evagrius-scholasticus.historia-ecclesiastica 2.1
Ἃ μὲν ὑπὸ τοῖς Θεοδοσίου γεγένηται χρόνοις , τῇ πρώτῃ διείληπται διαλέξει . Φέρε δὲ Μαρκιανὸν εἰς μέσον ἄγοντες τὸν ἀοίδιμον Ῥωμαίων αὐτοκράτορα , πρότερον ἱστορήσωμεν τίς τε ἦν καὶ ὅθεν , καὶ ὅπως τὴν βασιλείαν Ῥωμαίων ἀνεδήσατο · οὕτω τε τὰ ὑπ’ αὐτῷ γεγενημένα κατὰ τοὺς ἰδίους ἀποθώμεθα καιρούς . Μαρκιανὸς τοίνυν , ὡς ἄλλοις τε πολλοῖς καὶ μὴν καὶ Πρίσκῳ ἱστόρηται τῷ ῥήτορι , ἦν μὲν Θρᾷξ γένος , ἀνδρὸς στρατιωτικοῦ παῖς · ὅς γε τῆς τοῦ πατρὸς βιοτῆς μεταλαχεῖν ἐπειγόμενος πρὸς τὴν Φιλιππούπολιν τὰς ὁρμὰς ἔσχεν , ἔνθα καὶ στρατιωτικοῖς ἐδύνατο συντετάχθαι τάγμασιν . Ἀνὰ δὲ τὴν ὁδὸν τεθέαται νεοσφαγὲς σῶμα ἐπὶ γῆς ἐρριμμένον · ᾧ παρεστώς , ἦν γὰρ τά τε ἄλλα πανάριστος καὶ ἐς τὰ μάλιστα φιλανθρωπότατος , ᾤκτειρε τὸ γεγονός , καὶ ἐπὶ πολὺ τὴν πορείαν ἐπεῖχε τῶν εἰκότων μεταδοῦναι βουλόμενος . Ἐπειδὴ δέ τινες τοῦτο τεθέανται , ταῖς ἐν τῇ Φιλιππουπόλει προσήγγελλον ἀρχαῖς · αἳ τὸν Μαρκιανὸν παραλαβοῦσαι τὰ περὶ τῆς μιαιφονίας ἀνηρώτων . Καὶ δὴ τῶν στοχασμῶν καὶ τῶν εἰκότων πλέον τῆς ἀληθείας καὶ τῆς γλώσσης ἐσχηκότων , τὸν φόνον τε τἀνδρὸς ἀναινομένου καὶ μιαιφόνου γε ποινὰς μέλλοντος ἀποτίσειν , θεία τις ἐξαπίνης ῥοπὴ τὸν μιαιφόνον παραδίδωσιν · ὃς τὴν κεφαλὴν ἀποθέμενος ποινὴν τοῦ δράματος τὴν κεφαλὴν τῷ Μαρκιανῷ χαρίζεται . Οὕτω παραδόξως σωθεὶς ἔν τινι τῶν αὐτόθι στρατιωτικῶν τελῶν ἀφικνεῖται , ἐν αὐτῷ παραγγέλλειν βουλόμενος . Οἳ τὸν ἄνδρα θαυμάσαντες μέγαν τε ἔσεσθαι καὶ ἀξιολογώτατον εἰκότως τεκμηράμενοι ἥδιστα προσδέχονται , καὶ σφίσιν αὐτοῖς ἐγκαταλέγουσιν , οὔτι ἔσχατον , ὡς ὁ στρατιωτικὸς ἐθέλει νόμος , ἐς δέ τινα βαθμὸν ἄρτι τετελευτηκότος ἀνδρός — Αὔγουστος ὄνομα τούτῳ — , Μαρκιανὸν τὸν καὶ Αὔγουστον ἐς τὴν παραγγελίαν ἐγγράψαντες , ὡς φθάσαι τοὔνομα τὴν προσηγορίαν τῶν ἡμετέρων βασιλέων , τὸ καλεῖσθαι Αὔγουστοι μετὰ τῆς ἁλουργίδος περιβαλλομένων · ὥσπερ οὐκ ἀνασχομένου τοῦ ὀνόματος ἐπ’ αὐτῷ χωρὶς τῆς ἀξίας μεῖναι , μηδ’ αὖ πάλιν τῆς ἀξίας ἕτερον ὄνομα ζητησάσης εἰς σεμνολόγημα , ὥστε κύριον καὶ προσηγορικὸν τὸ αὐτὸ καθεστάναι , διὰ μιᾶς κλήσεως τῆς τε ἀξιώσεως τῆς τε προσηγορίας σημαινομένων . Καὶ ἕτερον δὲ συνέπεσε τὴν βασιλείαν τῷ Μαρκιανῷ τεκμηριῶσαι δυνάμενον . Ἐπειδὴ γὰρ Ἄσπαρι συνεστράτευσε κατὰ Βανδίλων δορυάλωτός τε γέγονε σὺν ἑτέροις πλείστοις , παρὰ πολὺ τῶν Βανδίλων ἡττηθέντος τοῦ Ἄσπαρος , ἀνὰ τὸ πεδίον ἤχθη μετὰ τῶν ἄλλων ἀνδραπόδων , Γιζερίχου τοὺς ζωγρηθέντας ἰδεῖν βουληθέντος · οἵπερ ἐπειδὴ ἡλίσθησαν , ἔν τινι τῶν ὑπερῴων ὁ Γιζέριχος καθῆστο τῷ πλήθει τῶν σαγηνευθέντων ἡδόμενος . Οἳ τοῦ καιροῦ τριβομένου , ὡς ἂν ἑκάστοις ἐδόκει , διετέλουν · ἀνεῖσαν γὰρ οἱ φύλακες τὰ δεσμά , Γιζερίχου προστάξαντος . Ἄλλος μὲν οὖν ἄλλο τι ἐπεπράχει · Μαρκιανὸς δὲ καθεὶς ἑαυτὸν ἐς τὸ πεδίον ὑπὸ τῷ ἡλίῳ ἐκάθευδε θερμῷ τε ὄντι καὶ διαπύρῳ παρὰ τὴν ὥραν τοῦ ἔτους . Ἀετὸς δὲ τῶν ὕπερθεν ἐπιστὰς καὶ κατὰ κάθετον τῷ ἡλίῳ ἀντιμέτωπον τὴν πτῆσιν ποιησάμενος , νεφέλης δίκην σκιὰν καὶ τὴν ἐντεῦθεν παραψυχὴν τῷ Μαρκιανῷ ἐτεχνάσατο · ὡς θαυμάσαντα Γιζέριχον συμβαλεῖν εὐστόχως τὰ ἐσόμενα , μετάπεμπτόν τε τὸν Μαρκιανὸν ποιησάμενον ἀφεῖναι τῆς αἰχμαλωσίας , ὅρκοις δεινοῖς κατασφαλισάμενον ἦ μὴν τὰ πιστὰ φυλάξειν Βανδίλοις ἐς βασιλείαν παριόντα καὶ ὅπλα κατ’ αὐτῶν μὴ κινεῖν · καὶ φυλάξαι τὸν Μαρκιανὸν ἐπὶ τοῖς ἔργοις ὁ Προκόπιος ἱστορεῖ . Ἀλλ’ ἐπὶ τὸ προκείμενον ἐπανίωμεν , τὴν ἐκτροπὴν ἐάσαντες . Ἦν ὁ Μαρκιανὸς τὰ πρὸς θεὸν εὐσεβής , τὰ πρὸς πολιτευομένους δίκαιος · πλοῦτον ἡγούμενος οὐ τὸν ἀπόθετον,οὐδὲ μὴν τὸν ἀπὸ δασμολογιῶν συμφορούμενον , ἕνα δὲ μόνον τὸν τοῖς δεομένοις ἐπαρκεῖν δυνάμενον καὶ τοῖς πολλὰ κεκτημένοις ἀσφαλῆ παρέχειν τὸν πλοῦτον · φοβερὸς οὐκ ἐν τῷ τιμωρεῖσθαι , ἀλλ’ ἐν τῷ τιμωρήσεσθαι · δι’ ἃ καὶ τὴν ἀρχὴν ἆθλον ἀρετῆς , οὐ κληρονομίαν μίαν ἔσχε , τῆς τε γερουσίας τῶν τε ἄλλων τῶν πᾶσαν πληρούντων τύχην ἁπάσαις ψήφοις τὴν βασιλείαν αὐτῷ παρασχομένων , γνώμῃ Πουλχερίας · ἣν καὶ ἐσῳκίσατο μὲν ὡς βασιλίδα , οὐ μὴν ἔγνω , ἀείπαιδος ἐκείνης μέχρι γήρως μεινάσης . Γέγονε δὲ ταῦτα οὔπω Οὐαλεντινιανοῦ τοῦ τῆς Ῥώμης αὐτοκράτορος τὴν ψῆφον ἐπικυρώσαντος · ὅμως δ’ οὖν διὰ τὴν ἀρετὴν ἐπιψηφίσαντος , ἐβούλετο ὁ Μαρκιανὸς καὶ τῷ θεῷ κοινὸν παρὰ πάντων σέβας προσάγεσθαι , τῶν διὰ τὴν ἀσέβειαν συγχυθεισῶν γλωσσῶν αὖθις εὐσεβῶς ἑνουμένων , καὶ διὰ μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς δοξολογίας τὸ θεῖον γεραίρεσθαι .
Lemmas: ἁ μέν ὑπό ὁ Θεοδόσιος γίγνομαι χρόνος , ὁ πρῶτος διαλαμβάνω διαλέγω . φέρω δέ Μαρκιανός εἰς μέσος ἄγω ὁ ἀοίδιμος Ῥωμαῖος αὐτοκράτωρ , πρότερος ἱστορέω τίς τε εἰμί καί ὅθεν , καί ὅπως ὁ βασίλειος Ῥωμαῖος ἀναδέω · οὗτος τε ὁ ὑπό αὐτός γίγνομαι κατά ὁ ἴδιος ἀποτίθημι καιρός . Μαρκιανός τοίνυν , ὡς ἄλλος τε πολύς καί μήv καί Πρίσκος ἱστορέω ὁ ῥήτωρ , εἰμί μέν Θρᾷξ γένος , ἀνήρ στρατιωτικός παῖς · ὅς γε ὁ ὁ πατήρ βιοτή μεταλαγχάνω ἐπείγω πρός ὁ Φιλιππούπολις ὁ ὁρμή ἔχω , ἔνθα καί στρατιωτικός δύναμαι συντάσσω τάγμα . ἀνά δέ ὁ ὁδός θεάομαι νεοσφαγής σῶμα ἐπί γῆ ῥίπτω · ὅς παρίστημι , εἰμί γάρ ὁ τε ἄλλος Πανάριστος καί εἰς ὁ μάλιστα φιλάνθρωπος , οἰκτείρω ὁ γίγνομαι , καί ἐπί πολύς ὁ πορεία ἐπέχω ὁ εἰκός μεταδίδωμι βούλομαι . ἐπεί δέ τις οὗτος θεάομαι , ὁ ἐν ὁ Φιλιππούπολις προσαγγέλλω ἀρχή · ὅς ὁ Μαρκιανός παραλαμβάνω ὁ περί ὁ μιαιφονία ἀνερωτάω . καί δή ὁ στοχασμός καί ὁ εἰκός πλέω ὁ ἀλήθεια καί ὁ γλῶσσα ἔχω , ὁ φόνος τε ἀνήρ ἀναίνομαι καί μιαιφόνος γε ποινή μέλλω ἀποτίνω , θεῖος τις ἐξαπίνης ῥοπή ὁ μιαιφόνος παραδίδωμι · ὅς ὁ κεφαλή ἀποτίθημι ποινή ὁ δρᾶμα ὁ κεφαλή ὁ Μαρκιανός χαρίζομαι . οὕτως παράδοξος σώζω ἐν τις ὁ αὐτόθι στρατιωτικός τέλος ἀφικνέομαι , ἐν αὐτός παραγγέλλω βούλομαι . ὅς ὁ ἀνήρ θαυμάζω μέγας τε εἰμί καί ἀξιόλογος εἰκότως τεκμαίρομαι ἡδύς προσδέχομαι , καί σφεῖς αὐτός ἐγκαταλέγω , οὔτις ἔσχατος , ὡς ὁ στρατιωτικός ἐθέλω νόμος , εἰς δέ τις βαθμός ἄρτι τελευτάω ἀνήρ — Αὔγουστος ὄνομα οὗτος — , Μαρκιανός ὁ καί Αὔγουστος εἰς ὁ παραγγελία ἐγγράφω , ὡς φθάνω ὄνομα ὁ προσηγορία ὁ ἡμέτερος βασιλεύς , ὁ καλέω Αύγουστος μετά ὁ ἁλουργίς περιβάλλω · ὥσπερ οὐ ἀνέχω ὁ ὄνομα ἐπί αὐτός Χωρὶς ὁ ἄξιος μένω , μηδέ αὖος πάλιν ὁ ἄξιος ἕτερος ὄνομα ζητέω εἰς σεμνολόγημα , ὥστε κύριος καί προσηγορικός ὁ αὐτός καθίστημι , διά εἷς κλῆσις ὁ τε ἀξίωσις ὁ τε προσηγορία σημαίνω . καί ἕτερος δέ συμπίπτω ὁ βασίλειος ὁ Μαρκιανός τεκμηριόω δύναμαι . ἐπεί γάρ Ἄσπαρ συστρατεύω κατά Βανδίλος δορυάλωτος τε γίγνομαι σύν ἕτερος πλεῖστος , παρά πολύς ὁ Βανδίλος ἡττάω ὁ Ἄσπαρος , ἀνά ὁ πεδίον ἄγω μετά ὁ ἄλλος ἀνδράποδον , Γιζέριχος ὁ ζωγρέω ὁράω βούλομαι · ὅσπερ ἐπεί ἁλίζω , ἐν τις ὁ ὑπερῷος ὁ Γιζέριχος κάθημαι ὁ πλῆθος ὁ σαγηνεύω ἥδομαι . ὅς ὁ καιρός τρίβω , ὡς εἄν ἕκαστος δοκέω , διατελέω · ἀνίημι γάρ ὁ φύλαξ ὁ δεσμός , Γιζέριχος προστάσσω . ἄλλος μέν οὖν ἄλλος τίς πράσσω · Μαρκιανός δέ καθίημι ἑαυτοῦ εἰς ὁ πεδίον ὑπό ὁ ἥλιος καθεύδω θερμός τε εἰμί καί διάπυρος παρά ὁ ὥρα ὁ ἔτος . Ἀετός δέ ὁ ὕπερθεν ἐφίστημι καί κατά κάθετος ὁ ἥλιος ἀντιμέτωπος ὁ πτῆσις ποιέω , νεφέλη δίκη σκιά καί ὁ ἐντεῦθεν παραψυχή ὁ Μαρκιανός τεχνάζω · ὡς θαυμάζω Γιζέριχος συμβάλλω εὔστοχος ὁ εἰμί , μετάπεμπτος τε ὁ Μαρκιανός ποιέω ἀφίημι ὁ αἰχμαλωσία , Ὅρκος δεινός κατασφαλίζω εἰμί μήv ὁ πιστόν φυλάσσω Βανδίλος εἰς βασίλειος πάρειμι καί ὅπλον κατά αὐτός μή κινέω · καί φυλάσσω ὁ Μαρκιανός ἐπί ὁ ἔργον ὁ Προκόπιος ἱστορέω . ἀλλά ἐπί ὁ πρόκειμαι ἐπανίημι , ὁ ἐκτροπή ἐάω . ἦς ὁ Μαρκιανός ὁ πρός θεός εὐσεβής , ὁ πρός πολιτεύω δίκαιος · πλοῦτος ἡγέομαι οὖον ὁ ἀπόθετος μήv ὁ ἀπό δασμολογία συμφορέω , εἷς δέ μόνος ὁ ὁ δήω ἐπαρκέω δύναμαι καί ὁ πολύς κτάομαι ἀσφαλής παρέχω ὁ πλοῦτος · φοβερός οὐ ἐν ὁ τιμωρέω , ἀλλά ἐν ὁ τιμωρέω · διά ὁ καί ὁ ἀρχή ἆθλος ἀρετή , οὖον κληρονομία εἷς ἔχω , ὁ τε γερουσία ὁ τε ἄλλος ὁ πᾶς πληρόω Τύχη ἅπας ψῆφος ὁ βασίλειος αὐτός παρέχω , γνώμη Πουλχερία · ὅς καί εἰσοικίζω μέν ὡς βασιλίς , οὖον μήv γιγνώσκω , ἀείπαις ἐκεῖνος μέχρι γῆρας μένω . γίγνομαι δέ οὗτος οὔπω Οὐαλεντινιανός ὁ ὁ Ῥώμη αὐτοκράτωρ ὁ ψῆφος ἐπικυρόω · ὅμως δέ οὖν διά ὁ ἀρετή ἐπιψηφίζω , βούλομαι ὁ Μαρκιανός καί ὁ θεός κοινός παρά πᾶς σέβας προσάγω , ὁ διά ὁ ἀσέβεια συγχέω γλῶσσα αὖθις εὐσεβής ἑνόω , καί διά εἷς καί ὁ αὐτός δοξολογία ὁ θέω γεραίρω .