evagrius-scholasticus.historia-ecclesiastica 4.29
Ἀφηγήσομαι δὲ καὶ τὰ περὶ τῆς ἐπισκηψάσης νόσου , τοῦτο δεύτερον καὶ πεντηκοστὸν ἔτος , μὴ πρότερον ἱστορηθέν , κρατησάσης καὶ πᾶσαν γῆν ἐπινεμηθείσης . Τῆς γὰρ Ἀντιόχου πρὸς Περσῶν ἁλούσης , ἔτεσιν ὕστερον δύο , πάθος ἐπεδήμησε λοιμῶδες ἔν τισι μὲν συμφερόμενον τῷ ὑπὸ Θουκυδίδου γραφέντι , ἔν τισι δὲ πολλῷ διαλλάττον . Καὶ ἦρχθαι μὲν ἐξ Αἰθιοπίας καὶ νῦν ἐλέγετο . Τὴν δὲ πᾶσαν ἀμοιβαδὸν διέδραμεν οἰκουμένην , οὐδένας ἀνθρώπων οἶμαι ἀπειράτους τοῦ νοσήματος καταλελοιπός . Καὶ ἔνιαι μὲν πόλεις ἐπὶ τοσοῦτον κατεσχέθησαν ἄχρι καὶ τοῦ παντάπασι κενὰς οἰκητόρων γενέσθαι . Ἔστι δὲ οὗ ἐπιλαβόμενον τὸ πάθος κουφότερον μετῆλθεν . Οὔτε δὲ κατὰ περίοδόν τινα τεταγμένην ἐνέσκηπτεν , οὔτε αὖ ἐπισκῆψαν ὁμοίως ἀπεχώρει · ἀλλά τινας μὲν τόπους χειμῶνος ἀρχομένου κατεῖχεν , ἑτέρους δὲ ἦρος διατελοῦντος , ἄλλους θερίζοντας , ἐνιαχῆ δὲ καὶ μετοπώρου προϊόντος . Καὶ ἔστιν ἔνθα μέρους πόλεως ἁψάμενον τῶν γε ἄλλων ἀπήλλακτο μερῶν · καὶ πολλάκις ἦν ἰδεῖν ἐν οὐ νοσούσῃ πόλει ἐνίας οἰκίας ἐς ὑπερβολὴν φθειρομένας . Ἔστι δὲ οὖ μιᾶς ἢ δύο φθαρεισῶν οἰκιῶν τὸ λοιπὸν τῆς πόλεως ἀπαθὲς μεμενήκει · ὡς δέ γε ἐς τὸ ἀκριβὲς ἐπισκέψαντες κατειλήφαμεν , αἱ ἀπαθεῖς μείνασαι οἰκίαι κατὰ τὸν ἐφεξῆς ἐνιαυτὸν μόναι ἐπεπόνθεσαν . Τὸ δὲ πάντων παραδοξότερον τοῦτο ἦν , ὅτι εἴ γε συνέβαινε τῶν εἰλημμένων πόλεων οἰκήτορας ἑτέρωθι διάγειν ἔνθα τὸ πάθος οὐκ ἐπέσκηψε , κἀκεῖνοι μόνοι τοῖς παθήμασιν ἡλίσκοντο οἱ ἐκ τῶν κρατηθεισῶν πόλεων ἐν ταῖς ἀπαθέσι πόλεσι διαιτώμενοι . Καὶ ταῦτα μὲν πολλάκις ἐν ταῖς περιόδοις τῶν κύκλων τῶν καλουμένων ἐπινεμήσεων ταῖς πόλεσι καὶ τοῖς ἑτέροις ἐγίγνοντο τόποις . Μάλιστα δὲ πανωλεθρία σχεδὸν τοῖς ἀνθρώποις ἐπέπιπτεν ἑνὶ ἢ δευτέρῳ ἔτει τῆς πεντεκαιδεκαετηρίδος τοῦ κύκλου . Ὡς καὶ ἐμὲ τὸν ταῦτα συγγράψαντα — συνεῖδον γὰρ καὶ τὰ κατ’ ἐμὲ παρυφᾶναι τῇ ἱστορίᾳ , τὰ πρόσφορα τοῖς προσφόροις ἁρμόζων — κατ’ ἀρχὰς μὲν οὖν τοῦ τοιούτου πάθους ληφθῆναι τοῖς καλουμένοις βουβῶσι , ἐς χαμαιδιδασκάλου ἔτι φοιτῶντα · ἀποβαλεῖν δὲ ἐν τοῖς διαφόρως ἐπισκήψασι τοιούτοις πάθεσι πολλούς τε τῶν ἐξ ἐμοῦ προελθόντων καὶ γαμετὴν καὶ τῆς λοιπῆς συγγενείας , οἰκέτας τε καὶ χωρίτας παμπόλλους , ὥσπερ τῶν κύκλων τῶν ἐπινεμήσεων τὰς εἰς ἐμὲ συμφορὰς μεριζομένων . Ὅτε δ’ οὖν ταῦτα ἔγραφον , ὄγδοον καὶ πεντηκοστὸν τῆς ἡλικίας ἄγων ἔτος , οὐ πρόσω δύο τούτων χρόνων , ἤδη τετράκις ἐπισκήψαντος τοῦ πάθους ἀνὰ τὴν Ἀντιόχου ἐπεὶ τέταρτος ἀπ’ ἀρχῆς διῆλθε κύκλος , ἀπέβαλον θυγατέρα , τῶν προτέρων ἄνευ,καὶ τὸν ἐξ αὐτῆς προελθόντα . Τὸ δὲ πάθος ἐκ διαφόρων νοσημάτων συνέκειτο . Ἐνίοις μὲν γὰρ ἐκ τῆς κεφαλῆς ἀρχόμενον καὶ ὀφθαλμοὺς αἱματώδεις καὶ οἰδαῖνον πρόσωπον ἀπεργαζόμενον ἐς τὸν λαιμὸν κατῄει , καὶ τὸν ἁλισκόμενον ἐξ ἀνθρώπων ἀπέπεμπεν . Ἄλλοις ῥύσις γαστρὸς ἐγίγνετο . Τισὶ δὲ βουβῶνες ἐπανίσταντο πυρετοί τε ἔνθεν ἐξαίσιοι · καὶ διήμεροι ἢ τριταῖοι ἔθνησκον , ἴσα τοῖς μηδὲν πεπονθόσι φρονοῦντές τε καὶ τὸ σῶμα συγκείμενοι . Ἕτεροι παράφοροι γινόμενοι τὸν βίον ἀπετίθεσαν . Καὶ ἄνθρακες δὲ ἐξαλλόμενοι τοὺς ἀνθρώπους ἠφάνιζον . Ἔστι δὲ οὗ καὶ ἅπαξ καὶ δίς τινες κρατηθέντες καὶ διαφυγόντες , αὖθις κρατηθέντες ἀπώλλυντο . Καὶ τὰ ἐς τὰς μεταλήψεις δὲ διάφορα καὶ λόγον ὑπερβαίνοντα . Οἱ μὲν γὰρ τῷ συνεῖναι μόνον καὶ συνδιαιτᾶσθαι ἐφθείροντο , οἱ δὲ καὶ προσαψάμενοι μόνον , οἱ δὲ καὶ εἴσω τοῦ οἰκήματος γενόμενοι , ἄλλοι δὲ κατὰ ἀγοράν · ἔνιοι δὲ ἐκ νοσουσῶν πόλεων πεφευγότες ἀπαθεῖς μεμενήκασι , τοῖς οὐ νοσοῦσι τῆς νόσου μεταδόντες . Οἱ δὲ τὸ παράπαν οὐχ ἥλωσαν , πολλοῖς τε συνδιαιτηθέντες νοσοῦσι , καὶ πολλῶν οὐ νοσούντων μόνον ἀλλὰ καὶ τετελευτηκότων προσαψάμενοι · οἱ δὲ καὶ σπουδὴν ὅπως ἀπόλοιντο διὰ τὴν παίδων ἢ οἰκιῶν πανωλεθρίαν ποιούμενοι , καὶ διὰ τοῦτο μάλιστα ἐναλινδηθέντες τοῖς νοσοῦσι , ὅμως ὥσπερ ἀνταγωνιζομένου τοῦ πάθους πρὸς τὴν βουλήν , οὐκ ἐκρατήθησαν . Ἐνεμήθη τοίνυν ὥς μοι λέλεκται μέχρι τοῦ δεῦρο δύο καὶ πεντήκοντα χρόνους τοῦτο τὸ πάθος , ἅπαντα τὰ πρώην νικῆσαν . Φιλόστρατος γὰρ θαυμάζει ὅτι γε πεντεκαίδεκα ὁ κατ’ αὐτὸν ἐκράτησε λοιμός . Καὶ τὰ ἑξῆς δὲ ἄδηλα , ἐκεῖσε ἰόντα οὗ ὁ θεὸς εὐδοκήσει , ὁ καὶ τὰς αἰτίας ἐξεπιστάμενος καὶ ποῖ φέρονται . Ἐγὼ δὲ ὅθεν ἐξέβην ἐπάνειμι καὶ τὰ λοιπὰ τῶν Ἰουστινιανοῦ φράσων .
Lemmas: ἀφηγέομαι δέ καί ὁ περί ὁ ἐπισκήπτω νόσος , οὗτος δύο καί πεντηκοστός ἔτος , μή πρότερος ἱστορέω , κρατέω καί πᾶς γῆ ἐπινέμω . ὁ γάρ Ἀντίοχος πρός Πέρσης ἁλίσκομαι , ἔτος ὕστερος δύο , πάθος ἐπιδημέω λοιμώδης ἐν τις μέν συμφέρω ὁ ὑπό Θουκυδίδης γράφω , ἐν τις δέ πολύς διαλλάσσω . καί ἄρχω μέν ἐκ Αἰθιοπία καί νῦν λέγω . ὁ δέ πᾶς ἀμοιβηδόν διατρέχω οἰκέω , οὐδείς ἄνθρωπος οἴομαι ἀπείρατος ὁ νόσημα καταλείπω . καί ἔνιοι μέν πόλις ἐπί τοσοῦτος κατέχω ἄχρι καί ὁ παντάπασι κενός οἰκήτωρ γίγνομαι . εἰμί δέ ὅς ἐπιλαμβάνω ὁ πάθος κοῦφος μετέρχομαι . οὔτε δέ κατά περίοδος τις τάσσω ενσκήπτω , οὔτε αὖος ἐπισκήπτω ὁμοίως ἀποχωρέω · ἀλλά τις μέν τόπος χειμών ἄρχω κατέχω , ἕτερος δέ ἔαρ διατελέω , ἄλλος θερίζω , ἐνιαχῆ δέ καί μετόπωρον πρόειμι . καί εἰμί ἔνθα μέρος πόλις ἅπτω ὁ γε ἄλλος ἀπαλλαξείω μέρος · καί πολλάκις εἰμί ὁράω ἐν οὖον νοσέω πόλις ἔνιοι οἰκίον εἰς ὑπερβολή φθείρω . εἰμί δέ οὖον εἷς ἢ δύο φθείρω οἰκίον ὁ λοιπός ὁ πόλις ἀπαθής μένω · ὡς δέ γε εἰς ὁ ἀκριβής ἐπισκοπέω καταλαμβάνω , ὁ ἀπαθής μένω οἰκίον κατά ὁ ἐφεξῆς ἐνιαυτός μόνος πάσχω . ὁ δέ πᾶς παράδοξος οὗτος εἰμί , ὅτι εἰμί γε συμβαίνω ὁ λαμβάνω πόλις οἰκήτωρ ἑτέρωθι διάγω ἔνθα ὁ πάθος οὐ ἐπισκήπτω , ἐκεῖνος μόνος ὁ πάθημα ἁλίσκομαι ὁ ἐκ ὁ κρατέω πόλις ἐν ὁ ἀπαθής πόλις διαιτάω . καί οὗτος μέν πολλάκις ἐν ὁ περίοδος ὁ κύκλος ὁ καλέω ἐπινέμησις ὁ πόλις καί ὁ ἕτερος γίγνομαι τόπος . μάλιστα δέ πανωλεθρία σχεδόν ὁ ἄνθρωπος ἐπιπίπτω εἷς ἢ δύο ἔτος ὁ πεντεκαιδεκαετής ὁ κύκλος . ὡς καί ἐγώ ὁ οὗτος συγγράφω — συνεῖδον γάρ καί ὁ κατά ἐγώ παρυφαίνω ὁ ἱστορία , ὁ πρόσφορον ὁ πρόσφορος ἁρμόζω — κατά ἀρχή μέν οὖν ὁ τοιοῦτος πάθος λαμβάνω ὁ καλέω βουβών , εἰς χαμαιδιδάσκαλος ἔτι φοιτάω · ἀποβάλλω δέ ἐν ὁ διάφορος ἐπισκήπτω τοιοῦτος πάθος πολύς τε ὁ ἐκ ἐγώ προέρχομαι καί γαμετή καί ὁ λοιπός συγγένεια , οἰκέτης τε καί χωρίτης παμπολύς , ὥσπερ ὁ κύκλος ὁ ἐπινέμησις ὁ εἰς ἐγώ συμφορά μερίζω . ὅτε δέ οὖν οὗτος γράφω , ὄγδοος καί πεντηκοστός ὁ ἡλικία ἄγω ἔτος , οὖον πρόσω δύο οὗτος χρόνος , ἤδη τετράκις ἐπισκήπτω ὁ πάθος ἀνά ὁ Ἀντίοχος ἐπεί τέταρτος ἀπό ἀρχή διέρχομαι κύκλος , ἀποβάλλω θυγάτηρ , ὁ πρότερος ἄνευ,καὶ ὁ ἐκ αὐτός προέρχομαι . ὁ δέ πάθος ἐκ διάφορος νόσημα σύγκειμαι . ἔνιοι μέν γάρ ἐκ ὁ κεφαλή ἄρχω καί ὀφθαλμός αἱματώδης καί οἰδάνω πρόσωπον ἀπεργάζομαι εἰς ὁ λαιμός κατέρχομαι , καί ὁ ἁλίσκομαι ἐκ ἄνθρωπος ἀποπέμπω . ἄλλος ῥύσις γαστήρ γίγνομαι . τις δέ βουβών ἐπανίστημι πυρετός τε ἔνθεν ἐξαίσιος · καί διήμερος ἢ τριταῖος θνῄσκω , ἴσος ὁ μηδείς πάσχω φρονέω τε καί ὁ σῶμα σύγκειμαι . ἕτερος παράφορος γίγνομαι ὁ βίος ἀποτίθημι . καί ἄνθραξ δέ ἐξάλλομαι ὁ ἄνθρωπος ἀφανίζω . εἰμί δέ ὅς καί ἅπαξ καί δίς τις κρατέω καί διαφεύγω , αὖθις κρατέω ἀπόλλυμι . καί ὁ εἰς ὁ μετάληψις δέ διάφορος καί λόγος ὑπερβαίνω . ὁ μέν γάρ ὁ συνίημι μόνος καί συνδιαιτάω φθείρω , ὁ δέ καί προσάπτω μόνος , ὁ δέ καί εἴδομαι ὁ οἴκημα γίγνομαι , ἄλλος δέ κατά ἀγορά · ἔνιοι δέ ἐκ νοσέω πόλις φεύγω ἀπαθής μένω , ὁ οὖον νοσέω ὁ νόσος μεταδίδωμι . ὁ δέ ὁ παράπαν οὐ ἁλίσκομαι , πολύς τε συνδιαιτάω νοσέω , καί πολύς οὖον νοσέω μόνος ἀλλά καί τελευτάω προσάπτω · ὁ δέ καί σπουδή ὅπως ἀπόλλυμι διά ὁ παῖς ἢ οἰκίον πανωλεθρία ποιέω , καί διά οὗτος μάλιστα ἐναλινδέομαι ὁ νοσέω , ὅμως ὥσπερ ἀνταγωνίζομαι ὁ πάθος πρός ὁ βουλή , οὐ κρατέω . νέμω τοίνυν ὅς ἐγώ λέγω μέχρι ὁ δεῦρο δύο καί πεντήκοντα χρόνος οὗτος ὁ πάθος , ἅπας ὁ πρώην νικάω . Φιλόστρατος γάρ θαυμάζω ὅτι γε πεντεκαίδεκα ὁ κατά αὐτός κρατέω λοιμός . καί ὁ ἑξῆς δέ ἄδηλος , ἐκεῖσε εἶμι ὅς ὁ θεός εὐδοκέω , ὁ καί ὁ αἴτιος ἐξεπίσταμαι καί ποῖ φέρω . ἐγώ δέ ὅθεν ἐκβαίνω ἐπανέρχομαι καί ὁ λοιπάς ὁ Ἰουστινιανός φράζω .