evagrius-scholasticus.historia-ecclesiastica 5.6
Μετ’ αὐτὸν δὲ πρὸς τὸν ἱερατικὸν ἄνεισι θρόνον Γρηγόριος , οὗ κλέος εὐρύ , κατὰ τὴν ποίησιν , ἐκ πρώτης ἡλικίας τοῖς μοναδικοῖς ἐναποδυσάμενος σκάμμασιν , οὕτω δὲ γεννικῶς καὶ καρτερικῶς ἀγωνισάμενος ὡς τάχιστα καὶ ἐκ πρώτων ἰούλων πρὸς τοὺς ἀνωτάτω βαθμοὺς ἐλάσαι , ἡγήσασθαι δὲ τῆς τῶν Βυζαντίων μονῆς ἔνθα τὸν ἄσκευον εἵλετο βίον , κελεύμασι δὲ Ἰουστίνου καὶ τοῦ Σινᾶ ὄρους · ἐν ᾦ μεγίστοις ἐμπέπτωκε κινδύνοις πολιορκίαν ὑποστὰς ὑπὸ τῶν Σκηνητῶν βαρβάρων · εἰρηνεῦσαι δ’ οὖν αὐτῷ ὅμως μέγιστα τῷ τόπῳ καταπραξάμενος ἐκεῖθεν πρὸς τὴν ἀρχιερωσύνην ἐκλήθη . Ἦν δὲ γνώμην καὶ ἀρετὴν ψυχῆς πάντα ἐν πᾶσι κράτιστος , καὶ ἐς ὅ τι ὁρμήσειεν ἐξεργαστικώτατος , δέει τε ἄτρωτος , καὶ πρὸς τὸ ὑπείκειν ἢ κατεπτηχέναι δυναστείας ἀληπτότατος . Οὕτω δὲ μεγαλοπρεπεῖς τὰς ἐπιδόσεις τῶν χρημάτων ἐποιεῖτο , ἐλευθερίοις τε καὶ ἀφειδέσι ἐς ἅπαντα χρώμενος , ὥστε ὅτε προΐοι παμπληθεῖς αὐτῷ καὶ τῶν εἰωθότων ἄτερ ἐπηκολούθουν , καὶ ὅσοι ὁρῷεν ἢ πυνθάνοιντο προσιόντα , συνέρρεον · καὶ ἦν τά γε ἐς τὴν τοσαύτην ἀρχὴν δεύτερα τῆς ἐς τὸν ἄνδρα τιμῆς , ἐθελουσίων τὰ πολλὰ ὁρᾶν τε ἐκ τοῦ σύνεγγυς καὶ ἀκούειν διαλαλοῦντος ἐπιθυμούντων . Πόθον γὰρ ἑαυτοῦ πᾶσι τοῖς ὁπωσοῦν ἐντυγχάνουσιν ἐνεργάσασθαι ἦν ἱκανώτατος · ἰδεῖν τε ἀξιάγαστος , καὶ προσφθέγξασθαι διὰ χαρίτων ἥδιστος,νοῆσαί τε ἐκ τοῦ παραυτίκα ὀξὺς εἴ τις ἄλλος ἀνθρώπων , πρᾶξαί τε ἐς τὰ μάλιστα ὀξύτατος , καὶ βουλὴν ἄριστα βουλεῦσαι καὶ κρῖναι τά τε οἰκεῖα τά τε τῶν ἄλλων ἱκανώτατος · ὅθεν καὶ τοσαῦτα κατεπράξατο μηδὲν εἰς αὔριον ἀναβαλλόμενος . Κατέπληξε δὲ οὐ μόνον τοὺς Ῥωμαίων βασιλέας , ἅπασι χρώμενος ὡς ἥ τε χρεία καλοίη καὶ καιρὸς ὑπείκοι οὐχ ὑστερῶν , ἀλλὰ καὶ τοὺς Περσῶν , ὡς ἕκαστα προσφόρως δηλώσω . Ἦν δὲ ἐν αὐτῷ πολὺ μὲν τὸ σφοδρόν , ἐνιαχοῦ δὲ καὶ τὸ θυμοειδές , οὐκ ὀλίγον δὲ πάλιν ἀλλὰ καὶ μάλα περιούσιον τὸ πρᾶόν τε καὶ ἥμερον · ὡς ἐπ’ αὐτῷ ἄριστα καταντῆσαι τὰ Γρηγορίῳ τῷ θεολόγῳ πεφιλοσοφημένα , τὸ αὐστηρὸν αἰδοῖ σύγκρατον , ὡς μηδὲ ἕτερον ὑπὸ τοῦ ἑτέρου καταβλάπτεσθαι , ἀλλ’ ἀμφότερα δι’ ἀλλήλων εὐδοκιμεῖν .
Lemmas: μετά αὐτός δέ πρός ὁ ἱερατικός ἀνέρχομαι θρόνος Γρηγόριος , ὅς κλέος εὐρύς , κατά ὁ ποίησις , ἐκ πρῶτος ἡλικία ὁ μοναδικός ἐναποδύομαι σκάμμα , οὗτος δέ γεννικός καί καρτερικός ἀγωνίζομαι ὡς ταχύς καί ἐκ πρῶτος ἴουλος πρός ὁ ἄνω2 βαθμός ἐλαύνω , ἡγέομαι δέ ὁ ὁ Βυζάντιος μονή ἔνθα ὁ ἄσκευος αἱρέω βίος , κελευπημα δέ Ἰουστῖνος καί ὁ Σινᾶ ὄρος · ἐν οἶς μέγας ἐμπίπτω κίνδυνος πολιορκία ὑφίστημι ὑπό ὁ σκηνήτης βάρβαρος · εἰρηνεύω δέ οὖν αὐτός ὅμως μέγας ὁ τόπος καταπράσσω ἐκεῖθεν πρός ὁ ἀρχιερωσύνη καλέω . ἦς δέ γνώμη καί ἀρετή Ψυχή πᾶς ἐν πᾶς ἀγαθός , καί εἰς ὅς τίς ὁρμάω ἐξεργαστικός , δήω τε ἄτρωτος , καί πρός ὁ ὑπείκω ἢ καταπτήσσω δυναστεία ἄληπτος . οὕτως δέ μεγαλοπρεπής ὁ ἐπίδοσις ὁ χρῆμα ποιέω , ἐλευθέριος τε καί ἀφειδής εἰς ἅπας χράω , ὥστε ὅτε πρόειμι παμπληθής αὐτός καί ὁ εἴωθα ἄτερ ἐπακολουθέω , καί ὅσος ὁράω ἢ πυνθάνομαι πρόσειμι , συρρέω · καί εἰμί ὁ γε εἰς ὁ τοσοῦτος ἀρχή δύο ὁ εἰς ὁ ἀνήρ τιμή , εθελούσιος ὁ πολύς ὁράω τε ἐκ ὁ σύνεγγυς καί ἀκούω διαλαλέω ἐπιθυμέω . Πόθος γάρ ἑαυτοῦ πᾶς ὁ ὁπωσοῦν ἐντυγχάνω ἐνεργάζομαι εἰμί ἱκανός · ὁράω τε ἀξιάγαστος , καί προσφθέγγομαι διά Χαρίτων ηδιστος,νοαειδω τε ἐκ ὁ παραυτίκα ὀξύς2 εἰμί τις ἄλλος ἄνθρωπος , πράσσω τε εἰς ὁ μάλιστα ὀξύς , καί βουλή ἀγαθός βουλεύω καί κρίνω ὁ τε οἰκεῖος ὁ τε ὁ ἄλλος ἱκανός · ὅθεν καί τοσοῦτος καταπράσσω μηδείς εἰς αὔριον ἀναβάλλω . καταπλήσσω δέ οὖον μόνος ὁ Ῥωμαῖος βασιλεύς , ἅπας χράω ὡς ὅς τε χρεία καλέω καί καιρός ὑπείκω οὐ ὕστερος , ἀλλά καί ὁ Πέρσης , ὡς ἕκαστος προσφόρως δηλόω . ἦς δέ ἐν αὐτός πολύς μέν ὁ σφοδρός , ἐνιαχοῦ δέ καί ὁ θυμοειδής , οὐ ὀλίγος δέ πάλιν ἀλλά καί μάλα περιούσιος ὁ πρᾶος τε καί ἥμερος · ὡς ἐπί αὐτός ἀγαθός καταντάω ὁ Γρηγόριος ὁ θεολόγος φιλοσοφέω , ὁ αὐστηρός αἰδώς σύγκρατος , ὡς μηδέ ἕτερος ὑπό ὁ ἕτερος καταβλάπτω , ἀλλά ἀμφότερος διά ἀλλήλων εὐδοκιμέω .