evagrius-scholasticus.historia-ecclesiastica 4.15
Καὶ ἕτερον δὲ ἀξιάγαστον ἀνάγει τοῦ σωτῆρος θεοῦ θαυματουργήσαντος ἐπ’ ἀνδράσιν ἐκφύλοις μὲν τὴν θρησκείαν , ὅσια δὲ κατ’ ἐκεῖνο δράσασιν . Καβαώνην φησὶ τῶν ἀμφὶ Τρίπολιν Μαυρουσίων ἡγεῖσθαι . Οὗτος , φησίν , ὁ Καβαώνης — ἄξιον γὰρ τοῖς αὐτοῦ χρήσασθαι ῥήμασιν ἀξιολόγως καὶ περὶ τούτων διηγουμένου — ἐπειδὴ ἐπ’ αὐτὸν ἐστρατεῦσθαι Βανδίλους ἐπύθετο , ἐποίει τοιάδε · πρῶτα μὲν τοῖς ὑπηκόοις ἐπήγγελλεν ἀδικίας τε πάσης καὶ βρώσεως ἐς τρυφὴν ἀγούσης καὶ πάντων μάλιστα γυναικῶν ξυνουσίας ἀπέχεσθαι . Χαρακώματά τε δύο πηξάμενος , ἐν θἀτέρῳ μὲν αὐτὸς σὺν πᾶσιν ἐστρατοπεδεύσατο τοῖς ἀνδράσι , ἐν δὲ δὴ τῷ ἑτέρῳ τὰς γυναῖκας καθεῖρξε , θάνατον δὲ τὴν ζημίαν ἠπείλησεν ἔσεσθαι εἴ τις ἐπὶ τὸ τῶν γυναικῶν χαράκωμα ἴοι . Μετὰ δὲ πέμψας ἐς Καρχηδόνα κατασκόπους ἐπέταττεν τάδε · ἐπειδὰν οἱ Βανδίλοι ἐπὶ τὴν στρατείαν βαδίζοντες ἔς τινα νηὸν ὑβρίσωσιν ὃν οἱ Χριστιανοὶ σέβονται , αὐτοὺς μὲν ἐφορᾶν τὰ γινόμενα · ἐὰν δὲ οἱ Βανδίλοι τὸ χωρίον ἀμείψωσι , πάντα ποιεῖν τἀναντία ἐς τὸ ἱερὸν ἐξ οὗ δ’ ἂν ἐκεῖνοι βαδίσαντες οἴχωνται . Ἐπειπεῖν δὲ αὐτὸν καὶ τοῦτό φασι ὡς ἀγνοοῖ μὲν τὸν θεὸν ὃν Χριστιανοὶ σέβονται , εἰκὸς δὲ αὐτόν , φησίν , εἴπερ ἰσχυρός ἐστιν ὡς λέγεται , τίσασθαι μὲν τοὺς ὑβρίζοντας , ἀμῦναι δὲ τοῖς θεραπεύουσιν . Οἱ μὲν οὖν κατάσκοποι εἰς Καρχηδόνα ἐλθόντες ἐσχόλαζον τὴν παρασκευὴν τῶν Βανδίλων θεώμενοι . Ἐπειδὴ δὲ τὸ στράτευμα τὴν ἐπὶ Τρίπολιν ᾔεσαν , σχήματα περιβεβλημένοι ταπεινὰ εἵποντο . Οἱ δὲ Βανδίλοι , ὡς ἡμέρᾳ τῇ πρώτῃ ηὐλίσαντο ἐς τῶν Χριστιανῶν τοὺς νεὼς τούς τε ἵππους τά τε ἄλλα ζῷα ἐπαγαγόντες , ὕβρεώς τε οὐδεμιᾶς ἀπελείποντο καὶ αὐτοὶ ἀκολασίᾳ τῇ σφετέρᾳ ἐχρήσαντο , τούς τε ἱερεῖς οὓς ἂν λάβοιεν ἐρράπιζόν τε καὶ ξαίνοντες κατὰ τοῦ νώτου πολλὰ ὑπηρετεῖν σφίσιν ἐκέλευον . Ἐπειδὴ δὲ τάχιστα ἐνθένδε ἀπηλλάγησαν , ἐποίουν οἱ τοῦ Καβάωνος κατάσκοποι ὅσα αὐτοῖς ἐπετέτακτο · τά τε γὰρ ἱερὰ ἐκάθηραν αὐτίκα , τήν τε κόπρον καὶ εἴ τι ἄλλο οὐχ ὁσίως ἐπέκειτο σὺν ἐπιμελείᾳ πολλῇ ἀφελόμενοι , τά τε λύχνα ἔκαιον ἅπαντα , καὶ τοὺς ἱερέας αἰδοῖ τε πολλῇ προσεκύνησαν καὶ τῇ ἄλλῃ φιλοφροσύνῃ ἠσπάσαντο , ἀργύριά τε τοῖς πτωχοῖς δόντες , οἳ ἀμφὶ τὰ ἱερὰ ταῦτα ἐκάθηντο , οὕτω δὴ τῶν Βανδίλων στρατιᾷ εἵποντο . Καὶ ἀπὸ τούτου κατὰ τὴν ὁδὸν σύμπασαν οἱ Βανδίλοι κατὰ ταὐτὰ ἡμάρτανον καὶ οἱ κατάσκοποι ἐθεράπευον . Ἐπεὶ δὲ ἀγχοῦ ἔσεσθαι ἔμελλον , προτερήσαντες οἱ κατάσκοποι ἀγγέλλουσι τῷ Καβάωνι ὅσα Βανδίλοις τε καὶ σφίσιν ἐς τὰ Χριστιανῶν ἱερὰ εἴργαστο , καὶ ὡς ἐγγύς που οἱ πολέμιοι εἶεν . Ὁ δὲ ἀκούσας εἰς τὴν ξυμβολὴν καθίστατο ... Οἱ μὲν οὖν πολλοί , ὥς φησι , Βανδίλων διεφθάρησαν , εἰσὶ δὲ οἳ καὶ ὑπὸ τοῖς πολεμίοις ἐγένοντο , ὀλίγοι τε κομιδῆ ἐκ τοῦ στρατοῦ τούτου ἐπ’ οἴκου ἀπεκομίσθησαν . Ταῦτα μὲν Τρασαμούνδῳ παθεῖν ὑπὸ Μαυρουσίων ξυνέπεσε · ἐτελεύτα δὲ χρόνῳ ὕστερον ἑπτά τε καὶ εἴκοσιν ἔτη Βανδίλων ἄρξας .
Lemmas: καί ἕτερος δέ ἀξιάγαστος ἀνάγω ὁ σωτήρ θεός θαυματουργέω ἐπί ἀνήρ ἔκφυλος μέν ὁ θρησκεία , ὅσιος δέ κατά ἐκεῖνος δράω . Καβαώνην φημί ὁ ἀμφί Τρίπολις Μαυρούσιος ἡγέομαι . οὗτος , φημί , ὁ Καβαώνης — ἄξιος γάρ ὁ αὐτός χράω ῥῆμα ἀξιόλογος καί περί οὗτος διηγέομαι — ἐπεί ἐπί αὐτός στρατεύω Βανδίλος πυνθάνομαι , ποιέω τοιόσδε · πρῶτος μέν ὁ ὑπήκοος ἐπαγγέλλω ἀδικία τε πᾶς καί βρῶσις εἰς τρυφή ἄγω καί πᾶς μάλιστα γυνή συνουσία ἀπέχω . χαράκωμα τε δύο πήγνυμι , ἐν ἕτερος μέν αὐτός σύν πᾶς στρατοπεδεύω ὁ ἀνήρ , ἐν δέ δή ὁ ἕτερος ὁ γυνή κατείργω , θάνατος δέ ὁ ζημία ἀπειλέω εἰμί εἰμί τις ἐπί ὁ ὁ γυνή χαράκωμα ἔρχομαι . μετά δέ πέμπω εἰς Καρχηδών κατάσκοπος ἐπιτάσσω ὅδε · ἐπειδάν ὁ Βανδίλος ἐπί ὁ στρατεία βαδίζω εἰς τις ναός ὑβρίζω ὅς ὁ Χριστιανός σέβομαι , αὐτός μέν ἐφοράω ὁ γίγνομαι · ἐάν δέ ὁ Βανδίλος ὁ χωρίον ἀμείβω , πᾶς ποιέω τἀναντία εἰς ὁ ἱερόν ἐκ ὅς δέ εἄν ἐκεῖνος βαδίζω οἴχομαι . ἐπεῖπον δέ αὐτός καί οὗτος φημί ὡς ἀγνοέω μέν ὁ θεός ὅς Χριστιανός σέβομαι , εἰκός δέ αὐτός , φημί , εἴπερ ἰσχυρός εἰμί ὡς λέγω , τίνω μέν ὁ ὑβρίζω , ἀμύνω δέ ὁ θεραπεύω . ὁ μέν οὖν κατάσκοπος εἰς Καρχηδών ἔρχομαι σχολάζω ὁ παρασκευή ὁ Βανδίλος θεάομαι . ἐπεί δέ ὁ στράτευμα ὁ ἐπί Τρίπολις ἔρχομαι , σχῆμα περιβάλλω ταπεινός ἕπω . ὁ δέ Βανδίλος , ὡς ἡμέρα ὁ πρῶτος αὐλίζομαι εἰς ὁ Χριστιανός ὁ ναός ὁ τε ἵππος ὁ τε ἄλλος ζῷον ἐπάγω , ὕβρις τε οὐδείς ἀπολείπω καί αὐτός ἀκολασία ὁ σφέτερος χράω , ὁ τε ἱερεύς ὅς εἄν λαμβάνω ῥαπίζω τε καί ξαίνω κατά ὁ νῶτον πολύς ὑπηρετέω σφεῖς κελεύω . ἐπεί δέ ταχύς ἐνθένδε ἀπαλλάσσω , ποιέω ὁ ὁ Καβάων κατάσκοπος ὅσος αὐτός ἐπιτάσσω · ὁ τε γάρ ἱερόv καθαίρω αὐτίκα , ὁ τε κόπρος καί εἰμί τίς ἄλλος οὐ ὅσιος ἐπίκειμαι σύν ἐπιμέλεια πολύς ἀφαιρέω , ὁ τε λύχνος καίω ἅπας , καί ὁ ἱερεύς αἰδώς τε πολύς προσκυνέω καί ὁ ἄλλος φιλοφροσύνη ἀσπάζομαι , ἀργύριον τε ὁ πτωχός δίδωμι , ἕ ἀμφί ὁ ἱερόv οὗτος κάθημαι , οὗτος δή ὁ Βανδίλος στρατιά ἕπω . καί ἀπό οὗτος κατά ὁ ὁδός σύμπας ὁ Βανδίλος κατά αὐτός ἁμαρτάνω καί ὁ κατάσκοπος θεραπεύω . ἐπεί δέ ἀγχοῦ εἰμί μέλλω , προτερέω ὁ κατάσκοπος ἀγγέλλω ὁ Καβάων ὅσος Βανδίλος τε καί σφεῖς εἰς ὁ Χριστιανός ἱερόv ἐργάζομαι , καί ὡς ἐγγύς ποῦ ὁ πολέμιος ἄγω . ὁ δέ ἀκούω εἰς ὁ συμβολή καθίστημι ... ὁ μέν οὖν πολύς , ὅς φημί , Βανδίλος διαφθείρω , εἰμί δέ ἕ καί ὑπό ὁ πολέμιος γίγνομαι , ὀλίγος τε κομιδῇ ἐκ ὁ στρατός οὗτος ἐπί οἶκος ἀποκομίζω . οὗτος μέν Τρασαμοῦνδος πάσχω ὑπό Μαυρούσιος συμπίπτω · τελευτάω δέ χρόνος ὕστερος ἑπτά τε καί εἴκοσι ἔτος Βανδίλος ἄρχω .