ Ἀρμένιος ἐλαύνω , ἐκεῖθεν τε ὁ ὁρμή ἐπί ὁ Καῖσαρ ἔχω , ὅς ὁ Καππαδόκαι ἄρχω καί ὁ αὐτόσε πόλις προκάθημαι . ὅς τοσοῦτος ὑπερφρονέω ὁ Ῥωμαῖος ἀρχή , ὅτι γε πρεσβεύω ὁ Καῖσαρ , οὐ ἀξιόω ὁ ὡς αὐτός ἔσοδος ὁ πρέσβυς μεταδίδωμι , ἕπω δέ οὗτος διακελεύομαι μέχρι ὁ Καῖσαρ · ἐκεῖσε γάρ περί ὁ πρέσβυς διασκοπέω ἔλεγεν.Ὡς γοῦν ἀντιμέτωπος ὁράω ὁ Ῥωμαῖος στράτευμα ὑπό Ἰουστινιανός τάσσω ἀδελφός Ἰουστῖνος ὁ πρός Ἰουστῖνος δείλαιος ἀναιρέω , ἀκριβῶς ἐξοπλίζω , ὁ τε Ἐνυάλιος ὁ σάλπιγξ ἔχω , καί ὁ σημεῖον πρός μάχη ἀείρω , ὁ τε στρατιώτης φονόω καί θυμός μετά ὁ εἰς ἄγαν εὐκοσμία πνέω , ἵππος τε τοσοῦτος καί τοιοῦτος ὅς οὐδείς πώποτε βασιλεύς φαντάζω , πολύς γε ἐπιθειάζω ἀνοιμώζω μύχιος πρός ὁ ἄνελπις καί ἀδόκητος , καί μάχη οὐ ἐθέλω ἄρχω . Ἀναβάλλω δέ αὐτός καί διαμέλλω καί ὁ καιρός τρίβω καί σοφίζω ὁ μάχη , ἔπειμι κοῦρσος , Σκύθης ἀνήρ , ὁ δεξιός κέρας ἡγέομαι . καί μή οἷος τε γίγνομαι φέρω ὁ ἐμβολή ὁ κατά αὐτός Πέρσης , ἐκλείπω δέ μάλα λαμπρῶς ὁ τάξις , πολύς μέν ἐργάζομαι φόνος ὁ ὑπεναντίος . ἔπειμι δέ ὁ οὐραγός , ἔνθα καί ὁ ἀποσκευή ὅς τε Χοσρόης καί ὁ σύμπας ἔχω στρατός · αἱρέω τε ὁ βασιλικός κειμήλιον ἁπαξάπας καί μήv καί ὁ ἀποσκευή ἅπας , ὁράω μέν Χοσρόης καί ἐγκαρτερέω , ἀνεκτός δέ ὁ ἑαυτοῦ ἐπιστροφή ὁ Κοὺρς ἡγέομαι . οὗτος μέν οὖν σύν ὁ ἀμφι αὐτός μέγας χρῆμα καί λάφυρα ἐγκρατής γίγνομαι , ὁ τε σκευοφόρος ὁ ζῷον σύν καί αὐτός ὁ φορτίον φέρω , ἐν ὅς καί ὁ Χοσρόης σεβαστός πῦρ , ὅς θεός καθίστημι , περιελαύνω μέν ὁ Πέρσης στρατόπεδον παιανίζω . ἀφικνέομαι δέ παρά ὁ οἰκεῖος ἀμφί ὁ ἐπιλύχνιος ὥρα ἤδη διαλύω ἐκ ὁ σφεῖς τάξις , μήτε Χοσρόης μάχη ἄρχω μήτε μήv αὐτός , μόνος δέ τίνω ἀκροβολισμός γίγνομαι , ἢ εἰμί πού γε εἷς πρός εἷς συμπλέκω ἐκ ἄμφω ὁ στρατόπεδον , ὅσπερ εἴωθα γίγνομαι . Πυρά δέ πολύς ὁ νύξ ὁ Χοσρόης ἀνάπτω , πρός νυκτομαχία παρασκευάζω . καί δύο στρατόπεδον ὁ Ῥωμαῖος γίγνομαι , ἔπειμι ἀωρέω ὁ νύξ ὁ ἀμφί ὁ βόρειος μέρος . ὅς ὑποχωρέω ὁ αἰφνίδιος τε καί ἀδόκητος , πλησιάζω Μελιτινή ἔπειμι ὁ πόλις , ἀφύλακτος καί ἐρῆμος πολίτης καθίστημι · καί πᾶς πυρπολέω πρός ὁ διάβασις ὁ Εὐφράτης παρασκευάζω ποταμός . ὡς δέ ἁλίζω ὁ στράτευμα ὁ Ῥωμαῖος ἕπω , δείδω περί ὁ ἑαυτοῦ σωτηρία , αὐτός μέν ἐλέφας ἐπιβαίνω ὁ ποταμός περαιόω · ὁ δέ ἀμφι αὐτός ὁ πολύς πλῆθος ὁ ὁ ποταμός ῥεῦμα κηδεύω · ὅς ἀποπνίγω λαμβάνω ἀπέρχομαι οἴχομαι . Χοσρόης μέν οὖν οὗτος ὕστερος ποινή ὁ εἰς Ῥωμαῖος τοσοῦτος παροινία κατατίθημι , σύν καί ὁ περισῴζω ὁ ἑῷος καταλαμβάνω , ἔνθα ὁ ἐκεχειρία ἔχω , ὡς εἄν μή τις αὐτός ἔπειμι . ὁ δέ γε Ἰουστινιανός εἰσβάλλω σύν πᾶς ὁ στρατός εἰς ὁ Πέρσης ἐπικράτεια ὅλος ὁ χειμάδιον ὥρα αὐτός διάγω , μηδείς παντάπασι ἐνοχλέω . ἐπανίημι μέν οὖν ἀμφί θερινός τροπή , οὐδείς ὅλως ἀποβάλλω ὁ στρατός , καί σύν εὐπάθεια καί κλέος πολύς παρά αὐτός θερίζω ὁ μεθόριος .