evagrius-scholasticus.historia-ecclesiastica 4.7
Ἀλλ’ ἐπεὶ τῶν εἰρημένων ἐμνήσθημεν παθημάτων , φέρε καὶ ἕτερα ἄττα τῶν ἀξιολόγων τῷ παρόντι προσθῶμεν πόνῳ , ἅπερ εἰς ἡμᾶς ἐκ τῶν ἱστορησάντων ἐνηνέκται . Ζωσιμᾶς ἀνήρ , γένος Φοῖνιξ , τῆς λεγομένης παραλίας , κώμην Σίνδην πατρίδα κληρωσάμενος διέχουσαν τῆς τῶν Τυρίων οὔτι σταδίους εἴκοσι , τὸν μονήρη διαθλεύων βίον,οὕτως ταῖς τε ἀφέξεσι καὶ μεθέξεσι τῶν τροφῶν καὶ ταῖς ἄλλαις ἀρεταῖς τοῦ βίου τὸν θεὸν εἰσοικισάμενος ὡς μὴ μόνον διορᾶν τὰ μέλλοντα , ἀλλὰ καὶ πάσης ἀπαθείας χάριν λαβεῖν , συνῆν τῶν τινι ἐπισήμων ἀνὰ τὴν Καίσαρος πόλιν , ἣ μιᾶς τῶν Παλαιστινῶν ἡγεῖται · ἦν δὲ ἄρα οὗτος Ἀρκεσίλαος , ἀνὴρ εὐπατρίδης τε καὶ λόγιμος , εὖ τε ἀξιωμάτων καὶ τῶν λοιπῶν τῶν κοσμούντων ἀνδρὸς βίον ἥκων . Οὗτος ὁ Ζωσιμᾶς ἐν τῷ ἀκαρεῖ τῆς Ἀντιόχου πτώσεως ἀθρόον ἐπιστυγνάσας ὀλοφυρόμενός τε καὶ μύχιον ἀνοιμώξας , δάκρυά τε τοσαῦτα σπείσας ὡς καὶ τὴν γῆν ἐπιβρέξαι , θυμιατήριον ἐξῃτήσατο , καὶ πάντα τὸν χῶρον ἐν ᾧ καθειστήκεισαν ἐπιθυμιάσας ἐπὶ γῆς ἑαυτὸν ῥίπτει , προσευχαῖς τε καὶ λιταῖς τὸν θεὸν ἱλεούμενος . Εἶτα πυνθανομένου τοῦ Ἀρκεσιλάου τί ἄρα τὸ οὕτω διαταράξαν εἴη , διαρρήδην εἶπε τὴν ἠχὴν τῆς Ἀντιόχου πτώσεως αὐτίκα τὰ ὦτά οἱ περιβομβῆσαι . Ὥστε τὸν Ἀρκεσίλαον καὶ τοὺς παρατετυχηκότας ἐκπεπληγμένους ἀναγράψαι τὴν ὥραν , εὑρεῖν τε ἐς ὕστερον οὕτως ὡς ὁ Ζωσιμᾶς ἀπεφήνατο . Διὰ τούτου πολλαί τε καὶ ἕτεραι θεοσημεῖαι γεγόνασιν , ὧν τὸ πλῆθος παρείς , ἐπεὶ καὶ κρείττονος εἰπεῖν ἀριθμοῦ τυγχάνουσιν οὖσαι , ἔνια λέξω . Συνήκμαζε τῷ Ζωσιμᾷ ἀνήρ , Ἰωάννης τοὔνομα , ταῖς ἀρεταῖς παραπλήσιος , ἐν Χουζιβᾷ τῇ μάνδρᾳ — κεῖται δὲ πρὸς τῇ ἐσχατιᾷ τῆς χαράδρας ἀνὰ τὸ ἀρκτῷον μέρος τῆς λεωφόρου τῆς φερούσης τοὺς διαπορευομένους ἐξ Ἱεροσολύμων ἐπὶ τὴν Ἱεριχουντίων πόλιν — τὸν μονήρη τε καὶ ἄϋλον διαπαλαίσας βίον , ἐπισκοπήσας δὲ τὴν εἰρημένην μοι Καίσαρος πόλιν . Οὗτος ὁ Ἰωάννης ὁ Χουζιβίτης , ἐπεὶ τὴν Ἀρκεσιλάου τοῦ λελεγμένου μοι γυναῖκα ἠκηκόει θάτερον τοῖν ὀφθαλμοῖν ὑπὸ κερκίδος ἐκκοπέντα , δρομαίως ᾔει πρὸς αὐτὴν τὸ πάθος ἐπισκεψόμενος . Ὡς δ’ οὖν ἐθεάσατο τήν τε κόρην ἐκπεσοῦσαν τέλεόν τε τὸν ὀφθαλμὸν διαρρυέντα , σπόγγον ἐπιτάττει τῶν τινι παρεφομαρτούντων ἰατρῶν ἐνεγκεῖν , εἰσαγαγεῖν τε τὸ διαρρυὲν ὡς ἂν δύναιτο , καὶ τὸν σπόγγον περιθέντα τελαμῶσιν ἀναδῆσαι , οὔτι παρόντος Ἀρκεσιλάου . Ἔτυχε γὰρ τῷ Ζωσιμᾷ παρὼν ἐν τῷ κατ’ αὐτὸν φροντιστηρίῳ , ὅπερ ἐπὶ τῆς Σινδηνῶν ἔκειτο κώμης , διεστώσης τῆς Καίσαρος σταδίους μάλιστα πεντακοσίους . Δρομαῖοι τοίνυν παρὰ τὸν Ἀρκεσίλαον ἐκτρέχουσίν οἱ ταῦτα διαγγέλλοντες . Καθῆστο δὲ πρὸς Ζωσιμᾷ ὁ Ἀρκεσίλαος τὰς διαλέξεις ποιούμενος · ὅπερ ἐπειδὴ διέγνω , διωλύγιον ἀνεκώκυε , καὶ τὰς τρίχας ἐκτίλλων καὶ διασπῶν εἰς οὐρανὸν ἀνέπεμπε . Τοῦ δὲ Ζωσιμᾶ πυνθανομένου τὴν αἰτίαν , τὸ συμβὰν ὁ Ἀρκεσίλαος ἔλεγε ταῖς οἰμωγαῖς καὶ τοῖς δάκρυσι συχνὰ διακοπτόμενος . Ἀφεὶς οὖν τοῦτον ὁ Ζωσιμᾶς αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν εἴς τι δωμάτιον ἐστρέχει ἔνθα τῷ θεῷ , ὡς θεμιτὸν τοῖς τοιούτοις , ἐνετύγχανεν . Μετὰ δ’ αὖ τινα καιρὸν προσελθὼν ἔχαιρέν τε καὶ σεμνὰ μειδιῶν πρὸς Ἀρκεσίλαον ἔλεγε τὴν χεῖρα καταψήχων · Ἄπιθι χαίρων , ἄπιθι · ἡ χάρις τῷ Χουζιβίτῃ δέδοται . Ἰάθη σου τὸ γύναιον , ἄμφω τὼ ὀφθαλμὼ ἔχει , οὐδὲν ἰσχυσάσης τῆς συμφορᾶς ἀφελέσθαι , οὕτω τοῦ Χουζιβίτου βουληθέντος . Ὅπερ καὶ γέγονεν ἀμφοῖν τοῖν δικαίοιν κατὰ ταὐτὸ θαυματουργησάντοιν . Τούτῳ τῷ Ζωσιμᾷ καί ποτε ἐπὶ τὴν Καίσαρος ἰόντι ὀνάριόν τε παρασυρομένῳ ἐν ᾧ τῶν τινά οἱ ἐπιτηδείων ἐπεβέβλητο , λέων ἔπεισι καὶ τὸν ὄνον ἁρπάσας ἀπῄει . Ὁ δὲ Ζωσιμᾶς ἀνὰ τὴν ὕλην εἵπετο μέχρις ὅτου διακορὴς ὁ λέων ἐκ τῆς θοίνης τοῦ ζῴου γέγονε · πρὸς ὃν ἐπιγελάσας ὁ Ζωσιμᾶς φησιν · Ἀλλὰ γάρ , ὦ ἑταῖρε , τὰ τῆς πορείας ἐμοὶ διακέκοπται πάχητί τε ὄντι πόρρω τε τῆς ἡλικίας ἀφιγμένῳ , καὶ μὴ δυναμένῳ νωτοφορεῖν τὰ ἐπὶ τοῦ ζῴου σεσαγμένα . Ἀχθοφορεῖν οὖν ἀνάγκη σε παρὰ τὸν θεσμὸν τῆς φύσεως , εἴπερ ἐθέλεις τῶν ἐντεῦθεν τὸν Ζωσιμᾶν ἀπαλλάττεσθαι καὶ θηρίον αὖθις εἶναι . Ὁ δὲ τοῦ θυμοῦ καθάπαξ ἐπιλελησμένος ὑπέσαινε καὶ τῷ Ζωσιμᾷ προσέτρεχε πράως εὐθύς , καὶ διὰ τοῦ σχήματος ἐβόα τὸ πειθήνιον . Ὧι περιθεὶς ὁ Ζωσιμᾶς τοῦ ὄνου τὸ φορτίον μέχρι τῶν πυλῶν τῆς Καίσαρος ἤγαγε , δεικνὺς τοῦ θεοῦ τὴν δύναμιν καὶ ὡς ἅπαντα τοῖς ἀνθρώποις δοῦλά τε καὶ πειθήνια , ὅταν αὐτῷ ζῶμεν καὶ τὴν δεδομένην ἡμῖν χάριν οὐ παραχαράττομεν . Ἀλλ’ ἵνα μὴ τοῖς πλείοσι τὴν ἱστορίαν παραμηκύνωμεν , ἐπάνειμι ὅθεν τὴν ἐκβολὴν ἐποιησάμην .
Lemmas: ἀλλά ἐπεί ὁ εἴρω μιμνήσκω πάθημα , φέρω καί ἕτερος τις ὁ ἀξιόλογος ὁ πάρειμι προστίθημι πόνος , ὅσπερ εἰς ἐγώ ἐκ ὁ ἱστορέω φέρω . Ζωσιμᾶς ἀνήρ , γένος Φοῖνιξ , ὁ λέγω παράλιος , κώμη Σίνδης πατρίς κληρόω διέχω ὁ ὁ Τυρίων οὔτις στάδιον εἴκοσι , ὁ μονήρης διαθλεύω βιον,ουος ὁ τε ἄφεξις καί μέθεξις ὁ τροφή καί ὁ ἄλλος ἀρετή ὁ βίος ὁ θεός εἰσοικίζω ὡς μή μόνος διοράω ὁ μέλλω , ἀλλά καί πᾶς ἀπάθεια χάρις λαμβάνω , σύνειμι ὁ τις ἐπίσημος ἀνά ὁ Καῖσαρ πόλις , ὅς εἷς ὁ Παλαιστινός ἡγέομαι · εἰμί δέ ἄρα οὗτος Ἀρκεσίλαος , ἀνήρ εὐπατρίδης τε καί Λόγιμος , εὕω τε ἀξίωμα καί ὁ λοιπός ὁ κοσμέω ἀνήρ βίος ἥκω . οὗτος ὁ Ζωσιμᾶς ἐν ὁ ἀκαρής ὁ Ἀντίοχος πτῶσις ἀθρόος ἐπιστυγνάζω ὀλοφύρομαι τε καί μύχιος ἀνοιμώζω , δάκρυον τε τοσοῦτος σπένδω ὡς καί ὁ γῆ ἐπιβρέχω , θυμιατήριον ἐξαιτέω , καί πᾶς ὁ χῶρος ἐν ὅς καθίστημι ἐπιθυμιάω ἐπί γῆ ἑαυτοῦ ῥίπτω , προσευχή τε καί λιτός ὁ θεός ἱλεέω . εἶτα πυνθάνομαι ὁ Ἀρκεσίλαος τίς ἄρα ὁ οὗτος διαταράσσω εἰμί , διαρρήδην εἶπον ὁ ἠχή ὁ Ἀντίοχος πτῶσις αὐτίκα ὁ οὖς ὁ περιβομβάω . ὥστε ὁ Ἀρκεσίλαος καί ὁ παρατυγχάνω ἐκπλήσσω ἀναγράφω ὁ ὥρα , εὑρίσκω τε εἰς ὕστερος οὕτως ὡς ὁ Ζωσιμᾶς ἀποφαίνω . Ζεύς οὗτος πολύς τε καί ἕτερος θεοσημεία γίγνομαι , ὅς ὁ πλῆθος πείρω , ἐπεί καί ἀγαθός εἶπον ἀριθμός τυγχάνω εἰμί , ἔνιοι λέγω . συνακμάζω ὁ Ζωσιμά ἀνήρ , Ἰωάννης ὄνομα , ὁ ἀρετή παραπλήσιος , ἐν Χουζιβᾷ ὁ μάνδρα — κεῖμαι δέ πρός ὁ ἐσχατιά ὁ χαράδρα ἀνά ὁ ἀρκτῷος μέρος ὁ λεωφόρος ὁ φέρω ὁ διαφορεύω ἐκ Ἱερουσαλήμ ἐπί ὁ Ἱεριχούντιος πόλις — ὁ μονήρης τε καί ἄϋλος διαπαλαίω βίος , ἐπισκοπέω δέ ὁ εἴρω ἐγώ Καῖσαρ πόλις . οὗτος ὁ Ἰωάννης ὁ χουζιβιος , ἐπεί ὁ Ἀρκεσίλαος ὁ λέγω ἐγώ γυνή ἀκούω ἕτερος ὁ ὀφθαλμός ὑπό κερκίς ἐκκόπτω , δρομαῖος ἔρχομαι πρός αὐτός ὁ πάθος ἐπισκοπέω . ὡς δέ οὖν θεάομαι ὁ τε κόρη ἐκπίπτω τέλειος τε ὁ ὀφθαλμός διαρρέω , σπόγγος ἐπιτάσσω ὁ τις παρεφομαρτούντων ἰατρός φέρω , εἰσάγω τε ὁ διαρρέω ὡς εἄν δύναμαι , καί ὁ σπόγγος περιτίθημι τελαμών ἀναδέω , οὔτις πάρειμι Ἀρκεσίλαος . Ἐτυχάνω γάρ ὁ Ζωσιμά πάρειμι ἐν ὁ κατά αὐτός φροντιστήριον , ὅσπερ ἐπί ὁ Σινδηνῶν κεῖμαι κώμη , διίστημι ὁ Καῖσαρ στάδιον μάλιστα πεντακόσιοι . δρομαῖος τοίνυν παρά ὁ Ἀρκεσίλαος ἐκτρέχω ὁ οὗτος διαγγέλλω . κάθημαι δέ πρός Ζωσιμά ὁ Ἀρκεσίλαος ὁ διαλέγω ποιέω · ὅσπερ ἐπεί διαγιγνώσκω , διωλύγιος ἀνακωκύω , καί ὁ θρίξ ἐκτίλλω καί διασπάω εἰς οὐρανός ἀναπέμπω . ὁ δέ Ζωσιμά πυνθάνομαι ὁ αἴτιος , ὁ συμβαίνω ὁ Ἀρκεσίλαος λέγω ὁ οἰμωγή καί ὁ δάκρυ συχνός διακόπτω . ἀφίημι οὖν οὗτος ὁ Ζωσιμᾶς αὐτός κατά ἑαυτοῦ εἰς τίς δωμάτιον ἐστρέχει ἔνθα ὁ θεός , ὡς θεμιτός ὁ τοιοῦτος , ἐντυγχάνω . μετά δέ αὖος τις καιρός προσέρχομαι χαίρω τε καί σεμνός μειδάω πρός Ἀρκεσίλαος λέγω ὁ χείρ καταψήχω · ἄπειμι χαίρω , ἄπειμι · ὁ χάρις ὁ Χουζιβίτῃ δίδωμι . ἰάομαι σύ ὁ γύναιον , ἄμφω ὁ ὀφθαλμός ἔχω , οὐδείς ἰσχύω ὁ συμφορά ἀφαιρέω , οὗτος ὁ χουζιβιτος βούλομαι . ὅπερ καί γίγνομαι ἄμφω ὁ Δίκαιος κατά αὐτός θαυματουργέω . οὗτος ὁ Ζωσιμά καί ποτός ἐπί ὁ Καῖσαρ εἶμι ὀνάριον τε παρασύρω ἐν ὅς ὁ τις ὁ ἐπιτήδειος ἐπιβάλλω , λέων ἔπειμι καί ὁ ὄνος ἁρπάζω ἄπειμι . ὁ δέ Ζωσιμᾶς ἀνά ὁ ὕλη ἕπω μέχρι ὅστις διακορής ὁ λέων ἐκ ὁ θοίνη ὁ ζῷον γίγνομαι · πρός ὅς ἐπιγελάω ὁ Ζωσιμᾶς φημί · ἀλλά γάρ , εἰμί ἑταῖρος , ὁ ὁ πορεία ἐγώ διακόπτω Πάχης τε εἰμί πόρρω τε ὁ ἡλικία ἀφικνέομαι , καί μή δύναμαι νωτοφορέω ὁ ἐπί ὁ ζῷον σείγνυσα . ἀχθοφορέω οὖν ἀνάγκη σύ παρά ὁ θεσμός ὁ φύσις , εἴπερ ἐθέλω ὁ ἐντεῦθεν ὁ Ζωσιμᾶς ἀπαλλάσσω καί θηρίον αὖθις εἰμί . ὁ δέ ὁ θυμός καθάπαξ ἐπιλανθάνομαι ὑποσαίνω καί ὁ Ζωσιμά προστρέχω πρᾶος εὐθύς , καί διά ὁ σχῆμα βοάω ὁ πειθήνιος . ὅς περιτίθημι ὁ Ζωσιμᾶς ὁ ὄνος ὁ φορτίον μέχρι ὁ πύλη ὁ Καῖσαρ ἄγω , δείκνυμι ὁ θεός ὁ δύναμις καί ὡς ἅπας ὁ ἄνθρωπος δοῦλος τε καί πειθήνιος , ὅταν αὐτός ζῶ καί ὁ δίδωμι ἐγώ χάρις οὖον παραχαράσσω . ἀλλά ἵνα μή ὁ πλείων ὁ ἱστορία παραμηκύνω , ἐπανέρχομαι ὅθεν ὁ ἐκβολή ποιέω .