evagrius-scholasticus.historia-ecclesiastica 5.9
Ὁ δὲ Χοσρόης , ἐπεὶ αὐτάρκως αὐτῷ τὰ εἰς τὸν πόλεμον ἐξηυτρέπιστο , Ἀδραμαὰν μὲν διαπορεύσας μέχρι τινὸς καὶ τὸν Εὐφράτην ἀνὰ τὴν σφετέραν γῆν διαβιβάσας , εἰς τὴν Ῥωμαίων ἐπικράτειαν ἠφίει διὰ τοῦ καλουμένου Κιρκησίου . Τὸ δὲ Κιρκήσιόν ἐστι πόλισμα Ῥωμαίοις ἐπικαιρότατον πρὸς ταῖς ἐσχατιαῖς τοῦ πολιτεύματος κείμενον · ὅπερ ὀχυρὸν οὐ μόνα τὰ τείχη ποιεῖ εἰς ἄπειρον ὕψος ἐπαιρόμενα , ἀλλὰ καὶ Εὐφράτης καὶ Ἀβόρας οἱ ποταμοὶ κυκλοῦντες καὶ ὥσπερ ἀπονησοῦντες τὴν πόλιν . Αὐτὸς δὲ σὺν τοῖς ἀμφ’ αὐτὸν τὸν Τίγρητα διαβὰς ποταμὸν ἐπὶ τὴν Νίσιβιν τὴν ἔλασιν ἐποιεῖτο . Ταῦτα δὲ γιγνόμενα μέχρι πολλοῦ τοὺς Ῥωμαίους ἐλάνθανεν,ὥστε Ἰουστῖνον φήμῃ πειθόμενον λεγούσῃ Χοσρόην ἢ τεθνάναι ἢ πρὸς αὐτὰς τὰς τελευταίας ἀναπνοὰς εἶναι , ἀσχάλλειν ἐπὶ τῇ δῆθεν βραδυτῆτι τῆς πολιορκίας τοῦ Νίσιβι , πέμψαι τε τοὺς ἐπείξοντας τὸν Μαρκιανόν , καὶ τὰς κλεῖς τῶν πυλῶν ὡς τάχιστα οἴσοντας . Ὡς δὲ οὐδαμῆ οὐδαμῶς τὸ πρᾶγμα προῄει , ἀλλὰ καὶ πολλὴν ὦφλε τὴν αἰσχύνην τὰ ἀμήχανα ζητῶν ἐπὶ τοσαύτῃ καὶ τοιαύτῃ πόλει καὶ οὕτως ἐξουθενημένῳ στρατῷ , ἀγγέλλεται πρῶτον Γρηγορίῳ τῷ Θεουπολιτῶν ἐπισκόπῳ . Ὁ γὰρ τῆς Νισίβης ἐπίσκοπος φίλος ἐς τὰ μάλιστα Γρηγορίῳ καταστὰς μεγάλοις δώροις παρ’ αὐτοῦ ἀξιωθείς , ἄλλως τε δὲ καὶ δυσχεραίνων τὴν Περσῶν παροινίαν τὴν εἰς Χριστιανοὺς γιγνομένην ἣν διὰ παντὸς παρ’ αὐτῶν ἐπεπόνθεσαν , καὶ Ῥωμαίων κατήκοον τὴν οἰκείαν πόλιν ἱμειρόμενος εἶναι , πάντων τῶν ἐν τῇ ὑπερορίᾳ γιγνομένων τὴν γνῶσιν Γρηγορίῳ παρείχετο , ἅπαντα κατὰ καιρὸν παριστάς · ἅπερ παραυτίκα ἐπὶ Ἰουστῖνον ἀνέφερεν , τὴν ἔφοδον τοῦ Χοσρόου τὴν ταχίστην μηνύων . Ὁ δὲ περὶ τὰς συνήθεις ἡδονὰς ἐγκαλινδούμενος τοῖς μὲν γεγραμμένοις προσεῖχεν οὐδέν , οὔτε δὲ πιστεύειν ἤθελεν , οἰόμενος ὅπερ ἐβούλετο . Ἕπεται γὰρ τοῖς ἐκδεδιῃτημένοις τῶν ἀνθρώπων τό τε ἀγεννὲς καὶ θρασὺ πρὸς τὰς ἐκβάσεις , τὸ δὲ ἄπιστον εἰ τύχοιεν ἀντικρὺ τῶν θελήσεων αὐτῶν φερόμεναι . Γράφει μὲν οὖν αὐτῷ ταῦτα τέλεον ἀποδιοπομπούμενος ὡς οὐκ ἀληθῆ παντάπασι ὄντα , εἰ δέ γε καὶ ἀληθῆ , ὡς οὐ φθησομένων Περσῶν τὴν πολιορκίαν , εἰ δὲ καὶ φθαῖεν , κακῶς ἀπαλλαξάντων . Ἐκπέμπει δὲ Ἀκάκιον ἀτάσθαλόν τινα καὶ ὑβριστὴν παρὰ Μαρκιανῷ , ἐγκελευσάμενος καὶ εἰ ἕτερον τοῖν ποδοῖν ὁ Μαρκιανὸς φθαίη τῇ πόλει πέμψας , παραλῦσαί γε αὐτὸν τῆς ἀρχῆς . Ὃ καὶ πέπραχεν ἀκριβῶς , οὐ πρὸς τὸ συνοῖσον τοῖς τοῦ βασιλέως κελεύσμασι διακονησάμενος . Γενόμενος γὰρ πρὸς τὸ στρατόπεδον , Μαρκιανὸν μὲν ἐν τῇ ὑπερορίᾳ παύει τῆς ἀρχῆς , οὐδὲν τῷ στρατῷ διαγγείλας . Οἱ δὲ λοχαγοὶ καὶ ταξιάρχαι , ὡς διανυκτερεύσαντες ἐξέμαθον παυθῆναι τὸν στρατηγόν , πρόσω μὲν οὐ παρῄεσαν τὸ πλῆθος · ὑποχωρήσαντες δὲ φεύγουσι σποράδες τὴν καταγέλαστον πολιορκίαν λύσαντες . Ὁ μὲν οὖν Ἀδαρμαάνης ἔχων ἀξιόλογον στρατὸν Περσῶν τε καὶ τῶν Σκηνητῶν βαρβάρων , ἐπεὶ τὸ Κιρκήσιον παρήμειψεν , παντοίως τοῖς Ῥωμαίων ἐλυμήνατο πράγμασι ἐμπιπρὰς ἀποκτειννύς , οὐδὲν μέτριον ἐννοῶν ἢ πράττων · αἱρεῖ τε φρούρια καὶ κώμας πολλὰς οὐδενὸς ἀντιστάντος , πρῶτα μὲν ὅτι γε ἦρχεν οὐδείς , εἶθ’ ὅτι καὶ τῶν στρατιωτῶν πρὸς τοῦ Χοσρόου κατὰ τὸ Δάρας ἐναποκλεισθέντων ἐπ’ ἀδείας αἵ τε προνομαὶ καὶ αἱ ἔφοδοι ἐγίγνοντο . Ἔπεισι δὲ καὶ τῇ Θεουπολιτῶν διὰ τῶν ἀμφ’ αὐτόν , οὐδὲ γὰρ αὐτὸς ἀφίκετο . Οἳ καὶ παρὰ πᾶσαν ἐλπίδα ἀπεκρούσθησαν , μηδενὸς ἐναπομείναντος τῇ πόλει ἣ λίαν κομιδῇ εὐαρίθμων , καὶ τοῦ ἱερέως πεφευγότος καὶ τὰ ἱερὰ ὑπεξαγαγόντος κειμήλια , διότι καὶ τὰ πολλὰ τοῦ τείχους διερρύη , καὶ ὁ δῆμος ἐπανέστη νεωτέρων πραγμάτων ἄρξαι θέλων , οἶα φιλεῖ γίγνεσθαι καὶ μάλιστα παρὰ τοὺς τοιούτους καιρούς · οἳ καὶ αὐτοὶ πεφευγότες ἐρήμην τὴν πόλιν καταλελοίπασιν , οὐδενὸς ὅλως ἐπινοηθέντος εἰς ἐπιτέχνησιν ἢ ἀντεπιχείρησιν .
Lemmas: ὁ δέ Χοσρόης , ἐπεί αὐτάρκης αὐτός ὁ εἰς ὁ πόλεμος ἐξευτρεπίζω , Ἀδραμαὰν μέν διαπορεύω μέχρι τις καί ὁ Εὐφράτης ἀνά ὁ σφέτερος γῆ διαβιβάζω , εἰς ὁ Ῥωμαῖος ἐπικράτεια ἀφίημι διά ὁ καλέω Κιρκήσιον . ὁ δέ Κιρκήσιον εἰμί πόλισμα Ῥωμαῖος ἐπίκαιρος πρός ὁ ἐσχατιά ὁ πολίτευμα κεῖμαι · ὅσπερ ὀχυρός οὖον μόνος ὁ τεῖχος ποιέω εἰς ἤπειρος ὕψος ἐπαίρω , ἀλλά καί Εὐφράτης καί αβοηρα ὁ ποταμός κυκλόω καί ὥσπερ ἀπονέω ὁ πόλις . αὐτός δέ σύν ὁ ἀμφι αὐτός ὁ Τίγρης διαβαίνω ποταμός ἐπί ὁ Νίσιβις ὁ ἔλασις ποιέω . οὗτος δέ γίγνομαι μέχρι πολύς ὁ Ῥωμαῖος λανθάνω Ἰουστῖνος φήμη πείθω λέγω Χοσρόης ἢ θνήσκω ἢ πρός αὐτός ὁ τελευταῖος ἀναπνοή εἰμί , ἀσχάλλω ἐπί ὁ δῆθεν βραδυτής ὁ πολιορκία ὁ Νίσιβις , πέμπω τε ὁ ἐπείγω ὁ Μαρκιανός , καί ὁ κλείς ὁ πύλη ὡς ταχύς φέρω . ὡς δέ οὐδαμῆ οὐδαμῶς ὁ πρᾶγμα πρόειμι1 , ἀλλά καί πολύς ὀφλισκάνω ὁ αἰσχύνη ὁ ἀμήχανος ζητέω ἐπί τοσοῦτος καί τοιοῦτος πόλις καί οὕτως ἐξουθενέω στρατός , ἀγγέλλω πρῶτος Γρηγόριος ὁ θεουπολίτης ἐπίσκοπος . ὁ γάρ ὁ νισιβαινω ἐπίσκοπος φίλος εἰς ὁ μάλιστα Γρηγόριος καθίστημι μέγας δῶρον παρά αὐτός ἀξιόω , ἄλλως τε δέ καί δυσχεραίνω ὁ Πέρσης παροινία ὁ εἰς Χριστιανός γίγνομαι ὅς διά πᾶς παρά αὐτός πάσχω , καί Ῥωμαῖος κατήκοος ὁ οἰκεῖος πόλις ἱμείρω εἰμί , πᾶς ὁ ἐν ὁ ὑπερορία γίγνομαι ὁ γνῶσις Γρηγόριος παρέχω , ἅπας κατά καιρός παρίστημι · ὅσπερ παραυτίκα ἐπί Ἰουστῖνος ἀναφέρω , ὁ ἔφοδος ὁ Χοσρόης ὁ ταχύς μηνύω . ὁ δέ περί ὁ συνήθης ἡδονά ἐγκαλινδέομαι ὁ μέν γράφω προσέχω οὐδείς , οὔτε δέ πιστεύω ἐθέλω , οἴομαι ὅσπερ βούλομαι . ἕπομαι γάρ ὁ ἐκδιαιτάομαι ὁ ἄνθρωπος ὁ τε ἀγεννής καί θρασύς πρός ὁ ἔκβασις , ὁ δέ ἄπιστος εἰμί τυγχάνω ἀντικρύ ὁ θέλησις αὐτός φέρω . Γράφος μέν οὖν αὐτός οὗτος τελέω ἀποδιοπομπέομαι ὡς οὐ ἀληθής παντάπασι εἰμί , εἰμί δέ γε καί ἀληθής , ὡς οὖον φθάνω Πέρσης ὁ πολιορκία , εἰμί δέ καί φθάνω , κακῶς ἀπαλλάσσω . ἐκπέμπω δέ Ἀκάκιος ἀτάσθαλος τις καί ὑβριστής παρά Μαρκιανός , ἐγκελεύω καί εἰμί ἕτερος ὁ πούς ὁ Μαρκιανός φθάνω ὁ πόλις πέμπω , παραλύω γε αὐτός ὁ ἀρχή . ὅς καί πράσσω ἀκριβῶς , οὖον πρός ὁ συμφέρω ὁ ὁ βασιλεύς κέλευσμα διακονέω . Γενόμενος γάρ πρός ὁ στρατόπεδον , Μαρκιανός μέν ἐν ὁ ὑπερορία παύω ὁ ἀρχή , οὐδείς ὁ στρατός διαγγέλλω . ὁ δέ λοχαγός καί ταξιάρχης , ὡς διανυκτερεύω ἐκμανθάνω παύω ὁ στρατηγός , πρόσω μέν οὖον πάρειμι ὁ πλῆθος · ὑποχωρέω δέ φεύγω σπορά ὁ καταγέλαστος πολιορκία λύω . ὁ μέν οὖν Ἀδαρμαάνης ἔχω ἀξιόλογος στρατός Πέρσης τε καί ὁ σκηνήτης βάρβαρος , ἐπεί ὁ Κιρκήσιον παραμείβω , παντοῖος ὁ Ῥωμαῖος λυμαίνομαι πρᾶγμα ἐμπίμπρημι ἀποκτείνω , οὐδείς μέτριος ἐννοέω ἢ πράσσω · αἱρέω τε φρούριον καί κώμη πολύς οὐδείς ἀνθίστημι , πρῶτος μέν ὅτι γε ἄρχω οὐδείς , εἶτα ὅτι καί ὁ στρατιώτης πρός ὁ Χοσρόης κατά ὁ Δάρα ἐναποκλείω ἐπί ἄδεια ὁ τε προνομή καί ὁ ἔφοδος γίγνομαι . ἔπειμι δέ καί ὁ θεουπολίτης διά ὁ ἀμφι αὐτός , οὐδέ γάρ αὐτός ἀφικνέομαι . ὅς καί παρά πᾶς ἐλπίς ἀποκρούω , μηδείς ἐναπομένω ὁ πόλις ὅς λίαν κομιδή ευάριθμος , καί ὁ ἱερεύς φεύγω καί ὁ ἱερόv ὑπεξάγω κειμήλιον , διότι καί ὁ πολύς ὁ τεῖχος διαρρέω , καί ὁ δῆμος ἐπανίστημι νέος πρᾶγμα ἄρχω ἐθέλω , οἶος φιλέω γίγνομαι καί μάλιστα παρά ὁ τοιοῦτος καιρός · ἕ καί αὐτός φεύγω ἐρῆμος ὁ πόλις καταλείπω , οὐδείς ὅλως ἐπινοέω εἰς ἐπιτέχνησις ἢ ἀντεπιχείρησις .