evagrius-scholasticus.historia-ecclesiastica 4.38
Τῆς πρεσβυτέρας μὲν οὖν Ῥώμης ἡγουμένου Βιγιλίου , τῆς δὲ νέας πρῶτα μὲν Μηνᾶ , εἶτ’ Εὐτυχίου , τῆς δὲ Ἀλεξάνδρου Ἀπολιναρίου , καὶ τῆς Ἀντιόχου Δομνίνου , Ἱεροσολύμων τε Εὐστοχίου , τὴν πέμπτην μεταπέμπεται σύνοδον Ἰουστινιανὸς ἐξ αἰτίας τοιᾶσδε · Εὐστόχιος , κατακρατούντων καὶ μάλιστα ἐν τῇ καλουμένῃ νέᾳ λαύρᾳ τῶν τὰ Ὠριγένους θρησκευόντων δόγματα , πᾶσαν ἔθετο σπουδὴν τούτους ἀπελάσαι . Καὶ καταλαβὼν τὴν αὐτὴν νέαν λαύραν ἅπαντας ἐκβεβλήκει , ὥσπερ ἅγη κοινὰ μακρὰν ἐκδιώξας · οἲ καὶ σποράδες γενόμενοι πολλοὺς σφίσι προσηταιρίσαντο . Τούτων ὑπερήσπιζε Θεόδωρος ἐπίκλην Ἀσκιδᾶς , ἐπίσκοπος μὲν τῆς Καίσαρος ἣ προκάθηται τοῦ Καππαδοκῶν ἔθνους , Ἰουστινιανῷ δὲ προσεδρεύων πιστός τέ οἱ καθεστὼς καὶ ἐς τὰ μάλιστα ἐπιτήδειος . Κυκῶντος οὖν αὐτοῦ τὰ βασίλεια , καὶ πᾶσαν ἀσέβειαν καὶ ἀθεμιτουργίαν τὸ πρᾶγμα καλοῦντος , στέλλονται πρὸς τὴν βασιλέως πόλιν πρὸς Εὐστοχίου Ῥοῦφος ἡγούμενος τῆς Θεοδοσίου μονῆς καὶ Κόνων τῆς Σάβα , τὰ πρώτιστα τῆς ἐρήμου φέροντες ἔκ τε τῆς οἰκείας ἀξιώσεως καὶ ὧν ἡγοῦντο φροντιστηρίων · γεγόνασι δὲ σὺν αὐτοῖς καὶ ἕτεροι , οὐ πολλῷ τῆς ἀξίας αὐτῶν λειπόμενοι . Καὶ οὗτοι μὲν τὰ κατὰ Ὠριγένην πρωτοτύπως ἐκίνουν καὶ Εὐάγριον καὶ Δίδυμον . Θεόδωρος δὲ ὁ Καππαδόκης , ἑτέρωθι τούτους ἀφέλκειν ἐθέλων , ἐπεισάγει τὰ κατὰ Θεόδωρον τὸν Μοψουεστίας καὶ Θεοδώρητον καὶ Ἴβαν , τοῦ παναγάθου θεοῦ πάντα καλῶς οἰκονομήσαντος ἵν’ ἐκεῖθεν ἐντεῦθεν τὰ βέβηλα ἐξωσθείη . Πρώτης τοίνυν κινήσεως γενομένης εἰ δέοι τοὺς τετελευτηκότας ἀναθέμασι περιβληθῆναι , Εὐτύχιος παρὼν τὴν θείαν ἐς ἄκρον ἐξησκημένος γραφήν , ἐσέτι ζῶντος Μηνᾶ , οὐδὲ τῶν διαφανῶν ὤν — ταῖς γὰρ ἀποκρίσεσι τοῦ Ἀμασείας ἐπισκόπου διηκονεῖτο — , διαρρήδην εἶπεν , οὐκ ἐν φρονήματι μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐν καταφρονήματι τοὺς ἁλισθέντας ἑωρακώς , μηδὲ βουλῆς τοῦτο δεῖσθαι · ἐπεὶ καὶ Ἰωσίας ὁ βασιλεὺς οὐ τοὺς ζῶντας ἱερέας τῶν δαιμόνων πάλαι μόνον κατέσφαξεν , ἀλλὰ καὶ τῶν πρὸ πολλοῦ τεθνηκότων τὰς θήκας ἀνώρυξε . Τοῦτο πρὸς ἔπος ἅπασιν ἔδοξε λελέχθαι . Ὅπερ καὶ Ἰουστινιανὸς ἐγνωκὼς ἐς τὸν τῆς βασιλευούσης αὐτὸν ἀνεβίβασε θρόνον , παραυτίκα Μηνᾶ τελευτήσαντος . Βιγίλιος μὲν οὖν ἐγγράφως συνθέμενος συνεδρεύειν οὐχ εἵλετο . Πυθομένου δὲ Ἰουστινιανοῦ τῆς ἁλισθείσης συνόδου , τί φασι περὶ Θεοδώρου καὶ ὧν Θεοδώρητος κατὰ Κυρίλλου καὶ τῶν δώδεκα αὐτοῦ κεφαλαίων εἴρηκε , καὶ τῆς λεγομένης ἐπιστολῆς Ἴβα τῆς πρὸς Μάριν τὸν Πέρσην , ἀναγνωσθεισῶν πολλῶν ῥήσεων Θεοδώρου · καὶ Θεοδωρήτου , δειχθέντος δὲ ὡς καὶ πάλαι Θεόδωρος κατεκέκριτο καὶ ἐκ τῶν ἱερῶν ἀπηλίφη δέλτων , καὶ ὡς καὶ μετὰ θάνατον δέοι τοὺς αἱρετικοὺς κατακρίνεσθαι , Θεόδωρον μὲν ἁπάσαις τὸ δὴ λεγόμενον ἀναθεματίζουσι , καὶ τὰ εἰρημένα Θεοδωρήτῳ κατὰ τῶν δύο καὶ δέκα κεφαλαίων Κυρίλλου καὶ τῆς ὀρθῆς πίστεως , καὶ τὴν ἐπιστολὴν Ἴβα τὴν πρὸς Μάριν τὸν Πέρσην , φήσαντες ταῦτα τὰ ῥήματα · Τοῦ μεγάλου θεοῦ καὶ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ κατὰ τὴν ἐν τοῖς εὐαγγελίοις παραβολὴν ... Καὶ μεθ’ ἕτερα · Κατακρίνομεν δὲ καὶ ἀναθεματίζομεν , πρὸς τοῖς ἄλλοις ἅπασιν αἱρετικοῖς τοῖς κατακριθεῖσι καὶ ἀναθεματισθεῖσι παρὰ τῶν εἰρημένων ἁγίων τεσσάρων συνόδων καὶ ἀπὸ τῆς ἁγίας καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς ἐκκλησίας , καὶ Θεόδωρον τὸν λεγόμενον ἐπίσκοπον Μοψουεστίας , καὶ τὰ ἀσεβῆ αὐτοῦ συγγράμματα , καὶ τὰ ἀσεβῶς συγγραφέντα παρὰ Θεοδωρήτου κατά τε τῆς ὀρθῆς πίστεως καὶ τῶν δώδεκα κεφαλαίων τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου καὶ τῆς ἐν Ἐφέσῳ ἁγίας πρώτης συνόδου , καὶ ὅσα ὑπὲρ συνηγορίας Θεοδώρου καὶ Νεστορίου αὐτῷ γέγραπται . Καὶ πρὸς τούτοις ἀναθεματίζομεν καὶ τὴν ἀσεβῆ ἐπιστολὴν τὴν λεγομένην παρὰ Ἴβα γεγράφθαι πρὸς Μάριν τὸν Πέρσην . Καὶ μετὰ ἔνια , ἐξέθεντο τέσσαρα καὶ δέκα κεφάλαια περὶ τῆς ὀρθῆς καὶ ἀμωμήτου πίστεως . Καὶ ταῦτα μὲν οὕτω προκεχωρήκει . Ἐκ λιβέλλων δὲ ἐπιδεδομένων πρὸς Εὐλογίου , Κόνωνος , Κυριακοῦ , καὶ Παγκρατίου μοναχῶν κατὰ τῶν Ὠριγένους τοῦ καὶ Ἀδαμαντίου δογμάτων καὶ τῶν ἑπομένων τῇ τούτου δυσσεβείᾳ καὶ πλάνῃ , πυνθάνεται Ἰουστινιανὸς τῆς ἁλισθείσης συνόδου περὶ τούτων , συζεύξας καὶ τοῦ λιβέλλου τὸ ἴσον ἀτὰρ καὶ τὰ πρὸς Βιγίλιον περὶ τούτων ἐπεσταλμένα . Ἐξ ὧν ἁπάντων ἔστιν ἑλεῖν ὅπως ἐσπουδάσθη τῷ Ὠριγένει Ἑλληνικῶν καὶ Μανιχαϊκῶν ζιζανίων ἐμπλῆσαι τῶν ἀποστολικῶν δογμάτων τὸ λιτόν . Ἀναφορὰ τοίνυν γέγονε πρὸς Ἰουστινιανὸν παρὰ τῆς συνόδου μετὰ τὰς γενομένας παρ’ αὐτῆς ἐκβοήσεις κατὰ Ὠριγένους καὶ τῶν τὰ αὐτὰ ἐκείνῳ πεπλανημένων . Ὧν ἔνια τούτοις ἔγκειται τοῖς ῥήμασι · Τῆς ἄνωθεν εὐγενείας μετέχουσαν κεκτημένος τὴν ψυχήν , χριστιανικώτατε βασιλεῦ ... Καὶ μεθ’ ἕτερα · Ἐφύγομεν τοίνυν , ἐφύγομεν ταύτην . Οὐ γὰρ ἐγνωρίσαμεν τῶν ἀλλοτρίων τὴν φωνήν , καὶ ὡς κλέπτην καὶ ὡς λῃστὴν τὸν τοιοῦτον τοῖς τοῦ ἀναθέματος βρόχοις ἀσφαλῶς περισφίγξαντες , τῶν ἱερῶν ἔξω περιβόλων ἀπεβαλόμεθα . Καὶ μετ’ ὀλίγα · Τῶν δὲ παρ’ ἡμῶν πεπραγμένων διὰ τῆς ἐπ’ αὐτοῖς ἀναγνώσεως εἴσεσθε τὴν δύναμιν . Τούτοις συνέζευξαν καὶ τὰ κεφάλαια τὰ ὅσα πρεσβεύειν οἱ τὰ Ὠριγένους δοξάζοντες ἐδιδάχθησαν δηλοῦντα , τάς τε συμφωνίας αὐτῶν ἀτὰρ καὶ τὰς διαφωνίας , καὶ τὴν πολυσχεδῆ τούτων πλάνην . Ἐν τούτοις ἐστὶ πέμπτον κεφάλαιον τῶν βλασφημηθέντων ἀπὸ ἰδικῶν προσώπων τῆς καλουμένης νέας λαύρας , ἔχον ὧδε · Θεόδωρος ὁ Ἀσκιδᾶς ὁ Καππαδόκης εἶπεν · Εἰ νῦν οἱ ἀπόστολοι καὶ οἱ μάρτυρες θαυματουργοῦσι καὶ ἐν τῇ τοσαύτῃ τιμῇ ὑπάρχουσιν , ἐν τῇ ἀποκαταστάσει εἰ μὴ ἴσοι γένοιντο τῷ Χριστῷ , ποία ἀποκατάστασις αὐτοῖς ἐστιν ; Ἀνηνέχθησαν αὐτοῖς καὶ Διδύμου καὶ Εὐαγρίου καὶ Θεοδώρου ἕτεραι πολλαὶ βλασφημίαι μάλα σπουδαίως τὰ περὶ τούτων ἐκλεξαμένοις . Μετὰ τοίνυν ταύτην τὴν σύνοδον χρόνου τινὸς ἐν μέσῳ διαστάντος , Εὐτύχιος μὲν ἐκβάλλεται , Ἰωάννης δὲ τῷ θρόνῳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐκκλησίας ἀντεισάγεται , ὁ ἐκ τοῦ Σηρήμιος · κώμη δὲ αὕτη ἐν τῇ Κυνηγικῇ κειμένη τῆς Ἀντιοχέων χώρας .
Lemmas: ὁ πρέσβυς μέν οὖν Ῥώμη ἡγέομαι Βιγίλιος , ὁ δέ νέος πρῶτος μέν Μηνᾶ , εἶτα Ευτυχίου , ὁ δέ Ἀλέξανδρος Ἀπολινάριος , καί ὁ Ἀντίοχος Δομνινός , Ἱερουσαλήμ τε Εὐστόχιος , ὁ πέμπτος μεταπέμπω σύνοδος Ἰουστινιανός ἐκ αἴτιος τοιόσδε · Εὐστόχιος , κατακρατέω καί μάλιστα ἐν ὁ καλέω νέος λαύρα ὁ ὁ Ὠριγένης θρησκεύω δόγμα , πᾶς τίθημι σπουδή οὗτος ἀπελαύνω . καί καταλαμβάνω ὁ αὐτός νέος λαύρα ἅπας ἐκβάλλω , ὥσπερ ἄγω κοινός μακράν ἐκδιώκω · οἶς καί σπορά γίγνομαι πολύς ὅς προσεταιρίζομαι . οὗτος ὑπερασπίζω Θεόδωρος ἐπίκλη ασκιδαις , ἐπίσκοπος μέν ὁ Καῖσαρ ὅς προκάθημαι ὁ Καππαδόκαι ἔθνος , Ἰουστινιανός δέ προσεδρεύω πιστός τε ὁ καθίστημι καί εἰς ὁ μάλιστα ἐπιτήδειος . κυκάω οὖν αὐτός ὁ βασίλεια , καί πᾶς ἀσέβεια καί ἀθεμιτουργία ὁ πρᾶγμα καλέω , στέλλω πρός ὁ βασιλεύς πόλις πρός Εὐστόχιος Ῥοῦφος ἡγέομαι ὁ Θεοδόσιος μονή καί Κόνων ὁ Σάβη , ὁ πρῶτος ὁ ἐρῆμος φέρω ἐκ τε ὁ οἰκεῖος ἀξίωσις καί ὅς ἡγέομαι φροντιστήριο · γίγνομαι δέ σύν αὐτός καί ἕτερος , οὖον πολύς ὁ ἄξιος αὐτός λείπω . καί οὗτος μέν ὁ κατά Ὠριγένης πρωτότυπος κινέω καί Εὐάγριος καί Δίδυμος . Θεόδωρος δέ ὁ Καππαδόκης , ἑτέρωθι οὗτος ἀφέλκω ἐθέλω , ἐπεισάγω ὁ κατά Θεόδωρος ὁ Μοψουεστία καί Θεοδώρητος καί Ίβαν , ὁ πανάγαθος θεός πᾶς καλῶς οἰκονομέω ἵνα ἐκεῖθεν ἐντεῦθεν ὁ βέβηλος ἐξωθέω . Πρώτης τοίνυν κίνησις γίγνομαι εἰμί δήω ὁ τελευτάω ἀνάθεμα περιβάλλω , Εὐτύχιος πάρειμι ὁ θεῖος εἰς ἄκρος ἐξασκέω γραφεύς , εἰσέτι ζῶ Μηνᾶ , οὐδέ ὁ διαφανής εἰμί — ὁ γάρ ἀπόκρισις ὁ Ἀμάσεια ἐπίσκοπος διακονέω — , διαρρήδην εἶπον , οὐ ἐν φρόνημα μόνος , ἀλλά καί ἐν καταφρόνημα ὁ ἁλίζω ὁράω , μηδέ βουλή οὗτος δήω · ἐπεί καί Ἰωσίας ὁ βασιλεύς οὖον ὁ ζῶ ἱερεύς ὁ δαίμων πάλαι μόνος κατασφάζω , ἀλλά καί ὁ πρό πολύς θνῄσκω ὁ θήκη ἀνορύσσω . οὗτος πρός ἔπος ἅπας δοκέω λέγω . ὅπερ καί Ἰουστινιανός γιγνώσκω εἰς ὁ ὁ βασιλεύω αὐτός ἀναβιβάζω θρόνος , παραυτίκα Μηνᾶ τελευτάω . Βιγίλιος μέν οὖν ἔγγραφος συντίθημι συνεδρεύω οὐ αἱρέω . πυνθάνομαι δέ Ἰουστινιανός ὁ ἁλίζω σύνοδος , τίς φημί περί Θεόδωρος καί ὅς Θεοδώρητος κατά Κύριλλος καί ὁ δώδεκα αὐτός κεφάλαιος εἴρω , καί ὁ λέγω ἐπιστολή ἴβα ὁ πρός Μάρις ὁ Πέρσης , ἀναγιγνώσκω πολύς ῥῆσις Θεόδωρος · καί Θεοδώρητος , δείκνυμι δέ ὡς καί πάλαι Θεόδωρος κατακρίνω καί ἐκ ὁ ἱερός ἀπαλείφω δέλτος , καί ὡς καί μετά θάνατος δήω ὁ αἱρετικός κατακρίνω , Θεόδωρος μέν ἅπας ὁ δή λέγω ἀναθεματίζω , καί ὁ εἴρω Θεοδώρητος κατά ὁ δύο καί δέκα κεφάλαιος Κύριλλος καί ὁ ὀρθός πίστις , καί ὁ ἐπιστολή ἴβα ὁ πρός Μάρις ὁ Πέρσης , φημί οὗτος ὁ ῥῆμα · ὁ μέγας θεός καί σωτήρ ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός κατά ὁ ἐν ὁ εὐαγγέλιον παραβολή ... καί μετά ἕτερος · κατακρίνω δέ καί ἀναθεματίζω , πρός ὁ ἄλλος ἅπας αἱρετικός ὁ κατακρίνω καί ἀναθεματίζω παρά ὁ εἴρω ἅγιος τέσσαρες σύνοδος καί ἀπό ὁ ἅγιος καθολικός καί ἀποστολικός ἐκκλησία , καί Θεόδωρος ὁ λέγω ἐπίσκοπος Μοψουεστία , καί ὁ ἀσεβής αὐτός σύγγραμμα , καί ὁ ἀσεβής συγγράφω παρά Θεοδώρητος κατά τε ὁ ὀρθός πίστις καί ὁ δώδεκα κεφάλαιος ὁ ἐν ἅγιος Κύριλλος καί ὁ ἐν Ἔφεσος ἅγιος πρῶτος σύνοδος , καί ὅσος ὑπέρ συνηγορία Θεόδωρος καί Νεστόριος αὐτός γράφω . καί πρός οὗτος ἀναθεματίζω καί ὁ ἀσεβής ἐπιστολή ὁ λέγω παρά ἴβα γράφω πρός Μάρις ὁ Πέρσης . καί μετά ἔνιοι , ἐκτίθημι τέσσαρες καί δέκα κεφάλαιος περί ὁ ὀρθός καί ἀμώμητος πίστις . καί οὗτος μέν οὗτος προχωρέω . ἐκ λίβελλος δέ ἐπιδίδωμι πρός εὐλόγιον , Κόνων , κυριακόν , καί Παγκράτιος μοναχός κατά ὁ Ὠριγένης ὁ καί Αδαμαντίου δόγμα καί ὁ ἕπομαι ὁ οὗτος δυσσέβεια καί πλάνη , πυνθάνομαι Ἰουστινιανός ὁ ἁλίζω σύνοδος περί οὗτος , συζεύγνυμι καί ὁ λίβελλος ὁ ἴσος ἀτάρ καί ὁ πρός Βιγίλιος περί οὗτος ἐπιστέλλω . ἐς ὅς ἅπας εἰμί αἱρέω ὅπως σπουδάζω ὁ Ὠριγένης Ἑλληνικός καί Μανιχαϊκός ζιζάνιον ἐμπίμπλημι ὁ ἀποστολικός δόγμα ὁ λιτός . ἀναφορά τοίνυν γίγνομαι πρός Ἰουστινιανός παρά ὁ σύνοδος μετά ὁ γίγνομαι παρά αὐτός ἐκβόησις κατά Ὠριγένης καί ὁ ὁ αὐτός ἐκεῖνος πλανάω . ὅς ἔνιοι οὗτος ἔγκειμαι ὁ ῥῆμα · ὁ ἄνωθεν εὐγένεια μετέχω κτάομαι ὁ Ψυχή , χριστιανικός βασιλεύς ... καί μετά ἕτερος · φεύγω τοίνυν , φεύγω οὗτος . οὖον γάρ γνωρίζω ὁ ἀλλότριος ὁ φωνή , καί ὡς κλέπτης καί ὡς ληιστής ὁ τοιοῦτος ὁ ὁ ἀνάθεμα βρόχος ἀσφαλῶς περισφίγγω , ὁ ἱερός ἔξω περίβολος ἀποβάλλω . καί μετά ὀλίγος · ὁ δέ παρά ἐγώ πράσσω διά ὁ ἐπί αὐτός ἀνάγνωσις εἶμι ὁ δύναμις . οὗτος συζεύγνυμι καί ὁ κεφάλαιος ὁ ὅσος πρεσβεύω ὁ ὁ Ὠριγένης δοξάζω διδάσκω δηλόω , ὁ τε συμφωνία αὐτός ἀτάρ καί ὁ διαφωνία , καί ὁ πολυσχεδής οὗτος πλάνη . ἐν οὗτος εἰμί πέμπτος κεφάλαιος ὁ βλασφημέω ἀπό ἰδικός πρόσωπον ὁ καλέω νέος λαύρα , ἔχω ὧδε · Θεόδωρος ὁ ασκιδαις ὁ Καππαδόκης εἶπον · εἰμί νῦν ὁ ἀπόστολος καί ὁ μάρτυς θαυματουργέω καί ἐν ὁ τοσοῦτος τιμή ὑπάρχω , ἐν ὁ ἀποκατάστασις εἰμί μή ἴσος γίγνομαι ὁ Χριστός , ποῖος ἀποκατάστασις αὐτός εἰμί ; ἀναφέρω αὐτός καί Δίδυμος καί Εὐάγριος καί Θεόδωρος ἕτερος πολύς βλασφημία μάλα σπουδαῖος ὁ περί οὗτος ἐκλέγω . μετά τοίνυν οὗτος ὁ σύνοδος χρόνος τις ἐν μέσος διίστημι , Εὐτύχιος μέν ἐκβάλλω , Ἰωάννης δέ ὁ θρόνος ὁ Κωνσταντινούπολις ἐκκλησία ἀντεισάγω , ὁ ἐκ ὁ Σηρήμιος · κώμη δέ οὗτος ἐν ὁ Κυνηγικός κεῖμαι ὁ Ἀντιοχεύς χώρα .