evagrius-scholasticus.historia-ecclesiastica 2.3
Ἁλίζονται τοίνυν ἀνὰ τὸ ἱερὸν τέμενος Εὐφημίας τῆς μάρτυρος , ὅπερ ἵδρυται μὲν ἐπὶ τῆς Καλχηδοναίων τοῦ Βιθυνῶν ἔθνους , ἀπῴκισται δὲ τοῦ Βοσπόρου σταδίοις οὐ πλείοσι δύο , ἔν τινι τῶν εὐφυῶν χωρίων ἠρέμα προσάντει · ὥστε τοὺς περιπάτους ἀνεπαισθήτους εἶναι τοῖς ἐς τὸν νεὼν ἀπιοῦσι τῆς μάρτυρος , ἐξαπίνης τε μετεώρους εἶναι εἴσω τῶν ἀνακτόρων γενομένους · ὥστε τὰς ὄψεις ἐκχέοντας ἐκ περιωπῆς ἅπαντα θεωρεῖν , ὑπεστρωμένα πεδία ὁμαλῆ καὶ ὕπτια , τῇ πόᾳ χλοάζοντα ληΐοις τε κυμαινόμενα καὶ παντοδαπῶν δένδρων τῇ θέᾳ ὡραϊζόμενα , ὄρη τε λάσια ἐς ὕψος εὐπρεπῶς μετεωριζόμενά τε καὶ κυρτούμενα , ἄταρ καὶ πελάγη διάφορα , τὰ μὲν τῇ γαλήνῃ πορφυρούμενα καὶ ταῖς ἀκταῖς προσπαίζοντα ἡδύ τι καὶ ἥμερον ἔνθα νήνεμα τὰ χωρία καθεστᾶσι , τὰ δὲ παφλάζοντά τε καὶ τοῖς κύμασιν ἀγριαίνοντα,κάχληκάς τε καὶ φυκία καὶ τῶν ὀστρακοδέρμων τὰ κουφότερα μετὰ τῆς ἀντανακλάσεως τῶν κυμάτων αὐτῆς ἀνασειράζοντα . Ἀντικρὺ δὲ τῆς Κωνσταντίνου τὸ τέμενος , ὥστε καὶ τῇ θέᾳ τῆς τοσαύτης πόλεως τὸν νεὼν ὡραΐζεσθαι . Τρεῖς δ’ ὑπερμεγέθεις οἶκοι τὸ τέμενος·εἷς μὲν ὑπαίθριος , ἐπιμήκει τῇ αὐλῇ καὶ κίοσι πάντοθεν κοσμούμενος , ἕτερός τ’ αὖ μετὰ τοῦτον τό τε εὖρος τό τε μῆκος τούς τε κίονας μικροῦ παραπλήσιος , μόνῳ δὲ τῷ ἐπικειμένῳ ὀρόφῳ διαλλάττων · οὗ κατὰ τὴν βόρειον πλευρὰν πρὸς ἥλιον ἀνίσχοντα , οἶκος περιφερὴς ἐς θόλον,εὖ μάλα τεχνικῶς ἐξησκημένοις κίοσιν , ἴσοις τὴν ὕλην , ἴσοις τὰ μεγέθη καθεστῶσιν ἔνδοθεν κυκλούμενος . Ὑπὸ τούτοις ὑπερῷόν τι μετεωρίζεται ὑπὸ τὴν αὐτὴν ὀροφήν , ὡς ἂν κἀντεῦθεν ἐξῇ τοῖς βουλομένοις ἱκετεύειν τε τὴν μάρτυρα καὶ τοῖς τελουμένοις παρεῖναι . Εἴσω δὲ τοῦ θόλου πρὸς τὰ ἑῷα εὐπρεπής ἐστι σηκός , ἔνθα τὰ πανάγια τῆς μάρτυρος ἀπόκειται λείψανα ἔν τινι σορῷ τῶν ἐπιμήκων — μακρὰν ἔνιοι καλοῦσιν — ἐξ ἀργύρου εὖ μάλα σοφῶς ἠσκημένῃ . Καὶ ἃ μὲν ὑπὸ τῆς παναγίας ἐπί τισι χρόνοις θαυματουργεῖται,πᾶσι Χριστιανοῖς ἔκδηλα . Πολλάκις γὰρ ἢ τοῖς κατὰ καιρὸν τὴν αὐτὴν ἐπισκοποῦσι πόλιν ὄναρ ἐπιστᾶσα διακελεύεται ἢ τισι τῶν ἄλλως ἐς βίον ἐπισήμων , παραγινομένοις αὐτῇ κατὰ τὸ τέμενος τρυγᾶν . Ὅπερ ἐπειδὰν τοῖς τε βασιλεῦσι τῷ τε ἀρχιερεῖ καὶ τῇ πόλει κατάδηλον ᾖ , φοιτῶσι κατὰ τὸν νεὼν οἵ τε τὰ σκῆπτρα οἵ τε τὰ ἱερὰ καὶ τὰς ἀρχὰς διέποντες ἅπας τε ὁ λοιπὸς ὅμιλος μετασχεῖν τῶν τελουμένων βουλόμενοι . Πάντων τε οὖν ὁρώντων ὁ τῆς Κωνσταντίνου πρόεδρος μετὰ τῶν ἀμφ’ αὐτὸν ἱερέων εἴσω τῶν ἀνακτόρων χωρεῖ , ἔνθα τὸ λελεγμένον μοι πανάγιον ἀπόκειται σῶμα . Ἔστι δέ τι κλειθρίδιον μικρὸν κατὰ τὴν αὐτὴν σορὸν ἐν τῷ λαιῷ μέρει θύραις μικραῖς κατησφαλισμένον , ὅθεν σίδηρον ἐπιμήκη κατὰ τὰ πανάγια λείψανα σπόγγον περιαρτήσαντες ἐπαφιᾶσι , καὶ τὸν σπόγγον περιδονοῦντες ἐς ἑαυτοὺς τὸν σίδηρον ἀνέλκουσιν αἱμάτων πλήρη θρόμβων τε πολλῶν . Ὅπερ ἐπὰν ὁ λεὼς ἴδοι , εὐθέως προσεκύνησε τὸν θεὸν γεραίρων . Τοσαύτη δέ γε καθέστηκε τῶν ἐκφερομένων ἡ πληθύς , ὥστε καὶ τοὺς εὐσεβεῖς βασιλεῖς καὶ πάντας τοὺς ἁλιζομένους ἱερέας καὶ μὴν καὶ πάντα τὸν ἀθροιζόμενον λεὼν πλουσίως τῶν ἀναδιδομένων μεταλαμβάνειν , ἐκπέμπεσθαί τε καὶ ἀνὰ τὴν ὑφήλιον πᾶσαν τῶν πιστῶν τοῖς βουλομένοις , καὶ διὰ παντὸς τούς τε θρόμβους σώζεσθαι τό τε πανάγιον αἷμα , μηδαμῶς ἐς ἑτέραν μεταχωροῦν ὄψιν . Ἅπερ θεοπρεπῶς τελεῖται , οὐ κατά τινα διωρισμένην περίοδον , ἀλλ’ ὡς ἂν ἡ τοῦ προεδρεύοντος βιοτὴ καὶ ἡ τῶν τρόπων σεμνότης βούλεται . Φασὶ δ’ οὖν ὅτε μὲν τῶν εὐσχημόνων τις κυβερνῴη καὶ ταῖς ἀρεταῖς ἐπίσημος , τοῦτο τὸ θαῦμα καὶ μάλα συχνῶς γίγνεσθαι · ὅτε δὲ τῶν οὐ τοιούτων , σπανίως τὰς τοιαύτας θεοσημείας προϊέναι . Λέξω δέ τι , ὅπερ οὐ χρόνος , οὐ καιρὸς διατέμνει , οὐδὲ μὴν πιστοῖς τε καὶ ἀπίστοις διακέκριται , πᾶσι δὲ ἐξ ἴσης ἀνεῖται · ὅταν ὧδε τοῦ χώρου τις γένηται ἔνθα ἡ τιμία σορὸς ἐν ᾗ τὰ πανάγια λείψανα , ὀδμῆς εὐώδους ἐμπίπλαται πάσης συνήθους ἀνθρώποις ὑπερτέρας . Οὐδὲ γὰρ τῇ ἐκ λειμώνων ἀθροιζομένῃ παρέοικεν , οὐδέ γε τῇ ἔκ τινος τῶν εὐωδεστάτων ἀναπεμπομένῃ , οὐδὲ οἵαν μυρέψης ἐργάσαιτο · ξένη δέ τις καὶ ὑπερφυὴς ἐξ αὐτῆς παριστᾶσα τῶν ἀναδιδόντων τὴν δύναμιν .
Lemmas: ἁλίζω τοίνυν ἀνά ὁ ἱερόν τέμενος Εὐφημία ὁ μάρτυς , ὅσπερ ἱδρύω μέν ἐπί ὁ Καλχηδόνιος ὁ Βιθυνός ἔθνος , ἀποικίζω δέ ὁ Βόσπορος στάδιον οὖον πλείων δύο , ἐν τις ὁ εὐφυής χωρίον ἠρέμα προσάντης · ὥστε ὁ περίπατος ἀνεπαίσθητος εἰμί ὁ εἰς ὁ ναός ἄπειμι ὁ μάρτυς , ἐξαπίνης τε μετέωρος εἰμί εἴδομαι ὁ ἄναξ γίγνομαι · ὥστε ὁ ὄψις ἐκχέω ἐκ περιωπή ἅπας θεωρέω , ὑπεστρωμένα πεδίον ὁμαλεύς καί ὕπτιος , ὁ πόα χλοάζω λήϊον τε κυμαίνομαι καί παντοδαπής δένδρον ὁ θέα ὡραΐζω , ὄρος τε λάσιος εἰς ὕψος εὐπρεπῶς μετεωρίζω τε καί κυρτόω , ἀτάρ καί πέλαγος διάφορος , ὁ μέν ὁ γαλήνη πορφυρόω καί ὁ ἀκτή προσπαίζω ἡδύς τίς καί ἥμερος ἔνθα νήνεμος ὁ χωρίον καθίστημι , ὁ δέ παφλάζω τε καί ὁ κῦμα ἀγριαίνω τε καί φυκία καί ὁ ὀστρακόδερμος ὁ κοῦφος μετά ὁ ἀντανάκλασις ὁ κῦμα αὐτός ἀνασειράζω . ἀντικρύ δέ ὁ Κωνσταντῖνος ὁ τέμενος , ὥστε καί ὁ θέα ὁ τοσοῦτος πόλις ὁ ναός ὡραίζω . τρεῖς δέ ὑπερμεγέθης οἶκος ὁ τέμενος·εἷς μέν ὑπαίθριος , ἐπιμήκης ὁ αὐλή καί κίων πάντοθεν κοσμέω , ἕτερος τε αὖος μετά οὗτος ὁ τε εὖρος ὁ τε μῆκος ὁ τε κίων μικρός παραπλήσιος , μόνος δέ ὁ ἐπίκειμαι ὄροφος διαλλάσσω · ὅς κατά ὁ βόρειος πλευρά πρός ἥλιος ἀνά-ἴσχω , οἶκος περιφερής εἰς θόλον,εὖ μάλα τεχνικός ἐξασκέω κίων , ἴσος ὁ ὕλη , ἴσος ὁ μέγεθος καθίστημι ἔνδοθεν κυκλόω . ὑπό οὗτος ὑπερῷον τίς μετεωρίζω ὑπό ὁ αὐτός ὀροφή , ὡς εἄν ἐντεῦθεν ἔξεστι ὁ βούλομαι ἱκετεύω τε ὁ μάρτυς καί ὁ τελέω πάρειμι . εἴδομαι δέ ὁ θόλος πρός ὁ ἑῷος εὐπρεπής εἰμί σηκός , ἔνθα ὁ πανάγιος ὁ μάρτυς ἀπόκειμαι λείψανον ἐν τις σορός ὁ επιμήκης — μακράν ἔνιοι καλέω — ἐκ ἄργυρος εὕω μάλα σοφός ἀσκέω . καί ὁ μέν ὑπό ὁ παναγία ἐπί τις χρόνος θαυματουργέω Χριστιανός ἔκδηλος . πολλάκις γάρ ἢ ὁ κατά καιρός ὁ αὐτός ἐπισκοπέω πόλις ὄναρ ἐφίστημι διακελεύομαι ἢ τις ὁ ἄλλως εἰς βίος ἐπίσημος , παραγίγνομαι αὐτός κατά ὁ τέμενος τρυγάω . ὅπερ ἐπειδάν ὁ τε βασιλεύς ὁ τε ἀρχιερεύς καί ὁ πόλις κατάδηλος εἰμί , φοιτάω κατά ὁ ναός ὁ τε ὁ σκῆπτρον ὁ τε ὁ ἱερόv καί ὁ ἀρχή διέπω ἅπας τε ὁ λοιπός ὅμιλος μετέχω ὁ τελέω βούλομαι . Πάντων τε οὖν ὁράω ὁ ὁ Κωνσταντῖνος πρόεδρος μετά ὁ ἀμφι αὐτός ἱερός εἴδομαι ὁ ἄναξ χωρέω , ἔνθα ὁ λέγω ἐγώ πανάγιος ἀπόκειμαι σῶμα . εἰμί δέ τίς κλειθριδιος μικρός κατά ὁ αὐτός σορός ἐν ὁ λαιός μέρος θύρα μικρός κατασφαλίζω , ὅθεν σίδηρος ἐπιμήκης κατά ὁ πανάγιος λείψανον σπόγγος περιαρτάω ἐπαφίημι , καί ὁ σπόγγος περιδονέω εἰς ἑαυτοῦ ὁ σίδηρος ἀνέλκω αἷμα πλήρης θρόμβος τε πολύς . ὅπερ ἐπάν ὁ λαός ὁράω , εὐθύς προσκυνέω ὁ θεός γεραίρω . τοσοῦτος δέ γε καθίστημι ὁ ἐκφέρω ὁ πλῆθος , ὥστε καί ὁ εὐσεβής βασιλεύς καί πᾶς ὁ ἁλίζω ἱερεύς καί μήv καί πᾶς ὁ ἀθροίζω λαός πλούσιος ὁ ἀναδίδωμι μεταλαμβάνω , ἐκπέμπω τε καί ἀνά ὁ ὑφήλιος πᾶς ὁ πιστός ὁ βούλομαι , καί διά πᾶς ὁ τε θρόμβος σῴζω ὁ τε πανάγιος αἷμα , μηδαμῶς εἰς ἕτερος μεταχωρέω ὄψις . ὅσπερ θεοπρεπῶς τελέω , οὖον κατά τις διορίζω περίοδος , ἀλλά ὡς εἄν ὁ ὁ προεδρεύων βιοτή καί ὁ ὁ τρόπος σεμνότης βούλομαι . φημί δέ οὖν ὅτε μέν ὁ εὐσχήμων τις κυβερνάω καί ὁ ἀρετή ἐπίσημος , οὗτος ὁ θαῦμα καί μάλα συχνός γίγνομαι · ὅτε δέ ὁ οὖον τοιοῦτος , σπανίως ὁ τοιοῦτος θεοσημεία προΐημι . λέγω δέ τίς , ὅσπερ οὖον χρόνος , οὖον καιρός διατέμνω , οὐδέ μήv πιστός τε καί ἄπιστος διακρίνω , πᾶς δέ ἐκ ἴσος ἀνίημι · ὅταν ὧδε ὁ χῶρος τις γίγνομαι ἔνθα ὁ τίμιος σορός ἐν ὅς ὁ πανάγιος λείψανον , ὀδμή εὐώδης ἐμπίμπλημι πᾶς συνήθης ἄνθρωπος ὑπέρτερος . οὐδέ γάρ ὁ ἐκ λειμών ἀθροίζω παρέοικα , οὐδέ γε ὁ ἐκ τις ὁ εὐώδης ἀναπέμπω , οὐδέ οἷος μυρεψέω ἐργάζομαι · ξένος δέ τις καί ὑπερφυής ἐκ αὐτός παρίστημι ὁ ἀναδίδωμι ὁ δύναμις .