eustratius.in-aristotelis-ethica-nicomachea-i-commentaria 8
Ὁτι μὲν ἡ φιλία μόριόν ἐστιν οὐ τῆς ὅλης δικαιοσύνης , τῆς ὡς νομιμότητος , ἀλλὰ τῆς ἐν μέρει , ἥτις ἦν τοῦ ἴσου διανεμητική , οὐ παντάπασιν ἄδηλόν ἐστιν . ἥ τε γὰρ τοιαύτη δικαιοσύνη , ὡς δέδεικται ἐν τῷ πέμπτῳ βιβλίῳ τῆς παρούσης πραγματείας , ἰσότητός ἐστι διανεμητική , καὶ ἡ φιλία τοῖς φίλοις ἰσότητα παρέχει · ἰσότητα γὰρ εἶναι ἀνάγκη , εἰ μέλλει σώζεσθαι ἡ φιλία . εἰ γὰρ ὅσον ὁ πένης τὸν πλούσιον φιλεῖ καὶ τιμᾷ , ἀναλόγως τοσοῦτον ἀντιλαμβάνει , ὧν ὁ πλούσιος εὐπορεῖ , σώζεται ἡ φιλία , εἰ δ’ οὔ , διαλύεται · καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως , ὡς μαθησόμεθα τὰς λέξεις ἐπισκεπτόμενοι . ὅτι μὲν οὖν μόριόν ἐστι τῆς ἐν μέρει δικαιοσύνης , οὐκ ἄδηλον . ὅτι δὲ οὐδ’ ὡς γένος κατηγορεῖται ἡ φιλία τῶν μερικωτέρων , ἀλλ’ ἔστι τῶν ὡς ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἓν λεγομένων , διώρισται τῷ Ἀριστοτέλει ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν Μεγάλων Ἠθικῶν , ὥστε εἴ που ἐν τῷ παρόντι βιβλίῳ εἴδη λέγει φιλίας , μεταχρηστικῶς τῷ τῶν εἰδῶν ὀνόματι χρῆται . ὅτι δὲ καὶ τρία ἐστὶ τὰ μέρη ἢ τὰ εἴδη λεγέσθω γὰρ εἴδη φιλίας ) δέδεικται ἐν τῷ πρὸ τούτου βιβλίῳ . τριῶν γὰρ ὄντων τῶν φιλητῶν , δι’ ἃ φιλοῦμεν οἱ ἄνθρωποι , ἀγαθοῦ ἡδέος χρησίμου , τρεῖς ἀνάγκη καὶ τὰς φιλίας εἶναι . ὁ γὰρ φιλῶν τινα ἢ ὡς ἀγαθὸν φιλεῖ , οἷον σοφὸν ἢ σώφρονα ἢ ἀνδρεῖον ἢ δίκαιον ἢ διὰ πάντα ταῦτα , ἢ ὡς ἡδύν τοιοῦτος δὲ ὁ εὐτράπελος καὶ ἡ ἐρωμένη ) , ἢ ὡς χρήσιμον . χρήσιμος δὲ λέγεται , δι’ οὗ γίνεται ἀγαθόν τι . εἰσὶ δὲ διὰ τὸ χρήσιμον φίλοι μάλιστα οἱ ἀγοραῖοι . ἔστι δὲ τὸ μὲν ἀγαθὸν καὶ ἡδὺ φιλητὰ ὡς τέλη , τὸ δὲ χρήσιμον ὡς εἰς τέλος τι συντελοῦν . περὶ τούτων δὴ τῶν μερῶν ἢ εἰδῶν τῆς φιλίας καὶ ἁπλῶς περὶ φιλίας εἰπὼν ἐν τῷ πρὸ τούτου βιβλίῳ , τίς τέ ἐστι καὶ ἐν τίσι καὶ περί τι , τίς τε , ὅτι ἀρετή τις ἢ μετ’ ἀρετῆς καὶ γὰρ καὶ ἡ φιλία περὶ πράξεις καὶ πάθη ἐστὶν ὥσπερ καὶ ἡ ἀρετή · εἰσὶ γὰρ πράξεις φιλικαί , καὶ αὐτὸ δὲ τὸ φιλεῖν πάθος ἐστίν ) , ἐν τίσι δέ , ὅτι καὶ ἐν τοῖς ὁμοίοις καὶ ἐν τοῖς ἀνομοίοις ἡ μὲν γὰρ πρώτη καὶ κυρίως φιλία ἐν τοῖς ὁμοίοις , ἐν γὰρ τοῖς σπουδαίοις καὶ ἀγαθοῖς . φιλοῦσι γὰρ οὗτοι ἀλλήλους , ᾗ ἀγαθοὶ καὶ ᾗ σπουδαῖοι καὶ ᾗ ὅμοιοί εἰσιν . αἱ δὲ λοιπαὶ ἥ τε διὰ τὸ χρήσιμον καὶ ἡδὺ ἐν τοῖς ἀνομοίοις ) , περὶ τί δὲ ὅτι περὶ τὸ ἀγαθὸν καὶ καὶ τὸ ἡδὺ καὶ τὸ χρήσιμον . ταῦτα δὴ εἰπὼν ἐν ἐκείνῳ τῷ βιβλίῳ καὶ ἕτερα πολλὰ τοῖς περὶ φιλίας ὄντα λόγοις οἰκεῖα ἐν τούτῳ τῷ βιβλίῳ ἐνάτῳ ὄντι τὰ λείποντα τοῖς περὶ φιλίας ἐκτίθεται . ’Ev ἀπάσαις δὲ ταῖς ἀνομοειδέσι φιλίαις τὸ ἀνάλογον ἰσάζει καὶ σώζει τὴν φιλίαν , καθάπερ εἴρηται . Ἀναμιμνήσκει τῶν ἐν τῷ πρὸ τούτου βιβλίῳ εἰρημένων καὶ δεδειγμένων · ἔδειξε γὰρ ὅτι τὸ ἀνάλογον σώζει τὰς ἀνομοειδεῖς φιλίας · ὁμοειδεῖς δὲ φιλίαι εἰσίν , ὡς εἴρηται , αἱ τῶν ἀγαθῶν , αἱ δ’ ἄλλαι πᾶσαι ἀνομο - ειδεῖς · ὅμοιοι γὰρ καὶ ἴσοι ἀριθμῷ καὶ δυνάμει οἱ ἀγαθοί . ὅσα γὰρ καὶ οἷα ἀγαθὰ ἐν θατέρῳ , καὶ τῷ λοιπῷ ἐνθεωρεῖται καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐν ἀλλήλοις εἰσίν , ὡς ὁ μέγας Βασίλειος ἐν τῷ θεολόγῳ κἀκεῖνος ἐν τῷ μεγάλῳ Βασιλείῳ , καὶ οὐδέτερος οὐδετέρου πλέον ἔχειν ἀξιοῖ ἀλλὰ τὸ ἴσον . καὶ ἔστιν ἐν τοῖς τοιούτοις ἡ κατὰ πάντα ἰσότης φιλότης . ἡ δὲ τοῦ πατρὸς πρὸς υἱὸν φιλότης ἢ τοῦ υἱοῦ πρὸς πατέρα οὐχ ὁμοία οὐδ’ ἴση ἁπλῶς , ὅτι μηδ’ ὁ πατὴρ ἴσος τῷ υἱῷ ἐφ’ ἡμῶν δὲ τοῦτο θεώρει · ) ἢ οὗτος τῷ πατρί . διὸ τὴν τούτων φιλίαν σώζει τὸ ἀνάλογον . δεῖ γὰρ ὅσον ὁ πατὴρ ὑπερέχει τοῦ υἱοῦ , τοσοῦτον ὑπερέχειν καὶ τὴν τοῦ υἱοῦ πρὸς τὸν πατέρα φι - λίαν τῆς τοῦ πατρὸς πρὸς τὸν υἱόν · ὥσιε ἐν τούτοις σώζει τὴν φιλίαν τὸ κατ’ ἀναλογίαν τὴν γεωμετρικὴν ἴσον · ὅπερ οὐκ ἔστιν ἐν ἰσότητι ποσοῦ , ὡς διὰ πλειόνων δέδεικται ἐν τῷ πέμπτῳ βιβλίῳ , ἀλλ’ ἐν λόγων ὁμοιότητι . ὅτι δὲ οὐ μόνον φιλίαι πρὸς ὁμογενεῖς γίνονται ἀλλὰ καὶ πρὸς ἀνομοίους , δέδεικται ἐν τῷ πρὸ τούτου βιβλίῳ . φιλεῖ γὰρ ὁ φαῦλος τὸν σπουδαῖον ἀνόμοιον ὄντα διὰ τὴν ἔνδειαν τῆς ἀρετῆς · οἰόμενος γὰρ παρ’ αὐ|τοῦ τὴν ἀρετὴν κτήσασθαι φίλος γίνεται τῷ σπουδαίῳ . ἀλλὰ καὶ ὁ πένης τῶ πλουσίῳ · διὰ γὰρ τὴν ἔνδειαν ὧν ὁ πλούσιος εὐπορεῖ φίλος ἐστί . καὶ ἀπλῶς καθὸ προσδεῖται ἕτερος ἑτέρου , κατὰ τοῦτο φιλοῦσιν . ἐν ἀπάσαις οὖν ταῖς ἀνομοειδέσι φιλίαις τὸ ἀνάλογον σώζει , ὥσπερ καὶ τὴν πολιτικὴν κοινωνίαν · ὡς γὰρ ἐκείνη σώζεται , ὅταν ἡ ἐναλλαγὴ ἀνάλογος γίνηται , οὕτω καὶ ἡ φιλία . εἰ γὰρ ἀναλόγως ὁ εὐτράπελος τῇ ἡδονῇ , ἦν ηὔφρανε τὸν ἡσθέντα , λήψεταί τι ὧν χρήζει , συμμένει ἡ φιλία · εἰ δὲ μή , διαλύεται . ὁμοίως καὶ ἡ τῆς ἐρωμένης πρὸς τὸν ἐραστήν . ἐνταῦθα μὲν οὖν πεπόρισται κοινὸν μέτρον , τὸ νόμισμα . ὅπως δὲ μέτρον γίνεται τὸ νόμισμα , εἴρηται μὲν ἐν τῷ πέμπτῳ βιβλίῳ διὰ πλειόνων · ῥητέον δὲ καὶ νῦν συντόμως . ἔστω δὴ οἰκία ἔργον τοῦ οἰκοδόμου , ἐφ’ ᾧ ᾱ , δέκα δὲ νομίσματα , ἐφ’ ᾧ β , κλίνη ἐφ’ ᾧ γ , ἔργον τοῦ τέκτονος ἑνὸς ἀξία . ἐπεὶ οὖν τιμᾶται πάντα νομίσματι , ἔστω ἡ οἰκία νομισμάτων πέντε ἀξία , ἡ δὲ κλίνη νομίσματος ἑνός . τῷ γοῦν νομίσματι γνωριοῦμεν πόσαι κλῖναι εἰσὶν ἀντάξιαι τῇ οἰκίᾳ . πέντε γὰρ νομισμάτων οὕσης ἀξίας τῆς οἰκίας τῆς ἐφ’ ᾧ ἆ , ἥμισυ δηλονότι ἐστὶ τῶν δέκα νομισμάτων τῶν ἐφ’ ᾦ τὸ β , τῆς δ’ αὖ κλίνης ἑνὸς οὔσης νομίσματος δηλονότι , τῶν μὲν δέκα νομισμάτων δέκατόν ἐστι , τῆς δ’ οἰκίας πέντε οὔσης , νομισμάτων πέμπτον . ἐπεὶ οὖν ἡ κλίνη νομίσματος ἑνός ἐστιν ἀξία , αἱ πέντε δηλονότι κλῖναι πέντε νομισμάτων εἰσὶν ἄξιαι . εἰσὶ δὲ τὰ πέντε νομίσματα ἥμισυ τῶν δέκα νομισμάτων , ἦν δὲ καὶ ἡ οἰκία ἥμισυ τῶν δέκα νομισμάτων , τὰ δ’ αὐτοῦ ἡμίση ἴσα ἀλλήλοις εἰσίν . ἴσαι ἄρα αἱ πέντε κλῖναι τῇ οἰκίᾳ · τοῦτο δὲ εὕρηται διὰ τῶν δέκα νομισμάτων μέσων τεθέντων τῆς οἰκίας καὶ τῆς κλίνης , ὥστε ἢ πέντε κλίνας λήψεται ὁ οἰκοδόμος καὶ δώσει τὴν οἰκίαν ἢ πέντε νομίσματα . ἐπὶ πάντων δὲ τῶν τοιούτων ὅταν ἀγνοῆται πόσον ὑπερέχει ἢ ἐλλείπει τὸ τοῦ ἑτέρου πρὸς τὸ ἕτερον ἔργον , ἢ εἰ μὴ ἐλλείπει ἢ ὑπερέχει ἀλλ’ ἰσάζει , τῷ νομίσματι χρώμεθα ὡς μέτρῳ , ὡς καὶ τῷ πήχει πόσου μεγέθους ἢ τῷ ποδί . τὸ δέ τι τὸ προκείμενόν ἐστι καὶ ἐπὶ τοῦ σωροῦ τῷ μεδίμνῳ καὶ ἐπὶ τῶν βαρέων , τῇ μνᾷ , καὶ ἐπὶ τῷ ἀριθμῷ τῆς μονάδος . μένει τοίνυν ἡ φιλία καὶ τούτων , ὅταν τὸ ἀνάλογον γένηται καὶ ἴση ἡ ἀνταλλαγή , καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων ὅσοι τὰ οἰκεῖα ἔργα πρὸς ἀλλήλους ἀνταλλάττονται · εἰ δὲ μή , διαλύονται . ’Ev δὲ τῇ ἐρωτικῇ ἐνίοτε μὲν ὁ ἐραστὴς ἐγκαλεῖ . Οἱ μὲν διὰ τὸ χρήσιμον φιλοῦντες ἦσαν δὲ ὁ τέκτων καὶ ὁ καὶ ὁ σκυτεὺς καὶ ὁ οἰκοδόμος ἀναλόγως , ὡς εἴρηται , ἀλλήλους ἀντευποι - οῦντες καὶ ὠφελοῦντες ) οὐκ ἀπεικότως ἀξιοῦσιν ἐπίσης ἀντιφιλεῖσθαι . ὁ γὰρ τὰ ἴσα καὶ τὰ ὅμοια ἀντευποιῶν οἷς πέπονθε δίκαιός ἐστι φιλεῖσθαι ὡς φιλεῖ . εἰ δ’ ὁ μὲν δι’ ἄλλο τι φιλεῖ , ὁ δὲ δι’ ἕτερον , ἐν οἷς οὐκ ἐνδέχεται τὸ κατὰ ἀναλογίαν ἴσον γενέσθαι , γελοῖόν ἐστι τὸ ἀξιοῦν ἐπίσης ἀντιφιλεῖσθαι , ὡς ἐπὶ τοῦ ἐραστοῦ καὶ τῆς ἐρωμένης ἔχει . οὐ γὰρ τὸ αὐτὸ τούτοις ἐστὶ φιλητὸν ὡς τοῖς εἰρημένοις τὸ χρήσιμον , ἀλλὰ τῷ μὲν ἐραστῇ φιλητόν ἐστι τὸ εἶδος , τῇ δ’ ἐρωμένῃ τὰ χρήματα · ἐν οἷς παγχά - λεπόν ἐστι τὴν κατ’ ἀναλογίαν ἰσότητα θηρᾶσθαι . ἃ μὲν οὖν μέλλει λέ - γειν διὰ τῶν προκειμένων , ταῦτά ἐστι . τὰ δ’ αὐτῶν τῶν λέξεων εἰσιν · ἐνίοτε μὲν ὁ ἐραστὴς ἐγκαλεῖ , ὅτι οὐκ ἐπίσης ἀντιφιλεῖται , οὐδὲν ἔχων εἰ ἔτυχε φιλητόν , τουτέστι μήτε χρήσιμος ὢν μήτ’ ἄλλως ἡδύς · χρήσιμος μὲν γὰρ οὐκ ἔστι τῷ ἐρωμένῳ ἢ τῇ ἐρωμένῃ , εἰ τὰ χρήματα ἐπιλέλοιπεν αὐτὸν δι’ ἃ ἐφιλεῖτο · οὐχ ἡδὺς δέ , εἰ γεγήρακεν . ἔστι γὰρ ὅτε καὶ τῶν χρημάτων ἔτι σωζομένων διὰ τὸ γῆρας ἀηδεῖς εἰσι τοῖς ἐρωμένοις ἢ ταῖς ἐρωμέναις . ὁτὲ μὲν οὖν , ὡς εἴρηται , ὁ ἐραστὴς ἐγκα - λεῖ , ὁτὲ δὲ ὁ παμβέβηλος ἐρώμενος , ὅτι πρὸ τῆς ἀσελγεστάτης μίξεως πάντα ὅσα βούλεται ποιήσειν αὐτῷ ἐπαγγελλόμενος ὁ ἐραστὴς οὐδὲν ἐκείνων ἐπιτελεῖ . ὥστε συμβαίνει διὰ τὰ τοιαῦτα ἐγκλήματα καὶ τῆς φιλίας διάλυσις , τουτέστι διὰ τὸ ἀπολείπειν τὸν μὲν ἐραστὴν τὰ χρήματα , ἐνίοτε δὲ καὶ τὴν ἀκμήν , τὸν δ’ ἐρώμενον τὸ κάλλος . οὐ γὰρ αὑτούς , φησίν , ἐφίλουν ὡς οἱ σπουδαῖοι , ἀλλὰ τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῖς · ταῦτα δ’ ἦσαν τὸ κάλλος καὶ τὰ χρήματα , οὐ μόνιμα ὄντα , ὧν ἀπολειπόντων ἀνάγκη συναπολείπειν καὶ τὴν φιλίαν . ἡ δὲ τῶν σπουδαίων φιλία διὰ τὴν ἀρετὴν αὐτῶν οὖσα ἀμετάπτωτός ἐστιν , ὅτι καὶ ἡ ἀρετὴ δι’ ἣν ἀλλήλων φίλοι εἰσὶ βεβαιότατόν τι χρῆμα καθέστηκε καὶ μονιμώτατον . καὶ ἕως ἄν ὦσιν ἡδεῖς ἀλλήλοις φίλοι εἰσίν , ὅτι καθ’ ἑκάστην αὐτοῖς τὸ ψυχικὸν κάλλος , οὗπερ ἐρῶσιν , ἀναθάλλει τε καὶ ἀνηβᾷ καὶ ὡραιότερον γίνεται · καὶ οὐχ ἡδεῖς μόνον ἀλλὰ καὶ χρήσιμοι , ὅτι καὶ ἡ ἀρετὴ τῶν χρησιμωτάτων · κάλλιστον γὰρ καὶ ἥδιστον καὶ χρησιμώτατον ἡ ἀρετή . Εἰπὼν δὲ ὅτι αἱ διὰ τὸ ἡδὺ καὶ χρήσιμον φιλίαι οὐ μόνιμοί εἰσιν , ἐπήγαγεν , ἡ δὲ τῶν ἠθῶν καθ’ αὑτὴν οὖσα . λέγει δὲ ἤθη τὰς ἀρετάς . ἡ διὰ τὰ ἤθη φιλία καθ’ αὑτὴν καὶ κυρίως οὖσα μόνιμός ἐστιν . δύναται τὰ καθ’ αὑτὴν οὖσα εἰρῆσθαι ἀντὶ τοῦ δι’ αὐτὰς καὶ οὐ διὰ τὰ αὐτῶν . διαφέρονται δὲ καὶ ὅταν ἕτερα γένηται αὐτοῖς καὶ μὴ ὧν ὀρέγονται . τινὲς τὸν Ἀλέξανδρον λέγουσιν εἶναι τὸν ἐπαγγειλάμενον τῷ κιθαρῳδῷ ὅσῳ ἂν ἄμεινον μελῳδήσειε , τοσούτῳ πλείονα δώσειν , τινὲς δ’ οὐ τὸν Ἀλέξανδρον , ἀφορῶντες εἰς τὴν τοῦ βασιλέως μεγαλοπρέπειαν καὶ τὴν περὶ τὰς εὐεργεσίας ἐκείνου ἑτοιμότητα , ἀλλ’ ἕτερόν τινα . ἡμῖν δὲ τὸν ἐπαγγειλλάμενον μαθεῖν ὅστις ἦν , οὐ διὰ σπουδῆς ἐστιν . ἃ δὲ λέγει διὰ τούτων ἐστὶν ὅτι ὁ κιθαρῳδὸς σπουδαιότερον ᾄσας , εἶτα τὰ ὑπε - σχημένα ζητῶν λαβεῖν , ὁ ἐπαγγειλάμενος ‘ἔχεις’ ἔφησε ‘πάντα᾿ . τοῦ δὲ κιθαρῳδοῦ ἐπανερομένου ‘πῶς ἔχω μηδὲν λαβών’ ; ὁ ἐπαγγειλάμενος ἀπε - κρίνατο ‘οἷς με σὺ ηὔφρανας λόγοις , τοῖς αὐτοῖς κἀγώ σε · ὁποιαοῦν δέδωκας τοιαῦτα καὶ ἔλαβες καὶ ἀκοὴν τέρψας τὴν ἀκοὴν ἠυφράνθης’ . διαφέρονται δἑ , φησὶν ὁ Ἀριστοτέλης , καὶ ὅταν ἕτερα γένηται αὐτοῖς καὶ μὴ ὧν ὀρέγονται , ὡς ἐπὶ τοῦ κιθαρῳδοῦ · εἰ μὲν τῆς δι’ ἀκοῆς ἡδονῆς ὁ κιθαρῳδὸς ἐδεῖτο , ὥσπερ καὶ ὁ ἐπαγγειλάμενος , οὐδ’ ἄν ἦν ἔγκλημα οὐδὲ διαφορά τις , εἰ δ’ ὁ μὲν κιθαρῳδὸς κέρδους , ὁ δὲ τέρψεως , καὶ ὁ μὲν ἔχει τὴν τέρψιν , ὁ δὲ κιθαρίσας οὐκ ἔχει τὸ κέρδος , εἰκότως ὁ ἐπαγγειλάμενος ἐγκαλεῖται . ὧν γὰρ χρῄζομεν ἅπαντες , τούτοις προσέ - χοντες καὶ εἰς ταῦτα ἀποβλέποντες ἃ ἔχομεν διδόαμεν . χρῄζων γάρ τις ἱματίου εἰς τὸ ἱμάτιον ὃ οὐκ ἔχει ἀποβλέπων δίδωσιν ὃ ἔχει , οἷον τὸ νόμισμα ἢ ἄλλο τι . τὰ μὲν δὴ λεγόμενα τοιαῦτά ἐστιν , ἐν δὲ τῇ λέξει τῇ τὰ αὐτὰ δίδωσι τὸ τὰ αὐτὰ ταὐτόν ἐστι τῷ ἃ ἔχει δίδωσι . τὴν ἀξίαν δὲ ποτέρου τάξαι ἐστί , τοῦ προϊεμένου ἢ τοῦ προλαβόντος ; οὐχ ὁμοίως ἅπασαι αἱ ἀνταλλαγαὶ γίνονται , ἀλλ’ ἡ μὲν τῶν ἀγοραίων 15 ἐπὶ ῥητοῖς καὶ ἀπὸ χειρῶν εἰς χεῖρας λαμβάνοντες διδόασιν , ἦι δὲ τῶν ἐλευθεριωτέρων εἰς χρόνον καθ’ ὁμολογίαν μέντοι , οὐ μὴν ῥητήν , οἷον δέκα ἢ εἴκοσι ἤ τινα ἄλλον ἀριθμόν . εἰ γὰρ τοῦτ’ ἦν , οὐδὲν ἄν διέφερε τῆς ἀγοραίας καὶ ἀνελευθέρου ἀνταλλαγῆς τῆς ἐπὶ ὡρισμένων ἀριθμῶν τιμηματι γινομένης . Τοιαύτης οὖν οὔσης τῆς δευτέρας ἀνταλλαγῆς , ἐρωτᾷ , τίνος ἐστὶ τὸ τάξαι τὴν ἀξίαν . οἷον δέδωκέ τις νόμισμά τινι ἢ ἄλλο τι ἀφ’ ὧν ἐπιγέ - γονε τῷ δανεισαμένῳ κέρδος καὶ ὠφέλειά τις , τίνα δεῖ , φησίν , ἐν τούτοις τὴν ἀντωφέλειαν τάξαι καὶ ὁρίσαι τὸν δανείσαντα , εἰ μέλλει μένειν ἡ φι - λία ; πότερον , φησί , τὸν δανείσαντα χρὴ λέγειν ὅτι ‘ἁρμόζει σοι , ὦ ἀφειλέτα , τοσάδε μοι δοῦναι , ἐπεὶ τοσάδε διὰ τῶν ἐμῶν νομισμάτων ὠφέλησαι’ , ἢ τὸν δανεισάμενον δέον ἐστὶν ἀπιδεῖν πρὸς τὴν ὠφέλειαν , ἣν ἀπώνατο καὶ τάξαι τὴν ἀντευποιΐαν . ζητεῖ δὲ τοῦτο εἰς τὰ λεγόμενα πολλάκις πρὸς ἀλλήλους ἀπιδών . ἔστι γὰρ πολλάκις ἀκοῦσαι τοὺς ὀφειλέτας καὶ διὰ τοῦ ὀφλήματος εὖ παθόντας πρὸς τοὺς δεδανεικότας λέγοντας μηδέν τι μέγα παρ’ αὐτῶν λαβεῖν ἀλλὰ μικρά , ( 5 ) ἄν ἔλαβον εἴπερ ἐβούλοντο καὶ παρ’ ἄλλου του τυχόντος διὰ τὴν σμικρότητα καὶ εὐτέλειαν τοῦ δάνους , καὶ ὅτι ὅπερ ἐκ τοῦ δάνους προσεκέρδησα , μηδαμινόν τί ἐστι καὶ συλλήβδην τὸ μηδέν , τῶν δ’ αὖ δεδανεικότων ἀπ’ ἐναντίας ἀντιλεγόντων τὰ μέγιστα δεδανεικέναι , εἰ καὶ μὴ ἁπλῶς μέγιστα , ἀλλ’ οὖν τὰ ἑαυτοῖς καὶ μέγιστα καὶ ἀναγκαῖα καὶ ἃ παρ’ ἄλλου οὐκ ἄν ἔλαβον , κἄν μύρια ἐπὶ μυρίοις τος τὸ ὁ γὰρ προιέμενος ἔοικεν ἐπιτρέπειν ἐκείνῳ . ἔστι δὲ ἐλλι - πὴς ἡ λέξις , καὶ δεῖ προσυπακούειν τὸ ‘ἢ τοῦ προλαβόντος’ . καὶ εἴη ἄν τὸ πλῆρες τοιοῦτον , ἢ τοῦ προλαβόντος ἐστὶ τὸ τάττειν · ὁ γὰρ προιέμενος ἔοικεν ἐπιτρέπειν ἐκείνῳ.> λέγει δὲ προλαβόντα τὸν ὀφειλέτην · γὰρ αὐτὸς λαμβάνει , εἶθ’ οὕτως ὁ δανείσας τὸν προλαβόντα φησὶ δεῖν τάττειν . ὃ δὴ καὶ Πρωταγόραν τὸν σοφιστὴν λέγουσι ποιεῖν . ἑκάστου γὰρ τῶν προσιόντων λέγοντος ‘ὦ Πρωταγόρα , πόσου με διδάξεις;’ ἀπεκρίνατο ‘φοιτῶν παρ’ ἐμοὶ μάνθανε , κἀπειδὰν μάθης ὅσων ἄν ἄξια τιμήσῃς ἃ μεμάθηκας τοιαῦτα λήψομαι’ . καὶ ἐλάμβανε τοσαῦτα νομίσματα , ὁπό - σων ἄν ἐτίμησεν ὁ μεμαθηκώς , ὅπερ ἐστὶν ὁ προλαβών . προεδίδου γὰρ ὁ Πρωταγόρας , προελάμβανε δὲ ὁ μανθάνων , ὃς δέ , ὁ μανθάνων , ἔταττε τὴν ἀξίαν . καθάπερ τοίνυν ὁ Πρωταγόρας ἐπέτρεπε τῷ μαθητῇ τιμᾶν καὶ τάττειν τὴν ἀξίαν ὧν μεμάθηκεν , οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν δανείων καὶ τῶν ὅλως εἰς ὠφέλειαν τοῦ λαμβάνοντος διδομένων ἔοικεν ὁ προϊέμενος ἐπι - τρέπειν τῷ προλαβόντι τιμᾶν τὴν ὠφέλειαν καὶ ἀντευποιεῖν ἀναλόγως . ἐν τοῖς τοιούτοις ἀρέσκει τὸ ‘μοσθὸς δ’ ἀνδρί.’ τοιούτους ἢ τοὺς μὴ λαμβάνοντας πρὶν ἄν διδάξαιεν εἶπεν ἢ τοὺς | προιεμένους ἢ τάχα καὶ ἀμφοτέρους . ἔστι δὲ τὸ μισθὸς ἀνδρὶ ἀπὸ τοῦ Ἡσιόδου · ‘μισθὸς δ’ ἀνδρὶ ἄρκιος εἴη’ φησὶν ἐκεῖνος . ὃ δὲ λέγει τοιοῦτόν τί ἐστι · δεῖ τὸν ἄνδρα μισθὸν λαμβάνειν δέοντα καὶ ἀνάλογον τῷ ἔργῳ ὃ εἰργάσατο ἢ τῇ πε - πραγμένῃ παρ’ αὐτοῦ πράξει . ἐν τοῖς τοιούτοις φησίν . λέγοι δ’ ἄν τοιαῦτα τὰ ἔργα καὶ τἀς πράξεις , οἷα ἀρέσκει τισὶ καὶ ζητοῦσι ἀνάλογον τῆς εὐποιίας . οὐκ εἶπε δὲ πᾶσιν ἀρέσκειν ἀλλ’ ἐνίοις , εἰς τὴν ἀγοραίων ἀπιδὼν 25 ἀπληστίαν . οἱ γὰρ τοιοῦτοι πολλαπλασίως ἐπιζητοῦσιν εὖ παθεῖν ὧν ἐποί - ησαν , ἀλλ’ οὐ τὸ ἴσον . Οἱ δὲ προλαβόντες τὸ ἀργύριον , εἶτα μηθὲν τες ὧν ἔφασαν . Οἱ μὲν ἄνευ ὁμολογίας ὡρισμένης προλαβόντες , ἔπειτα μὴ ἀναλόγως ὧν ὠφέληνται ἀντευποιοῦτες , οὐ πάνυ τι ἐν ἐγκλήμασίν εἰσιν · οἱ δὲ με - τρήσαντες καὶ τάξαντες τὴν εὐποιίαν , εἶτα μὴ ποιήσαντες μηδὲν ὧν ἐπηγ - γείλαντο διὰ τὰς τῶν ἐπαγγελιῶν ὑπερβολὰς δικαίως ἐγκαλοῦνται . ταῦτα δὲ ποιοῦσιν οἱ σοφισταί · διδάξειν γὰρ εἰ τοσόνδε χρυσὸν λήψονται δοαβεβαιοῦνται καὶ πολλὰ καὶ μεγάλα καὶ δαιμόνια καὶ θαύματος ἐπέκεινα . οὐδὲν δὲ τοιοῦτον λαβόντες ὅσον ἐπιζητοῦσιν ἀργύριον διδάσκουσιν , ὅτι μηδ’ ἴσασι · τοιοῦτον γὰρ τὸ τῶν σοφιστῶν φῦλον , ἀμαθέστατον δοξομα - νέστατον φιλοχρηματώτατον . ἐπαγγέλλονται δὲ τοιαῦτα , ὅτι οὐδεὶς οὐδ’ ὀβολὸν αὐτοῖς προθύμως παρέσχεν , εἴπερ ὁμολογεῖν ἤθελον , ἃ διδάσκειν ἠπίσταντο . ἐν δέκα γὰρ καὶ τρισὶ τρόποις ἡ ξύμπασα πεῖρα ἢ ἐμπειρία τούτων ἐστένωται ὁμωνυμίᾳ ἀμφιβολίᾳ συνθέσει διαιρέσει προσῳδίᾳ σχή - ματι λέξεως καὶ λοιποῖς ἑπτά , καὶ εἴρηνται πάντες ἐν τοῖς Σοφιστικοῖς ἐλέγχοις τῷ Ἀριστοτέλει καὶ ἐμοὶ ἐν ταῖς <εἰς> ἐκείνους γραφείσαις μοι σχολαῖς . ἀλλ’ οὗτοι μὲν εἰκότως τὰ ἐπηγγελμένα μὴ πληροῦντες εἰς εὐ - θύν‘ας ἕλκονται . ἐν οἷς δὲ μὴ γίνεται διομολογία τῆς ὑπουργίας λέγει δ’ ὑπουργίαν τὴν εὐτοιΐαν , ἣν δέδρακεν ὁ προδεδωκὼς πρὸς τὸν προλαβόντα ) οἱ μὲν δι’ ἑαυτοὺς προιέμενοι , τουτέστι οἱ διὰ τὰ αὑτῶν ἤθη καὶ τὰς ἀρετὰς καὶ τὸ σπουδαῖον εἶναι προιέμενοι καὶ προδιδόντες , ἀνέγκλητοί εἰσιν οὐδ’ ἐγκλήματα κατ’ ἀλλήλων φέρουσιν οὐδέτεροι , οὔθ’ οἱ προλαβόντες οὔθ’ οἱ προδόντες οὐ γὰρ εἰς κέρδος ἤ τι τοιοῦτον ὁρῶντες προίενται ἢ προλαμβάνουσιν , ἀλλ’ εἰς μόνον τὸ καλόν . ἡ γὰρ κατ’ ἀρετὴν φιλία πρὸς μόνον τὸ καλὸν νεύουσα δρᾷ καὶ πάσχει , εἰς μηδὲν δ’ ἄλλο , καὶ ἔοικεν ἐπὶ τῆς τοιαύτης φιλίας , λέγω δὴ τῆς τῶν σπου - δαίων , τὴν ἀντευποιΐαν μετρεῖν καὶ τάττειν οὐχ ὁ προλαβὼν καὶ εὖ παθὼν ἀλλ’ ὁ δράσας καὶ προδούς . δεῖ γὰρ τὸν εὖ παθόντα ἐκεῖνο ἀντευποιεῖν , εἰς ὃ δράσας βλέπων εὖ πεποίηκεν , εἰς τὸ φιλεῖσθαι δὲ καθαρῶς καὶ ἀκιβδήλως βλέπων , εὗ δέδρακεν ὁ σπουδαῖος , ὥστε δεῖ τὴν πρὸς αὐτὸν φιλίαν καθαρὰν καὶ ἀκίβδηλον διατηρεῖν , κὰν δέηταί τινος ὁ προϊέμενος , εὐπορεῖ δὲ τούτου ὁ προλαβών , προθύμως ἡ τοῦ δράσαντος προαίρεσις . ἀλλὰ καὶ τοῖς φιλοσοφίας κοὶ νὼ νιν . ὁ διδάσκαλος καὶ ὁ καθηγεμὼν μέ - τρον εἶναι ἔοικε τῆς ἀντευποιΐας · οὐ γὰρ χρήμασι μετρεῖται ἦι τοῦ διδά - ξαντος εὐεργεσία καὶ εὐποιία . τιμὴ γὰρ ἰσόρροπος τοῖς ἐκ φιλοσοφίας καλλίστοις οὐδ’ ἄν γένοιτό ποτε , <ἀλλὰ δεῖ καὶ ἐνταῦθα πρὸς τοὺς καθη - γεμόνας τιμὴν ἔχειν κἄν του δέωνται ἐπαρκεῖν τοὺς μεμαθηκότας εἰ δύ - νανται ὡς τάχιστα.> Μῆ τοιαύτης δὲ οὕσης τῆς δόσεως ἀλλ’ ἐπί τινι . Τῆς μὲν δόσεως οὔσης δι’ ἑαυτοὺς μέτρον ἐστίν , ὡς εἴρηται , ἡ τοῦ προιεμένου προαίρεσις · μὴ οὔσης δὲ τοιαύτης ἀλλ’ ἐπί τινι , τουτέστι δι’ ἀντίδοσιν καὶ ἀντευποιίαν τὴν διὰ χρημάτων τοῦτο γάρ ἐστιν ἡ δι’ ὁμολογίας ) , τοιαύτη , φησίν , ἔστω ἡ ἀντευποιία , ὥστε δοκεῖν καὶ τῷ προιε - μένῳ καὶ προευεργετηκότι καὶ τῷ προλαβόντι καὶ προευεργετηθέντι κατ’ ἀξίαν εἶναι , καὶ μηδέτερον λέγειν , μήτε τὸν προ·ιέμενον τοῦ δέοντος ὡς ἔλαττον ἔλαβε μήτε τὸν εὖ πεπονθότα ὡς πλέον τοῦ προσήκοντος ἐδεδώἐστένωτο κεἰ . εἰ δὲ μὴ συμβαίνει κατ’ ἀξίαν εἶναι , τουτέστι μήδ’ ἐνδεχόμενόν ἐστι κρῖναι τὸ κατ’ ἀξίαν πόσον ἐστί . τινὲς μὲν γὰρ καὶ τῶν προιεμένων καὶ τῶν προλαμβανόντων ἔκ τινος τριβῆς καὶ ἐμπειρίας δύ - νανται συνορᾶν τὸ κατ’ ἀξίαν καὶ λέγουσι πρὸς ἑαυτούς , ὁ μὲν προϊέμενος ‘οὐκ ἐζημίωμαι · τὸ κατ’ ἀξίαν γὰρ ἔλαβον·’ ὁμοίως καὶ ὁ λαβών , ὅτι ‘οὐκ ἐζημίωσα · τὸ δέον γὰρ καὶ τὸ ἀνάλογον δέδωκα.’ τινὲς μὲν οὖν καὶ τῶν εὖ ποιησάντων καὶ εὖ παθόντων τοιοῦτοί εἰσι , τινὲς δ’ ἄπειροι καὶ ἀνεννόητοι τοῦ κατ’ ἀξίαν · διὸ καὶ ἐγκλήματα φέρουσι κατ’ ἀλλήλων , τοῦ μὲν λέγοντος ὡς ἔλαττον τοῦ δέοντος λαβόντος , τοῦ δὲ ὡς πλέον τῆς ἀξίας δεδωκότος . ἐπὶ τῶν τοιούτων , φησίν , ἀναγκαῖον τὸν προέχοντα τάττειν . λέγοι δ’ ἄν προέχοντα τὸν προιέμενον διὰ τὸ πρὸ τοῦ δοῦναι ἔχειν ὃ δέδωκε . τάξειε δ’ ἂν εἰ διδοὺς εἴποι ‘δίδωμί σοι ταδί , φέρε εἰ - πεῖν τὰ νομίσματα , ἐπὶ τόκῳ τοσῳδί.’ ὁμοίως καὶ ὁ διδάσκων τάξειεν εἰ λέγοι ‘εἱλόμην καὶ ἠθέλησα ἀντὶ τῆς μελλούσης σοι γενέσθαι ἡδονῆς , ἀφ’ ὧν μέλλεις μαθεῖν παρ’ ἐμοῦ , λαβεῖν ἀργύριον τοσόνδε’ , καὶ δὴ καὶ ὁ κι - θαρῳδὸς λεγέτω ‘βούλομαι λαβεῖν τόδε τι ὑπὲρ τῆς ἀπὸ κιθαρίσεως ἡδονῆς καὶ τέρψεως.’ κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ἡ ἑταίρα ζητῶ λαβεῖν ὑπὲρ τῆς ἐκ τῆς ὁμιλίας χαράς τοσάδε τινά.’ ἢ λέγοι ἄν προέχοντα τὸν δεόμενον καὶ λαμβάνοντα ἀλλ’ οὐ τὸν προιέμενον . λέγει δὲ προέχοντα τὸν δεόμενον ] τὸν τοιοῦτον ὡς πρώτως ὠφεληθέντα · ὠφεληθεὶς γὰρ καὶ προκερδήσας τὴν ἀντευποιίαν ἐπάγει πρὸς τὸν προιέμενον , καὶ εἴη ἂν ὁ ] λέγων , ὅτι δεῖ τὸν προλαβόντα τάττειν καὶ ὁρίζειν τὴν ἀντίδοσιν , οἷον ὅτι ‘τόσα σοι μέλλω παρέχειν , ἐπεὶ ὅσα μέλλω ἀπὸ τῶν σῶν κερδαίνειν τοσαῦτα ἔσται.’ οὕτω δὴ καὶ τὸν ἐραστὴν καὶ τὸν μανθάνειν μέλλοντα καὶ τὸν ἀπὸ κιθαρῳδοῦ τερφθησόμενον τάττειν χρὴ τὴν ἀντίδοσιν , οἷον ὅτι ‘τοσάδε σοι μέλλω δοῦναι ὑπὲρ ὧν μαθήσομαι καὶ τοσάδε ὑπὲρ ὧν τερφθήσομαι.’ ἡ μὲν οὖν τῶν λεγομένων διάνοια αὕτη , τὰ δὲ κατὰ τὴν λέξιν . ἄν γὰρ ὅσον , οὗτός φησιν , ὁ προλαβὼν ὠφέληται τοσαῦτα ἀναλόγως λάβῃ ὁ προδεδωκώς , ἕξει τὴν ἀντίδοσιν ἀξίαν , οἷον εἰ εἴκοσι καὶ τέσσαρα νομίσματα κερδήσας δοίη τῷ δανείσαντι ὀκτώ , ἀξίαν τὴν ἀντευποιίαν πεποίηκε . δεῖ γὰρ καὶ ὑπὲρ τοῦ πόνου ὃν ὑπέστη καὶ τῆς δαπάνης ἣν ἐδαπάνησε λαβεῖν τὸ κατ’ ἀξίαν . εἰ γὰρ εἴκοσι τέσσαρα κερδήσας τὰ δέκα καὶ δύο δοίη τῷ δεδα - νεικότι , ζημιωθήσεται πάντως . τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς ἐρωμένης συμβαίνει καὶ ἐπὶ τοῦ μεμαθηκότος καὶ τοὐ κιθαρῳδοῦ , ἂν ἀνθ’ ὅσου τὴν ἡδονὴν εἵλοντο , ὁ μὲν ἰὴν ἀπὸ τῆς ὁμιλίας , ὁ δὲ τὴν ἀπὸ τῆς κιθαρῳδίας , ὁ δὲ τὴν ἀπὸ τῆς μαθήσεως τοσοῦτον ἀντιλάβοι ἡ ἐρωμένη ὁ κιθαρῳδὸς ὁ διδάσκαλος , ἔσται ἡ ἀντίδοσις ἀξία . καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν ὠνίων οὕτω γίνεται · ὁ γὰρ ὠνούμενος καὶ ἐν τούτοις , ἀλλ’ οὐχ ὁ πωλῶν τάττει τὴν τοῦ ὠνίου τιμήν . ὁ γὰρ πιπράσκων πλέον ἀεὶ ἐπιζητεῖ τῆς ἀξίας , ὁ δ’ ὠνοῦ · μένος τοσοῦτον δίδωσιν ὅσον ἂν οἴηται γενέσθαι τὴν ἀπὸ τοῦ ὠνίου ὠφέλειαν . Ἐνιαχοῦ δ’ εἰσὶ νόμοι τῶν ἑκουσίων συμβολαίων δίκας μὴ εἶναι . Τὸ ἑκουσίων πρόσκειται , ὅτι εἰσὶ καὶ ἀκούσια συμβόλαια · καὶ εἴρηται τίνα ταῦτά ἐστιν ἐν τῷ πέμπτῳ βιβλίῳ τῆς παρούσης πραγματείας . φαίνεται δὲ ἐκ τῶν προκειμένων ῥητῶν , ὅτι προέχοντα τὸν δεόμενον ἔλεγε καὶ λαμβάνοντα ἀπὸ τοῦ ἔχοντος καὶ προιεμένου . εἰπὼν δ’ ὅτι ἐπὶ τῶν μὴ δι’ ἑαυτοὺς καὶ τὸ ἑαυτῶν ἦθος ἀλλὰ δι’ ὠφέλειάν τινα τὰς ἀντιδόσεις ποιουμένων τὸν προέχοντα καὶ δεόμενον δεῖ τὴν ἀντίδοσιν τάττειν , ὅτι καλῶς τοῦτο διετάξατο , πιστοῦται ἀπὸ τοῦ ἔν τισι νόμους κεῖσθαι προστάτ - τοντας μὴ δικάζεσθαι τὸν προιέμενον μετὰ τοῦ προέχοντος , οἷον τὸν δα - νείσαντα μετὰ τοῦ δανεισαμένου , ἀλλὰ στέργειν καὶ ἀποδέχεσθαι ὃ ἂν ἀν - τιδοίη ὁ προέχων . ἐπεὶ γὰρ πιστεύσας δέδωκε δηλονότι κύριος τοῦ τάξαι καὶ ὁρίσαι τὴν ἀνιίδοσιν ποιῶν προήκατο καὶ προδέδωκεν · ᾧ οὖν πιστεύσας , ὅτι ἀξίαν τὴν ἀντίδοσιν ποιήσεται προίετο , τούτῳ λέγοντι ἀντάξιον πεποιηκέναι πιστευέτω καὶ μετ’ αὐτοῦ δίχα δικαστοῦ διαλυέσθω , ἀλλὰ κἂν μηδέν τι μηδ’ ὅλως δοίη μήτε τὸ δάνος μήτ’ ἀντωφέλειαν , λέγει δ᾿ ὡς ‘δέδωκα καὶ τὸ χρέος καὶ τὴν ὠφέλειαν αὐτοῦ᾿ , μηδ’ οὕτω δικαζέσθω μετ’ αὐτοῦ ὁ δανείσας ἢ ὁ προιέμενος ἀλλὰ πιστευέτω ὡς δεδωκότι · ᾧ γὰρ δέδωκε τῷ πιστεύσαι , ὡς ἐπιεικής ἐστι καὶ οὐ μὴ ἀπαρνήσεται , τούτῳ καὶ νῦν ὡς τοιούτῳ ὄντι πιστευέτω . ἡ μὲν οὖν τῶν λεγομένων διά - νοια αὕτη ἂν εἴη · κατὰ δὲ τὴν λέξιν τὴν ᾧ γὰρ ἐπετράφθη θῆ τοῦτον οἴεται δικαιότερον τάξαι τὸ οἴεται περὶ τοῦ νόμου εἴρηται · οἴεται γὰρ ὁ νόμος ἢ ὁ νομοθέτης δικαιότερον εἶναι τὸν προέχοντα τάττειν καὶ μὴ τὸν δικαστήν , ὃ καὶ καθ’ ὥραν γινόμενον ὁρῶμεν · ἀκούομεν γὰρ πολ - λοὺς τῶν προιεμένων φάσκοντας πρὸς τοὺς προέχοντας ὡς ‘ἐγὼ μὲν δί - δωμί σοι , σὺ δὲ τὰ | καλὰ καὶ τὰ βέλτιστα γινώσκων τὸ κατ’ ἀξίαν ἀντιμέτρησον , μόνον οὐχὶ τοῦτο λέγων σοι προτρέπομαι ὁρίσαι καὶ τάξαι τὴν ἀντίδοσιν.’ τὰ πολλὰ γὰρ οὐ τοῦ ἴσου τιμῶσιν οἱ ἔχοντες καὶ οἱ βουλόμενοι λαβεῖν . καὶ τοῦτο ἐκ τῶν εἰωθότων ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον γίνεσθαι τυγχάνει · ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ γὰρ οἱ ἔχοντες ἅπερ ἔχουσιν πολλῆς φασι τιμῆς ἄξια εἶναι , κἀν μὴ μεγάλα ὦσιν . τοῦτο δὲ δρῶσιν ὁρῶντες πρὸς τὴν ἀπορίαν τῶν μὴ ἐχόντων καὶ χρῃζόντων λαβεῖν , καὶ διὰ τοῦτο καὶ μεγάλας ζητοῦσι τὰς ἀντιδόσεις . ὁποῖοι τυγχάνουσιν οἱ καθ’ ἡμᾶς τρισκατάρατοι τοκισταί · ἐπὶ <γὰρ> βραχέσι νομίσμασι καὶ ὀλίγῳ χρόνῳ πολυαρίθμους ἀπαιτοῦσι τοὺς τόκους καὶ λαμβάνουσιν . ἀλλ’ σαυτὴν γίνεσθαι ὅσην ἂν τάξωσιν οἱ λαβόντες . αὐτοὶ γὰρ καὶ ἴσασι τὸ κέρδος καὶ τὴν προγεγονυῖαν ἐκ τοῦ δάνους ὠφέλειαν . ἐπειδὴ δὲ οἱ δανειζόμενοι ἀποροῦντες μεγάλα πολλάκις νομίζουσι διὰ τὴν ἔνδειαν ἃ λαμβάνουσι , λαβόντες δὲ καὶ ἐμπορευσάμενοι καὶ εὐπορήσαντες ἀγαθῇ τινι τύχῃ , μικρὰ καὶ εὐτελῆ δοκεῖ αὐτοῖς τὰ δάνεια , καὶ διὰ τοῦτο καὶ μικρὰς καὶ εὐτελεῖς τὰς ἀμοιβὰς ποιοῦνται , λέγει ὁ Ἀριστοτέλης τὴν ἁμαρτίαν ταύτην ἐπιδιορθούμενος μὴ δεῖν τοσούτου τὸν δανεισάμενον καὶ τὸν λαβόντα τιμᾶν , ὅσου νῦν εὐπορῶν ἄξιον εἶναι οἴεται , ἀλλ’ ὅσου νῦν ] ἐτίμα πρό - τερον , ὅτε ἀπορῶν ἐτύγχανεν . ἄλλως γὰρ τιμῶμεν ἔχοντες τὸ πρᾶγμα καὶ ἄλλως χρῄζοντες , καὶ αὖ ἐν ταῖς χρείαις ἑτέρως σφόδρα δεόμενοι καὶ ἑτέρως ἡρέμα . ἀπορίαν δ’ ἔχει καὶ ταῦτα , πότερον δεῖ τῷ πατρὶ πάντα πείθεσθαι καὶ τὸ πείθεσθαι τῷ πατρὶ ἀμοιβὴ καὶ ἀντίδοσίς ἐστιν ὧν πεπόνθαμεν παρὰ τοῦ πατρὸς ἕκαστος . δεόντως οὖν ἐπεὶ περὶ ἀμοι - βῆς καὶ ἀνταμείψεως καὶ ἀντιδόσεως ὁ λόγος ἐστὶ τῷ φιλοσόφῳ , ἐπάγει ταῦτα . ὃ δὲ ζητεῖ τοιοῦτόν ἐστιν , ἀρά γε ἐπειδὴ ὀφείλομεν ἕκαστος τῷ οἰκείῳ πατρί προέχομεν γὰρ καὶ οἷον ἐλάβομέν τι παρ’ αὐτοῦ τὸ εἶναι καὶ ζῆν ) , δεῖ πάντα ὅσα κελεύσειε πείθεσθαι , κἄν νοσεῖν ἡμᾶς συμβαίη ἐκεῖνα ἐσθίειν καὶ πίνειν ἃ ὁ πατὴρ προστάξειε , καταφρονοῦντας τῶν ἰατρῶν . ὁμοίως κἄν ἐξουσίαν ἔχωμεν καὶ δυναστείαν χειροτονεῖν στρατηγούς , ὃν ὁ πατὴρ προστάξειε χειροτονήσομεν , ἀποπέμψαντες τὸν δυνάμενον στρατηγεῖν . ἀλλὰ καὶ δυοῖν , φησί , δεομένοιν , τοῦ μὲν ἑνὸς ὄντος φίλου , θατέρου δὲ οὐ φίλου μὲν σπουδαίου δὲ καὶ ἀγαθοῦ , τίνι ὑπηρητητέον καὶ δοτέον , ἀμφοῖν ἐπαρκέσαι μὴ δυναμένους , ἆρα τῷ φίλῳ ἢ τῷ σπουδαίῳ ; τόν τε γὰρ φίλον παριδεῖν δεόμενον μὴ οὐ θεμιτόν ἐστι , τόν τε σπουδαῖον ἀπώσασθαι τῶν ἀλογωτάτων ἐστί . καὶ ἀρά γε εὐεργέτῃ δεομένῳ ἀντιχαρίσασθαι δεῖ ἢ ἑταίρῳ , ἐνδεοῦς ὄντος καὶ τοῦ ἑταίρου , μὴ δυναμένους δηλονότι καὶ ἐνταῦθα ἀμφοτέροις ἀνταποδιδόναι χάριν ; ταῦτα ζητήσας ἐπάγει Ἀρά γε πάντα τὰ τοιαῦτα ἀκριβῶς μὲν διορίσαι οὐ ῥᾴδιον σύμφωνα λέγων τοῖς ἐν τῷ πρώτῳ εἰρημένοις αὐτῷ τῆσδε τῆς πραγματείας . τῶν γὰρ ἀορίστων ὡρισμένας τὰς λύσεις καὶ τεταγμένας ἐπάγειν οὐχ ἐνδέχεται . εὐμετάπτωτα γὰρ τὰ γινόμενα καὶ εὐκύλιστα καὶ ἄλλοτε ἄλλως ἔχοντα · ἐνίοτε μὲν γὰρ τὰ αὐτὰ τῶν αὐτῶν ὁρᾶται μείζονα , ἐνίοτε δ᾿ ἐλάττονα , καὶ ποτὲ μὲν καλὰ καὶ συμφέροντα , ποτὲ δὲ φαῦλα καὶ ἀσύμφορα , καἰ ποτὲ μὲν ἀναγκαῖα , ποτὲ δ’ οὐ τοιαῦτα . τοσαύτης οὖν καὶ τοιαύτης περὶ τὰ τοιαῦτα τῆς διαφορᾶς οὔσης καὶ νῦν μὲν μᾶλλον ὄντος καλοῦ φίλῳ ὑπηρετῆσαι ἢ σπουδαίῳ , αὖθις δ’ ἔμπαλιν σπουδαίῳ ἢ φίλῳ , οὐ ῥᾴδιόν ἐστιν ἀκριβῶς διορίσαι καὶ ὡρισμένως ἀποφήνασθαι , οἷον ὅτι δεῖ τῷ φίλῳ ἀεὶ ὑπηρετεῖν , ἀμελεῖν δὲ τοῦ σπουδαίου , ἡ τὸν σπουδαῖον εὖ ποιεῖν , ἀποπέμπειν δὲ τὸν φίλον , ἀλλὰ δεῖ πρὸς τοὺς καιροὺς καὶ τὰς χρείας καὶ τὰς ἀνάγκας μεθαρμόζεσθαι . τοῦτο δέ , φησί , τέως ἐστὶ δῆλον , ὅτι οὐ πάντα τῷ αὐτῷ ἀποδοτέον , οἷον καὶ τιμὴν καὶ χρήματα καὶ τὰ ὅμοια , ἀλλὰ τῷ μὲν ταδί , τῷ δὲ ταδί , οἷον τῷ μὲν ἄπαιδι καὶ μονώτῃ μᾶλλον τιμήν , τῷ δὲ παῖδας ἔχοντι καὶ πολλῶν δεομένῳ μᾶλλον χρήματα , καὶ τῷ μᾶλλον ἀδικουμένῳ μᾶλλον βοηθητέον , ἧττον δὲ τῷ ἧττον · ἢν δέ ποτε συμβαίη πολλὰ γὰρ καὶ σχεδὸν ἀπεριήγητα τὰ συμπίπτοντα ) , τῷ μὲν μονώτῃ δοτέον χρήματα , τῷ δὲ παῖδας ἔχοντι μὴ δοτέον . καὶ τὰς εὐεργεσίας ἀνταποδοτέον ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἢ χαριστέον ἑταίρῳ , ἐνίοτε δὲ χαριστέον ἑταίρῳ , ἢ ἀνταποδοτέον τῷ εὐεργέτῃ ; εἰ γὰρ ἐπὶ θάνατον ὁ ἑταῖρος ἕλκεται διὰ χρήματα , τούτῳ δεῖ χαρίσασθαι , ἢ τῷ εὐεργέτῃ ἐν οὐδενὶ κινδύνῳ καθεστηκότι ; ἀλλὰ καὶ τὸ δάνειον μᾶλλον ἀποδοτέον τῷ δανείσαντι ἢ ἑταίρῳ χαριστέον , ἀλλ’ οὐδὲ τοῦτο ἀεί . οἷον ἐλήφθη ὁ Πολέμαρχος ὑπὸ πολεμίων · ἐξωνήσατο δ’ αὐτὸν Ἀντισθένης διὰ τῶν ἑαυ - τοῦ χρημάτων · μήπω δεδωκότος τοῦ Πολεμάρχου τὸ χρέος τῷ Ἀντισθένει συνέβη ληφθῆναι τοῖς αὐτοῦ πολεμίοις τόν τε Ἀντισθένην καὶ τὸν | τοῦ Πολεμάρχου πατέρα . τίνα οὖν ὁ Πολέμαρχος λυτρώσεται , εἰ μὴ 148r δύναται ἀμφοτέρους ; πότερον τὸν πατέρα ἑαυτοῦ ἢ τὸν Ἀντισθένην τὸν ἐξωνησάμενον αὐτὸν ἀπὸ τῶν πολεμίων ; δῆλον ὡς τὸν πατέρα ἢ τὸ χρέος ἀποδοῦναι λύτρον τοῦ Ἀντισθένους . δεῖ γὰρ καὶ ἑαυτοῦ τὸν πατέρα προ - τιμῆσαι , μήτοι δὴ τὸν λυτρωσάμενον Ἀντισθένην ἤ τινα ἄλλον , οἷον ἑταῖ - ρον ἢ φίλον . τὸν γὰρ αἴτιον ἡμῖν τοῦ εἷναι , ὅς ἐστιν ὁ πατήρ , χρὴ ὑπὲρ πάντας τιμᾶν καὶ ἀνταποδιδόναι . ἃ μὲν οὗν λέγει ταῦτά ἐστι , τὸ δὲ ἢ μὴ ἑαλωκότι ἀπαιτοῦντι δὲ τοιοῦτόν ἐστιν · ἆρά γε κἄν ἑάλω ὁ λυτρωσάμενος Ἀντισθένης κἄν μὴ ἑάλω , ἀπαιτῇ δὲ τὸ ὄφλημα , ἀποδοῦναι δεῖ τὸν Πολέμαρχον , καταφρονήσαντα τοῦ πατρός ; Ὄπερ οὖν εἴρηται , καθόλου μὲν τὸ ὀφείλημα ἀποοτεον . Τὸ καθόλου ἀντὶ τοῦ μᾶλλον εἴληπται ἢ ἀντὶ τοῦ ἁπλῶς μὲν καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τὸ ὀφείλημα ἀποδοτέον . ἐὰν δ’ ὑπερτείνηται ἡ δόσις τῷ καλῷ , τουτέστιν εἰ δὲ κάλλιόν ἐστι καὶ ἀναγκαιότερον πρὸς ἄλλον καὶ μὴ πρὸς τὸν δεδανεικότα τὴν δόσιν ποιήσασθαι , ἤ ἕνεκεν ἄλλου καὶ μὴ τούτου ἕνεκα , πρὸς ἐκεῖνον ἢ ἕνεκα ἐκείνου τὴν δόσιν ποιητέον , ἐῶντα ἐν τῷ παρόντι τὸν δανειστὴν ᾧ ὀφείλεται . ἐνίοτε γάρ , φησίν , οὐδέν ἐστιν ἴσον , ἤτοι δίκαιον , τὸν προὐπάρξαντα καὶ προευεργετήσαντα ἀμείψασθαι , ὅταν ὁ μὲν προυπάρξας σπουδαῖον εἰδὼς πρὸς ὃν τὴν εὐεργεσίαν ἐποιήσατο , εὐεργέτησεν , αὐτὸς δὲ μοχθηρὸς τυγχάνει ὁ εὐεργετήσας . εἰ γὰρ καὶ εὗ πεποίηκεν , ἀλλ’ οὖν ἀντίδοσιν πρὸς αὐτὸν οὐ δεῖ γενέσθαι . οὐ γάρ ἐστι θέμις ὕλην χορηγεῖν τῇ κακίᾳ , ἀλλὰ κἄν ψεύστης κἄν ἐπίορκος κἄν ἄδι - κός ἐστιν ὁ δανείσας , ὁ δὲ δανεισάμενος χρηστός , συμβῇ δ’ εὔπορον γενέσθαι τὸν χρηστόν , δεόμενον δὲ τὸν μοχθηρόν , οὐκ ἀντιδανειστέον , ὅτι λαβὼν ἀρνήσεται καὶ κατομόσεται λαβεῖν μηδέν τι . ὁ μὲν γὰρ φαῦλος δεδάνεικεν εἰδὼς ὅτι λήψεται πάντως τὸ δάνειον διὰ τὴν τοῦ δανεισαμένου ἐπιείκειαν , ὁ δ’ ἐλπίζων , μᾶλλον δ’ ἀκριβῶς εἰδώς , ὡς οὐ λήψεται τὸ δά - νειον , εἰκότως οὐκ ἀντιδανείσει . οὐ μὴν οὐδὲ διὰ τοῦτο ἐν τοῖς ἀγνώμοσι καὶ φαύλοις παρὰ τῶν εὐφρονούντων τετάξεται . εἴτε οὖν πονηρός ἐστι τῇ ἀληθείᾳ ὁ δανείσας εἴτε καὶ δοκεῖ , οὐκ ἀντιδανειστέον αὐτῷ . οὐδὲ γὰρ ἴσον τὸ ἀξίωμα , ἀλλὰ τὸν μὲν πονηρὸν δανείζειν ἐπιεικεῖ ἄξιον , τὸν δ’ ἐπιεικῆ τὰ ἴσα καὶ τὰ αὐτὰ πρὸς τὸν μοχθηρὸν ποιεῖν , οὐδεὶς ἂν ἀξιώσειε . συμφέρει γὰρ τὸν πονηρὸν μᾶλλον ἐνδεῆ εἶναι ἢ εὔπορον καὶ ὄργανα κακουργίας ἔχειν . ὅπερ οὖν πολλάκις εἶπε , οἱ περὶ τὰ πάθη καὶ τὰς πράξεις λόγοι ὁμοίως ἔχ’ οὐ σί’ . πάθη λέγει θάρρη καὶ φόβους , ἐπιθυ - μίας ἀποστροφάς · πράξεις δὲ τὰ ἐκ τῶν ἐπιθυμιῶν καὶ λυπῶν καὶ θάρρους γινόμενα , οἷον λυπηθείς τις ἑαυτὸν ἀπέκτεινε , πάθος ἡ λύπη , πρᾶξίς τε τὸ διαχειρίσασθαι ἑαυτόν · καὶ ἡσθείς τις δέδωκε τῷ πένητι πρότερον μὴ διδούς , πάθος ἡ ἡδονή , πρᾶξις ἡ δόσις · καὶ ὀργισθεὶς ἔτυψέ τινα καὶ φο - βηθεὶς ἔρριψε τὴν ἀσπίδα , πάθος ἡ ὀργὴ καὶ ὁ φόβος , πρᾶξις ἡ μαστίγω - σις καὶ ἡ τῆς ἀσπίδος ἀποβολή . ἐπεὶ δὲ τὰ πάθη καὶ αἱ πράξεις περί τινάς εἰσιν , οἷον ἡ ὀργὴ περὶ τὸν ὀργίσαντα , ἤτοι περὶ τὸν αἴτιον γεγονότα τοῦ ὀργισθῆναι τὸν ὀργιζόμενον , καὶ ἡ λύπη περὶ τὸν λυπήσαντα καὶ ὁ φόβος περὶ τὰ φοβερά , ταῦτα δ’ ἀόριστα , καὶ οἱ περὶ ταῦτα λόγοι εἰσὶν ἀόριστοι . τῶν γὰρ φοβερῶν τινὰ μέν εἰσι σφόδρα φοβερά , ἄλλα δ’ ἧττον , ἕτερα δὲ ἠρέμα , ἕτερα δὲ δοκεῖ μέν , οὐκ ἔστι δέ . τοιούτων δ’ ὄντων οὐ δυνατόν ἐστιν ὡρισμένως εἰπεῖν , ὅτι τὰ μὲν σφόδρα φοβερὰ φοβητέον , τὰ δὲ μὴ τοιαῦτα οὐ φοβητέον . δεῖ γάρ τινων φοβερῶν καίπερ λίαν ὄντων καταφρονεῖν καὶ ἀποθανεῖν μᾶλλον ἢ φοβηθῆναι . δεῖ γὰρ θανεῖν ἢ ἀρνή - σασθαι τὸν θεόν ἢ εἰπεῖν ὅθεν ἂν ἡ πατρὶς καὶ ὅπως ἁλῷ τοῖς πολε - μίοις . ἀλλὰ καί τινα ἠρέμα ὄντα φοβερὰ δεῖ φοβηθῆναι , ὅταν αἰσχύνην φέρῃ τὸ μὴ φοβηθῆναι , καὶ ἐπί τινων μέχρι πολλοῦ ἀντιστῆναι , ἐπί τινων δὲ ἐπὶ βραχύ · καὶ ἐπὶ τῶν ἡδέων δὲ καὶ λυπηρῶν ὁμοίως οὐκ ἔστι δυοὐδέν νατὸν ἀκριβῶς ὁρίσαι , ὅτι δεῖ ἐπὶ τοσοῦτον ἢ ὀργισθῆναι ἢ λυπηθῆναι . ὁμοίως ἔχουσι τὸ ὡρισμένον τοῖς περὶ ἅ εἰσιν . ἐπίσης γάρ εἰσιν αὐτοῖς ἀόριστοι ἢ δυσπερίληπτοι . | Ὅτι μὲν οὗν οὐ ταὐτὰ πᾶσιν δοτέον , οὐδὲ τῷ πατρὶ τὰ πάντα , καθάπερ οὐδὲ τῷ Διὶ θύεται , οὐκ ἄδηλον . Ὥσπερ , φησίν , οὐ πάντα θύεται τῷ Διὶ ἦσαν γάρ τινα ἃ οὐ θεμιτὸν ἐδόκει τοῖς Ἕλλησι θύειν τῷ Διί · κύνας γὰρ καὶ ὄφεις καὶ ἄλλ’ ἄττα πολλὰ ἀνόσιον ἐδόκει θυσίαν προσφέρειν ἐρεῖν τῷ Διὶ πατρὶ καθ’ Ἕλληνας ὄντι ἀνδρῶν τε θεῶν τε ) , οὕτως οὐδὲ τῷ πατρὶ πάντα ἀποδοτέον . οὔτε γὰρ εἰ πρὸς ἄρνησιν ἡμᾶς ἐγκαλεῖται τοῦ ζῶντος θεοῦ , πεισόμεθα αὐτῷ οὔτε πατρίδα προδοῦναι ἀναγκάζοντι , ἀλλ’ ἐκεῖνα ἀποδώσομεν ἃ πατρὶ χρεὼν ἀπονέμειν , τιμήν , θεραπείαν σώματος , ἐπικουρίαν ἅπασαν ἄλλην . οὔτε οὖν τῷ πατρὶ πάντα ἀποδοτέον οὔτε τὰ αὐτὰ πᾶσιν ἀπονεμγτέον . οὐ γὰρ ὅσιον τὰ αὐτὰ ἀπονέμειν παισὶ καὶ ἐφήβοις καὶ ἀνδράσι καὶ γέρουσιν , ἢ σπουδαίοις καὶ φαύλοις , ἀλλ’ ἑκάστῳ τούτων τὸ προσῆκον . καὶ δείκνυσιν ἐπὶ παραδείγματος , τίσι τίνα ἀπονεμητέον . εἰς μὲν γὰρ τοὺς γάμους φησὶ δεῖν καλεῖν τοὺς συγγενεῖς , ὃ δὴ καὶ γινόμενον ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ βλέπομεν . τοὺς τοιούτους δὲ καὶ εἰς τὰ κήδη ἀκτέον κήδη δ’ εἰσὶ τὰ πρὸ τοῦ γάμου συναλλάγματα ) , τοῖς δὲ πατράσι τροφὴν χορηγεῖν ἕως ἂν ζῶμεν , ὅτι καὶ ἐπὶ τοσοῦτον ὀφείλομεν . ὡς γὰρ ἐπὶ δανείων μέχρις ἐκείνου ὀφείλομεν μέχρις ἂν τὸ δάνειον ἔχωμεν , οὕτω καὶ τοῖς πατράσιν , ἕω ; ἂν ἐσμὲν ὀφείλομεν ἔχοντες παρ’ αὐτῶν καθάπερ τι δάνειον τὸ ζῆν καὶ εἶναι . καὶ κάλλιόν ἐστι , φησίν , ἡμῖν ἐπαρκεῖν τοῖς γονεῦσιν αἰτίοις οὖσιν ἡμῖν τοῦ εἷναι ἢ ἡμῖν ἑαυτοῖς . θεὸς γὰρ ἡμῶν καὶ ὁ πατήρ ἐστι . δεῖ δὲ τὸν θεὸν ἡμῶν ἐπίπροσθεν τίθεσθαι καὶ τῆς ἐκείνου τιμῆς φροντίζειν καὶ θεραπείας . τιμητέον οὖν τοὺς πατέρας ἴσα καὶ θεῷ , πλὴν οὐ πᾶσαν τιμὴν ἀπονεμη - τέον πατρὶ καὶ μητρί , ἀλλὰ τὴν ἑκάστῳ πρέπουσαν οὔτε πᾶσαν τὴν πρέπουσαν τῷ πατρὶ τιμὴν καὶ τῇ μητρὶ ἀπονέμειν χρὴ οὔτ’ αὗ τὴν τῇ μητρί τῷ πατρί , οὐδὲ τὴν τῷ σόφ’ ᾦ τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί . πατρὶ μὲν γὰρ συνελθεῖν εἰς τὸ βαλανεῖον καὶ ἀποσμῆξαι καὶ τἄλλα τὰ εἰωθότα γίνεσθαι τοῖς λουο - μένοις ποιῆσαι καὶ πρέπει καὶ καλόν ἐστι , τῆ μητρὶ δ’ ἀπρεπὲς καὶ οὐ κόσμιον · τόν τε σοφὸν τιμᾶν ὡς μεγάλα καὶ θαυμαστὰ εἰδότα , τὸν πατέρα δὲ ὡς αἴτιον τοῦ ζῆν , τὸν πρεσβύτην δὲ ὑπαναστάσει καὶ προκαθεδρίᾳ . δεῖ γάρ σε θεασάμενον πρεσβύτην διιόντα εἰ τύχῃς καθήμενος ἐξαναστῆναι , ὅτι κοσμιώτερός ἐστι σοῦ . ἔστι δὲ κοσμιώτερος ὡς πρότερόν σου τῷ κόσδοτέον ’μῷ γνωρισθεὶς καὶ κατὰ τὴν ἐν τῷ κόσμῳ τάξιν ἑαυτὸν τάξας καὶ κοσμήσας . σὰς . οὗτοι γὰρ καὶ κυρίως εἰσὶ πρεσβῦται , ἀλλ’ οὐχ οἱ δίκην βοσκημάτων καὶ κατὰ τὸν Σαρδανάπαλον διαζῶντες . πρὸς δ’ αὖ ἀδελφοὺς καὶ ἑταίρους λέγει δ’ ἑταίρους τοὺς τῆς αὐτῆς μετασχόντας παιδείας καὶ τὰ αὐτὰ συμφιλοσοφήσαντας ) , φιλοσοφήσαντα ) , πρὸς δὴ τούτους ἔχειν δεῖ παρρησίαν καὶ πάντων κοι - νότητα . εἰ γὰρ κοινὰ <τὰ> τῶν ἀληθῶν φίλων , πῶς οὐχὶ καὶ τὰ τῶν ἀδελφῶν ; ὥστε εἰ πάντα κοινά , παρρησιαστέον καὶ ἐπιτιμητέον καὶ διορ - θωτέον καὶ τὸν ἀδελφὸν καὶ τὸν ἑταῖρον , εἴ πῃ διαμαρτάνουσιν , εἰ δὲ μή , ἀνάγκη συναπολαύειν τῆς ἐκείνων μέμψεως , ὡς κοινωνοὺς ἐν πᾶσιν ἐκείνοις ὄντας . καὶ ἁπλῶς , φησί , πειρατέον πᾶσι τὸ οἰκεῖον ἀπονέμειν , λο - γιζομένους ὅτι ὅδε ἐστί μοι χρήσιμος εἰς τόδε καὶ δεῖ με τιμῆσαι καὶ θεραπεῦσαι διὰ ἀντιδόσεως ἀναλόγου , ὅδε δὲ σπουδαῖος καὶ τιμητέον αὐ - τὸν ἐπαίνοις καὶ ὑπαναστάσει καὶ μετ’ αἰδοῦς προπέμψαι , καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον τοῦ ἤθους ἀξίως , τοῦ ἐπιτηδεύματος , τοῦ βίου , τῶν ἔργων , τῶν ἐνεργειῶν . ταῦτα εἰπὼν ἐπιφέρει τὸ ποῖα ποίοις τῶν ὁμογενῶν χρὴ προσ - φέρειν εἰς τιμὴν ῥᾳδία ἡ κρίσις . λέγοι δ’ ἂν ὁμογενεῖς ἢ τοὺς συμφυ - λέτας ὁμογενεῖ γὰρ τῷ ῥήτορι Δημοσθένει πάντες οἱ Παιανιεῖς καὶ Ἀἰσχίνῃ οἱ Κολυττεῖς ) ἢ πάντας ἁπλῶς τοὺς ἐν τῷ ἄστει καὶ ὁμοπολίτας . τῶν δὲ διαφερόντων , ἤτοι τῶν μὴ ὁμογενῶν , ἐργώδης ἡ κρίσις . οὐ μὴν διὰ τὸ ἐργῶδες ἀποστατέον , μᾶλλον δὲ πειρατέον κρίνειν τὸ ἑκάστοις οικειον . Ἔχει δ’ ἀπορίαν καὶ <περὶ> τοῦ διαλύεσθαι τὰς φι - λίας ἢ μὴ πρὸς τοὺς μὴ διαμένοντας . Καὶ τὸ διαλύεσθαι τὰς φιλίας καὶ τὸ μὴ κακὸν ἐδόκει τοῖς τότε . εἰ γὰρ ἡ φιλία ἀγαθόν καὶ γὰρ ὁ φίλος ἀγαθόν ) , ἡ δὲ τοὺ ἀγαθοῦ ἀποβολὴ κακόν , ἡ τῆς φιλίας ἄρα διάλυσις καὶ ἀποβολὴ κακόν . πάλιν εἰ τὸ βιάζεσθαι τὸν μὴ θέλοντα φιλεῖν φίλον εἶναι κακόν ἐστι , καὶ τὸ μὴ διαλύεσθαι ἄρα τὴν φιλίαν κακόν ἐστιν . ἔχει οὖν , φησίν , ἀπορίαν , πότε - ρον διαλύειν χρὴ τὴν φιλίαν φιλεῖν βούλεται ] καὶ ἀφίλους γίνεσθαι τοὺς πρότερον ὄντας φίλους , οἷον εἰ ὁ μὲν στέργει τὴν φιλίαν καὶ φιλεῖν βού - λεται , θάτερος δὲ μὴ βούλεται φιλεῖν ἀρά γε δεῖ καὶ τὸν στέργοντα καὶ θέλοντα ἀποσείεσθαι καὶ ἀπορρίπτειν ἐπίσης τῷ μὴ θέλοντι , ἢ δεῖ στέργειν θατέρου μὴ θέλοντος ; καὶ ἀπορήσας λύει λέγων , ἢ πρὸς μὲν διὰ τὸ χρήσιμον καὶ ἡδὺ φιλοῦντας οὐδὲν ἄτοπον διαλύεσθαι μηκέτι ταῦτ’ ἔχοντας δι’ ἃ ἐφίλουν . εἰ γὰρ ὁ ἐραστὴς διὰ τὸ κάλλος ἐφίλει τὴν ἐρωμένην , ἀκαλλὴς δὲ νῦν ἐστι καὶ μηδέν τι τῶν ἡδόντων ἔχει , διαλυθῆναι τὴν φι - λίαν οὐκ ἄτοπόν ἐστιν . ὁμοίως εἰ τὸν ἐραστὴν ἐπιλείψει τὰ χρήματα , ὧν ἕνεκεν αὐτὸν ἐφίλει ἡ ἐρωμένη ἢ καὶ ἀμφοτέρους ἀμφότερα , τὴν μὲν τὸ εἶδος , τὸν δὲ ὁ πλοῦτος , λυθήσεται πάντως ἡ φιλία τῶν φιλητῶν ἀπόντων . τοῦτο δὴ συμβήσεται καὶ τοῖς διὰ τὸ χρήσιμον φιλοῦσιν · ἀλλὰ τὰς μὲν διὰ τὸ ἡδὺ καὶ χρήσιμον φιλίας οὐδὲν ἄτοπον ἀνεγκλήτως καὶ δίχα μέμψεως διαλύεσθαι . ἐκείνῳ δ’ ἂν τῷ μὴ ἐμμένοντι ἐγκαλέσειε ἀναγκαίως ὁ ἐμμένων , τῷ ἀγαπῶντι τὸν ἐμμένοντα ἢ διὰ τὸ ἡδὺ ἢ χρήσιμον , κρύπτοντι δὲ καὶ προσποιουμένῳ δι’ ἀρετὴν καὶ τὸ ἦθος φιλεῖν , ὥσπερ Λυσίας ὁ ῥήτωρ φιλῶν τὸν Φαῖδρον διὰ τὸ κάλλος αὐτοῦ προσεποιεῖτο ὡς εὐφυῆ καὶ εὐμαθῆ φιλεῖν · ἀποφοιτῶντι οὖν τῷ Λυσία καὶ διαλυομένῳ τὴν πρὸς τὸν Φαιδρὸν φιλίαν ἀπολιπόντος τὸν Φαιδρὸν τοῦ κάλλους , δικαίως ἂν ἐγκαλέσειεν ὁ Φαιδρὸς , ὡς διὰ τὸ κάλλος φιλοῦντι , προσποιουμένῳ δὲ διὰ τὸ εὐμαθὲς φιλεῖν . εἰπὼν δὲ ὅτι ἐγκαλέσειε δ’ ἄν τις , δηλονότι ὁ ἐμμένων τῷ φιλοῦντι διὰ τὸ ἡδὺ ἢ τὸ χρήσιμον , προσποιουμένῳ δὲ διὰ τὸ ἦθος φιλεῖν , διορίζεται πότε δεῖ ἑαυτῷ ἐγκαλεῖν καὶ πότε τῷ μὴ ἐμμένοντι καὶ λέγει , ὅταν μὲν διαψευσθῇ τις καὶ ὑπολάβῃ διὰ τὸ ἦθος φιλεῖσθαι μηδέν τι πράττοντος ὧν ποιοῦσιν οἱ διὰ τὸ ἦθος φιλοῦντες ἀλλὰ πᾶν τοὐ - ναντίον ἀναισχύντως ἁπτομένου ὧν οὐ δεῖ μελῶν καὶ ὡς οὐ δεῖ , οἷα ποι - εῖν εἰώθασιν οἱ τὰς ἀθέσμους πράξεις διώκοντες , ἢ τὰ αὐτοῦ ἐκδαπανῶν - τος ἢ ὑποκλέπτοντος ἢ εἰς ἑαυτὸν ἕλκοντος , οἷα δὴ πάλιν ποιοῦσιν οἱ διὰ τὸ χρήσιμον φιλοῦντες , ὅταν δὴ ταῦτα ὁρῶν οἴηται διὰ τὸ ἦθος φιλεῖ - σθαι , ἑαυτὸν αἰτιῷτ’ ἄν καὶ μὴ τὸν φιλοῦντα . ἐκεῖνος γὰρ ἐκ τῶν ἔργων ὧν ἔπραττε δῆλον ἐποίει μὴ διὰ τὸ ἦθος φιλεῖν ἀλλὰ τὸ ἡδὺ ἢ τὸ χρήσιμον . ὅταν δὲ φιλῇ μὲν διὰ τὸ ἡδὺ ἡ τὸ χρήσιμον , μηθὲν δέ τι δια - πράττηται ὧν ὁ εἰρημένος ἐποίει , διαλύῃ δὲ τὴν φιλίαν ὀψὲ καὶ μόλις διά τινων σημείων ἐκφήνας , ὅτι διὰ τὸ ἡδὺ ἢ τὸ χρήσιμον ἐφίλει , κἄν ἐπει - ρᾶτο κρύπτειν τὸ πάθος , τότε δὴ οὐχ ἑαυτῷ δεῖ ἐγκαλεῖν ἀλλ’ ἐκείνῳ ὡς . ἀπατεῶνι καὶ ὑποκρινομένῳ διὰ τὸ ἦθος φιλεῖν , φιλοῦντι δὲ μὴ δι’ αὐτὸ ἀλλὰ διὰ τὸ ἡδὺ ἢ τὸ χρήσιμον . ὁ μὲν γὰρ πρότερον οὐκ ἠπάτα · φανερὸς γὰρ ἦν οἷς ἐποίει διὰ τί ἐφίλει , οὗτος δ’ ἀπατῶν διετέλει καὶ δίκαιον ἐπιτιμᾶν , καὶ μᾶλλον , φησίν , ἐπιτιμᾶν , ἢ τοῖς τὸ νόμισμα κιβδηλεύουσιν , ὅσον περὶ τιμιώτερον ἡ κακουργία . ὅσον γάρ ἐστι φιλία τιμιωτέρα νομίσματος , τοσοῦτον καὶ ἡ περὶ ταύτην κακουργία χείρων τῆς περὶ τὸ νόμισμα . καὶ δηλονότι καθέστηκεν , ὅτι ἐξ ἀνάγκης ἕπονται δια - φοραὶ καὶ ἐγκλήματα πρὸς ἀλλήλους , ὅταν οὐκ εἰσὶν ὡς οἴονται , ὡς ἐπὶ τῶν εἰρημένων · ὁ μὲν γὰρ ᾤετο διὰ τὸ ἦθος φιλεῖσθαι , ὁ δὲ ἐφίλει οὐ δι’ αὐτὸ ἀλλ’ ὡς εἴρηται δι’ ἡδονὴν ἢ χρήματα . Ἐὰν δ᾿ ἀποδέχηται ὡς ἀγαθόν , τὸ δὲ γένηται μοχθηρὸς καὶ δοκῇ , ἆρ’ ἔτι φιλητέον ; Τὸ καὶ δοκεῖ ταὐτόν ἐστι τῷ ἢ δοκεῖ · ὃ δὲ ζητεῖ τοιοῦτόν ἐστιν . ἐὰν οἱ φιλοῦντες ἀλλήλους ἦσαν ἀγαθοί , εἶτα συνέβη θάτερον γενέσθαι φαῦλον ἢ μὴ δοκεῖν δὲ φαῦλον γεγονέναι πολλοὶ γάρ τινες , μὴ ὄντες τοιοίδε τινές , οἷον φαῦλοι ἢ σπουδαῖοι , δοκοῦσιν εἶναι τοιοῦτοι ) , εἰ δὴ συμβήσεται τοῦτο , στέργει δ’ ὁ γεγονὼς ἢ δόξας πονηρὸς γεγονέναι τὴν φιλίαν , ἆρά γε δοκεῖ καὶ τὸν σπουδαῖον ἔτι στέργειν τὴν πρὸς αὐτὸν ἣν εἶχε φιλίαν ἢ διαλύσεται ; ὃ μὲν οὖν ζητεῖ τοιοῦτόν ἐστι · λύει δὲ λέγων ἢ οὐ δυνατόν , τουτέστιν ἢ ἀδύνατον 10 τὸν σπουδαῖον φιλίως ἔχειν πρὸς τὸν πονηρόν ; οὐδεὶς γὰρ φιλεῖ τὸ κακὸν οὐδ’ ὀρέγεται τοῦ κακοῦ , ἀλλὰ πᾶς τοῦ ἀγαθοῦ ἐπιθυμεῖ καὶ τούτου ὀρέγεται καὶ τοῦτο διώκει . καὶ γὰρ καὶ οἱ τὸ κακὸν διώκοντες καὶ φιλοῦντες οὐχ ὡς κακὸν ἀλλ’ ὡς ἀγαθὸν περιέπουσι καὶ ἀσπάζονται . οὐ φιλητέον οὖν τὸ πονηρόν · δεῖ γὰρ μὴ φιλοπόνηρον εἶναι μηδ’ ἐξομοιοῦσθαι φαύλῳ · ἀναγκαῖον δ’ ἐστὶν ἐξομοιοῦσθαι συζῶντα καὶ συνδιάγοντα μετὰ πονηροῦ . εἰ δὲ καὶ ἀληθὲς τὸ ὡς ἀεὶ ὁ θεὸς τὸν ὁμοῖον παρ’ ὁμοῖον ἄγει , πῶς οἷόν τε τἀναντία κακίαν καὶ ἀρετὴν φιλίαν εἶναι ; εἰπὼν δ’ ὅτι τὸν ἔτι μένοντα σπουδαῖον οὐ δεῖ φιλεῖν τὸν ἐκ σπουδαίου εἰς φαυλότητα ἐκκυλι - σθέντα , ἐρωτᾷ ἆρ’ εὐθὺς καὶ ἅμα τῷ γενέσθαι | φαῦλον διαλύειν χρὴ 149v τὴν φιλίαν ἢ διατηρεῖν μέχρι πολλοῦ ἢ ὅλως τινός . καὶ ἐρωτήσας ἀπο - κρίνεται λέγων , ἢ οὐκ εὐθὺς διαλυτέον ἀλλὰ πειρᾶσθαι ἐπανορθοῦν καὶ ἐπάγειν ἀπὸ τῶν χειρόνων ἐπὶ τὰ βελτίονα . καὶ εἰ μὲν ἔχει ἐπανόρθωσιν , βοηθητέον μᾶλλον εἰς τὸ ἦθος καὶ τὸ γενέσθαι οἷος ἦν πρότερον ἀγαθὸν ἤπερ εἰς χρήματα ὅσῳ γὰρ βελτίων ἡ ἀρετὴ χρημάτων , τοσούτῳ μᾶλλον βοηθητέον εἰς τὴν κτῆσιν αὐτῆς καὶ ἀνάληψιν ) ἢ εἰς τὴν οὐσίαν καὶ τὰ χρήματα καὶ ὅτι οἰκειότερον ἡ ἀρειὴ τῇ φιλίᾳ ἢ τὰ χρήματα . εἰ μὲν οὖν ἔχει ἐπανόρθωσιν , βοηθητέον , εἰ δ’ ἀνίατός ἐστι τὴν μοχθηρίαν , δια - λυτέον , μετὰ τὴν βοήθειαν δηλονότι . εἰπὼν δ’ ὅτι ἀνιάτως ἔχοντος δια - λυτέον τὴν φιλίαν , ὅτι μὴ πλημμελὴς ἡ τῆς λύσεως ἐστι προτροπή , ἐπήγαγε 30 δόξειε δ’ ἂν ὁ διαλυόμενος μηδὲν ἄτοπον ποιεῖν . οὐ γὰρ τῷ φαύλῳ φίλος ἦν ἀλλὰ τῷ σπουδαίῳ , ὥστε οὐχ ὃν ἐφίλει ἀποβάλλεται , οὐδ’ ᾧ φίλος ἦν τοῦτον ἀποστρέφεται , ἀλλ’ ὃν οὐκ ἐφίλει τοῦτον ἀποφεύγει . Εἰ δ’ ὁ μὲν διαμένοι , ὁ δ’ ἐπιεικέστερος γένοιτο καὶ πολὺ διαλλάττοι τῇ ἀρετῇ . Εἰπὼν ὅτι διαλυτέον τὴν φιλίαν θατέρου τῶν φίλων φαύλου γεγονότος , ἐπανερωτᾷ , ἐὰν ἀμφοτέρων ἐπιεικῶν ὄντων , ὁ μὲν διαμένοι οἷος ἦν , θάτερος ἐπὶ μέγιστον ἀρετῆς ἐπιδοίη καὶ πολλῷ ἐπιεικέστερος γένοιτο , ἆρα ἐν τῇ τοιαύτῃ ἐπιδόσει χρήσεται , ὡς καὶ πρῴην φίλῳ τῷ μὴ ἐπιδεδωκότι ὁ οὕτω μέγα ἐπιδεδωκώς ; καὶ ἐπανερωτήσας ἀποκρίνεται καὶ πρὸς τοῦτο , λέγων ἢ οὐκ ἐνδέχεται φίλον εἶναι τὸν οὕτως εἰς ὕψος ἀρετῆς ἐληλακότα τῷ κάτω που μείναντι . καὶ πιστοῦται τὸ μὴ ἐνδέχεσθαι τοὺς οὕτω πολὺ διαφέροντας φίλους εἶναι ἀπὸ τῆς τῶν παίδων φιλίας . δυοῖν γὰρ παίδοιν φίλοιν ὄντοιν , εἶτα ἀνδρωθέντοιν , ὁ μὲν μένοι παῖς τὴν διάνοιαν , ὁ δὲ οἷος κράτιστος , τουτέστιν ὁ δὲ κάλλιστος καὶ βέλτιστος καὶ πανάριστος , πῶς εἶεν οὗτοι φίλοι μήτε τοῖς αὐτοῖς χαίροντες μήτε τὰ αὐτὰ ἀποστρεφόμενοι καὶ μισοῦντες ; οὐδὲ γὰρ περὶ ἀλλήλους ταῦθ’ ὑπάρχει αὐτοῖς , ἤτοι οὐδὲ γὰρ δυνατόν ἐστιν , ὃ δοκεῖ τῷ κρατίστῳ ἡδὺ ἢ λυπηρόν ἢ ὅλως φιλητὸν ἢ μισητὸν εἶναι , τοιοῦτον δοκεῖν καὶ τῷ παιδὶ τὴν διάνοιαν ὄντι . δίχα δὲ τοῦ ταὐτὰ αὐτοὺς φιλεῖν ἢ μισεῖν καὶ διώκειν καὶ φεύγειν συνεῖναι ἀλλήλοις καὶ συνδιημερεύειν καὶ συζῆν οὐχ οἷόν τε , χωρὶς δὲ τοῦ συζῆν φίλους εἶναι ἀδύνατον . εἰ δὲ ταῦθ’ οὕτως ἔχει , ἀδύνατόν ἐστι τοὺς οὕτω πολὺ διαφέροντας φίλους εἶναι . ἀλλὰ φίλοι μὲν οὐκ ἔσονται , φησίν . ἆρα οὐδ’ ἀλλοιοτέρως πρὸς τὸν τὴν διάνοιαν παῖδα ὁ κράτιστος ἕξει , ἀλλ’ ἐπίσης διακείσεται πρὸς αὐτὸν ὡς ἔχων τυγχάνει καὶ πρὸς τοὺς ὁμοίους αὐτῷ , οἷς οὐδέποτε φίλος ἐγεγόνει , καὶ πάντῃ πάντως ἀμνήμων ἔσται τῆς ποτε συνηθείας καὶ φιλίας ; καὶ λέγει καὶ πρὸς τοῦτο , ὅτι οὐκ ἐπιληστέον πάντῃ ἀλλὰ μνημονευτέον ἐκείνης καὶ καθάπερ οἰόμεθα βέλτιον εἶναι φιλοις χαρίζεσθαι ἢ ὀθνείοις καὶ ζῴοις ἀλόγοις , οὕτω καὶ τοῖς γεγενημένοις ποτὲ φίλοις διὰ τὴν τότε φιλίαν ἀπονεμητέον τι , ἤτοι ὁποῖόν τι δεῖ διδόναι τῷ τὴν διάνοιαν ὄντι παιδί . ἐὰν δὲ μὴ δι’ ἀρετῆς ὑπερβολὴν ἡ τῆς φιλίας γέγονε διάλυσις ἀλλὰ διὰ μέγεθος τῆς θατέρου κακίας καὶ πονηρίας , δοτέον τι τῷ πονηρῷ . οὐ γὰρ δεῖ τὴν κακίαν , ὥσπερ εἴρηται , ἐνισχύειν χορηγοῦντας ὄργανα , παντὶ δὲ μᾶλλον τρόπῳ καθαίρειν καὶ ἄπρακτον ἀπεργάζεσθαι . Τὰ φιλικὰ δὲ πρὸς τοὺς φίλους καὶ οἷς αἱ φιλίαι ὁρί - ζοντι , ἔοικεν ἐκ τῶν πρὸς ἑαυτοὺς ἐληλυθέναι . Εἰπὼν δὲ τὰ φιλικά , σαφηνίζων τίνα τὰ φιλικά , ἐπήγαγε καὶ οἶς αἱ φιλίαι ὁρίζονται . ἔστι δὲ τὸ ὁρίζονται ταὐτὸν τῷ γνώριμοι καὶ διάδηλοι γίνονται . ὅταν γὰρ ἴδωμέν τινα ὅτι ὅσα ἂν καὶ οἷα βούληται ἑαυτῷ παρεῖναι ἢ γενέσθαι , τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα θέλει καὶ ἐπείγεται καὶ τῷδέ τινι προσγενέσθαι , φίλον ἐκεῖνον εἶναι πιστεύομεν τοῦδέ τινος . πόδιαμένοι τὸν Ἀχιλλέα ὅσα καὶ οἷα εἶχε , τοσαῦτα ἔχειν καὶ τοιαῦτα καὶ τὸν Πάτροκλον ; τὸν οὖν βουλόμενον καὶ σπουδάζοντα ἄλλου ἕνεκα τὰ ἀγαθὰ καὶ τῆς ἐκείνου ἕνεκα εὐπαθείας καὶ σωτηρίας , τὸν οὖν ταῦτα βουλόμενον φίλον εἶναι πιστεύομεν ἐκείνου , ᾦ ταῦτα παρεῖναι ἡ γενέσθαι βούλεται , τὸν δὲ βουλόμενον καὶ χαίροντα εἶναι τόνδε τινὰ καὶ ζῆν καὶ εὐτυχεῖν ἐπὶ | τῷ συντρυφᾶν καὶ συνήδεσθαι καὶ συναπολαύειν τῶν προσόντων καὶ ἐπιγινομένων ἀγαθῶν οὐ φίλον φαμὲν ἀλλὰ κόλακα καὶ ἐρασιχρήματον καὶ λαίμαργον καὶ εἴ τι ἄλλο τοιοῦτον . τὸ βούλεσθαι δέ , φησί , καὶ ζῆν αὐτοῦ ἕνεκα μάλιστα πεπόνθασιν αἱ μητέρες . φιλοῦσι γὰρ εἶναι καὶ ζῆν καὶ εὐτυχεῖν τοὺς παῖδας δι’ αὐτοὺς καὶ ἕνεκα αὐτῶν , μηδέν τι πρὸς αὑ - τὰς ὠφελοῦντας . ἀλλὰ καὶ τῶν φίλων , φησίν , οἱ προσκεκρουκότες , καίπερ μηδὲ συζῶντες μηδὲ συνδιημερεύοντες μηδὲ ἀλλήλοις συνόντες διὰ τὴν γεγονυῖαν διαφορὰν καὶ πρόσκρουσιν . καὶ οὗτοι καίτοι οὕτως ἔχοντες βούλονται ἀλλήλους καὶ ζῆν καὶ εὖ ἔχειν καὶ καλῶς διάγειν . αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ἀληθὴς φιλία καὶ οἱ ὄντως φίλοι ἐκεῖνοι οἳ βούλονται τὰ ἀλλήλων ἀγαθὰ ἐκείνων ἕνεκα , κἄν μὴ συνῶσιν ἀλλήλοις . ὅ τε γὰρ Ἀχιλλεὺς ἐβούλετο παρεῖναι τῷ Πατρόκλῳ τὰ ἀγαθὰ τοῦ Πατρόκλου ἕνεκα καὶ ὁ Πάτροκλος τῷ Ἀχιλλεῖ τοῦ Ἀχιλλέως ἕνεκα . ταῦτα εἰπὼν λέγει , τινὲς μὲν φίλον λέγουσιν ἐκεῖνον εἶναι τὸν βουλόμενον καὶ πράττοντα τὰ ἀγαθὰ ἢ τὰ φαινόμενα ἀγαθὰ ἐκείνου ἕνεκα , ὃν λέγει φιλεῖν . ἔστι δὲ τὸν πράττοντα τὰ ἀγαθὰ ταὐτὸν τῷ πάντα ποιοῦντι καὶ πραγματευομένῳ , ὅπως παρῇ τὰ προσόντα , ἐπιγένηται δὲ τὰ ἀπόντα τῷ φίλω ἀγαθά . τινὲς μὲν τοὺς τοιούτους λέγουσιν εἶναι φίλους καὶ τούτοις ὁρίζονται τὴν φιλίαν , τινὲς δὲ φίλον λέγουσι τὸν συνδιάγοντα τῷ φιλου - μένῳ καὶ συνόντα καὶ τὰ αὐτὰ αἱρ·ούμενον ἐκείνῳ παρεῖναι ἃ καὶ ἑαυτῷ · τὰ αὐτὰ δηλονότι καὶ οὗτοι τοῖς εἰρημένοις λέγοντες . ἄλλοι δέ , φησί , φίλον λέγουσι τὸν συναλγοῦντα καὶ συγχαίροντα . τὸ συναλγεῖν δὲ καὶ συγχαίρειν πρὸς τοῖς εἰρημένοις ὑπάρχει μάλιστα ταῖς μητράσι . τούτοις δὴ πᾶσιν ἢ τισὶν ἢ τινὶ τούτων πάντες τὴν φιλίαν ὁρίζονται , τούτων δὲ ἕκαστον τῷ ἐπιεικεῖ ὑπάρχει , τουτέστι τῶ πράττοντι τὰ ἀγαθὰ τοῦ φίλου ἕνεκα , τὸ βούλεσθαι εἶναι καὶ ζῆν , κἄν μ·ηδὲν ἀπ’ αὐτοῦ ὠφελεῖσθαι μέλλῃ , τὸ συναλγεῖν καὶ συγχαίρειν , τὸ συνδιάγειν καὶ συνδιημερεύειν ἐθέλειν , πάντα ταῦτα τῷ ἐπιεικεῖ ὑπάρχει πρὸς ἑαυτόν . ὁ γὰρ ἐπιεικὴς φίλος ὢν ἑαυτῷ μάλιστα οὐ γὰρ πᾶς ἁπλῶς ἑαυτὸν φιλεῖ , ἀλλ’ ὁ τὸ λο - γιζόμενον ἑαυτῷ τρέφων , οἷς πέφυκε τρέφεσθαι ) φιλῶν οὖν ἑαυτὸν ὁ ἐπι - εικὴς καὶ τὰ ἀγαθὰ ἑαυτοῦ ἕνεκα πράττει καὶ συνήδεται ἑαυτῷ τὰ καλὰ πράττων καὶ συναλγεῖ δέ , εἴ πῃ συμβαίη μηδέν τι δέον πρᾶξαι . ὅτι δὲ μόνος ὁ σπουδαῖός ἐστιν ἑαυτῷ φίλος καὶ μόνος αὐτὸς ἑαυτὸν φιλεῖ καὶ μηδεὶς τῶν φαύλων φίλος ἐστὶν ἑαυτῷ ἀλλὰ μᾶλλον ἐχθρὸς καὶ πολέμιος , ἐκ τοιούτων ἄν τις πιστεύσειε . πάντες ἄνθρωποι ὁπηνίκα βουλόμεθα ἐν - δείξασθαι , ὅτι τόνδε τινὰ σφόδρα φιλοῦμεν , φαμέν , ὅτι μία ψυχὴ ἐγώ τε καὶ αὐτὸς ἐσμέν , ὥσπερ καὶ ὁ μέγας ἐν θεολογίᾳ εἶπε Γρηγόριος ἐν τῷ τοῦ μεγάλου Βασιλείου ἐπιταφίῳ ‘μία ψυχὴ ἐν δυσὶ σώμασιν.’ εἰ οὖν κυ - ρίως φίλοι εἰσὶν ὧν αἱ ψυχαὶ μία εἰσὶν τῷ τὰ αὐτὰ βούλεσθαι καὶ τὰ αὐτὰ καὶ θέλειν καὶ πράττειν καὶ μὴ κατά τι διαφέρεσθαι , εἰσὶ δὲ τῆς ψυχῆς μέρη τό τε λογιζόμενον καὶ τὸ ἄλογον , τότε ἔσται ἡ ψυχὴ μία καὶ οὐ πολυμερής , ὅταν συμφωνῶσι πρὸς ἄλληλα καὶ μὴ διαμάχωνται ὁ λόγος καὶ τὰ πάθη . οὗ δὴ τοιαύτη ἡ ψυχή , ἐκεῖνος φίλος ἑαυτῷ τυγχάνει καὶ φιλεῖν ἑαυτὸν εἰκότως ἂν λέγοιτο . τοιαύτη δέ ἐστι μόνου τοῦ σπουδαίου ἡ ψυχή . ὁ σπουδαῖος ἄρα μόνος φίλος ἑαυτῷ . οὑτωσὶ συνά - γεται · τοῦ σπουδαίου ἡ ψυχὴ μία , ὧν ἡ ψυχὴ μία , φίλοι ὁ σπουδαῖος ἄρα μόνος φίλος ἑαυτῷ . τούτῳ γὰρ μόνῳ τὰ τῆς ψυχῆς εὖ ἔχουσι μόρια , ὅτι μὴ στασιάζουσιν οὐδὲ διαμάχονται πρὸς ἄλληλα . εἰ οὖν φίλος ἑαυτοῦ , οὗ τὰ τῆς ψυχῆς μόρια συμφωνεῖ , ὧν ἄρα <τὰ> τῆς ψυχῆς σιάζει καὶ τῶνδε μὲν τόδε τὸ μέρος ὀρέγεται καὶ διώκει , τῶνδε δὲ τόδε , ἐκεῖνοι ἑαυτοὺς οὐ φιλοῦσι · τοιοῦτοι δὲ οἱ φαῦλοι , ὥστε ἑαυτοὺς οἱ φαῦλοι οὐ φιλοῦσιν οὐδὲ φίλοι ἑαυτοῖς εἰσι . μάχονται γὰρ αὐτοὶ πρὸς αὑτούς . δῆλον δὲ τοῦτο ἐπὶ τῶν ἀκρατῶν . ἅμα τε γὰρ πράττουσί τι τῶν καθ’ ἡδονὴν καὶ ἅμα μεταμέλονται καὶ κακίζουσιν ἑαυτούς . ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων κακιῶν ὁ σαῦλος ἔχει · ἀεὶ γὰρ στασιάζει πρὸς ἑαυτὸν καὶ εναντιουται ἑαυτὼ . Ἕκαστον δὴ τῶν εἰρημένων , ὥσπερ εἴρηται , τῷ ἐπιεικεῖ ὑπάρχει · οἱ δὲ λοιποί , φησίν , ᾗ ὑπολαμβάνουσιν ἐπιεικεῖς εἶναι , φιλοῦσιν ἀλλήλους καὶ βούλονται τὰ ἀγαθὰ τῶ φίλῳ ἐκείνου ἕνεκα καὶ τὰ ἄλλα ὅσα εἴρηται . καὶ ἔστι μέτρον πάντων καὶ κανὼν ὁ σπουδαῖος . τοὺς γὰρ φιλοῦντας καθάπερ ἑαυτὸν ὁ σπουδαῖος φίλους τίθεμεν . μέτρον ἄρα τῆς φιλίας ὁ σπουδαῖος . καὶ τὸν ὀργιζόμενον οὐχ ὡς ἔτυχεν ἀλλ’ ὡς ὁ σπουδαῖος πρᾷον λέγομεν . μέτρον ἄρα καὶ τοῦ πρᾴου καὶ τῆς πραότητος ὁ σπουδαῖος . καὶ τὸν φοβούμενον ἢ μὴ φοβούμενον ὅτε δεῖ καὶ ὡς δεῖ ἀνδρεῖον ἐπιφημίζομεν . μέτρον ἄρα καὶ τοῦ ἀνδρείου καὶ τῆς ἀνδρείας ὁ σπουδαῖος . καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων δὴ μέτρον ποιούμεθα τὴν ἀρετὴν καὶ τὸν σπουδαῖον . ὡς γὰρ ὁ πῆχυς μέτρον γίνεται τῶν πήχεων , ὅτι μένει ὁ αὐτὸς καὶ οὐ μετα - βάλλει ἐπὶ τὸ μεῖζον ἢ τὸ ἔλαττον , καὶ ὁ μέδιμνος καὶ τὰ ἄλλα μέτρα , εἰ δὲ μετέβαλλον , οὐκ ἄν ἦσαν μέτρα . οὕτω καὶ ὁ σπουδαῖος μέτρον γί - νεται τῶν ἄλλων , ὅτι μένει ὁ αὐτὸς καὶ τῶν αὖ τῶν ἀεὶ ἐπιθυμεῖ καὶ ὀρέγεται κατὰ πᾶσαν τὴν ψυχήν , τουτέστι κατὰ πάντα τὰ μόρια τῆς ψυχῆς . οὐ γὰρ ἄλλα μὲν βούλεται ὁ λόγος , ἄλλων δ’ ὀρέγεται τὸ ἄλογον ὡς ἐπὶ τῶν ἀκρατῶν , ἀλλὰ τῶν αὐτῶν , καὶ βούλεται ἑαυτῷ τὰ ἀγαθὰ καὶ πράττει . ἑαυτὸν φιλῶν ὁ σπουδαῖος τὰ ἀγαθὰ βούλεται ἑαυτῷ . οὐδεὶς γὰρ φίλος λέγω δὲ τὸν ἀληθῶς φίλον ) τὰ φαῦλα βούλεται τῷ φίλῳ ἀλλὰ τὰ ἀγαθά , ὥστε καὶ ὁ σπουδαῖος , φίλος ὢν ἑαυτῷ , τὰ ἀγαθὰ βούλεται ἑαυτῷ παρεῖναι , καὶ πράττει , ὅπως τά τε ὄντα παρῇ καὶ τὰ μὴ ὄντα παρέσται . τοῦ γὰρ ἀγαθοῦ τὰ ἀγαθὰ διαπονεῖν , τουτέστιν ἐνεργεῖν καὶ πράττειν καὶ ἐνεργεῖν οὐ τοῦ ἀλόγου ἕνεκα ἀλλ’ ἑαυτοῦ ἕνεκα , ἤτοι ἕνεκα τοὐ λογιστικοῦ . ἑκάστῳ γὰρ ἡμῶν τὸ εἶναι καὶ ἡ οὐσία ἡμῶν τὸ λογιζόμενόν ἐστι καὶ οὐ τὸ ἄλογον τὸ γὰρ ἄλογον τοῖς κατὰ φύσιν ζῶσιν οἰκέτου τάξιν ἔχει ) καὶ ζῆν βούλεται τὸ φρονοῦν , φησίν , ἡμῶν καὶ λογιζόμενον . τοῦτο γὰρ ἐδήλωσε διὰ τοῦ καὶ ζῆν βούλεται ἑαυτόν , καὶ μάλιστα τοῦτο ᾧ φρονεῖ . ἔστι δὲ καὶ τὸ ζῆν βούλεται τοῦτο ᾧ φρονεῖ ταὐτὸν τῷ καὶ πράττειν βούλεται τὰ τῷ φρονοῦντι συμφέροντα . τὸ γὰρ μὴ κατὰ φύσιν ζῶν ἀλλὰ ἀμέτροις πάθεσι καταντλούμενον καὶ διαλωβώμενον εἰς τὸν τῆς ἀνομοιότητος πόντον᾿ ἀποφέρεται καὶ τρόπον τι - νὰ εἰς ἀζωίαν καὶ τὸ μὴ ὄν . βούλεται δὲ ὁ σπουδαῖος εἶναι καὶ ζῆν , ἤτοι ἀγαθοεργεῖν , ὅτι ἀγαθὸν αὐτῷ τὸ εἶναι , τουτέστιν ὅτι τὸ εἶναι αὐτῷ ἐν τῷ τὰ ἀγαθὰ πράττειν ἐστί . βούλεται ἄρα ζῆν καὶ εἶναι , ἤτοι ἐνεργεῖν τὰ ἀγαθά · ἀγαθὸν ἄρα τῷ σπουδαίῳ τὸ εἶναι , ὅτι καὶ τὸ ἐνεργεῖσθαι τὰ ἀγαθὰ καὶ πράττεσθαι ἀγαθόν ἐστιν . Ἕκαστος δ’ ἑαυτῷ βούλεται τἀγαθά , γενόμενος δ’ ἄλλος οὐθεὶς αἱρεῖται πάντα ἔχειν ἐκεῖνο τὸ γενόμενον , ἐὰν ὁ ἀληθὴς ἄνθρωπος καὶ τὸ θεῖον τῶν ἐν ἡμῖν ψυχή ἐστι νοερά , ὡς αὐτὸς λέγει ἐν τῶ δεκάτῳ , τῷ ἐφεξῆς βιβλίῳ . λέγει γὰρ ἐν ἐκείνῳ αὐταῖς λέξεσι · ‘δόξειε γὰρ τοῦτο εἶναι ἕκαστος ἡμῶν · ἄτοπον οὖν εἴπερ μὴ τὸν αὑτοῦ βίον αἱρήσεταί τις ἀλλὰ τόν τινος ἄλλου’ , λέγων τινὰ ἄλλον τὸ ἄλογον μέρος τοῦ ψυχῆς . καὶ πάλιν ἐφεξῆς , ‘τὸ γὰρ οἰκεῖον ἑκάστῳ τοῦτο εἶναι φύσει κράτιστον καὶ ἥδιστον ἑκάστῳ · καὶ τῷ ἀνθρώπῳ δὴ ὁ κατὰ νοῦν βίος , εἴπερ μάλιστα τοῦτο ἄνθρωπος.’ εἰ οὖν ἕκαστος , ὡς λέ - γομεν , τῶν ἀνθρώπων ἑαυτῷ βούλεται τὰ ἀγαθά , <ἄνθρωπος δέ ἐστι κυ - ρίως ὁ σπουδαῖος ἀλλ’ οὐχ ὡς ὁ Σαρδανάπαλος , ὁ σπουδαῖος ἄρα ἑαυτῷ βούλεται τὰ ἀγαθὰ> καὶ τὰ ὄντως ἀγαθά . ὁ γὰρ βουλόμενος παρεῖναι ἑαυτῷ πλοῦτον καὶ τὰ πρὸς τρυφὴν καὶ τὴν τοῦ σώματος ἄμετρον εὐπάἀληθῶς θείαν οὐχὶ ἑαυτῷ ταῦτα βούλεται ἀλλὰ τῷ ἀλόγῳ , τῷ πολυκεφάλῳ θηρίῳ · ὁ δὲ πρᾶξιν καὶ θεωρίαν ἐπιδιώκων τὰ ἑαυτοῦ ἀγαθὰ μεταδιώκει , καὶ ἔστι τοῦτο μέγιστον καὶ κράτιστον τῶν ἀγαθῶν τὸ εἶναι , ὅπερ ἐστὶ τὸ σώζεσθαι τὸ λογιζόμενον ἡμῶν καθαρὸν καὶ ἀδιαλώβητον . οἱ γὰρ ἐμπα - θὼς ζῶντες οὐκ εἰσὶν ὅπερ εἰσίν , ἤτοι νοεραὶ ψυχαί , ἀλλ’ εἰσὶν ἐκεῖνο ὃ θεραπεύουσιν , ἄλογοί τινες λύκοι κάπροι καὶ ὄνοι καὶ τοιαῦτά τινα ζῷα . βούλεται οὖν ὁ σπουδαῖος τοῦτο τὸ ἀγαθὸν αὑτῷ παρεῖναι , λέγω δὴ τὸ εἶναι ὅπερ ἐστί . τίς γὰρ ἄν ἕλοιτο ἄλλος γενόμενος , οἷον θηρίον ἢ πτη - νόν ἢ Σαρδανάπαλος , ἔχειν τὰ ἀγαθά ; οὐδεὶς ἂν ἕλοιτο . ὅτι σὺν τῷ ἑκά - ω ’στω ἄριστον καὶ βέλτιστον ὑπάρχειν καὶ εἶναι ἔστι καὶ διανέμειν καὶ σώζε - σθαι τὸ ἑαυτοῦ εἶδος καὶ τὸ τί ἦν εἶναι . καὶ ἀδύνατόν ἐστι μεταβολῆς γενομένης ἐκ τοῦ ἀνθρωπείου εἴδους εἰς ἕτερον εἶδος ὑπάρξαι αὐτῷ τὰ τοῦ σπουδαίου ἀγαθά . εἰ δὲ συγχωρήσειέ τις τοῦτο καὶ φῇ δυνατὸν εἶναι ἕψεσθαι τῷ εἴδει ἐκείνῳ , εἰς ὃ γέγονεν ἡ τοῦ ἀνθρωπείου ετᾔ̀ους μεταβο - λῆ , τὰ τοὐ σπουδαίου ἀγαθὰ ἕψεται μέν , ἀλλ’ οὐ πάντως καὶ ὡς ἀγαθά , ὅτι μηδὲ τὰ τοῦ ἀνθρώπου ἀγαθὰ καὶ ἵππῳ ἀγαθά ἐστιν , ὥσπερ οὐδὲ τὰ τῷ ἵππῳ ἀγαθὰ καὶ ἀνθρώπῳ ἐστὶν ἀγαθά . τοῦτο γὰρ ἐδήλωσε διὰ τοῦ ἔχει γὰρ καὶ νῦν ὁ θεὸς τὸ ἀγαθόν , ἀλλ’ ὢν ὅ τί ποτέ ἐστιν , ἤτοι θεὸς ὤν , εἰ δ’ ἄλλο τι γένοιτο , ἐκ τῆς φύσεως ἣν ἔχει , οὐθ’ ἕξει ὅπερ ἔχει νῦν ἀγαθόν , ἢ ( st ) καὶ δοίη τις ἕξειν , οὐχ ὡς ἀγαθὸν αὐτῷ παρέσται . ὅτι δὲ οὐ πᾶσι τὰ αὐτά ἐστιν ἀγαθὰ ἀλλὰ ἄλλοις ἄλλα , παντί που δῆλον . ἀγαθὸν μὲν γὰρ ἵππῳ τὸ μώνυχι εἶναι , τῷ δ’ ἀνθρώπῳ οὐκ ἀγαθόν . ἔμπαλιν δὲ ἀγαθὸν μὲν ἀνθρώπῳ τὸ πολυσχιδεῖ καὶ πενταδακτύ - λῳ εἶναι , ἀλλ’ ἵππῳ κάκιστον . καὶ ἁπλῶς οὐ πᾶσι τὰ αὐτὰ ἀγαθὰ τυγχάνει ἀλλὰ τῷ μὲν ταδί , τῷ δὲ ταδί . εἰπὼν δὲ ἕκαστον τὸ νοοῦν εἶναι , ἐπήγαγεν ἢ μάλιστα τοῦτο , ὅτι συντελεῖ καὶ μέγα συμβάλλεται καὶ τὸ ἄλογον ἡμῶν εἰς σύστασιν τοῦ ἰδίως παρὰ τοῖς Uεριπατητικοῖς λεγομέ - λεγομένου ποιοῦ . λέγουσι δὲ οὗτοι οἱ ἄνδρες ἰδίως ποιὸν τὸν ἐξ ἰδιοτήτων συνε - στηκότα ἄτομον , οἷον τὸν Σωκράτην , τὸν Πλάτωνα , ὧν ἰδιοτήτων τοῦ Σωκράτους τὸ ἄθροισμα οὐκ ἄν ἐπ’ ἄλλῳ ποτὲ γένοιτο · κοινῶς δὲ ποιὸν λέγουσι τὸν καθόλου ἄνθρωπον . συνδιάγειν δὲ αὑτῷ ὁ τοιοῦτος βούλετᾶι . ἡδέως γὰρ αὐτὸ ποιεῖ . εἰς ἑαυτὸν γὰρ ὁ σπουδαῖος ἐπιστρέφων καὶ φῶς ἐνορῶν σταθηρόν τε καὶ καθαρόν , ἡμμένον τῶν ἀρετῶν καὶ ὤ - γλην ἀπολάμπουσαν τῶν ἐπιστημῶν , ἐπιγηθεῖ καὶ ἀγάλλεται ἥ τε τῶν πε - πραγμένων αὐτῷ μνήμη καὶ αἰ τῶν μελλόντων ἐλπίδες τέρπουσί τε καὶ εὐφραίνουσι καὶ τῆς περὶ τὰ ἐκτὸς πτοίας καὶ συμπαθείας ἀπείργουσί τε καὶ ἑαυτῷ προσομιλεῖν καὶ τῇ τῶν ὄντων θεωρίᾳ προσμένειν ἀναπείθουσι συναλγεῖ τε ἑαυτῷ , εἴ τι δέον πρᾶξαι μὴ πέπραχε , συνήδεταί τε καὶ συγ - χαίρει ἐνεργῶν τὰ καλά , πάντῃ γάρ ἐστι , τουτέστιν ἀεὶ γὰρ καὶ πάν . τοτέ ἐστι αὐτῷ ἡδὺ μὲν τὸ ἀγαθόν , λυπηρὸν δὲ τὸ φαῦλον . καὶ ἔστιν ὡς εἰπεῖν ἁπλῶς ἀμεταμέλητος · οὐδεὶς γὰρ τὰ καλὰ πράττων ἐν μέτα . μελείᾳ γίνεται · ἀεὶ οὖν τὰ καλὰ πράττων ἀμεταμέλητός ἐστιν . εἰ δὲ μὴ ἀεί , ἀλλὰ ποτὲ πράττει καὶ τῶν φαύλων τι , τὰ μετριώτατα καὶ σχεδὸν μηδὲ φαῦλα δοκοῦντα πράξειεν ἄν . πρὸς μὲν οὖν ἑαυτὸν ἕκαστον τούτων ὑπάρχει τῷ ἐπιεικεῖ . λέγων ἕκαστον τὸ συνήδεσθαι , τὸ συναλγεῖν ἑαυτῷ , τὸ ἐλπίζειν ἀγαθά , τὸ χαίρειν ἐπὶ τοῖς πεπραγμένοις . εἰ δὲ ἕκαστον τούτων πρὸς ἑαυτὸν ὑπάρχει τῷ ἐπιεικεῖ , πρὸς δὲ τὸν φίλον ἔχει καὶ διάκειται ὥσπερ πρὸς ἑαυτόν ὁ γὰρ φιλῶν ἐστιν ἄλλος ὁ φιλούμενος ) , βουλή - σεται δηλονότι καὶ τῷ φίλῳ συνδιάγειν καὶ συνήδεσθαι καὶ συλλυπεῖσθαι . τούτου γὰρ δεῖ προσυπακούειν . Πρὸς αὑτὸν δὲ πότερον ἔστι φιλία ἢ οὐκ ἔστιν , ἀφείσθω . Εἴρηται μικρὸν ἔμπροσθεν ἐν τῷ παρόντι βιβλίῳ , ὅπως οἷόν τέ ἐστι φιλίαν εἶναι πρὸς ἑαυτὸν καὶ οὐ δεῖ πάλιν λέγειν τὰ αὐτά . δόξειε δ’ ἄν , φησίν , εἶναι πρὸς ἑαυτὸν φιλίαν οὐχ ᾗ εἷς ἐστιν ὁ φιλῶν ἑαυτὸν ἀλλ’ ᾗ δύο , λέγων δύο τό τε λογικὸν ἡμῶν , ὅπερ καὶ ἐσμὲν κυρίως , καὶ τὸ ἄλογον . τὸ γὰρ ἀνθρώπειον εἶδος καὶ ὁ κυρίως ἄνθρωπος τὸ λογικόν ἐστι μέρος τῆς ψυχῆς καὶ οὐχὶ τὸ ἄλογον . ὅταν οὖν ταῦτα μὴ στασιά - ζῃ μηδὲ διαφέρηται ἀλλ’ ἕπηται τοῖς τοῦ νοῦ κινήμασι <καὶ θελήμασι> τὸ ἄλογον καὶ ἓν ὦσι τῇ συμφωνίᾳ τῇ γὰρ οὐσίᾳ καὶ τῇ φύσει δύο τυγ - χάνει ὄντε ) , ἔστι πρὸς ἑαυτὸν φιλία , ᾗ δύο ἐστὶν ὁ τοιοῦτος ἢ καθὸ πλείω δυοῖν . ἔστι γὰρ τοιοῦτον ὃ λέγει δυνάμει · εἰ μὲν εἰς δύο διέλῃς τὴν ψυχήν , τό τε λογιζόμενον καὶ τὸ ἄλογον ᾗ δύο , ἔσται πρὸς ἑαυτὸν φιλία , εἰ δὲ μὴ εἰς δύο ἀλλ’ εἰς τρία , λόγον καὶ θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν , οὒχ ᾗ δύο ἀλλ’ ᾗ πλείω δυοῖν , τουτέστιν ἀλλ’ ᾗ τρία , ἔσται πρὸς ἑαυτὸν φιλία . φέρεται καὶ ἄλλη γραφή , ἔχουσα οὕτω · δόξειε δ’ ἄν ταύτῃ εἶναι φι - λία ᾗ οὐκ ἔστι δύο , τὰ αὐτὰ καὶ διὰ τῆς γραφῆς ταύτης λέγων . εἰ γὰρ καὶ δύο ἐστὶ τὸ λογικὸν καὶ τὸ ἄλογον , ἀλλ’ οὖν φιλία τότε ἐστὶ πρὸς ἑαυτόν , ὅταν ταῦτα ἓν ὦσι . τοῦτό τε οὖν οὕτως ἔχει καὶ ὅτι ἡ πρὸς τὸν φίλον τοῦ φιλοῦντος ὑπερβάλλουσα φιλία ὁμοία ἐστὶ τῇ πρὸς ἑαυτὸν τὸν φιλοῦντα . ὁ γὰρ φιλῶν τινα ὡς ἑαυτὸν ὑπερβαλλόντως φιλεῖ · φαίνεται δὴ τὰ εἰρημένα καὶ τοῖς πολλοῖς ὑπάρχειν . εἰρημένα λέγει τὸ βούλεσθαι τὸν σπουδαῖον ζῆν καὶ σώζεσθαι , τὸ συνδιάγειν αὑτῷ , τὸ συνή - δεσθαι , τὸ συλλυπεῖσθαι , τὸ πρὸς τὸν φίλον ἔχειν ὡς πρὸς ἑαυτόν . ταῦτα οὖν . φησί , καὶ δοκεῖ καὶ τοῖς πολλοῖς ὑπάρχειν . λέγει δὲ πολλοὺς τοὺς κατ’ αἴσθησιν ζῶντας καὶ τὸν ἐν ἑαυτοῖς δῆμον , τὸ πολυκέφαλον , ὥς φησι Πλάτων’ , θρέμμα τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὸ λεοντῶδες τὸν θυμὸν πιαίνοντας καὶ τὸν λόγον τοῖς πάθεσιν ὑποστρωννύντας καὶ δουλεύειν ἀντὶ τοῦ ἄρχειν παρασκευάζοντας τῷ συμπεποδίσθαι ταῖς ἀπὸ τῶν αἰσθήσεων ἀπάταις . καὶ σκόπει τὴν Ἀριστοτέλους ἀκρίβειαν , ὅπως οὐκ εἶπεν ἁπλῶς οὑτωσί , ὅτι τὰ ὑπάρχοντα τῷ σπουδαίῳ καὶ τοῖς πολλοῖς ὑπάρχει , ἀλλὰ μετὰ τῆς τοῦ φαίνεσθαι προσθήκης , ὡς εἰ ἔλεγεν ἀληθῶς μὲν αὐτοῖς ταῦτα οὐδαμῶς ὑπάρχει , δοκήσει δέ τινι καὶ φαντασίᾳ . οὐδὲ γὰρ πᾶν τὸ δοκοῦν ἢ φαινόμενον ἀληθές ἐστι . δοκεῖ μὲν γὰρ τοῖς πολλοῖς πλοῦτος καὶ ἀνδρεία αἱρετώτερα καὶ βελτίω εἶναι σοφίας καὶ φρονήσεως , ἀλλ’ οὐκ ἔστι τοῦτο . καὶ ὁ ἥλιος φαίνεται μὲν ποδιαῖος , πολλαπλασίων ὢν τῆς γῆς . δοκοῦσιν οὖν οἱ πολλοὶ ἑαυτοὺς φιλεῖν καὶ βούλεσθαι καὶ ἑαυτοὺς ζῆν καὶ τοὺς ἑαυτῶν φίλους καὶ ἑαυτοῖς συνδιάγειν καὶ τοῖς φίλοις . οὐ μὴν ἀληθές ἐστι τοῦτο · οὐ γὰρ ἑαυτοῖς τοῦθ’ ὑπάρχει ἀλλὰ τῷ ἀλόγῳ . ὃ γὰρ περιέπουσι καὶ ὃ τρέφουσι καὶ πιαίνουσιν , ἐκεῖνο καὶ δοκοῦσιν εἶναι . εὖ παθεῖν δὲ σπεύδουσι τὸ ἐν αὑτοῖς ἄλογον , τὸ ἄλογον ἄρα οἴονται εἶναι τὸν ἄνθρωπον καὶ οὐ τὸν λόγον . εἰ γὰρ τὸν λόγον ἐτίθεντο τὸ ἀνθρώ - πειον εἶδος εἶναι , τοῦτον ἄν ἄρχειν καὶ δεσπόζειν ἔσπευδον καὶ τρέφειν τῇ τῶν ὄντων θεωρίᾳ . εἰπὼν δὲ φαίνεται δὲ τὰ εἰρημένα καὶ τοῖς πολλοῖς ὑπάρχειν τὴν τοῦ φαίνεσθαι ὑπάρχειν αἰτίαν ἐπήγαγεν εἰπὼν ἆρ’ οὖν ᾗ ἀρέσκουσιν ἑαυτοῖς καὶ ὑπολαμβάνουσιν ἐπιεικεῖς εἶναι , ταύτῃ μετέχουσιν αὐτῶν ; ὃ δὲ λέγει τοιοῦτον ἄν εἴη · ὁ μὲν ἄλλων ἐπιθυμῶν ἄλλα δὲ βουλόμενος δῆλός ἐστιν ὡς οὐκ ἀρέσκεται ἑαυτῷ ὁ δὲ τῶν αὐτῶν ὀρεγόμενος καὶ τὰ αὐτὰ θέλων καὶ βουλόμενος ἑαυ - τῷ ἀρέσκει . τοιοῦτοι δὲ οἱ πολλοί . ἀρέσκουσι γὰρ ἑαυτοῖς διὰ τὸ τῶν αὐτῶν ἐπιθυμεῖν καὶ τὰ αὐτὰ βούλεσθαι . καὶ γὰρ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁρῶμεν γινόμενον . ὅσοι μὲν γὰρ τῶν αὐτῶν ὀρέγονται καὶ τὰ αὐ - τὰ βούλονται καὶ θέλουσιν , ἀρέσκουσιν ἀλλήλοις · ἀπαρέσκονται δὲ καὶ διαφέρονται , ὅταν ὁ μὲν τῶνδε ἐπιθυμῇ καὶ τάδε βούληται , ὁ δὲ | ἄλλων καὶ ἄλλα καὶ μὴ τῶν αὐτῶν μηδὲ τὰ αὐτά . ἐπεὶ δὲ οἱ σπουδαῖοι ἑαυ - τοῖς ἀρέσκουσιν , ὑπολαμβάνουσιν οἱ πολλοὶ σπουδαῖοι εἶναι , ὅτι ἀρέσκονται ἑαυτοῖς , διχῶς ἁμαρτάνοντες · πρῶτον μὲν γὰρ οὐχ ἑαυτοῖς ἀρέσκονται οὐ γάρ ἐστιν ὁ ἄνθρωπος τὸ ἄλογον , ᾧ τὰ ἀρεστὰ πράττουσιν , ἀλλ’ ὁ λόγος ) , ἔπειτα ὅτι μὴ ἀληθῶς ἀντιστρέφουσιν . ὁ μὲν γὰρ σπουδαῖος ἀρέσκει ἑαυ - τῷ , ὅτι τὰ ἀρέσκοντα τῷ λόγῳ πράττει . οὐ μὴν καὶ ὁ δοκῶν ἀρέσκειν ἑαυτῷ σπουδαῖός ἐστιν . οἱ μὲν οὖν σπουδαῖοι ἀρέσκουσιν ἑαυτοῖς , ἀλλὰ ὅτι τὰ ὄντως ἀγαθὰ πρόσεστιν αὐτοῖς , οἱ δὲ φαῦλοι οὐ τῷ ἀληθῶς ἔχειν δὲ φαύλους οὐ τοὺς ἀνοσιουργοὺς καὶ παντάπασι κακίστους ἀλλὰ τοὺς διὰ τὴν τῶν ὄντως ἀγαθῶν ἄγνοιαν πρὸς τὴν τῶν κακῶν ὡς ἀγαθῶν ἀν - τοχὴν φερομένους καὶ ἐκ τούτου ἀγαθοὺς ἑαυτοὺς εἶναι πιστεύοντας . ἃ μὲν οὖν βούλεται λέγειν ταῦτ’ ἄν εἴη . τὸ γὰρ ταύτῃ μετέχουσιν ἀγαθῶν ἢ τοῦτο σημαίνοι ἄν , καθ’ ὃ δοκοῦσιν ἑαυτοὺς ἀγαθοὺς εἶναι , κατὰ τοῦτο καὶ ὑπολαμβάνουσι μετέχειν τῶν ἀγαθῶν , λέγων ἀγαθὰ τὸ φιλεῖν καὶ ἑαυτοὺς καὶ τοὺς φίλους , τὸ βούλεσθαι συνεῖναι ἑαυτοῖς , τὸ συνήδεσθαι , τὸ συλλυπεῖσθαι . ἢ οὖν τοῦτο λέγοι ἄν διὰ τοῦ ταύτῃ μετέχουσι τῶν ἀγαθῶν ἢ ὅτι δοκοῦσι τοῖς πρὸς αὐτοὺς βλέπουσι . δοκοῦσι γὰρ οἱ ἀφορῶντες εἰς αὐτούς , ὅτι ἐν μετοχῇ τῶν εἰρημένων ἀγαθῶν τυγ - χάνουσιν . Ἐπειδὴ τῶν γε κομιδῇ φαύλων καὶ ἀνοσιουργῶν οὐθενὶ ταῦθ’ ὑπάρχει . Τοῖς μὲν οὖν εἰρημένοις εἰ καὶ μὴ ὑπάρχει , ὅμως δοκεῖ ὑπάρχειν τὸ φιλεῖν καὶ ἑαυτοὺς καὶ τοὺς φίλους καὶ τὸ συνδιάγειν καὶ συνήδεσθαι καὶ συλλυπεῖσθαι καὶ τὸ ἑαυτοῖς ἀρέσκειν , τοῖς δὲ φαύλοις καὶ ἀνοσιουργοῖς οὗτοι δέ εἰσιν οἱ αἵματα ἀδελφῶν καὶ συγγενῶν ἐκχέοντες καὶ ἱερὰ συλῶν - τες , ἀθέσμους τε γάμους γαμοῦντες καὶ ἡδοναῖς ἀλλοκότοις καὶ αἰσχοτάταις ἑαυτοὺς καταρρυπαίνοντες ) τούτοις οὐ δοκεῖ ὑπάρχειν τὰ εἰρημένα ἀγαθά . οἱ γὰρ ἑαυτοὺς ἐξάγειν βουλόμενοι καὶ ἐν ἁπάσῃ ἀηδίᾳ ὄντες καὶ μηδέποτε ἑαυτοῖς ἀρέσκοντες ἢ τὰ αὐτὰ θέλοντες , ἀλλὰ δίκην εὐρί - που ἀπ’ ἄλλων εἰς ἄλλα μεταφερόμενοι , ὡς μηδενὶ ὧν πράττουσιν ἀρε - σκόμενοι , πῶς ἂν τὸ εἶναι καὶ ζῆν ἀγαθὸν νομίζοιεν ἢ πῶς ἄν αὑτοὺς ἢ ἄλλους φιλοῖεν ; οἱ γὰρ ἑαυτοὺς φεύγοντες σημεῖον δὲ τούτου τὸ μὴ βού - λεσθαι ζῆν ἢ καὶ ἀναιρεῖν ἑαυτοὺς ) , οἱ δὴ φεύγοντες ἑαυτοὺς πῶς ἄν δό - ξειεν φιλεῖν ἑαυτοὺς ἢ καὶ ἄλλους ἢ συνεῖναι ἑαυτοῖς ἢ μετ’ ἄλλων συν - διάγειν καὶ συνδιημερεύειν ; εἰπὼν δὲ ὅτι τοῖς φαύλοις καὶ εἴρηται τίνας λέγει φαύλους , οἷς συναριθμεῖ καὶ τοὺς ἀκρατεῖς ) δοκεῖ ὑπάρχειν τὰ εἰρημένα , ἐπήγαγεν σχεδὸν δὲ οὐδὲ τοῖς φαύλοις , τὸ σχεδὸν προσθεὶς διὰ τοὺς ἀκρατεῖς . τοῖς μὲν γὰρ ἄλλοις φαύλοις δοκεῖ ὑπάρχειν τὰ εἰρη - μένα ἀγαθά , τοῖς δὲ ἀκρατέσιν οὐ δοκεῖ ὑπάρχειν , ὥστε σχεδὸν πᾶσιν ἀλλ’ οὐχ ἀπλῶς πᾶσιν . ἀλλὰ διὰ τί τοῖς ἀκρατέσιν οὐ δοκεῖ ὑπάρχειν ; ἢ διὰ τὸ βούλεσθαι μὲν τὰ τῶν ἀνθρώπων ἀγαθά , ἅπερ καὶ κυρίως ἐστὶν ἀγαθά , φανερῶς δ’ ὑποσύρεσθαι πρὸς τὰς τοῦ ζῴου ἡδονάς , τὰς ἀπὸ τῶν ἀφροδισίων . Ζητοῦσι δὲ οἱ μοχθηροὶ μεθ’ ὧν συνημερεύσουσιν . Οὐ ζητοῦσι τὸ συνδιημερεύειν καθάπερ οἱ σπουδαῖοι ἀλλὰ θέλοντες μὲν ἀνελεῖν αὑτούς , διὰ δειλίαν δὲ τοῦτο μὴ ποιοῦντες ζητοῦσιν εὑρεῖν τινας , οὐχὶ φίλους . εἴρηται γὰρ ὅτι μήθ’ ἑαυτοῖς μήτ’ ἄλλοις εἰσὶ φίλοι , ἀλλὰ ζητοῦσιν ἐντυχεῖν τῷ βουληθέντι συνδιατρῖψαι μετ’ αὐτῶν , ἵνα συνο - μιλοῦντες ἐν λήθῃ γίνωνται τῶν οἰκείων ἀνοσιουργημάτων . καθ’ ἑαυτοὺς γὰρ ὄντες ἀναμιμνήσκονται τῶν τοιούτων · οὐ γὰρ ἔχουσι τινῶν ἄλλων με - μνῆσθαι · τῇ ἀναμνήσει δὲ σκότου καὶ δίνης καὶ πολλῆς ἀηδίας πληροῦνται καὶ σφόδρα δυσχεραίνουσι καὶ θορυβοῦνται καὶ ταραχῆς ἐμπίπλανται κουφίζονται δὲ ταῖς μετ’ ἄλλων διατριβαῖς . οὐδὲν οὖν φιλητὸν ἔχοντες τί γὰρ ἢ ποῖον ἡδὺ ἢ ἀγαθὸν ἢ χρήσιμον πρόσεστι τοῖς τοιούτοις ; ) οὐδὲ φιλικὸν πάσχουσι πρὸς ἑαυτούς , τουτέστιν οὐδ’ ἀξιοῦσι φιλεῖν ἑαυτοὺς καὶ συνδιάγειν μεθ’ ἑαυτῶν · οὐδεὶς γὰρ θέλει συνδιάγειν μετά τινος ὃν μισεῖ · οὗτοι δὲ μισοῦσιν ἑαυτούς · ὥστε καὶ συνεῖναι ἑαυτοῖς καὶ συνδιάγειν μεθ’ αὑτῶν οὐ βούλονται , ἀλλ’ οὐδὲ συγχαίρειν οὐδὲ συναλγεῖν ἑαυ|τοῖς , ὅτι τὸ συγχαίρειν καὶ συλλυπεῖσθαι ἐκείνων ἐστίν , οἷς καὶ τὸ ὁμογνωμονεῖν καὶ οἷς τὸ αὐτὸ δοκεῖ καλὸν καὶ ἡδὺ ἢ μὴ καλὸν μηδὲ ἡδύ , καὶ ὅλως οἷς τὸ αὐτὸ ἀρέσκει , οἷς δὲ τοῦτο οὐκ ἔστιν , οὐδὲ τὸ συγχαίρειν καὶ συναλ - γεῖν ἐστιν . ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν σπουδαίων , ἐπειδὴ ἄρχει καὶ δεσπόζει τὸ λογιζόμενον ἡμῶν , ἄρχεται δὲ καὶ δεσπόζεται τὸ ἄλογον , συμφωνεῖ τε τῷ λόγῳ καὶ στάσις ἐν τούτοις οὐδεμία τυγχάνει οὖσα , οἷς χαίρει τὸ λογιζόμενον καὶ ἀρέσκεται , τούτοις καὶ τὸ ἄλογον , καὶ οἷς ὁ λόγος οὐκ ἀρέ - σκεται , ταῦτα καὶ τὸ ἄλογον ἀποσείεται . καὶ διὰ τοῦτο συγχαίρουσιν ἑαυ - τοῖς οἱ σπουδαῖοι καὶ συλλυποῦνται . εἴρηται γὰρ ὅτι οἷς χαίρει ἢ οἷς λυπεῖται τὸ λογικόν , τούτοις καὶ τὸ ἄλογον συνήδεται καὶ συλλυπεῖται . ἐπὶ δὲ τῶν φαύλων , ἐπειδὴ ἡ ψυχὴ στασιάζει καὶ δεσπόζει μᾶλλον τὸ ἄλογον , δεσπόζεται δὲ ὁ λόγος , καὶ τὰ μὲν ἡδέα τούτων ἀηδῆ δοκεῖ τῷ λόγῳ καὶ οἷς ὁ λόγος ἀρέσκεται , τούτοις ἀπαρέσκεται τὸ ἄλογον , πῶς οἷόν τε τοὺς οὕτως ἔχοντας συγχαίρειν ἑαυτοῖς ; ἐν ᾧ γὰρ πράγματι καὶ περὶ ὃ πρᾶγμα ἢ πρᾶξιν ὁ μὲν λόγος λυπεῖται , τὸ δὲ ἄλογον χαίρει , τὸ συγ - χαίρειν οὐκ ἔστιν . ἕλκουσιν οὖν τὸν ἄθλιον ὁ λόγος καὶ τὸ ἄλογον , ὁ μὲν δεῦρο , τὸ δὲ δεῦρο διασπῶντα καὶ ἀνθ’ ἑνὸς πολλὰ ποιοῦντα . ταῖς δὲ διαφόροις μᾶλλον δὲ ἐναντίαις ὀρέξεσι καὶ ἐπιθυμίαις καὶ ἅμα ἥδεται καὶ λυπεῖται , ὅτι ὅτε ἥδεται θάτερον , οἷον τὸ ἄλογον , τότε λυπεῖται ὁ λόγος , ἢ ἔμπαλιν . εἰ δὲ μὴ δυνατόν , φησίν , ἅμα ἥδεσθαι καὶ λυπεῖσθαι , ἀλλὰ μετὰ μικρὸν λυπεῖται ὅτι ἥσθη καὶ ὅτι ἡδέα γέγονεν αὐτῷ ἐκεῖνα , οἷς μικρὸν ἡσθεὶς ἄρτι μεταμέλεται . εἰ δὴ ὡς λέγομεν ἀθλίως καὶ πάντῃ κακῶς ὁ πονηρὸς διαπορεύεται , φευκτέον τὴν πονηρίαν οὐ βάδην ἀλλ’ ὠκέως πάνυ . Ἡ δὲ εὔνοια φιλίᾳ μὲν ἔοικεν , οὐ μὴν ἔστι φιλία . τῷ περὶ φιλίας λέγοντι ἀκόλουθόν ἐστι καὶ περὶ εὐνοίας δοκούσης εἶναι φιλίας ἐπισκέψασθαι , πότερον φιλία ἐστὶ καθάπερ δοκεῖ ἢ φιλία μὲν οὐκ ἔστι , φιλίας δέ τι . ἔστι δὲ ὡς δόξει οὐ φιλία , ἀρχὴ δὲ φιλίας . οὐκ ἔστι δὲ ταὐτὸν ἡ ἀρχὴ τῷ οὗ ἐστιν ἀρχή . λέγει δὴ ὅτι ἡ εὔνοια φιλίᾳ μὲν ἔοικεν , οὐκ ἔστι δέ . ἡ φιλία μὲν γὰρ πρὸς ἐκείνους λέγεται , οἷς καὶ τὸ φιλεῖν καὶ ἀντιφιλεῖσθαι καὶ πρὸς εἰδότας , ὅτι ἀλλήλους φιλοῦσι , καὶ πρὸς γνωρίμους , εὔνοια δὲ γίνεται καὶ πρὸς μὴ ἀντιφιλοῦντας καὶ πρὸς ἀγνῶτας . ἀκούσαντες γὰρ πολλάκις περί τινος , ὃν οὐδέποτε τεθεάμεθα , ὅτι ἀγαθός ἐστι τὰ πολεμικὰ ἢ ὅτι μουσικός ἐστι σπουδαῖος ἢ ὅτι δεινὸς πόλεως ἄρχειν , εὖνοι τούτῳ γινόμεθα ἐκείνου μὴ εἰδότος , ὡς εὐνοικῶς ἔχομεν πρὸς ἐκεῖνον . καὶ γὰρ ὡς αὐτὸς Ἀριστοτέλης ἐν ἄλλοις λέγει , τῷ Δαρείω ἐν Πέρσιδι ὄντι καὶ μετὰ Περσῶν διατρίβοντι τινὲς τῶν ἐν τῆ Ἑλλάδι ὄντων καὶ τὸν Δαρεῖον οὐδέποτε θεασαμένων ἦσαν εὖνοι τῷ Δαρείω , ἀγνο - οῦντος τοῦτο τοῦ Δαρείου . εἰ οὖν φίλους λέγειν εἰώθαμεν τοὺς γνωρί - ζοντας ἀλλήλους καὶ ἀντιφιλοῦντας καὶ μὴ διαγνοοῦντας ὅτι φιλοῦσι καὶ ἀντιφιλοῦνται , ᾑ δὲ εὔνοι’ γίνεται καὶ πρὸς ἀγνοοῦντας καὶ ἀγνῶτας , οὐκ ἄν εἴη ἡ εὔνοια φιλία . ἀλλ’ οὐδὲ φίλησίς ἐστιν · οὐ γὰρ ἔχει διάτασιν οὐδ’ ὄρεξιν . διάτασιν λέγει τὴν ἠπειγμένην βούλησιν καὶ ὁρμὴν καὶ θέλησιν πρὸς φιλίαν . διὸ εἰπὼν οὐ γὰρ ἔχει διάτασιν , ἐπή - γαγεν οὐδ’ ὄρεξιν . τῆς γὰρ ὀρέξεως τὸ μέν ἐστιν ἐπιθυμία , τὸ δὲ θυμός , τὸ δὲ βούλησις καὶ ἔστιν ἐπιθυμία μὲν ὄρεξις ἡδέων , ἥτις πάρεστι τοῖς μετέχουσιν αἰσθήσεως . τὰ γὰρ αἰσθανόμενα ἐπιθυμεῖ καὶ ὀρέγεται τῶν ἡδέων , θυμὸς δέ ἐστιν ὄρεξις τοῦ τιμωρήσασθαί τινα ὡς ὀλιγωροῦντα , βούλησις δέ ἐστιν ὄρεξις τῶν ἀγαθῶν γινομένη μετὰ κρίσεως καὶ βουλῆς , ἥτις ἀνθρώποις γίνεται μόνοις . ὁ γὰρ θυμὸς καὶ ἐν ἀνθρώποις καὶ ἐν ἄλλοις ἔχουσιν αἴσθησιν , οὐκ ἐν ἅπασι δὲ τοῖς ἔχουσιν αἴσθησιν οἷον σκώ - ληξι καὶ ἐμπίσιν , ἀλλ’ ἐν τοῖς τελειοτέροις . οὔτε οὖν ἡ εὔνοια φιλία ἐστὶν οὗτε φίλησις , ἤτοι ὁδὸς εἰς φιλίαν . ἀνάλογον γάρ ἐστιν ἡ φίλησις τῇ θερμάνσει καὶ λευκάνσει · ὡς γὰρ ἔχει ἡ θέρμανσις καὶ ἡ λεύκανσις πρὸς θερμότητα καὶ λευκότητα καὶ ἡ ὑγίανσις πρὸς ὑγίειαν , οὕτω καὶ ἡ φίλησις πρὸς φιλίαν · καὶ ἔστιν ὡς ἡ λεύκανσις μεταξὺ τοῦ μέλανος καὶ τοῦ λευκοῦ , οὕτως ἡ φίλησις μέσον εὐνοίας καὶ φιλίας . ἐπεὶ οὖν φίλησις μέν ἐστιν ἠπειγμένη , ἤτοι θάττων ὁμοίως καὶ βραδεία , ὥσπερ καὶ ὑγίανσις καὶ λεύκανσις , εὔνοια δὲ θάττων οὐκ ἔστιν , ὥσπερ οὐδὲ νόσος ἢ μελανία , οὐκ ἄν εἴη ἡ εὔνοια φίλησις . μήποτε δὲ τὸ οὐ γὰρ ἔχει διάτασιν ταὐτόν ἐστι τῷ οὐ γάρ ἐστιν ἔκτασις καὶ ὁδὸς πόθεν ποῖ , ὡς ἡ λεύκανσις . εἰ οὖν ἡ φίλησις πόθεν ποῖ , ἡ δὲ εὔνοια οὐ τοιαύτη , οὐκ ἄν εἴη τὸ οὐ γὰρ ἔχει διάτασιν οὐδ’ ὄρεξιν ἴσον τῷ οὐ γάρ ἐστι διάτασις καὶ ἔκτασις καὶ ἁπλῶς κίνησις ὡς ἡ ὄρεξις . καὶ ἡ μὲν φίλησις πρὸς φιλίαν ἵεται καὶ τὸ γενέσθαι φίλον ἐκείνῳ , πρὸς ὃν ἡ φίλησις . πᾶς γὰρ ὁ ἔχων τὴν φίλησιν σπεύδει γενέσθαι φίλος τῷ πρὸς ὃν ἔχει τὴν φίλησιν . ὁ δὲ εὔνους οὐ πᾶσι βούλεται φίλος γενέσθαι ᾧ εὔνους ἐστίν . εὖνοι μὲν γάρ εἰσιν οἱ τοῦ βενέτου χρώματος ὄντες τῷ βενέτῳ , φίλοι δὲ οὐ πάνυ τι θέλουσι γενέσθαι τῷ ἡνιόχῳ , ὥστε οὐδὲ φίλησις τούτοις ἐστὶ πρὸς τὸν ἡνίοχον . καὶ ἡ μὲν φίλησις μετὰ συνηθείας · συνδιατρίψαντες γὰρ μετ’ ἀλλήλων χρόνον συχνὸν καὶ τοῦ ἤθους καὶ τῆς ἀλλήλων ἀρετῆς γνῶσιν σχόντες οὕτως ἵενται πρὸς φιλίαν · τὸ δὲ ἵεσθαι | πρὸς φιλίαν φίλησίς ἐστιν . ἔστι δὲ ἡ εὔνοια οὐ πάσης φιλίας ἀρχὴ ἀλλὰ τῆς σπουδαίας . ἡ γὰρ εὔνοια τοῦ ἤθους καὶ τῆς ἀρετῆς ἐστιν ἀλλ’ οὐ τοὐ χρησίμου ἢ τοῦ ἡδέος καὶ ἔστιν ᾑ μὲν φίλησις ἀεὶ μετὰ συνηθείας ἡ δ’ εὔνοια καὶ μετὰ συνηθείας δίχα συνηθείας καὶ ἐκ προσπαίου , ἤτοι ἀθρόον καὶ τάχιστα . εἶδε γάρ τίς τινα σπουδαῖον ἢ ἤκουσε περὶ σπουδαίου καὶ ἅμα τῇ θέᾳ καὶ τῇ ἀκοῇ γέγονεν εὔνους ἐκείνῳ . οὐκ ἀεὶ δὲ τοῦτο ἀλλ’ ὡς ἐπὶ πολύ . οὐ γὰρ ἀεὶ τοῖς σπουδαίοις , οὓς ἄν ἴδωμεν ἢ περὶ ὧν ἀκούσωμεν , εὖνοι γινόμεθα ἀλλ’ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ . εἰ οὖν εὔνοια μὲν ἀθρόον καὶ σχεδὸν ἀχρόνως γίνεται , φίλησις δὲ πᾶσα μετὰ χρόνου , οὐκ ἂν εἴη ἡ εὔνοια φίλησις . οἷον καὶ περὶ τοὺς ἀγωνιστὰς συμβαίνει . εὖνοι γὰρ αὐτοῖς γίνονται . δόξειε δὲ καὶ ταῦτα λέγειν περὶ τοῦ μὴ εἶναι τὴν εὔνοιαν φίλησιν . οὐ λέγει δὲ τοῦτο , ἀλλὰ λέγει ὅτι οὐκ ἔστιν ἡ εὔνοια φιλία . φιλίας γάρ ἐστι τὸ συμπράττειν τῷ φίλῳ καὶ συνεργεῖν εἴς τε τὴν τῶν ἀγαθῶν τεῦξιν καὶ ἐπιτυχίαν καὶ εἰς τὴν τῶν κακῶν ἀποφυγήν , ὅπερ ἐπὶ τῆς εὐνοίας οὐκ ἔστιν . οἱ γὰρ τοῖς ἀγωνισταῖς εὖνοι εἰσὶ δὲ ἀγωνισταὶ οἱ ἀθληταὶ οἱ δισκευταὶ οἱ τοιοῦτοι ) , οἱ οὖν εὖνοι τούτοις θέλουσι νικᾶν ἐκείνους , οἷς εὖνοί εἰσι , συναθλεῖν δὲ ἢ συνδισκεύειν οὐ βούλονται . εἰ οὖν οἱ φίλοι συμπράττειν θέλουσιν , οἱ δ’ εὖνοι συμπράττειν οὐ θέλουσιν , οἱ εὖνοι φίλοι οὔκ εἰσι . ὁ συλλογισμὸς ἐν δευτέρῳ σχήματι . εἰ δ’ οὔκ εἰσιν οἱ εὖνοι φίλοι , οὐδ’ ἡ εὔνοια φιλία ἐστί . πάλιν ἐν τῷ αὐτῷ σχήματι συλλογιστέον · οἱ εὖνοι ἐπιπολαίως στέργουσιν , οἱ φίλοι οὐκ ἐπιπολαίως στέργουσιν , οἱ εὖνοι οὔκ εἰσι φίλοι · οὐδ’ ἄρα ἡ εὔνοια φιλία . λέγομεν δὲ βεβαίαν φιλίαν τὴν τῶν σπουδαίων . ταύτης γὰρ τῆς φιλίας καὶ ἡ εὔνοια ἀρχή ἐστιν , ὡς προιὼν καὶ Ἀριστοτέλης ἐρεῖ . Ἔοικε δ’ ἀρχὴ φιλίας εἶναι , ὥσπερ τοῦ ἐρᾶν ἡ διὰ τῆς ὄψεως ἡδονή . Εἰπὼν τί οὐκ ἔστιν εὔνοια , εἰπὼν ὅτι οὔτε φιλία οὔτε φίλησις , νῦν λέγει τί ἐστιν , ὅτι ἀρχὴ καὶ αἰτία φιλίας ἐστίν . ἀρχὴ δὲ ποιητικὴ ἀλλ’ οὐ τελικὴ ἢ ὑλική , οὔτε μὴν εἰδική . ἔστιν οὗν ἀρχή , ὥσπερ καὶ ἡ τοῦ κάλλους θέα μεθ’ ἡδονῆς ἀρχὴ ἔρωτος . ὡς γὰρ οὐδεὶς ἐρᾷ μήτε ἰδὼν καὶ ἡσθείς , οὕτως οὐδὲ φίλοι γίνονται μὴ γεγονότες εὖνοι . εἰπὼν δὲ ὅτι μὴ προησθεὶς τῇ ἰδέᾳ καὶ τῷ κάλλει , ἐπήγαγεν ὁ δὲ χαίρων τῷ εἴδει οὐθὲν μᾶλλον ἐρᾷ . ὃ δὲ λέγει τοιοῦτον ἂν εἴη . ὥσπερ οὐκ ἔστιν ἐραστὴς οὐδὲ ἐρᾶν λέγεται ὁ τῷ εἴδει παρόντι χαίρων ἀλλ’ ὁ ποθῶν καὶ παρὸν καὶ ἀπὸν τὸ κάλλος καὶ ἀεὶ παρεῖναι θέλων καὶ τῆς παρουσίας αὐτοῦ γλιχόμενος , οὕτω καὶ φίλοι καὶ λέγονται καὶ εἰσὶν οὐχ οἱ βουλόμενοι μόνον τισὶ τὰ ἀγαθὰ ἀλλ’ οἱ βουλόμενοί τε καὶ θέλοντες συμπράττειν ἐκείνοις πρὸς τὴν τῶν ἀγαθῶν τεῦξιν καὶ κτῆσιν . ἃ μὲν οὖν λέγει ταῦτά ἐστι , κατὰ δὲ τὴν λέξιν αὐτίκα τὸ ὁ δὲ χαίρων τῷ εἴδει οὐθὲν μᾶλ - λον ἐρᾷ ταὐτόν ἐστι τῷ ὁ δὲ χαίρων τῷ κάλλει οὐκ ἐξ ἀνάγκης ἐρᾷ . ἐπὶ πλέον γὰρ τὸ χαίρειν τῷ κάλλει τοῦ ἐρᾶν . καὶ ἔστι τὸ οὐδὲν μᾶλλον ταὐτὸ τῷ ἐξ ἀνάγκης . ὁμοίως καὶ τὸ οἱ δ’ εὖνοι οὐδὲν μᾶλλον φι - λοῦσιν ἴσον ἐστὶ τῷ οὐχ οἱ ὄντες εὖνοι ἤδη καὶ φίλοι εἰσίν . οἱ μὲν γὰρ φίλοι καὶ εὖνοι , οἱ δ’ εὖνοι οὐκ ἐξ ἀνάγκης καὶ φίλοι . ἐπειδὴ γὰρ ἀρχὴ φιλίας ἐστὶν ἡ εὔνοια , τέλος δὲ ἡ φιλία , οἷς ὑπάρχει τὸ τέλος ἡ φιλία , ἀνάγκη καὶ τὴν ἀρχήν , τὴν εὔνοιαν , ὑπάρχειν · οὐ μὴν οἷς ἡ ἀρχὴ πρόσεστιν , ἀνάγκη καὶ τὸ τέλος παρεῖναι . εἴρηται γὰρ ὅτι οἱ μὲν εὖνοι βού - λονται τὰ ἀγαθὰ οἷς εὖνοι τυγχάνουσι , συμπράττειν δὲ καὶ ὀχλεῖσθαι καὶ θορυβεῖσθαι , ὅπως ἂν προσγένηται αὐτοῖς τὰ ἀγαθὰ οὐ θέλουσι , τῶν φίλων συμπονεῖν ἀλλήλοις καὶ συγκακοπαθεῖν βουλομένων . διὸ μεταφέρων φαίη ἂν αὐτήν τις εἶναι ἀρχὴν φιλίας , ὥσπερ ὁ λέγων τὴν καρδίαν πηγὴν μετα - φορὰν εἶπεν , ὁμοίως καὶ ὁ τὴν ἀσπίδα κρατῆρα Ἄρεως καὶ τὸν κρατῆρα ἀσπίδα Διονύσου , <οὕτω καὶ ὁ τὴν εὔνοιαν λέγων ἀρχὴν φιλίας μεταφορικῶς ρικῶς εἴρηκε . μεταφορὰν δὲ εἶπεν ὅτι ὥσπερ ἡ καρδία οὐκ ἔστι ταὐτὸν τῆ πηγῇ οὐδὲ ὁ κρατὴρ τῇ ἀσπίδι,> οὕτως οὐδὲ τὸ ἦθος , ὅπερ ἐστὶν ἀρχὴ φιλίας , ταὐτόν ἐστι τῇ εὐνοίᾳ . διὰ γὰρ τὸ ἦθος γίνεται ἡ φιλία καὶ τοῦτό ἐστιν ἡ τῆς φιλίας ἀρχή , ᾧ ἤθει ἕπεται ἡ εὔνοια . ἐκ μεταφορᾶς οὗν ῥηθείη ἂν φιλία ἡ εὔνοια . χρονίζοντες δὲ σὺν ἀλλήλοις ὁ εὔνους καὶ ᾧ εὔνους ἐστὶ καὶ συνήθεις γινόμενοι φίλοι γίνονται . οὐδὲν γὰρ ἄλλο ἐστὶν ἡ φίλησις ἢ ἡ συνομιλία καὶ ἡ συνδιαγωγὴ καὶ ἡ συναυλία , γίνεται δὲ ἡ εὔνοια χρονιζομένη φιλία , τουτέστι χρονιζόμενοι οἱ εὖνοι οἷς εἰσιν εὖνοι γίνονται φίλοι . Ὁ μὲν εὐεργετηθεὶς ἀνθ’ ὧν πέπονθεν ἀπονέμει τὴν εὔνοιαν , τὰ οικατα ὄρων . Δείξας ὅτι ἡ εὔνοια οὐκ ἔστι φιλία , χωρίζει αὐτὴν καὶ ἀπὸ τῆς ἀν - τευποιίας . δοκεῖ γὰρ οὐκ αὐτῷ ἀλλὰ | τοῖς πολλοῖς ἡ εὔνοια ἀντευποιία καὶ αὖ ἡ ἀντευποιία εὔνοια καὶ καλοῦσι τοὺς ἀντευποιοῦντας εὔνους οὐκ ὀλίγοι . δι’ ὃ καὶ ὁ Ἀριστοτέλης ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν * * * ἀνθ’ ὧν πέπονθεν ἀπονέμει τὴν εὔνοιαν ὁ μὲν δὴ ἀντιδιδοὺς καὶ ἀντευποιῶν τὸν εὖ δράσαντα , εὔνους μὲν οὐκ ἂν ῥηθείη . οἱ γὰρ εὖνοι βούλονται εὖ ἔχειν ἢ εὖ πάσχειν οἷς εἰσιν εὖνοι . οὐ μὴν καὶ εὖ δρῶσιν εἰς αὐτούς , ὥστε εὔνους μὲν οὐκ ἄν ῥηθείη , διότι εὖ δρᾷ · δίκαιος δέ · δίκαιον γὰρ τὸ τὰ ἴσα ἀπονέμειν . χωρίσας οὖν τὴν εὔνοιαν ἀπὸ τῆς ἀντευποιίας , χωρίζει αὐτὴν καὶ ἀπὸ τῆς διὰ τὸ χρήσιμον φιλίας . ὁ δὲ βουλόμενός τινα εὖ πράττειν ἐλπίζων ὠφέλειάν τινα ἀπὸ τῆς ἐκείνου εὐπραγίας καὶ εὐπάθειαν , οὐκ ἐκείνῳ ἀλλ’ ἑαυτῷ εὔνους ἐστίν , ἤτοι οὐκ εὔνους ἐκείνῳ ἐστὶν ἀλλὰ μᾶλλον φίλος ἑαυτῷ τοιαύτη γὰρ ἡ διὰ τὸ χρήσιμον φιλία , ὡς πολλάκις εἴρηται ) , ὥσπερ οὐδὲ φίλος ἐστὶ κυρίως ὁ θεραπεύων τινὰ διά τινα χρῆσιν καὶ ἐπιτυχίαν τινὸς ἀγαθοῦ . δεῖ γὰρ ἐν τῇ λέξει τῇ καθάπερ οὐδὲ φίλος προσυπακούειν τὸ κυρίως , ἵν’ ᾖ τὸ πᾶν τοιοῦτον καθάπερ οὐδὲ φίλος κυρίως . ταῦτα εἰπὼν ἐπάγει · ὅλως δὲ ἡ εὔνοια δι᾿ ἀρετὴν καὶ ἐπι - είκειάν τινα γίνεται · εἰ δὲ διὰ ταύτας , δῆλον ὅτι οὔτε ἡ ἀντευποιία εὔνοιά ἐστιν οὔτε τὸ βούλεσθαι εὐπραγεῖν τινα διὰ χρῆσιν καὶ τὸ εὖ πάσχειν ἀπ’ ἐκείνου . δέδεικται δὲ ὅτι οὐδ’ ἡ ἀληθὴς φιλία εὔνοιά ἐστιν , ἀλλ’ οὐδὲ φίλησις · λείπεται ἄρα εὔνοιαν εἶναι , ὡς ἄν μεταφέρων εἴποι τις τὴν τῆς φιλίας ἀρχήν . Φιλικὸν δὲ καὶ ἡ ὁμόνοια , διόπερ οὐκ ἔστιν ὁμοδοξία . Ἐστι μὲν καὶ ἡ ὁμόνοια φιλία διὰ τὰ συμφέροντα , ὥσπερ καὶ ἡ διὰ τὸ χρήσιμον . διαφέρει δὲ ἡ διὰ τὰ συμφέροντα φιλία τῆς διὰ τὸ χρή σιμὸν φιλίας , ὅτι ἡ μὲν διὰ τὸ χρήσιμον γίνεται καὶ διὰ μικρὰ καὶ διὰ μεγάλα καὶ πρὸς ἀγοραίους καὶ πρὸς βαναύσους , ἡ δὲ ὁμόνοια μεγάλων ἕνεκεν καὶ συμφερόντων ὅλῃ πόλει , ὅλαις πόλεσιν , ὅλοις Ἕλλησιν , ὅλοις ἔθνεσιν . ἡ γὰρ τῶν Ἑλλήνων ὁμόνοια τοῦ Ξέρξου κατ’ αὐτῶν ἐληλυθότος τοὐ κοινῇ πᾶσι τοῖς Ἕλλησι συμφέροντος χάριν ἐγεγόνει . ἔστιν οὖν ἡ ὁμόνοια φιλικόν τι καὶ διὰ τὸ εἶναι φιλικὸν οὐκ ἔστιν ὁμοδοξία . οὐ γὰρ ἀνάγκη τοὺς ὁμοδοξοῦντας ἤδη καὶ φίλους εἶναι . ἐνδέχεται γὰρ καὶ ἐχθροὺς ὄντας ἢ καὶ ἀλλήλους ἀγνοοῦντας περὶ τὸ αὐτὸ ὁμοδοξεῖν . τί γὰρ κωλύει καὶ ἐμὲ καὶ τὸν ἐχθρὸν ἐμοὶ ἢ καὶ ὃν ἀγνοῶ , ὃ ἐγὼ ’δοξα ζὼ περὶ τοῦ ἡλίου , οἷον εἰ τύχοι ὅτι μείζων ἐστὶ τῆς γῆς , τοῦτο αὐτὸ καὶ ἐκεῖνον δοξάζειν , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τῶν οὐρανίων ὁμοίως , ὁμογνωμονεῖν δὲ μὴ φίλους ὄντας μηδὲ γινώσκοντας ἀλλήλους οὐκ ἐνδέχεται . ὅταν τοίνυν προαιρῶνται καὶ πράττωσι τὰ δόξαντα πᾶσι , τότε λέγειν ἔθος ἡμῖν αὐτοὺς ὁμογνωμονεῖν καὶ ἔστιν ἡ ὁμόνοια , ὡς εἴρηται , περὶ τὰ πρακτά , οὐ τὰ μικρὰ ἀλλὰ τὰ μέγεθος ἔχοντα καὶ τὰ ἐνδεχόμενα ἀμφοῖν τοῖς ὁμογνωμονοῦσι ὑπάρχειν . εἰ γὰρ τοῖς μὲν ἐνδέχεται , τοῖς δὲ μὴ ἐνδέχεται ὑπάρχειν , οὐχ οἷόν τε ὁμονοεῖν . τὸ γὰρ εἶναι τὰς ἀρχὰς ἀρετὰς ἢ τὸ Λακεδαιμονίοις συμμαχεῖν , εἰ μὲν πᾶσι τοῖς ἐν τῇ πόλει δοκεῖ , ὁμονοεῖ ἡ πόλις , εἰ δὲ τοῖς μὲν ἀρέσκει τοῖς δὲ μή , διχονοεῖ καὶ στασιάζει . καὶ δὴ ἂν δοκῇ πάσῃ τῇ πόλει ἄρχειν τὸν Πιττακόν , θέλοντος καὶ τοῦ Πιττακοῦ , ὁμονοεῖ ἡ πόλις τῷ Πιττακῷ καὶ οὗτος τῇ πόλει , τῆς πόλεως δὲ μὴ συμφωνούσης ἄρχειν τὸν Πιττακὸν ἡ ταύτης μὲν συμφωνούσης , οὐ θέλει δ’ ὁ Πιττακὸς ἄρ ’χειν , οὐδ’ οὕτω συμφωνία καὶ ὁμόνοιά ἐστιν . ὅτε δὲ δυοῖν ὄντοιν ἑκάτερος βούλεται χωρὶς τοῦ ἑτέρου ἄρχειν , ὥσπερ ἐν ταῖς Φοινίσσαις στασιάζουσιν . εἰσὶ δὲ Φοίνισσαι δρᾶμα τοὐ Ἐυριπίδου · ἡ δὲ τοῦ δράματος ὑπόθεσις δήλη τοῖς ἐντυγχάνουσιν ἐκείνῳ ἡ μὲν οὖν τῶν λεγομένων πρὸς Ἀριστοτέλους διάνοια αὕτη τις ἂν εἴη · τὸ δὲ τῆς λέξεως τῆς οὐ γάρ ἐστιν ὁμονοεῖν τὸ αὐτὸ θάτερον ἐννοεῖν οἱονδήποτε , ἀλλὰ τὸ ἐν τῷ αὐτῷ , τοιοῦτόν ἐστιν · οὐκ ἔστιν ἡ ὁμόνοια τὸ νοεῖν δύο τινὰς ἢ καὶ πλείους τὸ αὐτό , ὃ δήποτέ ἐστιν ὃ νοοῦσιν , εἴτε ἀρχή ἐστιν ὃ νοοῦσιν ἢ κτῆμα ἢ τιμὴ ἢ ὅτι ἂν εἴη , περὶ ὃ δύο ἢ καὶ πλείω διανοοῦνται , ὡς ἑκάστου καὶ οὐ πάντων ὁμοῦ γενέσθαι . οὐκ ἔστιν οὖν ὁμόνοια τὸ ἐννοεῖν τὸν Ἐτεοκλέα χωρὶς τοῦ Πολυνείκους ἄρχειν ἢ τὸν Πολυνείκην χωρὶς τοῦ Ἐτεοκλέους , ἀλλ’ ὁμόνοια καὶ ὁμονοεῖν ἐστι τὸ ἐν τῷ αὐτῷ , τουτέστι περὶ τοῦ αὐτοῦ τὸ αὐτὸ διανοεῖσθαι ἀμφοτέρους , καὶ ὃ ἅ ) θέλει καὶ βούλεται θάτερος , τοῦτο καὶ τὸν ἕτερον αἱρεῖσθαι καὶ ἀποδέχε - σθαι , οἷον εἰ βούλεταί τις ἄρχειν , βούλει δὲ καὶ σὺ τὸν αὐτὸν τοῦτον ἄρχειν , ὁμονοεῖτε , εἰ δ’ ὁ μὲν βούλεται , σὺ δὲ μὴ θέλεις , οὐχ ὁμόνοια τοῦτο ἀλλὰ στάσις . Πολιτικὴ δὲ φιλία φαίνεται ἡ ὁμόνοια , καθάπερ καὶ λέγεται . Εἰπὼν ὅτι ὁμόνοιά ἐστι τὸ ὁμογνωμονεῖν περὶ τὸ συμφέρον ἢ ἑαυκοινῆ τοῖς ἢ τῇ πόλει ὅλῃ , λέγει ὅτι πολιτικὸν δή ἐστιν ἡ ὁμόνοια καὶ οὐχ ὁμοδοξία , τουτέστι πολιτικῆς ἐστί τι καὶ οὐχί τινος τῶν ἄλλων ἐπι - στημῶν , οἷον φυσικῆς ἢ μαθηματικῆς ἢ ἄλλης ὁποιασοῦν . ἔστι δὲ πολιτικόν τι , διότι περὶ τὰ συμφέροντά ἐστι καὶ τὰ εἰς τὸ βιοῦν ἀνήκοντα . θεωρεῖται δὲ ἡ ὁμόνοια ἐν τοῖς ἐπιεικέσι , καὶ οὐκ ἐν τοῖς φαύλοις . οἱ γὰρ φαῦλοι μηδ’ ἐπὶ βραχὺ πρὸς ἑαυτοὺς ὁμονοοῦντες ἀεὶ δὲ στασιάζον - τες , θαυμαστὸν εἰ πρὸς ἄλλους καὶ μετὰ ἄλλων ὁμονοοῖεν . οἱ μὲν γὰρ σπουδαῖοι τὰ αὐτὰ ἀεὶ αἱρούμενοι καὶ τὰ αὐτὰ ἐνεργοῦντες καὶ πράττοντες , τὰ δίκαια δηλαδὴ καὶ τὰ συμφέροντα , καὶ μενόντων αὐτοῖς ἀραρότων καὶ ἀμεταπτώτων τῶν βουλημάτων , ἑπομένως τὴν ὁμόνοιαν ἀσπάζονται . τοὺς φαύλους δέ , καθάπερ εἴρηται , οὐχ οἷόν τε ὁμονοεῖν πλὴν ἐπ’ ὀλίγον , ὥσπερ καὶ φίλους εἶναι · ἐπὶ βραχὺ γὰρ ἡ φιλία αὐτῶν , πλεονεξίας · γὰρ ὀρεγόμενοι καὶ τοῦ τὰ πλείονα τῶν ὠφελίμων ἔχειν , ἐν δὲ τοῖς πόνος καὶ ταῖς ταλαιπωρίαις τὰ ἐλάττονα , ὡς ἐν τῷ πέμπτῳ βιβλίῳ περὶ ἀδίκου λέγων εἴρηκε , στασιάζουσι συνεχῶς καὶ διαφέρονται . βουλόμενος γάρ , φησίν , ἕκαστος τῶν φαύλων ἑαυτῷ περιποιεῖσθαι καὶ εἰς ἑαυτὸν ἕλκειν τὸ πλέον μὲν ἐν τοῖς ὠφελίμοις , τοὔλαττον δὲ ἐν τοῖς βλαβεροῖς τὸν πέλας ἐξετάζει καὶ πρὸς τὰς εὐθύνας ἐπισύρεται ὡς τοιούτων ἄξιον ὄντα , τουτέστι ἐλαττόνων ἐν τοῖς ὠφελίμοις καὶ συμφέρουσι , μειζόνων δὲ ἐν τοῖς βλαβεροῖς , καὶ διίστανται ἀφ’ ἀλλήλων , τοῦ κοινοῦ μὴ μένοντος κοινοῦ διὰ τὸ ἕκαστον πρὸς ἑαυτὸν ἕλκειν καὶ ἰδιοποιεῖσθαι . διά τε οὗν ταῦτα καὶ διαλύονται καὶ διίστανται καὶ διὰ τὸ ἀναγκάζειν τὰ δίκαια πράττειν , αὐτοὶ μὴ πράττοντες . πῶς γὰρ ἄν ἐγὼ πεισθείην πρᾶξαι τὰ δίκαια σοῦ μὴ πράττοντος , ἢ σὺ πράξαις ἄν ἐμοῦ μὴ ποιοῦντος ; δεῖ γὰρ τὸν ἀναγκάζοντά με τὰ δίκαια πράττειν πρὸς ἐκεῖνον πρότερον ἐκεῖνον ταῦτα πρός με ποιεῖν , ὁμοίως δὴ κἀμὲ πρότερον δίκαιον εἶναι πρὸς ἐκεῖνον , ἂν ἀναγ - κάζω τὰ δίκαια πρός με ποιεῖν . Οἱ δ’ εὐεργέται τοὺς εὐεργετηθέντας μᾶλλον δοκοῦσι φιλεῖν ἢ οἱ εὖ παθόντες τοὺς δράσαντες . Πάντα διέρχεται , ὅσα συμβαίνειν εἴωθεν ἁπάσαις ταῖς φιλίαις , ὧν ἐστι καὶ τὸ τοὺς εὐεργετήσαντας καὶ εὖ ποιήσαντας δοκεῖν μᾶλλον φιλεῖν τοὺς εὐεργετηθέντας καὶ εὖ παθόντας ἢ οἱ εὗ παθόντες τοὺς εὗ δράσαντας . καὶ ὡς ὄντος παραδόξου τοῦ γινομένου , ζητεῖ τὴν αἰτίαν . καὶ ὡς ἀληθῶς ἄτοπόν τι δοκεῖ τὸ μὴ μᾶλλον φιλεῖν τοὺς εὖ πάσχοντας . τοῦτο θείς , πρῶτον μὲν λέγει τὰ τοῖς πλείστοις περὶ τούτου δοκοῦντα , οἷς οὐκ ἀρέσκεται , εἶτα ἐπάγει τὰ αὐτῷ ἀρέσκοντα . λέγουσι τοίνυν οἱ πλεῖστοι , ὅτι οἱ μὲν εὐεργετηθέντες καὶ εὖ παθόντες ὀφείλουσι καὶ τρόπον τινὰ ὑπεύθυνοί εἰσι , τοῖς δὲ εὐεργετήσασιν ὀφείλεται . καὶ ἐπὶ τούτῳ οἱ μὲν εὐεργετή - σαντες μᾶλλον φιλοῦσι , οἱ δὲ εὖ παθόντες ἧττον . ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν δα - νείων οἱ μὲν ὀφείλοντες οὐκ εἶναι βούλονται τοὺς δεδανεικότας , οἱ δὲ δανείσαντες πρὸς τῷ θέλειν ζῆν τοὺς ὀφειλέτας καὶ ἐπιμελοῦνται τῆς σω - τηρίας αὐτῶν , ἵνα λάβωσι τὸ δάνειον , οὕτω καὶ τοὺς εὐεργετήσαντας ἀνά - λογον εἶναι τοῖς δανείσασι εἶναι βούλεσθαι τοὺς εὐεργετηθέντας καὶ οἷον ὀφειλέτας ὄντας , ὡς κομιουμένους τὰς χάριτας , τοῖς δ’ εὖ παθοῦσιν οὐκ εἶναι ἐπιμελὲς οὐδὲ βουλητὸν τὸ ἀνταποδοῦναι τὴν χάριν καὶ ἐπὶ τούτῳ μηδὲ βούλεσθαι μηδὲ φροντίζειν τοῦ ζῆν τοὺς εὐεργέτας . ὧν δὲ μὴ φρον - τίζουσι μηδὲ διαφέρον αὐτοῖς ἐστι , κἂν ζῶσι καὶ ὧσι κἄν μὴ ζῶσι , πῶς ἂν αὐτοὺς φιλεῖν λέγοιντο ; τὴν δὲ τοιαύτην αἰτίαν τοῦ τοὺς εὖ παθόντας μὴ φιλεῖν εὐεργετήσαντας Ἐπίχαρμος εἶπε , λέγων τοὺς πολλοὺς ἐκ πονη - ροῦ θεωρουμένους . ἔστι δὲ τὸ θεωρουμένους ταὐτὸν τῷ βλέποντας , τὸ δὲ πονηροὶ τῷ ἀχάριστοι , ἀμνήμονες . ἔστι δὲ τὸ τοῦ Ἐπιχάρμου τοιοῦτον · λέγουσι ταῦτα οἱ πολλοὶ πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος , πρὸς τὴν πονηρίαν ἀπιδόντες τῶν εὖ πεπονθότων . εἰς γὰρ τὸ γινόμενον παρὰ τῶν ἀχαρίστων ἀποβλέψαντες κατὰ πάντων ἁπλῶς οὕτω τῶν εὖ πεπονθότων ἀπεφήναντο . p . 1167b27 Ἔοικε δ’ ἀνθρωπικῷ · ἀμνήμονες γὰρ οἱ πολλοί . | εἰπὼν ἃ λέγουσιν οἱ πολλοί , διὰ τί μᾶλλον δοκοῦσι φιλεῖν οἱ εὐεργέται τοὺς εὖ ὑπ’ αὐτῶν πεπονθότας , ἐντεῦθεν τίθησι τὴν οἰκείαν περὶ τούτων δόξαν . πάνυ δὲ ἀσαφῶς διὰ συντομίαν ἀπήγγειλεν ὃ βούλεται . εἴη δ’ ἂν ὃ λέγει τοιοῦτον · ἀνθρωπικῷ ἔοικε , τουτέστι οἰκεῖόν ἐστι τὸ γινόμενον τῇ τῶν ἀνθρώπων ἀμελείᾳ περὶ τὴν τῶν ἁπλῶς ἀγαθῶν ζήτησίν τε καὶ θήραν καὶ διάγνωσιν . πάντῃ γάρ εἰσιν ὀλίγοι οἱ τὰ πάθη μετρῆσαι θελήσαντες ταῖς ἀρεταῖς καὶ κοσμῆσαι ἑαυτοὺς καὶ τάξαι πότε καὶ ἐπὶ πόσον κινεῖσθαι προσήκει καὶ κατὰ νοῦν ζῆν ἐσπουδακότες , ὃς νοῦς ἐστι μάλιστα ὁ ἄνθρωπος , ὡς ἐν τῷ ἐφεξῆς λέγει βιβλίῳ . τῶν δὴ τοιούτων ὀλιγίστων ὄντων , λείπεται τοὺς λοιποὺς φαύλους εἶναι , καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἀγνώμονας . ὁ γὰρ ἀγνώμων φαῦλος καὶ ἄφιλος πρὸς τὸν εὐεργέτην , ἐπεὶ οἱ σπουδαῖοι τοὺς εὐεργέτας φιλοῦσιν ὡς ἑαυτοὺς καὶ ἀντευποιεῖν ἐπεί - γονται καὶ μᾶλλον . τῆς ἀρετῆς γὰρ τὸ μᾶλλον εὖ δρᾶν ἢ μᾶλλον εὖ πάσχειν , ὡς τῆς κακίας τὸ θέλειν εὖ μᾶλλον πάσχειν <ἢ εὖ ποιεῖν.> ἐπειδὴ οὖν εὖ ποιεῖν οὐ βούλονται , διὰ τοῦτο οὐδὲ φιλοῦσι . δόξειε δ’ ἄν φυσικώτερον εἶναι τὸ αἴτιον , καὶ οὐχ ὅμοιον τῷ περὶ τοὺς δανειστάς . τὴν αἰτίαν οἱ πολλοὶ ἀποδιδόναι πειρώμενοι τοῦ μᾶλλον τοὺς εὐεργέτας φιλεῖν τοὺς ὑπ’ αὐτῶν εὐεργετηθέντας , καὶ τοὺς εὐεργέτας ἀνάλογον τοῖς δανεισταῖς λαμβάνοντες , τοὺς δ’ εὖ παθόντας τοῖς ὀφειλέταις ἐπῆγον . ὥσπερ οὖν οἱ δανείσαντες φιλοῦσι τοὺς ὀφειλέτας καὶ τῆς σωτηρίας αὐτῶν ἐπιμελοῦνται , οἱ δ’ ὀφείλοντες οὐ βούλονται εἶναι καὶ ζῆν οἷς ὀφείλουσιν , οὕτω καὶ οἱ εὖ παθόντες , οἷον ὀφειλέται ὄντες τοῖς εὐεργέταις οὐδ’ εἶναι βούλονται , πολλοῦ δεῖ λέγειν ἀγαπᾶν αὐτοὺς καὶ ἀντευποιεῖν . ταύτην τὴν ἀπόδοσιν οὐκ ἀποδεχόμενος ὁ Ἀριστοτέλης λέγει , ὅτι τούτου φυσικώτερόν ἐστι τὸ αἴτιον καὶ οὐκ ἔστιν ὅμοιον τὸ γινόμενον τῷ περὶ τοὺς δανείζοντας καὶ δανειζομένους . οὐ γάρ ἐστι φίλησις τῶν δανει - στῶν πρὸς τοὺς ὀφείλοντας καὶ εἴρηται τί ἐστι φίλησις ) , ἀλλὰ βούλησις τοῦ σώζεσθαι ὅπως κομιοῦνται τὸ ἀργύριον . ὁ γὰρ βουλόμενος εἶναι καὶ σώζεσθαι , φέρε εἰπεῖν τὸν Σωκράτην , οὐκ αὐτοῦ τοῦ Σωκράτους ἕνεκα ἀλλὰ δι’ οἰκείαν χρείαν ἢ ὠφέλειαν οὐ φιλεῖ τὸν Σωκράτην οὐδὲ φίλος τοῦ Σωκράτους ἐστί , δι’ ἃς εἴρηται πρότερον αἰτίας . οὐκ ἔστι δὴ ὅμοιον τοῦτο τῷ περὶ τοὺς δανειστὰς ἀλλὰ μᾶλλον οἰκεῖον τῇ τῶν ἀνθρώπων φύσει . ὡς γὰρ φύσει πάντες ὀρέγονται τοῦ εἰδέναι , ὡς ἐν τῷ Μετὰ τὰ φυσικὰ εἴρηται , καὶ ὡς φύσει ἐφίενται τοῦ εἶναι καὶ ζῆν , οὕτως αὐτοφυῶς φιλοῦσι καὶ στέργουσι πάντες τὰ οἰκεῖα ἔργα καὶ τὰς πράξεις τὰς οἰκείας καὶ τὰ οἰκεῖα ποιήματα , οἷον οἱ πατέρες τοὺς παῖδας καὶ οἱ ποιηταὶ καὶ τραγῳδοὶ τὰ οἰκεῖα ποιήματα καὶ δράματα καὶ οἱ ῥήτορες τοὺς ἑαυτῶν λόγους καὶ οἱ τεχνῖται τὰ ἴδια τεχναστά . ὡς οὖν ἐπὶ τούτων οὕτως ἀνάγκη συμβαίνειν καὶ ἐπὶ τῶν εὐεργετησάντων καὶ εὐεργετηθέντων . ἔστι γὰρ ὁ εὐεργετηθεὶς οἷον ἔργον τοῦ εὐεργετήσαντος · ὥστε φυσικῶς ὁ εὐεργέτης φιλεῖ ὡς οἰκεῖον ἔργον τὸν εὐεργετηθέντα ὑπ’ αὑτοῦ . ἔστι γὰρ οἷον ἔργον ὁ εὐεργετηθεὶς καὶ εὖ παθὼν τοῦ εὐεργετήσαντος καὶ εὖ ποιήσαντος . φυσικῶς τοίνυν ἅπας ἀγαπᾶ τὸ οἰκεῖον ἔργον . ἢ ἀγαπηθείη ἂν ὑπὸ τοῦ οἰκείου ἔργου ἐμψύχου γενομένου · ὥστε φυσικῶς ἀγαπῶσιν οἱ εὐεργέται ὡς οἰκεῖα ἔργα τοὺς εὐεργετηθέντας ὑπ’ αὐτῶν , κἄν μηθὲν ὦσι νῦν χρήσιμοι μηδ’ εἰς ὕστερον γενέσθαι μέλλοιεν . Τούτου δ’ αἴτιον , ὅτι τὸ εἶναι πᾶσιν αἱρετὸν καὶ φιλητόν . Τοῦ φυσικῶς φιλεῖν , φησίν , ἕκαστον τὸ οἰκεῖον ἔργον αἴτιόν ἐστιν , ὅτι πᾶσιν αἱρετὸν καὶ φιλητόν ἐστι τὸ εἶναι καὶ ζῆν . ἐσμὲν δὲ οὐ τῷ δύνασθαι γενέσθαι ἀλλὰ τῷ ἤδη ἐνεργείᾳ εἶναι . ὡς γὰρ οὐ λέγομεν ῥήτορα τὸ βρέφος ἀλλὰ τὸν ἔχοντα τὴν τέχνην καὶ δυνάμενον ἐνεργεῖν , καὶ ἀν - δριάντα οὐ τὸν ἁπλῶς χαλκὸν ἀλλὰ τὸν ἐσχηματισμένον τῷ τοῦ ἀνδριάντος σχήματι , οὕτω καὶ ὅν , ἤτοι ἄνθρωπον ὄντα ἢ λέοντα ὄντα ἢ ἵππον ὄντα ὦ λέγομεν οὐ τὸν μήπω ὄντα , δυνάμενον δὲ γενέσθαι , ἀλλὰ τὸν ἤδη ὄντα καὶ ζῶντα καὶ ἐνεργοῦντα ἢ δυνάμενον ἐνεργήσειν . εἰπὼν δὲ ἐσμὲν δὴ ἐνερ - γείᾳ σαφηνίζων τί ἐστι τὸ ἐνεργείᾳ , ἐπήγαγε , τῷ ζῆν καὶ πράττειν δυνάμει ὅταν λέγωμεν , ὅτι ὅδε ζῇ καὶ ἐνεργεῖ ἢ δύναται ἐνεργήσειν . καὶ ἔστιν ὁ συλλογισμὸς τοιοῦτος · ὅταν λέγωμεν ἄνθρωπον τὸν ζῶντα καὶ ἐνεργοῦντα ἢ ἐνεργεῖν δυνάμενον , ὁ ζῶν καὶ ἐνεργῶν ἐνεργείᾳ ἐστίν · ὢν ἄρα ἐνεργείᾳ ἐστίν · εἰ δὴ πᾶσιν αἱρετὸν | καὶ φιλητὸν τὸ εἶναι ἐνεργείᾳ , ἔστιν δὲ φέρε εἰπεῖν τὸ τοῦ Σωκράτους ἔργον οὐδὲν ἄλλο ἢ ἐνεργείᾳ αὐτὸς ὁ Σωκράτης , φιλητὸν ἄρα τῷ Σωκράτει τὸ ἔργον αὐτοῦ , ὅτι τὸ εἶναι τοῦ ποιήσαντος Σωκράτους αὐτό ἐστι τὸ ποίημα αὐτοῦ . ὅτι δὲ τὸ ἔργον αὐτός ἐστιν ὁ ἐνεργείᾳ ποιήσας οὐ πάντῃ ἄδηλόν ἐστιν . ἡ γὰρ εἰκὼν αὕτη ἐνεργείᾳ ἐστὶν ὁ ζωγράφος · ἡ γὰρ τέχνη δυνάμει ἐστὶ τὰ τεχναστά · ἡ γὰρ οἰκο - δομικὴ οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ οἰκία <μετὰ> λίθων καὶ ἥδε ἄρα ἡ οἰκία ἡ οἰκοδομική ἐστι μετὰ λίθων . καὶ ἔστιν ἐν αὐτῇ τῇ οἰκίᾳ ἡ οἰκοδομική , ἤτοι ὁ οἰκοδόμος , ᾗ οἰκοδόμος ἀλλ’ οὐχ ᾗ ἄνθρωπος . εἰ οὖν ἡ οἰκοδο - μικὴ οἰκία ἐστὶ μετὰ λίθων , ἡ δὲ οἰκοδομικὴ ἢ οἰκοδόμος ταὐτόν , ἡ οἰκία ἄρα καὶ ὁ οἰκοδόμος ταὐτόν . καὶ ἔστιν ἡ οἰκία ἄρα ἐνεργείᾳ αὐτὸς ὁ οἰκοδόμος . ὥστε ὁ εὖ παθὼν καὶ εὐεργετηθεὶς ἢ ὁ εὖ πεπονθὼς καὶ εὐερ - γετηθεὶς αὐτός ἐστιν ὁ εὐεργετήσας . τὸ ἄρα εἶναι καὶ ἡ ἐνέργεια τοῦ εὐεργετήσαντος ἐν τῷ εὐεργετηθέντι ἐστί . φιλητὸν δὲ τὸ εἶναι , φιλητὸς ἄρα καὶ ὁ εὐεργετηθεὶς τῶ εὐεργετήσαντι · ὁ δὲ εὐεργετήσας οὐ φιλεῖται παρὰ τοῦ εὐεργετηθέντος , ὅτι τὸ εἶναι τοῦ εὖ παθόντος οὐκ ἔστιν ἐν τῷ εὖ ποιήσαντι . οὐδὲν γὰρ ἀπὸ τοῦ εὖ παθόντος πρὸς τὸν εὖ δράσαντα γέ - γονεν , οὐδέ ἐστιν αὐτοῦ τι ἐν ἐκείνῳ . ἅμα δὲ καὶ τῷ μὲν εὐεργετηκότι καλὸν τὸ κατὰ τὴν πρᾶξιν . ὁ μὲν εὖ ποιήσας ἔπραξέ τι καλὸν πρακτὸν καὶ τὸ τοιοῦτον πρακτὸν αὐτός ἐστιν ὁ εὖ παθών , ᾗ εὖ πέπονθε , καὶ μένει τὸ ἔργον αὐτοῦ τοῦ δράσαντος εὖ ἐν δὲ τῷ εὖ ποιήσαντι οὐδέν τι καλόν ἐστι τοῦ εὖ παθόντος ) , ὥστε εὖ δράσας χαίρει ὁρῶν τὸ οἰκεῖον ἔργον καὶ φιλεῖ . ὁ δὲ εὖ πεπονθὼς μηδέν τι βλέπων οἰκεῖον ἐν τῷ εὖ ποιήσαντι οὔτε χαίρει οὔτε φιλεῖ . εἰπὼν δὲ παθόντι οὐδὲν καλὸν ἐν τῷ δρά - σαντι , ὅπερ ταὐτόν ἐστι τῷ τοῦ δὲ παθόντος εὖ οὐδέν τι καλὸν ἐμφαί - νεται ἐν τῷ δράσαντι , ἐπήγαγεν ἁλλ’ εἴπερ ἄρα , συμφέρον ἐστὶν ἀλλ’ οὐ καλόν . τὸ συμφέρον γὰρ τοὐ εὖ πάσχοντος ἐν τῷ εὖ ποιοῦντί ἐστι . τὸ δὲ συμφέρον ἧττόν ἐστιν ἡδύ · μᾶλλον γὰρ ἡδὺ καὶ μᾶλλον φιλητὸν τὸ ἀγαθὸν τοῦ συμφέροντος . συμφέρον μὲν γάρ ἐστι τὸ χρήσιμον , χρήσιμον δὲ δι’ οὗ γίνεται ἀγαθόν τι · ἔστι οὖν τὸ ἀγαθὸν ὡς τέλος , τὸ δὲ συμ - φέρον τῶν ὡς πρὸς τέλος . μᾶλλον δὲ ἀγαπῶμεν τὴν ὑγίειαν , τέλος οὖσαν τῆς φλεβοτομίας καὶ τῆς καθάρσεως , αἵτινες διὰ τὴν ὑγίειαν γίνονται · μᾶλλον ἄρα τὸ ἀγαθὸν ὡς τέλος . τὸ δὲ συμφέρον τῶν ὡς πρὸς τέλος φιλητόν ἐστι τοῦ συμφέροντος δι’ οὗ συμφέροντος γίνεταί τι ἀγαθόν . ἐπεὶ οὖν ἐν μὲν τῷ εὖ παθόντι ἔστι τι ἀγαθὸν τοῦ εὖ δράσαντος , ἐν δὲ τῷ εὖ δράσαντι συμφέρον ἔρον τι τοῦ εὖ παθόντος , μᾶλλον δὲ ὡς εἴρηται ἀγαπῶμεν τὰ ἀγαθὰ τῶν συμφερόντων , φυσικῶς ἄρα συμβαίνει μᾶλλον ἀγα - πᾶν τὸν εὐεργέτην τὸν εὐεργετηθέντα ὑπ’ αὐτοῦ παρὸ ὁ εὐεργετηθεὶς τὸν εὐεργετήσαντα . Ἡδεῖα δ’ ἐστὶ τοῦ μὲν παρόντος ἡ ἐνέργεια , τοῦ δὲ μέλλοντος ἡ ἐλπίς , τοῦ δὲ γεγενημένου ἡ μνήμη . Καὶ τοῦτο κατασκευαστικόν ἐστι τοῦ διὰ τὶ μᾶλλον φιλοῦσιν οἱ εὐεργετήσαντες τοὺς εὐεργετηθέντας παρὸ οἱ εὖ παθόντες τοὺς εὐεργέτας . εἴη δ’ ἄν ἡ ἀγωγὴ τοῦ λόγου τοιαύτη . εἰ τὸ ἡδὺ φιλητὸν καὶ τὸ μᾶλλον ἡδὺ μᾶλλον φιλητόν , ἀλλὰ μὴν τὸ ἡδὺ φιλητὸν καὶ τὸ μᾶλλον ἡδὺ μᾶλλον φιλητόν . ἡδεῖα δέ ἐστι τοῦ μὲν παρόντος ἡ ἐνέργεια , τοῦ δὲ γεγενημένου ἡ μνήμη , τοῦ δὲ μέλλοντος ἡ ἐλπίς . ἢ γὰρ ἐνεργῶν τὰ καλὰ ἥδεταί τις ἢ μεμνημένος ὧν ἔπραξε καλῶν ἢ ἐλπίζων τυχεῖν ἀγαθοῦ τινος . εἰσὶ δὲ μᾶλλον ἡδέα φύσει τὰ παρόντα καὶ μᾶλλον ἥδει καὶ εὐφραίνει τῶν οἰχομένων καὶ μελλόντων . καὶ ἔστιν ὁ μὲν εὖ δράσας , ὡς δείξει , ὡς τὸ παρεληλυθός , ὁ δὲ εὖ παθὼν ὡς τὸ παρὸν καὶ ἔτι μένον . μᾶλλον ἄρα φιλητὸς ὁ εὖ παθὼν ὡς παρὼν καὶ μένων , ἧττον δὲ ὁ εὖ δράσας ὡς πα - ρελθὼν καὶ μηκέτ’ ὤν . εἰ οὖν μᾶλλον ἡδὺ τὸ παρὸν τοῦ μέλλοντος , ἀναλογῶν δὲ ὁ μὲν εὐεργετηθεὶς τῷ παρόντι , ὁ δὲ εὐεργετήσας τῷ παρε - ληλυθότι , μᾶλλον ἄρα ἡδύς ἐστιν ὁ εὐεργετηθεὶς τοῦ εὐεργετήσαντος . εἰ δὲ μᾶλλον ἡδύς , καὶ μᾶλλον φιλητός . ἃ μὲν οὖν μέλλει λέγειν ὡς συνελόντας εἰπεῖν ταῦτά ἐστι . τίθησι δὲ πρῶτον τὸ συνεκτικώτατον τῆς ἐπι - χειρήσεως λέγων ἥδιστον δὲ τὸ κατὰ τὴν ἐνέργειαν , τουτέστι τὸ παρόν · τὰ μὲν γὰρ παρελθόντα καὶ μέλλοντα ἡδέα ἀλλ’ οὐχ ἥδιστα · τὸ δὲ παρόν , ὃ κατ’ ἐνέργειαν εἶπεν , ἥδιστον · ἔστι δὲ ἥδιστον τὸ ἐπιτεταμένον ἡδύ , ὡς τὸ λευκώτατον ἐπιτεταμένον λευκόν . εἰπὼν δὲ ἥδιστον τὸ κατὰ τὴν ἐνέργειαν , ἐπήγαγε καὶ φιλητὸν <ὁμοίως , ἤτοι καὶ μᾶλλον φιλητόν . μᾶλλον γὰρ ἡδὺ ὂν τὸ παρὸν τοῦ παρεληλυθότος καὶ μᾶλλον φιλητόν ἐστιν . εἰ δὲ> τὸ παρὸν μᾶλλον φιλητὸν τοῦ παροιχομένου , τοῦ δὲ εὖ δράσαντος τὸ καλὸν ἔργον μένει καὶ πάρεστιν , ὅπερ ἐστὶν αὐτὸς ὁ εὖ παθών , τοῦ δὲ εὖ παθόντος τὸ χρήσιμον οἴχεται , φυσικῶς φαίνεται μᾶλλον φιλῶν ὁ δράσας ἢ ὁ παθών , διότι , ὡς εἴρηται , μᾶλλον φιλοῦμεν φυσικῶς τὰ παρόντα τῶν μελλόντων καὶ τῶν οἰχομένων . ἀλλὰ πῶς τοῦ μὲν δράσαντος τὸ ἔργον μένει , τοῦ δὲ παθόντος τὸ πάθος οἴχεται ; ἢ ὅτι τὸ μὲν τοῦ παθόντος , ὅπερ ἐστὶ τὸ χρήσιμον , τῶν πρὸς τέλος ἐστί , τὸ δὲ καλόν , ὅπερ ἐστὶ τοῦ δεδρακότος τέλος , καὶ οἰχομένων ἐπὶ τῶν πρακτῶν τῶν πρὸς τέλος , ἐπι - γίνεται τὸ τέλος . τρίψεις γὰρ καὶ φλεβοτομίαι καὶ πόματα τῆς ὑγιείας ἕνεκα γεγονότα οὐ μένουσιν οὐδ’ εἰσὶν ὑγιασθέντος τοῦ νενοσηκότος , τὸ δὲ τέλος ἡ ὑγίειά ἐστιν . ὡς οὖν ἐπὶ τούτων , οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν πρακτῶν . λαβὼν γάρ τις πρός τινός τι , οἷον ὁ πεινῶν ἔφαγεν ἄρτον καὶ ἀνεκτήθη τῷ λιμῷ καταπεπτωκώς , καὶ ὁ μὲν ἄρτος τὸ χρήσιμον οἴχεται , ἡ δὲ ῥώμη πρὸς αὐτῷ γεγονυῖα τῷ φαγόντι μένει , ἢ δανεισάμενός τις νόμισμα καὶ ἐμπορευσάμενος καὶ εὐτυχοῦς γενομένης τῆς ἐμπορίας ἐξ ἀπόρου εὔπορος γέγονε , καὶ ἡ μὲν εὐπορία τὸ τέλος μένει καὶ αὐτὸς ὁ εὔπορος , τὸ δὲ χρη - σιμεῦσαν πρὸς αὐτὴν οἴχεται . καὶ δῆλον ἐξ ὧν ὁρῶμεν · ὅταν μὲν γὰρ πρὸς τοὺς δανειστὰς βαδίζωσιν οἱ χρῄζοντες τοῦ δάνους , καὶ πολὺ καὶ μέγα νομίζουσι τὸ δάνειον , ἐπειδὰν δὲ συμβαίη αὐτοῖς δι’ αὐτοῦ εὐπόροις γενέσθαι , κατασμικρίζουσι καὶ ὡς εὐτελές τι καὶ καταπεπατημένον οἴονται τὸ δάνειον καὶ ὅλως ὡς μὴ ὂν καὶ ὡς μηδέν τι συντελέσαν πρὸς τὴν εὐπο - ρίαν . καὶ διὰ τοῦτο ὁ μὲν δανείσας φιλεῖ , ὅτι μένει ἡ εὐπορία ἧς ἐστιν αἴτιος , ὁ δὲ δανεισάμενος οὐ φιλεῖ δι’ ἃς εἴπομεν αἰτίας . Ἥ τε μνήμη τῶν μὲν καλῶν ἡδεία , τῶν δὲ χρησίμων οὐ πάνυ . Τὴν παροῦσαν λέξιν δύναταί τις νοεῖν καὶ ὡς ἁπλῶς οὕτω ῥηθεῖσαν εἰς διάκρισιν τῆς διαφοράς , ἧ διαφέρουσι τὰ παρεληλυθότα καλὰ καὶ χρήσιμα τῶν μελλόντων καλῶν καὶ χρησίμων · δύναται καὶ ὡς λύσιν ἐπινοεῖν τινος ἀπορεῖσθαι δυναμένου πρὸς τὰ παρόντα . καὶ κατὰ μὲν τὴν προτέραν λέγοι ἄν , ὅτι τῶν μὲν καλῶν ἡ μνήμη μᾶλλον ἡδεῖα , τῶν δὲ χρησίμων ἧττον · ἐπὶ δὲ τοῦ μέλλοντος ἔμπαλιν τῶν μὲν χρησίμων μᾶλλον ἡδεῖα , τῶν δὲ καλῶν ἧττον . ἐπειδὴ γὰρ τὰ καλὰ τέλη , τὰ δὲ χρήσιμα τῶν πρὸς τὰ τέλη , καὶ δίχα τῶν πρὸς τὰ τέλη γενέσθαι τὰ τέλη ἀδύνατον , μᾶλλον ἡμῖν ἐστιν ἡδέα τὰ χρήματα ἐπὶ τῶν μελλόντων , ὡς μελλόντων ἡμῶν δι’ αὐτῶν τεύξεσθαι τῶν καλῶν . ἐπὶ δὲ τοὐ παρεληλυθότος τὸ τέλος τὸ καλὸν γέγονε , καὶ οὐ μέλλει γενέσθαι , γεγονότος δὲ οὐδεμία τῶν πρὸς ἐκεῖνο χρεία , ὥστε οὐδὲ ἡδεῖα ἡ μνήμη τῶν τοιούτων , ἢ εἰ ἔστιν , ἀλλ’ ἧττόν γε τοῦ τέλους . μᾶλλον γὰρ ἡδεῖα τῆς γεγονυίας νίκης ἡ μνήμη τῶν χρησιμευσάντων εἰς αὐτήν . ἢ οὖν οὕτω χρὴ ὑπολογίζεσθαι τὰς παρούσας συλλαβὰς ἢ ῥητέον ὅτι ὡς λύσιν ἐπήγαγε ταύτας , ἀπορίας δυνα - μένας φέρεσθαι πρὸς τὰ εἰρημένα . εἶπε γὰρ ἄν τις ‘πῶς , Ἀριστότελες , ἥδιστόν ἐστι τὸ κατὰ τὴν ἐνέργειαν καὶ τὸ ἥδιστον μᾶλλον φιλητόν , καὶ διὰ τοῦτο φιλεῖται ὁ εὖ παθὼν ὡς κατὰ τὴν παροῦσαν ἐνέργειαν ὤν . εἰ μὲν γὰρ ὁ εὐεργέτης νῦν εὐεργετεῖ καὶ νῦν ἐνήργει τὴν πρὸς τὸν εὖ πεπονθότα εὐεργεσίαν , εἶχεν ἄν τὰ λεγόμενά τι εὔλογον . ἐπεὶ δὲ οὐκ ἐνεργεῖ , ἀλλ’ ἐνήργει καὶ δέδρακε , πῶς οἷόν τέ ἐστι λέγειν , ὅτι διὰ τοῦτο μᾶλλον φιλεῖ , διότι ἐνεργεῖ ; πρὸς ταύτην οἶμαι τὴν ἔνστασιν ἐπήγαγε ταῦτα δυνάμει λέγων , κἄν μὴ θεῖτό τις τὸν εὐεργέτην δρᾶν καὶ ἐνεργεῖν περὶ τὸν εὐεργετηθέντα ἀλλὰ δεδρακέναι καὶ ἐνεργηκέναι , καὶ οὕτω συμβαίνει τὸ φυσικῶς μᾶλλον φιλεῖν τὸν εὖ δράσαντα ἢ τὸν εὖ παθόντα . εἰ γάρ ἐστι μᾶλλον ἡδεῖα καὶ μᾶλλον φιλητὴ ἡ μνήμη τῶν καλῶν τῆς τῶν χρησίμων μνήμης , δέδρακε δὲ καὶ πέπραχε τὰ χρήσιμα , οἷς ἐπηκολούθησε τά καλά . ἃ δὴ καλὰ καὶ μένει καὶ ἔστι , μέμνηται δὲ ἀμφοτέρων , ἀλλ’ ὁ μὲν δράσας τῶν τελῶν , ἤτοι τῶν ἐπιγεγονότων καλῶν ταῦτα γὰρ καὶ ὁρᾷ διότι καὶ ταῦτα πάρεστι καὶ σώζεται ) , ὁ δὲ εὖ παθὼν οὐ τούτων ἀλλὰ τῶν χρησίμων . τοῦ γὰρ δάνους μόνου μέμνηται ὁ δανεισάμενος , ἀλλ’ οὐ τῶν ἐκ τοῦ δάνους ἐπιγινομένων αὐτῷ καλῶν , καὶ οὕτω συνάγεται τὸ φυσικῶς μᾶλλον φιλεῖν τὸν εὐεργέτην , ἧττον δὲ τὸν εὖ παθόντα . ὅτι δὲ οὐ μέ - μνηται τῶν ἐπιγινομένων σχεδὸν ἅπαντα καλῶν , δῆλον ἐκ τοὐ καὶ βαρυ - θυμεῖν μεμνημένους , ὅτι ἐδανείσαντο καὶ ὅτι ἐκ τοιαύτης αἰτίας εὐποροῦσι νῦν καὶ εὖ ἔχουσι . Καὶ ἡ μὲν φίλησις ποιήσει ἔοικε , τὸ φιλεῖσθαι δὲ τῳ πάσχειν . Εἰ τὸ ὑπερέχειν μᾶλλον καὶ οἷον ἄρχειν φιλοῦμεν ἢ τὸ ὑπερέχεσθαι καὶ ἄρχεσθαι , τὸ δὲ εὖ δρᾶν καὶ εὐεργετεῖν ὑπερέχειν ἐστίν , ὑπερέχεσθαι δὲ τὸ εὖ πάσχειν , φυσικῶς ἄρα φιλοῦμεν τὸ εὐεργετεῖν καὶ εὖ ποιεῖν . τὸ δὲ εὐεργετεῖν αὐτός ἐστιν ὁ εὐεργετούμενος . φυσικῶς ἄρα μᾶλλον φιλεῖ ὁ εὐεργέτης τὸν εὐεργετηθέντα ἤπερ ὁ εὐεργετηθεὶς τὸν εὐεργετήσαντα . τὸ μὲν εὐεργετεῖσθαι γὰρ ὑπερέχεσθαί ἐστι , τὸ δ’ ὑπερέχεσθαι ὑπόπικρον καὶ ἀφίλητον · τὸ ὑπερέχεσθαι ἄρα ἀφίλητόν ἐστι . τὸ . δ’ ὑπερέχεσθαι τοῦ ὑπερεχομένου ἐν τῇ τοῦ ὑπερέχοντος ὁρᾶται ὑπεροχῇ , ὥστε ἀφίλητος ὁ ὑπερ - έχων · ὥστε καὶ ὁ εὐεργέτης ὡς ὑπερέχων . πάλιν τὸ εὐεργετεῖν ὑπερέχειν ἐστί , τὸ ὑπερέχειν φιλητόν , τὸ εὐεργετεῖν φιλητόν . ὁρᾶται δὲ τοῦ εὐεργέτου ὑπεροχὴ καὶ τὸ εἶναι αὐτοῦ , ᾗ ὑπερέχων καὶ ᾗ εὐεργέτης ἐν τῷ ὑπερεχομένῳ καὶ εὐεργετηθέντι . φιλητὸς ἄρα ὁ εὐεργετηθεὶς καὶ φυσικόν ἐστι τὸ μᾶλλον φιλεῖν τὸν εὖ δράσαντα ἢ τὸν εὖ παθόντα . ὅτι δὲ ὁ εὐεργέτης ἐν τῷ εὐεργετηθέντι ἐστὶ καὶ ἡ ἐνέργεια αὐτοῦ πρόδηλον . ὡς γὰρ τοῦ ζωγράφου ᾗ ζωγράφος καὶ ἡ ἐνέργεια αὐτοῦ ἐν τῆ εἰκόνι ὁρᾶται , ὁμοίως καὶ τοῦ ὑγιάσαντος ἐν τῷ ὑγιασθέντι , οὕτως καὶ τὸ τοῦ εὐεργέτης εἶναι ᾗ εὐεργέτης καὶ ἡ ἐνέργει αὐτοῦ ἐν τῷ εὖ παθόντι ἐστίν . ἡ μὲν οὖν τῶν λεγομένων διάνοια αὕτη · δεῖ δὲ καὶ τὴν λέξιν ἐπιδραμεῖν . ἡ μὲν οὖν φίλησις , φησί , καὶ τὸ φιλεῖν ἔοικε ποιήσει , ἡ δὲ ποιήσις ἐν τῷ ποιοῦντι , ὥσπερ καὶ ἡ πάθησις ἐν τῷ πάσχοντι . εἰ οὖν ἡ φίλησις ἔοικε ποιήσει , ἡ δὲ ποιήσις ἐν τῷ ποιοῦντι , ὁ δὲ ποιῶν ὁ εὐεργετῶν ἐστιν ἀλλ’ οὐχ ὁ εὐεργετούμενος , ἡ φίλησις ἄρα καὶ τὸ φιλεῖν ἐν τῷ εὐεργετοῦντί ὤ ἐστι καὶ οὐ τῷ εὐεργετουμένῳ . ἰστέον δὲ ὅτι ἡ ποίησις καὶ ἡ πάθησις τῷ μὲν ὑποκειμένῳ , ὡς καὶ ἡ ἀνάβασις καὶ ἡ κατάβασις , ἕν εἰσι , τῷ λόγῳ δὲ διαφέρει · καὶ εἴρηται περὶ τούτων ἐν τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει ἐπὶ πλέον . ἐπεὶ οὖν ἡ φίλησις ὡς ποίησις ἐν τῷ ποιοῦντι καὶ εὐεργετοῦντί ἐστι , φυ - σικῶς ἕπεται τοῖς ὑπερέχουσιν ἐν τῇ πράξει καθ’ ἣν ὑπερέχει τὸ φιλεῖν καὶ τὰ φιλικὰ τῷ μᾶλλον φιλεῖν τοὺς ὑπερέχοντας , ἤτοι τοὺς εὐεργέτας · πρᾶξιν δὲ εἶπε τὴν εὐεργεσίαν καὶ εὐποιΐαν . καὶ εἴη ἂν τὸ τοῖς ὑπερέχουσιν ἐν τῇ πράξει ταὐτὸν τῷ τοῖς ὑπερέχουσι κατ’ ἐκεῖνο , καθ’ ὃ εὖ δρῶσιν . ἐνδέχεται γὰρ τὸν ὑπερέχοντα ἐν τούτῳ καθ’ ὃ εὖ δρᾷ ὑπερέχεσθαι κατ’ ἄλλο . ὡς ὁ Ἀλέξανδρος ὁ βασιλεὺς ταῖς μὲν στρατηγικαῖς ἐμπειρίαις καὶ τῷ πλούτῳ ὑπερεῖχε τοῦ οἰκείου καθηγεμόνος Ἀρι - στοτέλους , ταῖς δ’ ἐπιστήμαις πάνυ πολλῷ ὑπερείχετο . τὸ δὲ φιλεῖν καὶ τὰ φιλικὰ ἐκ παραλλήλου κεῖται . Ἔτι δὲ τὰ ἐπιπόνως μᾶλλον γενόμενα πάντες στέρ - γουσιν . Ὅτι μὲν οὖν μᾶλλόν εἰσι φιλητὰ καὶ μᾶλλον φιλοῦμεν , ὧν ἡ κτῆσις ἐπίπονος τῶν ῥᾳδίως καὶ ἀπόνως ἡμῖν ἐπιγινομένων , δῆλον δὲ ] πεποίηκεν ἀπὸ τῶν χρημάτων καὶ τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον πραττομένων . οἵ γὰρ παραλαβόντες χρήματα ἀπὸ γονέων ἢ φίλων ἢ ὁθενοῦν ἀπόνως ῥᾷστον προίενται καὶ ταχὺ παρέχουσι τοῖς δεομένοις ἢ χρῄζουσι , τινὲς δὲ αὐτῶν καὶ τοῖς τυχοῦσι καὶ οἷς οὐ δεῖ , οἱ δὲ κτησάμενοι οὗτοι δ’ εἰσὶν οἱ πόνῳ καὶ ταλαιπωρίᾳ συλλεξάμενοι ) στέργουσι καὶ κατέχειν ὅτι μάλιστα πειρῶνται , τὸ ἐργῶδες τῆς κτήσεως εἰδότες . εἰ δὴ τὸ μὲν ἐπίπονον καὶ δυσπόριστον στέργομεν καὶ φιλοῦμεν , τὸ δὲ εὐεργετεῖν ἀπὸ τῶν δυσπορίστων γίνεται ἐπὶ γὰρ τῶν δυσκόλως κτησαμένων καὶ εὐεργετούντων μάλιστα ἁρμόζει ἡ παροῦσα ἐπιχείρησις ) , καὶ τὸ εὖ δρᾶν ἄρα καὶ εὐεργετεῖν ἐργῶδες , ὥστε καὶ μᾶλλον φιλητόν , τὸ δὲ εὐεργετεῖν καὶ ἡ εὐεργεσία αὐτός ἐστιν , ὡς εἴρηται , ὁ εὐεργετηθείς , μᾶλλον ἄρα ἐστὶ φιλητὸν ὁ εὐεργετηθείς , ἧττον δὲ ὁ εὐεργέτης . δύναται καὶ ἐπὶ πάντων ἁπλῶς τῶν εὐεργετούντων σώζεσθαι τὰ τῆς ἐπιχειρήσεως καὶ οὐκ ἐπὶ μόνων τῶν ἱδρῶτι κτησαμένων καὶ εὐεργετούντων . ἁπλῶς γὰρ τὸ προίεσθαι τοῦ λαμβάνειν δακνω - δέστερόν ἐστι · τὸ δὲ δάκνον ἐν τῷ ἀποχωρεῖν φιλητόν · οὗ γὰρ ἡ ἀπουσία λυπηρά , φιλητὸν τὸ τοιοῦτον . συνίστησι δὲ τὸ τοιοῦτον καὶ ἀπὸ τῶν γεννη - τόρων , λέγων τὰς μητέρας μᾶλλον φιλοτεκνοτέρας εἶναι τῶν πατέρων , ὅτι καὶ ἡ γέννησις ἐπιπονωτέρα . εἰ γὰρ καὶ ἐν τῇ ὁμιλίᾳ καὶ τῇ τοῦ σπέρματος προέσει ὁμοία ἀμφοῖν ἡ χαρά , ἀλλ’ ἐν τῷ μετὰ τὴν σύλληψιν μέχρι τοῦ τόκου χρόνῳ τὰ τῆς μητρὸς ἐπίπονα καὶ ἐργώδη τυγχάνουσιν . εἰσὶ τοίνυν αἱ μητέρες φιλοτεκνότεραι τῶν πατέρων διὰ τοῦτο . ὡς δὲ αἱ μητέρες πρὸς τὰ τέκνα , οὕτως οἱ εὐεργέται πρὸς τὰ διδόμενα πρὸς αὐτῶν τοῖς εὐεργετηθεῖσιν , οἵτινες οἱ εὐεργετηθέντες τρόπον τινά εἰσι τὰ δῶρα , ἃ ἔλαβον παρὰ τῶν εὐεργετησάντων · ὥστε καὶ μᾶλλον φιλοῦνται . εἰπὼν δὲ τὰς μητέρας φιλοτεκνοτέρας εἶναι τῶν πατέρων διὰ τὸ τὴν γέννησιν ἐπιπονωτέραν εἶναι , λέγει αὐτὰς φιλοτεκνοτέρας εἶναι καὶ διὰ τὸ γινώσκειν μᾶλλον τοῦ πατρὸς ὅτι ἑαυτῆς ἐστι τὸ παιδίον . δυνατὸν δὲ τοῦτο καὶ περὶ τοῦ εὐεργέτου λέγειν . μᾶλλον γὰρ οἶδεν ὃ δέδωκεν , ὅτι ἑαυτοῦ ἐστιν , ἢ ὁ λαβών . ὑπολάβοι γὰρ ἄν ἴσως ὁ εὖ παθών , ὅπερ ἔλαβε μὴ εἶναι τοῦ εὖ δράσαντος ἀλλὰ παρ’ ἄλλου λαβεῖν ἐπὶ τῷ δοῦναι τοῖς χρῄζουσι . τὸ οὖν δόξειε δ’ ἄν καὶ τοῦτο καὶ τοῖς εὐεργέταις οἰκεῖον εἶναι τοιοῦτόν ἐστι · τὸ τῶν μητέρων ἁρμόζει καὶ ἐπὶ τῶν εὐεργετῶν λέγειν . ὡς γὰρ ἡ γέννησις ἐπιπονωτέρα τῆς μίξεως , οὕτω καὶ τὸ εὖ ποιεῖν τοῦ εὖ ὖ · πάσχειν · καὶ ὡς αἱ μητέρες μᾶλλον ἴσασιν , ὅτι ἑαυτῶν εἰσιν οἱ παῖδες , οὕτω καὶ οἱ εὐεργέται μᾶλλον τῶν εὐεργετηθέντων γινώσκουσιν , ὅτι ἐξ οἰκείων εὐεργετοῦσι καὶ οὐκ ἀπὸ ἀλλοτρίων . ἢ ῥητέον καὶ οὕτως ἔστιν ἐν τοῖς προκειμένοις ἰδεῖν τρία τρισὶν ἀναλόγως · εἰσὶ δὲ τρία μὲν μήτηρ κύησις παιδία , καὶ ἕτερα τρία εὐεργέτης κτῆσις ὁ εὐεργετηθείς , καὶ ἔστιν ἀναλόγον ὁ μὲν εὐεργέτης τῇ μητρί , ἡ δὲ κτῆσις τῶν χρημάτων τῇ κυήσει , ὁ δὲ εὐεργετηθεὶς τοῖς παισίν . ὡς οὖν αἱ μητέρες μᾶλλον φιλοῦσι τὰ παιδία διὰ τὸ τῆς κυήσεως ἐπίπονον , οὕτω καὶ ὁ εὐεργέτης τὸν εὐεργετη - θέντα τῷ μετὰ πόνου κτήσασθαι ἃ δέδωκε τῷ εὐεργετηθέντι . ληπτέον δὲ καὶ τὸν εὐεργετηθέντα ἀνάλογον τῷ πατρὶ καὶ ῥητέον · ὡς ὁ πατὴρ ἧττον τῆς μητρὸς ἀγαπᾷ τὰ παιδία , ὅτι δι’ ἡδονῆς αὐτῷ ἐγεννήθησαν , οὕτω καὶ ὁ εὐεργετηθεὶς ἧττον φιλεῖ τὸν εὐεργέτην , ὅτι ἀπόνως καὶ μεθ’ ἡδονῆς ἔλαβε τὴν εὐεργεσίαν . Ἀπορεῖται δὲ καὶ πότερον δεῖ φιλεῖν ἑαυτὸν μάλιστα ἢ ἄλλον τινά . ψέγουσι , πότερον τοὺς ἐπαινοῦντας τὸ φίλαυτον ἀποδεκτέον ἢ τοὺς ψέγοντας ; δοκοῦσι γὰρ καὶ οἱ ἐπαινοῦντες καὶ οἱ ψέγοντες εὔλογα λέγειν ὁμοίως καὶ παράλογα . καὶ λέγει πρῶτον ἃ λέγουσιν οἱ ψέγοντες τοὺς φιλαύτους . ἐπιτιμῶσι γάρ , φησί , τοὺς ἀγαπῶντας ἑαυτοὺς καὶ ὡς αἰσχρὸν καὶ ὡς ἐπονείδιστον τὸ τῆς φιλαυτίας ὄνομα αὐτοῖς ἐπιδυσφημοῦσιν . ἐν γὰρ ταῖς ἔρισιν καὶ ταῖς δια - μάχαις καὶ φιλονεικίαις φιλαύτους λέγουσιν , ὡς ταὐτὸν ὂν τὸ φίλαυτος τῷ 10 αἴσχιστος καὶ κάκιστος . εἰπὼν δὲ ὅτι φαύλους νομίζουσι τοὺς φιλαύτους , συνάγει τοῦτο | δυνάμει συλλογιζόμενος οὕτως · ὁ φίλαυτος ἑαυτοῦ χάριν πάντα πράττει ὁ ἑαυτοῦ χάριν πράττων φαῦλος , ὁ φίλαυτος ἄρα φαῦλος . καὶ τὴν μὲν μείζονα πρότασιν τὴν λέγουσαν ὁ χάριν ἑαυτοῦ πάντα πράττων ἐδήλωσε διὰ τοῦτο , δοκεῖ δ’ ὁ μὲν φαῦλος ἑαυτοῦ χάριν πάντα πράττειν , καὶ ὅσῳ ἂν μοχθηρότερος καὶ κακίων ἐστί , τοσούτῳ μᾶλλον χάριν ἑαυτοῦ πράττει . δέον δὲ εἰπεῖν , ὁ χάριν ἑαυτοῦ πάντα πράττων φαῦλος , οὐκ εἶπεν οὕτως , ἀλλ’ ὅτι ὁ φαῦλος χάριν ἑαυτοῦ πάντα πράττει , ὡς ἀντιστρέφοντα τὸν λόγον ἀκούων , οἷον ὅτι ὁ χάριν ἑαυτοῦ πάντα πράττων φαῦλος , καὶ ὁ φαῦλος πάντα χάριν ἑαυτοῦ πράττει . ἢ ῥητέον καὶ οὕτως · ὁ φαῦλος χάριν ἑαυτοῦ πάντα πράττει , ὁ χάριν ἑαυτοῦ πάντα πράττων φίλαυτος , ὁ φαῦλος ἄρα φίλαυτος . καὶ τὴν μὲν μείζονα πρότασιν κατὰ τὴν προτέραν συναγω - γὴν διὰ τῆς εἰρημένης ἐδήλωσε λέξεως , τὴν δὲ ἐλάττονα οὐ τέθεικεν . ἐγκαλοῦσι δή , φησί , τῷ φιλαύτῳ , ὅτι οὐδὲν ἀφ’ ἑαυτοῦ πράττει , τουτέστιν οὐδὲν πόρρω ἑαυτοῦ . ὁ γὰρ μοχθηρὸς οὐ τὰ πόρρω τῆς ἑαυτοῦ μοχθηρίας πράττει ἀλλὰ τὰ οἰκεῖα τῆς ἑαυτοῦ μοχθηρίας · δύναται δὲ τὸ οὐδὲν ἀφ’ ἑαυτοῦ πράττει ὡς ἴσον εἰρῆσθαι τῷ οὐδὲν πράττει ὃ μὴ συμβάλλεται πρὸς αὔξησιν τῆς αὑτοῦ περιουσίας ἢ εἰς τὴν τοῦ ἰδίου σώματος ἀπόλαυσιν καὶ εὐπάθειαν καὶ τρυφήν . καὶ ὁ μὲν φαῦλος , ὡς εἴρηται , ἤτοι ὁ φίλαυτος χάριν ἑαυτοῦ πάντα πράττει , καὶ διὰ τὸ χάριν ἑαυτοῦ πάντα πράττειν τὸ τῆς φιλαυτίας ὄνομα ὡς δύσφημόν τι κατ’ αὐτοῦ ἐπιφέρουσιν . ὁ δ’ ἐπιεικὴς πάνθ’ ὅσα πράττει διὰ τὸ καλὸν πράττει , καὶ ὅσῳ ἄν βελτίω ἐστὶν τὰ καλὰ μᾶλλον πράξει , καὶ μᾶλλον πράξει ἕνεκα τοῦ φίλου ἢ ἑαυτοῦ χάριν , οἷον μᾶλλον εἰς δικαστήριον φοιτήσει διὰ φίλου σωτηρίαν καὶ μᾶλλον ἀνέξεται θορύβων καὶ πόνων καὶ ἀποβολῆς χρημάτων χάριν τοῦ φίλου καὶ χάριν πατρίδος ἢ ἕνεκα οἰκείας ὠφελείας . εἰπὼν δὲ καὶ φίλων ἕνεκα ἐπήγαγε τὸ δὲ ἑαυτοῦ παρίησι . ἔστι δὲ τὸ παρίησι ταὐτὸν τῷ παρορᾷ <καὶ> καταφρονεῖ · παραλιμπάνει καὶ ἀπωθεῖται τὸ συμφέρον ἕνεκα τῆς τοῦ φίλου ὠφελείας . Τοῖς λόγοις δὲ τούτοις τὰ ἔργαδιαφωνεῖ , οὐκ ἀλόγως . Τοἶς λέγουσι λόγοις ὅτι ὁ χάριν ἑαυτοῦ πάντα πράττων , ὁμοίως καὶ τοῖς λέγουσι λόγοις , ὅτι ὁ μηδὲν ἑαυτοῦ χάριν ποιῶν ἀγαθός ἐστιν , οὐ συμφωνεῖ τὰ ἔργα καὶ τὰ πράγματα · φαῦλος γὰρ μᾶλλον καὶ οὐ σπουδαῖός ἐστιν ὁ μηδὲν ἑαυτοῦ χάριν πράττων . εἰ γὰρ σκοπήσας τις ἴδοι , ὅτι ἔργον φύσεως ὁ ἄνθρωπός ἐστιν , ὁ χάριν τοῦ ἀληθινοῦ ἀνθρώπου πάντα πράττων <σπουδαῖος> ἀλλ’ οὐ φαῦλος . νυνὶ δὲ διὰ τὸ ἀγνοεῖν τίς ἐστιν ὁ ἀληθὴς ἄνθρω - πος ἀπερισκέπτως ἀποφαίνονται οἱ πολλοί , φαῦλον λέγοντες τὸν χάριν ἑαυτοῦ πάντα πράττοντα . ὁ μὲν γὰρ εἰδὼς ὅτι ἀληθινὸς καὶ κυρίως ἄνθρωπος ὁ ἐν ἡμῖν ἐστι νοῦς καὶ τοῦτο γνοὺς ἅπαντα πράττει , ὅσα τρέφειν οἶδεν αὐτὸν καὶ ἀκάκωτον διατηρεῖν σπεύδει , ὁ τοιοῦτος καὶ ἀληθῶς ἐστι φίλαυτος καὶ σπουδαῖος καὶ ἀγαθὸς καὶ οὐ φαῦλος , ὥστε τὸ ἔργον τοῦτο , λέγω δὴ τὸ πράττειν ἐκεῖνα ὅσα κουφίζει καὶ ἄνω φέρεσθαι τὸν νοῦν ἡμῶν ἐπεγείρει , διαφωνεῖ τῷ λέγοντι λόγῳ , ὅτι οὐ δεῖ χάριν ἑαυτοῦ πάντα πράττειν . ὁ μὲν δὴ πάντα πράττων χάριν τοῦ ἀληθινοῦ ἀνθρώπου ὡς ἀληθῶς φίλαυτος · ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἀγαθός . ὁ δὲ τὸν ἄνθρωπον οἰόμενος εἶναι τὸ σῶμα σὺν ἅμα τῷ ἀλόγῳ μέρει τῆς ψυχῆς , καὶ τοῦτο σπουδάζων θεραπεύειν πλούτων ἀπεράντοις ὀρέξεσι καὶ τρυφαῖς ἀμέτροις , ὁ τοιοῦτος οὐδὲ φίλαυτός ἐστιν . οὐ γὰρ ἑαυτὸν φιλεῖ ἀλλὰ τὸν ἐν αὐτῷ δῆμον καὶ τὴν ἐν αὐτῷ πολυκέ - φαλον ὕδραν τὴν ἐπιθυμίαν . ὥστε τὰ ἔργα καὶ ἔτι αἱ πράξεις τῶν ὡς ἀληθῶς καὶ κυρίως φύτων οὐ συμφωνοῦσι τοῖς λέγουσι λόγοις , ὅτι ὁ χάριν ἑαυτοῦ πάντα πράττων , φαῦλός ἐστι , ἀλλὰ μᾶλλον τοῖς ἐναντίοις λόγοις συνᾴδουσι τοῖς λέγουσιν ὅτι ὁ χάριν ἑαυτοῦ πάντα πράττων ἀγαθός ἐστιν . φίλος δὲ μάλιστα ὁ βουλόμενος ᾧ βούλεται τὰ ἀγαθά . ὅτι μὲν φίλος ἐστὶν ὁ βουλόμενος τὰ ἀγαθὰ ἐκείνῳ ὑπάρχειν , ὃν λέγει φιλεῖν , καὶ χάριν ἐκείνου ἀλλ’ οὐχὶ τοῦ συναπολαύειν ἕνεκα καὶ αὐτῶν τῶν τοῦ φιλουμένου ἀγαθῶν , εἴρηται πρόσθεν πολλάκις , καὶ οὐ δεῖ καὶ ἔτι περὶ τούτου μηκύνειν . εἰπὼν δὲ τίνα ἐστὶ δι’ ἃ τοὺς φιλαύτους ψέγουσιν οἱ ἄνθρωποι καὶ αἰσχρὸν τὴν φιλαυτίαν οἴονται , νῦν λέγει καὶ ποῖ βλέποντες καὶ πρὸς ποῖα τῶν ἐπαινετῶν εἶναι τίθενται τὴν φιλαυτίαν . ἔστι δὲ ὃ λέγει ὡς συνελόντα φάναι τοιοῦτον . φασὶ γὰρ οἱ καλόν τι λέγοντες εἶναι καὶ ἐπαινετὸν τὴν φιλαυτίαν , ὅτι εἴπερ ἐκεῖνον μάλιστα λέγομεν φίλον καὶ ἐπαινοῦμεν καὶ ὄντως φίλον ἀποκαλοῦμεν , ὅστις τὸν ἑαυτοῦ φίλον ἀγαπᾷ ὡς ἑαυτὸν καὶ ἔστι τεκμήριον ἀληθοῦς φιλίας τὸ τὸν φίλον ἀγαπᾶν ἐπίσης ἑαυτῷ , τὸ φιλεῖν ἑαυτὸν ἀγαθόν ἐστι καὶ οὐ φαῦλον . εἰ γὰρ φαῦλον αὐλὸν ἦν τὸ φιλεῖν ἑαυτόν , φαῦλον ἄν ἦν καὶ ἐπίμωμον καὶ τὸ φιλεῖν τὸν φίλον ὡς ἑαυτόν , καὶ εἴη ἄν ἐξ ὑποθέσεως ὁ λόγος <τοιοῦτος> κατὰ τὴν ἀντικαλουμένην σὺν ἀντιθέσει ἀντιστροφήν · εἰ φαῦλον τὸ φιλεῖν ἑαυτόν , φαῦλον καὶ τὸ φιλεῖν τὸν φίλον ὡς ἑαυτόν · ἀλλὰ μὴν τὸ φιλεῖν τὸν φίλον ὡς ἑαυτὸν οὐ φαῦλον , οὐδ’ ἄρα τὸ φιλεῖν ἑαυτὸν φαῦλον . οὔκουν αἰσχρόν ἐστιν ἡ φιλαυτία , ἀλλὰ μᾶλλον ἡ μισαυτία . ἃ μὲν οὖν βούλεται λέγειν , ταῦτά ἐστι · τὰ δὲ κτὰ τὴν λέξιν ὧδε ἄν ἔχοι . φίλος ἐκεῖνός ἐστιν ὁ βουλό|μενος μένος τῷ φίλῳ τὰ ἀγαθά , κἂν μηδεὶς γινώσκῃ τὴν βούλησιν αὐτοῦ . ὁ γὰρ ἀληθὴς φίλος αἱρεῖται μὲν καὶ βούλεται εὗ ἔχειν τὸν φίλον , τὸ δὲ γινώσκειν τινάς , ὅτι τοῦτο θέλει , οὐ περὶ πολλοῦ ποιεῖται . εἰπὼν δὲ ὅτι φίλος ἐστὶν ὁ βουλόμενος τὰ ἀγαθὰ τῷ φίλῳ ἐκείνου ἕνεκεν , <ἐπῆγεν ) ταῦτα δὲ ὑπάρχει μάλιστα πρὸς ἑαυτόν , λέγων ταῦτα τὸ βούλεσθαι τὰ ἀγαθὰ ἐκείνου ἕνεκεν ταῦτα δὴ ὑπάρχει μάλιστα πρὸς ἑαυτὸν ὑπάρχει μάλιστα ] . ἔστι δὲ ὃ λέγει · πάντες ἑαυτοῖς μάλιστα βούλονται τὰ ἀγαθὰ καὶ ἑαυτῶν ἕνεκα καὶ τὸ λοιπὰ πάντα οἷς ὁ φίλος ὁρίζεται μάλιστα ἑαυτοῖς ὑπάρχειν βούλονται · εἰσὶ δὲ τὰ λοιπὰ πάντα ἀπὸ τῶν παροιμιῶν δηλούμενα , ἃ μετ’ ὀλίγον ῥηθήσεται . τὸ δὲ εἴρηται γάρ , ὅτι ἀπ’ αὐτοῦ πάντα τὰ φιλικὰ καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους διήκει τοιοῦτόν ἐστιν · αἱ φιλίαι ταύτας γὰρ εἶπε φιλικά ) καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους διήκουσιν , ὅταν φιλῶσι τοὺς φίλους ὡς φιλοῦσιν ἑαυτούς , καὶ ὅταν βούλωνται ἐκείνοις ὑπάρχειν ἃ καὶ ἑαυτοῖς παρεῖναι σπεύδουσιν . ὅταν οὖν τὸ ὡς φιλεῖ τις ἑαυτὸν διήκει καὶ πρὸς ἄλλον καὶ φιλῇ κἀκεῖνον ὡσαύτως φίλος ἀληθὴς ὁ οὕτως ἔχων ἐστὶ καὶ παροιμίαι πᾶσαι αἱ περὶ τῶν φίλων ὁμογνωμονοῦσι καὶ συμφωνοῦσι τοῖς λόγοις τούτοις . τὸ γὰρ ‘κοινὰ τὰ τῶν φίλων’ ταὐτόν ἐστι τῷ ὡς ἀληθῶς ἐκεῖνοί εἰσι φίλοι , οἳ βούλονται τοῖς φιλουμένοις ὑπ’ αὐτῶν ἃ βούλονται καὶ ἑαυ - τοῖς . καὶ τὸ ‘φίλοι εἰσὶν ὧν ψυχὴ μία’ καὶ τὸ ‘φιλότης ἐστιν ἰσόης’ τούτων εἰσὶ δηλότερα . ὁμοίως καὶ τὸ γόνυ κνήμης ἔγγιον . προσομιλεῖ γὰρ ἀεὶ τὸ γόνυ τῷ πέρατι τῆς κνήμης καὶ σύνεστιν αὐτῷ φιλίως . εἰ δὴ τὴν ἀληθῆ φιλίαν ἀφ’ ὧν εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς βουλόμεθα κρίνομεν , δεῖ φιλεῖν ἑαυτοὺς καὶ φιλαύτους εἶναι . εἰ δὲ τοῦτο οὐκ ἔστιν , αἰσχρὸν ἡ φιλαυτία . Ἀπορεῖται δὲ εἰκότως , ποτέροις χρεὼν πείθεσθαι ἀμφοῖν ἐχόντοιν το πιστον . Θεὶς ἀμφοτέρους τῶν λόγων , τούς τε λέγοντας ὅτι ἀγαθόν ἐστι τὸ φιλεῖν ἑαυτόν , καὶ τοὺς λέγοντας ὅτι αἰσχρόν ἐστιν ἡ φιλαυτία , λέγει ὅτι ἀμφοτέροιν πιθανότητά τινα ἐχόντοιν τίσι χρὴ πιστεύειν , τοῖς συνάγουσιν ὅτι χρὴ φιλεῖν ἑαυτόν , ἢ τοῖς ἀντιφθεγγομένοις ὡς οὐ δεῖ φιλεῖν . καὶ ἐρωτήσας ἀποκρίνεται λέγων , ὅτι δεῖ διαιρεῖν τούτους , τουτέστι δεῖ διαιρεῖν τὸ τῆς φιλαυτίας ὄνομα , ὅπερ ἀμφότεροι προίσχονται , εἰς τὰ σημαινόμενα πράγματα οὐ γάρ ἐστιν ἁπλοῦν ἡ φιλαυτία ἀλλ’ ὁμώνυμον ὡς ὁ κύων ) καὶ διαιροῦντας λέγειν , ὅτι ἀμφότεροι καλῶς λέγουσι καὶ οἱ φιλεῖν ἑαυτοὺς λέγοντες καὶ οἱ μὴ φιλεῖν . χρὴ οὖν διαιροῦντας λέγειν , ὅτι τὸ φίλαυτον διττόν ἐστιν , ὡς εἴρηται , τὸ ἀγαπᾶν καὶ θεραπεύειν τὸν ἐν ἡμῖν δῆμον , τὴν ἀλογίαν , λέγω δὴ τὴν ἐπιθυμίαν , καὶ δυναστεύειν κατὰ τοῦ ἀληθινοῦ ἀνθρώπου , τοῦ ἐν ἡμῖν νοῦ , δι’ ἣν ἀλογίαν , τὴν ἐπιθυμίαν δηλονότι , ἔχειν τὸ πλέον ἔν τε χρήμασι καὶ τιμαῖς σωματικαῖς ἡδοναῖς σπεύδομεν . οὐκ ἔστι γάρ , οὐκ ἔστι ὅστις τὴν αἴσθησιν ἔχων μόνην προβεβλημένην καὶ κατ’ αὐτὴν ζῶν οὐ τούτοις χαίρει καὶ ἐπαγάλλεται , καὶ ὡς ἄριστα καὶ κάλλιστα καὶ ἡμῖν οἰκειότατα * * * ἓν μὲν οὖν τοῦτο τῶν τῆς φιλαυτίας σημαινομένων , ἐστὶ φαῦλον καὶ αἰσχρόν , καὶ ὁ τοιοῦτος φίλαυτος , ὃς οὐδὲ κυρίως φίλαυτός ἐστι , κάκιστος τῷ ὄντι καὶ αἰσχρότατος . οὐ γάρ ἐστιν ὁ ἄνθρωπος ἡ αἴσθησις , ἣν οὗτος φιλεῖ , ἀλλ’ ὁ νοῦς , ὃν αὐτὸς ἐκτετύφλωκε καὶ διαλελώβηκε , καὶ λέγεται φίλαυτος ὁ τοιοῦτος ὑπὸ τῶν πολλῶν τῶν νομιζόντων τὸν ἄνθρωπον εἶναι τὸ ζῷον ἡμῶν , ὅπερ ἐστὶ τὸ ἐκ τοῦ σώματος καὶ τῆς ἐντελεχείας , ἥτις ἐντελέχειά ἐστιν ἡ ἄλογος καὶ ἀχώριστος τοῦ σώματος ζωὴ καὶ σὺν αὐτῷ φθειρομένη . ἄλλο δὲ φιλαυτίας σημαινόμενον τὸ φιλεῖν τὸν ὄντως ἄνθρωπον , ὅπερ ἐστὶ τὸ ἐν ἡμῖν φρονοῦν . ὁ τοιοῦτος φίλαυτος οὐκ αἰσχρός ἐστιν ἀλλὰ κάλλιστος , ὅτι τὸν ὡς ἀληθῶς ἄνθρωπον φιλεῖ . ὅτι δέ , φησίν , πολλοὶ τοὺς πλεονέκτας καὶ ἀκολάστους καὶ τὸ ἄλογον θεραπεύοντας καὶ πιαίνοντας εἰώθασι λέγειν φιλαύτους ἀλλ’ οὐχὶ τοὺς τιμῶντας τὸν ἐν ἡμῖν νοῦν , ὅς ἐστιν <ὁ> ἀληθινὸς ἄνθρωπος , οὐκ ἄδηλον . δένα γάρ τις ἴδοι ἄν τῶν πολλῶν τὸν σπεύδοντα δίκαιον ἢ σώφρονα <ἢ ἀνδρεῖον> ἢ ἐλεύθερον εἷναι λέγοντα φίλαυτον καὶ οὐδὲ ψέγοντα ὡς φίλαυτον , καίτοι κατὰ τὴν ἀλήθειαν τοῦ τοιούτου ὄντος φιλαύτου , ὡς φιλοῦντος ἐκεῖνο τὸ μέρος τῆς ψυχῆς , καθὸ ἄνθρωπός ἐστιν ἄνθρωπος , καὶ ἀπονέμοντος ἑαυτῷ , ἤτοι τῷ νῷ ἑαυτοῦ . τοῦτο γὰρ εἶπε κυριώ|τατον τατὸν ἑαυτοῦ , τὰ κάλλιστα καὶ μάλιστα ἀγαθά , ἅτινα κάλλιστα καὶ μάλιστα εὖ ἀγαθά εἰσιν αἱ ἀρεταὶ καὶ ἐπιστῆμαι . εἰπὼν δὲ ὅτι ὁ σπουδαῖος τῷ κυριω - τάτῳ ἑαυτοῦ χαρίζεται καὶ πάντα αὐτῷ πείθεται καὶ ὅσα ἄν ἐκεῖνο προστάξῃ ποιεῖ οἷς γὰρ τὸ λογιζόμενον μέρος τῆς ψυχῆς ἀρέσκεται , ταῦτα μόνα πράττει ) , ἀποστρέφεται δὲ τὰς τοῦ ἀλόγου μέρους τῆς ψυχῆς ὀρέξεις καὶ ἐπιθυμίας , τί ποτέ ἐστι τὸ κυριώτατον ἡμῶν , ᾧ ὁ σπουδαῖος χαρίζεται , σαφηνίζων ἐπήγαγεν ὥσπερ δὲ πόλις τὸ κυριώτατον μάλιστα εἶναι δοκεῖ , οὕτω καὶ ὁ κυρίως ἄνθρωπός ἐστι τὸ ἐν ἡμῖν κυριώτατον . ὡς γὰρ πόλις κυρίως τὶν οὐ τὰ τείχη οὐδὲ αἱ οἰκίαι οὐδὲ ἀπλῶς οἱ ἐν αὐτῇ οἰκοῦντες , ὡς ἐν ταῖς Πολιτείαις εἴρηται καὶ δέδεικται , ἀλλὰ πόλις ἐστὶ τὸ ἄρχον καὶ ἐξουσιάζον , οἷον ἐν μὲν τοῖς βασιλευομένοις πόλις ἐστὶν ὁ βασιλεύς , ἐν δὲ τοῖς δημοκρατουμένοις ὁ δῆμος καὶ ἐν τοῖς ὀλιγαρχουμένοις οἱ εὔποροι καὶ <ἐν> τοῖς ἀριστοκρατουμένοις οἱ ἄριστοι ὁ τύραννος δὲ ἐν τοῖς τυραννουμένοις , οὕτω καὶ κυρίως ἄνθρωπός ἐστι τὸ πεφυκὸς ἐν ἡμῖν μέρος ἄρχειν τῆς ψυχῆς , ὅπερ ἐστὶ τὸ λογιζόμενον ἡμῶν καὶ φρονοῦν · καὶ φίλαυτος δὴ κυρίως ἐστίν , ὡς εἴρηται , ὁ τοῦτο φιλῶν καὶ τούτῳ χαριζόμενος , τουτέστι τὰ τούτῳ ἀρέσκοντα πράττων καὶ ποιῶν . καὶ ἐγκρατῆ δὲ καὶ ἀκρατῆ ἄνθρωπον λέγομεν , οὗ ὁ νοῦς ἄρχει καὶ κρατεῖ τῆς ἐπιθυμίας , ἢ οὗ ὁ νοῦς ἄρχεται ὑπ’ αὐτῆς καὶ κρατεῖται , ὡς τούτων ἑκάστου ὄντος . ὁ νοῦς γὰρ τοῦ Σωκράτους ἐστὶν ὁ κυρίως Σωκράτης , ὁμοίως καὶ ὁ τοῦ Πλάτωνος Πλάτων καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων ὡσαύτως . καὶ πεπραχέναι λέγομεν τόνδε τὸν ἄνθρωπον τήνδε τὴν πρᾶξιν ὅταν μετὰ λόγου πράξῃ , ὅταν δὲ μὴ τοὐ λόγου κρίναντος πράξῃ , οὔ φαμεν τὸν ἄνθρωπον πεπραχέναι ἀλλὰ τὸν θυμὸν ἢ τὴν ἐπιθυμίαν . ταῦτα εἰπὼν συμπεραίνεται λέγων · ὅτι μὲν οὖν ὁ νοῦς ἐστιν ἄνθρωπος τούτου γάρ ἐστι δηλωτικὸν τὸ τοῦθ’ ἕκαστός ἐστι μάλιστα ) οὐκ ἄδηλον , καὶ ὅτι ὁ ἐπιεικὴς ἤτοι σπουδαῖος τοῦτο μάλιστα ἀγαπᾷ . τὸν γὰρ θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἐπὶ τοσοῦτον ἀγαπᾷ καὶ περιέπει , ἐφ’ ὅσον συντελεῖ εἰς τὴν τοῦ σώματος σωτηρίαν , οὐδὲ τοῦτο ἄδηλον τοῖς κατὰ φύσιν ζῶσι . διὸ καὶ φίλαυτος ἄν κυρίως ῥηθείη ἕτερος τοῦ ὀνειδιζομένου φιλαύτου ὢν καὶ τοσοῦτον διαφέρων ὅσον καὶ ὁ κατὰ λόγον ζῶν διαφέρει τοῦ ἐμπαθῶς ζῶντος . ὅτι δὲ κατὰ λόγον ὁ τοιοῦτος ζῇ , δῆλον . ἀεὶ γὰρ ὀρέγεται ἢ τοῦ ἀληθῶς καλοῦ ἢ τοῦ δο - κοῦντος συμφέρειν . ὃ γὰρ δοκεῖ συμφέρον πρὸς τὰ κάλλιστα , κἄν μὴ κατ’ ἀλήθειάν ἐστι καλόν , ὀρέγεται αὐτοῦ . οὐ γὰρ πᾶν τὸ δοκοῦν συμφέρειν ἤδη καὶ καλόν ἐστιν ἀπλῶς ἀλλὰ τότε καὶ ἐφ’ ὅσον συντελεῖ πρὸς τὰ κάλλιστα . Τοὺς μὲν περὶ τὰς καλὰς πράξεις διαφερόντως σπου - 157r δάζοντας πάντες ἀποδέχονται . Τίνος ἕνεκεν τοὺς ὄντως φιλαύτους οὐκ ὀνειδίζομεν ἀλλ’ ἀποδεχόμεθα , διὰ τούτων λέγει , δυνάμει λέγων τοὺς τοιούτους , οὐχ ἀπλῶς ὡς φιλαύτους 5 ἀποδεχόμεθα , ἀλλ’ ὡς περὶ τὰς καλὰς πράξεις σπουδάζοντας τιμῶμεν καὶ ἐπαινοῦμεν . τοῦτο εἰπὼν δι’ ὧν ἐξῆς ἐπιφέρει ὁποῖος ἦν τὴν ζωὴν καὶ οἷον ἔρωτα ἁπάσης ἀρετῆς εἶχεν ὁ πανάριστος οὑτοσὶ φιλόσοφος δεικνύων , λέγει πάντων δ’ ἁμιλλωμένων πρὸς τὸ καλόν , τουτέστι πάντων δὲ σπευδόντων καὶ ἀγωνιζομένων · ἁμιλλᾶσθαι γὰρ τὸ ἀγωνίζεσθαί ἐστι · πάντων οὖν ἀγωνιζομένων καὶ μοχθούντων νικᾶν ἀλλήλους περὶ <τὴν> καλλίστων ἐργασίαν καὶ τὰς ἀρίστας τῶν πράξεων καὶ διατεινομένων , ἤιοι ἐπειγομένων καὶ σπουδαζόντων , τὰ κατ’ ἀρετὴν ἐνεργεῖν κοινῇ τε καὶ πᾶσιν ὑπῆρχεν ἄν τὰ δέοντα καὶ μέγιστα τῶν ἀγαθῶν καὶ χωρὶς ἑκάστῳ καὶ οὐδὲν ἄν ἡμῖν κακὸν ἐπολιτεύετο . λέγει δὲ μέγιστα τῶν ἀλαθῶν τὰς ἀρετὰς καὶ τὰς ἐπιστήμας καὶ τὰς σπουδαιοτάτας τῶν τεχνῶν . καὶ ἔστι τὸ λεγόμενον ὅμοιον εὐχῇ , ὡς εἰ καὶ οὕτως εἶπεν · εἴθε πάντες περὶ τὴν τῶν καλλίστων κτῆσιν ἔσπευδον καὶ πρὸς τὴν τὰς ἀρετὰς καὶ ἐπιστήμας φέρουσαν ἔτρεχον . εἰ γὰρ οὕτως εἴχομεν , ἐκποδὼν ἂν ἦν ἅπαν φαῦλον καὶ ψυχῆς κακωτικὸν καὶ ἐν πᾶσι καὶ κοινῇ καὶ ἰδίως ἑκάστῳ παρῆν ἂν τὰ κάλλιστα . καὶ δῆλον κἀκ τούτων ἐστὶν ὅτι δεῖ τὸν ἀγαθὸν φίλαυτον εἶναι . εἰ γὰρ ὁ ἀληθινὸς φίλος βούλεται τὰ ἀγαθὰ ᾧ φίλος ἐστὶ καὶ πάντα πράττει καὶ ποιεῖ ὅπως προσέσται τῷ φίλῳ τὰ κάλλιστα , καὶ ὁ ἀγαθὸς δηλαδὴ ἑαυτὸν φιλῶν πράξει ἐκεῖνα , δι’ ὧν ἔσται ἑαυτῷ τὰ καλά , καὶ πράξει ἑαυτοῦ ἕνεκα , καὶ πράττων αὐτὸς ὀνήσεται καὶ τοὺς ἄλλους ὠφελήσει . τὸν δὲ μοχθηρὸν οὐ δεῖ φίλαυτον εἶναι . ὑπολαμ - βάνων γὰρ ὁ μοχθηρὸς ἑαυτὸν εἶναι οὐ τὸν ἐν ἡμῖν νοῦν ἀλλὰ τὸ σῶμα τοῦτο καὶ τὴν σὺν αὐτῷ φθειρομένην ἀλόγιστον ζωήν <θεραπεύει> , οἰόμενος δὲ διὰ ταύτην τὴν ἡμαρτημένην ὑπόληψιν οἰκειότατον ἀγαθὸν ἀνθρώπῳ εἶναι τρυφὴν καὶ πᾶσαν σωματικὴν ἡδονήν , ταῦτα διώξει καὶ αἱρήσεται ὥστε καὶ ἔστι διὰ τοῦτο ἄδικος καὶ πλεονέκτης . πόθεν γὰρ ἄν εὐποροίη πληροῦν τετρημένον πίθον , μὴ ἀδικῶν καὶ ἁρπάζων ; ἀδικῶν δὲ βλάψει καὶ ἑαυτὸν καὶ τοὺς πέλας . πράξει γὰρ ἐξ ἀνάγκης ἃ οἴεται εἶναι κάλλιστα καὶ κάκιστα ὄντα . πᾶς γὰρ ὃ δοκεῖ κάλλιστον εἶναι σπεύδει πράττειν · δοκεῖ δ’ αὐτῷ κάλλισα τὰ χείριστα · πράξει ἄρα τὰ χείριστα . δέον οὖν , φησίν , ἄλλα πράττειν , τὰ ὠφέλιμα δηλονότι τῷ ἀληθινῷ ἀνθρώπῳ , ἄλλα πράττει ἀγνοῶν διὰ τὴν μοχθηρίαν τὸν ὄντως ἄνθρωπον . ὁ δ’ ἐπιεικὴς κατὰ νοῦν ζῶν ἃ δεῖ κατ’ ἀλήθειν πράττειν ἐκεῖνα καὶ πράττει . πᾶς γὰρ νοῦς αὐτοφυῶς μὴ πηρωθεὶς ὑφ’ ἡδονῆς ἢ νόσου αἱρεῖται καὶ διώκει τὸ βέλτιστον καὶ συμφέρον ἑαυτῷ . δῆλον δὲ τοῦτο καὶ ἀπὸ τῶν ἀλόγων ζῴων . ἔστι γάρ τις ἅπασι τούτοις ἔλλαμψίς τις ] νοῦ , ὡς αὐτὸς ὁ Ἀριστοτέλης ἀλλαχοῦ λέγει τοῖς μὲν μᾶλλον , τοῖς δὲ ἧττον , δι’ ἣν ἔλλαμψιν αὐτοφυῶς ζητεῖ καὶ εὑρίσκει τὰ ὠφελοῦντα . νοσήσας γὰρ τοὺς ὀφθαλμοὺς ὁ ὄφις ἐπὶ τὰ μάραθρα τρίβει , καὶ ἡ ἄρκτος πυρέξασα τοὺς μύρμηκας ἐσθίει καὶ ἰᾶται , καὶ ὁ ἀράχνης τὰ ἀράχνια ὑφαίνει πρὸς θήραν τῶν μυιῶν , καὶ ἡ χελιδὼν τὴν καλιὰν ἡμικύκλιον περιπήγνυσιν , ὡς πολυχωρητότερον τὸ τοιοῦτον σχῆμα , καὶ ὁ μύρμηξ τὸν σῖτον ἐν τοῖς ἑαυτοῦ λαβυρίνθοις ἀποθησαυρισθέντα διαιρεῖ , ὅπως μὴ βλαστήσῃ . τί δεῖ πολλὰ γράφειν ; πλήρεις τοιούτων αἱ περὶ ζῴων Ἀριστο - τέλους πραγματεῖαι καὶ ἐξ ἐκείνων ὁ βουλόμενος λαμβανέτω τὰς πίστεις τοῦ πάντα νοῦν αἱρεῖσθαι τὸ βέλτιστον ἑαυτῷ . ὥστε καὶ ὁ ἐπιεικής , ἐπειδὴ πειθαρχεῖ τῷ νῷ , ἀποσείεται δὲ τὰς ἀλόγους ὀρέξεις , τὰ βέλτιστα καὶ ἑαυτῷ καὶ τοῖς πέλας αἱρήσεται καὶ πράξει . Ἀληθὲς δὲ τὸ περὶ τοῦ σπουδαίου καὶ τὸ τῶν φίλων ἕνεκα πολλὰ πράττειν . Οὐ πάντα πράξει ἕνεκα τοῦ φίλου , οἷον ὅσα ἐκείνῳ αἰσχύνην προξενεῖ ἢ ζημίαν ψυχῆς ἀλλ’ ὅσα εἰς τιμὴν καὶ ὠφέλειαν τοὐ ἀληθινοῦ ἀνθρώ - που τείνει . εὐλόγως οὖν οὐκ εἶπεν ὅτι πάντα πράξει ἀλλ’ ὅτι πολλά . ἐπειδὴ γὰρ πολλὰ τὰ καλὰ καὶ συμφέροντα ἑαυτοῦ ἕνεκα πράττει , ὁ δὲ φίλος αὐτοῦ ἄλλος αὐτός ἐστι , καὶ τοῦ φίλου ἕνεκα πολλὰ πράξει . καὶ ἐπεὶ ὅλος ταῖς ἀρεταῖς κατακώχιμός ἐστι , καὶ κεκοσμημένος καὶ νοερῶς διαζῇ . πᾶς δὲ νοῦς , ὡς εἴρηται , τὰ βέλτιστα αἱρεῖται ἐν τούτῳ γὰρ · αὐτοῦ τοῦ νοῦ τὸ εἶναι καὶ τοῦτό ἐστιν , ὡς εἰπεῖν , ἡ φύσις αὐτο,ῦ τὰ βέλτιστα καὶ συμφέροντα ἑαυτῷ αἱρεῖσθαι ) , ἐπεὶ οὖν τοιοῦτός ἐστιν ὁ σπουδαῖος , καὶ τῆς πατρίδος ἕνεκα πολλὰ πράξει , κἂν δέῃ ὑπεραποθνήσκειν , ἀποθανεῖται καὶ χρήματα προήσεται ὑπὲρ τῆς τῶν πολιτῶν σωτηρίας καὶ πάντα τὰ περιμάχητα τῶν ἀγαθῶν οἷον τιμὰς κτήματα περιποιούμενος ἑαυτῷ τὸ καλόν · τοῦτο δέ ἐστιν ἡ ἀπὸ τῶν σπουδαίων τιμὴ καὶ ἡ ἀπὸ τοῦ δημιουργοῦ ἡμῶν θεοῦ ἀμοιβή . βούλεται γὰρ ὁ σπουδαῖος καὶ πᾶς εὐφρονῶν ὀλίγον χρόνον ἡσθῆναι σφόδρα τὴν ἀληθεστάτην ἡδονὴν ἢ πολὺν ἠρέμα καὶ κατὰ βραχύ . ὅτι μὲν γὰρ ταῖς κατ’ ἀρετὴν πράξεσιν ἕπονται ἡδοναὶ δῆλον καὶ εἴρηται πολλάκις , εἴ που ἀρετή ἐστιν ἕξις ἐν μεσότητι τῇ πρὸς ἡμᾶς κατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον μεθ’ ἡδονῆς ἢ οὐκ ἄνευ ἡδονῆς . ὅτι δὲ καὶ ταῖς μεγάλαις πράξεσιν ἡδοναὶ μεγάλαι ἕπονται , καὶ τοῦτο ἴσμεν . εἰ δὲ τοῦθ’ οὕτως ἔχει , δῆλον καὶ ὅτι ὁ κατὰ βραχὺ τὰ καλὰ πράττων καὶ κατ’ ὀλίγον εἰ τύχοι ἀναλίσκων χρήματα περὶ αὐτὰ πολὺν μὲν χρόνον ἥδεται , κατὰ βραχὺ δὲ καὶ ἠρέμα , ὁ δὲ τάχιον πράττων ἢ καὶ ἀθρόον ἀναλίσκων ὀλίγον μὲν χρόνον , σφόδρα δὲ ἥδεται . ἔοικε γὰρ ὁ σπουδαῖος σφόδρα διψῶντι καὶ ἀθρόον πίνοντι ψυχροῦ , ὁ δὲ λοιπὸς τῷ κτὰ βραχὺ ἐπιρροφοῦντι . αἱρεῖται οὗν ὁ σπουδαῖος τὸ σφόδρα ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ ἡσθῆναι ἢ ἠρέμα ἐν πολλῷ . καὶ βιῶσαι ἕνα χρόνον καλῶς ἐν τῷ ὑπεραποθνήσκειν τῆς πατρίδος , ἢ πολλοὺς τυχόντως , ἤτοι ἀκλεῶς καὶ δίχα τινὸς τιμῆς . καὶ μίαν πρᾶξιν αἱρεῖται πρᾶξαι καλὴν καὶ μεγάλην , ἥτις ἐστὶ τὸ κινδυνεῦσαι ὑπὲρ τῆς πατρίδος ἢ φίλων ἢ τὸ πάντα τὰ χρήματα καὶ κτήματα προέσθαι χάριν τινὸς μεγάλου καλοῦ ἢ πολλὰς καὶ μικρὰς πράξεις διαπερᾶναι . εἰπὼν δὲ ὅτι αἱρεῖται μίαν μεγάλην πρᾶξιν καὶ καλήν , τίς ἐστιν ἡ μεγάλη καὶ καλὴ πρᾶξις σαφηνίζων ἐπήγαγε τοῖς δ’ ὑπεραποθνήσκουσιν ἴσως τοῦτο συμβαίνει , ἴσον λέγων τῷ οἱ τὰς μεγάλας πράξεις καὶ καλὰς πράττοντες , εἰσὶν ὑπεραποθνήσκοντες πατρίδος καὶ φίλων . τὸ δ’ ἴσως πρόσκειται διὰ τοὺς πολλοὺς καὶ φαύλους . τοῖς γὰρ τοιούτοις οὐ δοκεῖ μέγα τι τὸ ὑπερκινδυ - νεύειν , ὅτι μηδὲ ἴσασι τίνα εἰσὶ τὰ κυρίως καλά . Αἱροῦνται δὴ μέγα καλὸν ἑαυτοῖς . | Οἱ ὑπεραποθνήσκοντες , φησίν , αἱροῦνται μέγα ἀγαθὸν αὑτοῖς , τοῦτο δ’ ἐστὶν ὅπερ αἱροῦντι ἀγαθὸν καὶ προτίθενται τῆς ζωῆς καὶ προτιμῶσι τὸ τιμᾶσθαι διὰ παντὸς ὑπὸ τῆς πόλεως εἰκόσι καὶ ἀνδριᾶσι καὶ μνήμαις καὶ θυσίαις καὶ τοῖς τοιούτοις . ἀλλὰ καὶ χρήματα προίενται , ὅπως πλείονα λήψοιντο οἱ φίλοι . εἰ γάρ ἐστιν ἡ πόλις τιμοκρατουμένη , οὐ φείσεται χρημάτων ἀλλὰ δοίη ἄν τὴν ὡρισμένην καὶ κειμένην τιμὴν τῆς ἀρχῆς , ὅπως ὁ φίλος λάβῃ τὴν τοιάνδε ἀρχήν , οἷον εἰ ἐν τῇ πόλει ἐστὶν ἡ πολιαρχία ἢ ἡ συμπονία ὠνηταί , δοίη ἄν τὴν τιμὴν δυνάμενος δηλονότι ὅση ἄν εἴη , ἵνα πολιαρχήσῃ ἢ συμπονήσῃ ὁ φίλος αὐτοῦ καὶ λάβῃ ἐξ αὐτῆς καὶ ἐπικτήσηται πλείονα ὧν ἔχει καὶ εὐπορεῖ . καὶ τῷ μὲν αὐτοῦ φίλῳ γίνεται χρήματα ἢ ἀρχὴ ἢ ὁτιδηποτοῦν ἄλλο , αὐτῷ δὲ γίνεται τὸ καλόν , οἷον τιμὴ καὶ κῦδος καὶ ἔπαινος πρὸς ἁπάντων ὥστε τὸ μεῖζον ἀγαθὸν ἑαυτῷ νέμει . μείζων γὰρ ἡ τιμὴ καὶ ἡ εὔκλεια χρημάτων τοῖς ὀρθῶς λογιζομένοις ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς τιμαῖς , φησί , καὶ ταῖς ἀρχαῖς ὁ αὐτὸς τρόπος . προήσεται γὰρ καὶ ταύτας τῷ φίλῳ καὶ αἱρήσεται τὸν φίλον προιέναι ταύτας τῷ φίλῳ . ταῦτα δὲ ποιῶν εἰκότως δοκεῖ σπουδαῖος εἶναι . τοῦ σπουδαίου γὰρ τὸ ἀντὶ πάντων αἱρεῖσθαι τὰ καλά . οὗτος δὲ αἱρεῖται τὰ καλά , οὗτος ἄρα σπουδαῖος . πάντα γάρ , ὡς εἴρηται , πράττει τὰ καλά καὶ ἔτι οἴεται κάλλιον εἶναι παραχωρῆσαι τῷ φίλῳ τῆς ἀρχῆς του αὐτὸν ἄρχειν . τούτοις ἐπάγει οὕτω μὲν οὖν φίλαυτον εἶναι δεῖ νέμοντα ἑαυτῷ πλέον τοῦ καλοῦ . τὸ γὰρ νέμειν ἑαυτῷ πλέον ἐν χρήμασι καὶ τιμαῖς οὐ φιλαυτία , ὡς τοῖς πολλοῖς δοκεῖ , ἀλλὰ πλεονεξία ἐστίν . Ἀμφισβητεῖται δὲ καὶ περὶ τὸν εὐδαίμονα , εἰ δεήσεται φίλων ἢ μή . Ἐζητεῖτο τότε πότερον χρῄζει φίλων ὁ εὐδαίμων ἢ οὔ · καὶ τοῖς μὲν ἐδόκει τοῖς δ’ οὔ · καὶ οἷς οὐκ ἐδόκει , ἐλέγετο ταῦτα . ὁ δεόμενος φίλου , ἵνα πορίζηται παρ’ αὐτοῦ ὧν χρῄζει καὶ ἐνδεής ἐστι καὶ μὴ δύναται αὐτὸς δι’ ἑαυτοῦ πορίσασθαι . ὁ εὐδαίμων αὐτάρκης καὶ ἀνενδεής ἐστιν · οὐ γὰρ ἂν ἦν μακάριος , εἴ τινος ἐδεῖτο · ὥστε οὐδὲ φίλων χρή . καὶ εἴη ἂν ἡ συναγωγὴ τοῦ λόγου ἐν δευτέρῳ σχήματι τοιαύτη · ὁ εὐδαίμων ἀνενδεής ἐστιν , ὁ δεόμενος φίλων οὐκ ἔστιν ἀνενδεής · ὁ εὐδαίμων ἄρα οὐ δεῖται φίλων . ἢ καὶ ἐν πρώτῳ σχήματι οὕτως · ὁ εὐδαίμων ἀνενδεής ἐστιν , οἱ ἀνενδεεῖς οὐ δέονται φίλων · ὁ εὐδαίμων ἄρα οὐ δεῖται φίλων . ἡ μὲν οὖν τῶν λόγων διάνοια τοιαύτη . τὸ δ’ “ ὅταν δ’ ὁ δαίμων εὖ διδῷ , τί δεῖ φίλων ” , ἔστιν ἐκ τοῦ ’Oρέστου τοῦ Εὐριπίδου . λέγει δὲ τοῦτο ὁ Ὀρέστης πρὸς τὸν Μενέλαον παρακαλῶν αὐτὸν εἰς βοήθειαν . δαίμονα λέγει αὐτὸς τὸ θεῖον . ὅταν γὰρ τὸ θεῖον βοηθῇ καὶ πάντα τὰ καλὰ χορηγῇ , χρεία φίλων οὐκ ἔστιν . ἃ μὲν οὗν λέγουσιν οἷς δοκεῖ μὴ δεῖσθαι τὸν εὐδ,αίμονα φίλων , ταῦτά ἐστιν . οἷς δὲ δοκεῖ δεῖσθαι , ὧν εἷς ἐστι καὶ μάλιστα ὁ Ἀριστοτέλης , ἄτοπα ταῦτα δοκεῖ . εἰ γὰρ ὁ εὐδαίμων , φήσειεν ἄν ὁ Ἀριστέλης , ἐστὶν ὁ ἔχων πάντα τὰ καλά , τὸ δὲ μέγιστον τῶν καλῶν ὁ φίλοςἐστίν , εἴπερ ἀποστερήσομεν αὐτὸν φίλου , πῶς ἔσται εὐδαίμων ; πῶς γὰρ ἂν εὐδαίμων εἴη ὁ τὸ μέγιστον τῶν καλῶν μὴ ἔχων ; πάντων γὰρ τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν μεῖζον ἀγαθὸν ὁ φίλος ἐστίν , οἷον πλούτου χρημάτων κτημάτων . Εἰ δὲ φίλου μᾶλλόν ἐστι τὸ εὖ ποιεῖν ἢ πάσχειν , 158r καὶ ἔστι τοῦ ἀγαθοῦ καὶ τῆς ἀρετῆς τὸ εὐεργετεῖν . Διὰ τούτων ὅτι δεῖται φίλων ὁ εὐδαίμων κατασκευάζει · ἔστι δ’ ὃ λέγει τοιοῦτον · εἰ τοῦ ἀγαθοῦ καὶ σπουδαίου ἐστὶ τὸ εὖ ποιεῖν καὶ εὐεργετεῖν ( τῷ γὰρ σπουδαίῳ ᾗ σπουδαίῳ τὸ εἶναι ἐν τῷ εὖ δρᾶν ἐστι οὐκ ἐν τῷ πάσχειν · τὸ γὰρ εὖ πάσχειν καὶ οἱ φαυλότατοι αἱροῦνται , ἔστι δὲ καὶ κάλλιον εὖ ποιεῖν φίλους ὀθνείων ) , δεήσεται φίλων ὁ εὐδαίμων , ἵν’ ἔχῃ οὓς εὖ ποιήσῃ , ἐπεὶ σπουδαῖός ἐστιν , ὥστε καὶ τοὺς ὀθνείους . καλὸν γὰρ καὶ τοὺς τοιούτους εὐεργετεῖν , ἀλλὰ δεῖ καὶ τὰ καλλίονα πράττειν . κάλλιον δὲ τὸ εὖ ποιεῖν φίλους ὀθνείων . φίλων ἄρα δεῖται ὁ εὐδαίμων , ἐπεὶ καὶ εὐδαιμονοῦντες καὶ ἀτυχοῦντες καὶ κακοδαιμονοῦντες δεόμεθα φίλων , εὐτυχοῦντες μὲν ἵν’ εὖ ποιῶμεν , ἀτυ - χοῦντες δὲ ἵνα τυγχάνωμεν ἐπικουρίας , εἰκότως ἐζητεῖτο πότερον ἐν εὐτυχίαις μᾶλλον δεῖ φίλων ἢ ἐν ἀτυχίαις . καὶ δῆλον ὅτι ἐπίσης ἐν ἀμφοτέραις ἢ εἴπερ , μᾶλλον ἐν δυστυχίαις . ἄτοπον δ’ ἴσως καὶ τὸ μονώτην ποιεῖν τὸν μακάριον . τὸ ἴσως πρόσκειται διὰ τὸν εὐδαίμονα περὶ οὗ μέλλει λέγειν ἐν τῷ ἐφεξῆς βιβλίῳ . ἐν μὲν γὰρ τῷ παρόντι βιβλίῳ I ὄντι τῆς παρούσης πραγματείας , περὶ τοῦ πολιτικοῦ εὐδαίμονος διαλέγεται , ἐν δὲ τῷ ἑξῆς περὶ τοῦ σχολῇ καὶ θεωρίᾳ τῆς τῶν ὄντων φύσεως συζῶντος τὸν λόγον ποιήσεται , ὃς εἴτε δεῖται φίλων εἴτε μή , ἐκεῖσε γενόμενοι γνωρίσομεν ἐξ ὧν αὐτὸς περὶ τοῦ τοιούτου εὐδαίμονος λέγει . ἃ δὲ νῦν λέγει περὶ τοῦ πολιτικοῦ εὐδαίμονος , ὡς χρῄζοντος φίλων διὰ τῶν προκειμένων ῥήσεων ταῦτ’ ἄν εἴη . ἄτοπ’ ὄν φησι καὶ τὸ μονώτην καὶ ἔρημον φίλων καὶ παντὸς ἄλλου ποιεῖν τὸν μακάριον . εἰ γὰρ μὴ φίλον ἕξει , σχολῇ τῶν ἄλλων τινά . μετὰ τίνος γὰρ τῶν ἄλλων ἀνομοίων ὄντων ἡδέως συνδιημερεύσει καὶ συνομιλήσει ; ἧλιξ γὰρ ἥλικα τέρπει καὶ ὁ ὅμοιος τὸν ὅμοιον . ὁ μὲν γὰρ θεωρίᾳ τῶν ὄντων σχολάζων καὶ μηδέν λόγον ποιούμενος τοῦ ζῴου ἡμῶν , εἰ μὴ πᾶσα ἀνάγκη , ὁ τοιοῦτος ἔστω μονώτης . τὸν δὲ πολιτικὸν εὐδαίμονα , ᾧ πάντα πρόσεστι τὰ ἀγαθά , πῶς ἐνδέχεται μονώτην εἶναι ; καὶ μάλιστα ὅτι πολι - τικὸν ζῷον ὁ ἄνθρωπος καὶ συζῆν πεφυκώς , ὁ δ’ εὐδαίμων ἄνθρωπος δεήσεται φίλων μεθ’ ὧν συζήσεται . ἔχει γὰρ τὰ φύσει ἀγαθὰ καὶ κρείττω μετὰ φαῶν καὶ ἐπιεικῶν ἤτοι ὁμοίων αὐτῷ ἢ μετὰ ὀθνείων καὶ κατὰ τὰ ἐπιτηδεύματα ἀλλοτρίων συνημερεύειν · ἀηδῶς γὰρ τούτοις συνέσται . δεῖ ἄρα τῷ εὐδαίμονι φίλων . Τί οὖν λέγουσιν οἱ πρῶτοι , καὶ πῇ ἀληθεύουσιν ; Τὸ μὴ μοναχῶς , πολλαχῶς δὲ τὴν φιλίαν λέγεσθαι , γέγονεν αἴτιον τοῦ λέγειν μὴ δεῖσθαι τὸν εὐδαίμονα φίλων . εἰσὶ γὰρ τῶν φιλιῶν , ὡς ἐν τῷ πρὸ τούτου βιβλίῳ μεμαθήκαμεν , αἱ μὲν διὰ τὸ χρήσιμον οἷαι αἱ τῶν ἀγοραίων καὶ πρὸς ἀλλήλους ἀντικαταλλαττομένων , αἱ δὲ διὰ τὸ ἡδύ τοιαῦται δ’ αἱ τῶν εὐτραπέλων καὶ τῶν ἐρωμένων ) , αἱ δὲ διὰ τὸ καλὸν καὶ τὸ ἦθος , οἷαί εἰσιν αἱ τῶν σπουδαίων . διὰ οὖν τὸ τοὺς πολλοὺς μᾶλλον οἴεσθαι φίλους εἶναι τοὺς χρησίμους ἀλλ’ οὐ τοὺς σπουδαίους ἔδοξε μὴ φίλων δεῖσθαι τὸν εὐδαίμονα . καὶ καλῶς ἀπεφήναντο . τῶν γὰρ χρησίμων οὐ δεῖται · ἀνενδεὴς γάρ ἐστιν · ἔχει γὰρ ἐπεὶ εὐδαίμων ἐστὶ πάντα τὰ ἀγαθά · ἀλλ’ οὐδὲ τῶν διὰ τὸ ἡδὺ δεῖται φίλων , κἄν ἴσως ποτὲ διὰ νόσον ἢ τοιοῦτό τι δεήσεται , ἐπὶ μικρὸν δεήσεται . ἡδὺς γὰρ ὢν ὁ βίος αὐτοῦ ἡ γὰρ εὐδαιμονία μεθ’ ἡδονῆς ἢ οὐκ ἄνευ ἡδονῆς , ὡς πολλάκις εἴρηται καὶ δέδεικται οὖσα ) , οὐδὲν δεῖται τῆς ἐπεισάκτου καὶ ἔξωθεν τῶν εὐτραπέλων ἡδονῆς . τῶν οὖν τοιούτων μὴ δεόμενος φίλων , δοκεῖ μηδ’ ὅλως χρῄζειν φίλων . ὅ , φησίν , οὐκ ἔστιν ἀληθές . οὐ λέγει δὲ ὅτι οὐκ ἔστιν ἀληθὲς τὸ μὴ δεῖσθαι τῶν διὰ τὸ ἡδὺ ἢ τὸ χρήσιμον φίλων . παντὸς γὰρ ἄλλου μᾶλλον ἀληθές ἐστι τὸ μὴ δεῖσθαι τῶν χρησίμων ἢ τῶν ἡδονὰς ποριζόντων φίλων · ἀλλ’ ἔστιν ὃ λέγει διὰ τοῦ ὅπερ οὐκ ἔστιν ἀληθὲς τοιοῦτον · τὸ λέγειν , ὅτι ἐπεὶ οὐ χρῄζει ὁ εὐδαίμων τῶν διὰ τὸ ἡδὺ φίλων οὐδ’ ὅλως δεῖται φίλων , οὐκ ἔστιν <ἀληθές> · ἐκείνων μὲν γὰρ τῶν φίλων οὐ δεῖται , τῶν δὲ σπουδαίων , οἳ καὶ ἀληθῶς φίλοι εἰσί , καὶ πάνυ δεῖται . Ἐν ἀρχῇ μὲν εἴρηται , ὅτι ἡ εὐδαιμονία ἐνέργειά 25 ἐστιν . ἡ δ’ ἐνέργεια δῆλον ὅτι γίνεται . Ὅτι φίλων δεῖται ὁ εὐδαίμων τῶν σπουδαίων καὶ ὁμοίων αὐτῷ , καὶ διὰ τούτων δείκνυσι . πάνυ δὲ ἀσαφῶς καὶ περινενοημένως τὰ προκείμενα ἀπαγγέλλει . ἔστι δ’ ὁ λόγος δι’ οὗ κατασκευάζει , ὅτι δεῖται τῶν σπουδαίων φίλων , ἐπεὶ καὶ συνδιάγειν καὶ συνδιημερεύειν μετ’ αὐτῶν , μετ’ ἄλλου δ’ οὐδενὸς δύναται , ὁ τοιοῦτος . λαμβάνει τὰ ἐν τῷ πρώ - τῳ βιβλίῳ τῆς παρούσης πραγματείας περὶ τῆς εὐδαιμονίας εἰρημένα , ὅτι ἡ εὐδαιμονία ἐνέργειά ἐστιν . εἶπε γὰρ ἐκεῖ ὅτι ἡ εὐδαιμονία ἐστὶ ψυχῆς ἐνέργεια κατ’ ἀρετὴν ἐν βίῳ τελείῳ μεθ’ ἡδονῆς , ἢ οὐκ ἄνευ ἡδονῆς . καὶ τοῦτο λαβὼν ἐπάγει · ἐπεὶ ἐνέργειά ἐστιν ἀλλ’ οὐχ ἕξις τις ἀργή , ὥσπερ ἡ τῶν καθευδόντων ἰατρῶν ἢ ἔν τινι φρουρᾷ κεκλεισμένων καὶ μηδέν τι διαπραττόντων τῷ γὰρ ἐνεργεῖν καὶ μὴ ἐνεργεῖν διαφέρει ὁ σπουδαῖος καὶ ὁ εὐδαίμων · τῷ μὲν γὰρ ὑποκειμένῳ ὁ αὐτός ἐστιν ὁ πολιτικὸς σπουδαῖος καὶ ὁ εὐδαίμων τῷ ἐνεργεῖν ὥστε ἡ εὐδαιμονία ἐνέργειά ἐστιν , εἰ δὲ ἐνέργεια , δῆλον ὡς οὐκ ἔστιν ὅλον τι καὶ ὑφεστηκός , ὡς οἰκία ἢ ἱμάτιον ἢ ἐγὼ ἢ σύ , ἀλλὰ γίνεται ὥσπερ καὶ ἡ κίνησις · οὐδὲ γὰρ ἡ κίνησίς ἐστιν ὁμοῦ ξύμπασα ἀλλὰ τὸ μὲν αὐτῆς γέγονε , τὸ δὲ ἔστι , τὸ δὲ μέλλει γενέσθαι ) · οὐκ ἔστιν οὖν ἡ εὐδαιμονία ὅλον τι , ἐνέργεια οὖσα , ἀλλ’ οἷον ἡ κίνησις καὶ ὅρασις · τοιαύτη δὲ οὖσα δῆλον ὅτι τὸ εἶναι αὐτῆς καὶ ἡ οὐσία αὐτῆς εὐζωία τίς ἐστι καὶ εὐπραξία , ὥστε καὶ τοῦ εὐδαίμονος τὸ εἶναι , οὐχ ᾗ ἄνθρωπος ἀλλ’ ᾗ εὐδαίμων , ἐστὶ τὸ ζῆν εὐδαιμόνως , ἤτοι τὸ πράττειν καὶ ἐνεργεῖν τὰ ἀγαθὰ καὶ σπου - δαῖα . τοῦ γὰρ ἀγαθοῦ ἐστι τὸ πράττειν τὰς καλὰς πράξεις καὶ βούλεσθαι βλέπειν τοὺς πράττοντας καὶ ὅπως πράττουσιν αὐτάς . ἐπεὶ τοίνυν τὸ εὐδαιμονεῖν ἐστιν ἐν τῷ πράττειν καὶ θεωρεῖν καὶ τὰς πράξεις καὶ τοὺς πραττοντας , οἱ δ’ ἄνθρωποι πεφύκασι μᾶλλον τοὺς πέλας ὁρᾶν καὶ τὰς ἐκείνων πράξεις ἢ ἑαυτοὺς καὶ τὰ ἑαυτῶν , χρεία διὰ τοῦτο τῷ εὐδαίμονι φίλων , ὅπως ὁρῶν τὰς τοῦ φίλου πράξεις καὶ τὸν φίλον ὁρᾷ καὶ ἑαυτὸν καὶ τἀς ἑαυτοῦ πράξεις βλέπων ἥδεται . τοῦ σπουδαίου γὰρ τὸ χαίρειν τῶ ὁρᾶν τὰ ἀγαθά , καὶ ἡδόμενος μᾶλλον πράττει . ἀλλὰ πῶς ὁρῶν τὸν φίλον καὶ τὰς τοῦ φίλου πράξεις καὶ ἑαυτὸν καὶ τὰς ἑαυτοῦ ὁρᾷ ; ἢ ὅτι ὁ σπουδαῖος φίλος ἄλλος αὐτός ἐστιν ὁ φιλούμενος καὶ ὅτι οἱ σπουδαῖοι φίλοι τὰ αὐτὰ πράττουσι . μία γάρ ἐστι τρόπον τινὰ ἐν δυσὶ σώμασι ψυχή . εἰ τοίνυν ὁρᾷ τὰς κλὰς πράξεις ὁ σπουδαῖος , τοσοῦτον μᾶλλον ἐπείγεται πράττειν αὐτάς , ὁρῶμεν δὲ μᾶλλον τὰς τῶν πέλας ἢ τὰς οἰκείας , δεήσεται φίλων ὁ εὐδαίμων , ἵν’ ὁρῶν τὰς τοῦ φίλου πράξεις τὰς αὐτὰς οὔσας ταῖς αὑτοῦ ἔτι μᾶλλον πράξῃ . αἱ γὰρ τῶν σπουδαίων πράξεις καὶ μάλιστα τῶν σπουδαίων φίλων ἀνακινοῦσι καὶ διεγείρουσι τοὺς ὁρῶντας εἰς αὐτοὺς σπουδαίους πρὸς τὸ πράττειν τὰ αὐτὰ ἐκείνοις . αὐτοκίνητοι μὲν γάρ εἰσι καὶ ἐξ ἑαυτῶν πρὸς τὴν τῶν καλῶν ἐργασίαν οἱ σπουδαῖοι , ἀλλ’ ἔτι μᾶλλον βλέποντες καὶ ἄλλους ταῦτα πράττοντας ἐπὶ ταῦτα ἵενται καὶ προθυμότερον ἐργάζονται . ἡ μὲν οὗν τοῦ λόγου δύναμις , δι’ οὗ δείκνυ - σιν , ὅτι δεῖται φίλων ὁ εὐδαίμων , τοιαύτη τίς ἐστι · τὰ δὲ κατὰ τὴν λέξιν τοιαῦτα ἄν εἴη . εἰ τὸ εὐδαιμονεῖν , φησίν , ἐστὶν ἐν τῷ ζῆν καὶ ἐνεργεῖν , τουτέστιν εἰ τὸ εὐδαιμονεῖν ἐστι ζωὴ καὶ ἐνεργεία , σαφηνίζων δὲ τίς ἡ τοιαύτη ζωή , ἐπήγαγε τοῦ δ’ ἀγαθοῦ ἡ ἐνέργεια σπουδαία καὶ ἡδεῖα καθ’ αὑτήν , δυνάμει λέγων ὅταν εἴπω ὅτι τὸ εὐδαιμονεῖν ἐστιν ἐν τῷ ζῆν καὶ ἐνεργεῖν , οὐδὲν ἕτερον λέγων ἢ ὅτι τὸ εὐδαιμονεῖν ἐστι ζωὴ ἐνεργοῦσα καὶ πράττουσα τὰ καλὰ καὶ σπουδαῖα . οὐ γὰρ ἐν τῷ δύνασθαι πράττειν τὸ εὐδαιμονεῖν χαρακτηρίζεται ἀλλ’ ἐν τῷ ἤδη πράτεὐδαίμων τειν . εἴρηται γὰρ ὅτι εὐδαιμονία οὐχ ἕξις ἐστὶ χωρὶς ἐνεργείας ἀλλ’ ἕξις συνεζευγμένην ἔχουσα τὴν ἐνέργειαν . ὁ μὲν γὰρ τὴν τελείαν ἔχων ἀρετήν , μὴ ἐνεργῶν δ’ ὡς εἴρηται , σπουδαῖος καλεῖται μόνον , ὁ δὲ πρὸς τῷ ἔχειν καὶ ἐνεργῶν εὐδαίμων . καὶ ἔστιν ὁ μὲν σπουδαῖος δυνάμει εὐδαίμων , ὁ δ’ εὐδαίμων ἐνεργείᾳ σπουδαῖος . ἔστιν οὖν τὸ εὐδαιμονεῖν ζωὴ ἐνεργὸς τῶν καλῶν πράξεων , αἵ εἰσιν ἡδεῖαι καθ’ αὑτάς . φύσει γάρ εἰσιν ἡδέα πάντα τὰ καλὰ τὰ κατ’ ἀρετήν · οὐ μόνον δ’ εἰσὶν ἡδέα τὰ κατ’ ἀρετὴν ἀλλὰ καὶ τὰ οἰκεῖα , κἄν μὴ ὦσι σπουδαῖα . ὁ γὰρ φαῦλος λόγος καὶ τὸ φαῦλον ποίημα , καίπερ τοιαῦτα ὄντα , ὅμως ἡδέα εἰσὶ τῷ ποιήσαντι φαύλῳ ποιητῇ καὶ τῷ γράψαντι φαύλῳ ῥήτορι . ὥστε καὶ τῷ εὐδαίμονι τὰ οἰκεῖα ἔργα διχῶς εἰσιν ἡδέα καὶ ὡς οἰκεῖα καὶ ὡς σπου - δαῖα , αἱ δ’ ἐνέργεια αὐτοῦ αἱ αὐταί εἰσι ταῖς τοῦ φίλου ἐνεργείαις . ὥστε τῶ εὐδαίμονι καὶ αἱ τοῦ φίλου ἐνέργειαι καὶ τὰ ἔργα ἐπίσης τοῖς οἰκείοις εἰσὶν ἡδέα . ἄμφω γάρ , φησίν , ἔχουσι τὰ τῇ φύσει ἡδέα , τουτέστιν ἀμφότερα καὶ τὰ τοῦ εὐδαίμονος ἔργα καὶ τὰ τοῦ φίλου φύσει εἰσὶν ἡδέα . δεήσεται ἄρα ὁ εὐδαίμων καὶ μακάριος φίλου τοιούτου , ἵνα τὰς ἐκείνου βλέπων πράξεις τὰς οἰκείας ὁρᾷ . Οἴονται δὲ δεῖν ἡδέως τὸν εὐδαίμονα ζῆν . Καὶ διὰ τούτου τὸ προκείμενον συνάγει λέγων , πάντες τὴν τοῦ εὐδαίμονος ζωὴν ἡδεῖαν εἶναι λέγουσι καὶ πιστεύουσιν ὥσπερ ἄθλιον καὶ ἐλεεινὸν τὸν ἐν λύπαις ὄντα · τοιοῦτος δ’ ὁ κακοδαιμονέστατος , ὥστε ἄν ἡ τούτου ζωὴ λυπηρά , ἡ τοῦ εὐδαίμονος ἡδεῖα . ἡ δὲ τοῦ εὐδαίμονος ζωή , ᾗ εὐ - δαίμων , ἡ κατ’ ἀρετὴν ἐνέργειά ἐστι , τὸ δὲ κατ’ ἀρετὴν ἐνεργεῖν ταὐτόν ἐστι τῷ ἡδέως ἐνεργεῖν , ὥστε ἡ τοῦ εὐδαίμονος ζωή , ᾗ εὐδαίμων , τὸ ἡδέως ἐνεργεῖν ἐστιν . εἰ δὲ τοῦτο ἐνεργεῖ συνεχῶς , καὶ ἡσθήσεται · ἐν · δελεχῶς δὲ ἐνεργεῖν μονώτῃ ὄντι χαλεπόν ἐστι . τοῦτο γὰρ ἐδήλωσε διὰ τοῦ μονώτῃ δ’ ὄντι χαλεπὸς ὁ βίος . λέγει γὰρ βίον τὰς ἐνεργείας καὶ πράξεις . δεῖ δὲ προσυπακούειν τὸ συνεχής , ἵν’ ᾖ τὸ πλῆρες , χαλεπὸς ὁ συνεχὴς βίος · χαλεπὸν οὖν τῷ ὄντι μονώτην ὄντα συνεχῶς ἐνεργεῖν , μετὰ ἑτέρου δὲ ῥᾴδιον . εἰ οὖν τὸ συνεχῶς ἥδεσθαι τὰς καλλίστας τῶν ἡδονῶν κρεῖττον τοὐ μὴ συνεχῶς , τὸ δὲ ἥδεσθαι ἐν τῷ ἐνεργεῖν καὶ πράττειν ἐστί , καὶ τὸ συνεχῶς ἄρα ἥδεσθαι ἐν τῷ συνεχῶς πράττειν καὶ ἐνεργεῖν ἐστι . μονώτῃ δ’ ὄντι χαλεπὸν συνεχῶς ἐνεργεῖν . δεῖται ἄρα φίλου , ἵνα συνεχῶς ἐνεργῶν συνεχῶς ἥδηται . καὶ εἴη ἄν ἡ συναγωγὴ τοῦ λόγου τοιαύτη · † οὗ χωρὶς ἀδύνατον συνεχῶς ἥδεσθαι , διότι ἀδύνατον καὶ χωρὶς φίλου | συνεχῶς ἐνεργεῖν . εἰ δέ τις λέγει , ὅτι ψεῦδος τὸ ἀδύνατον , τό γε χαλεπὸν πάντως ἀληθὲς εἶναι φήσειε . δεῖται τοίνυν ὁ εὐ - δαίμων φίλων πρὸς τὰς συνεχεῖς ἐνεργείας . ἀνακινοῦσι γὰρ καὶ ἀνεγείρουσιν ἀλλήλους πρὸς ταῦτα οἱ σπουδαῖοι καὶ πολλῷ προθυμοτέρους ποιοῦσιν . ἃ μὲν οὖν βούλεται λέγειν ταῦτά ἐστι · κατὰ δὲ τὴν λέξιν τὴν ὃ δεῖ περὶ τὸν μακάριον εἶναι τοιοῦτόν ἐστι , τὸ συνεχῶς καὶ μὴ ἐκ διαλείμματος τὰ ἐπιεικῆ πράττειν δεῖ τῷ μακαρίῳ ὑπάρχειν · οὕτω γὰρ ἔσται μᾶλλον ὅμοιος θεῷ . οἷς οὖν χαίρει , κρεῖττον συνεχῶς πράττειν ταῦτα . χαίρει δὲ ταῖς καλαῖς πράξεσι , ταῖς δ’ ἐναντίαις δυσχεραίνει · ὥσπερ καὶ ὁ μουσικὸς τοῖς καλοῖς μέλεσι · ταῦτα δ’ ἐστὶ τὰ ἐναρμόνια καὶ σύντονα , τοῖς δ’ ἀναρμόστοις λυπεῖται . διά τε δὴ οὖν ταῦτα φίλων δεῖται καὶ διὰ τὸ γίνεσθαι συνάσκησιν καὶ συγγυμνασίαν καὶ ἔτι παράθηξιν τῆς ἀρετῆς τοῖς ἀγαθοῖς ἐκ τοῦ συζῆν · οὐ γὰρ οὕτως καθ’ αὑτόν τις περί τι γυμνάζεσθαι καὶ ἐπιδιδόναι δύναται ὡς μετ’ ἄλλων . Φυσικώτερον δὲ ἐπισκοποῦσιν ἔοικεν ὁ σπουδαῖος φίλος τῷ σπουδαίῳ τῇ φύσει αἱρετὸς εἶναι . Αἱ προειρημέναι ἐπιχειρήσεις ἦσαν ἀπὸ τῆς τοῦ εὐδαίμονος ἧ εὐδαίμων φύσεως · ὃς εὐδαίμων οὐ φύσει ἐστίν . οὐδεὶς γὰρ σπουδαῖος φύσει ἐστὶ σπουδαῖος , ὥσπερ οὐδ’ ἰατρὸς ἢ γραμματικὸς φύσει ἰατρὸς ἢ γραμμα - τικός ἐστιν . ἀλλ’ ὁ μὲν σπουδαῖος γίνεται τοιοῦτος ἔθει καὶ πόνῳ , ὁ δ’ ἰατρὸς μαθήσει καὶ ἐμπειρίᾳ . ἡ δὲ προῦσα ἐπιχείρησις ὁρμᾶται ἐκ τοῦ ζῆν ἡμὰς καὶ αἰσθάνεσθαι , ἃ δὴ τὸ ζῆν καὶ αἰσθάνεσθαι οὐκ ἔθει καὶ συνασκήσει ἐπιγέγονεν ἡμῖν , φύσει δὲ πρόσεστιν ἡμῖν . διὰ τοῦτο εἶπε φυσικώτερον δ’ ἐπισκοποῦσιν , ὡς εἰ ἔλεγε πρότερον μὲν ἐσκοπούμην καὶ ἐπεχείρουν οὐκ ἐκ τῶν φύσει ἡμῖν προσόντων , νῦν δ’ ἐκ τῶν τοιούτων ἐπισκοπούμενοι φυσικώτερον ἄν διαλεγοίμεθα . σκοπούμενοι γὰρ τὰ φύσει ἡμῖν προσόντα εὑρίσκομεν ὅτι ὁ σπουδαῖος φίλος φύσει αἱρετός ἐστι τῷ σπουδαίῳ , ὡς καὶ τὸ εἶναι καὶ ζῆν καὶ ὁρᾶν καὶ φρονεῖν . φύσει γὰρ ἕκαστον τούτων αἱρούμεθα · φύσει γὰρ ὀρεγόμεθα πάντες καὶ ζῆν καὶ αἰσθάνεσθαι καὶ φρονεῖν . τὸ γὰρ τῇ φύσει ἀγαθὸν εἴρηται ὅτι τῷ σπου - δαίῳ ἀγαθὸν καὶ ἡδύ ἐστι καθ’ αὑτό . εἴρηται καὶ πρότερον ὅτι τὸ εἶναι καὶ ζῆν ἀγαθὸν ὂν αἱρετόν ἐστι τῷ σπουδαίῳ . τὰ γὰρ καθ’ αὑτὰ ἀγαθὰ φύσει ὄντα ἀγαθὰ τῷ σπουδαίῳ αἱρετά ἐστι · τὸ δ’ εἶναι καὶ ζῆν φύσει καὶ καθ’ αὑτὸ ἀγαθόν ἐστιν · αἱρετὸν ἄρα τῷ σπουδαίῳ τὸ τοιοῦτον . ἔστι δὲ καὶ ὁ φίλος παραπλήσιος τῷ εἶναι ἡμάς καὶ ζῆν , οἷον γὰρ ζωή τις τοῦ φίλου ὁ ἀγαθός ἐστι φίλος ὥστε φύσει αἱρετὸς ὁ σπουδαῖος φίλος τῷ σπουδαίῳ καὶ εὐγνώμονι . ἔστι δ’ ὁ σπουδαῖος φίλος τρόπον τινὰ οὐχ ἡ καθ’ ἕξιν ζωὴ καὶ αἴσθησις τοῦ φίλου ἀλλ’ ἡ κατ’ ἐνέργειν , εἴπερ σὺν αὐτῷ μάλιστα ἐνεργεῖ . τὸ δὲ ζῆν ὁρίζονται τοῖς ζῴοις δυνάμει αἰσθήσεως . εἴρηται καὶ πρότερον ὅτι τὸ ζῆν ἀγαθὸν ὂν αἱρετόν ἐστι τῷ σπουδαίῳ · καὶ νῦν τὸ αὐτὸ λέγει καὶ κατασκευάζει , ἵνα διὰ τούτου δείξῃ , ὅτι φύσει αἱρετός ἐστιν ὁ σπουδαῖος φίλος τῷ εὐδαίμονι . πάνυ δὲ ἀσαφῶς ἀπαγγέλλει ταῦτα . ὃ δὲ λέγει τοιοῦτον ἄν εἴη . τῆς τῶν ζῴων ζωῆς ἡ οὐσία καὶ τὸ εἶναί ἐστιν ἐν τῷ δύνασθαι αἰσθάνεσθαι · ἔστι γὰρ ἡ ζῴων ζωὴ δύναμις αἰσθητική . ἡ μὲν γὰρ τῶν φυτῶν ζωὴ δύναμίς ἐστι τρέφουσα τὰ ἔχοντα καὶ ποιοῦσα γεννᾶν ὅμοια ἑαυτοῖς · ἡ δὲ τῶν ζῴων δύναμις αἰσθητική . τὸ γὰρ ζῷον τοῦ ζῶντος , ὡς ἐν τῇ Περὶ ψυχῆς εἴρηται . διαφέρει φέρει αἰσθήσει . ζῆν μὲν γὰρ λέγεται τὰ ἐξ ἑαυτῶν τρεφόμενα καὶ γεννῶντα ὅμοια ἑαυτοῖς , ζῷα δὲ λέγεται τὰ πρὸς τῷ τρέφεσθαι καὶ γεννᾶν ὅμοια καὶ αἴσθησιν ἔχοντα τῶν ἡδόντων καὶ λυπούντων , ὃ οὐχ ὑπάρχει τοῖς φυτοῖς . οὐδὲν γὰρ αὐτῶν τυπτόμενον λυπεῖται ἢ θεραπευόμενον ἥδεται . ὁρίζεται δή φησι , τουτέστιν ὁρισμὸς καὶ λόγος <οὐσιώδης> τῆς τοῦ ζῴου ζωῆς ἐστι δύναμις γνωστικὴ τῶν ἡδέων καὶ λυπηρῶν , ὅπερ ἐστὶ δύναμις αἰσθητικὴ καὶ διαγνωστικὴ τῶν ἡδόντων καὶ λυπούντων . τοῖς δὲ ἀνθρώ - ποις τὸ ζῆν ὁρίζεται τῷ τε αἰσθάνεσθαι δύνασθαι καὶ τῷ δύνασθαι νοεῖν , τουτέστιν βουλεύεσθαι . τὸ γὰρ νοεῖν ἀντὶ τοῦ βουλεύεσθαι εἴρηται . μόνος γὰρ ὁ ἄνθρωπός ἐστι ζῷον βουλευτικόν . δύναται τὸ <ὁρίζεται> εἰρῆσθαι ἀντὶ τοῦ χαρακτηρίζεται καὶ γνωρίζεται . ὁρίζεται οὖν τῷ δύνασθαι νοεῖν . τὴν δὲ δύναμιν ἔχουσι διὰ τὸ ἐνεργεῖν . τὸ γὰρ κύριον ἐν τῇ ἐνεργείᾳ . λέγει δὲ κύριον τὸ τέλος καὶ τὸ οὗ ἕνεκα . τῆς γὰρ ἐνεργείας ἕνεκα ἡ φύσις τὰς δυνάμεις ἡμῖν ἐνέσπειρε καὶ ταύτης ἕνεκα περιέπομεν καὶ ἀσπα - ζόμεθα ταύτας . τοῦ γὰρ ὁρᾶν ἕνεκα καὶ τοὐ ἀκούειν τὴν ὅρασιν καὶ τὴν ἀκουστικὴν δύναμιν ἀγαπῶμεν . εἰ οὖν τὸ ζῆν ἡμῖν ἐστιν ἐν τῷ δύνασθαι αἰσθάνεσθαι καὶ νοεῖν , τὸ δὲ δύνασθαι αἰσθάνεσθαι καὶ νοεῖν ἔχομεν παρὰ τοῦ δημιουργοῦ διὰ τὸ ἐνεργεῖν , ἔοικε τὸ ζῆν κυρίως εἶναι ἡ κατ’ ἐνέργειαν αἴσθησις καὶ νόησις καὶ ζῆν καὶ πολιτεύεσθαι καὶ πράττειν ἢ κατ’ αἴσθησιν καὶ τὰς ἀλόγους ὀρέξεις , ὡς οἱ φαῦλοι βοσκημάτων δίκην ζῶντες , ἢ κατὰ νοῦν ὡς οἱ σπουδαῖοι . ἀλλὰ μὴν τὸ ζῆν καὶ μάλιστα ὡς οἱ σπουδαῖοι τῶν καθ’ αὑτὸ ἀγαθῶν καὶ ἡδέων . καὶ τὸ ζῆν ἄρα καὶ κατ’ ἀρε - τὴν ἐνεργεῖν καθ’ αὑτὸ ἀγαθὸν καὶ ἡδὺ καὶ αἱρετόν . ταῦτα εἰπὼν ἔδει αὐτὸν ἐπαγαγεῖν , τοῦτο δὲ συνεχῶς γινόμενον μᾶλλον ἀγαθὸν καὶ μᾶλλον ἡδύ | ἐστι . τοῦτο δὲ ποιεῖν μονώτην ὄντα , λέγω δὴ συνεχῶς πράττειν μονώτην ὄντα , χαλεπόν . δεῖται ἄρα ὁ εὐδαίμων φίλου , ἵνα συνεχῶς ἐνεργῇ , τουτέστιν ἵνα ἐνδελεχῶς ἐνεργεία ᾖ αἰσθητικὸς καὶ διανοητικός . τοῦτο γὰρ κρεῖττον τοῦ δυνάμει , εἴπερ αἱ δυνάμεις , ὡς εἴρηται , χάριν τῶν ἐνεργειῶν . εἴ οὖν τὴν κατ’ ἐνέργειαν αἴσθησιν φύσει ἢ αἱρούμενοι ἀσπαζόμεθα , αὕτη δὲ καὶ τὸ κατ’ ἐνέργειαν βούλεσθαι καὶ πράττειν μάλιστα σὺν τῷ φίλῳ σύνεισιν ἡμῖν , ὁ φίλος ἄρα φύσει αἱρετός ἐστι τῷ σπουδαίῳ . ταῦτ’ οὖν ἔδει ἐπαγαγεῖν . ὁ δὲ μὴ ἐπενεγκών , καίτοι πρὸς τοῦτο βλέπων καὶ τοῦτο βουλόμενος συμπεράνασθαι , εἶπε τὰ εἰρημένα # x003E ; ἀσάφειαν πολλὴν κεν . ἔτι ἐπεὶ ἥδιστον τὸ ἑαυτὸν εἰδέναι , αὐτοὶ δὲ αὑτοὺς ἐξ ἡμῶν αὐτῶν οὐ δυνάμεθα θεᾶσθαι δῆλον δὲ τοῦτο ἐξ ὧν καθ’ ἑκάστην λέγομεν · ἐπιτι - μῶμεν γὰρ ἀλλήλους λέγοντες “ εἰ ἐθεώρεις αὑτόν , εἰ ἐγίνωσκες αὑτόν , οὐκ ἄν κατηγορεῖν ἤθελες τούτου , οὐκ ἄν τοιαῦτα ἔλεγες κατὰ τῶν πέλας ” ) , εἰ δὴ ἡδὺ τὸ γινώσκειν καὶ βλέπειν ἑαυτούς , τοῦτο δὲ ἐξ ἑαυτῶν οὐ δυνάμεθα ποιεῖν , ἔστι δὲ ὁ φάος ἄλλος ὁ φιλούμενος , δεῖται φίλου ὁ εὐδαίμων , ἵνα ὥσπερ οἱ εἰς τὸ κάτοπτρον ἐνατενίζοντες ἑαυτοὺς ὁρῶσιν , οὕτω καὶ ὁ εὐ - δαίμων εἰς τὸν φίλον ἀποβλέπων ἑαυτὸν ὁρᾷ καὶ γνωρίζει οἷός ἐστι , ὅτι ἀγαθὸς καὶ ἐράσμιος , καὶ τοῦτον ὁρῶν καὶ γινώσκων ἔτι μᾶλλον πράξει τὰ καλὰ καὶ βέλτιστα . ὅτι δὲ ὁ σπουδαῖος φίλος ἄλλος ὁ φιλῶν ἐστι , πιστεύομεν ἐκ τῶν ὁσημέραι . ἂν γάρ τις σφόδρα φιλῇ τινα , οὐδὲν ἄλλο λέγει περὶ ἐκείνου ἢ ὅτι ‘οὗτος ἄλλος ἐγώ , καὶ οὗτος ἐγώ εἰμι , καὶ ὁ φιλῶν ἢ ὑβρίζων αὐτὸν ἐμὲ φιλεῖ ἢ ἐμὲ ὑβρίζει.’ εἰπὼν δὲ ὅτι τὸ δὲ ζῆν τῶν καθ’ αὑτὸ ἀγαθῶν καὶ ἡδέων , δεικνὺς ὅτι μὴ πᾶσαν ζωὴν ἐνέργειαν καὶ ἡδεῖαν καὶ ἀγαθὴν λέγει ἀλλὰ τὴν κατ’ ἀρετήν , ἐπήγαγεν ὡρισμένον γάρ . τὸ δ’ ὡρισμένον τῆς τοὐ ἀγαθοῦ φύσεως . ἴσμεν δὲ ὅτι οἱ Πυθαγόρειοι δύο συστοιχίας ἐποίουν καὶ τὰ μὲν ἀγαθὰ πάντα ἔταττον ὑπὸ τὴν μίαν , τὰ δὲ κακὰ ὑπὸ τὴν λοιπήν . καὶ ἐκάλουν ἐν ᾗ ὑπῆγον τὰ καλὰ ὡρισμένην , ἐν ᾗ δὲ τὰ κακὰ ἀόριστον , καὶ ἀντιστρέφειν ἔλεγον τὰ καλὰ καὶ ὡρισμένα . εἴ τι γὰρ ἀγαθὸν ὡρισμένον καὶ εἴ τι ὡρισμένον ἀγαθόν , ὁμοίως καὶ τὰ κακὰ καὶ ἀόριστα . πᾶν γὰρ κακὸν ἀόριστον καὶ πᾶν ἀόριστον κακόν . καὶ εἴρηται περὶ τῶν συστοιχιῶν τούτων ἐν τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει καὶ ἐν τῇ Μετὰ τὰ φυσικά . ὅτι δὲ τὸ κατ’ ἀρετὴν ὡρισμένον , ἐν πολλοῖς τῷ Ἀριστοτέλει καὶ Πλάτωνι δέδεικται . ὁ μὲν γὰρ φαῦλος διὰ τὰς ἀλογίστους ὀρέξας , αἷς ἕπεται , καὶ τὴν ἀπέραντον ἐπιθυμίαν τῶν φαύλων ἡδονῶν ἀορίστως ζῇ , παντοῖος γινόμενος , μηδενὶ ὧν πράττει ἀρεσκόμενος , καὶ διὰ τοῦτο ἀπὸ ἄλλων ἐπ’ ἄλλα μεταπηδῶν , ἐν οὐδεμιᾷ ὥρᾳ ἐπί τινος τοῦ αὐτοῦ ἱστάμενος . τὰ γὰρ φαῦλα καὶ αἱ ἀπ’ αὐτῶν ἡδοναὶ τοιαῦτα . λέγω δὲ τοιαῦτα , ἤτοι οὐκ ἀρεστὰ οὐδὲ ὄντως ἡδέα , ἀλλ’ ἅμα τε ἐπράχθη καὶ ἅμα ἀηδῆ καὶ λυπηρὰ τοῖς πράξασιν ἔδοξε . διὸ καὶ ἐπ’ ἄλλα ἔρχονται ζητοῦντες τὸ ὄντως ἡδύ , εὑρεῖν δ’ οὐ δυνάμενοι διὰ τὴν ἄγνοιαν τὴν ἀπὸ βλέπει γὰρ ὀρθά ) τὰ ὄντως ἀγαθὰ καὶ ὄντως ἡδέα διώκων καὶ πράττων αὐτοῖς ἐμμένει . ὡς γὰρ τὸ μὲν ἀληθὲς ὡρισμένον ἐστί , τὸ δὲ ψεῦδος ἀόριστον ἀπλοῦς γὰρ ὁ μῦθος τῆς ἀληθείας , ποικίλος δὲ καὶ πολυσύνθετος ὁ τοῦ ψεύδους ) , οὕτω καὶ τὸ ὄντως ἀγαθὸν καὶ ὄντως ἡδὺ ἁπλοῦν ἐστι , τοὐναντίον δ’ ἅπαν τὸ ψεῦδος . εἰπὼν δὲ ὅτι τὸ ζῆν τῶν καθ’ αὑτὸ ἀγα - θῶν καὶ ἡδέων ἐστίν , ἐπήγαγε τὸ δὲ τῇ φύσει ἀγαθὸν καὶ τῷ ἐπι - εικεῖ ἀγαθόν ἐστι καὶ ἡδύ . αἱρήσεται ἄρα ὁ ἀγαθὸς τὸ ζῆν , τὸ κατ’ ἐνέργειαν δηλονότι , ὥστε καὶ φίλον ἔχειν μεθ’ οὗ συνεχῶς μᾶλλον ἐνεργεῖν δύναται ἤπερ μόνος ὤν . οὐ δεῖ δὲ λαμβάνειν μοχθηρὰν ζωὴν καὶ διεφθαρμένην . δῆλον διὰ τούτου πεποίηκεν , ὁπηνίκα ἔλεγεν ὅτι τὸ ζῆν τῶν καθ’ αὑτὸ ἀγαθῶν καὶ ἡδέων . ὡρισμένον γὰρ ὡς οὐ περὶ πάσης ζωῆς ἔλεγεν ἀλλὰ τῆς τῶν σπουδαίων . οὐ δεῖ , φησίν , ὑπολαμβάνειν , ὅταν λέγω , ὅτι ἡ ζωὴ τῶν καθ’ αὑτὸ ἀγαθῶν καὶ ἡδέων ἐστί , περὶ πάσης ζωῆς ἐμὲ τοῦτο λέγειν , ἀλλὰ τῆς τῶν σπουδαίων . αἱ γὰρ τῶν φύλων ἢ τῶν τροχιζομένων καὶ Πριαμικαῖς πιεζομένων συμφοραῖς οὔθ’ ἡδεῖαι οὔτε καλαί . ἐπαγγέλλεται δὲ ἐρεῖν περὶ τῆς τῶν μοχθηρῶν καὶ τῆς τῶν ἐν λύπαις καὶ κακώσεσιν ὄντων ζωῆς , καὶ ἐρεῖ ἐν τῷ ἐφεξῆς βιβλίῳ , ἔνθα περὶ ἡδονῆς λέγει . Εἰ δ᾿ αὐτὸ τὸ ζῆν ἀγαθὸν καὶ ἡδύ · ἔοικε δὲ καὶ ἐκ τοῦ πάντας ὀρέγεσθαι αὐτοῦ καὶ μάλιστα τοὺς ἐπιεικεῖς . Διὰ τῆς προσθήκης ταύτης ᾐνίξατο , ὅτι κυρίως ἀγαθὴν καὶ ἡδεῖαν ζωὴν τὴν μετ’ ἀρετῆς λέγει · καὶ γὰρ καὶ οἱ φαῦλοι φύσει ταύτην ὀρέγονται καὶ ταύτην μεταδιώκουσι . πᾶς γὰρ νοῦς , ὡς ἐν τῷ Z εἶπε τῆς παρούσης πραγματείας , τὸ οἰκεῖον φύσει ὀρέγεται ἀγαθὸν καὶ τοῦτο ἐπιζητεῖ , ὥστε καὶ οἱ φαῦλοι · κακῶς δὲ τραφέντες περιπίπτουσι ταῖς μοχθηραῖς καὶ φαύλαις ζωαῖς ὡς καλαῖς . οὐ γὰρ δύνανται διακρῖναι τοῦ καλοῦ τὸ κακὸν κακῶς ἔχοντες . ἔστι δὲ τοῦ λόγου ἡ ἀπόδοσις ἐν τῷ ὡς δὲ πρὸς ἑαυτὸν ἔχει ὁ σπουδαῖος , καὶ πρὸς τὸν φίλον · ἕτερος γὰρ αὐτὸς ὁ φίλος ἐστίν . ὃ δὲ λέγει τοιοῦτον | ἄν εἴη · ὁ τοῦ εὐδαίμονος φίλος ἕτερος αὐτός ἐστιν ὁ εὐδαίμων , ὥστε καὶ ἡ ζωὴ τοῦ φίλου αὐτοῦ ἑτέρα αὐτή ἐστι τῆς τοῦ εὐδαίμονος ζωῆς . αἱρεῖται δὲ ὁ εὐδαίμων καὶ πάνυ θέλει τὴν οἰκείαν ἔχειν ζωήν · πᾶς γὰρ ὀρέγεται φύσει εἶναι καὶ ζῆν , ὥστε φύσει φίλον ἔχειν αἱρεῖται . ὥσπερ γὰρ πρὸς ἑαυτὸν ἔχει , οὕτω καὶ 35 πρὸς τὸν φίλον · ἄλλος γάρ ἐστιν αὐτὸς ὁ φίλος . καὶ εἴη ἄν ὁ συλλογι - σμὸς τοιοῦτος · ὁ εὐδαίμων φύσει αἱρεῖται καὶ ὀρέγεται ἔχειν τὴν οἰκείαν ζωήν · ἀλλὰ μὴν ἡ τοῦ φίλου ζωὴ αὐτός ἐστιν ὁ φίλος , ὁ εὐδαίμων ἄρα φύσει αἱρεῖται καὶ ὀρέγεται ἔχειν μεθ’ ἑαυτοῦ τὸν σπουδαῖον φίλον . ἡ μὲν διάνοια τῶν λεγομένων αὕτη , ἡ δὲ λέξις ὧδε ἄν ἔχοι . εἰ τὸ ζῆν αὐτὸ ἀγαθὸν καὶ ἡδύ , καὶ διὰ τοῦτο αἱρετόν ἐστιν . αἱρεῖται γὰρ ὁ σπουδαῖος καὶ ζῆν καὶ αἰσθάνεσθαι καὶ νοεῖν . ὅτι αἰσθάνεται καὶ ὅτι ζῇ καὶ ὅτι νοεῖ . οὐδεὶς γὰρ βούλεται ζῆν καὶ αἰσθάνεσθαι ἀναισθήτως ἔχων , ὅτι ζῇ ἢ ὅτι αἰσθάνεται . φυτὸν γὰρ ἄν εἴη , ὅπερ ζῇ , ὅτι δὲ ζῇ , οὐκ οἶδεν . εἰ οὖν τὸ ζῆν καὶ αἰσθάνεσθαι ὅτι ζῇ καὶ αἰσθάνεται ἡδὺ καὶ καλόν ἐστι , ὡς δὲ πρὸς ἑαυτὸν ἔχει , οὕτω καὶ πρὸς τὸν φίλον , φύσει αἱρεῖται παρεῖναι φίλον αὐτῷ , ὅπως αἰσθάνηται καὶ ὅπερ ἐστὶ καὶ ὅτι εὐδαίμων ἐστίν . αἰσθανόμενος γὰρ ὅτι καὶ ἔστι καὶ ὅτι τοιόσδε φίλος ἑαυτὸν νοεῖ καὶ ὅτι ζῇ καὶ ἔστιν εὐδαίμων . τοιοῦτος γάρ , ὡς εἴρηται , ὁ φίλος τοῦ εὐδαίμονος οἷος ὁ εὐδαίμων ἐστίν . Ὁ δ’ ὁρῶν ὅτι ὁρᾷ αἰσθάνεται καὶ ὁ ἀκούων ὅτι ἀκούει καὶ ὁ βαδίζων ὅτι βαδίζει καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως . Τὸ νοοῦν καὶ κρῖνον , ὅταν ὁρῶμεν καὶ νοῶμεν , ὅτι τε ὁρῶμεν καὶ ὅτι νοοῦμεν , τὸ προσεκτικὸν καλούμενον μέρος , μέρος ἐστὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς καὶ τὸ οἷον κέντρον αὐτῆς . τοῦτο γάρ ἐστι τὸ ἐπικρῖνον , ὅτι ὁρῶμεν , ὅτε ὁρῶμεν καὶ διανοούμεθα καὶ ] ὅτε διανοούμεθα καὶ βαδίζομεν καὶ γρά - φομεν ὅταν βαδίζωμεν καὶ ὅταν γράφωμεν . τὸ δ’ αἰσθανοίμεθα ἂν ὅτι αἰσθανόμεθα καὶ νοοῖμεν ὅτι νοοῦμεν ταὐτόν ἐστι τῷ οὐ γὰρ ἀναισθήτως οὐδ’ ἀνεννοήτως ἔχομεν ὅταν νοῶμεν καὶ αἰσθανώμεθα , ὅτι νοοῦμεν καὶ αἰσθανόμεθα , ἀλλ’ αἰσθανόμενοι καὶ νοοῦντες συναισθανόμεθα καὶ συνεπινοοῦμεν ὅτι αἰσθανόμεθα καὶ ὅτι νοοῦμεν , ταυτὶ δὲ οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν ἢ ὅτι ἐσμέν . ὁ γὰρ συναισθανόμενος ὅτι αἰσθάνεται οὐδὲν ἄλλο κρίνει καὶ ἐπαισθάνεται ἢ ὅτι ζῇ , καὶ ἔστιν ὡσαύτως καὶ ὁ συννοῶν ὅτι νοεῖ , τοῦτο νοεῖ , ὅτι ἐπειδὴ νοεῖ ζῇ καὶ οὐ τέθνηκεν οὐδὲ μὴ ὅν ἐστιν ἀλλ’ ὄν τι , οἷον ζῷον τοιονδί . ταῦτα δὲ ἐδήλωσε διὰ τοῦ εἰπεῖν τὸ δ’ ὅτι αἰσθανόμεθα ἢ νοοῦμεν ὅτι ἐσμέν · καὶ δεῖ ὑποστίζειν εἰς τὸ ὅτι νοοῦμεν , εἶτα ἐπάγειν τὸ ὅτι ἐσμέν . τὸ δ’ αἰσθάνεσθαί φησιν ἡμᾶς , ὡς αἰσθανόμεθα καὶ νοεῖν , ὅτι νοοῦμεν , αἰσθάνεσθαι καὶ νοεῖν ἐστιν , ὅτι ἐσμὲν ἢ ὅτι ἐσμὲν καὶ τῶν ὄντων ἐσμέν . συνήγαγε τοίνυν διὰ μέσου τοῦ αἰσθά - νεσθαι , ὅτι ἀγαθόν ἐστι τὸ εἶναι καὶ ζῆν . οὕτως ἀγαθόν ἐστι τὸ αἰσθά - νεσθαι καὶ νοεῖν ὅτι αἰσθανόμεθα καὶ νοοῦμεν · τοῦτο δὲ ζῆν ἐστι καὶ εἶναι · ἀγαθὸν ἄρα τὸ ζῆν καὶ εἶναι καὶ ἡδὺ καὶ αἱρετόν ἐστι . κυρίως δὲ ζῆν καὶ εἶναί ἐστι τὸ κατ’ ἀρετὴν ζῆν · τὸ συνεχῶς κατ’ αὐτὴν ζῆν καὶ τὸ κατ’ ἀρετὴν ἐνεργεῖν ἔτι μᾶλλον ἡδύ ἐστι καὶ μᾶλλον ἀγαθόν . δύναται δ’ ὁ σπουδαῖος ῥᾷον μετὰ φίλου συνεχῶς ζῆν κατ’ ἀρετὴν καὶ συνεχῶς ἐνεργεῖν ἢ μονώτης ὤν · ὁ σπουδαῖος ἄρα φίλος συνεργεῖ περὶ τὸ συνεχῶς ἐνεργεῖν καὶ πράττειν τὰ κάλλιστα . ὁ δὲ πρὸς τοῦτο συνεργῶν αἱρετός ἐστιν · ὁ σπουδαῖος ἄρα φίλος αἱρετός ἐστι τῷ εὐδαίμονι . δεῖται ἄρ ὁ εὐδαίμων φίλου . τὸ γὰρ εἶναι ἦν αἰσθάνεσθαι ἢ νοεῖν , ἐπειδὴ ἡ κατ’ ἐνέργειαν ζωὴ ἡ αὐτή ἐστι τῇ κατ’ ἐνέργειαν αἰσθήσει καὶ ἡ κατ’ ἐνέργειαν αἴσθησις τῇ κατ’ ἐνέργειαν ζωῇ . οὐ γὰρ πᾶσαν ζωὴν οὐδὲ πᾶν ὂν λαμβάνει ἀλλὰ τὴν σπουδαίου . ἐπειδὴ ταὐτά εἰσιν , ἀντιστρέφοντα λαμ - βάνων λέγει τὸ εἶναι ἡμᾶς οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ τὸ αἰσθάνεσθαι καὶ νοεῖν . εἰ δὴ τὸ εἶναι ἡμῶν ταὐτόν ἐστι τῷ αἰσθάνεσθαι καὶ νοεῖν , ἀλλὰ καὶ ἀντι - στρέφοντες ἀληθεύομεν , ὅτι τὸ αἰσθάνεσθαι καὶ νοεῖν ὅτι αἰσθανόμεθα καὶ νοοῦμεν ταὐτόν ἐστι τῷ εἶναι ἡμᾶς καὶ ζῆν , τὸ δ’ αἰσθάνεσθαι ὅτι ζῶμεν ἀγαθὸν καὶ ἡδύ , καθ’ αὑτὸ ἄρα τὸ εἶναι καὶ ζῆν ἀγαθὸν καὶ ἡδύ . εἰπὼν δὲ ὅτι φύσει ἀγαθὸν ἡ ζωή , δεικνὺς ὅτι ἀγαθὴν ζωὴν τὴν κατ’ ἀρετὴν λέγει , ἐπήγαγεν · τὸ δ’ ἀγαθὸν ὑπάρχειν ἐν ἑαυτῷ αἰσθάνεσθαι ἡδύ , τουτέστιν ἡδύτατόν ἐστι τὸ αἰσθάνεσθαι , ὅτι ἡ ἐν αὐτῷ ζωὴ πρᾶξίς ἐστι καὶ θεωρία τῶν ὄντων . τοιοῦτοι γὰρ οἱ σπουδαῖοι πρακτικοὶ τῶν καλῶν καὶ θεωρητικοὶ τῶν ὄντων . ἐπεὶ τοίνυν τὸ ἀγαθὸν καὶ ἡδὺ αἱρετόν , ἡ δὲ τοῦ σπουδαίου ζωὴ ἀγαθὴ καὶ ἡδεῖα , ἡ τοῦ σπουδαίου ἄρα ζωὴ αἱρετή · τὸ ζῆν ἄρα τῷ σπουδαίῳ αἱρετόν . εἰπὼν δὲ ὅτι τὸ εἶναι , ἤτοι ἡ ζωή , τῶν σπουδαίων ἀγαθόν ἐστι καὶ ἡδύ , <σαφηνίζων πῶς ἐστιν ἡδύ,> ἐπήγαγε συναισθανόμενοι γὰρ τοῦ καθ’ αὑτὸ καλοῦ καὶ ἀγαθοῦ ἥδονται . λέγει δὲ καθ’ αὑτὸ ἀγαθὸν τὴν τοιάνδε ζωὴν τὴν πράξει καὶ θεωρίᾳ συνοῦσαν . αἰσθανόμενοι γὰρ οἱ σπουδαῖοι καὶ νοοῦντες συναισθά - νονται καὶ συνεπινοοῦσι τὴν οἰκείαν ζωήν , ὅτι ἀρίστη καὶ καλλίστη ἐστί · καὶ τοῦτο νοοῦντες ἥδονται . Ὡς δὲ πρὸς ἑαυτὸν ἔχει ὁ σπουδαῖος , καὶ πρὸς τὸν φίλον . ἕτερος γὰρ αὐτὸς ὁ φίλος ἐστίν . Ἐνταῦθα ἡ ἀπόδοσις , ὡς εἴρηται , τῶν προκειμένων ῥητῶν . λέγει δέ , ἵνα συνάψαντες ἐκείνοις εἴποιμεν , τὸ ζῆν τῷ εὐδαίμονι , ὡς εἴρηται , ἀγαθὸν καὶ ἡδὺ καὶ αἱρετόν ἐστι . φύσει γάρ αἱρεῖται ὁ εὐδαίμων καὶ πᾶς ὁ σπουδαῖος καὶ εἶναι καὶ ζῆν . ὡς δὲ πρὸς ἑαυτὸν ἔχει , καὶ πρὸς τὸν φίλον οὕτως · ἄλλος γὰρ αὐτός ἐστιν ὁ φίλος . αἱρετὸν ἄρα φύσει ὁ σπουδαῖος φίλος τῷ εὐδαίμονι . αἰσθανόμενος γὰρ καὶ νοῶν τὴν τοῦ σπουδαίου ζωὴν τὴν οἰκείαν συνεννοεῖ , ἡδὺ δὲ τοῦτο καὶ αἱρετόν · ἡδὺς ἄρα καὶ ὁ σπουδαῖος καὶ αἱρετός , ὃν ὁρῶντες ἢ νοοῦντες συνθεωροῦμεν καὶ συννοοῦμεν αὑτούς . αἱρήσεται ἄρα καὶ σπεύσει φύσει ὁ εὐδαίμων ἔχειν φίλον . ἡ μὲν τῶν προκειμένων ῥητῶν πάντων συνέχεια τοιαύτη . τὰ δ’ ἄλλα μεταξὺ παρφίλος καὶ αἰσθάνεσθαι καὶ νοεῖν , ὅτι ζῶμεν καὶ αἰσθανόμεθα καὶ νοοῦμεν καὶ ὅτι τὸ ἀληθῶς εἶναι καὶ ζῆν ἐστι τὸ κατ’ ἀρετὴν πολιτεύεσθαι , ὅπερ καὶ ἡδὺ καὶ αἱρετὸν ὑπάρχει . εἰ δὲ ἡδὺ καὶ αἱρετὸν τὸ αἰσθάνεσθαι , ὅτι ἐσμὲν ὁ καὶ ζῶμεν , αἱρετὸν ἄρα καὶ ἡδὺ καὶ τὸ συναισθάνεσθαι , ὅτι ζῇ καὶ ἔστιν ὁ φίλος . τοῦτο δὲ γένοιτ’ ἄν συζῶντος τοῦ φίλου καὶ συγκοινωνοῦντος λόγων καὶ πράξεων . ἡδὺ ἄρα καὶ αἱρετὸν τῷ εὐδαίμονι τὸ συνεῖναι φίλον αὐτῷ καὶ συζῆν μετ’ αὐτοῦ . καὶ ἡ μὲν τῶν λεγομένων διάνοια αὕτη · τὰ δὲ κατὰ λέξιν τοιάδε ἄν εἴη . καθάπερ ἑκάστῳ αἱρετόν ἐστι τὸ εἶναι , οὕτω καὶ τὸν φίλον . ἐπήγαγεν ἢ παραπλησίως , τουτέστι παραπλήσιος καὶ ὁμοιοτάτη ἐστὶν ἡ τοῦ φίλου ζωὴ τῇ ἑαυτοῦ βιοτῇ . πᾶς δὲ πάντα τὸν ὅμοιον φύσει καὶ μάλιστα ὁ σπουδαῖος τὸν σπουδαῖον ἀγαπᾷ καὶ συζῆν βούλεται . φύσει ἧλιξ ἥλικα τέρπει καὶ κολοιὸς παρὰ κολοιὸν ἱζάνει . ὁ σπουδαῖος τοίνυν ἡδύς ἐστι τῷ σπουδαίῳ καὶ χαίρει συζῆν αὐτῷ καὶ συνδιάγειν μετ’ αὑτοῦ . εἰπὼν δὲ ὅτι ἑκάστῳ τῶν σπουδαίων ἡδὺ τὸ εἶναι καὶ αἱρετόν ἐστι . διὰ τί ἡδὺ καὶ αἱρετὸν λέγει . τὸ δ’ εἶναι αἱρετὸν διὰ τὸ αἰσθάνεσθαι ἑαυτοῦ ἀγαθοῦ ὄντος , ὥστε καὶ ἡ συναίσθησις τῆς τοῦ φίλου ἀγαθότητος ἡδεῖα καὶ αἱρετή ἐστιν αὐτῷ . γένοιτο δ’ ἂν αὐτῷ ἡ τοιαύτη συναίσθησις ἐκ τοὐ συζῆν καὶ κοινωνεῖν λόγων τούτων τῶν προφορικῶν καὶ διανοίας τῶν διὰ τῶν τοιούτων λόγων σημαινομένων νοημάτων . ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἀλόγων ζῴων , φησί , τὸ συζῆν ἐστι τὸ νέμεσθαι ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ , ἐπὶ δὲ τῶν ἀνθρώπων τὸ κοινωνεῖν τῶν ἀρίστων καὶ καλλίστων πράξεων καὶ λόγων καὶ διανοημάτων . Ἆρ’ οὖν ὡς πλείστους φίλους ποιητέον , ἢ καθάπερ ἐπὶ ξενίας ἐμμελῶς εἰρῆσθαι δοκεῖ τὸ “ μήτε πολύξεινος μήτε ἄξει - νος καλεοίμην ” καὶ ἐπὶ τῆς φιλίας ἁρμόσει . Δείξας ὅτι χρῄζει φίλων ὁ εὐδαίμων ἀπορεῖ , ἆρα δεῖ λίαν πολλῶν φίλων αὐτῷ καὶ ἀπορήσας εὐθὺς ἐπήγαγε τὴν λύσιν εἰπών , ἢ καθάπερ ἐπὶ ξενίας ἐμμελῶς εἰρῆσθαι δοκεῖ . ἔστι δὲ τὸ ἐμμελῶς ταὐτὸν τῷ ἁρμοζόντως . ξένους δ’ ἐκάλουν οἱ παλαιοὶ τοὺς ὀθνείους ξενοδοχοῦντας ἐν ταῖς ἀποδημίαις <καὶ> ξενοδοχουμένους ὑπ’ ἀλλήλων . ὥσπερ οὖν , φησίν , οὐ δεῖ πλείστους ξένους ἔχειν οὕτως οὐδὲ φίλους . ὡς γὰρ τὸ ἄξενον καὶ πολύξενον φευκτόν , οὕτω καὶ τὸ ἄφιλον καὶ πολύφιλον οὐκ ἐπαινετόν . καὶ λέγει διὰ τί οὐκ ἔστι χρήσιμον ἡ πολυφιλία οὐδενὶ τῶν τῆς φιλίας εἰδῶν . οὔτε τοῖς διὰ τὸ χρήσιμον φιλοῦσι συμφέρον ἐστὶν ἡ πολυφιλία οὔτε τοῖς διὰ τὸ ἡδὺ οὔτε τοῖς διὰ τὸ ἦθος καὶ τὴν ἀρετήν · τοῖς μὲν διὰ τὸ χρήσιμον , ὅτι χαλεπὸν ἕνα ὄντα ἀνθυπηρετεῖν καὶ τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα ἀντευποιεῖν , ὅσα καὶ οἷα εὖ πέπονθε πρὸς πολλῶν · χαλεπὸν γάρ ἐστιν ἔνα πολλοῖς ἀνθυπηρετεῖν ἀναγκαῖον δέ ἐστιν ἀντευποιεῖν · εἰ γὰρ μὴ ἀντευ - ποιήσει , λυθείη ἄν ἡ φιλία · διὰ γὰρ τὸ ἀντευποιεῖν καὶ ἀντιπάσχειν φι - λοῦσι . τοῖς μὲν δὴ πρὸς χρῆσιν καὶ πάνυ δόξειεν ἁρμόζειν τὸ λεχθέν . λεχθὲν λέγει τὸ μὴ ἔχειν φίλους πολλούς . ἁρμόσει γὰρ καὶ τοῖς διὰ τὸ ἡδὺ καὶ ἦθος φιλοῦσι μὴ ὡς πλείστους ἔχειν φίλους · ἀλλὰ μάλιστα τὸ λεχθὲν ἁρμόζει τοῖς διὰ τὸ χρήσιμον . βίος γὰρ ἑνὸς καὶ περιουσία οὐχ ἱκανὴ οὕτω πολλοῖς ὑπηρετεῖν καὶ μάλισθ’ ὅτι πρὸς τῷ περιέργους εἶναι τοὺς τοιούτους καὶ ἐμπόδιοί εἰσι πρὸς τὸ καλῶς ζῆν , ἤτοι δίχα πολλοῦ καὶ ὄχλου καὶ θορύβου · πολὺν γὰρ ἔχει θόρυβον τὸ πολλοῖς ἀνθυπηρετεῖν . ὅτι δὲ οἱ διὰ τὸ χρήσιμον φιλοῦντες περίεργοί εἰσι δῆλον · περισκοποῦσι γὰρ καὶ περισκέπτονται ἀεὶ τὴν ἀντευποιΐαν , πότερον ἴσα τυγχάνει τὰ ἀντιδιδόμενα ἢ μείζονα ἢ ἐλάττονα · κἄν μὲν ἐλάττονα , λύσουσι τὴν φιλίαν , ἂν δ’ ἴσα , οὐ λύσουσι | μὲν μέμφονται δὲ λέγοντες ‘τίς ἡ χάρις , ὅτι ὅσον ἔλαβε τοσοῦτον ἀντέδωκε’ ; μεῖζον δὲ διδοὺς τάχιον ἐπιλείψουσιν αὐτῷ τὰ ὑπάρχοντα . ἀνάγκη γὰρ τὸν πλείονα ἀντιδιδόντα , ὧν λαμβάνει , ταχὺ ἐπιλιπεῖν τὰ προσόντα . ὁμοίως δὲ οὐδὲ τῶν πρὸς ἡδονὴν δεῖ ὡς πλείστων · ἀρκοῦσι γὰρ πρὸς ταύτην καὶ δύο ἢ τρεῖς . ὥσπερ γὰρ καὶ ἐν τῇ τροφῇ τὸ ἅλας , τοῦτο γὰρ εἶπεν ἥδυσμα , τὸ ὀλίγον ἡδύνει τὴν τροφήν , τὸ δὲ πολύ ἀηδῆ ταύτην ἀποτελεῖ καὶ ἄβρωτον , οὕτως καὶ οἱ τὴν ἡδονὴν ὅ ἐμποιοῦντες ἀηδίας μᾶλλον , οὐχ ἡδονῆς εἰσι ποιητικοί . Τοὺς δὲ σπουδαίους πότερον πλείστους κατ’ ἀριθμόν , ἢ ἔστι τι μέτρον φιλικοῦ πλήθους ; Καὶ ἐνταῦθα τὸ ἢ ἔστι μέτρον φιλικοῦ ὖ πλήθους ὡς λύσις ἐπῆκται · ἐρωτήσας γὰρ περὶ τῶν σπουδαίων , εἰ δεῖ τοὺς τοιούτους ἔτι πλείστους ἔχειν φίλους κατ’ ἀριθμόν , ἀπεκρίθη λέγων ἢ ἔστι μέτρον φιλικοῦ πλήθους ὥσπερ καὶ πόλεως ; ὡς γὰρ πόλις οὔτε ἐκ δέκα ἀν - δρῶν οἷόν τε γενέσθαι παντὶ γὰρ τῷ βουλομένῳ ἐκ τοσούτων οὖσα ἔσται ἁλώσιμος καὶ δούλη ) οὔτε ἐξ εἴκοσι μυριάδων , δι’ ἃς αὐτὸς ἐν ταῖς Πολιτείαις λέγει αἰτίας . εἰπὼν δὲ ὅτι οὔτε ἐκ δέκα ἀνδρῶν οὔτε ἐκ δέκα μυριάδων , ἤτοι χιλιάδων ἑκατόν , δύναται συστῆναι πλῆθος , ὡς οὐδὲ πλοῖον ὤφθη ἐν ταῖς Πολιτείαις ἀπὸ πεντήκοντα σταδίων , ἐπήγαγε τὸ δὲ ποσὸν οὐκ ἔστιν ἴσως ὡρισμένον , ἀλλὰ πᾶν τὸ μεταξύ τινων ὡρισμένων . ὃ δὲ λέγει ἔστι τὸ ὡρισμένως εἰπεῖν , ὅτι ἡ πόλις ἔστω ἀπὸ χιλιάδων ὀκτὼ ἡ πέντε ἤ τινος ἄλλου ὡρισμένου ἀριθμοῦ , δύσκολόν ἐστιν . ῥητέον δὲ ὅτι ἡ πόλις ἔστω ἐκ τῶν μεταξὺ ὁρισθέντων τῶν ἄκρων . τοῦτο δέ , ὡς ἐν ταῖς Πολιτείαις εἴρηκε , τοιοῦτόν ἐστι · δεῖ , φησὶν ἐκεῖ , ἰδεῖν τοὺς πολιτικοὺς καὶ τὸ κύριον τῆς πόλεως τὴν τῆς πόλεως εἴσοδον ὅση τίς ἐστι καὶ οἵ , καὶ τὴν χώραν , ἧς ἄρχει ἡ πόλις , πόσους δύναται τρέφειν καὶ πόσων καὶ οἵων δεῖται στρατιωτῶν εἰς τὴν φυλακὴν τῆς χώρας · καὶ εὑρόντας ὅτι οἱ τοσοίδε πολλοί εἰσιν , οἱ δὲ τοσοίδε ὀλίγοι , καὶ ὁρίσαντας τὸ πολὺ πλῆθος καὶ τὸ ὀλίγον τοῖς δέκα καὶ τοῖς δυσὶ καὶ λαβόντας ὡς ἄκρα τὰ δέκα καὶ δύο ἐκ τῶν μεταξὺ τῶν δέκα καὶ δύο λαμβάνειν ἐκεῖνο τὸ πλῆθος , ὃ δύναται καὶ τὴν χώραν φυλάττειν καὶ ὑπὸ τῆς χώρας τρέφεσθαι . τοῦτο δὴ ποιητέον καὶ ἐπὶ τῶν γεωργῶν καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν , οἷον ἀγοραίων καὶ τῶν ὁμοίων . ὡς ἐπὶ τούτων , οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν φίλων ἔστι τι πλῆθος ὡρισμένον , καὶ τοῦτο δεῖ ζητεῖν , τὸ τοιοῦτον πλῆθος τῶν φίλων μεθ’ οὗ δύναται συζῆν μετὰ ῥᾳστώνης καὶ δίχα θορύβων τινῶν · μεθ’ ὧν δ’ οὐ δύναται οὑτωσὶ συζῆν , οὗτοι πλείους εἰσὶ τοὐ δέοντος · ὥστε φευκτέον τὸν τοσοῦτον τῶν φίλων ἀριθμόν . Ὅτι δ’ οὐχ οἷόν τε πολλοῖς συζῆν καὶ διανέμειν ἑαυ - τόν , οὐκ ἄδηλον . Ὅ λέγει πᾶσι δῆλόν ἐστιν · εἰ γὰρ ὁ μὲν τῶν φίλων ἔθος ἔχει ἔξω τοῦ ἄστεος καθ’ ἑκάστην φοιτᾶν , ὁ δὲ συνδιάγειν μετὰ τῶν ἐχόντων τὰς ἀρχὰς τῆς πόλεως , ὁ δὲ μετὰ τῶν γυμναζομένων συγγυμνάζεσθαι καὶ ὁ μὲν τόδε , ὁ δὲ τόδε τι ποιεῖν , πῶς οἷόν τε τὸν αὐτὸν καὶ ἕνα ἐν τῇ αὐτῇ καὶ μιᾷ ὥρᾳ ἢ καὶ ἡμέρᾳ πᾶσι συμπαρεῖναι καὶ συμπράττειν ; τὸ μὲν οὖν μηδενὶ συνεῖναι ἄτοπον καὶ ἄφιλον , τὸ δὲ τούτῳ μὲν συνεῖναι , τοῖς δ’ ἄλλοις μὴ καταφρονήσεως δόξαν ἐμποιήσει . πάντας δὲ πάλιν τοὺς πολλοὺς τὸ αὐτὸ παντελῶς ποιεῖν καὶ πράττειν , ὡς εἷναι πάντας ἓν κατ’ αὐτὸ τοῦτο , 30 καθὸ ἕν ἐστιν ἐκεῖνο ὃ ποιοῦσιν ἢ πράττουσι καὶ διὰ τοῦτο δύνασθαι λέ - γειν , ὅτι δυνατόν ἐστι , μετὰ πάντων ἅμα συνεῖναι · καθὸ γὰρ τὸ αὐτὸ πράτ - τουσι κατὰ τήνδε τὴν ὥραν , κατὰ τοῦτο ἅμα εἰσὶ καὶ μὴ ἅμα ὄντες · τὸ οὗν πάντας πολλοὺς ὄντας τὸ αὐτὸ πράττειν ἀμήχανον · δύο μὲν γὰρ ὄντας καὶ τρεῖς ἐνδεχόμενόν ἐστι τὸ αὐτὸ ἐργάζεσθαι , εἴκοσι δὲ εἰ τύχοι ὄντων ἀδύνατον . ἀλλὰ καὶ εἰ τοῦ αὐτοῦ φίλοι καὶ ἀλλήλοις εἰσὶ φίλοι , εἰσὶ δ’ εἴκοσι φίλοι τοῦ Σωκράτους καὶ ἀλλήλοις ἀνάγκη φίλους εἶναι · τοῦτο δὲ 161v ἐργωδέστατον . πάλιν ἐπεὶ φίλοι εἰσὶ τοῦ Σωκράτους , τὸν δὲ σπουδαῖον φίλον περὶ γὰρ τῶν σπουδαίων ἐστὶν ὁ λόγος ) δεῖ συνδιάγειν καὶ συνδιημερεύειν μετὰ τοῦ φίλου , ἀνάγκη τοὺς εἴκοσι συνδιημερεύειν τῷ Σωκράτει · ὥστε καὶ ἀλλήλοις . πῶς οὖν ἔσται τοῦτο μὴ ὄντων ἀλλήλοις φίλων ; ἀλλὰ τοῦτο ἓν τῶν χαλεπωτάτων ἐστίν , ἔτι δὲ χαλεπώτερον μᾶλλον δ’ ἀδύνατον τὸ συγχαίρειν μετὰ τῶν χαιρόντων καὶ συλλυπεῖσθαι μετὰ τῶν λυπουμένων . εἰ γὰρ ὁδὶ ἅμα μὲν κλαίει , ὁδὶ δὲ γελᾷ , πῶς ἐστι δυνατὸν γελᾶν ἅμα καὶ δακρύειν ; καὶ εἰ ὁ μὲν φέρει τὸν υἱὸν τεθνηκότα , ὁ δὲ γάμον ἐκτελεῖ τῆς θυγατρὸς ἐν τῇ αὐτῇ ἀμφότεροι ὥρᾳ ἢ καὶ ἡμέρᾳ , πῶς ἐνδέχεται χαίρειν ἅμα καὶ λυπεῖσθαι ; ταῦτ’ εἰπὼν καὶ ἐνδειξάμενος , ὅτι πλείους ἑνὸς οὐ δύναται φίλους ἔχειν ὁ σπουδαῖος , σκληρὸν ἐπιγνοὺς ὂν τὸ δόγμα , ἐπὶ τὸ σαῖνον τραπείς , τὴν μὲν πολυφιλίαν λέγει φεύγειν δεῖ , τοσούτους δ’ αἱρεῖσθαι ὅσοις ἄν δυνήσηται συζῆν . τοσοῦτοι δ’ ἄν εἶεν οἷον τρεῖς , πλείους γὰρ ἔχειν ἴσως οὐκ εὐπετές . ἀδύνατον γάρ ἐστι πολλοὺς ἔχειν φίλους · ὡς γὰρ οἱ ποταμοὶ πολλὰς σχίσεις καὶ κατατομὰς λαμβάνοντες λεπτοὶ καὶ ἀσθενεῖς ῥέουσιν , οὕτω καὶ ἡ φιλία εἰς πολλοὺς μεριζομένη ἐξαμαυροῦται . ὥσπερ γάρ , φησί , πολλῶν ἐρᾶν ἀδύνατον ὑπερβολὴ γὰρ φιλίας ὁ ἔρως ἐστίν ) , οὕτως οὐδὲ πολλοὺς σφόδρα φιλεῖν ἐνδέχεται . τὰ μὲν οὖν λεγόμενα τοιαῦτα , κατὰ δὲ τὴν λέξιν τὴν πλείονα οὖσαν τοῦτο δὲ πρὸς ἕνα περὶ τοῦ ἐρᾶν εἶπε . τὸ μὲν γὰρ ἐρᾶν πρὸς ἕνα ἐστί , τὸ δὲ σφόδρα φιλεῖν πρὸς ὀλίγους . οὕτω δ’ ἔοικεν ἔχειν καὶ ἐπὶ τῶν πραγμάτων . οὐ γὰρ γίνονται φίλοι πολλοὶ κατὰ τὴν ἑταιρικήν . Εἰπὼν ὅτι πρὸς ἕνα γίνεται ὑπερβολὴ γὰρ φιλίας ὁ ἔρως ἐστί , τὸ δ’ ὑπερβάλλον πρὸς πολλοὺς ἐξαδυνατεῖ γίνεσθαι ) , πιστοῦται τοῦτο καὶ ἀπὸ τῆς ἱστορίας . τῶν γὰρ ἀνυμνουμένων ἑταιρικῶν φιλιῶν ἑκάστη ἐν δυσὶν εὑρίσκεται γεγονυῖα , ἡ τοῦ Ἀχιλλέως καὶ Πατρόκλου , ἡ τοῦ Πυλάδου καὶ Ὀρέστου , ἡ τοῦ Θησέως καὶ Πειρίθου , οἱ δὲ πολύφιλοι καὶ πᾶσιν οἰκείως ἐντυγχάνοντες οὐδενὶ δοκοῦσιν εἶναι φίλοι διὰ τὸ μὴ ἐνδέχεσθαι πολλοῖς εἶναί τινα σφόδρα φίλον . ὁ πολύφιλος καὶ πᾶσιν ἡδέως προσερχόμενος καὶ κεχαρισμένως προσομιλῶν , εἰ καὶ φιλικῶς ἐντυγχάνει , οὐ δοκεῖ φιλεῖν αὐτοὺς οὐδὲ φίλος ἐκείνοις εἶναι οὐδὲ τῶν σφόδρα φιλούντων ὑπάρχειν διὰ τὸ μὴ ἐνδέχεσθαι , καθάπερ εἴρηται , τὸν αὐτὸν καὶ ἕν σφόδρα πολλοὺς φιλεῖν . πολιτικῶς μὲν οὖν , φησίν , ἐνδέχεται τὸν αὐτὸν πολλοὺς φιλεῖν , κατὰ δὲ τὴν κυρίως φιλίαν , ἥτις ὁρίζεται τῷ σφοδρῷ καὶ ἐπιτεταμένῳ , οὐκ ἐνδέχεται . τὸ πολιτικῶς δ᾿ ἐστὶ τὸ μὴ ἀπαρέσκεσθαι , οἷς λέγουσιν οἱ προσομικοῦντες μηδ’ ἐναντιοῦσθαι τοῖς λόγοις αὐτῶν ἢ ταῖς πράξεσιν ἀλλ’ ἀποδέχεσθαι καὶ αἰνεῖν καὶ τοὺς λόγους καὶ τὰς πράξεις · οὓς καὶ ἀρέσκους καλοῦσι διότι πᾶσιν ἀρέσκονται ἢ πᾶσι δοκοῦσιν ἀρέσκεσθαι . ἀλλὰ κἄν μὴ ἄρεσκός ἐστιν , ἐπιεικὴς δέ λέγει νῦν ἐπιεικῆ τὸν μέτριον καὶ χαρί - εντα τὸ ἦθος ) , ἐνδέχεται καὶ τοῦτον πολλοῖς εἶναι φίλον . διαφέρει δ’ οὗτος τοῦ ἀρέσκου , ὅτι οὐκ ἐξ ἀνάγκης ὁ ἄρεσκος καὶ ἐπιεικής ἐστιν . ἕτερον δὲ ὅτι ὁ μὲν ἄρεσκος ἐπαινεῖν καὶ θαυμάζειν φαίνεται τὰς πράξεις καὶ τοὺς λόγους , οἷς ἀρέσκεσθαι δοκεῖ , ὁ δὲ ἐπιεικὴς οὐχ οὕτως . οὔτε γὰρ ἐπαινεῖ οὔτε ψέγει <ἀλλ’ ἐν τῷ μέσῳ ἐστί.> πολιτικῶς μὲν οὖν ἐνδέχεται πρὸς πολλοὺς φίλον εἶναι , δι’ ἀρετὴν δὲ καὶ ἦθος οὐκ ἐνδέχεται · διότι καὶ χαλεπόν ἐστι πολλοῖς ἐντυχεῖν σπουδαίοις · πρὸς δὲ τοὺς μὴ ὄντας οὐκ ἄν εἴη φιλία . Πότερον οὖν ἐν εὐτυχίαις φίλων μᾶλλον δεῖ ἢ ἐν δυστυχίαις . Ὁ μὲν ἀπορεῖ , πάνυ σαφές ἐστιν . ὁμοίως γὰρ οἱ ἐν ἀπορίαις καὶ οἱ ἐν εὐπορίαις φίλων δέονται , οἱ μὲν γὰρ ἀποροῦντες δι’ ἐπικουρίαν καὶ βοήθειαν καὶ ἀποτροπὴν τῆς ἀτυχίας , οἱ δ’ εὐτυχοῦντες δέονται μεθ’ ὧν συμβιώσονται , δι’ ἃς ἤδη πεπαύμεθα λέγοντες αἰτίας , καὶ οὗς εὖ δράσουσι . βούλονται γὰρ σπουδαῖοι ὄντες εὖ δρᾶν . κάλλιον δὲ τῶν ὀθνείων τοὺς φίλους εὖ ποιεῖν · καὶ εἴρηται καὶ τούτου τὸ αἴτιον . πλὴν ἀναγκαιότερος ὁ φίλος ἐν ταῖς ἀτυχίαις · ἐν ταύταις γὰρ χρεία χρημάτων . ἔστι δ’ ὁ σπου - δαῖος φίλος ἐν ἅπαντι καιρῷ , μάλιστα δ’ ἐν ταῖς ἀτυχίαις χρήσιμος καὶ ἡδύς · κάλλιον δ’ ὑπάρχειν ἐν ταῖς εὐτυχίαις φίλον καὶ ἡδύτερον · καὶ εἴρηται καὶ τούτου τὸ αἴτιον , ῥηθήσεται δὲ καὶ αὗθις καὶ διὰ τὸ εἶναι τὸν σπουδαῖον φίλον ἡδύν . οἱ εὐτυχοῦντες καὶ κατὰ φύσιν ζῶντες πολλοὺς γὰρ ἡ εὐτυχία εἰς ὑπερηφάνειαν καὶ ἀλαζονείαν καὶ ὕβριν τῶν προστυχόντων ἐκτραχηλίζει ) τοὺς ἐπιεικεῖς φίλους ζητοῦσιν ἔχειν . αἱρετώτερον γὰρ τούτους εὐεργετεῖν καὶ μετὰ τοιούτων συνδιάγειν ἢ φαύλους καὶ μετὰ φαύλων · ἔστι γὰρ καὶ ἡ παρουσία αὕτη τῶν φίλων ἡδεῖα καὶ ἐν εὐτυχίαις καὶ ἐν δυστυχίαις · κουφίζονται γὰρ οἱ λυπούμενοι . διὰ τί μὲν ἡ τῶν φίλων παρουσία ἐν ταῖς δυστυχίαις ἡδεῖά ἐστι , διὰ τούτων λέγει . φθάνει γὰρ εἰρηκέναι , καὶ διὰ τί ἐν τῖς εὐτυχίαις · εἶπε δὲ καὶ διὰ τί ἐν ταῖς δυστυχίαις , ἀλλὰ ἐλλιπέστερον . ἰστέον δὲ ὅτι ἃ λέγει νῦν , ἁρμόζει πᾶσι τοῖς τῆς φιλίας εἴδεσι . χρεία δή , φησί , τῶν φίλων | ἐν ταῖς ἀτυχίαις , ὅτι 162v βλέποντες αὐτοὺς οἱ δυστυχοῦντες κουφίζονται . ὡς γὰρ δύο πόνων , ὥς φησιν‘ Ἱπποκράτης , ἐν ταὐτῷ γινομένων , ὁ μείζων πόνος ἐκκρούει τὸν ἐλάτ - τονα καὶ ἀνεπαίσθητον ποιεῖ , καὶ αὖ πάλιν δύο ἡδέων ὁρατῶν εἰ τύχοι ὄντων ἢ ἀκουστῶν ἢ τοῦ μὲν ὁρατοῦ τοῦ δὲ ἀκουστοῦ , τὸ μᾶλλον ἡδὺ ἕλκει πρὸς ἑαυτό , καταφρονεῖν ἀναγκάζον θατέρου , οὕτω καὶ ἡδέος ἅμα καὶ λυπηροῦ ὄντων , εἰ μὲν ἰσοσθενῆ τυγχάνουσιν , ἐν τῷ μέσῳ καθιστᾶσιν , εἰ δὲ τὸ μὲν ὑπερέχει τὸ δὲ ἐλλείπει , ἀνάλογον τῆς ὑπεροχῆς ἢ τῆς ἐλλεί - ψεως διατιθέασιν ἡμᾶς . κατάλληλον γὰρ τῇ τῶν αἰσθητῶν δυνάμει καὶ τὸ ἀπ’ αὐτῶν πρὸς ἡμᾶς ἐγγίνεται πάθος . ἐπεὶ οὖν ὁ φίλος ἥδιστον ἐκ - κρούων τὸ φιλοῦν , κουφίζει καὶ μετριώτερον φαίνεσθαι ποιεῖ συναλγεῖν καὶ πάντα λέγων καὶ πράττων καὶ ποιῶν ὁπόσα ἐπὶ τὸ εὔθυμον ἄγειν οἶδε τὸν λελυπημένον , κουφίζει δὲ τὴν λύπην καὶ ἀβαρῆ ποιεῖ ἡ τοῦ φίλου παρου - σία οὐχ ὡς ὁ τοὺς τέτταρας ἄρας μεδίμνους ἀπὸ τοῦ φέροντος αὐτούς , ἀλλ’ ὡς εἴρηται , ἐπειδὴ τὰ ἡδέα καὶ λυπηρὰ δρᾶν πέφυκεν εἰς ἡμᾶς , ἡ δὲ τοῦ φίλου παρουσία ἡδεία τυγχάνει , ἀμαυροῖ τὴν λύπην . τὰ γὰρ ἐναν - τία μιγνύμενα ἀμβλύνουσιν ἄλληλα , ὡς τὸ ζέον ὕδωρ τὸ ψυχρὸν ἐμβληθὲν ἐν αὐτῷ , ὥστε καὶ τῷ λυπηρῷ τὸ ἡδὺ προσελθὸν ἀσθενέστερον ποιήσει καὶ ἧττον ἐνοχλοῦν . ἐπεὶ δὲ ἐπὶ μὲν τῶν ἐναντίων ἀληθές ἐστι τοῦτο , οὐ δοκεῖ δὲ τῷ Πλάτωνι ἐναντίῳ ] ἐναντίον τὸ ἡδὺ τῷ λυπηρῷ , ἐπήγαγεν εἰ μὲν οὖν διὰ τὸ ἐναντίως ἔχειν πρὸς ἄλληλα τὸ ἡδὺ καὶ λυπηρὸν κουφίζονται , ἢ καὶ δι’ ἄλλο τι , ἤτοι διὰ μέγεθος καὶ μικρότητα , ὡς καὶ ἐπὶ τῶν δύο πόνων εἶπεν ὁ Ἱπποκράτης , ἀφείσθω · οὐ γὰρ τοῦτο πρόκειται σκοπεῖν , ἀλλ’ ὅτι ἡ τοῦ φίλου παρουσία ἀναγκαία καθέστηκεν ἐν ταῖς ἀτυ - χίαις , ὅτι ἐπιδήλως κουφίζει τὰς τῶν δυστυχούντων λύπας . Ἔοικε δ’ ἡ παρουσία μικτή τις αὐτῶν εἶναι . Ἡ τοῦ φίλου , φησί , παρουσία μικτὴ εἶναι δοκεῖ ἐξ ἡδονῆς καὶ λύπης , ὡς τὸ φαιὸν ἐκ λευκοῦ καὶ μέλανος · ἡδεῖα μὲν ὅτι τὸ ὁρᾶν τὸν φίλον ἡδὺ καὶ μάλιστα ἐν ταῖς ἀτυχίαις . γίνεται γὰρ ἐπικουρία πρὸς τὸ μὴ λυπεῖσθαι . παραμυθητικὸς γὰρ ὁ φίλος καὶ ὁρώμενος καὶ λαλῶν καὶ μάλιστα ἐὰν ᾖ ἐπιδέξιος , λέγων ἐπιδεξίους τοὺς εὐφυεῖς λέγειν τὰ προσήκοντα ἑκάστῳ καιρῷ . τοιοῦτοι δὲ μάλιστα οἱ σπουδαῖοι . οἶδε γάρ , φησί , τὸ ἦθος , ἤτοι ὁ σπουδαῖος τὸν ὅμοιον ἑαυτῷ , τίσιν ἥδεται καὶ τίσι λυ - πεῖται καὶ ὁποίοις ἀρέσκεται καὶ ἀπαρέσκεται , καὶ εἰδὼς λέγει καὶ πράττει , οἷς ἥδεται καὶ ῥᾳστωνεύεται . ἡδεῖα μὲν οὖν ἐστι διὰ ταῦτα ἡ τοῦ φίλου παρουσία , λυπηρὰ δὲ καθὸ γινώσκει τὸν φίλον συλλυπούμενον καὶ συναλ - γοῦντα . οὐδεὶς γὰρ εὐφρονῶν βούλεται λυπεῖν τὸν τυχόντα μήτοι γε φίλον , καὶ αἴτιος γίνεσθαί τινος αἰτίας . ἀλλὰ τίνος ἕνεκεν εἶπε τοῦτο , λέγω δὴ τὸ ὅτι μικτή ἐστιν ἡ τοῦ φίλου παρουσία ; ἢ ἐπειδὴ εἶπεν , ὅτι κουφίζει , ἀλλ’ οὐ τέλεον ἐκμοχλεύει καὶ παντάπασιν ἀφανίζει , διὰ τοῦτο ἐπήγαγε ἀναιρεῖ τὴν λύπην ἡ τοῦ φίλου παρουσία ἀλλὰ κουφίζει , διότι καὶ λυπεῖ τὸν φίλον γινώσκοντα ὅτι συλλυπεῖται καὶ συναλγεῖ.’ τέλεον γὰρ ἂν ἦν ἡ τοῦ φίλου παρουσία ἀναιρετικὴ καὶ ἀφανιστικὴ τῆς τοῦ δυστυχοῦντος φίλου λύπης , εἰ ἄλυπος διετέλει ὁ φίλος προσελθών . ἐπεὶ δὲ οὐχ οὕτως ἔχει ἀλλὰ συλλυπεῖται καὶ συμπενθεῖ , κουφίζει μὲν ὡς ἡδύς , οὐκ ἀναιρεῖ δὲ τέλεον , ὡς λύπην ἐμποιῶν δι’ αὐτὸ τὸ συλλυπεῖσθαι . Εἰπὼν δὲ ὅτι οὐδεὶς βούλεται λυπεῖν τὸν φίλον , ἐπιφέρει καὶ διὰ τὸ φεύγειν καὶ μὴ θέλειν αἰτίους λύπης γενέσθαι τοῖς φίλοις οἱ ἀνδρώδεις τὴν φύσιν καὶ γενναίως φέροντες τὰς τύχας εὐλαβοῦνται τοὺς φίλους συλλυ - πεῖσθαι αὐτοῖς , καὶ διὰ ταύτην τὴν εὐλάβειαν χαίρειν προσποιοῦνται καὶ γελῶσι καὶ ὡς μηδέν τι λυπηρὸν πάσχοντες φιάγουσι · ὑσὶ · καὶ ὅλως , φησίν , ἄν μὴ ὑπερτείνωσι τὴν ἀλυπίαν · λέγει δὲ ἀλυπίαν τὴν σφροδοτάτην καὶ έπιτε - λύπην οὐχ ὑπομένειν , τουτέστι ὅτι τὸ αἴτιος γενέσθαι τοῖς φίλοις λύπης ὁ ἀτυχῶν οὐχ ὑπομένει οὐδ’ αἱρεῖται οὐδὲ βούλεται . διά τε γοῦν , ὡς εἴρηται τὸ μὴ θέλειν ὁ ἀτυχῶν λυπεῖν τὸν φίλον , εὐλαβεῖται συλλυ - πούμενον ὁρᾶν αὐτοῦ καὶ διὰ τὸ μηδ’ αὐτὸν εἶναι θρηνητικόν . φαύλων γὰρ καὶ ἀγεννῶν τὸ καθάπερ γυναῖκα κλαίειν καὶ ἀποδύρεσθαι διὰ τὰς δυστυχίας · ἀλλ’ οὐ σπουδαίων . καὶ διὰ τοῦτο συνθρήνους οὐ προσίενται . σύνθρηνος γάρ ἐστι ὁ θρηνοῦντι συνθρηνῶν . τῷ δὲ δυστυχοῦντι μὲν διὰ δὲ τὴν I οἰκείαν ἀρετὴν γενναίως φέροντι τὴν τύχην καὶ μὴ θρηνοῦντι πῶς ἔσται ὁ συνθρηνῶν ; ἢ ὁ οὕτως ἔχων πῶς προσήσεται τὸν θρηνοῦντα ; γυ - ναικῶν γὰρ ἢ καὶ γυναικωδῶν ἀνδρῶν ἐστι τὸ ζητεῖν ἔχειν τοὺς συστενά - ζοντας καὶ συνθρηνοῦντας , οὓς γυναικώδεις οὐ μιμεῖσθαι χρή · ἀλλὰ καὶ εὐτυχοῦντας καὶ δυστυχοῦντας ἡμᾶς καὶ μέσως ἔχοντας πρὸς τοὺς βελτίονας ἀποβλέπειν χρὴ κἀκείνοις παρέπεσθαι . ἡ δὲ ἐν ταῖς εὐτυχίαις τῶν φίλων παρουσία τήν τε διαγωγὴν ἔχει · ἐν μὲν ταῖς ἀτυχίαις μικτή τίς ἐστιν , ὡς εἴρηται , ἡ τῶν φίλων παρουσία ἐξ ἡδονῆς καὶ λύπης , ἐν δὲ τῖς εὐτυχίαις ἄκρατος καὶ καθαρὰ καὶ πάσης λύπης ἀμιγής · τήν τε γὰρ διαγωγήν , ἤτοι τὸ βάδισμα τὸ βλέμμα τὴν στάσιν τὴν καθέδραν τοὺς λόγου καὶ τὴν ἔννοιαν . ἐννοῶν γὰρ ὁ εὐτυχῶν , ὅτι ἡδονὴν ἐμποιεῖ τῷ φίλῳ διὰ τῶν προσόντων ἀγαθῶν ἑαυτῷ , χαίρει καὶ ἀγάλλεται . διὸ δόξειεν ἄν ἐν μὲν ταῖς εὐτυχίαις καλεῖν τοὺς φίλους , διότι δεῖ καὶ τῷ ὄντι πρεπωδέστατόν ἐστιν ἡμᾶς ἀνδρώδεις εἶναι καὶ μὴ γυναικώδεις . καὶ διὰ τὸ λυπηρὸν ὑπάρχειν τὸ λύπης αἰτίους γίνεσθαι ἡμᾶς τοῖς φίλοι . ἔνδοξόν ἐστι καὶ ἐντιμότατον εἰς μὲν τὰς εὐτυχίας καλεῖν τοὺς φίλους καὶ εὐεργετεῖν καλὸν γὰρ τὸ εὐεργετικὸν εἶναι ) , εἰς δὲ τὰς δυστυχίας καλεῖν ὀκνηρῶς ἔχειν . οὐ δεῖ γὰρ ἑκουσίως τοῖς φίλοις μεταδιδόναι τῶν οἰκείων κακῶν . εἰ γὰρ 163v ὁ φίλος ἄλλος οἷος ὁ φιλῶν ἐστι καὶ ἃ βούλεται ἑαυτῷ παρεῖναι ταῦτα καὶ τῷ φίλῳ τὰ ἀγαθὰ δὲ βούλεται ἑαυτῷ ) , τῶν ἀγαθῶν ἄρα καὶ τῷ φίλῳ μεταδιδόναι δεῖ καὶ οὐ τῶν ἀπὸ τῆς ἀτυχίας κακῶν · ὥστε οὐδὲ καλεῖν ἐν δυστυχίαις δόξειεν ἂν καλὸν εἶναι τοὺς φίλους . Ὅθεν καὶ τὸ ‘‘ἅλις ἐγὼ δυστυχῶν . ” ᾿Εκ τοῦ μὴ δεῖν ἀναπιμπλάναι τῶν οἰκείων κακῶν τοῖς φίλοις μηδ’ ὅλως λύπης ἡμᾶς αὐτοῖς αἰτίους γίνεσθαι καὶ τὸ τοῦ τραγῳδοῦ παροιμιῶδες γέγονε , τὸ ‘‘ἅλις ἐγὼ δυστυχῶν ” , ἀρκεῖ τὸ ἐμὲ δυστυχεῖν καὶ οὐ δεῖ καὶ τὸν φίλον συνδυστυχεῖν ἢ συλλυπεῖσθαι . τί οὖν Ἀριστοτέλης ; οὐδαμῶς ἐν ταῖς δυστυχίαις τοὺς φίλους καλέσομεν παραμυθησομένους καὶ ἀνακουφίσοντας τὸ βαρὺ τῆς λύπης ; ναί , φησί , παρακλητέον , οὐκ ἐν ἅπαντι δὲ καὶ τῷ τυχόντι καιρῷ ἀλλ’ ὅταν μέλλωσιν ὀλίγα μὲν ἐνοχληθῆναι μεγάλως δ’ ὠφελῆσαι . ὅταν δὲ μεγάλα μὲν λυπηθῆναι μέλλωσιν , ἡμᾶς δὲ μηδὲν ὀνήσειν ἀλλὰ καὶ μᾶλλον λυπήσειν εἴρηται γὰρ ὅτι τὸ λυπούμενον διὰ τὴν ἡμῶν δυστυχίαν ὁρᾶν τὸν φίλον ἀνιαρόν ἐστιν ) , οὐ δεῖ καλεῖν . ἐν μὲν ταῖς εὐτυχίαις , καθάπερ εἴρηται , δεῖ καλεῖν τοὺς φίλους , ἐν δὲ ταῖς δυστυ - χίαις εὐλαβεῖσθαι καὶ ὑποστέλλεσθαι μή πὼς λάθωμεν αὐτοὺς λυπήσειν . ἡμάς μὲν οὖν οὕτω χρῆναι ποιεῖν , τοὺς δὲ φίλους ἔμπαλιν ἐν μὲν ταῖς κακοπραγίαις καὶ δυστυχίαις ἀκλήτους ἰέναι . καλὸν γὰρ τὸν εὖ πράττοντα φίλον <πρὸς τὸν ἐν δυστυχίαις ὄντα φίλον αὐτοῦ αὐθόρμητον ἰέναι καὶ ἐπι - κουρεῖν ὅση δύναμις φίλου γὰρ ὄντως ἀληθοῦς ἐστι τὸ ἄκλητον βαδίζειν ἐπὶ τὸν κακῶς ἔχοντα φίλον> ) καὶ παντοίως θεραπεύειν καὶ μάλιστα τὸν ἐν χρείᾳ τυγχάνοντα καὶ δεόμενον πολλῶν ἤ τινων . ἄμφω γάρ , φησί , κάλλιον καὶ ἥδιον , τουτέστι τὰ δύο , ἤτοι τό τε εὖ ποιεῖν καὶ τὸ ἄκλητον ἰέναι κάλλιόν ἐστι καὶ ἥδιον τοῦ ἑνὸς τοῦ μετ’ ἀξιώσεως εὖ ποιεῖν . κατὰ μὲν οὖν τὰς δυστυχίας , ὡς λέγομεν ἀκλήτους ἰέναι δεῖ , ἐν δὲ ταῖς εὐτυ - χίαις πρὸς μὲν τὸ συμπονεῖν καὶ συνεργεῖν ἐν οἷς ἐστι τούτου χρεία ἔστι γάρ ποτε κἀν ταῖς εὐημερίαις χρεία φίλων ) καὶ ἀκλήτους ἰέναι καὶ παραγίνεσθαι ταχέως , πρὸς δὲ τὸ συναπολαύειν τῶν τοῦ φίλου ἀγαθῶν καὶ συνευπαθεῖν σχολαιότερον . οὕτε γὰρ καλόν ἐστιν οὕτε φιλικὸν δοκεῖ εἶναι τὸ προθυμεῖσθαι παρὰ τῶν φίλων ὠφελείας πορίζεσθαι καὶ παρακερδαίνειν · κολάκων γὰρ τὸ τοιοῦτον ἢ καὶ ἀνελευθέρων ἀλλ’ οὐ φίλων . Δεῖ δὲ καὶ δόξαν ἀηδίας ἀπωθεῖσθαι καὶ ἀποπέμπεσθαι ἀφ’ ἡμῶν . 163v εἰ γὰρ καὶ μὴ ἀηδές ἐστι τῷ φίλῳ τὸ συνεχέστερον ἡμᾶς ἐκείνῳ συνεκαὶ σία συμβαίνει κόρος καὶ ἀηδία . τὸ δὲ ἐνίοτε εἶπε διὰ τοὺς σπουδαίους καὶ λόγου καὶ θεωρίας κοινωνοῦντας . ἐν τούτοις γὰρ οὐδαμῶς οὐδέποτε κόρος προςγίνεται ἀλλὰ χαίρουσιν ἀεὶ συνεῖναι καὶ συνεχῶς συναπλάυειν τῶν ἑκάστοις καλῶν . ἄρ’ οὖν , ὥσπερ τοῖς ἐρῶσι τὸ ὁρᾶν ἀγαπη - τότατόν ἐστι καὶ μᾶλλον αἱροῦνται ταύτην τὴν αἴσθησιν . διὰ τούτων οἶμαι διδάσκει ποίοις ἔργοις καὶ ποίαις πράξεσι τῶν συζώντων ἕπεται ἀηδία καὶ ποίοις οὐχ ἕπεται · καὶ λέγει ἐκείνοις μηδεμίαν ἕπεσθαι ἀηδίαν καὶ ἀπαρέσκειαν , οἷς ἀμφότεροι ἀρέσκονται καὶ βούλονται συνεχῶς ἐνεργεῖν , οἷον εἰ ἀμφότεροι συγκυβεύειν βούλονται ἢ συμπίνειν καὶ τοῦτο βουλόμενοι συγκυβεύουσι καὶ συμπίνουσι , οὐδέποτε θάτερος θατέρῳ ἀηδὴς ἔσται . εἰ δὲ τῷ μέν ἐστι μᾶλλον τὸ κυβεύειν ἡδὺ τοῦ πίνειν , τῷ δὲ τὸ πίνειν τοῦ κυβεύειν , ἡ συνέχει τῆς κυβείας ἀηδής ἐστι τῷ πότῃ καὶ ὁ συνεχῶς κυβεύων τῷ συνεχῶς πίνοντι ἢ πίνειν συνεχῶς θέλοντι . εἰ δὲ ἀηδεῖς ἀλλή - λοις , συμβαίνει γίνεσθαι τοὺς μὴ τοῖς αὐτοῖς ἀρεσκομένους . οἱ δὲ σπουδαῖοι φίλοι τοῖς αὐτοῖς ἀεὶ χαίρουσι καὶ τοῖς αὐτοῖς ἀρέσκονται · οὐδέποτε ἀλλή - λοις οὗτοι ἀηδεῖς ἔσονται . ἃ μὲν βούλεται λέγειν , ταῦτά ἐστιν · ἐν δὲ τῇ λέξει τῇ ἄρ’ οὖν τὸ ἄρα οὐ περισπᾶν χρὴ ἀλλ’ ὀξύνειν . οὐ γὰρ ὡς ἐρωτῶν ἀλλ’ ὡς ἀποφαινόμενος ταῦτα λέγει , ὡς εἰ ἔλεγεν ἤδη τοίνυν δῆλόν ἐστιν ἀφ’ ὧν εἴπομεν , ὅτι ὥσπερ οἱ ἐρῶντες μᾶλλον ὁρᾶν βούλονται τὸν ἐρώμενον ἢ ἀκούειν περὶ ἐκείνου ὅπως ἔχει , ὡς κατὰ τὴν ὅρασιν μᾶλλον τοῦ ἔρωτος ὄντος ἢ κατὰ τὴν ἀκοήν , οὕτω καὶ τοῖς φίλοις αἱρετώτερόν ἐστι τὸ συνεῖναι καὶ συζῆν ἢ ἀπ’ ἀλλήλων διεστηκότας ἀκούειν καὶ μανθάνειν , πῶς τε διάγουσι καὶ πῶς ἔχουσιν . εἰ γὰρ ἡ φιλία κοινωνία , τὸ δὲ κοινωνεῖν συζῆν ἐστιν , ἡ φιλία ἄρα καὶ τὸ συζῆν ταὐτόν ἐστιν . αἱρετώτερον ἄρα τὸ συζῆν τοῦ ἀκούειν περὶ τοῦ φίλου , ὅπως διάγει καὶ ὡς πρότερον διὰ πολλῶν εἴρηται , τὸ αἰσθάνεσθαι ἡμᾶς ὅτι ἐσμὲν καὶ ζῶμεν , αἱρετόν ἐστιν . ὡς δὲ πρὸς ἑαυτὸν ἕκαστος τῶν σπουδαίων οὕτως καὶ πρὸς τὸν φίλον καὶ τὸ αἰσθάνεσθαι ἄρα καὶ ὁρᾶν τὸν φίλον αἱρετὸν ἄν εἴη . ὁρᾶν δὲ ἀπόντα οὐκ ἐνδέχεται . ἡ παρουσία ἄρα αὐτοῦ αἱρετή , ἐξ ἧς καὶ τὸ ὁρᾶν αὐτόν ἐστι καὶ αἱρετωτέρα τῆς ἀπουσίας ᾗ ἕπεται τὸ μὴ ὁρᾶν , ἀκούειν δέ ποτε πῶς ποτε διάγει . ἡ δὲ ἐνέργεια γίνεται αὐτῆς ἐν τῷ συζῆν . ἡ ἐνέργεια τῆς αἰσθήσεως , τουτέστι τοῦ ὁρᾶν τὸν φίλον , γίνεται ἐν τῷ συζῆν καὶ συνδιάγειν ἐν τῷ αὐτῷ , οὐ μὴν ἐν τῷ ἀπεῖναι καὶ μὴ συζῆν . εἰκότως ἄρα τοῦ συζῆν ἐφίενται . τὸ γὰρ εἶναι καὶ τὸ ζῆν αὐτοὺς τοῦτο οἴονται εἶναι τὸ συζῆν δηλονότι . καὶ εἴη ἄν ὁ συλλογισμὸς τοιοῦτος · αἱρετόν ἐστι τὸ εἶναι καὶ ζῆν , τὸ εἶναι καὶ ζῆν οἴονται ὑπάρχειν ἐν τῷ συζῆν , αἱρετὸν ἄρα τὸ συζῆν . ἢ καὶ οὕτως · αἱρετόν ἐστι τοῖς σπουδαίοις τὸ εἶναι καὶ ζῆν , τὸ δὲ εἶναι καὶ ζῆν ταὐτὸν εἶναι νομίζουσι τῷ συζῆν , αἱρετὸν ἄρα τοῖς σπουδαίοις τὸ συζῆν . καὶ ὁπότε ἐστὶν ἑκάστοις τὸ εἶναι ἢ οὗ χάριν αἱροῦνται τὸ ζῆν . οἱ μὲν οἰόμενοι , ὅτι οὐσία ἡμῶν καὶ ὅλως τὸ εἶναί ἐστι ζωὴ κατὰ νοῦν καὶ θεωρίαν καὶ τούτου χάριν , ἤτοι πράξει καὶ θεωρίᾳ διατελεῖν γεγόναμεν , καθ’ ἑαυτοὺς καὶ μετὰ τῶν φίλων πρακτικῶς καὶ θεωρητικῶς ζῆν βούλονται καὶ τῆς τοιαύτης ζωῆς ὁλικῶς ἀντέχονται καὶ οὕτως ἔχοντες καὶ οὕτω βιοῦντες οὐδέποτε ἀηδία αὐτοῖς ἐγγίνεται οὐδὲ ἀηδῶς ἔχουσι πρὸς ἀλλήλους . ὁ δ’ οἰόμενος , ὅτι τὸ εἶναι ἡμῶν ἐστιν ἐν τῷ ἐσθίειν καὶ πίνειν καὶ κυβεύειν ἤ τι τοιοῦτον ποιεῖν , οὗτος δὴ πάλιν μετὰ τοῦ τοιούτου φίλου συνδιάγειν αἱρεῖται , ἐσθίειν καὶ πίνειν καὶ κυβεύειν θέλοντος , καὶ ἁπλῶς ὅπερ ἄν ἕκαστος ἀγαπᾷ τῶν τῇδε , τοῦτο καὶ τὸ εἶναι αὐτοῦ οἴεται καὶ τούτου χάριν συνημερεύειν καὶ συζῆν αἱρεῖται μετὰ τῶν φίλων . καὶ ἔστιν ὁσημέραι πολλῶν ἀκούειν λεγόντων , ἡ ζωή μού ἐστι τὸ ἐσθίειν τοιάσδε τροφὰς ἢ τὸ ἔχειν τόδε τι ἢ πράττειν ἢ ποιεῖν τάδε τινά . καὶ διὰ τοῦτο συζῆν αἱροῦνται καὶ συνεῖναι μετὰ τῶν τὰς τοιαύτας ζωὰς ἀσπαζομένων καὶ οἰομένων εἶναι τὴν οὐσίαν αὐτῶν τὸν τοιόνδε βίον , οἷον τὸν ἀπολαυστικὸν ἢ χρηματιστικὸν ἢ σώφρονα καὶ σπουδαῖον . εἰ γάρ , ὡς εἴρηται , τὸ συζῆν αἱρετόν , τὸ δὲ συ - ζῆν τὸ σὺν ἄλλῳ ζῆν ἐστιν ὄντι οἷος αὐτός , τοιοῦτος δ’ ὁ φίλος καὶ ὡς ἔχει δι’ ἃ συζῶσιν οὕτως καὶ αὐτοὶ καὶ αἱ φιλίαι αὐτῶν ἀγαθαί εἰσιν , εἰ δὲ φαῦλαι καὶ αὐτοὶ φαῦλοι καὶ αἱ φιλίαι αὐτῶν φαῦλαι καὶ ἀβέβαιοι , ὅτι καὶ δι’ ἃ φιλοῦσι φαῦλα καὶ ὅσον ἄν συζῶσι καὶ ἐξομοιῶνται ἀλλήλοις τοσοῦτον μοχθηροὶ γίνονται . ἡ δὲ τῶν ἐπιεικῶν φιλία ἐπιεικὴς καὶ βέβαιος , συναυξανομένη ταῖς ὁμιλίαις · ταῖς γὰρ καλλίσταις ὁμιλίαις καὶ ἐνερ - γείαις συναυξανομένης τῆς ἀρετῆς , συναυξάνεται καὶ ἡ φιλία · συναυξάνεται δὲ ταῖς ὁμιλίαις , διότι πάντων αἱ ἐπιδόσεις ταῖς ἐνεργείαις γίνεσθαι πεφύ - κασι · τούτου τε οὖν ἕνεκα συναυξάνονται καὶ τοῦ διορθοῦσθαι ἀλλήλους . ἀπομάττονται γὰρ ἁ ’π’ ἀλλήλων καὶ ἐπισπῶνται πρὸς ἑαυτοὺς τὰ ἀλλήλων ἔργα καὶ τοὺς λόγους οἷς ἀρέσκονται καὶ ὧν ἕνεκα φίλοι εἰσίν . ‘‘ἐσθλὰ μὲν γάρ , φησίν ἡ ποίησις , ἀπ’ ἐσθλῶν . ” ὥστε καὶ ἀπὸ τῶν φαύλων φαῦλα ἀπομαξόμεθα καὶ ἀποθησαυρίσομεν . ὧδε μὲν οὖν πεπλήρωται τὸ ᾿Ιῶτα τῶν ᾿ Ηθικῶν Νικομαχείων καὶ αἱ εἰς αὐτὸ σχολαί .
Lemmas: ὅτι μέν ὁ φίλιος μόριον εἰμί οὖον ὁ ὅλος δικαιοσύνη , ὁ ὡς νομιμότης , ἀλλά ὁ ἐν μέρος , ὅστις εἰμί ὁ ἴσος διανεμητικός , οὖον παντάπασι ἄδηλος εἰμί . ὅς τε γάρ τοιοῦτος δικαιοσύνη , ὡς δείκνυμι ἐν ὁ πέμπτος βιβλίον ὁ πάρειμι πραγματεία , ἰσότης εἰμί διανεμητικός , καί ὁ φίλιος ὁ φίλος ἰσότης παρέχω · ἰσότης γάρ εἰμί ἀνάγκη , εἰμί μέλλω σῴζω ὁ φίλιος . εἰμί γάρ ὅσος ὁ πένης ὁ πλούσιος φιλέω καί τιμάω , ἀνάλογος τοσοῦτος ἀντιλαμβάνω , ὅς ὁ πλούσιος εὐπορέω , σῴζω ὁ φίλιος , εἰμί δέ οὖον , διαλύω · καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁμοίως , ὡς μανθάνω ὁ λέγω ἐπισκοπέω . ὅτι μέν οὖν μόριον εἰμί ὁ ἐν μέρος δικαιοσύνη , οὐ ἄδηλος . ὅτι δέ οὐδέ ὡς γένος κατηγορέω ὁ φίλιος ὁ μερικός , ἀλλά εἰμί ὁ ὡς ἀπό εἷς καί πρός εἷς λέγω , διά-ὁρίζω ὁ Ἀριστοτέλης ἐν ὁ δύο ὁ Μεγάλων ἠθικός , ὥστε εἰμί ποῦ ἐν ὁ πάρειμι βιβλίον εἶδος λέγω φίλιος , μεταχρηστικῶς ὁ ὁ εἶδος ὄνομα χράω . ὅτι δέ καί τρεῖς εἰμί ὁ μέρος ἢ ὁ εἶδος λέγω γάρ εἶδος φίλιος ) δείκνυμι ἐν ὁ πρό οὗτος βιβλίον . τρεῖς γάρ εἰμί ὁ φιλητής , διά ὁ φιλέω ὁ ἄνθρωπος , ἀγαθός ἡδύς χρήσιμος , τρεῖς ἀνάγκη καί ὁ φίλιος εἰμί . ὁ γάρ φίλος τις ἢ ὡς ἀγαθός φιλέω , οἷος σοφός ἢ σώφρων ἢ ἀνδρεῖος ἢ Δίκαιος ἢ διά πᾶς οὗτος , ἢ ὡς ἡδύς τοιοῦτος δέ ὁ εὐτράπελος καί ὁ ἐράω ) , ἢ ὡς χρήσιμος . χρήσιμος δέ λέγω , διά ὅς γίγνομαι ἀγαθός τίς . εἰμί δέ διά ὁ χρήσιμος φίλος μάλιστα ὁ ἀγοραῖος . εἰμί δέ ὁ μέν ἀγαθός καί ἡδύς φιλητός ὡς τέλος , ὁ δέ χρήσιμος ὡς εἰς τέλος τίς συντελέω . περί οὗτος δή ὁ μέρος ἢ εἶδος ὁ φίλιος καί ἁπλόος περί φίλιος εἶπον ἐν ὁ πρό οὗτος βιβλίον , τίς τε εἰμί καί ἐν τίσις καί περί τίς , τίς τε , ὅτι ἀρετή τις ἢ μετά ἀρετή καί γάρ καί ὁ φίλιος περί πρᾶξις καί πάθος εἰμί ὥσπερ καί ὁ ἀρετή · εἰμί γάρ πρᾶξις φιλικός , καί αὐτός δέ ὁ φιλέω πάθος εἰμί ) , ἐν τίσις δέ , ὅτι καί ἐν ὁ ὅμοιος καί ἐν ὁ ἀνόμοιος ὁ μέν γάρ πρῶτος καί κύριος φίλιος ἐν ὁ ὅμοιος , ἐν γάρ ὁ σπουδαῖος καί ἀγαθός . φιλέω γάρ οὗτος ἀλλήλων , ὅς ἀγαθός καί ὅς σπουδαῖος καί ὅς ὁμοῖος εἰμί . ὁ δέ λοιπός ὅς τε διά ὁ χρήσιμος καί ἡδύς ἐν ὁ ἀνόμοιος ) , περί τίς δέ ὅτι περί ὁ ἀγαθός καί καί ὁ ἡδύς καί ὁ χρήσιμος . οὗτος δή εἶπον ἐν ἐκεῖνος ὁ βιβλίον καί ἕτερος πολύς ὁ περί φίλιος εἰμί λόγος οἰκεῖος ἐν οὗτος ὁ βιβλίον ἔνατος εἰμί ὁ λείπω ὁ περί φίλιος ἐκτίθημι . ’Ev ἀπάω δέ ὁ ἀνομοειδής φίλιος ὁ ἀνάλογος ἰσάζω καί σῴζω ὁ φίλιος , καθάπερ εἴρω . ἀναμιμνήσκω ὁ ἐν ὁ πρό οὗτος βιβλίον εἴρω καί δείκνυμι · δείκνυμι γάρ ὅτι ὁ ἀνάλογος σῴζω ὁ ἀνομοειδής φίλιος · ὁμοειδής δέ φίλιος εἰμί , ὡς εἴρω , ὁ ὁ ἀγαθός , ὁ δέ ἄλλος πᾶς άνομος - εἰδώ · ὅμοιος γάρ καί ἴσος ἀριθμός καί δύναμις ὁ ἀγαθός . ὅσος γάρ καί οἷος ἀγαθός ἐν ἕτερος , καί ὁ λοιπός ἐνθεωρέω καί διά οὗτος καί ἐν ἀλλήλων εἰμί , ὡς ὁ μέγας Βασίλειος ἐν ὁ θεολόγος ἐκεῖνος ἐν ὁ μέγας Βασίλειος , καί οὐδέτερος οὐδέτερος πλέω ἔχω ἀξιόω ἀλλά ὁ ἴσος . καί εἰμί ἐν ὁ τοιοῦτος ὁ κατά πᾶς Ἰσότης φιλότης . ὁ δέ ὁ πατήρ πρός υἱός φιλότης ἢ ὁ υἱός πρός πατήρ οὐ ὅμοιος οὐδέ ἴσος ἁπλόος , ὅτι μηδέ ὁ πατήρ ἴσος ὁ υἱός ἐπί ἐγώ δέ οὗτος θεωρέω · ) ἢ οὗτος ὁ πατήρ . διό ὁ οὗτος φίλιος σῴζω ὁ ἀνάλογος . δεῖ γάρ ὅσος ὁ πατήρ ὑπερέχω ὁ υἱός , τοσοῦτος ὑπερέχω καί ὁ ὁ υἱός πρός ὁ πατήρ φεῖ - λίαν ὁ ὁ πατήρ πρός ὁ υἱός · ὅσιος ἐν οὗτος σῴζω ὁ φίλιος ὁ κατά ἀναλογία ὁ γεωμετρικός ἴσος · ὅσπερ οὐ εἰμί ἐν ἰσότης ποσός , ὡς διά πλείων δείκνυμι ἐν ὁ πέμπτος βιβλίον , ἀλλά ἐν λόγος ὁμοιότης . ὅτι δέ οὖον μόνος φίλιος πρός ὁμογενής γίγνομαι ἀλλά καί πρός ἀνόμοιος , δείκνυμι ἐν ὁ πρό οὗτος βιβλίον . φιλέω γάρ ὁ φαῦλος ὁ σπουδαῖος ἀνόμοιος εἰμί διά ὁ ἔνδεια ὁ ἀρετή · οἴομαι γάρ παρά αὐτός ὁ ἀρετή κτάομαι φίλος γίγνομαι ὁ σπουδαῖος . ἀλλά καί ὁ πένης ὁ πλούσιος · διά γάρ ὁ ἔνδεια ὅς ὁ πλούσιος εὐπορέω φίλος εἰμί . καί ἀπλόος καθό προσδέω ἕτερος ἕτερος , κατά οὗτος φιλέω . ἐν ἀπάω οὖν ὁ ἀνομοειδής φίλιος ὁ ἀνάλογος σῴζω , ὥσπερ καί ὁ πολιτικός κοινωνία · ὡς γάρ ἐκεῖνος σῴζω , ὅταν ὁ ἐναλλαγή ἀνάλογος γίγνομαι , οὗτος καί ὁ φίλιος . εἰμί γάρ ἀνάλογος ὁ εὐτράπελος ὁ ἡδονή , εἰμί εὐφραίνω ὁ ἥδομαι , λαμβάνω τίς ὅς χρῄζω , συμμένω ὁ φίλιος · εἰμί δέ μή , διαλύω . ὁμοίως καί ὁ ὁ ἐράω πρός ὁ ἐραστής . ἐνταῦθα μέν οὖν πορίζω κοινός μέτρον , ὁ νόμισμα . ὅπως δέ μέτρον γίγνομαι ὁ νόμισμα , εἴρω μέν ἐν ὁ πέμπτος βιβλίον διά πλείων · ῥητέος δέ καί νῦν σύντομος . ἵστημι δή οἰκίον ἔργον ὁ οἰκοδόμος , ἐπί ὅς ὅς , δέκα δέ νόμισμα , ἐπί ὅς Β , κλίνη ἐπί ὅς γ , ἔργον ὁ τέκτων εἷς ἄξιος . ἐπεί οὖν τιμάω πᾶς νόμισμα , ἵστημι ὁ οἰκίον νόμισμα πέντε ἄξιος , ὁ δέ κλίνη νόμισμα εἷς . ὁ γοῦν νόμισμα γνωρίζω πόσος κλίνη εἰμί ἀντάξιος ὁ οἰκίον . πέντε γάρ νόμισμα ὗσις ἄξιος ὁ οἰκίον ὁ ἐπί ὅς ἆ , ἥμισυς δηλονότι εἰμί ὁ δέκα νόμισμα ὁ ἐπί οἶς ὁ Β , ὁ δέ αὖος κλίνη εἷς εἰμί νόμισμα δηλονότι , ὁ μέν δέκα νόμισμα δέκατος εἰμί , ὁ δέ οἰκίον πέντε εἰμί , νόμισμα πέμπτος . ἐπεί οὖν ὁ κλίνη νόμισμα εἷς εἰμί ἄξιος , ὁ πέντε δηλονότι κλίνη πέντε νόμισμα εἰμί ἄξιος . εἰμί δέ ὁ πέντε νόμισμα ἥμισυς ὁ δέκα νόμισμα , εἰμί δέ καί ὁ οἰκίον ἥμισυς ὁ δέκα νόμισμα , ὁ δέ αὐτός ἥμισυς ἴσος ἀλλήλων εἰμί . Ἴσαι ἄρα ὁ πέντε κλίνη ὁ οἰκίον · οὗτος δέ εὑρίσκω διά ὁ δέκα νόμισμα μέσος τίθημι ὁ οἰκίον καί ὁ κλίνη , ὥστε ἢ πέντε κλίνη λαμβάνω ὁ οἰκοδόμος καί δίδωμι ὁ οἰκίον ἢ πέντε νόμισμα . ἐπί πᾶς δέ ὁ τοιοῦτος ὅταν ἀγνοέω πόσος ὑπερέχω ἢ ἐλλείπω ὁ ὁ ἕτερος πρός ὁ ἕτερος ἔργον , ἢ εἰμί μή ἐλλείπω ἢ ὑπερέχω ἀλλά ἰσάζω , ὁ νόμισμα χράω ὡς μέτρον , ὡς καί ὁ πῆχυς πόσος μέγεθος ἢ ὁ πούς . ὁ δέ τίς ὁ πρόκειμαι εἰμί καί ἐπί ὁ σωρός ὁ μέδιμνος καί ἐπί ὁ βάρος , ὁ μνάομαι , καί ἐπί ὁ ἀριθμός ὁ μόνος . μένω τοίνυν ὁ φίλιος καί οὗτος , ὅταν ὁ ἀνάλογος γίγνομαι καί ἴσος ὁ ἀνταλλαγή , καί ὁ ἄλλος ἅπας ὅσος ὁ οἰκεῖος ἔργον πρός ἀλλήλων ἀνταλλάσσω · εἰμί δέ μή , διαλύω . ’Ev δέ ὁ ἐρωτικός ἐνίοτε μέν ὁ ἐραστής ἐγκαλέω . ὁ μέν διά ὁ χρήσιμος φιλέω εἰμί δέ ὁ τέκτων καί ὁ καί ὁ σκυτεύς καί ὁ οἰκοδόμος ἀνάλογος , ὡς εἴρω , ἀλλήλων ἀντιλέγω - οῦς καί ὠφελέω ) οὐ ἀπεικότως ἀξιόω ἐπίσης ἀντιφιλέω . ὁ γάρ ὁ ἴσος καί ὁ ὅμοιος ἀντευποιέω ὅς πάσχω δίκαιος εἰμί φιλέω ὡς φιλέω . εἰμί δέ ὁ μέν διά ἄλλος τίς φιλέω , ὁ δέ διά ἕτερος , ἐν ὅς οὐ ἐνδέχομαι ὁ κατά ἀναλογία ἴσος γίγνομαι , γέλοιος εἰμί ὁ ἀξιόω ἐπίσης ἀντιφιλέω , ὡς ἐπί ὁ ἐραστής καί ὁ ἐράω ἔχω . οὖον γάρ ὁ αὐτός οὗτος εἰμί φιλητός ὡς ὁ εἴρω ὁ χρήσιμος , ἀλλά ὁ μέν ἐραστής φιλητός εἰμί ὁ εἶδος , ὁ δέ ἐράω ὁ χρῆμα · ἐν ὅς παγχά - λέπω εἰμί ὁ κατά ἀναλογία ἰσότης θηράω . ὁ μέν οὖν μέλλω λεʹ - γειν διά ὁ πρόκειμαι , οὗτος εἰμί . ὁ δέ αὐτός ὁ λέξις εἰμί · ἐνίοτε μέν ὁ ἐραστής ἐγκαλέω , ὅτι οὐ ἐπίσης ἀντιφιλέω , οὐδείς ἔχω εἰμί τυγχάνω φιλητός , τουτέστι μήτε χρήσιμος εἰμί μήτε ἄλλως ἡδύς · χρήσιμος μέν γάρ οὐ εἰμί ὁ ἐράω ἢ ὁ ἐράω , εἰμί ὁ χρῆμα ἐπιλείπω αὐτός διά ὁ φιλέω · οὐ ἡδύς δέ , εἰμί γηράσκω . εἰμί γάρ ὅτε καί ὁ χρῆμα ἔτι σώζω διά ὁ γῆρας ἀηδής εἰμί ὁ ἐράω ἢ ὁ ἐράω . ὁτὲ μέν οὖν , ὡς εἴρω , ὁ ἐραστής ἐγκαίω - λάω , ὁτὲ δέ ὁ παμβέβηλος ἐράω , ὅτι πρό ὁ ἀσελγής μίξις πᾶς ὅσος βούλομαι ποιέω αὐτός ἐπαγγέλλω ὁ ἐραστής οὐδείς ἐκεῖνος ἐπιτελέω . ὥστε συμβαίνω διά ὁ τοιοῦτος ἔγκλημα καί ὁ φίλιος διάλυσις , τουτέστι διά ὁ ἀπολείπω ὁ μέν ἐραστής ὁ χρῆμα , ἐνίοτε δέ καί ὁ ἀκμή , ὁ δέ ἐράω ὁ κάλλος . οὖον γάρ ἑαυτοῦ , φημί , φιλέω ὡς ὁ σπουδαῖος , ἀλλά ὁ ὑπάρχω αὐτός · οὗτος δέ εἰμί ὁ κάλλος καί ὁ χρῆμα , οὖον μόνιμος εἰμί , ὅς ἀπολείπω ἀνάγκη συναπολείπω καί ὁ φίλιος . ὁ δέ ὁ σπουδαῖος φίλιος διά ὁ ἀρετή αὐτός εἰμί ἀμετάπτωτος εἰμί , ὅτι καί ὁ ἀρετή διά ὅς ἀλλήλων φίλος εἰμί βέβαιος τίς χρῆμα καθίστημι καί μόνιμος . καί ἠώς ἄν εἰμί ἡδύς ἀλλήλων φίλος εἰμί , ὅτι κατά ἕκαστος αὐτός ὁ ψυχικός κάλλος , ὅσπερ ἐράω , ἀναθάλλω τε καί ἀνηβάω καί ὡραῖος γίγνομαι · καί οὐ ἡδύς μόνος ἀλλά καί χρήσιμος , ὅτι καί ὁ ἀρετή ὁ χρήσιμος · καλῶς γάρ καί ἡδύς καί χρήσιμος ὁ ἀρετή . εἶπον δέ ὅτι ὁ διά ὁ ἡδύς καί χρήσιμος φίλιος οὖον μόνιμος εἰμί , ἐπάγω , ὁ δέ ὁ ἠθέω κατά ἑαυτοῦ εἰμί . λέγω δέ ἦθος ὁ ἀρετή . ὁ διά ὁ ἦθος φίλιος κατά ἑαυτοῦ καί κύριος εἰμί μόνιμος εἰμί . δύναμαι ὁ κατά ἑαυτοῦ εἰμί εἴρω ἀντί ὁ διά αὐτός καί οὖον διά ὁ αὐτός . διαφέρω δέ καί ὅταν ἕτερος γίγνομαι αὐτός καί μή ὅς ὀρέγω . τις ὁ Ἀλέξανδρος λέγω εἰμί ὁ ἐπαγγέλλω ὁ κιθαρῳδός ὅσος εἄν ἀγαθός μελῳδέω , τοσοῦτος πλείων δίδωμι , τις δέ οὖον ὁ Ἀλέξανδρος , ἀφοράω εἰς ὁ ὁ βασιλεύς μεγαλοπρέπεια καί ὁ περί ὁ εὐεργεσία ἐκεῖνος ἑτοιμότης , ἀλλά ἕτερος τις . ἐγώ δέ ὁ ἐπαγγέλλω μανθάνω ὅστις εἰμί , οὖον διά σπουδή εἰμί . ὁ δέ λέγω διά οὗτος εἰμί ὅτι ὁ κιθαρῳδός σπουδαῖος ἀείδω , εἶτα ὁ ΥΠΕ - ἔχω ζητέω λαμβάνω , ὁ ἐπαγγέλλω ἔχω φημί πάντης . ὁ δέ κιθαρῳδός ἐπανέρομαι πῶς ἔχω μηδείς λαβώνω ; ὁ ἐπαγγέλλω θέραψ - κρίνω ὅς ἐγώ σύ εὐφραίνω λόγος , ὁ αὐτός ἐγώ σύ · ὁποιοσοῦν δίδωμι τοιοῦτος καί λαμβάνω καί ἀκοή τέρπω ὁ ἀκοή εὐφραίνω . διαφέρω δέ , φημί ὁ Ἀριστοτέλης , καί ὅταν ἕτερος γίγνομαι αὐτός καί μή ὅς ὀρέγω , ὡς ἐπί ὁ κιθαρῳδός · εἰμί μέν ὁ διά ἀκοή ἡδονή ὁ κιθαρῳδός δήω , ὥσπερ καί ὁ ἐπαγγέλλω , οὐδέ ἄν εἰμί ἔγκλημα οὐδέ διαφορά τις , εἰμί δέ ὁ μέν κιθαρῳδός κέρδος , ὁ δέ τέρψις , καί ὁ μέν ἔχω ὁ τέρψις , ὁ δέ κιθαρίζω οὐ ἔχω ὁ κέρδος , εἰκότως ὁ ἐπαγγέλλω ἐγκαλέω . ὅς γάρ χρῄζω ἅπας , οὗτος πρόσω - χοντες καί εἰς οὗτος ἀποβλέπω ὁ ἔχω διδόω . χρῄζω γάρ τις ἱμάτιον εἰς ὁ ἱμάτιον ὅς οὐ ἔχω ἀποβλέπω δίδωμι ὅς ἔχω , οἷος ὁ νόμισμα ἢ ἄλλος τίς . ὁ μέν δή λέγω τοιοῦτος εἰμί , ἐν δέ ὁ λέγω ὁ ὁ αὐτός δίδωμι ὁ ὁ αὐτός αὐτός εἰμί ὁ ὁ ἔχω δίδωμι . ὁ ἄξιος δέ πότερος τάσσω εἰμί , ὁ προίημι ἢ ὁ προλαμβάνω ; οὐ ὁμοίως ἅπας ὁ ἀνταλλαγή γίγνομαι , ἀλλά ὁ μέν ὁ ἀγοραῖος 15 ἐπί ῥητός καί ἀπό χείρ εἰς χείρ λαμβάνω δίδωμι , ὅς δέ ὁ ἐλευθέριος εἰς χρόνος κατά ὁμολογία μέντοι , οὖον μήv ῥητός , οἷος δέκα ἢ εἴκοσι ἤ τις ἄλλος ἀριθμός . εἰμί γάρ οὗτος εἰμί , οὐδείς ἄν διαφέρω ὁ ἀγοραῖος καί ἀνελεύθερος ἀνταλλαγή ὁ ἐπί ὁρίζω ἀριθμός τίμημα γίγνομαι . τοιοῦτος οὖν εἰμί ὁ δύο ἀνταλλαγή , ἐρωτάω , τίς εἰμί ὁ τάσσω ὁ ἄξιος . οἷος δίδωμι τις νόμισμα τις ἢ ἄλλος τίς ἀπό ὅς ἐπι - γόνος ὁ δανείζω κέρδος καί ὠφέλεια τις , τίς δεῖ , φημί , ἐν οὗτος ὁ ἀντωφέλεια τάσσω καί ὁρίζω ὁ δανείζω , εἰμί μέλλω μένω ὁ φεῖ - Λία ; πότερος , φημί , ὁ δανείζω χρή λέγω ὅτι ἁρμόζω σύ , εἰμί ἀφειλέτα , τοσόσδε ἐγώ δίδωμι , ἐπεί τοσόσδε διά ὁ ἐμέω νόμισμα ὠφελέω , ἢ ὁ δανείζω δήω εἰμί ἀπό-ἰδέω πρός ὁ ὠφέλεια , ὅς ἀπονίναμαι καί τάσσω ὁ ἀντευποιΐα . ζητέω δέ οὗτος εἰς ὁ λέγω πολλάκις πρός ἀλλήλων ἀφοράω . εἰμί γάρ πολλάκις ἀκούω ὁ ὀφειλέτης καί διά ὁ ὄφλημα εὕω πάθος πρός ὁ δανείζω λέγω μηδείς τίς μέγας παρά αὐτός λαμβάνω ἀλλά μικρός , ( 5 ) ἄν λαμβάνω εἴπερ βούλομαι καί παρά ἄλλος ὁ τυγχάνω διά ὁ μικρότης καί εὐτέλεια ὁ δανός , καί ὅτι ὅσπερ ἐκ ὁ δανός προσκερδαίνω , μηδαμινός τίς εἰμί καί συλλήβδην ὁ μηδείς , ὁ δέ αὖος δανείζω ἀπό ἐναντίος ἀντιλέγω ὁ μέγας δανείζω , εἰμί καί μή ἁπλόος μέγας , ἀλλά οὖν ὁ ἑαυτοῦ καί μέγας καί ἀναγκαῖος καί ὁ παρά ἄλλος οὐ ἄν λαμβάνω , ἄν μύριοι ἐπί μυρίος ὅς ὁ ὁ γάρ προίημι ἔοικα ἐπιτρέπω ἐκεῖνος . εἰμί δέ ἐλλι - Πης ὁ λέξις , καί δεῖ προσυπακούω ὁ ἤ ὁ προλαμβάνω . καί εἰμί ἄν ὁ πλήρης τοιοῦτος , ἢ ὁ προλαμβάνω εἰμί ὁ τάσσω · ὁ γάρ προίημι ἔοικα ἐπιτρέπω ἐκεῖνος λέγω δέ προλαμβάνω ὁ ὀφειλέτης · γάρ αὐτός λαμβάνω , εἶτα οὕτως ὁ δανείζω ὁ προλαμβάνω φημί δήω τάσσω . ὅς δή καί Πρωταγόρας ὁ σοφιστής λέγω ποιέω . ἕκαστος γάρ ὁ πρόσειμι λέγω οὖ Πρωταγόρας , πόσος ἐγώ διδάσκω ἀποκρίνω φοιτάω παρά ἐγώ μανθάνω , ἐπειδάν μανθάνω ὅσος ἄν ἄξιος τιμάω ὁ μανθάνω τοιοῦτος λαμβάνω . καί λαμβάνω τοσοῦτος νόμισμα , ὁπὸ - σός ἄν τιμάω ὁ μανθάνω , ὅσπερ εἰμί ὁ προλαμβάνω . προδίδωμι γάρ ὁ Πρωταγόρας , προλαμβάνω δέ ὁ μανθάνω , ὅς δέ , ὁ μανθάνω , τάσσω ὁ ἄξιος . καθάπερ τοίνυν ὁ Πρωταγόρας ἐπιτρέπω ὁ μαθητής τιμάω καί τάσσω ὁ ἄξιος ὅς μανθάνω , οὗτος καί ἐπί ὁ δάνειον καί ὁ ὅλως εἰς ὠφέλεια ὁ λαμβάνω δίδωμι ἔοικα ὁ προΐημι ἐπι - τρέπω ὁ προλαμβάνω τιμάω ὁ ὠφέλεια καί ἀντευποιέω ἀνάλογος . ἐν ὁ τοιοῦτος ἀρέσκω ὁ ὄμνυμι δέ ἀνδρία τοιοῦτος ἢ ὁ μή λαμβάνω πρίν ἄν διδάσκω εἶπον ἢ ὁ | προιημι ἢ τάχα καί ἀμφότερος . εἰμί δέ ὁ μισθός ἀνήρ ἀπό ὁ Ἡσίοδος · μισθός δέ ἀνήρ ἄρκιος εἰμί φημί ἐκεῖνος . ὅς δέ λέγω τοιοῦτος τίς εἰμί · δεῖ ὁ ἀνήρ μισθός λαμβάνω δήω καί ἀνάλογος ὁ ἔργον ὅς ἐργάζομαι ἢ ὁ μετά - πράσσω παρά αὐτός πρᾶξις . ἐν ὁ τοιοῦτος φημί . λέγω δέ ἄν τοιοῦτος ὁ ἔργον καί εἰς πρᾶξις , οἷος ἀρέσκω τις καί ζητέω ἀνάλογος ὁ εὐποιία . οὐ εἶπον δέ πᾶς ἀρέσκω ἀλλά ἔνιοι , εἰς ὁ ἀγοραῖος ἀφοράω 25 ἀπληστία . ὁ γάρ τοιοῦτος πολλαπλάσιος ἐπιζητέω εὕω πάσχω ὅς ἐπί - ἀείδω , ἀλλά οὖον ὁ ἴσος . ὁ δέ προλαμβάνω ὁ ἀργύριον , εἶτα μηδείς αἱρέω ὅς φημί . ὁ μέν ἄνευ ὁμολογία ὁρίζω προλαμβάνω , ἔπειτα μή ἀνάλογος ὅς ὠφελέω ἀντευποιέω , οὖον πάνυ τίς ἐν ἔγκλημα εἰμί · ὁ δέ ἐγώ - τετραίνω καί τάσσω ὁ εὐποιία , εἶτα μή ποιέω μηδείς ὅς ἐπάγω - γείλαντο διά ὁ ὁ ἐπαγγελία ὑπερβολή δικαίως ἐγκαλέω . οὗτος δέ ποιέω ὁ σοφιστής · διδάσκω γάρ εἰμί τοσόσδε χρυσός λαμβάνω δοαβεβαιουντ καί πολύς καί μέγας καί δαιμόνιος καί θαῦμα ἐπέκεινα . οὐδείς δέ τοιοῦτος λαμβάνω ὅσος ἐπιζητέω ἀργύριον διδάσκω , ὅτι μηδέ οἶδα · τοιοῦτος γάρ ὁ ὁ σοφιστής φῦλον , ἀμαθής δοξομα - νέστατον φιλοχρήματος . ἐπαγγέλλω δέ τοιοῦτος , ὅτι οὐδείς οὐδέ ὀβολός αὐτός προθύμως παρέχω , εἴπερ ὁμολογέω ἐθέλω , ὁ διδάσκω ἐπίσταμαι . ἐν δέκα γάρ καί τρεῖς τρόπος ὁ σύμπας πείρω ἢ ἐμπειρία οὗτος στενόω ὁμωνυμία ἀμφιβολία σύνθεσις διαίρεσις προσῳδία ἔχω - μάτι λέξις καί λοιπός ἑπτά , καί εἴρω πᾶς ἐν ὁ σοφιστικός ἐλέγχω ὁ Ἀριστοτέλης καί ἐγώ ἐν ὁ <εἰς> ἐκεῖνος γράφω ἐγώ σχολή . ἀλλά οὗτος μέν εἰκότως ὁ ἐπαγγέλλω μή πληρόω εἰς εὕω - θύνω ἕλκω . ἐν ὅς δέ μή γίγνομαι διομολογία ὁ ὑπουργία λέγω δέ ὑπουργία ὁ ευτοιεις , ὅς δράω ὁ προδίδωμι πρός ὁ προλαμβάνω ) ὁ μέν διά ἑαυτοῦ προίημι , τουτέστι ὁ διά ὁ ἑαυτοῦ ἦθος καί ὁ ἀρετή καί ὁ σπουδαῖος εἰμί προίημι καί προδίδωμι , ανέγκλητος εἰμί οὐδέ ἔγκλημα κατά ἀλλήλων φέρω οὐδέτερος , οὔτε ὁ προλαμβάνω οὔτε ὁ προδίδωμι οὖον γάρ εἰς κέρδος ἤ τίς τοιοῦτος ὁράω προίημι ἢ προλαμβάνω , ἀλλά εἰς μόνος ὁ καλός . ὁ γάρ κατά ἀρετή φίλιος πρός μόνος ὁ καλός νεύω δράω καί πάσχω , εἰς μηδείς δέ ἄλλος , καί ἔοικα ἐπί ὁ τοιοῦτος φίλιος , λέγω δή ὁ ὁ ἕπω - δαίω , ὁ ἀντευποιΐα μετρέω καί τάσσω οὐ ὁ προλαμβάνω καί εὕω πάσχω ἀλλά ὁ δράω καί προδίδωμι . δεῖ γάρ ὁ εὕω πάθος ἐκεῖνος ἀντευποιέω , εἰς ὅς δράω βλέπω εὕω ποιέω , εἰς ὁ φιλέω δέ καθαρός καί ἀκίβδηλος βλέπω , ὅς δράω ὁ σπουδαῖος , ὥστε δεῖ ὁ πρός αὐτός φίλιος καθαρός καί ἀκίβδηλος διατηρέω , κάν δέω τις ὁ προΐημι , εὐπορέω δέ οὗτος ὁ προλαμβάνω , προθύμως ὁ ὁ δράω προαίρεσις . ἀλλά καί ὁ φιλοσοφία κοί ἐγώ ὅς . ὁ διδάσκαλος καί ὁ καθηγεμών ἐγώ - τρος εἰμί ἔοικα ὁ ἀντευποιΐα · οὖον γάρ χρῆμα μετρέω ὅς ὁ διδα - ξαντός εὐεργεσία καί εὐποιία . τιμή γάρ ἰσόρροπος ὁ ἐκ φιλοσοφία καλός οὐδέ ἄν γίγνομαι ποτός , ἀλλά δεῖ καί ἐνταῦθα πρός ὁ κάθημαι - Γεμόνας τιμή ἔχω ἄν ὁ δήω ἐπαρκέω ὁ μανθάνω εἰμί δύο - ντ ὡς τάχιστος μής τοιοῦτος δέ ὗσις ὁ δόσις ἀλλά ἐπί τις . ὁ μέν δόσις εἰμί διά ἑαυτοῦ μέτρον εἰμί , ὡς εἴρω , ὁ ὁ προίημι προαίρεσις · μή εἰμί δέ τοιοῦτος ἀλλά ἐπί τις , τουτέστι διά ἀντίδοσις καί ἀντευποιΐα ὁ διά χρῆμα οὗτος γάρ εἰμί ὁ διά ὁμολογία ) , τοιοῦτος , φημί , ἵστημι ὁ ἀντευποιΐα , ὥστε δοκέω καί ὁ Προϊός - μένος καί προευεργετέω καί ὁ προλαμβάνω καί προευεργετέω κατά ἄξιος εἰμί , καί μηδέτερος λέγω , μήτε ὁ προΐημι ὁ δήω ὡς μικρός λαμβάνω μήτε ὁ εὕω πάσχω ὡς πλέω ὁ προσήκω δίδωμι κεῖμαι . εἰμί δέ μή συμβαίνω κατά ἄξιος εἰμί , τουτέστι μηδέ ἐνδέχομαι εἰμί κρίνω ὁ κατά ἄξιος πόσος εἰμί . τις μέν γάρ καί ὁ προιημι καί ὁ προλαμβάνω ἐκ τις τριβή καί ἐμπειρία δύο - ντ συνοράω ὁ κατά ἄξιος καί λέγω πρός ἑαυτοῦ , ὁ μέν προΐημι οὐ ζημιόω · ὁ κατά ἄξιος γάρ ἔλαβον·’ ὁμοίως καί ὁ λαμβάνω , ὅτι οὐ ζημιόω · ὁ δήω γάρ καί ὁ ἀνάλογος δίδωμι τις μέν οὖν καί ὁ εὕω ποιέω καί εὕω πάσχω τοιοῦτος εἰμί , τις δέ ἤπειρος καί ἀνεννόητος ὁ κατά ἄξιος · διό καί ἔγκλημα φέρω κατά ἀλλήλων , ὁ μέν λέγω ὡς μικρός ὁ δήω λαμβάνω , ὁ δέ ὡς πλέω ὁ ἄξιος δίδωμι . ἐπί ὁ τοιοῦτος , φημί , ἀναγκαῖος ὁ προέχω τάσσω . λέγω δέ ἄν προέχω ὁ προίημι διά ὁ πρό ὁ δίδωμι ἔχω ὅς δίδωμι . τάσσω δέ εἄν εἰμί δίδωμι εἶπον δίδωμι σύ ὅδε , φέρω εἰμί - πεῖν ὁ νόμισμα , ἐπί τόκος ὅδιος ὁμοίως καί ὁ διδάσκω τάσσω εἰμί λέγω ‘ειλομεις καί ἐθέλω ἀντί ὁ μέλλω σύ γίγνομαι ἡδονή , ἀπό ὅς μέλλω μανθάνω παρά ἐγώ , λαμβάνω ἀργύριον τοσόνδε’ , καί δή καί ὁ κις - θαρῳδὸς λέγω βούλομαι λαμβάνω ὅδε τίς ὑπέρ ὁ ἀπό κιθάρισις ἡδονή καί τέρπω κατά ὁ αὐτός καί ὁ ἑταίρα ζητέω λαμβάνω ὑπέρ ὁ ἐκ ὁ ὁμιλία χαρά τοσόσδε τίνω ἢ λέγω ἄν προέχω ὁ δήω καί λαμβάνω ἀλλά οὖον ὁ προίημι . λέγω δέ προέχω ὁ δήω ] ὁ τοιοῦτος ὡς πρῶτος ὠφελέω · ὠφελέω γάρ καί προκερδαίνω ὁ ἀντευποιΐα ἐπάγω πρός ὁ προίημι , καί εἰμί εἄν ὁ ] λέγω , ὅτι δεῖ ὁ προλαμβάνω τάσσω καί ὁρίζω ὁ ἀντίδοσις , οἷος ὅτι τόσος σύ μέλλω παρέχω , ἐπεί ὅσος μέλλω ἀπό ὁ σός κερδαίνω τοσοῦτος ἵστημι οὗτος δή καί ὁ ἐραστής καί ὁ μανθάνω μέλλω καί ὁ ἀπό κιθαρῳδός τέρπω τάσσω χρή ὁ ἀντίδοσις , οἷος ὅτι ‘τοσάδε σύ μέλλω δίδωμι ὑπέρ ὅς μανθάνω καί τοσόσδε ὑπέρ ὅς τέρπω ὁ μέν οὖν ὁ λέγω διάνοια οὗτος , ὁ δέ κατά ὁ λέξις . ἄν γάρ ὅσος , οὗτος φημί , ὁ προλαμβάνω ὠφελέω τοσοῦτος ἀνάλογος λαμβάνω ὁ προδίδωμι , ἔχω ὁ ἀντίδοσις ἄξιος , οἷος εἰμί εἴκοσι καί τέσσαρες νόμισμα κερδαίνω δήω ὁ δανείζω ὀκτώ , ἄξιος ὁ ἀντευποιΐα ποιέω . δεῖ γάρ καί ὑπέρ ὁ πόνος ὅς ὑφίστημι καί ὁ δαπάνη ὅς δαπανάω λαμβάνω ὁ κατά ἄξιος . εἰμί γάρ εἴκοσι τέσσαρες κερδαίνω ὁ δέκα καί δύο δήω ὁ Δέδα - νεικότι , ζημιόω πάντως . οὗτος καί ἐπί ὁ ἐράω συμβαίνω καί ἐπί ὁ μανθάνω καί ὁ κιθαρῳδός , εἄν ἀντί ὅσος ὁ ἡδονά αἱρέω , ὁ μέν ἰά ἀπό ὁ ὁμιλία , ὁ δέ ὁ ἀπό ὁ κιθαρῳδία , ὁ δέ ὁ ἀπό ὁ μάθησις τοσοῦτος ἀντιλαμβάνω ὁ ἐράω ὁ κιθαρῳδός ὁ διδάσκαλος , εἰμί ὁ Ἀντίδοσις ἄξιος . καί γάρ ἐπί ὁ ὤνιος οὗτος γίγνομαι · ὁ γάρ ὠνέομαι καί ἐν οὗτος , ἀλλά οὐ ὁ πωλέω τάσσω ὁ ὁ ὤνιος τιμή . ὁ γάρ πέρνημι πλέω ἀεί ἐπιζητέω ὁ ἄξιος , ὁ δέ ὠνέομαι · μένος τοσοῦτος δίδωμι ὅσος εἄν οἴομαι γίγνομαι ὁ ἀπό ὁ ὤνιος ὠφέλεια . ἐνιαχοῦ δέ εἰμί νόμος ὁ ἑκούσιος συμβόλαιος δίκη μή εἰμί . ὁ ἑκούσιος πρόσκειμαι , ὅτι εἰμί καί ἀεκούσιος συμβόλαιος · καί εἴρω τίς οὗτος εἰμί ἐν ὁ πέμπτος βιβλίον ὁ πάρειμι πραγματεία . φαίνω δέ ἐκ ὁ πρόκειμαι ῥητός , ὅτι προέχω ὁ δήω λέγω καί λαμβάνω ἀπό ὁ ἔχω καί προίημι . εἶπον δέ ὅτι ἐπί ὁ μή διά ἑαυτοῦ καί ὁ ἑαυτοῦ ἦθος ἀλλά διά ὠφέλεια τις ὁ ἀντίδοσις ποιέω ὁ προέχω καί δήω δεῖ ὁ ἀντίδοσις τάσσω , ὅτι καλῶς οὗτος διατάσσω , πιστόω ἀπό ὁ ἐν τις νόμος κεῖμαι προστάτ - Τόντας μή δικάζω ὁ προίημι μετά ὁ προέχω , οἷος ὁ δα - νέομαι μετά ὁ δανείζω , ἀλλά στέργω καί ἀποδέχομαι ὅς εἄν εἰς - τιδοιος ὁ προέχω . ἐπεί γάρ πιστεύω δίδωμι δηλονότι κύριος ὁ τάσσω καί ὁρίζω ὁ ἀνίδεος ποιέω προΐημι καί προδίδωμι · ὅς οὖν πιστεύω , ὅτι ἄξιος ὁ ἀντίδοσις ποιέω προίημι , οὗτος λέγω ἀντάξιος ποιέω πιστεύω καί μετά αὐτός δίχα δικαστής διαλύω , ἀλλά κἀν μηδείς τίς μηδέ ὅλως δήω μήτε ὁ θάνατος μήτε ἀντωφέλεια , λέγω δέ ὡς δίδωμι καί ὁ χρέος καί ὁ ὠφέλεια αὐτός , μηδέ οὗτος δικάζω μετά αὐτός ὁ δανείζω ἢ ὁ προίημι ἀλλά πιστεύω ὡς δίδωμι · ὅς γάρ δίδωμι ὁ πιστεύω , ὡς ἐπιεικής εἰμί καί οὖον μή ἀπαρνέομαι , οὗτος καί νῦν ὡς τοιοῦτος εἰμί πιστεύω . ὁ μέν οὖν ὁ λέγω διά - νοια οὗτος εἄν εἰμί · κατά δέ ὁ λέξις ὁ ὅς γάρ ἐπιτρέπω θέω οὗτος οἴομαι Δίκαιος τάσσω ὁ οἴομαι περί ὁ νόμος εἴρω · οἴομαι γάρ ὁ νόμος ἢ ὁ νομοθέτης Δίκαιος εἰμί ὁ προέχω τάσσω καί μή ὁ δικαστής , ὅς καί κατά ὥρα γίγνομαι ὁράω · ἀκούω γάρ πολ - Λοῦς ὁ προιημι φάσκω πρός ὁ προέχω ὡς ἐγώ μέν Ζεύς - δίδωμι σύ , σύ δέ ὁ | καλός καί ὁ ἀγαθός γιγνώσκω ὁ κατά ἄξιος ἀντιμετρέω , μόνος οὐ οὗτος λέγω σύ προτρέπω ὁρίζω καί τάσσω ὁ ἀντίδοσις ὁ πολύς γάρ οὖον ὁ ἴσος τιμάω ὁ ἔχω καί ὁ βούλομαι λαμβάνω . καί οὗτος ἐκ ὁ εἴωθα ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος γίγνομαι τυγχάνω · ὡς ἐπί ὁ πολύς γάρ ὁ ἔχω ὅσπερ ἔχω πολύς φημί τιμή ἄξιος εἰμί , ἐν μή μέγας εἰμί . οὗτος δέ δράω ὁράω πρός ὁ ἀπορία ὁ μή ἔχω καί χρῄζω λαμβάνω , καί διά οὗτος καί μέγας ζητέω ὁ ἀντίδοσις . ὁποῖος τυγχάνω ὁ κατά ἐγώ τρισκατάρατος τοκιστής · ἐπί ἄγαρ βραχύς νόμισμα καί ὀλίγος χρόνος πολυάριθμος ἀπαιτέω ὁ τόκος καί λαμβάνω . ἀλλά σεαυτοῦ γίγνομαι ὅσος εἄν τάσσω ὁ λαμβάνω . αὐτός γάρ καί οἶδα ὁ κέρδος καί ὁ προγίγνομαι ἐκ ὁ δανός ὠφέλεια . ἐπεί δέ ὁ δανείζω ἀπορέω μέγας πολλάκις νομίζω διά ὁ ἔνδεια ὁ λαμβάνω , λαμβάνω δέ καί ἐμπορεύω καί εὐπορέω ἀγαθός τις τυγχάνω , μικρός καί εὐτελής δοκέω αὐτός ὁ δάνειον , καί διά οὗτος καί μικρός καί εὐτελής ὁ ἀμοιβή ποιέω , λέγω ὁ Ἀριστοτέλης ὁ ἁμαρτία οὗτος ἐπιδιορθόω μή δήω τοσοῦτος ὁ δανείζω καί ὁ λαμβάνω τιμάω , ὅσος νῦν εὐπορέω ἄξιος εἰμί οἴομαι , ἀλλά ὅσος νῦν ] τιμάω πρό - τέρος , ὅτε ἀπορέω τυγχάνω . ἄλλως γάρ τιμάω ἔχω ὁ πρᾶγμα καί ἄλλως χρῄζω , καί αὖος ἐν ὁ χρεία ἑτέρως σφόδρα δήω καί ἑτέρως ἡρέμα . ἀπορία δέ ἔχω καί οὗτος , πότερος δεῖ ὁ πατήρ πᾶς πείθω καί ὁ πείθω ὁ πατήρ ἀμοιβή καί Ἀντίδοσις εἰμί ὅς πάσχω παρά ὁ πατήρ ἕκαστος . δήω οὖν ἐπεί περί Ἁμόι - βαίνω καί ἀντάμειψις καί ἀντίδοσις ὁ λόγος εἰμί ὁ φιλόσοφος , ἐπάγω οὗτος . ὅς δέ ζητέω τοιοῦτος εἰμί , ἀρά γε ἐπεί ὀφείλω ἕκαστος ὁ οἰκεῖος πατήρ προέχω γάρ καί οἷος λαμβάνω τίς παρά αὐτός ὁ εἰμί καί ζῶ ) , δεῖ πᾶς ὅσος κελεύω πείθω , ἄν νοσέω ἐγώ συμβαίνω ἐκεῖνος ἐσθίω καί πίνω ὁ ὁ πατήρ προστάσσω , καταφρονέω ὁ ἰατρός . ὁμοίως ἄν ἐξουσία ἔχω καί δυναστεία χειροτονέω στρατηγός , ὅς ὁ πατήρ προστάσσω χειροτονέω , ἀποπέμπω ὁ δύναμαι στρατηγέω . ἀλλά καί δύο , φημί , δήω , ὁ μέν εἷς εἰμί φίλος , θατέρου δέ οὖον φίλος μέν σπουδαῖος δέ καί ἀγαθός , τίς ὑπηρητητέον καί δοτέος , ἄμφω ἐπαρκέω μή δύναμαι , ἆρα ὁ φίλος ἢ ὁ σπουδαῖος ; ὁ τε γάρ φίλος παρεῖδον δήω μή οὖον θεμιτός εἰμί , ὁ τε σπουδαῖος ἀπωθέω ὁ ἄλογος εἰμί . καί ἀρά γε εὐεργέτης δήω ἀντιχαρίζομαι δεῖ ἢ ἑταῖρος , ἐνδεής εἰμί καί ὁ ἑταῖρος , μή δύναμαι δηλονότι καί ἐνταῦθα ἀμφότερος ἀνταποδίδωμι χάρις ; οὗτος ζητέω ἐπάγω Ἀρά γε πᾶς ὁ τοιοῦτος ἀκριβῶς μέν διορίζω οὖον ῥᾴδιος σύμφωνος λέγω ὁ ἐν ὁ πρῶτος εἴρω αὐτός ὅδε ὁ πραγματεία . ὁ γάρ ἀόριστος ὁρίζω ὁ λύω καί τάσσω ἐπάγω οὐ ἐνδέχομαι . εὐμετάπτωτος γάρ ὁ γίγνομαι καί εὐκύλιστος καί ἄλλοτε ἄλλως ἔχω · ἐνίοτε μέν γάρ ὁ αὐτός ὁ αὐτός ὁράω μείζων , ἐνίοτε δέ μικρός , καί ποτέ μέν καλός καί συμφέρω , ποτέ δέ φαῦλος καί ἀσύμφορος , καίω ποτέ μέν ἀναγκαῖος , ποτέ δέ οὖον τοιοῦτος . τοσοῦτος οὖν καί τοιοῦτος περί ὁ τοιοῦτος ὁ διαφορά εἰμί καί νῦν μέν μᾶλλον εἰμί καλός φίλος ὑπηρετέω ἢ σπουδαῖος , αὖθις δέ ἔμπαλιν σπουδαῖος ἢ φίλος , οὖον ῥᾴδιος εἰμί ἀκριβῶς διορίζω καί ὡρισμένως ἀποφαίνω , οἷος ὅτι δεῖ ὁ φίλος ἀεί ὑπηρετέω , ἀμελέω δέ ὁ σπουδαῖος , ὁ ὁ σπουδαῖος εὕω ποιέω , ἀποπέμπω δέ ὁ φίλος , ἀλλά δεῖ πρός ὁ καιρός καί ὁ χρεία καί ὁ ἀνάγκη μεθαρμόζω . οὗτος δέ , φημί , τέως εἰμί δῆλος , ὅτι οὖον πᾶς ὁ αὐτός ἀποδοτέον , οἷος καί τιμή καί χρῆμα καί ὁ ὅμοιος , ἀλλά ὁ μέν ὅδε , ὁ δέ ὅδε , οἷος ὁ μέν ἄπαις καί μονώτης μᾶλλον τιμή , ὁ δέ παῖς ἔχω καί πολύς δήω μᾶλλον χρῆμα , καί ὁ μᾶλλον ἀδικέω μᾶλλον βοηθητέος , κακός δέ ὁ κακός · εἄν δέ ποτός συμβαίνω πολύς γάρ καί σχεδόν ἀπεριήγητος ὁ συμπίπτω ) , ὁ μέν μονώτης δοτέος χρῆμα , ὁ δέ παῖς ἔχω μή δοτέος . καί ὁ εὐεργεσία ἀνταποδοτέον ὡς ἐπί ὁ πολύς ἢ χαριστέον ἑταῖρος , ἐνίοτε δέ χαριστέον ἑταῖρος , ἢ ἀνταποδοτέον ὁ εὐεργέτης ; εἰμί γάρ ἐπί θάνατος ὁ ἑταῖρος ἕλκω διά χρῆμα , οὗτος δεῖ χαρίζομαι , ἢ ὁ εὐεργέτης ἐν οὐδείς κίνδυνος καθίστημι ; ἀλλά καί ὁ δάνειον μᾶλλον ἀποδοτέον ὁ δανείζω ἢ ἑταῖρος χαριστέον , ἀλλά οὐδέ οὗτος ἀεί . οἷος λαμβάνω ὁ Πολέμαρχος ὑπό πολέμιος · ἐξωνέομαι δέ αὐτός Ἀντισθένης διά ὁ ἑ - ὁ χρῆμα · μήπω δίδωμι ὁ Πολέμαρχος ὁ χρέος ὁ Ἀντισθένης συμβαίνω λαμβάνω ὁ αὐτός πολέμιος ὁ τε Ἀντισθένης καί ὁ | ὁ Πολέμαρχος πατήρ . τίς οὖν ὁ Πολέμαρχος λυτρόω , εἰμί μή 148r δύναμαι ἀμφότερος ; πότερος ὁ πατήρ ἑαυτοῦ ἢ ὁ Ἀντισθένης ὁ ἐξωνέομαι αὐτός ἀπό ὁ πολέμιος ; δῆλος ὡς ὁ πατήρ ἢ ὁ χρέος ἀποδίδωμι λύτρον ὁ Ἀντισθένης . δεῖ γάρ καί ἑαυτοῦ ὁ πατήρ προ - τιμάω , μήτοι δή ὁ λυτρόω Ἀντισθένης ἤ τις ἄλλος , οἷος ἔτης - ἀντίμοιρος ἢ φίλος . ὁ γάρ αἴτιος ἐγώ ὁ ἵημι , ὅς εἰμί ὁ πατήρ , χρή ὑπέρ πᾶς τιμάω καί ἀνταποδίδωμι . ὁ μέν ἐν λέγω οὗτος εἰμί , ὁ δέ ἢ μή ἁλίσκομαι ἀπαιτέω δέ τοιοῦτος εἰμί · ἆρα γε ἄν ἁλίσκομαι ὁ λυτρόω Ἀντισθένης ἄν μή ἁλίσκομαι , ἀπαιτέω δέ ὁ ὄφλημα , ἀποδίδωμι δεῖ ὁ Πολέμαρχος , καταφρονέω ὁ πατήρ ; ὅπερ οὖν εἴρω , καθόλου μέν ὁ ὀφείλημα ἀποτίνω . ὁ καθόλου ἀντί ὁ μᾶλλον λαμβάνω ἢ ἀντί ὁ ἁπλόος μέν καί ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος ὁ ὀφείλημα ἀποδοτέον . ἐάν δέ ὑπερτείνω ὁ δόσις ὁ καλός , τουτέστιν εἰμί δέ καλός εἰμί καί ἀναγκαῖος πρός ἄλλος καί μή πρός ὁ δανείζω ὁ δόσις ποιέω , ἤ ἕνεκα ἄλλος καί μή οὗτος ἕνεκα , πρός ἐκεῖνος ἢ ἕνεκα ἐκεῖνος ὁ δόσις ποιητέος , ἐάω ἐν ὁ πάρειμι ὁ δανειστής ὅς ὀφείλω . ἐνίοτε γάρ , φημί , οὐδείς εἰμί ἴσος , ἤτοι Δίκαιος , ὁ προυπαρχω καί προευεργετέω ἀμείβω , ὅταν ὁ μέν προυπαρχω σπουδαῖος εἰδοί πρός ὅς ὁ εὐεργεσία ποιέω , εὐεργετέω , αὐτός δέ μοχθηρός τυγχάνω ὁ εὐεργετέω . εἰμί γάρ καί ὅς ποιέω , ἀλλά οὖν ἀντίδοσις πρός αὐτός οὖον δεῖ γίγνομαι . οὖον γάρ εἰμί θέμις ὕλη χορηγέω ὁ κακία , ἀλλά ἄν ψεύστης ἄν ἐπίορκος ἄν μαῖα - γυνή εἰμί ὁ δανείζω , ὁ δέ δανείζω χρηστός , συμβαίνω δέ εὔπορος γίγνομαι ὁ χρηστός , δήω δέ ὁ μοχθηρός , οὐ ἀντιδανειστέον , ὅτι λαμβάνω ἀρνέομαι καί κατόμνυμι λαμβάνω μηδείς τίς . ὁ μέν γάρ φαῦλος δανείζω εἰδοί ὅτι λαμβάνω πάντως ὁ δάνειον διά ὁ ὁ δανείζω ἐπιείκεια , ὁ δέ ἐλπίζω , μᾶλλον δέ ἀκριβῶς οἶδα , ὡς οὖον λαμβάνω ὁ δᾶ - νειός , εἰκότως οὐ αντιδανείζω . οὖον μήv οὐδέ διά οὗτος ἐν ὁ ἀγνώμων καί φαῦλος παρά ὁ εὐφρονέω τάσσω . εἴτε οὖν πονηρός εἰμί ὁ ἀλήθεια ὁ δανείζω εἴτε καί δοκέω , οὐ ἀντιδανειστέον αὐτός . οὐδέ γάρ ἴσος ὁ ἀξίωμα , ἀλλά ὁ μέν πονηρός δανείζω ἐπιεικής ἄξιος , ὁ δέ ἐπιεικής ὁ ἴσος καί ὁ αὐτός πρός ὁ μοχθηρός ποιέω , οὐδείς εἄν ἀξιόω . συμφέρω γάρ ὁ πονηρός μᾶλλον ἐνδεής εἰμί ἢ εὔπορος καί ὄργανον κακουργία ἔχω . ὅσπερ οὖν πολλάκις εἶπον , ὁ περί ὁ πάθος καί ὁ πρᾶξις λόγος ὁμοίως ἔχω οὖον θεός . πάθος λέγω θάρσος καί φόβος , ἐπιθύω - μίας ἀποστροφή · πρᾶξις δέ ὁ ἐκ ὁ ἐπιθυμία καί λύπη καί θάρσος γίγνομαι , οἷος λυπέω τις ἑαυτοῦ ἀποκτείνω , πάθος ὁ λύπη , πρᾶξις τε ὁ διαχειρίζω ἑαυτοῦ · καί ἥδομαι τις δίδωμι ὁ πένης πρότερος μή δίδωμι , πάθος ὁ ἡδονή , πρᾶξις ὁ δόσις · καί ὀργίζω τύπτω τις καί Φο - βαίνω ῥίπτω ὁ ἀσπίς , πάθος ὁ ὀργή καί ὁ φόβος , πρᾶξις ὁ μαστιγέω - τις καί ὁ ὁ ἀσπίς ἀποβολή . ἐπεί δέ ὁ πάθος καί ὁ πρᾶξις περί τις εἰμί , οἷος ὁ ὀργή περί ὁ ὀργίζω , ἤτοι περί ὁ αἴτιος γίγνομαι ὁ ὀργίζω ὁ ὀργίζω , καί ὁ λύπη περί ὁ λυπέω καί ὁ φόβος περί ὁ φοβερός , οὗτος δέ ἀόριστος , καί ὁ περί οὗτος λόγος εἰμί ἀόριστος . ὁ γάρ φοβερός τις μέν εἰμί σφόδρα φοβερός , ἄλλος δέ κακός , ἕτερος δέ ἠρέμα , ἕτερος δέ δοκέω μέν , οὐ εἰμί δέ . τοιοῦτος δέ εἰμί οὖον δυνατός εἰμί ὡρισμένως εἶπον , ὅτι ὁ μέν σφόδρα φοβερός φοβητέον , ὁ δέ μή τοιοῦτος οὖον φοβητέον . δεῖ γάρ τίνω φοβερός καίπερ λίαν εἰμί καταφρονέω καί ἀποθνῄσκω μᾶλλον ἢ φοβέω . δεῖ γάρ θνῄσκω ἢ ἀρνέομαι - σάω ὁ θεός ἢ εἶπον ὅθεν εἄν ὁ πατρίς καί ὅπως ἁλίσκομαι ὁ πόλος - μίος . ἀλλά καί τις ἠρέμα εἰμί φοβερός δεῖ φοβέω , ὅταν αἰσχύνη φέρω ὁ μή φοβέω , καί ἐπί τίνω μέχρι πολύς ἀνθίστημι , ἐπί τίνω δέ ἐπί βραχύς · καί ἐπί ὁ ἡδύς δέ καί λυπηρός ὁμοίως οὐ εἰμί δυουδεις νάω ἀκριβῶς ὁρίζω , ὅτι δεῖ ἐπί τοσοῦτος ἢ ὀργίζω ἢ λυπέω . ὁμοίως ἔχω ὁ ὁρίζω ὁ περί ὅς εἰμί . ἐπίσης γάρ εἰμί αὐτός ἀόριστος ἢ δυσπερίληπτος . | ὅτι2 μέν ἐν οὖον αὐτός πᾶς δοτέος , οὐδέ ὁ πατήρ ὁ πᾶς , καθάπερ οὐδέ ὁ Ζεύς θύω , οὐ ἄδηλος . ὥσπερ , φημί , οὖον πᾶς θύω ὁ Ζεύς εἰμί γάρ τις ὁ οὖον θεμιτός δοκέω ὁ Ἕλλην θύω ὁ Διί · κύω γάρ καί ὄφις καί ἄλλος τις πολύς ἀνόσιος δοκέω θυσία προσφέρω εἴρω ὁ Ζεύς πατήρ κατά Ἕλλην εἰμί ἀνήρ τε θεός τε ) , οὕτως οὐδέ ὁ πατήρ πᾶς ἀποδοτέον . οὔτε γάρ εἰμί πρός ἄρνησις ἐγώ ἐγκαλέω ὁ ζῶ θεός , πείθω αὐτός οὔτε πατρίς προδίδωμι ἀναγκάζω , ἀλλά ἐκεῖνος ἀποδίδωμι ὁ πατήρ χρεὼν ἀπονέμω , τιμή , θεραπεία σῶμα , ἐπικουρία ἅπας ἄλλος . οὔτε οὖν ὁ πατήρ πᾶς ἀποδοτέον οὔτε ὁ αὐτός πᾶς ἀπονεμγτέον . οὖον γάρ ὅσιος ὁ αὐτός ἀπονέμω παῖς καί ἔφηβος καί ἀνήρ καί γέρων , ἢ σπουδαῖος καί φαῦλος , ἀλλά ἕκαστος οὗτος ὁ προσήκω . καί δείκνυμι ἐπί παράδειγμα , τίσις τίς ἀπονεμητέον . εἰς μέν γάρ ὁ γάμος φημί δήω καλέω ὁ συγγενής , ὅς δή καί γίγνομαι ὡς ἐπί ὁ πολύς βλέπω . ὁ τοιοῦτος δέ καί εἰς ὁ κῆδος ἀκτέον κῆδος δέ εἰμί ὁ πρό ὁ γάμος συνάλλαγμα ) , ὁ δέ πατήρ τροφή χορηγέω ἠώς εἄν ζῶ , ὅτι καί ἐπί τοσοῦτος ὀφείλω . ὡς γάρ ἐπί δάνειον μέχρι ἐκεῖνος ὀφείλω μέχρι εἄν ὁ δάνειον ἔχω , οὗτος καί ὁ πατήρ , ἠώς ; εἄν εἰμί ὀφείλω ἔχω παρά αὐτός καθάπερ τίς δάνειον ὁ ζῶ καί εἰμί . καί καλός εἰμί , φημί , ἐγώ ἐπαρκέω ὁ γονεύς αἴτιος εἰμί ἐγώ ὁ ἵημι ἢ ἐγώ ἑαυτοῦ . θεός γάρ ἐγώ καί ὁ πατήρ εἰμί . δεῖ δέ ὁ θεός ἐγώ ἐπίπροσθεν τίθημι καί ὁ ἐκεῖνος τιμή φροντίζω καί θεραπεία . τιμητέος οὖν ὁ πατήρ ἴσος καί θεός , πλήν οὖον πᾶς τιμή ἀπονέμω - τέος πατήρ καί μήτηρ , ἀλλά ὁ ἕκαστος πρέπω οὔτε πᾶς ὁ πρέπω ὁ πατήρ τιμή καί ὁ μήτηρ ἀπονέμω χρή οὔτε αὗ ὁ ὁ μήτηρ ὁ πατήρ , οὐδέ ὁ ὁ σοφός οἶς ὁ πατήρ ἢ ὁ μήτηρ . πατήρ μέν γάρ συνέρχομαι εἰς ὁ βαλανεῖον καί ἀποσμήχω καί ἄλλος ὁ εἴωθα γίγνομαι ὁ Λούο - μένω ποιέω καί πρέπω καί καλός εἰμί , τῆ μήτηρ δέ ἀπρεπής καί οὖον κόσμιος · ὁ τε σοφός τιμάω ὡς μέγας καί θαυμαστός οἶδα , ὁ πατήρ δέ ὡς αἴτιος ὁ ζῶ , ὁ πρεσβύτης δέ ὑπανάστασις καί προκαθεδρία . δεῖ γάρ σύ θεάομαι πρεσβύτης δίειμι εἰμί τυγχάνω κάθημαι ἐξανίστημι , ὅτι κόσμιος εἰμί σύ . εἰμί δέ κόσμιος ὡς πρότερος σύ ὁ κοσδοτις ἐμός γνωρίζω καί κατά ὁ ἐν ὁ κόσμος τάξις ἑαυτοῦ τάσσω καί κοσμέω . σός . οὗτος γάρ καί κύριος εἰμί πρεσβύτης , ἀλλά οὐ ὁ δίκη βόσκημα καί κατά ὁ Σαρδανάπαλος διαζάω . πρός δέ αὖος ἀδελφός καί ἑταῖρος λέγω δέ ἑταῖρος ὁ ὁ αὐτός μετέχω παιδεία καί ὁ αὐτός συμφιλοσοφέω ) , φιλοσοφέω ) , πρός δή οὗτος ἔχω δεῖ παρρησία καί πᾶς κέω - νότης . εἰμί γάρ κοινός <τὰ> ὁ ἀληθής Φίλων , πῶς οὐ καί ὁ ὁ ἀδελφός ; ὥστε εἰμί πᾶς κοινός , παρρησιαστέον καί ἐπιτιμητέον καί διορ - θωάζω καί ὁ ἀδελφός καί ὁ ἑταῖρος , εἰμί πῃ διαμαρτάνω , εἰμί δέ μή , ἀνάγκη συναπολαύω ὁ ἐκεῖνος μέμψις , ὡς κοινωνός ἐν πᾶς ἐκεῖνος εἰμί . καί ἁπλόος , φημί , πειρατέον πᾶς ὁ οἰκέω ἀπονέμω , Λο - γιζομενος ὅτι ὅδε εἰμί ἐγώ χρήσιμος εἰς ὅδε καί δεῖ ἐγώ τιμάω καί θεραπεύω διά ἀντίδοσις ἀνάλογος , ὅδε δέ σπουδαῖος καί τιμητέος αὖος - ὁ ἔπαινος καί ὑπανάστασις καί μετά αἰδώς προπέμπω , καί ὁ ἄλλος ἕκαστος ὁ ἦθος ἀξίως , ὁ ἐπιτήδευμα , ὁ βίος , ὁ ἔργον , ὁ ἐνέργεια . οὗτος εἶπον ἐπιφέρω ὁ ποῖος ποῖος ὁ ὁμογενής χρή προς - φέρω εἰς τιμή ῥᾴδιος ὁ κρίσις . λέγω δέ εἄν ὁμογενής ἢ ὁ συμφυ - Λέτας ὁμογενής γάρ ὁ ῥήτωρ Δημοσθένης πᾶς ὁ Παιανιεύς καί Αἰσχίνης ὁ Κολυττεῖς ) ἢ πᾶς ἁπλόος ὁ ἐν ὁ Ἄστυ καί ὁμοπολίτης . ὁ δέ διαφέρω , ἤτοι ὁ μή ὁμογενής , ἐργώδης ὁ κρίσις . οὖον μήv διά ὁ ἐργώδης ἀποστατέω , μᾶλλον δέ πειρατέον κρίνω ὁ ἕκαστος οἰκέω . ἔχις δέ ἀπορία καί <περὶ> ὁ διαλύω ὁ φεῖ - Λία ἢ μή πρός ὁ μή διαμένω . καί ὁ διαλύω ὁ φίλιος καί ὁ μή κακός δοκέω ὁ τότε . εἰμί γάρ ὁ φίλιος ἀγαθός καί γάρ ὁ φίλος ἀγαθός ) , ὁ δέ ὅς ἀγαθός ἀποβολή κακός , ὁ ὁ φίλιος ἄρα διάλυσις καί ἀποβολή κακός . πάλιν εἰμί ὁ βιάζομαι ὁ μή ἐθέλω φιλέω φίλος εἰμί κακός εἰμί , καί ὁ μή διαλύω ἄρα ὁ φίλιος κακός εἰμί . ἔχω οὖν , φημί , ἀπορία , πότε - ἀντίμοιρος διαλύω χρή ὁ φίλιος φιλέω βούλομαι ] καί ἄφιλος γίγνομαι ὁ πρότερος εἰμί φίλος , οἷος εἰμί ὁ μέν στέργω ὁ φίλιος καί φιλέω βοῦς - λεται , θατέρως δέ μή βούλομαι φιλέω ἀρά γε δεῖ καί ὁ στέργω καί ἐθέλω ἀποσείω καί ἀπορρίπτω ἐπίσης ὁ μή ἐθέλω , ἢ δεῖ στέργω θατέρου μή ἐθέλω ; καί ἀπορέω λύω λέγω , ἢ πρός μέν διά ὁ χρήσιμος καί ἡδύς φιλέω οὐδείς ἄτοπος διαλύω μηκέτι αὐτός ἔχω διά ὁ φιλέω . εἰμί γάρ ὁ ἐραστής διά ὁ κάλλος φιλέω ὁ ἐράω , ἀκαλλής δέ νῦν εἰμί καί μηδείς τίς ὁ ἥδω ἔχω , διαλύω ὁ φεῖ - λίαν οὐ ἄτοπος εἰμί . ὁμοίως εἰμί ὁ ἐραστής ἐπίλειψις ὁ χρῆμα , ὅς ἕνεκα αὐτός φιλέω ὁ ἐράω ἢ καί ἀμφότερος ἀμφότερος , ὁ μέν ὁ εἶδος , ὁ δέ ὁ πλοῦτος , λύω πάντως ὁ φίλιος ὁ φιλητής ἄπειμι . οὗτος δή συμβαίνω καί ὁ διά ὁ χρήσιμος φιλέω · ἀλλά ὁ μέν διά ὁ ἡδύς καί χρήσιμος φίλιος οὐδείς ἄτοπος ἀνέγκλητος καί δίχα μέμψις διαλύω . ἐκεῖνος δέ εἄν ὁ μή ἐμμένω ἐγκαλέω ἀναγκαῖος ὁ ἐμμένω , ὁ ἀγάπη ὁ ἐμμένω ἢ διά ὁ ἡδύς ἢ χρήσιμος , κρύπτω δέ καί προσποιέω διά ἀρετή καί ὁ ἦθος φιλέω , ὥσπερ Λυσίας ὁ ῥήτωρ φίλος ὁ Φαῖδρος διά ὁ κάλλος αὐτός προσποιέω ὡς εὐφυής καί εὐμαθής φιλέω · ἀποφοιτάω οὖν ὁ Λυσίας καί διαλύω ὁ πρός ὁ Φαιδρός φίλιος ἀπολείπω ὁ Φαιδρός ὁ κάλλος , δικαίως εἄν ἐγκαλέω ὁ Φαιδρός , ὡς διά ὁ κάλλος φιλέω , προσποιέω δέ διά ὁ εὐμαθής φιλέω . εἶπον δέ ὅτι ἐγκαλέω δέ ἄν τις , δηλονότι ὁ ἐμμένω ὁ φιλέω διά ὁ ἡδύς ἢ ὁ χρήσιμος , προσποιέω δέ διά ὁ ἦθος φιλέω , διορίζω πότε δεῖ ἑαυτοῦ ἐγκαλέω καί πότε ὁ μή ἐμμένω καί λέγω , ὅταν μέν διαψεύδω τις καί ὑπολαμβάνω διά ὁ ἦθος φιλέω μηδείς τίς πράσσω ὅς ποιέω ὁ διά ὁ ἦθος φιλέω ἀλλά πᾶς ὁ - νηντίος ἀναίσχυντος ἅπτω ὅς οὖον δεῖ μέλος καί ὡς οὖον δεῖ , οἷος ποῖ - έω εἴωθα ὁ ὁ ἄθεσμος πρᾶξις διώκω , ἢ ὁ αὐτός ἐκδαπανάω - ὅς ἢ ὑποκλέπτω ἢ εἰς ἑαυτοῦ ἕλκω , οἷος δή πάλιν ποιέω ὁ διά ὁ χρήσιμος φιλέω , ὅταν δή οὗτος ὁράω οἴομαι διά ὁ ἦθος φιλέω - ἕπομαι , ἑαυτοῦ αἰτιάω ἄν καί μή ὁ φιλέω . ἐκεῖνος γάρ ἐκ ὁ ἔργον ὅς πράσσω δῆλος ποιέω μή διά ὁ ἦθος φιλέω ἀλλά ὁ ἡδύς ἢ ὁ χρήσιμος . ὅταν δέ φιλέω μέν διά ὁ ἡδύς ὁ ὁ χρήσιμος , μηδείς δέ τίς διά - πράσσω ὅς ὁ εἴρω ποιέω , διαλύω δέ ὁ φίλιος ὀψέ καί μόλις διά τίνω σημεῖον ἐκφαίνω , ὅτι διά ὁ ἡδύς ἢ ὁ χρήσιμος φιλέω , ἄν ἐπεί - ρᾶτο κρύπτω ὁ πάθος , τότε δή οὐ ἑαυτοῦ δεῖ ἐγκαλέω ἀλλά ἐκεῖνος ὡς . ἀπατεών καί ὑποκρίνομαι διά ὁ ἦθος φιλέω , φιλέω δέ μή διά αὐτός ἀλλά διά ὁ ἡδύς ἢ ὁ χρήσιμος . ὁ μέν γάρ πρότερος οὐ ἀπατάω · φανερός γάρ εἰμί ὅς ποιέω διά τίς φιλέω , οὗτος δέ ἀπάτη διατελέω καί Δίκαιος ἐπιτιμάω , καί μᾶλλον , φημί , ἐπιτιμάω , ἢ ὁ ὁ νόμισμα κιβδηλεύω , ὅσος περί τίμιος ὁ κακουργία . ὅσος γάρ εἰμί φίλιος τίμιος νόμισμα , τοσοῦτος καί ὁ περί οὗτος κακουργία χείρων ὁ περί ὁ νόμισμα . καί δηλονότι καθίστημι , ὅτι ἐκ ἀνάγκη ἕπω διά - φορά καί ἔγκλημα πρός ἀλλήλων , ὅταν οὐ εἰμί ὡς οἴομαι , ὡς ἐπί ὁ εἴρω · ὁ μέν γάρ οἴομαι διά ὁ ἦθος φιλέω , ὁ δέ φιλέω οὖον διά αὐτός ἀλλά ὡς εἴρω διά ἡδονά ἢ χρῆμα . ἐάν δέ ἀποδέχομαι ὡς ἀγαθός , ὁ δέ γίγνομαι μοχθηρός καί δοκέω , ἆρα ἔτι φιλητέος ; ὁ καί δοκέω αὐτός εἰμί ὁ ἢ δοκέω · ὅς δέ ζητέω τοιοῦτος εἰμί . ἐάν ὁ φιλέω ἀλλήλων εἰμί ἀγαθός , εἶτα συμβαίνω ἕτερος γίγνομαι φαῦλος ἢ μή δοκέω δέ φαῦλος γίγνομαι πολύς γάρ τις , μή εἰμί τοιόσδε τις , οἷος φαῦλος ἢ σπουδαῖος , δοκέω εἰμί τοιοῦτος ) , εἰμί δή συμβαίνω οὗτος , στέργω δέ ὁ γίγνομαι ἢ δόξα πονηρός γίγνομαι ὁ φίλιος , ἆρα γε δοκέω καί ὁ σπουδαῖος ἔτι στέργω ὁ πρός αὐτός ὅς ἔχω φίλιος ἢ διαλύω ; ὅς μέν οὖν ζητέω τοιοῦτος εἰμί · λύω δέ λέγω ἢ οὖον δυνατός , τουτέστιν ἢ ἀδύνατος 10 ὁ σπουδαῖος φίλιος ἔχω πρός ὁ πονηρός ; οὐδείς γάρ φιλέω ὁ κακός οὐδέ ὀρέγω ὁ κακός , ἀλλά πᾶς ὁ ἀγαθός ἐπιθυμέω καί οὗτος ὀρέγω καί οὗτος διώκω . καί γάρ καί ὁ ὁ κακός διώκω καί φιλέω οὐ ὡς κακός ἀλλά ὡς ἀγαθός περιέπω καί ἀσπάζομαι . οὖον φιλητέος οὖν ὁ πονηρός · δεῖ γάρ μή φιλοπόνηρος εἰμί μηδέ ἐξομοιόω φαῦλος · ἀναγκαῖος δέ εἰμί ἐξομοιόω συζάω καί συνδιάγω μετά πονηρός . εἰμί δέ καί ἀληθής ὁ ὡς ἀεί ὁ θεός ὁ ὅμοιος παρά ὅμοιος ἄγω , πῶς οἷος τε τἀναντία κακία καί ἀρετή φίλιος εἰμί ; εἶπον δέ ὅτι ὁ ἔτι Μένων σπουδαῖος οὖον δεῖ φιλέω ὁ ἐκ σπουδαῖος εἰς φαυλότης ἐκκυλι - τελέω , ἐρωτάω ἆρα εὐθύς καί ἅμα ὁ γίγνομαι | φαῦλος διαλύω χρή 149v ὁ φίλιος ἢ διατηρέω μέχρι πολύς ἢ ὅλως τις . καί ἐρωτάω ἀπος - κρίνω λέγω , ἢ οὐ εὐθύς διαλυτέος ἀλλά πειράω ἐπανορθόω καί ἐπάγω ἀπό ὁ χείρων ἐπί ὁ ἀγαθός . καί εἰμί μέν ἔχω ἐπανόρθωσις , βοηθητέος μᾶλλον εἰς ὁ ἦθος καί ὁ γίγνομαι οἷος εἰμί πρότερος ἀγαθός ἤ2 εἰς χρῆμα ὅσος γάρ ἀγαθός ὁ ἀρετή χρῆμα , τοσοῦτος μᾶλλον βοηθητέος εἰς ὁ κτῆσις αὐτός καί ἀνάληψις ) ἢ εἰς ὁ οὐσία καί ὁ χρῆμα καί ὅτι οἰκεῖος ὁ ἀρειή ὁ φίλιος ἢ ὁ χρῆμα . εἰμί μέν οὖν ἔχω ἐπανόρθωσις , βοηθητέος , εἰμί δέ ἀνίατος εἰμί ὁ μοχθηρία , διά - λυτέος , μετά ὁ βοήθεια δηλονότι . εἶπον δέ ὅτι ἀνίατος ἔχω διά - λυτέος ὁ φίλιος , ὅτι μή πλημμελής ὁ ὁ λύσις εἰμί προτροπή , ἐπάγω 30 δοκέω δέ εἄν ὁ διαλύω μηδείς ἄτοπος ποιέω . οὖον γάρ ὁ φαῦλος φίλος εἰμί ἀλλά ὁ σπουδαῖος , ὥστε οὐ ὅς φιλέω ἀποβάλλω , οὐδέ ὅς φίλος εἰμί οὗτος ἀποστρέφω , ἀλλά ὅς οὐ φιλέω οὗτος ἀποφεύγω . εἰμί δέ ὁ μέν διαμένω , ὁ δέ ἐπιεικής γίγνομαι καί πολύς διαλλάσσω ὁ ἀρετή . εἶπον ὅτι διαλυτέος ὁ φίλιος θατέρου ὁ Φίλων φαῦλος γίγνομαι , ἐπανερωτάω , ἐάν ἀμφότερος ἐπιεικής εἰμί , ὁ μέν διαμένω οἷος εἰμί , θατέρως ἐπί μέγας ἀρετή ἐπιδέω καί πολύς ἐπιεικής γίγνομαι , ἆρα ἐν ὁ τοιοῦτος ἐπίδοσις χράω , ὡς καί πρώην φίλος ὁ μή ἐπιδίδωμι ὁ οὗτος μέγας ἐπιδίδωμι ; καί ἐπανερωτάω ἀποκρίνω καί πρός οὗτος , λέγω ἢ οὐ ἐνδέχομαι φίλος εἰμί ὁ οὕτως εἰς ὕψος ἀρετή ἐλήλακα ὁ κάτω ποῦ μένω . καί πιστόω ὁ μή ἐνδέχομαι ὁ οὗτος πολύς διαφέρω φίλος εἰμί ἀπό ὁ ὁ παῖς φίλιος . δύο γάρ παῖς φίλος εἰμί , εἶτα ἀνδρόω , ὁ μέν μένω παῖς ὁ διάνοια , ὁ δέ οἷος ἀγαθός , τουτέστιν ὁ δέ καλός καί ἀγαθός καί Πανάριστος , πῶς ἄγω οὗτος φίλος μήτε ὁ αὐτός χαίρω μήτε ὁ αὐτός ἀποστρέφω καί μισέω ; οὐδέ γάρ περί ἀλλήλων αὐτός ὑπάρχω αὐτός , ἤτοι οὐδέ γάρ δυνατός εἰμί , ὅς δοκέω ὁ ἀγαθός ἡδύς ἢ λυπηρός ἢ ὅλως φιλητός ἢ μισητός εἰμί , τοιοῦτος δοκέω καί ὁ παῖς ὁ διάνοια εἰμί . δίχα δέ ὁ αὐτός αὐτός φιλέω ἢ μισέω καί διώκω καί φεύγω συνίημι ἀλλήλων καί συνδιημερεύω καί συζάω οὐ οἷος τε , Χωρὶς δέ ὁ συζάω φίλος εἰμί ἀδύνατος . εἰμί δέ αὐτός οὕτως ἔχω , ἀδύνατος εἰμί ὁ οὗτος πολύς διαφέρω φίλος εἰμί . ἀλλά φίλος μέν οὐ εἰμί , φημί . ἆρα οὐδέ ἀλλοῖος πρός ὁ ὁ διάνοια παῖς ὁ ἀγαθός ἔχω , ἀλλά ἐπίσης διάκειμαι πρός αὐτός ὡς ἔχω τυγχάνω καί πρός ὁ ὅμοιος αὐτός , ὅς οὐδέποτε φίλος γίγνομαι , καί πάντῃ πάντως ἀμνήμων εἰμί ὁ ποτός συνήθεια καί φίλιος ; καί λέγω καί πρός οὗτος , ὅτι οὐ ἐπιληστέον πάντῃ ἀλλά μνημονευτέον ἐκεῖνος καί καθάπερ οἴομαι ἀγαθός εἰμί φίλος χαρίζομαι ἢ ὀθνεῖος καί ζῷον ἄλογος , οὗτος καί ὁ γίγνομαι ποτέ φίλος διά ὁ τότε φίλιος ἀπονεμητέον τίς , ἤτοι ὁποῖος τίς δεῖ δίδωμι ὁ ὁ διάνοια εἰμί παῖς . ἐάν δέ μή διά ἀρετή ὑπερβολή ὁ ὁ φίλιος γίγνομαι διάλυσις ἀλλά διά μέγεθος ὁ θατέρου κακία καί πονηρία , δοτέος τίς ὁ πονηρός . οὖον γάρ δεῖ ὁ κακία , ὥσπερ εἴρω , ἐνισχύω χορηγέω ὄργανον , πᾶς δέ μᾶλλον τρόπος καθαίρω καί ἄπρακτος ἀπεργάζομαι . ὁ φιλικός δέ πρός ὁ φίλος καί ὅς ὁ φίλιος ἄκτωρ - ζων , ἔοικα ἐκ ὁ πρός ἑαυτοῦ ἔρχομαι . εἶπον δέ ὁ φιλικός , σαφηνίζω τίς ὁ φιλικός , ἐπάγω καί οἶς ὁ φίλιος ὁρίζω . εἰμί δέ ὁ ὁρίζω αὐτός ὁ γνώριμος καί διάδηλος γίγνομαι . ὅταν γάρ ὁράω τις ὅτι ὅσος εἄν καί οἷος βούλομαι ἑαυτοῦ πάρειμι ἢ γίγνομαι , τοσοῦτος καί τοιοῦτος ἐθέλω καί ἐπείγω καί ὅδε τις προσγίγνομαι , φίλος ἐκεῖνος εἰμί πιστεύω ὅδε τις . ποδιαμενω ὁ Ἀχιλλεύς ὅσος καί οἷος ἔχω , τοσοῦτος ἔχω καί τοιοῦτος καί ὁ Πάτροκλος ; ὁ οὖν βούλομαι καί σπουδάζω ἄλλος ἕνεκα ὁ ἀγαθός καί ὁ ἐκεῖνος ἕνεκα εὐπάθεια καί σωτηρία , ὁ οὖν οὗτος βούλομαι φίλος εἰμί πιστεύω ἐκεῖνος , οἶς οὗτος πάρειμι ὁ γίγνομαι βούλομαι , ὁ δέ βούλομαι καί χαίρω εἰμί ὅδε τις καί ζῶ καί εὐτυχέω ἐπί | ὁ συντρυφάω καί συνήδομαι καί συναπολαύω ὁ πρόσειμι καί ἐπιγίγνομαι ἀγαθός οὖον φίλος φημί ἀλλά κόλαξ καί ἐρασιχρήματος καί λαίμαργος καί εἰμί τίς ἄλλος τοιοῦτος . ὁ βούλομαι δέ , φημί , καί ζῶ αὐτός ἕνεκα μάλιστα πάσχω ὁ μήτηρ . φιλέω γάρ εἰμί καί ζῶ καί εὐτυχέω ὁ παῖς διά αὐτός καί ἕνεκα αὐτός , μηδείς τίς πρός αὑ - ὁ ὠφελέω . ἀλλά καί ὁ Φίλων , φημί , ὁ προσκρούω , καίπερ μηδέ συζάω μηδέ συνδιημερεύω μηδέ ἀλλήλων σύνειμι διά ὁ γίγνομαι διαφορά καί πρόσκρουσις . καί οὗτος καίτοι οὕτως ἔχω βούλομαι ἀλλήλων καί ζῶ καί εὕω ἔχω καί καλῶς διάγω . οὗτος γάρ εἰμί ὁ ἀληθής φίλιος καί ὁ εἰμί φίλος ἐκεῖνος ἕ βούλομαι ὁ ἀλλήλων ἀγαθός ἐκεῖνος ἕνεκα , ἄν μή συνίημι ἀλλήλων . ὅς τε γάρ Ἀχιλλεύς βούλομαι πάρειμι ὁ Πάτροκλος ὁ ἀγαθός ὁ Πάτροκλος ἕνεκα καί ὁ Πάτροκλος ὁ Ἀχιλλεύς ὁ Ἀχιλλεύς ἕνεκα . οὗτος εἶπον λέγω , τις μέν φίλος λέγω ἐκεῖνος εἰμί ὁ βούλομαι καί πράσσω ὁ ἀγαθός ἢ ὁ φαίνω ἀγαθός ἐκεῖνος ἕνεκα , ὅς λέγω φιλέω . εἰμί δέ ὁ πράσσω ὁ ἀγαθός αὐτός ὁ πᾶς ποιέω καί πραγματεύομαι , ὅπως πείρω ὁ πρόσειμι , ἐπιγίγνομαι δέ ὁ ἄπειμι ὁ φίλος ἀγαθός . τις μέν ὁ τοιοῦτος λέγω εἰμί φίλος καί οὗτος ὁρίζω ὁ φίλιος , τις δέ φίλος λέγω ὁ συνδιάγω ὁ φίλος - μένος καί σύνειμι καί ὁ αὐτός αἱρέω ἐκεῖνος πάρειμι ὁ καί ἑαυτοῦ · ὁ αὐτός δηλονότι καί οὗτος ὁ εἴρω λέγω . ἄλλος δέ , φημί , φίλος λέγω ὁ συναλγέω καί συγχαίρω . ὁ συναλγέω δέ καί συγχαίρω πρός ὁ εἴρω ὑπάρχω μάλιστα ὁ μήτηρ . οὗτος δή πᾶς ἢ τις ἢ τις οὗτος πᾶς ὁ φίλιος ὁρίζω , οὗτος δέ ἕκαστος ὁ ἐπιεικής ὑπάρχω , τουτέστι ὁ πράσσω ὁ ἀγαθός ὁ φίλος ἕνεκα , ὁ βούλομαι εἰμί καί ζῶ , ἄν μ·ηδὲν ἀπό αὐτός ὠφελέω μέλλω , ὁ συναλγέω καί συγχαίρω , ὁ συνδιάγω καί συνδιημερεύω ἐθέλω , πᾶς οὗτος ὁ ἐπιεικής ὑπάρχω πρός ἑαυτοῦ . ὁ γάρ ἐπιεικής φίλος εἰμί ἑαυτοῦ μάλιστα οὖον γάρ πᾶς ἁπλόος ἑαυτοῦ φιλέω , ἀλλά ὁ ὁ Λο - γιζομενω ἑαυτοῦ τρέφω , ὅς φύω τρέφω ) φίλος οὖν ἑαυτοῦ ὁ ἐπι - ἵημι καί ὁ ἀγαθός ἑαυτοῦ ἕνεκα πράσσω καί συνήδομαι ἑαυτοῦ ὁ καλός πράσσω καί συναλγέω δέ , εἰμί πῃ συμβαίνω μηδείς τίς δήω πράσσω . ὅτι δέ μόνος ὁ σπουδαῖος εἰμί ἑαυτοῦ φίλος καί μόνος αὐτός ἑαυτοῦ φιλέω καί μηδείς ὁ φαῦλος φίλος εἰμί ἑαυτοῦ ἀλλά μᾶλλον ἐχθρός καί πολέμιος , ἐκ τοιοῦτος ἄν τις πιστεύω . πᾶς ἄνθρωπος ὁπηνίκα βούλομαι ἐν - δείκνυμι , ὅτι ὅδε τις σφόδρα φιλέω , φημί , ὅτι εἷς ψυχή ἐγώ τε καί αὐτός εἰμί , ὥσπερ καί ὁ μέγας ἐν θεολογία εἶπον Γρηγόριος ἐν ὁ ὁ μέγας Βασίλειος ἐπιτάφιος μία ψυχή ἐν δύο σῶμα εἰμί οὖν ΚΥ - ῥίος φίλος εἰμί ὅς ὁ ψυχή εἷς εἰμί ὁ ὁ αὐτός βούλομαι καί ὁ αὐτός καί ἐθέλω καί πράσσω καί μή κατά τίς διαφέρω , εἰμί δέ ὁ Ψυχή μέρος ὁ τε λογίζομαι καί ὁ ἄλογος , τότε εἰμί ὁ ψυχή εἷς καί οὖον πολυμερής , ὅταν συμφωνέω πρός ἀλλήλων καί μή διαμάχομαι ὁ λόγος καί ὁ πάθος . ὅς δή τοιοῦτος ὁ ψυχή , ἐκεῖνος φίλος ἑαυτοῦ τυγχάνω καί φιλέω ἑαυτοῦ εἰκότως εἄν λέγω . τοιοῦτος δέ εἰμί μόνος ὁ σπουδαῖος ὁ ψυχή . ὁ σπουδαῖος ἄρα μόνος φίλος ἑαυτοῦ . οὑτωσί Σύνα - Γέτης · ὁ σπουδαῖος ὁ ψυχή εἷς , ὅς ὁ ψυχή εἷς , φίλος ὁ σπουδαῖος ἄρα μόνος φίλος ἑαυτοῦ . οὗτος γάρ μόνος ὁ ὁ Ψυχή εὕω ἔχω μόριον , ὅτι μή στασιάζω οὐδέ διαμάχομαι πρός ἀλλήλων . εἰμί οὖν φίλος ἑαυτοῦ , ὅς ὁ ὁ Ψυχή μόριον συμφωνέω , ὅς ἄρα <τὰ> ὁ Ψυχή σιάζω καί ὅδε μέν ὅδε ὁ μέρος ὀρέγω καί διώκω , ὅδε δέ ὅδε , ἐκεῖνος ἑαυτοῦ οὖον φιλέω · τοιοῦτος δέ ὁ φαῦλος , ὥστε ἑαυτοῦ ὁ φαῦλος οὖον φιλέω οὐδέ φίλος ἑαυτοῦ εἰμί . μάχομαι γάρ αὐτός πρός ἑαυτοῦ . δῆλος δέ οὗτος ἐπί ὁ ἀκρατής . ἅμα τε γάρ πράσσω τίς ὁ κατά ἡδονά καί ἅμα μεταμέλομαι καί κακίζω ἑαυτοῦ . ὁμοίως καί ἐπί ὁ ἄλλος κακία ὁ σαῦλος ἔχω · ἀεί γάρ στασιάζω πρός ἑαυτοῦ καί ἐναντιόομαι ἑαυτοῦ . ἕκαστος δή ὁ εἴρω , ὥσπερ εἴρω , ὁ ἐπιεικής ὑπάρχω · ὁ δέ λοιπός , φημί , ὅς ὑπολαμβάνω ἐπιεικής εἰμί , φιλέω ἀλλήλων καί βούλομαι ὁ ἀγαθός ὁ φίλος ἐκεῖνος ἕνεκα καί ὁ ἄλλος ὅσος εἴρω . καί εἰμί μέτρον πᾶς καί κανών ὁ σπουδαῖος . ὁ γάρ φιλέω καθάπερ ἑαυτοῦ ὁ σπουδαῖος φίλος τίθημι . μέτρον ἄρα ὁ φίλιος ὁ σπουδαῖος . καί ὁ ὀργίζω οὐ ὡς τυγχάνω ἀλλά ὡς ὁ σπουδαῖος πρᾶος λέγω . μέτρον ἄρα καί ὁ πρᾶος καί ὁ πραότης ὁ σπουδαῖος . καί ὁ φοβέω ἢ μή φοβέω ὅτε δεῖ καί ὡς δεῖ ἀνδρεῖος ἐπιφημίζω . μέτρον ἄρα καί ὁ ἀνδρεῖος καί ὁ ἀνδρεῖος ὁ σπουδαῖος . καί ἐπί ὁ ἄλλος ἅπας δή μέτρον ποιέω ὁ ἀρετή καί ὁ σπουδαῖος . ὡς γάρ ὁ πῆχυς μέτρον γίγνομαι ὁ πῆχυς , ὅτι μένω ὁ αὐτός καί οὖον μετά - βάλλω ἐπί ὁ μείζων ἢ ὁ μικρός , καί ὁ μέδιμνος καί ὁ ἄλλος μέτρον , εἰμί δέ μεταβάλλω , οὐ ἄν εἰμί μέτρον . οὗτος καί ὁ σπουδαῖος μέτρον γία - νω ὁ ἄλλος , ὅτι μένω ὁ αὐτός καί ὁ αὖος ὁ ἀεί ἐπιθυμέω καί ὀρέγω κατά πᾶς ὁ Ψυχή , τουτέστι κατά πᾶς ὁ μόριον ὁ Ψυχή . οὖον γάρ ἄλλος μέν βούλομαι ὁ λόγος , ἄλλος δέ ὀρέγω ὁ ἄλογος ὡς ἐπί ὁ ἀκρατής , ἀλλά ὁ αὐτός , καί βούλομαι ἑαυτοῦ ὁ ἀγαθός καί πράσσω . ἑαυτοῦ φίλος ὁ σπουδαῖος ὁ ἀγαθός βούλομαι ἑαυτοῦ . οὐδείς γάρ φίλος λέγω δέ ὁ ἀληθής φίλος ) ὁ φαῦλος βούλομαι ὁ φίλος ἀλλά ὁ ἀγαθός , ὥστε καί ὁ σπουδαῖος , φίλος εἰμί ἑαυτοῦ , ὁ ἀγαθός βούλομαι ἑαυτοῦ πάρειμι , καί πράσσω , ὅπως ὁ τε εἰμί πείρω καί ὁ μή εἰμί πάρειμι . ὁ γάρ ἀγαθός ὁ ἀγαθός διαπονέω , τουτέστιν ἐνεργέω καί πράσσω καί ἐνεργέω οὖον ὁ ἄλογος ἕνεκα ἀλλά ἑαυτοῦ ἕνεκα , ἤτοι ἕνεκα ὁ λογιστικός . ἕκαστος γάρ ἐγώ ὁ εἰμί καί ὁ οὐσία ἐγώ ὁ λογίζομαι εἰμί καί οὖον ὁ ἄλογος ὁ γάρ ἄλογος ὁ κατά φύσις ζῶ οἰκέτης τάξις ἔχω ) καί ζῶ βούλομαι ὁ φρονέω , φημί , ἐγώ καί λογίζομαι . οὗτος γάρ δηλόω διά ὁ καί ζῶ βούλομαι ἑαυτοῦ , καί μάλιστα οὗτος ὅς φρονέω . εἰμί δέ καί ὁ ζῶ βούλομαι οὗτος ὅς φρονέω αὐτός ὁ καί πράσσω βούλομαι ὁ ὁ φρονέω συμφέρω . ὁ γάρ μή κατά φύσις ζῶ ἀλλά ἄμετρος πάθος καταντλέω καί διαλωβάομαι εἰς ὁ ὁ ἀνομοιότης πόντος ἀποφέρω καί τρόπος τίς - νή εἰς ἀζωΐα καί ὁ μή εἰμί . βούλομαι δέ ὁ σπουδαῖος εἰμί καί ζῶ , ἤτοι ἀγαθοεργέω , ὅτι ἀγαθός αὐτός ὁ εἰμί , τουτέστιν ὅτι ὁ εἰμί αὐτός ἐν ὁ ὁ ἀγαθός πράσσω εἰμί . βούλομαι ἄρα ζῶ καί εἰμί , ἤτοι ἐνεργέω ὁ ἀγαθός · ἀγαθός ἄρα ὁ σπουδαῖος ὁ εἰμί , ὅτι καί ὁ ἐνεργέω ὁ ἀγαθός καί πράσσω ἀγαθός εἰμί . ἕκαστος δέ ἑαυτοῦ βούλομαι τἀγαθά , γίγνομαι δέ ἄλλος οὐδείς αἱρέω πᾶς ἔχω ἐκεῖνος ὁ γίγνομαι , ἐάν ὁ ἀληθής ἄνθρωπος καί ὁ θέω ὁ ἐν ἐγώ ψυχή εἰμί νοερός , ὡς αὐτός λέγω ἐν ὁ δέκατος , ὁ ἐφεξῆς βιβλίον . λέγω γάρ ἐν ἐκεῖνος αὐτός λέξις · δοκέω γάρ οὗτος εἰμί ἕκαστος ἐγώ · ἄτοπος οὖν εἴπερ μή ὁ αὐτός βίος αἱρέω τις ἀλλά ὁ τις ἄλλος , λέγω τις ἄλλος ὁ ἄλογος μέρος ὁ Ψυχή . καί πάλιν ἐφεξῆς , τότος γάρ οἰκέω ἕκαστος οὗτος εἰμί φύσις ἀγαθός καί ἡδύς ἕκαστος · καί ὁ ἄνθρωπος δή ὁ κατά νόος βίος , εἴπερ μάλιστα οὗτος ἄνθρωπος εἰμί οὖν ἕκαστος , ὡς λεʹ - γόμος , ὁ ἄνθρωπος ἑαυτοῦ βούλομαι ὁ ἀγαθός , ἄνθρωπος δέ εἰμί ΚΥ - ῥίος ὁ σπουδαῖος ἀλλά οὐ ὡς ὁ Σαρδανάπαλος , ὁ σπουδαῖος ἄρα ἑαυτοῦ βούλομαι ὁ ἀγαθός καί ὁ εἰμί ἀγαθός . ὁ γάρ βούλομαι πάρειμι ἑαυτοῦ πλοῦτος καί ὁ πρός τρυφή καί ὁ ὁ σῶμα ἄμετρος εὐπάἀληθῶς θεῖος οὐ ἑαυτοῦ οὗτος βούλομαι ἀλλά ὁ ἄλογος , ὁ πολυκέφαλος θηρίον · ὁ δέ πρᾶξις καί θεωρία ἐπιδιώκω ὁ ἑαυτοῦ ἀγαθός μεταδιώκω , καί εἰμί οὗτος μέγας καί ἀγαθός ὁ ἀγαθός ὁ εἰμί , ὅσπερ εἰμί ὁ σῴζω ὁ λογίζομαι ἐγώ καθαρός καί ἀδιαλώβητον . ὁ γάρ μπαίνω - θώς ζῶ οὐ εἰμί ὅσπερ εἰμί , ἤτοι νοερός Ψυχή , ἀλλά εἰμί ἐκεῖνος ὅς θεραπεύω , ἄλογος τις λύκος κάπρος καί ὄνος καί τοιοῦτος τις ζῷον . βούλομαι οὖν ὁ σπουδαῖος οὗτος ὁ ἀγαθός ἑαυτοῦ πάρειμι , λέγω δή ὁ εἰμί ὅσπερ εἰμί . τίς γάρ ἄν αἱρέω ἄλλος γίγνομαι , οἷος θηρίον ἢ πέτομαι - νοῦς ἢ Σαρδανάπαλος , ἔχω ὁ ἀγαθός ; οὐδείς εἄν αἱρέω . ὅτι σύν ὁ ἑκα - εἰμί εἰμί ἀγαθός καί ἀγαθός ὑπάρχω καί εἰμί εἰμί καί διανέμω καί σῴζω - ἕπομαι ὁ ἑαυτοῦ εἶδος καί ὁ τίς εἰμί εἰμί . καί ἀδύνατος εἰμί μεταβολεύς γίγνομαι ἐκ ὁ ἀνθρώπειος εἶδος εἰς ἕτερος εἶδος ὑπάρχω αὐτός ὁ ὁ σπουδαῖος ἀγαθός . εἰμί δέ συγχωρέω τις οὗτος καί φημί δυνατός εἰμί ἕπω ὁ εἶδος ἐκεῖνος , εἰς ὅς γίγνομαι ὁ ὁ ἀνθρώπειος ἔτης μεταβαίνω - λάω , ὁ ὁ σπουδαῖος ἀγαθός ἕπω μέν , ἀλλά οὖον πάντως καί ὡς ἀγαθός , ὅτι μηδέ ὁ ὁ ἄνθρωπος ἀγαθός καί ἵππος ἀγαθός εἰμί , ὥσπερ οὐδέ ὁ ὁ ἵππος ἀγαθός καί ἄνθρωπος εἰμί ἀγαθός . οὗτος γάρ δηλόω διά ὁ ἔχω γάρ καί νῦν ὁ θεός ὁ ἀγαθός , ἀλλά εἰμί ὅς τίς ποτός εἰμί , ἤτοι θεός εἰμί , εἰμί δέ ἄλλος τίς γίγνομαι , ἐκ ὁ φύσις ὅς ἔχω , οὐ ἔχω ὅσπερ ἔχω νῦν ἀγαθός , ἢ ( st ) καί δήω τις ἔχω , οὐ ὡς ἀγαθός αὐτός πάρειμι . ὅτι δέ οὖον πᾶς ὁ αὐτός εἰμί ἀγαθός ἀλλά ἄλλος ἄλλος , πᾶς ποῦ δῆλος . ἀγαθός μέν γάρ ἵππος ὁ μῶνυξ εἰμί , ὁ δέ ἄνθρωπος οὐ ἀγαθός . ἔμπαλιν δέ ἀγαθός μέν ἄνθρωπος ὁ πολύσχιστος καί πενταδακτύ - λῳ εἰμί , ἀλλά ἵππος κακός . καί ἁπλόος οὖον πᾶς ὁ αὐτός ἀγαθός τυγχάνω ἀλλά ὁ μέν ὅδε , ὁ δέ ὅδε . εἶπον δέ ἕκαστος ὁ νοέω εἰμί , ἐπάγω ἢ μάλιστα οὗτος , ὅτι συντελής καί μέγας συμβάλλω καί ὁ ἄλογος ἐγώ εἰς σύστασις ὁ ἰδίως παρά ὁ uεριπατητικοιξ λέω - λέγω ποιέω . λέγω δέ οὗτος ὁ ἀνήρ ἰδίως ποιός ὁ ἐκ ἰδιότης συνίημι - στήκω ἄτομος , οἷος ὁ Σωκράτης , ὁ Πλάτων , ὅς ἰδιότης ὁ Σωκράτης ὁ ἄθροισμα οὐ ἄν ἐπί ἄλλος ποτέ γίγνομαι · κοινῶς δέ ποιός λέγω ὁ καθόλου ἄνθρωπος . συνδιάγω δέ ἑαυτοῦ ὁ τοιοῦτος βούλομαι . ἡδύς γάρ αὐτός ποιέω . εἰς ἑαυτοῦ γάρ ὁ σπουδαῖος ἐπιστρέφω καί φάος ἐνοράω σταθηρόν τε καί καθαρός , ἅπτω ὁ ἀρετή καί ὦ - γλήνη ἀπολάμπω ὁ ἐπιστήμη , ἐπιγηθέω καί ἀγάλλομαι ὅς τε ὁ μετά - πράσσω αὐτός μνήμη καί ὁ ὁ μέλλω ἐλπίς τέρπω τε καί εὐφραίνω καί ὁ περί ὁ ἐκτός πτόα καί συμπάθεια ἀπείργω τε καί ἑαυτοῦ προσομιλέω καί ὁ ὁ εἰμί θεωρία προσμένω ἀναπείθω συναλγέω τε ἑαυτοῦ , εἰμί τίς δήω πράσσω μή πράσσω , συνδέω τε καί συγ - χαίρω ἐνεργός ὁ καλός , πάντῃ γάρ εἰμί , τουτέστιν ἀεί γάρ καί πᾶς . τοτέ εἰμί αὐτός ἡδύς μέν ὁ ἀγαθός , λυπηρός δέ ὁ φαῦλος . καί εἰμί ὡς εἶπον ἁπλόος ἀμεταμέλητος · οὐδείς γάρ ὁ καλός πράσσω ἐν μετά . μελεία γίγνομαι · ἀεί οὖν ὁ καλός πράσσω αμεταμέλητος εἰμί . εἰμί δέ μή ἀεί , ἀλλά ποτέ πράσσω καί ὁ φαῦλος τίς , ὁ μέτριος καί σχεδόν μηδέ φαῦλος δοκέω πράσσω ἄν . πρός μέν οὖν ἑαυτοῦ ἕκαστος οὗτος ὑπάρχω ὁ ἐπιεικής . λέγω ἕκαστος ὁ συνήδομαι , ὁ συναλγέω ἑαυτοῦ , ὁ ἐλπίζω ἀγαθός , ὁ χαίρω ἐπί ὁ πράσσω . εἰμί δέ ἕκαστος οὗτος πρός ἑαυτοῦ ὑπάρχω ὁ ἐπιεικής , πρός δέ ὁ φίλος ἔχω καί διάκειμαι ὥσπερ πρός ἑαυτοῦ ὁ γάρ φίλος εἰμί ἄλλος ὁ φιλέω ) , βουλή - σέτα δηλονότι καί ὁ φίλος συνδιάγω καί συνήδομαι καί συλλυπέω . οὗτος γάρ δεῖ προσυπακούω . πρός ἑαυτοῦ δέ πότερος εἰμί φίλιος ἢ οὐ εἰμί , ἀφίημι . ἔρομαι μικρός ἔμπροσθεν ἐν ὁ πάρειμι βιβλίον , ὅπως οἷος τε εἰμί φίλιος εἰμί πρός ἑαυτοῦ καί οὖον δεῖ πάλιν λέγω ὁ αὐτός . δοκέω δέ ἄν , φημί , εἰμί πρός ἑαυτοῦ φίλιος οὐ ὅς εἷς εἰμί ὁ φίλος ἑαυτοῦ ἀλλά ὅς δύο , λέγω δύο ὁ τε λογικός ἐγώ , ὅσπερ καί εἰμί κύριος , καί ὁ ἄλογος . ὁ γάρ ἀνθρώπειος εἶδος καί ὁ κύριος ἄνθρωπος ὁ λογικός εἰμί μέρος ὁ Ψυχή καί οὐ ὁ ἄλογος . ὅταν οὖν οὗτος μή Στασία - ζῶ μηδέ διαφέρω ἀλλά ἕπω ὁ ὁ νόος κίνημα καί θέλημα ὁ ἄλογος καί εἷς εἰμί ὁ συμφωνία ὁ γάρ οὐσία καί ὁ φύσις δύο τυγ - χάνω εἰμί ) , εἰμί πρός ἑαυτοῦ φίλιος , ὅς δύο εἰμί ὁ τοιοῦτος ἢ καθό πλείων δύο . εἰμί γάρ τοιοῦτος ὅς λέγω δύναμις · εἰμί μέν εἰς δύο διαιρέω ὁ Ψυχή , ὁ τε λογίζομαι καί ὁ ἄλογος ὅς δύο , εἰμί πρός ἑαυτοῦ φίλιος , εἰμί δέ μή εἰς δύο ἀλλά εἰς τρεῖς , λόγος καί θυμός καί ἐπιθυμία , οὐ ὅς δύο ἀλλά ὅς πλείων δύο , τουτέστιν ἀλλά ὅς τρεῖς , εἰμί πρός ἑαυτοῦ φίλιος . φέρω καί ἄλλος γραφεύς , ἔχω οὗτος · δοκέω δέ ἄν οὗτος εἰμί φεῖ - Λία ὅς οὐ εἰμί δύο , ὁ αὐτός καί διά ὁ γραφεύς οὗτος λέγω . εἰμί γάρ καί δύο εἰμί ὁ λογικός καί ὁ ἄλογος , ἀλλά οὖν φίλιος τότε εἰμί πρός ἑαυτοῦ , ὅταν οὗτος εἷς εἰμί . οὗτος τε οὖν οὕτως ἔχω καί ὅτι ὁ πρός ὁ φίλος ὁ φιλέω ὑπερβάλλω φίλιος ὅμοιος εἰμί ὁ πρός ἑαυτοῦ ὁ φιλέω . ὁ γάρ φίλος τις ὡς ἑαυτοῦ ὑπερβαλλόντως φιλέω · φαίνω δή ὁ εἴρω καί ὁ πολύς ὑπάρχω . εἴρω λέγω ὁ βούλομαι ὁ σπουδαῖος ζῶ καί σῴζω , ὁ συνδιάγω ἑαυτοῦ , ὁ συνίημι - δένω , ὁ συλλυπέω , ὁ πρός ὁ φίλος ἔχω ὡς πρός ἑαυτοῦ . οὗτος οὖν . φημί , καί δοκέω καί ὁ πολύς ὑπάρχω . λέγω δέ πολύς ὁ κατά αἴσθησις ζῶ καί ὁ ἐν ἑαυτοῦ δῆμος , ὁ πολυκέφαλος , ὅς φημί Πλάτων , θρέμμα ὁ ἐπιθυμία καί ὁ λεοντώδης ὁ θυμός πιαίνω καί ὁ λόγος ὁ πάθος ὑποστρώννυμι καί δουλεύω ἀντί ὁ ἄρχω παρασκευάζω ὁ συμποδίζω ὁ ἀπό ὁ αἴσθησις ἀπάτη . καί σκοπέω ὁ Ἀριστοτέλης ἀκρίβεια , ὅπως οὐ εἶπον ἁπλόος οὕτως , ὅτι ὁ ὑπάρχω ὁ σπουδαῖος καί ὁ πολύς ὑπάρχω , ἀλλά μετά ὁ ὁ φαίνω προσθήκη , ὡς εἰμί λέγω ἀληθής μέν αὐτός οὗτος οὐδαμῶς ὑπάρχω , δοκέω δέ τις καί φαντασία . οὐδέ γάρ πᾶς ὁ δοκέω ἢ φαίνω ἀληθής εἰμί . δοκέω μέν γάρ ὁ πολύς πλοῦτος καί ἀνδρεία αἱρετός καί ἀγαθός εἰμί σοφία καί φρόνησις , ἀλλά οὐ εἰμί οὗτος . καί ὁ ἥλιος φαίνω μέν ποδιαῖος , πολλαπλάσιος εἰμί ὁ γῆ . δοκέω οὖν ὁ πολύς ἑαυτοῦ φιλέω καί βούλομαι καί ἑαυτοῦ ζῶ καί ὁ ἑαυτοῦ φίλος καί ἑαυτοῦ συνδιάγω καί ὁ φίλος . οὖον μήv ἀληθής εἰμί οὗτος · οὖον γάρ ἑαυτοῦ οὗτος ὑπάρχω ἀλλά ὁ ἄλογος . ὅς γάρ περιέπω καί ὅς τρέφω καί πιαίνω , ἐκεῖνος καί δοκέω εἰμί . εὕω πάσχω δέ σπεύδω ὁ ἐν ἑαυτοῦ ἄλογος , ὁ ἄλογος ἄρα οἴομαι εἰμί ὁ ἄνθρωπος καί οὖον ὁ λόγος . εἰμί γάρ ὁ λόγος τίθημι ὁ ἀνθρώ - πείωμι εἶδος εἰμί , οὗτος ἄν ἄρχω καί δεσπόζω σπεύδω καί τρέφω ὁ ὁ εἰμί θεωρία . εἶπον δέ φαίνω δέ ὁ εἴρω καί ὁ πολύς ὑπάρχω ὁ ὁ φαίνω ὑπάρχω αἴτιος ἐπάγω εἶπον ἆρα οὖν ὅς ἀρέσκω ἑαυτοῦ καί ὑπολαμβάνω ἐπιεικής εἰμί , οὗτος μετέχω αὐτός ; ὅς δέ λέγω τοιοῦτος ἄν εἰμί · ὁ μέν ἄλλος ἐπιθυμέω ἄλλος δέ βούλομαι δῆλος εἰμί ὡς οὐ ἀρέσκω ἑαυτοῦ ὁ δέ ὁ αὐτός ὀρέγω καί ὁ αὐτός ἐθέλω καί βούλομαι ἑ - ὁ ἀρέσκω . τοιοῦτος δέ ὁ πολύς . ἀρέσκω γάρ ἑαυτοῦ διά ὁ ὁ αὐτός ἐπιθυμέω καί ὁ αὐτός βούλομαι . καί γάρ οὗτος καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁράω γίγνομαι . ὅσος μέν γάρ ὁ αὐτός ὀρέγω καί ὁ αὖος - ὁ βούλομαι καί ἐθέλω , ἀρέσκω ἀλλήλων · ἀπαρέσκω δέ καί διαφέρω , ὅταν ὁ μέν ὅδε ἐπιθυμέω καί ὅδε βούλομαι , ὁ δέ | ἄλλος καί ἄλλος καί μή ὁ αὐτός μηδέ ὁ αὐτός . ἐπεί δέ ὁ σπουδαῖος ἑ - ὁ ἀρέσκω , ὑπολαμβάνω ὁ πολύς σπουδαῖος εἰμί , ὅτι ἀρέσκω ἑαυτοῦ , διχῶς ἁμαρτάνω · πρῶτος μέν γάρ οὐ ἑαυτοῦ ἀρέσκω οὖον γάρ εἰμί ὁ ἄνθρωπος ὁ ἄλογος , ὅς ὁ ἀρεστός πράσσω , ἀλλά ὁ λόγος ) , ἔπειτα ὅτι μή ἀληθής ἀντιστρέφω . ὁ μέν γάρ σπουδαῖος ἀρέσκω ἑ - ὁ , ὅτι ὁ ἀρέσκω ὁ λόγος πράσσω . οὖον μήv καί ὁ δοκέω ἀρέσκω ἑαυτοῦ σπουδαῖος εἰμί . ὁ μέν οὖν σπουδαῖος ἀρέσκω ἑαυτοῦ , ἀλλά ὅτι ὁ εἰμί ἀγαθός πρόσειμι αὐτός , ὁ δέ φαῦλος οὖον ὁ ἀληθής ἔχω δέ φαῦλος οὖον ὁ ἀνοσιουργός καί παντάπασι κακός ἀλλά ὁ διά ὁ ὁ εἰμί ἀγαθός ἄγνοια πρός ὁ ὁ κακός ὡς ἀγαθός εἰς - τοχὴν φέρω καί ἐκ οὗτος ἀγαθός ἑαυτοῦ εἰμί πιστεύω . ὁ μέν οὖν βούλομαι λέγω αὐτός ἄν εἰμί . ὁ γάρ οὗτος μετέχω ἀγαθός ἢ οὗτος σημαίνω ἄν , κατά ὅς δοκέω ἑαυτοῦ ἀγαθός εἰμί , κατά οὗτος καί ὑπολαμβάνω μετέχω ὁ ἀγαθός , λέγω ἀγαθός ὁ φιλέω καί ἑαυτοῦ καί ὁ φίλος , ὁ βούλομαι συνίημι ἑαυτοῦ , ὁ συνήδομαι , ὁ συλλυπέω . ἢ οὖν οὗτος λέγω ἄν διά ὁ οὗτος μετέχω ὁ ἀγαθός ἢ ὅτι δοκέω ὁ πρός αὐτός βλέπω . δοκέω γάρ ὁ ἀφοράω εἰς αὐτός , ὅτι ἐν μετοχή ὁ εἴρω ἀγαθός τυγ - χάσκω . ἐπεί ὁ γε κομιδή φαῦλος καί ἀνοσιουργός οὐδείς αὐτός ὑπάρχω . ὁ μέν οὖν εἴρω εἰμί καί μή ὑπάρχω , ὅμως δοκέω ὑπάρχω ὁ φιλέω καί ἑαυτοῦ καί ὁ φίλος καί ὁ συνδιάγω καί συνήδομαι καί συλλυπέω καί ὁ ἑαυτοῦ ἀρέσκω , ὁ δέ φαῦλος καί ἀνοσιουργός οὗτος δέ εἰμί ὁ αἷμα ἀδελφός καί συγγενής ἐκχέω καί ἱερόv σύλη - αἱρέω , ἄθεσμος τε γάμος γαμέω καί ἡδονή ἀλλόκοτος καί αἴσχος ἑαυτοῦ καταρρυπαίνω ) οὗτος οὖον δοκέω ὑπάρχω ὁ εἴρω ἀγαθός . ὁ γάρ ἑαυτοῦ ἐξάγω βούλομαι καί ἐν ἅπας ἀηδία εἰμί καί μηδέποτε ἑαυτοῦ ἀρέσκω ἢ ὁ αὐτός ἐθέλω , ἀλλά δίκη σύμμαρτυς - ποῦ ἀπό ἄλλος εἰς ἄλλος μεταφέρω , ὡς μηδείς ὅς πράσσω ἄμβαρ - σκομενω , πῶς εἄν ὁ εἰμί καί ζῶ ἀγαθός νομίζω ἢ πῶς ἄν ἑαυτοῦ ἢ ἄλλος φιλέω ; ὁ γάρ ἑαυτοῦ φεύγω σημεῖον δέ οὗτος ὁ μή βοῦς - λανθάνω ζῶ ἢ καί ἀναιρέω ἑαυτοῦ ) , ὁ δή φεύγω ἑαυτοῦ πῶς ἄν δίδωμι - ξέω φιλέω ἑαυτοῦ ἢ καί ἄλλος ἢ συνίημι ἑαυτοῦ ἢ μετά ἄλλος σῦς - διάγω καί συνδιημερεύω ; εἶπον δέ ὅτι ὁ φαῦλος καί εἴρω τίς λέγω φαῦλος , ὅς συναριθμώ καί ὁ ἀκρατής ) δοκέω ὑπάρχω ὁ εἴρω , ἐπάγω σχεδόν δέ οὐδέ ὁ φαῦλος , ὁ σχεδόν προστίθημι διά ὁ ἀκρατής . ὁ μέν γάρ ἄλλος φαῦλος δοκέω ὑπάρχω ὁ εἴρω - Μένα ἀγαθός , ὁ δέ ἀκρατής οὖον δοκέω ὑπάρχω , ὥστε σχεδόν πᾶς ἀλλά οὐ ἀπλόος πᾶς . ἀλλά διά τίς ὁ ἀκρατής οὖον δοκέω ὑπάρχω ; ἢ διά ὁ βούλομαι μέν ὁ ὁ ἄνθρωπος ἀγαθός , ὅσπερ καί κύριος εἰμί ἀγαθός , φανερῶς δέ ὑποσύρω πρός ὁ ὁ ζῷον ἡδονή , ὁ ἀπό ὁ Ἀφροδίσιος . ζητέω δέ ὁ μοχθηρός μετά ὅς συνημερεύω . οὖον ζητέω ὁ συνδιημερεύω καθάπερ ὁ σπουδαῖος ἀλλά ἐθέλω μέν ἀναιρέω ἑαυτοῦ , διά δειλία δέ οὗτος μή ποιέω ζητέω εὑρίσκω τις , οὐ φίλος . εἴρω γάρ ὅτι μήτε ἑαυτοῦ μήτε ἄλλος εἰμί φίλος , ἀλλά ζητέω ἐντυγχάνω ὁ βούλομαι συνδιατρίβω μετά αὐτός , ἵνα συνο - μιλέω ἐν λήθη γίγνομαι ὁ οἰκέω ἀνοσιούργημα . κατά ἑαυτοῦ γάρ εἰμί ἀναμιμνήσκω ὁ τοιοῦτος · οὖον γάρ ἔχω τις ἄλλος ἐγώ - μνάομαι · ὁ ἀναμιμνήσκω δέ σκότος καί δίνη καί πολύς ἀηδία πληρόω καί σφόδρα δυσχεραίνω καί θορυβέω καί ταραχή ἐμπίμπλημι κουφίζω δέ ὁ μετά ἄλλος διατριβή . οὐδείς οὖν φιλητός ἔχω τίς γάρ ἢ ποῖος ἡδύς ἢ ἀγαθός ἢ χρήσιμος πρόσειμι ὁ τοιοῦτος ; ) οὐδέ φιλικός πάσχω πρός ἑαυτοῦ , τουτέστιν οὐδέ ἀξιόω φιλέω ἑαυτοῦ καί συνδιάγω μετά ἑαυτοῦ · οὐδείς γάρ ἐθέλω συνδιάγω μετά τις ὅς μισέω · οὗτος δέ μισέω ἑαυτοῦ · ὥστε καί συνίημι ἑαυτοῦ καί συνδιάγω μετά ἑαυτοῦ οὖον βούλομαι , ἀλλά οὐδέ συγχαίρω οὐδέ συναλγέω ἑαυτός , ὅτι ὁ συγχαίρω καί συλλυπέω ἐκεῖνος εἰμί , ὅς καί ὁ ὁμογνωμονέω καί ὅς ὁ αὐτός δοκέω καλός καί ἡδύς ἢ μή καλός μηδέ ἡδύς , καί ὅλως ὅς ὁ αὐτός ἀρέσκω , ὅς δέ οὗτος οὐ εἰμί , οὐδέ ὁ συγχαίρω καί συναλ - γίγνομαι εἰμί . ἐπί μέν γάρ ὁ σπουδαῖος , ἐπεί ἄρχω καί δεσπόζω ὁ λογίζομαι ἐγώ , ἄρχω δέ καί δεσπόζω ὁ ἄλογος , συμφωνέω τε ὁ λόγος καί στάσις ἐν οὗτος οὐδείς τυγχάνω εἰμί , ὅς χαίρω ὁ λογίζομαι καί ἀρέσκω , οὗτος καί ὁ ἄλογος , καί ὅς ὁ λόγος οὐ Αρός - σκῶ , οὗτος καί ὁ ἄλογος ἀποσείω . καί διά οὗτος συγχαίρω ἑ - ὁ ὁ σπουδαῖος καί συλλυπούμαι . εἴρω γάρ ὅτι ὅς χαίρω ἢ ὅς λυπέω ὁ λογικός , οὗτος καί ὁ ἄλογος συνήδομαι καί συλλυπούμαι . ἐπί δέ ὁ φαῦλος , ἐπεί ὁ ψυχή στασιάζω καί δεσπόζω μᾶλλον ὁ ἄλογος , δεσπόζω δέ ὁ λόγος , καί ὁ μέν ἡδύς οὗτος ἀηδής δοκέω ὁ λόγος καί ὅς ὁ λόγος ἀρέσκω , οὗτος ἀπαρέσκω ὁ ἄλογος , πῶς οἷος τε ὁ οὕτως ἔχω συγχαίρω ἑαυτοῦ ; ἐν ὅς γάρ πρᾶγμα καί περί ὅς πρᾶγμα ἢ πρᾶξις ὁ μέν λόγος λυπέω , ὁ δέ ἄλογος χαίρω , ὁ συγ - χαίρω οὐ εἰμί . ἕλκω οὖν ὁ ἄθλιος ὁ λόγος καί ὁ ἄλογος , ὁ μέν δεῦρο , ὁ δέ δεῦρο διασπάω καί ἀντί εἷς πολύς ποιέω . ὁ δέ διάφορος μᾶλλον δέ ἐναντίος ὄρεξις καί ἐπιθυμία καί ἅμα ἥδομαι καί λυπέω , ὅτι ὅτε ἥδομαι ἕτερος , οἷος ὁ ἄλογος , τότε λυπέω ὁ λόγος , ἢ ἔμπαλιν . εἰμί δέ μή δυνατός , φημί , ἅμα ἥδομαι καί λυπέω , ἀλλά μετά μικρός λυπέω ὅτι ἥδομαι καί ὅτι ἡδύς γίγνομαι αὐτός ἐκεῖνος , ὅς μικρός ἥδομαι ἄρτι μεταμέλομαι . εἰμί δή ὡς λέγω ἄθλιος καί πάντῃ κακῶς ὁ πονηρός διαπορεύω , φευκτέος ὁ πονηρία οὖον βάδην ἀλλά ὠκύς πάνυ . ὁ δέ εὔνοια φίλιος μέν ἔοικα , οὖον μήv εἰμί φίλιος . ὁ περί φίλιος λέγω ἀκόλουθος εἰμί καί περί εὔνοια δοκέω εἰμί φίλιος ἐπισκοπέω , πότερος φίλιος εἰμί καθάπερ δοκέω ἢ φίλιος μέν οὐ εἰμί , φίλιος δέ τίς . εἰμί δέ ὡς δοκέω οὖον φίλιος , ἀρχή δέ φίλιος . οὐ εἰμί δέ αὐτός ὁ ἀρχή ὁ ὅς εἰμί ἀρχή . λέγω δή ὅτι ὁ εὔνοια φίλιος μέν ἔοικα , οὐ εἰμί δέ . ὁ φίλιος μέν γάρ πρός ἐκεῖνος λέγω , ὅς καί ὁ φιλέω καί ἀντιφιλέω καί πρός οἶδα , ὅτι ἀλλήλων φιλέω , καί πρός γνώριμος , εὔνοια δέ γίγνομαι καί πρός μή ἀντιφιλέω καί πρός ἀγνώς . ἀκούω γάρ πολλάκις περί τις , ὅς οὐδέποτε θεάομαι , ὅτι ἀγαθός εἰμί ὁ πολεμικός ἢ ὅτι μουσικός εἰμί σπουδαῖος ἢ ὅτι δεινός πόλις ἄρχω , εὔνους οὗτος γίγνομαι ἐκεῖνος μή οἶδα , ὡς εὐνοικός ἔχω πρός ἐκεῖνος . καί γάρ ὡς αὐτός Ἀριστοτέλης ἐν ἄλλος λέγω , ὁ Δαρεῖος ἐν Πέρσις εἰμί καί μετά Πέρσης διατρίβω τις ὁ ἐν τῆ Ἑλλάς εἰμί καί ὁ Δαρεῖος οὐδέποτε θεάομαι εἰμί εὔνους ὁ Δαρεῖος , αγνός - οῦς οὗτος ὁ Δαρεῖος . εἰμί οὖν φίλος λέγω εἴωθα ὁ γνωρί - ζῶ ἀλλήλων καί ἀντιφιλέω καί μή διαγιγνώσκω ὅτι φιλέω καί ἀντιφιλέω , ὁ δέ εὔνοια γίγνομαι καί πρός ἀγνοέω καί ἀγνώς , οὐ ἄν εἰμί ὁ εὔνοια φίλιος . ἀλλά οὐδέ φίλησις εἰμί · οὖον γάρ ἔχω διάτασις οὐδέ ὄρεξις . διάτασις λέγω ὁ ἐπείγω βούλησις καί ὁρμή καί θέλησις πρός φίλιος . διό εἶπον οὖον γάρ ἔχω διάτασις , ἔπειμι - γε οὐδέ ὄρεξις . ὁ γάρ ὄρεξις ὁ μέν εἰμί ἐπιθυμία , ὁ δέ θυμός , ὁ δέ βούλησις καί εἰμί ἐπιθυμία μέν ὄρεξις ἡδύς , ὅστις πάρειμι ὁ μετέχω αἴσθησις . ὁ γάρ αἰσθάνομαι ἐπιθυμέω καί ὀρέγω ὁ ἡδύς , θυμός δέ εἰμί ὄρεξις ὁ τιμωρέω τις ὡς ὀλιγωρέω , βούλησις δέ εἰμί ὄρεξις ὁ ἀγαθός γίγνομαι μετά κρίσις καί βουλή , ὅστις ἄνθρωπος γίγνομαι μόνος . ὁ γάρ θυμός καί ἐν ἄνθρωπος καί ἐν ἄλλος ἔχω αἴσθησις , οὐ ἐν ἅπας δέ ὁ ἔχω αἴσθησις οἷος σκῶ - λῆξις καί ἐμπίς , ἀλλά ἐν ὁ τέλειος . οὔτε οὖν ὁ εὔνοια φίλιος εἰμί ὅστε φίλησις , ἤτοι ὁδός εἰς φίλιος . ἀνάλογος γάρ εἰμί ὁ φίλησις ὁ θέρμανσις καί λεύκανσις · ὡς γάρ ἔχω ὁ θέρμανσις καί ὁ λεύκανσις πρός θερμότης καί λευκότης καί ὁ ὑγίανσις πρός ὑγίεια , οὗτος καί ὁ φίλησις πρός φίλιος · καί εἰμί ὡς ὁ λεύκανσις μεταξύ ὁ μέλας καί ὁ λευκός , οὕτως ὁ φίλησις μέσος εὔνοια καί φίλιος . ἐπεί οὖν φίλησις μέν εἰμί ἐπείγω , ἤτοι ταχύς ὁμοίως καί βραδύς , ὥσπερ καί ὑγίανσις καί λεύκανσις , εὔνοια δέ ταχύς οὐ εἰμί , ὥσπερ οὐδέ νόσος ἢ μελανία , οὐ ἄν εἰμί ὁ εὔνοια φίλησις . μήποτε δέ ὁ οὖον γάρ ἔχω διάτασις αὐτός εἰμί ὁ οὖον γάρ εἰμί ἔκτασις καί ὁδός πόθεν ποῖ , ὡς ὁ λεύκανσις . εἰμί οὖν ὁ φίλησις πόθεν ποῖ , ὁ δέ εὔνοια οὖον τοιοῦτος , οὐ ἄν εἰμί ὁ οὖον γάρ ἔχω διάτασις οὐδέ ὄρεξις ἴσος ὁ οὖον γάρ εἰμί διάτασις καί ἔκτασις καί ἁπλόος κίνησις ὡς ὁ ὄρεξις . καί ὁ μέν φίλησις πρός φίλιος ἵημι καί ὁ γίγνομαι φίλος ἐκεῖνος , πρός ὅς ὁ φίλησις . πᾶς γάρ ὁ ἔχω ὁ φίλος σπεύδω γίγνομαι φίλος ὁ πρός ὅς ἔχω ὁ φίλος . ὁ δέ Εὔνους οὖον πᾶς βούλομαι φίλος γίγνομαι ὅς Εὔνους εἰμί . εὔνους μέν γάρ εἰμί ὁ ὁ Βενέτου χρῶμα εἰμί ὁ Βενέτω , φίλος δέ οὖον πάνυ τίς ἐθέλω γίγνομαι ὁ ἡνίοχος , ὥστε οὐδέ φίλησις οὗτος εἰμί πρός ὁ ἡνίοχος . καί ὁ μέν φίλησις μετά συνήθεια · συνδιατρίβω γάρ μετά ἀλλήλων χρόνος συχνός καί ὁ ἦθος καί ὁ ἀλλήλων ἀρετή γνῶσις ἔχω οὕτως ἵημι πρός φίλιος · ὁ δέ ἵημι | πρός φίλιος φίλησις εἰμί . εἰμί δέ ὁ εὔνοια οὖον πᾶς φίλιος ἀρχή ἀλλά ὁ σπουδαῖος . ὁ γάρ εὔνοια ὁ ἦθος καί ὁ ἀρετή εἰμί ἀλλά οὖον ὁ χρήσιμος ἢ ὁ ἡδύς καί εἰμί ὁ μέν φίλησις ἀεί μετά συνήθεια ὁ δέ εὔνοια καί μετά συνήθεια δίχα συνήθεια καί ἐκ πρόσπαιος , ἤτοι ἀθρόος καί ταχύς . ὁράω γάρ τίς τις σπουδαῖος ἢ ἀκούω περί σπουδαῖος καί ἅμα ὁ θέα καί ὁ ἀκοή γίγνομαι Εὔνους ἐκεῖνος . οὐ ἀεί δέ οὗτος ἀλλά ὡς ἐπί πολύς . οὖον γάρ ἀεί ὁ σπουδαῖος , ὅς ἄν ὁράω ἢ περί ὅς ἀκούω , εὔνους γίγνομαι ἀλλά ὡς ἐπί ὁ πολύς . εἰμί οὖν εὔνοια μέν ἀθρόος καί σχεδόν ἄχρονος γίγνομαι , φίλησις δέ πᾶς μετά χρόνος , οὐ εἄν εἰμί ὁ εὔνοια φίλησις . οἷος καί περί ὁ ἀγωνιστής συμβαίνω . εὔνους γάρ αὐτός γίγνομαι . δοκέω δέ καί οὗτος λέγω περί ὁ μή εἰμί ὁ εὔνοια φίλος . οὖον λέγω δέ οὗτος , ἀλλά λέγω ὅτι οὐ εἰμί ὁ εὔνοια φίλιος . φίλιος γάρ εἰμί ὁ συμπράσσω ὁ φίλος καί συνεργέω εἰς τε ὁ ὁ ἀγαθός τεῦξις καί ἐπιτυχία καί εἰς ὁ ὁ κακός ἀποφυγή , ὅσπερ ἐπί ὁ εὔνοια οὐ εἰμί . ὁ γάρ ὁ ἀγωνιστής εὔνους εἰμί δέ ἀγωνιστής ὁ ἀθλητής ὁ δισκευτής ὁ τοιοῦτος ) , ὁ οὖν εὔνους οὗτος ἐθέλω νικάω ἐκεῖνος , ὅς εὔνους εἰμί , συναθλέω δέ ἢ συνδισκεύω οὖον βούλομαι . εἰμί οὖν ὁ φίλος συμπράσσω ἐθέλω , ὁ δέ εὔνους συμπράσσω οὖον ἐθέλω , ὁ εὔνους φίλος οὐ εἰμί . ὁ συλλογισμός ἐν δύο σχῆμα . εἰμί δέ οὐ εἰμί ὁ εὔνους φίλος , οὐδέ ὁ εὔνοια φίλιος εἰμί . πάλιν ἐν ὁ αὐτός σχῆμα συλλογιστέος · ὁ εὔνους ἐπιπόλαιος στέργω , ὁ φίλος οὐ ἐπιπόλαιος στέργω , ὁ εὔνους οὐ εἰμί φίλος · οὐδέ ἄρα ὁ εὔνοια φίλιος . λέγω δέ βέβαιος φίλιος ὁ ὁ σπουδαῖος . οὗτος γάρ ὁ φίλιος καί ὁ εὔνοια ἀρχή εἰμί , ὡς προέρχομαι καί Ἀριστοτέλης εἴρω . ἔοικα δέ ἀρχή φίλιος εἰμί , ὥσπερ ὁ ἐράω ὁ διά ὁ ὄψις ἡδονή . εἶπον τίς οὐ εἰμί εὔνοια , εἶπον ὅτι οὔτε φίλιος οὔτε φίλησις , νῦν λέγω τίς εἰμί , ὅτι ἀρχή καί αἰτία φίλιος εἰμί . ἀρχή δέ ποιητικός ἀλλά οὖον τελικός ἢ ὑλικός , οὔτε μήv εἰδικός . εἰμί ἐν ἀρχή , ὥσπερ καί ὁ ὁ κάλλος θέα μετά ἡδονή ἀρχή Ἔρως . ὡς γάρ οὐδείς ἐράω μήτε εἶδον καί ἥδομαι , οὕτως οὐδέ φίλος γίγνομαι μή γίγνομαι εὔνους . εἶπον δέ ὅτι μή προήδομαι ὁ ἰδέα καί ὁ κάλλος , ἐπάγω ὁ δέ χαίρω ὁ εἶδος οὐδείς μᾶλλον ἐράω . ὅς δέ λέγω τοιοῦτος εἄν εἰμί . ὥσπερ οὐ εἰμί ἐραστής οὐδέ ἐράω λέγω ὁ ὁ εἶδος πάρειμι χαίρω ἀλλά ὁ ποθή καί πάρειμι καί ἄπειμι ὁ κάλλος καί ἀεί πάρειμι ἐθέλω καί ὁ παρουσία αὐτός γλίχομαι , οὗτος καί φίλος καί λέγω καί εἰμί οὐ ὁ βούλομαι μόνος τις ὁ ἀγαθός ἀλλά ὁ βούλομαι τε καί ἐθέλω συμπράσσω ἐκεῖνος πρός ὁ ὁ ἀγαθός τεῦξις καί κτῆσις . ὁ μέν οὖν λέγω οὗτος εἰμί , κατά δέ ὁ λέξις αὐτίκα ὁ ὁ δέ χαίρω ὁ εἶδος οὐδείς μᾶλ - λος ἐράω αὐτός εἰμί ὁ ὁ δέ χαίρω ὁ κάλλος οὐ ἐκ ἀνάγκη ἐράω . ἐπί πλέω γάρ ὁ χαίρω ὁ κάλλος ὁ ἐράω . καί εἰμί ὁ οὐδείς μᾶλλον αὐτός ὁ ἐκ ἀνάγκη . ὁμοίως καί ὁ ὁ δέ εὔνους οὐδείς μᾶλλον φεῖ - λοῦσις ἴσος εἰμί ὁ οὐ ὁ εἰμί εὔνους ἤδη καί φίλος εἰμί . ὁ μέν γάρ φίλος καί εὔνους , ὁ δέ εὔνους οὐ ἐκ ἀνάγκη καί φίλος . ἐπεί γάρ ἀρχή φίλιος εἰμί ὁ εὔνοια , τέλος δέ ὁ φίλιος , ὅς ὑπάρχω ὁ τέλος ὁ φίλιος , ἀνάγκη καί ὁ ἀρχή , ὁ εὔνοια , ὑπάρχω · οὖον μήv ὅς ὁ ἀρχή πρόσειμι , ἀνάγκη καί ὁ τέλος πάρειμι . εἴρω γάρ ὅτι ὁ μέν εὔνους βοῦς - λοντ ὁ ἀγαθός ὅς εὔνους τυγχάνω , συμπράσσω δέ καί ὀχλέω καί θορυβέω , ὅπως εἄν προσγίγνομαι αὐτός ὁ ἀγαθός οὖον ἐθέλω , ὁ Φίλων συμπονέω ἀλλήλων καί συγκακοπαθέω βούλομαι . διό μεταφέρω φημί εἄν αὐτός τις εἰμί ἀρχή φίλιος , ὥσπερ ὁ λέγω ὁ Καρδία πηγή μετά - φορά εἶπον , ὁμοίως καί ὁ ὁ ἀσπίς κρατήρ Ἄρης καί ὁ κρατήρ ἀσπίς Διόνυσος , οὗτος καί ὁ ὁ εὔνοια λέγω ἀρχή φίλιος μεταφορικός ρικῶς εἴρω . μεταφορά δέ εἶπον ὅτι ὥσπερ ὁ καρδία οὐ εἰμί αὐτός τῆ πηγή οὐδέ ὁ κρατήρ ὁ ἀσπίδιον οὕτως οὐδέ ὁ ἦθος , ὅσπερ εἰμί ἀρχή φίλιος , αὐτός εἰμί ὁ εὔνοια . διά γάρ ὁ ἦθος γίγνομαι ὁ φίλιος καί οὗτος εἰμί ὁ ὁ φίλιος ἀρχή , ὅς ἠθέω ἕπω ὁ εὔνοια . ἐκ μεταφορά ἐν εἴρω εἄν φίλιος ὁ εὔνοια . χρονίζω δέ σύν ἀλλήλων ὁ Εὔνους καί ὅς Εὔνους εἰμί καί συνήθης γίγνομαι φίλος γίγνομαι . οὐδείς γάρ ἄλλος εἰμί ὁ φίλησις ἢ ὁ συνομιλία καί ὁ συνδιαγωγή καί ὁ συναυλία , γίγνομαι δέ ὁ εὔνοια χρονίζω φίλιος , τουτέστι χρονίζω ὁ εὔνους ὅς εἰμί εὔνους γίγνομαι φίλος . ὁ μέν εὐεργετέω ἀντί ὅς πάσχω ἀπονέμω ὁ εὔνοια , ὁ οικατα σύργαστρος . δείκνυμι ὅτι ὁ εὔνοια οὐ εἰμί φίλιος , χωρίζω αὐτός καί ἀπό ὁ εἰς - τευποιια . δοκέω γάρ οὐ αὐτός ἀλλά | ὁ πολύς ὁ εὔνοια ἀντευποιΐα καί αὖος ὁ ἀντευποιΐα εὔνοια καί καλέω ὁ ἀντευποιέω Εὔνους οὐ ὀλίγος . διά ὅς καί ὁ Ἀριστοτέλης ἀντί ὁ εἶπον * * * ἀντί ὅς πάσχω ἀπονέμω ὁ εὔνοια ὁ μέν δή ἀντιδίδωμι καί ἀντευποιέω ὁ εὕω δράω , Εὔνους μέν οὐ εἄν εἴρω . ὁ γάρ εὔνους βούλομαι εὕω ἔχω ἢ εὕω πάσχω ὅς εἰμί εὔνους . οὖον μήv καί εὕω δράω εἰς αὐτός , ὥστε Εὔνους μέν οὐ ἄν εἴρω , διότι εὕω δράω · δίκαιος δέ · Δίκαιος γάρ ὁ ὁ ἴσος ἀπονέμω . χωρίζω οὖν ὁ εὔνοια ἀπό ὁ ἀντευποιΐα , χωρίζω αὐτός καί ἀπό ὁ διά ὁ χρήσιμος φίλιος . ὁ δέ βούλομαι τις εὕω πράσσω ἐλπίζω ὠφέλεια τις ἀπό ὁ ἐκεῖνος εὐπραγία καί εὐπάθεια , οὐ ἐκεῖνος ἀλλά ἑαυτοῦ Εὔνους εἰμί , ἤτοι οὐ Εὔνους ἐκεῖνος εἰμί ἀλλά μᾶλλον φίλος ἑαυτοῦ τοιοῦτος γάρ ὁ διά ὁ χρήσιμος φίλιος , ὡς πολλάκις εἴρω ) , ὥσπερ οὐδέ φίλος εἰμί κύριος ὁ θεραπεύω τις διά τις χρῆσις καί ἐπιτυχία τις ἀγαθός . δεῖ γάρ ἐν ὁ λέγω ὁ καθάπερ οὐδέ φίλος προσυπακούω ὁ κύριος , ἵνα εἰμί ὁ πᾶς τοιοῦτος καθάπερ οὐδέ φίλος κύριος . οὗτος εἶπον ἐπάγω · ὅλως δέ ὁ εὔνοια διά ἀρετή καί ἐπι - καίω τις γίγνομαι · εἰμί δέ διά οὗτος , δῆλος ὅτι οὔτε ὁ ἀντευποιΐα εὔνοια εἰμί οὔτε ὁ βούλομαι εὐπραγέω τις διά χρῆσις καί ὁ εὕω πάσχω ἀπό ἐκεῖνος . δείκνυμι δέ ὅτι οὐδέ ὁ ἀληθής φίλιος εὔνοια εἰμί , ἀλλά οὐδέ φίλησις · λείπω ἄρα εὔνοια εἰμί , ὡς ἄν μεταφέρω εἶπον τις ὁ ὁ φίλιος ἀρχή . φιλικός δέ καί ὁ Ὁμόνοια , διόπερ οὐ εἰμί ὁμοδοξία . εἰμί μέν καί ὁ Ὁμόνοια φίλιος διά ὁ συμφέρω , ὥσπερ καί ὁ διά ὁ χρήσιμος . διαφέρω δέ ὁ διά ὁ συμφέρω φίλιος ὁ διά ὁ χρή σιμός φίλιος , ὅτι ὁ μέν διά ὁ χρήσιμος γίγνομαι καί διά μικρός καί διά μέγας καί πρός ἀγοραῖος καί πρός βάναυσος , ὁ δέ Ὁμόνοια μέγας ἕνεκα καί συμφέρω ὅλος πόλις , ὅλος πόλις , ὅλος Ἕλλην , ὅλος ἔθνος . ὁ γάρ ὁ Ἕλλην Ὁμόνοια ὁ Ξέρξης κατά αὐτός ἔρχομαι ὁ κοινός πᾶς ὁ Ἕλλην συμφέρω χάρις γίγνομαι . εἰμί οὖν ὁ Ὁμόνοια Φιλικόν τίς καί διά ὁ εἰμί φιλικός οὐ εἰμί ὁμοδοξία . οὖον γάρ ἀνάγκη ὁ ὁμοδοξέω ἤδη καί φίλος εἰμί . ἐνδέχομαι γάρ καί ἐχθρός εἰμί ἢ καί ἀλλήλων ἀγνοέω περί ὁ αὐτός ὁμοδοξέω . τίς γάρ κωλύω καί ἐγώ καί ὁ ἐχθρός ἐγώ ἢ καί ὅς ἀγνοέω , ὅς ἐγώ δοξάζω ζῶ περί ὁ ἥλιος , οἷος εἰμί τυγχάνω ὅτι μείζων εἰμί ὁ γῆ , οὗτος αὐτός καί ἐκεῖνος δοξάζω , καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁ οὐράνιος ὁμοίως , ὁμογνωμονέω δέ μή φίλος εἰμί μηδέ γιγνώσκω ἀλλήλων οὐ ἐνδέχομαι . ὅταν τοίνυν προαιρέω καί πράσσω ὁ δόξα πᾶς , τότε λέγω ἔθος ἐγώ αὐτός ὁμογνωμονέω καί εἰμί ὁ Ὁμόνοια , ὡς εἴρω , περί ὁ πρακτός , οὖον ὁ μικρός ἀλλά ὁ μέγεθος ἔχω καί ὁ ἐνδέχομαι ἄμφω ὁ ὁμογνωμονέω ὑπάρχω . εἰμί γάρ ὁ μέν ἐνδέχομαι , ὁ δέ μή ἐνδέχομαι ὑπάρχω , οὐ οἷος τε ὁμονοέω . ὁ γάρ εἰμί ὁ ἀρχή ἀρετή ἢ ὁ Λακεδαιμόνιος συμμαχέω , εἰμί μέν πᾶς ὁ ἐν ὁ πόλις δοκέω , ὁμονοέω ὁ πόλις , εἰμί δέ ὁ μέν ἀρέσκω ὁ δέ μή , διχονοέω καί στασιάζω . καί δή εἄν δοκέω πᾶς ὁ πόλις ἄρχω ὁ Πιττακός , ἐθέλω καί ὁ Πιττακός , ὁμονοέω ὁ πόλις ὁ Πιττακός καί οὗτος ὁ πόλις , ὁ πόλις δέ μή συμφωνέω ἄρχω ὁ Πιττακός ὁ οὗτος μέν συμφωνέω , οὖον ἐθέλω δέ ὁ Πιττακός ἄρα χέω , οὐδέ οὗτος συμφωνία καί ὁμόνοια εἰμί . ὅτε δέ δύο εἰμί ἑκάτερος βούλομαι Χωρὶς ὁ ἕτερος ἄρχω , ὥσπερ ἐν ὁ Φοῖνιξ στασιάζω . εἰμί δέ Φοῖνιξ δρᾶμα ὁ Εὐριπίδης · ὁ δέ ὁ δρᾶμα ὑπόθεσις δῆλος ὁ ἐντυγχάνω ἐκεῖνος ὁ μέν οὖν ὁ λέγω πρός Ἀριστοτέλης διάνοια οὗτος τις εἄν εἰμί · ὁ δέ ὁ λέξις ὁ οὖον γάρ εἰμί ὁμονοέω ὁ αὐτός ἕτερος ἐννοέω ὁστισδήποτε , ἀλλά ὁ ἐν ὁ αὐτός , τοιοῦτος εἰμί · οὐ εἰμί ὁ Ὁμόνοια ὁ νοέω δύο τις ἢ καί πλείων ὁ αὐτός , ὅς δήποτε εἰμί ὅς νοέω , εἴτε ἀρχή εἰμί ὅς νοέω ἢ κτῆμα ἢ τιμή ἢ ὅτι εἄν εἰμί , περί ὅς δύο ἢ καί πλείων διανοέομαι , ὡς ἕκαστος καί οὖον πᾶς ὁμοῦ γίγνομαι . οὐ εἰμί οὖν Ὁμόνοια ὁ ἐννοέω ὁ Ἐτεοκλῆς Χωρὶς ὁ Πολυνείκης ἄρχω ἢ ὁ Πολυνείκης Χωρὶς ὁ Ἐτεοκλῆς , ἀλλά Ὁμόνοια καί ὁμονοέω εἰμί ὁ ἐν ὁ αὐτός , τουτέστι περί ὁ αὐτός ὁ αὐτός διανοέομαι ἀμφότερος , καί ὅς ὅς ) ἐθέλω καί βούλομαι θατέρως , οὗτος καί ὁ ἕτερος αἱρέω καί ἀποδέχομαι - ἕπομαι , οἷος εἰμί βούλομαι τις ἄρχω , βούλομαι δέ καί σύ ὁ αὐτός οὗτος ἄρχω , ὁμονοέω , εἰμί δέ ὁ μέν βούλομαι , σύ δέ μή ἐθέλω , οὐ Ὁμόνοια οὗτος ἀλλά στάσις . πολιτικός δέ φίλιος φαίνω ὁ Ὁμόνοια , καθάπερ καί λέγω . εἶπον ὅτι ὁμόνοια εἰμί ὁ ὁμογνωμονέω περί ὁ συμφέρω ἢ εαυκοινος ὁ ἢ ὁ πόλις ὅλος , λέγω ὅτι πολιτικός δή εἰμί ὁ Ὁμόνοια καί οὐ ὁμοδοξία , τουτέστι πολιτικός εἰμί τίς καί οὐ τις ὁ ἄλλος ἐπι - στήμων , οἷος φυσικός ἢ μαθηματικός ἢ ἄλλος ὁποῖος . εἰμί δέ πολιτικός τίς , διότι περί ὁ συμφέρω εἰμί καί ὁ εἰς ὁ βιόω ἀνήκω . θεωρέω δέ ὁ Ὁμόνοια ἐν ὁ ἐπιεικής , καί οὐ ἐν ὁ φαῦλος . ὁ γάρ φαῦλος μηδέ ἐπί βραχύς πρός ἑαυτοῦ ὁμονοέω ἀεί δέ στασιάζω - αἱρέω , θαυμαστός εἰμί πρός ἄλλος καί μετά ἄλλος ὁμονοέω . ὁ μέν γάρ σπουδαῖος ὁ αὐτός ἀεί αἱρέω καί ὁ αὐτός ἐνεργέω καί πράσσω , ὁ Δίκαιος δηλαδή καί ὁ συμφέρω , καί μένω αὐτός ἀραρίσκω καί ἀμετάπτωτος ὁ βούλημα , ἑπομένως ὁ ὁμόνοια ἀσπάζομαι . ὁ φαῦλος δέ , καθάπερ εἴρω , οὐ οἷος τε ὁμονοέω πλήν ἐπί ὀλίγος , ὥσπερ καί φίλος εἰμί · ἐπί βραχύς γάρ ὁ φίλιος αὐτός , πλεονεξία · γάρ ὀρέγω καί ὁ ὁ πλείων ὁ ὠφέλιμος ἔχω , ἐν δέ ὁ πόνος καί ὁ ταλαιπωρία ὁ μικρός , ὡς ἐν ὁ πέμπτος βιβλίον περί ἄδικος λέγω εἴρω , στασιάζω συνεχῶς καί διαφέρω . βούλομαι γάρ , φημί , ἕκαστος ὁ φαῦλος ἑαυτοῦ περιποιέω καί εἰς ἑαυτοῦ ἕλκω ὁ πλέω μέν ἐν ὁ ὠφέλιμος , ἐλαχύς δέ ἐν ὁ βλαβερός ὁ πέλας ἐξετάζω καί πρός ὁ εὐθύνω ἐπισύρω ὡς τοιοῦτος ἄξιος εἰμί , τουτέστι μικρός ἐν ὁ ὠφέλιμος καί συμφέρω , μείζων δέ ἐν ὁ βλαβερός , καί διίστημι ἀπό ἀλλήλων , ὁ κοινός μή Μένων κοινός διά ὁ ἕκαστος πρός ἑαυτοῦ ἕλκω καί ἰδιοποιέω . διά τε ἐν οὗτος καί διαλύω καί διίστημι καί διά ὁ ἀναγκάζω ὁ Δίκαιος πράσσω , αὐτός μή πράσσω . πῶς γάρ ἄν ἐγώ πείθω πράσσω ὁ Δίκαιος σύ μή πράσσω , ἢ σύ πράσσω ἄν ἐγώ μή ποιέω ; δεῖ γάρ ὁ ἀναγκάζω ἐγώ ὁ Δίκαιος πράσσω πρός ἐκεῖνος πρότερος ἐκεῖνος οὗτος πρός ἐγώ ποιέω , ὁμοίως δή ἐγώ πρότερος Δίκαιος εἰμί πρός ἐκεῖνος , εἄν ἀνακ - κάζω ὁ Δίκαιος πρός ἐγώ ποιέω . ὁ δέ εὐεργέτης ὁ εὐεργετέω μᾶλλον δοκέω φιλέω ἢ ὁ εὕω πάθος ὁ δράω . Πάν διέρχομαι , ὅσος συμβαίνω εἴωθα ἅπας ὁ φίλιος , ὅς εἰμί καί ὁ ὁ εὐεργετέω καί εὕω ποιέω δοκέω μᾶλλον φιλέω ὁ εὐεργετέω καί εὕω πάθος ἢ ὁ ὅς πάθος ὁ ὅς δράω . καί ὡς εἰμί παράδοξος ὁ γίγνομαι , ζητέω ὁ αἴτιος . καί ὡς ἀληθής ἄτοπος τίς δοκέω ὁ μή μᾶλλον φιλέω ὁ εὕω πάσχω . οὗτος θέω , πρῶτος μέν λέγω ὁ ὁ πλεῖστος περί οὗτος δοκέω , ὅς οὐ ἀρέσκω , εἶτα ἐπάγω ὁ αὐτός ἀρέσκω . λέγω τοίνυν ὁ πλεῖστος , ὅτι ὁ μέν εὐεργετέω καί εὕω πάθος ὀφείλω καί τρόπος τις ὑπεύθυνος εἰμί , ὁ δέ εὐεργετέω ὀφείλω . καί ἐπί οὗτος ὁ μέν εὐεργέτης - ἀτιμόω μᾶλλον φιλέω , ὁ δέ εὕω πάθος κακός . ὡς γάρ ἐπί ὁ δα - Νείων ὁ μέν ὀφείλω οὐ εἰμί βούλομαι ὁ δανείζω , ὁ δέ δανείζω πρός ὁ ἐθέλω ζῶ ὁ ὀφειλέτης καί ἐπιμελέομαι ὁ σός - Τηρίας αὐτός , ἵνα λαμβάνω ὁ δάνειον , οὗτος καί ὁ εὐεργετέω ἀνά - λόγος εἰμί ὁ δανείζω εἰμί βούλομαι ὁ εὐεργετέω καί οἷος ὀφειλέτης εἰμί , ὡς κομίζω ὁ χάρις , ὁ δέ εὕω πάθος οὐ εἰμί ἐπιμελής οὐδέ βουλητός ὁ ἀνταποδίδωμι ὁ χάρις καί ἐπί οὗτος μηδέ βούλομαι μηδέ φροντίζω ὁ ζῶ ὁ εὐεργέτης . ὅς δέ μή φρον - τίζω μηδέ διαφέρω αὐτός εἰμί , κἀν ζῶ καί ἵημι ἄν μή ζῶ , πῶς εἄν αὐτός φιλέω λέγω ; ὁ δέ τοιοῦτος αἴτιος ὁ ὁ εὕω πάθος μή φιλέω εὐεργετέω Ἐπίχαρμος εἶπον , λέγω ὁ πολύς ἐκ πονέω - ῥόος θεωρέω . εἰμί δέ ὁ θεωρέω αὐτός ὁ βλέπω , ὁ δέ πονηρός ὁ ἀχάριστος , ἀμνήμων . εἰμί δέ ὁ ὁ Ἐπίχαρμος τοιοῦτος · λέγω οὗτος ὁ πολύς πρός λύσις ὁ ζήτημα , πρός ὁ πονηρία ἀφοράω ὁ εὕω πάσχω . εἰς γάρ ὁ γίγνομαι παρά ὁ ἀχάριστος ἀποβλέπω κατά πᾶς ἁπλόος οὗτος ὁ εὕω πάσχω ἀποφαίνω . p . 1167b27 ἔοικα δέ ἀνθρωπικός · ἀμνήμων γάρ ὁ πολύς . | εἶπον ὁ λέγω ὁ πολύς , διά τίς μᾶλλον δοκέω φιλέω ὁ εὐεργέτης ὁ εὕω ὑπό αὐτός πάσχω , ἐντεῦθεν τίθημι ὁ οἰκεῖος περί οὗτος δόξα . πάνυ δέ ἀσαφής διά συντομία ἀπαγγέλλω ὅς βούλομαι . εἰμί δέ εἄν ὅς λέγω τοιοῦτος · ἀνθρωπικός ἔοικα , τουτέστι οἰκεῖος εἰμί ὁ γίγνομαι ὁ ὁ ἄνθρωπος ἀμέλεια περί ὁ ὁ ἁπλόος ἀγαθός ζήτησις τε καί θήρ καί διάγνωσις . πάντῃ γάρ εἰμί ὀλίγος ὁ ὁ πάθος μετρέω ἐθέλω ὁ ἀρετή καί κοσμέω ἑαυτοῦ καί τάσσω πότε καί ἐπί πόσος κινέω προσήκω καί κατά νόος ζῶ σπουδάζω , ὅς νόος εἰμί μάλιστα ὁ ἄνθρωπος , ὡς ἐν ὁ ἐφεξῆς λέγω βιβλίον . ὁ δή τοιοῦτος ὀλίγιστος εἰμί , λείπω ὁ λοιπός φαῦλος εἰμί , καί διά οὗτος καί ἀγνώμων . ὁ γάρ ἀγνώμων φαῦλος καί ἄφιλος πρός ὁ εὐεργέτης , ἐπεί ὁ σπουδαῖος ὁ εὐεργέτης φιλέω ὡς ἑαυτοῦ καί ἀντευποιέω ἐπεί - γοντ καί μᾶλλον . ὁ ἀρετή γάρ ὁ μᾶλλον εὕω δράω ἢ μᾶλλον εὕω πάσχω , ὡς ὁ κακία ὁ ἐθέλω εὕω μᾶλλον πάσχω ἤ εὕω ποιέω ἐπεί οὖν εὕω ποιέω οὖον βούλομαι , διά οὗτος οὐδέ φιλέω . δοκέω δέ ἄν φυσικός εἰμί ὁ αἴτιος , καί οὐ ὅμοιος ὁ περί ὁ δανειστής . ὁ αἴτιος ὁ πολύς ἀποδίδωμι πειράω ὁ μᾶλλον ὁ εὐεργέτης φιλέω ὁ ὑπό αὐτός εὐεργετέω , καί ὁ εὐεργέτης ἀνάλογος ὁ δανειστής λαμβάνω , ὁ δέ εὕω πάθος ὁ ὀφειλέτης ἐπάγω . ὥσπερ οὖν ὁ δανείζω φιλέω ὁ ὀφειλέτης καί ὁ σωτηρία αὐτός ἐπιμελέομαι , ὁ δέ ὀφείλω οὖον βούλομαι εἰμί καί ζῶ ὅς ὀφείλω , οὗτος καί ὁ εὕω πάθος , οἷος ὀφειλέτης εἰμί ὁ εὐεργέτης οὐδέ εἰμί βούλομαι , πολύς δεῖ λέγω ἀγαπάω αὐτός καί ἀντευποιέω . οὗτος ὁ ἀπόδοσις οὐ ἀποδέχομαι ὁ Ἀριστοτέλης λέγω , ὅτι οὗτος φυσικός εἰμί ὁ αἴτιος καί οὐ εἰμί ὅμοιος ὁ γίγνομαι ὁ περί ὁ δανείζω καί δανείζω . οὖον γάρ εἰμί φίλησις ὁ δάνος - ἵστημι πρός ὁ ὀφείλω καί εἴρω τίς εἰμί φίλησις ) , ἀλλά βούλησις ὁ σῴζω ὅπως κομίζω ὁ ἀργύριον . ὁ γάρ βούλομαι εἰμί καί σῴζω , φέρω εἶπον ὁ Σωκράτης , οὐ αὐτός ὁ Σωκράτης ἕνεκα ἀλλά διά οἰκεῖος χρεία ἢ ὠφέλεια οὖον φιλέω ὁ Σωκράτης οὐδέ φίλος ὁ Σωκράτης εἰμί , διά ὅς εἴρω πρότερος αἴτιος . οὐ εἰμί δή ὅμοιος οὗτος ὁ περί ὁ δανειστής ἀλλά μᾶλλον οἰκέω ὁ ὁ ἄνθρωπος φύσις . ὡς γάρ φύσις πᾶς ὀρέγω ὁ οἶδα , ὡς ἐν ὁ μετά ὁ φυσικός εἴρω , καί ὡς φύσις ἐφίημι ὁ εἰμί καί ζῶ , οὕτως αὐτοφυής φιλέω καί στέργω πᾶς ὁ οἰκεῖος ἔργον καί ὁ πρᾶξις ὁ οἰκεῖος καί ὁ οἰκεῖος ποίημα , οἷος ὁ πατήρ ὁ παῖς καί ὁ ποιητής καί τραγῳδός ὁ οἰκεῖος ποίημα καί δρᾶμα καί ὁ ῥήτωρ ὁ ἑαυτοῦ λόγος καί ὁ τεχνίτης ὁ ἴδιος τεχναστής . ὡς οὖν ἐπί οὗτος οὕτως ἀνάγκη συμβαίνω καί ἐπί ὁ εὐεργετέω καί εὐεργετέω . εἰμί γάρ ὁ εὐεργετέω οἷος ἔργον ὁ εὐεργετέω · ὥστε φυσικός ὁ εὐεργέτης φιλέω ὡς οἰκέω ἔργον ὁ εὐεργετέω ὑπό αὐτός . εἰμί γάρ οἷος ἔργον ὁ εὐεργετέω καί εὕω πάσχω ὁ εὐεργετέω καί εὕω ποιέω . φυσικός τοίνυν ἅπας ἀγαπάω ὁ οἰκέω ἔργον . ἢ ἀγαπάω εἄν ὑπό ὁ οἰκεῖος ἔργον ἐμψυχόω γίγνομαι · ὥστε φυσικός ἀγαπάω ὁ εὐεργέτης ὡς οἰκεῖος ἔργον ὁ εὐεργετέω ὑπό αὐτός , ἄν μηδείς εἰμί νῦν χρήσιμος μηδέ εἰς ὕστερος γίγνομαι μέλλω . οὗτος δέ αἴτιος , ὅτι ὁ εἰμί πᾶς αἱρετός καί φιλητός . ὁ φυσικός φιλέω , φημί , ἕκαστος ὁ οἰκέω ἔργον αἴτιος εἰμί , ὅτι πᾶς αἱρετός καί φιλητός εἰμί ὁ εἰμί καί ζῶ . εἰμί δέ οὖον ὁ δύναμαι γίγνομαι ἀλλά ὁ ἤδη ἐνέργεια εἰμί . ὡς γάρ οὖον λέγω ῥήτωρ ὁ βρέφος ἀλλά ὁ ἔχω ὁ τέχνη καί δύναμαι ἐνεργέω , καί εἰς - δριάντα οὖον ὁ ἁπλόος χαλκός ἀλλά ὁ σχηματίζω ὁ ὁ ἀνδριάς σχῆμα , οὗτος καί ὅς , ἤτοι ἄνθρωπος εἰμί ἢ λέων εἰμί ἢ ἵππος εἰμί εἰμί λέγω οὖον ὁ μήπω εἰμί , δύναμαι δέ γίγνομαι , ἀλλά ὁ ἤδη εἰμί καί ζῶ καί ἐνεργέω ἢ δύναμαι ἐνεργέω . εἶπον δέ εἰμί δή ἐνρ - γῆ σαφηνίζω τίς εἰμί ὁ ἐνέργεια , ἐπάγω , ὁ ζῶ καί πράσσω δύναμις ὅταν λέγω , ὅτι ὅδε ζῶ καί ἐνεργέω ἢ δύναμαι ἐνεργέω . καί εἰμί ὁ συλλογισμός τοιοῦτος · ὅταν λέγω ἄνθρωπος ὁ ζῶ καί ἐνεργέω ἢ ἐνεργέω δύναμαι , ὁ ζῶ καί ἐνεργός ἐνέργεια εἰμί · εἰμί ἄρα ἐνέργεια εἰμί · εἰμί δή πᾶς αἱρετός | καί φιλητός ὁ εἰμί ἐνέργεια , εἰμί δέ φέρω εἶπον ὁ ὁ Σωκράτης ἔργον οὐδείς ἄλλος ἢ ἐνέργεια αὐτός ὁ Σωκράτης , φιλητός ἄρα ὁ Σωκράτης ὁ ἔργον αὐτός , ὅτι ὁ εἰμί ὁ ποιέω Σωκράτης αὐτός εἰμί ὁ ποίημα αὐτός . ὅτι δέ ὁ ἔργον αὐτός εἰμί ὁ ἐνέργεια ποιέω οὖον πάντῃ ἄδηλος εἰμί . ὁ γάρ εἰκών οὗτος ἐνέργεια εἰμί ὁ ζωγράφος · ὁ γάρ τέχνη δύναμις εἰμί ὁ τεχναστής · ὁ γάρ οἰκος - δομικός οὐδείς ἄλλος εἰμί ἢ οἰκίον μετά λίθος καί ὅδε ἄρα ὁ οἰκίον ὁ οἰκοδομικός εἰμί μετά λίθος . καί εἰμί ἐν αὐτός ὁ οἰκίον ὁ οἰκοδομικός , ἤτοι ὁ οἰκοδόμος , ὅς οἰκοδόμος ἀλλά οὐ ὅς ἄνθρωπος . εἰμί οὖν ὁ οἰκοδομέω - Μίκη οἰκίον εἰμί μετά λίθος , ὁ δέ οἰκοδομικός ἢ οἰκοδόμος αὐτός , ὁ οἰκίον ἄρα καί ὁ οἰκοδόμος αὐτός . καί εἰμί ὁ οἰκίον ἄρα ἐνέργεια αὐτός ὁ οἰκοδόμος . ὥστε ὁ εὕω πάσχω καί εὐεργετέω ἢ ὁ εὕω πάσχω καί εὐερ - γίγνομαι αὐτός εἰμί ὁ εὐεργετέω . ὁ ἄρα εἰμί καί ὁ ἐνέργεια ὁ εὐεργετέω ἐν ὁ εὐεργετέω εἰμί . φιλητός δέ ὁ εἰμί , φιλητός ἄρα καί ὁ εὐεργετέω ὁ εὐεργετέω · ὁ δέ εὐεργετέω οὖον φιλέω παρά ὁ εὐεργετέω , ὅτι ὁ εἰμί ὁ εὕω πάθος οὐ εἰμί ἐν ὁ εὕω ποιέω . οὐδείς γάρ ἀπό ὁ εὕω πάθος πρός ὁ εὕω δράω γε - γόνος , οὐδέ εἰμί αὐτός τίς ἐν ἐκεῖνος . ἅμα δέ καί ὁ μέν εὐεργετέω καλός ὁ κατά ὁ πρᾶξις . ὁ μέν εὕω ποιέω πράσσω τίς καλός πρακτός καί ὁ τοιοῦτος πρακτός αὐτός εἰμί ὁ εὕω πάθος , ὅς εὕω πάσχω , καί μένω ὁ ἔργον αὐτός ὁ δράω εὕω ἐν δέ ὁ εὕω ποιέω οὐδείς τίς καλός εἰμί ὁ εὕω πάθος ) , ὥστε εὕω δράω χαίρω ὁράω ὁ οἰκέω ἔργον καί φιλέω . ὁ δέ εὕω πάσχω μηδείς τίς βλέπω οἰκέω ἐν ὁ εὕω ποιέω οὔτε χαίρω οὔτε φιλέω . εἶπον δέ πάθος οὐδείς καλός ἐν ὁ δράω - Σαντί , ὅσπερ αὐτός εἰμί ὁ ὁ δέ πάθος εὕω οὐδείς τίς καλός ἐμφαί - νω ἐν ὁ δράω , ἐπάγω ἀλλά εἴπερ ἄρα , συμφέρω εἰμί ἀλλά οὖον καλός . ὁ συμφέρω γάρ ὁ εὕω πάσχω ἐν ὁ εὕω ποιέω εἰμί . ὁ δέ συμφέρω ἥσσων εἰμί ἡδύς · μᾶλλον γάρ ἡδύς καί μᾶλλον φιλητός ὁ ἀγαθός ὁ συμφέρω . συμφέρω μέν γάρ εἰμί ὁ χρήσιμος , χρήσιμος δέ διά ὅς γίγνομαι ἀγαθός τίς · εἰμί οὖν ὁ ἀγαθός ὡς τέλος , ὁ δέ συμ - φέρω ὁ ὡς πρός τέλος . μᾶλλον δέ ἀγαπάω ὁ ὑγίεια , τέλος εἰμί ὁ φλεβοτομία καί ὁ κάθαρσις , ὅστις διά ὁ ὑγίεια γίγνομαι · μᾶλλον ἄρα ὁ ἀγαθός ὡς τέλος . ὁ δέ συμφέρω ὁ ὡς πρός τέλος φιλητός εἰμί ὁ συμφέρω διά ὅς συμφέρω γίγνομαι τίς ἀγαθός . ἐπεί οὖν ἐν μέν ὁ εὕω πάθος εἰμί τίς ἀγαθός ὁ εὕω δράω , ἐν δέ ὁ εὕω δράω συμφέρω Ἔρως τίς ὁ εὕω πάθος , μᾶλλον δέ ὡς εἴρω ἀγαπάω ὁ ἀγαθός ὁ συμφέρω , φυσικός ἄρα συμβαίνω μᾶλλον ἀγα - πᾶς ὁ εὐεργέτης ὁ εὐεργετέω ὑπό αὐτός παρὸ ὁ εὐεργετέω ὁ εὐεργετέω . Ἡδεῖα δέ εἰμί ὁ μέν πάρειμι ὁ ἐνέργεια , ὁ δέ μέλλω ὁ ἐλπίς , ὁ δέ γίγνομαι ὁ μνήμη . καί οὗτος κατασκευαστικός εἰμί ὁ διά τίς μᾶλλον φιλέω ὁ εὐεργετέω ὁ εὐεργετέω παρὸ ὁ εὕω πάθος ὁ εὐεργέτης . εἰμί δέ ἄν ὁ ἀγωγή ὁ λόγος τοιοῦτος . εἰμί ὁ ἡδύς φιλητός καί ὁ μᾶλλον ἡδύς μᾶλλον φιλητός , ἀλλά μήv ὁ ἡδύς φιλητός καί ὁ μᾶλλον ἡδύς μᾶλλον φιλητός . ἡδύς δέ εἰμί ὁ μέν πάρειμι ὁ ἐνέργεια , ὁ δέ γίγνομαι ὁ μνήμη , ὁ δέ μέλλω ὁ ἐλπίς . ἢ γάρ ἐνεργός ὁ καλός ἥδομαι τις ἢ μιμνήσκω ὅς πράσσω καλός ἢ ἐλπίζω τυγχάνω ἀγαθός τις . εἰμί δέ μᾶλλον ἡδύς φύσις ὁ πάρειμι καί μᾶλλον ἥδομαι καί εὐφραίνω ὁ οἴχομαι καί μέλλω . καί εἰμί ὁ μέν εὕω δράω , ὡς δείκνυμι , ὡς ὁ παρέρχομαι , ὁ δέ εὕω πάσχω ὡς ὁ πάρειμι καί ἔτι μένω . μᾶλλον ἄρα φιλητός ὁ εὕω πάσχω ὡς πάρειμι καί Μένων , κακός δέ ὁ εὕω δράω ὡς πῃ - ῥέω καί μηκέτι εἰμί . εἰμί οὖν μᾶλλον ἡδύς ὁ πάρειμι ὁ μέλλω , ἀναλογέω δέ ὁ μέν εὐεργετέω ὁ πάρειμι , ὁ δέ εὐεργετέω ὁ πάρος - λανθάνω , μᾶλλον ἄρα ἡδύς εἰμί ὁ εὐεργετέω ὁ εὐεργετέω . εἰμί δέ μᾶλλον ἡδύς , καί μᾶλλον φιλητός . ὁ μέν οὖν μέλλω λέγω ὡς συναιρέω εἶπον οὗτος εἰμί . τίθημι δέ πρῶτος ὁ συνεκτικός ὁ ἐπι - χειρησις λέγω ἡδύς δέ ὁ κατά ὁ ἐνέργεια , τουτέστι ὁ πάρειμι · ὁ μέν γάρ παρέρχομαι καί μέλλω ἡδύς ἀλλά οὐ ἡδύς · ὁ δέ πάρειμι , ὅς κατά ἐνέργεια εἶπον , ἡδύς · εἰμί δέ ἡδύς ὁ ἐπιτείνω ἡδύς , ὡς ὁ λευκός ἐπιτείνω λευκός . εἶπον δέ ἡδύς ὁ κατά ὁ ἐνέργεια , ἐπάγω καί φιλητός ὅμοιος , ἤτοι καί μᾶλλον φιλητός . μᾶλλον γάρ ἡδύς εἰμί ὁ πάρειμι ὁ παρέρχομαι καί μᾶλλον φιλητός εἰμί . εἰμί εἶδον ὁ πάρειμι μᾶλλον φιλητός ὁ παροίχομαι , ὁ δέ εὕω δράω ὁ καλός ἔργον μένω καί πάρειμι , ὅσπερ εἰμί αὐτός ὁ εὕω πάθος , ὁ δέ εὕω πάθος ὁ χρήσιμος οἴχομαι , φυσικός φαίνω μᾶλλον φίλος ὁ δράω ἢ ὁ πάθος , διότι , ὡς εἴρω , μᾶλλον φιλέω φυσικός ὁ πάρειμι ὁ μέλλω καί ὁ οἴχομαι . ἀλλά πῶς ὁ μέν δράω ὁ ἔργον μένω , ὁ δέ πάθος ὁ πάθος οἴχομαι ; ἢ ὅτι ὁ μέν ὁ πάθος , ὅσπερ εἰμί ὁ χρήσιμος , ὁ πρός τέλος εἰμί , ὁ δέ καλός , ὅσπερ εἰμί ὁ δράω τέλος , καί οἴχομαι ἐπί ὁ πράκτης ὁ πρός τέλος , ἐπι - γίγνομαι ὁ τέλος . τρίβω γάρ καί φλεβοτομία καί πόμα ὁ ὑγίεια ἕνεκα γίγνομαι οὖον μένω οὐδέ εἰμί ὑγιάζω ὁ νοσέω , ὁ δέ τέλος ὁ ὑγίεια εἰμί . ὡς οὖν ἐπί οὗτος , οὗτος καί ἐπί ὁ πράκτης . λαμβάνω γάρ τις πρός τις τίς , οἷος ὁ πεινάω ἐσθίω ἄρτος καί ἀνακτάομαι ὁ λιμός καταπίπτω , καί ὁ μέν ἄρτος ὁ χρήσιμος οἴχομαι , ὁ δέ ῥώμη πρός αὐτός γίγνομαι ὁ ἐσθίω μένω , ἢ δανείζω τις νόμισμα καί ἐμπορεύομαι καί εὐτυχής γίγνομαι ὁ ἐμπορία ἐκ ἄπορος εὔπορος γίγνομαι , καί ὁ μέν εὐπορία ὁ τέλος μένω καί αὐτός ὁ εὔπορος , ὁ δέ χρή - σιμεθυσκω πρός αὐτός οἴχομαι . καί δῆλος ἐκ ὅς ὁράω · ὅταν μέν γάρ πρός ὁ δανειστής βαδίζω ὁ χρῄζω ὁ δανός , καί πολύς καί μέγας νομίζω ὁ δάνειον , ἐπειδάν δέ συμβαίνω αὐτός διά αὐτός εὔπορος γίγνομαι , κατασμικρίζω καί ὡς εὐτελής τίς καί καταπατέω οἴομαι ὁ δάνειον καί ὅλως ὡς μή εἰμί καί ὡς μηδείς τίς συντελέω πρός ὁ εὐπο - Ριάν . καί διά οὗτος ὁ μέν δανείζω φιλέω , ὅτι μένω ὁ εὐπορία ὅς εἰμί αἴτιος , ὁ δέ δανείζω οὖον φιλέω διά ὅς εἶπον αἴτιος . ὅς τε μνήμη ὁ μέν καλός ἡδύς , ὁ δέ χρήσιμος οὖον πάνυ . ὁ πάρειμι λέξις δύναμαι τις νοέω καί ὡς ἁπλόος οὗτος εἴρω εἰς διάκρισις ὁ διαφορά , ἧ διαφέρω ὁ παρέρχομαι καλός καί χρήσιμος ὁ μέλλω καλός καί χρήσιμος · δύναμαι καί ὡς λύσις ἐπινοέω τις ἀπορέω δύναμαι πρός ὁ πάρειμι . καί κατά μέν ὁ πρότερος λέγω ἄν , ὅτι ὁ μέν καλός ὁ μνήμη μᾶλλον ἡδύς , ὁ δέ χρήσιμος κακός · ἐπί δέ ὁ μέλλω ἔμπαλιν ὁ μέν χρήσιμος μᾶλλον ἡδύς , ὁ δέ καλός κακός . ἐπεί γάρ ὁ καλός τέλος , ὁ δέ χρήσιμος ὁ πρός ὁ τέλος , καί δίχα ὁ πρός ὁ τέλος γίγνομαι ὁ τέλος ἀδύνατος , μᾶλλον ἐγώ εἰμί ἡδύς ὁ χρῆμα ἐπί ὁ μέλλω , ὡς μέλλω ἐγώ διά αὐτός τυγχάνω ὁ καλός . ἐπί δέ ὁ παρέρχομαι ὁ τέλος ὁ καλός γίγνομαι , καί οὖον μέλλω γίγνομαι , γίγνομαι δέ οὐδείς ὁ πρός ἐκεῖνος χρεία , ὥστε οὐδέ ἡδύς ὁ μνήμη ὁ τοιοῦτος , ἢ εἰμί εἰμί , ἀλλά ἥσσων γε ὁ τέλος . μᾶλλον γάρ ἡδύς ὁ γίγνομαι Νίκη ὁ μνήμη ὁ χρησιμεύω εἰς αὐτός . ἢ οὖν οὗτος χρή ὑπολογίζομαι ὁ πάρειμι συλλαβή ἢ ῥητέος ὅτι ὡς λύσις ἐπάγω οὗτος , ἀπορία δυνα - Μένας φέρω πρός ὁ εἴρω . εἶπον γάρ ἄν τις πῶς , Ἀριστοτέλης , ἡδύς εἰμί ὁ κατά ὁ ἐνέργεια καί ὁ ἡδύς μᾶλλον φιλητός , καί διά οὗτος φιλέω ὁ εὕω πάσχω ὡς κατά ὁ πάρειμι ἐνέργεια εἰμί . εἰμί μέν γάρ ὁ εὐεργέτης νῦν εὐεργετέω καί νῦν ἐνεργέω ὁ πρός ὁ εὕω πάσχω εὐεργεσία , ἔχω ἄν ὁ λέγω τίς εὔλογος . ἐπεί δέ οὐ ἐνεργέω , ἀλλά ἐνεργέω καί δράω , πῶς οἷος τε εἰμί λέγω , ὅτι διά οὗτος μᾶλλον φιλέω , διότι ἐνεργέω ; πρός οὗτος οἴομαι ὁ ἔνστασις ἐπάγω οὗτος δύναμις λέγω , ἄν μή θέω τις ὁ εὐεργέτης δράω καί ἐνεργέω περί ὁ εὐεργετέω ἀλλά δράω καί ἐνεργέω , καί οὗτος συμβαίνω ὁ φυσικός μᾶλλον φιλέω ὁ εὕω δράω ἢ ὁ εὕω πάθος . εἰμί γάρ εἰμί μᾶλλον ἡδύς καί μᾶλλον Φιλήτη ὁ μνήμη ὁ καλός ὁ ὁ χρήσιμος μνήμη , δράω δέ καί πράσσω ὁ χρήσιμος , ὅς ἐπακολουθέω ὁ καλός . ὁ δή καλός καί μένω καί εἰμί , μιμνήσκω δέ ἀμφότερος , ἀλλά ὁ μέν δράω ὁ τέλος , ἤτοι ὁ ἐπιγίγνομαι καλός οὗτος γάρ καί ὁράω διότι καί οὗτος πάρειμι καί σῴζω ) , ὁ δέ εὕω πάσχω οὖον οὗτος ἀλλά ὁ χρήσιμος . ὁ γάρ δανός μόνος μιμνήσκω ὁ δανείζω , ἀλλά οὖον ὁ ἐκ ὁ δανός ἐπιγίγνομαι αὐτός καλός , καί οὗτος συνάγω ὁ φυσικός μᾶλλον φιλέω ὁ εὐεργέτης , κακός δέ ὁ εὕω πάθος . ὅτι δέ οὖον ἐγώ - μιμνῄσκω ὁ ἐπιγίγνομαι σχεδόν ἅπας καλός , δῆλος ἐκ ὁ καί βαρύς - θύω μιμνήσκω , ὅτι δανείζω καί ὅτι ἐκ τοιοῦτος αἴτιος εὐπορέω νῦν καί εὕω ἔχω . καί ὁ μέν φίλησις ποιέω ἔοικα , ὁ φιλέω δέ ὁ πάσχω . εἰμί ὁ ὑπερέχω μᾶλλον καί οἷος ἄρχω φιλέω ἢ ὁ ὑπερέχω καί ἄρχω , ὁ δέ εὕω δράω καί εὐεργετέω ὑπερέχω εἰμί , ὑπερέχω δέ ὁ εὕω πάσχω , φυσικός ἄρα φιλέω ὁ εὐεργετέω καί εὕω ποιέω . ὁ δέ εὐεργετέω αὐτός εἰμί ὁ εὐεργετέω . φυσικός ἄρα μᾶλλον φιλέω ὁ εὐεργέτης ὁ εὐεργετέω ἤ2 ὁ εὐεργετέω ὁ εὐεργετέω . ὁ μέν εὐεργετέω γάρ ὑπερέχω εἰμί , ὁ δέ ὑπερέχω ὑπόπικρος καί ἀφίλητος · ὁ ὑπερέχω ἄρα ἀφίλητος εἰμί . ὁ . δέ ὑπερέχω ὁ ὑπερέχω ἐν ὁ ὁ ὑπερέχω ὁράω ὑπεροχή , ὥστε ἀφίλητος ὁ ὑπερ - ἔχω · ὥστε καί ὁ εὐεργέτης ὡς ὑπερέχω . πάλιν ὁ εὐεργετέω ὑπερέχω εἰμί , ὁ ὑπερέχω φιλητός , ὁ εὐεργετέω φιλητός . ὁράω δέ ὁ εὐεργέτης ὑπεροχή καί ὁ εἰμί αὐτός , ὅς ὑπερέχω καί ὅς εὐεργέτης ἐν ὁ ὑπερέχω καί εὐεργετέω . φιλητός ἄρα ὁ εὐεργετέω καί φυσικός εἰμί ὁ μᾶλλον φιλέω ὁ εὕω δράω ἢ ὁ εὕω πάθος . ὅτι δέ ὁ εὐεργέτης ἐν ὁ εὐεργετέω εἰμί καί ὁ ἐνέργεια αὐτός πρόδηλος . ὡς γάρ ὁ ζωγράφος ὅς ζωγράφος καί ὁ ἐνέργεια αὐτός ἐν τῆ εἰκών ὁράω , ὁμοίως καί ὁ ὑγιάζω ἐν ὁ ὑγιάζω , οὕτως καί ὁ ὁ εὐεργέτης εἰμί ὅς εὐεργέτης καί ὁ ἐνεργέω αὐτός ἐν ὁ εὕω πάθος εἰμί . ὁ μέν οὖν ὁ λέγω διάνοια οὗτος · δεῖ δέ καί ὁ λέξις ἐπιτρέχω . ὁ μέν οὖν φίλησις , φημί , καί ὁ φιλέω ἔοικα ποιέω , ὁ δέ Ποιῆσις ἐν ὁ ποιέω , ὥσπερ καί ὁ πάθησις ἐν ὁ πάσχω . εἰμί οὖν ὁ φίλησις ἔοικα ποιέω , ὁ δέ Ποιῆσις ἐν ὁ ποιέω , ὁ δέ ποιέω ὁ εὐεργέτης εἰμί ἀλλά οὐ ὁ εὐεργετέω , ὁ φίλησις ἄρα καί ὁ φιλέω ἐν ὁ εὐεργετέω ὦ εἰμί καί οὖον ὁ εὐεργετέω . ἰστέον δέ ὅτι ὁ ποίησις καί ὁ πάθησις ὁ μέν ὑπόκειμαι , ὡς καί ὁ ἀνάβασις καί ὁ κατάβασις , εἷς εἰμί , ὁ λόγος δέ διαφέρω · καί εἴρω περί οὗτος ἐν ὁ φυσικός ἀκροάομαι ἐπί πλέω . ἐπεί οὖν ὁ φίλησις ὡς ποίησις ἐν ὁ ποιέω καί εὐεργετέω εἰμί , φύω - σικῶς ἕπω ὁ ὑπερέχω ἐν ὁ πρᾶξις κατά ὅς ὑπερέχω ὁ φιλέω καί ὁ φιλικός ὁ μᾶλλον φιλέω ὁ ὑπερέχω , ἤτοι ὁ εὐεργέτης · πρᾶξις δέ εἶπον ὁ εὐεργεσία καί εὐποιία . καί εἰμί εἄν ὁ ὁ ὑπερέχω ἐν ὁ πρᾶξις αὐτός ὁ ὁ ὑπερέχω κατά ἐκεῖνος , κατά ὅς εὕω δράω . ἐνδέχομαι γάρ ὁ ὑπερέχω ἐν οὗτος κατά ὅς εὕω δράω ὑπερέχω κατά ἄλλος . ὡς ὁ Ἀλέξανδρος ὁ βασιλεύς ὁ μέν στρατηγικός ἐμπειρία καί ὁ πλοῦτος ὑπερέχω ὁ οἰκεῖος καθηγεμών ἀρι - στοτελος , ὁ δέ ἐπιστήμη πάνυ πολύς ὑπερέχω . ὁ δέ φιλέω καί ὁ φιλικός ἐκ παράλληλος κεῖμαι . ἔτι δέ ὁ ἐπιπόνως μᾶλλον γίγνομαι πᾶς Στερ - γους . ὅτι2 μέν οὖν μάλα εἰμί φιλητός καί μᾶλλον φιλέω , ὅς ὁ κτῆσις ἐπίπονος ὁ ῥᾳδίως καί ἄπονος ἐγώ ἐπιγίγνομαι , δῆλος δέ ] ποιέω ἀπό ὁ χρῆμα καί ὁ ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος πράσσω . ὁ γάρ παραλαμβάνω χρῆμα ἀπό γονεύς ἢ Φίλων ἢ ὁθενοῦν ἄπονος ῥᾴδιος προίημι καί ταχύς παρέχω ὁ δήω ἢ χρῄζω , τις δέ αὐτός καί ὁ τυγχάνω καί ὅς οὖον δεῖ , ὁ δέ κτάομαι οὗτος δέ εἰμί ὁ πόνος καί ταλαιπωρία συλλέγω ) στέργω καί καταχέω ὅτι μάλιστα πειράω , ὁ ἐργώδης ὁ κτῆσις οἶδα . εἰμί δή ὁ μέν ἐπίπονος καί δυσπόριστος στέργω καί φιλέω , ὁ δέ εὐεργετέω ἀπό ὁ δυσπόριστος γίγνομαι ἐπί γάρ ὁ δύσκολος κτάομαι καί εὐεργετέω μάλιστα ἁρμόζω ὁ πάρειμι ἐπιχείρησις ) , καί ὁ εὕω δράω ἄρα καί εὐεργετέω ἐργώδης , ὥστε καί μᾶλλον φιλητός , ὁ δέ εὐεργετέω καί ὁ εὐεργεσία αὐτός εἰμί , ὡς εἴρω , ὁ εὐεργετέω , μᾶλλον ἄρα εἰμί φιλητός ὁ εὐεργετέω , κακός δέ ὁ εὐεργέτης . δύναμαι καί ἐπί πᾶς ἁπλόος ὁ εὐεργετέω σῴζω ὁ ὁ ἐπιχείρησις καί οὐ ἐπί μόνος ὁ ἱδρώς κτάομαι καί εὐεργετέω . ἁπλόος γάρ ὁ προίημι ὁ λαμβάνω δάκνω - δέστερόν εἰμί · ὁ δέ δάκνω ἐν ὁ ἀποχωρέω φιλητός · ὅς γάρ ὁ ἀπουσία λυπηρός , φιλητός ὁ τοιοῦτος . συνίστημι δέ ὁ τοιοῦτος καί ἀπό ὁ γέννα - Τόρων , λέγω ὁ μήτηρ μᾶλλον φιλότεκνος εἰμί ὁ πατήρ , ὅτι καί ὁ γέννησις ἐπίπονος . εἰμί γάρ καί ἐν ὁ ὁμιλία καί ὁ ὁ σπέρμα πρόεσις ὅμοιος ἄμφω ὁ χαρά , ἀλλά ἐν ὁ μετά ὁ σύλληψις μέχρι ὁ τόκος χρόνος ὁ ὁ μήτηρ ἐπίπονος καί ἐργώδης τυγχάνω . εἰμί τοίνυν ὁ μήτηρ φιλότεκνος ὁ πατήρ διά οὗτος . ὡς δέ ὁ μήτηρ πρός ὁ τέκνον , οὕτως ὁ εὐεργέτης πρός ὁ δίδωμι πρός αὐτός ὁ εὐεργετέω , ὅστις ὁ εὐεργετέω τρόπος τις εἰμί ὁ Δῶρα , ὁ λαμβάνω παρά ὁ εὐεργετέω · ὥστε καί μᾶλλον φιλέω . εἶπον δέ ὁ μήτηρ φιλότεκνος εἰμί ὁ πατήρ διά ὁ ὁ γέννησις ἐπίπονος εἰμί , λέγω αὐτός φιλότεκνος εἰμί καί διά ὁ γιγνώσκω μᾶλλον ὁ πατήρ ὅτι ἑαυτοῦ εἰμί ὁ παιδίον . δυνατός δέ οὗτος καί περί ὁ εὐεργέτης λέγω . μᾶλλον γάρ οἶδα ὅς δίδωμι , ὅτι ἑαυτοῦ εἰμί , ἢ ὁ λαμβάνω . ὑπολαμβάνω γάρ ἄν ἴσως ὁ εὕω πάθος , ὅσπερ λαμβάνω μή εἰμί ὁ εὕω δράω ἀλλά παρά ἄλλος λαμβάνω ἐπί ὁ δίδωμι ὁ χρῄζω . ὁ οὖν δοκέω δέ ἄν καί οὗτος καί ὁ εὐεργέτης οἰκέω εἰμί τοιοῦτος εἰμί · ὁ ὁ μήτηρ ἁρμόζω καί ἐπί ὁ εὐεργέτης λέγω . ὡς γάρ ὁ γέννησις ἐπίπονος ὁ μίξις , οὗτος καί ὁ εὕω ποιέω ὁ εὕω ὒ · πάσχω · καί ὡς ὁ μήτηρ μᾶλλον οἶδα , ὅτι ἑαυτοῦ εἰμί ὁ παῖς , οὗτος καί ὁ εὐεργέτης μᾶλλον ὁ εὐεργετέω γιγνώσκω , ὅτι ἐκ οἰκέω εὐεργετέω καί οὐ ἀπό ἀλλότριος . ἢ ῥητέος καί οὕτως εἰμί ἐν ὁ πρόκειμαι ὁράω τρεῖς τρεῖς ἀνάλογος · εἰμί δέ τρεῖς μέν μήτηρ κύησις παιδίον , καί ἕτερος τρεῖς εὐεργέτης κτῆσις ὁ εὐεργετέω , καί εἰμί ἀνάλογος ὁ μέν εὐεργέτης ὁ μήτηρ , ὁ δέ κτῆσις ὁ χρῆμα ὁ κύω , ὁ δέ εὐεργετέω ὁ παῖς . ὡς οὖν ὁ μήτηρ μᾶλλον φιλέω ὁ παιδίον διά ὁ ὁ κύησις ἐπίπονος , οὗτος καί ὁ εὐεργέτης ὁ εὐεργέτης - θέω ὁ μετά πόνος κτάομαι ὁ δίδωμι ὁ εὐεργετέω . ληπτέος δέ καί ὁ εὐεργετέω ἀνάλογος ὁ πατήρ καί ῥητέος · ὡς ὁ πατήρ κακός ὁ μήτηρ ἀγαπάω ὁ παιδίον , ὅτι διά ἡδονή αὐτός γεννάω , οὗτος καί ὁ εὐεργετέω κακός φιλέω ὁ εὐεργέτης , ὅτι ἄπονος καί μετά ἡδονή λαμβάνω ὁ εὐεργεσία . ἀπορέω δέ καί πότερος δεῖ φιλέω ἑαυτοῦ μάλιστα ἢ ἄλλος τις . ψέγω , πότερος ὁ ἐπαινέω ὁ φίλαυτος ἀποδεκτέος ἢ ὁ ψέγω ; δοκέω γάρ καί ὁ ἐπαινέω καί ὁ ψέγω εὔλογος λέγω ὁμοίως καί παράλογος . καί λέγω πρῶτος ὁ λέγω ὁ ψέγω ὁ φίλαυτος . ἐπιτιμάω γάρ , φημί , ὁ ἀγάπη ἑαυτοῦ καί ὡς αἰσχρός καί ὡς ἐπονείδιστος ὁ ὁ φιλαυτία ὄνομα αὐτός ἐπιδυσφημέω . ἐν γάρ ὁ Ἔρις καί ὁ διά - μάχη καί φιλονικία φίλαυτος λέγω , ὡς αὐτός εἰμί ὁ φίλαυτος ὁ 10 αἰσχρός καί κακός . εἶπον δέ ὅτι φαῦλος νομίζω ὁ φίλαυτος , συνάγω οὗτος | δύναμις συλλογίζομαι οὕτως · ὁ φίλαυτος ἑαυτοῦ χάρις πᾶς πράσσω ὁ ἑαυτοῦ χάρις πράσσω φαῦλος , ὁ φίλαυτος ἄρα φαῦλος . καί ὁ μέν μείζων πρότασις ὁ λέγω ὁ χάρις ἑαυτοῦ πᾶς πράσσω δηλόω διά οὗτος , δοκέω δέ ὁ μέν φαῦλος ἑαυτοῦ χάρις πᾶς πράσσω , καί ὅσος εἄν μοχθηρός καί κακός εἰμί , τοσοῦτος μᾶλλον χάρις ἑαυτοῦ πράσσω . δήω δέ εἶπον , ὁ χάρις ἑαυτοῦ πᾶς πράσσω φαῦλος , οὐ εἶπον οὕτως , ἀλλά ὅτι ὁ φαῦλος χάρις ἑαυτοῦ πᾶς πράσσω , ὡς ἀντιστρέφω ὁ λόγος ἀκούω , οἷος ὅτι ὁ χάρις ἑαυτοῦ πᾶς πράσσω φαῦλος , καί ὁ φαῦλος πᾶς χάρις ἑαυτοῦ πράσσω . ἢ ῥητέος καί οὕτως · ὁ φαῦλος χάρις ἑαυτοῦ πᾶς πράσσω , ὁ χάρις ἑαυτοῦ πᾶς πράσσω φίλαυτος , ὁ φαῦλος ἄρα φίλαυτος . καί ὁ μέν μείζων πρότασις κατά ὁ πρότερος συνάγω - γή διά ὁ εἴρω δηλόω λέξις , ὁ δέ μικρός οὖον τίθημι . ἐγκαλέω δή , φημί , ὁ φίλαυτος , ὅτι οὐδείς ἀπό ἑαυτοῦ πράσσω , τουτέστιν οὐδείς πόρρω ἑαυτοῦ . ὁ γάρ μοχθηρός οὖον ὁ πόρρω ὁ ἑαυτοῦ μοχθηρία πράσσω ἀλλά ὁ οἰκεῖος ὁ ἑαυτοῦ μοχθηρία · δύναμαι δέ ὁ οὐδείς ἀπό ἑαυτοῦ πράσσω ὡς ἴσος εἴρω ὁ οὐδείς πράσσω ὅς μή συμβάλλω πρός αὔξησις ὁ αὐτός περιουσία ἢ εἰς ὁ ὁ ἴδιος σῶμα ἀπόλαυσις καί εὐπάθεια καί τρυφή . καί ὁ μέν φαῦλος , ὡς εἴρω , ἤτοι ὁ φίλαυτος χάρις ἑαυτοῦ πᾶς πράσσω , καί διά ὁ χάρις ἑαυτοῦ πᾶς πράσσω ὁ ὁ φιλαυτία ὄνομα ὡς δύσφημος τίς κατά αὐτός ἐπιφέρω . ὁ δέ ἐπιεικής πᾶς ὅσος πράσσω διά ὁ καλός πράσσω , καί ὅσος ἄν ἀγαθός εἰμί ὁ καλός μᾶλλον πρᾶξις , καί μᾶλλον πρᾶξις ἕνεκα ὁ φίλος ἢ ἑαυτοῦ χάρις , οἷος μᾶλλον εἰς δικαστήριον φοιτάω διά φίλος σωτηρία καί μᾶλλον ἀνέχω θόρυβος καί πόνος καί ἀποβολή χρῆμα χάρις ὁ φίλος καί χάρις πατρίς ἢ ἕνεκα οἰκεῖος ὠφέλεια . εἶπον δέ καί Φίλων ἕνεκα ἐπάγω ὁ δέ ἑαυτοῦ πάρειμι . εἰμί δέ ὁ πάρειμι αὐτός ὁ παροράω <καὶ> καταφρονέω · παραλιμπάνω καί ἀπωθέω ὁ συμφέρω ἕνεκα ὁ ὁ φίλος ὠφέλεια . ὁ λόγος δέ οὗτος ὁ εργαδιαφωνεω , οὐ ἄλογος . ὅς λέγω λόγος ὅτι ὁ χάρις ἑαυτοῦ πᾶς πράσσω , ὁμοίως καί ὁ λέγω λόγος , ὅτι ὁ μηδείς ἑαυτοῦ χάρις ποιέω ἀγαθός εἰμί , οὖον συμφωνέω ὁ ἔργον καί ὁ πρᾶγμα · φαῦλος γάρ μᾶλλον καί οὖον σπουδαῖος εἰμί ὁ μηδείς ἑαυτοῦ χάρις πράσσω . εἰμί γάρ σκοπέω τις ὁράω , ὅτι ἔργον φύσις ὁ ἄνθρωπος εἰμί , ὁ χάρις ὁ ἀληθινός ἄνθρωπος πᾶς πράσσω <σπουδαῖος> ἀλλά οὖον φαῦλος . νυνί δέ διά ὁ ἀγνοέω τίς εἰμί ὁ ἀληθής ἄνθρω - πούς ἀπερισκέπτως ἀποφαίνω ὁ πολύς , φαῦλος λέγω ὁ χάρις ἑαυτοῦ πᾶς πράσσω . ὁ μέν γάρ εἰδοί ὅτι ἀληθινός καί κύριος ἄνθρωπος ὁ ἐν ἐγώ εἰμί νόος καί οὗτος γιγνώσκω ἅπας πράσσω , ὅσος τρέφω οἶδα αὐτός καί ἀκάκωτος διατηρέω σπεύδω , ὁ τοιοῦτος καί ἀληθής εἰμί φίλαυτος καί σπουδαῖος καί ἀγαθός καί οὖον φαῦλος , ὥστε ὁ ἔργον οὗτος , λέγω δή ὁ πράσσω ἐκεῖνος ὅσος κουφίζω καί ἄνω φέρω ὁ νόος ἐγώ ἐπεγείρω , διαφωνέω ὁ λέγω λόγος , ὅτι οὖον δεῖ χάρις ἑαυτοῦ πᾶς πράσσω . ὁ μέν δή πᾶς πράσσω χάρις ὁ ἀληθινός ἄνθρωπος ὡς ἀληθής φίλαυτος · ἀλλά διά οὗτος ἀγαθός . ὁ δέ ὁ ἄνθρωπος οἴομαι εἰμί ὁ σῶμα σύν ἅμα ὁ ἄλογος μέρος ὁ Ψυχή , καί οὗτος σπουδάζω θεραπεύω πλοῦτος ἀπέραντος ὄρεξις καί τρυφή ἄμετρος , ὁ τοιοῦτος οὐδέ φίλαυτος εἰμί . οὖον γάρ ἑαυτοῦ φιλέω ἀλλά ὁ ἐν αὐτός δῆμος καί ὁ ἐν αὐτός πολυκος - φαλός ὕδρα ὁ ἐπιθυμία . ὥστε ὁ ἔργον καί ἔτι ὁ πρᾶξις ὁ ὡς ἀληθής καί κύριος φύω οὖον συμφωνέω ὁ λέγω λόγος , ὅτι ὁ χάρις ἑαυτοῦ πᾶς πράσσω , φαῦλος εἰμί , ἀλλά μᾶλλον ὁ ἐναντίος λόγος συνᾴδω ὁ λέγω ὅτι ὁ χάρις ἑαυτοῦ πᾶς πράσσω ἀγαθός εἰμί . φίλος δέ μάλιστα ὁ βούλομαι ὅς βούλομαι ὁ ἀγαθός . ὅτι μέν φίλος εἰμί ὁ βούλομαι ὁ ἀγαθός ἐκεῖνος ὑπάρχω , ὅς λέγω φιλέω , καί χάρις ἐκεῖνος ἀλλά οὐ ὁ συναπολαύω ἕνεκα καί αὐτός ὁ ὁ φιλέω ἀγαθός , εἴρω πρόσθεν πολλάκις , καί οὖον δεῖ καί ἔτι περί οὗτος μηκύνω . εἶπον δέ τίς εἰμί διά ὁ ὁ φίλαυτος ψέγω ὁ ἄνθρωπος καί αἰσχρός ὁ φιλαυτία οἴομαι , νῦν λέγω καί ποῖ βλέπω καί πρός ποῖος ὁ ἐπαινετός εἰμί τίθημι ὁ φιλαυτία . εἰμί δέ ὅς λέγω ὡς συναιρέω φαίνω τοιοῦτος . φημί γάρ ὁ καλός τίς λέγω εἰμί καί ἐπαινετός ὁ φιλαυτία , ὅτι εἴπερ ἐκεῖνος μάλιστα λέγω φίλος καί ἐπαινέω καί εἰμί φίλος ἀποκαλέω , ὅστις ὁ ἑαυτοῦ φίλος ἀγαπάω ὡς ἑαυτοῦ καί εἰμί τεκμήριον ἀληθής φίλιος ὁ ὁ φίλος ἀγαπάω ἐπίσης ἑαυτοῦ , ὁ φιλέω ἑαυτοῦ ἀγαθός εἰμί καί οὖον φαῦλος . εἰμί γάρ φαῦλος αὐλός εἰμί ὁ φιλέω ἑαυτοῦ , φαῦλος ἄν εἰμί καί ἐπίμωμος καί ὁ φιλέω ὁ φίλος ὡς ἑαυτοῦ , καί εἰμί ἄν ἐκ ὑπόθεσις ὁ λόγος <τοιοῦτος> κατά ὁ ἀντικαλέω σύν ἀντίθεσις ἀντιστροφή · εἰμί φαῦλος ὁ φιλέω ἑαυτοῦ , φαῦλος καί ὁ φιλέω ὁ φίλος ὡς ἑαυτοῦ · ἀλλά μήv ὁ φιλέω ὁ φίλος ὡς ἑαυτοῦ οὖον φαῦλος , οὐδέ ἄρα ὁ φιλέω ἑαυτοῦ φαῦλος . οὔκουν αἰσχρός εἰμί ὁ φιλαυτία , ἀλλά μᾶλλον ὁ μισαυτία . ὁ μέν οὖν βούλομαι λέγω , οὗτος εἰμί · ὁ δέ κτάομαι ὁ λέξις ὧδε ἄν ἔχω . φίλος ἐκεῖνος εἰμί ὁ βούλομαι μένος ὁ φίλος ὁ ἀγαθός , κἀν μηδείς γιγνώσκω ὁ βούλησις αὐτός . ὁ γάρ ἀληθής φίλος αἱρέω μέν καί βούλομαι ὅς ἔχω ὁ φίλος , ὁ δέ γιγνώσκω τις , ὅτι οὗτος ἐθέλω , οὖον περί πολύς ποιέω . εἶπον δέ ὅτι φίλος εἰμί ὁ βούλομαι ὁ ἀγαθός ὁ φίλος ἐκεῖνος ἕνεκα , ἐπάγω ) οὗτος δέ ὑπάρχω μάλιστα πρός ἑαυτοῦ , λέγω οὗτος ὁ βούλομαι ὁ ἀγαθός ἐκεῖνος ἕνεκα οὗτος δή ὑπάρχω μάλιστα πρός ἑαυτοῦ ὑπάρχω μάλιστα ] . εἰμί δέ ὅς λέγω · πᾶς ἑαυτοῦ μάλιστα βούλομαι ὁ ἀγαθός καί ἑαυτοῦ ἕνεκα καί ὁ λοιπάς πᾶς ὅς ὁ φίλος ὁρίζω μάλιστα ἑαυτοῦ ὑπάρχω βούλομαι · εἰμί δέ ὁ λοιπάς πᾶς ἀπό ὁ παροιμία δηλόω , ὁ μετά ὀλίγος εἴρω . ὁ δέ εἴρω γάρ , ὅτι ἀπό αὐτός πᾶς ὁ φιλικός καί πρός ὁ ἄλλος διήκω τοιοῦτος εἰμί · ὁ φίλιος οὗτος γάρ εἶπον φιλικός ) καί πρός ὁ ἄλλος διήκω , ὅταν φιλέω ὁ φίλος ὡς φιλέω ἑαυτοῦ , καί ὅταν βούλομαι ἐκεῖνος ὑπάρχω ὁ καί ἑαυτοῦ πάρειμι σπεύδω . ὅταν οὖν ὁ ὡς φιλέω τις ἑαυτοῦ διήκω καί πρός ἄλλος καί φιλέω ἐκεῖνος ὡσαύτως φίλος ἀληθής ὁ οὕτως ἔχω εἰμί καί παροιμία πᾶς ὁ περί ὁ Φίλων ὁμογνωμονέω καί συμφωνέω ὁ λόγος οὗτος . ὁ γάρ κοινός ὁ ὁ Φίλων αὐτός εἰμί ὁ ὡς ἀληθής ἐκεῖνος εἰμί φίλος , ἕ βούλομαι ὁ φιλέω ὑπό αὐτός ὁ βούλομαι καί ἑ - ὁ . καί ὁ φίλος εἰμί ὅς ψυχή Μιάο καί ὁ φιλότης εἰμί ἰσόω οὗτος εἰμί δῆλος . ὁμοίως καί ὁ γόνυ κνήμη ἐγγύς . προσομιλέω γάρ ἀεί ὁ γόνυ ὁ πέρας ὁ κνήμη καί σύνειμι αὐτός φίλιος . εἰμί δή ὁ ἀληθής φίλιος ἀπό ὅς εἰς ἐγώ αὐτός βούλομαι κρίνω , δεῖ φιλέω ἑαυτοῦ καί φίλαυτος εἰμί . εἰμί δέ οὗτος οὐ εἰμί , αἰσχρός ὁ φιλαυτία . ἀπορέω δέ εἰκότως , πότερος χρεὼν πείθω ἄμφω ἔχω ὁ πιστός . τίθημι ἀμφότερος ὁ λόγος , ὁ τε λέγω ὅτι ἀγαθός εἰμί ὁ φιλέω ἑαυτοῦ , καί ὁ λέγω ὅτι αἰσχρός εἰμί ὁ φιλαυτία , λέγω ὅτι ἀμφότερος πιθανότης τις ἔχω τίσις χρή πιστεύω , ὁ συνάγω ὅτι χρή φιλέω ἑαυτοῦ , ἢ ὁ ἀντιφθέγγομαι ὡς οὖον δεῖ φιλέω . καί ἐρωτάω ἀποκρίνω λέγω , ὅτι δεῖ διαιρέω οὗτος , τουτέστι δεῖ διαιρέω ὁ ὁ φιλαυτία ὄνομα , ὅσπερ ἀμφότερος προΐσχω , εἰς ὁ σημαίνω πρᾶγμα οὖον γάρ εἰμί ἁπλόος ὁ φιλαυτία ἀλλά ὁμώνυμος ὡς ὁ κύω ) καί διαιρέω λέγω , ὅτι ἀμφότερος καλῶς λέγω καί ὁ φιλέω ἑαυτοῦ λέγω καί ὁ μή φιλέω . χρή οὖν διαιρέω λέγω , ὅτι ὁ φίλαυτος διττός εἰμί , ὡς εἴρω , ὁ ἀγαπάω καί θεραπεύω ὁ ἐν ἐγώ δῆμος , ὁ ἀλογία , λέγω δή ὁ ἐπιθυμία , καί δυναστεύω κατά ὁ ἀληθινός ἄνθρωπος , ὁ ἐν ἐγώ νόος , διά ὅς ἀλογία , ὁ ἐπιθυμία δηλονότι , ἔχω ὁ πλέω ἐν τε χρῆμα καί τιμή σωματικός ἡδονή σπεύδω . οὐ εἰμί γάρ , οὐ εἰμί ὅστις ὁ αἴσθησις ἔχω μόνος προβάλλω καί κατά αὐτός ζῶ οὖον οὗτος χαίρω καί ἐπαγάλλομαι , καί ὡς ἀγαθός καί καλῶς καί ἐγώ οἰκεῖος * * * εἷς μέν οὖν οὗτος ὁ ὁ φιλαυτία σημαίνω , εἰμί φαῦλος καί αἰσχρός , καί ὁ τοιοῦτος φίλαυτος , ὅς οὐδέ κύριος φίλαυτος εἰμί , κακός ὁ εἰμί καί αἰσχρός . οὖον γάρ εἰμί ὁ ἄνθρωπος ὁ αἴσθησις , ὅς οὗτος φιλέω , ἀλλά ὁ νόος , ὅς αὐτός ἐκτυφλόω καί διαλωβάω , καί λέγω φίλαυτος ὁ τοιοῦτος ὑπό ὁ πολύς ὁ νομίζω ὁ ἄνθρωπος εἰμί ὁ ζῷον ἐγώ , ὅσπερ εἰμί ὁ ἐκ ὁ σῶμα καί ὁ ἐντελέχεια , ὅστις ἐντελέχεια εἰμί ὁ ἄλογος καί ἀχώριστος ὁ σῶμα ζωή καί σύν αὐτός φθείρω . ἄλλος δέ φιλαυτία σημαίνω ὁ φιλέω ὁ εἰμί ἄνθρωπος , ὅσπερ εἰμί ὁ ἐν ἐγώ φρονέω . ὁ τοιοῦτος φίλαυτος οὐ αἰσχρός εἰμί ἀλλά καλός , ὅτι ὁ ὡς ἀληθής ἄνθρωπος φιλέω . ὅτι δέ , φημί , πολύς ὁ πλεονέκτης καί ἀκόλαστος καί ὁ ἄλογος θεραπεύω καί πιαίνω εἴωθα λέγω φίλαυτος ἀλλά οὐ ὁ τιμή ὁ ἐν ἐγώ νόος , ὅς εἰμί ὅς ἀληθινός ἄνθρωπος , οὐ ἄδηλος . Δένα γάρ τις ὁράω ἄν ὁ πολύς ὁ σπεύδω Δίκαιος ἢ σώφρων ἤ ἀνδρεῖος ἢ ἐλεύθερος ἵημι λέγω φίλαυτος καί οὐδέ ψέγω ὡς φίλαυτος , καίτοι κατά ὁ ἀλήθεια ὁ τοιοῦτος εἰμί φίλαυτος , ὡς φιλέω ἐκεῖνος ὁ μέρος ὁ Ψυχή , καθό ἄνθρωπος εἰμί ἄνθρωπος , καί ἀπονέμω ἑαυτοῦ , ἤτοι ὁ νάω ἑαυτοῦ . οὗτος γάρ εἶπον κύριος τατός ἑαυτοῦ , ὁ καλῶς καί μάλιστα ἀγαθός , ὅστις καλῶς καί μάλιστα εὕω ἀγαθός εἰμί ὁ ἀρετή καί ἐπιστήμη . εἶπον δέ ὅτι ὁ σπουδαῖος ὁ κύριος - τητάω ἑαυτοῦ χαρίζομαι καί πᾶς αὐτός πείθω καί ὅσος ἄν ἐκεῖνος προστάσσω ποιέω ὅς γάρ ὁ λογίζομαι μέρος ὁ Ψυχή ἀρέσκω , οὗτος μόνος πράσσω ) , ἀποστρέφω δέ ὁ ὁ ἄλογος μέρος ὁ Ψυχή ὄρεξις καί ἐπιθυμία , τίς ποτός εἰμί ὁ κύριος ἐγώ , ὅς ὁ σπουδαῖος χαρίζομαι , σαφηνίζω ἐπάγω ὥσπερ δέ πόλις ὁ κύριος μάλιστα εἰμί δοκέω , οὗτος καί ὁ κύριος ἄνθρωπος εἰμί ὁ ἐν ἐγώ κύριος . ὡς γάρ πόλις κύριος σύ οὖον ὁ τεῖχος οὐδέ ὁ οἰκίον οὐδέ ἀπλόος ὁ ἐν αὐτός οἰκέω , ὡς ἐν ὁ πολιτεία εἴρω καί δείκνυμι , ἀλλά πόλις εἰμί ὁ ἄρχω καί ἐξουσιάζω , οἷος ἐν μέν ὁ βασιλεύω πόλις εἰμί ὁ βασιλεύς , ἐν δέ ὁ δημοκρατέομαι ὁ δῆμος καί ἐν ὁ ὀλιγαρχέω ὁ εὔπορος καί ἐά ὁ ἀριστοκρατέομαι ὁ ἀγαθός ὁ τύραννος δέ ἐν ὁ τυραννεύω , οὗτος καί κύριος ἄνθρωπος εἰμί ὁ φύω ἐν ἐγώ μέρος ἄρχω ὁ Ψυχή , ὅσπερ εἰμί ὁ λογίζομαι ἐγώ καί φρονέω · καί φίλαυτος δή κύριος εἰμί , ὡς εἴρω , ὁ οὗτος φίλος καί οὗτος χαρίζομαι , τουτέστι ὁ οὗτος ἀρέσκω πράσσω καί ποιέω . καί ἐγκρατής δέ καί ἀκρατής ἄνθρωπος λέγω , ὅς ὁ νόος ἄρχω καί κρατέω ὁ ἐπιθυμία , ἢ ὅς ὁ νόος ἄρχω ὑπό αὐτός καί κρατέω , ὡς οὗτος ἕκαστος εἰμί . ὁ νόος γάρ ὁ Σωκράτης εἰμί ὁ κύριος Σωκράτης , ὁμοίως καί ὁ ὁ Πλάτων Πλάτων καί ὁ ἄλλος ἅπας ὡσαύτως . καί πράσσω λέγω ὅδε ὁ ἄνθρωπος ὅδε ὁ πρᾶξις ὅταν μετά λόγος πράσσω , ὅταν δέ μή ὁ λόγος κρίνω πράσσω , οὖον φημί ὁ ἄνθρωπος πράσσω ἀλλά ὁ θυμός ἢ ὁ ἐπιθυμία . οὗτος εἶπον συμπεραίνω λέγω · ὅτι μέν οὖν ὁ νόος εἰμί ἄνθρωπος οὗτος γάρ εἰμί δηλωτικός ὁ οὗτος ἕκαστος εἰμί μάλιστα ) οὐ ἄδηλος , καί ὅτι ὁ ἐπιεικής ἤτοι σπουδαῖος οὗτος μάλιστα ἀγαπάω . ὁ γάρ θυμός καί ὁ ἐπιθυμία ἐπί τοσοῦτος ἀγαπάω καί περιέπω , ἐπί ὅσος συντελής εἰς ὁ ὁ σῶμα σωτηρία , οὐδέ οὗτος ἄδηλος ὁ κατά φύσις ζῶ . διό καί φίλαυτος ἄν κύριος εἴρω ἕτερος ὁ ὀνειδίζω φίλαυτος εἰμί καί τοσοῦτος διαφέρω ὅσος καί ὁ κατά λόγος ζῶ διαφέρω ὁ ἐμπαθῶς ζῶ . ὅτι δέ κατά λόγος ὁ τοιοῦτος ζῶ , δῆλος . ἀεί γάρ ὀρέγω ἢ ὁ ἀληθής καλός ἢ ὁ δο - Κούντος συμφέρω . ὅς γάρ δοκέω συμφέρω πρός ὁ καλῶς , ἄν μή κατά ἀλήθεια εἰμί καλός , ὀρέγω αὐτός . οὖον γάρ πᾶς ὁ δοκέω συμφέρω ἤδη καί καλός εἰμί ἀπλόος ἀλλά τότε καί ἐπί ὅσος συντελής πρός ὁ καλῶς . ὁ μέν περί ὁ κάλως πρᾶξις διαφερόντως ἕπω - 157r δάζοντας πᾶς ἀποδέχομαι . τίς ἕνεκα ὁ εἰμί φίλαυτος οὐ ὀνειδίζω ἀλλά ἀποδέχομαι , διά οὗτος λέγω , δύναμις λέγω ὁ τοιοῦτος , οὐ ἀπλόος ὡς φίλαυτος 5 ἀποδέχομαι , ἀλλά ὡς περί ὁ κάλως πρᾶξις σπουδάζω τιμάω καί ἐπαινέω . οὗτος εἶπον διά ὅς ἑξῆς ἐπιφέρω ὁποῖος εἰμί ὁ ζωή καί οἷος Ἔρως ἅπας ἀρετή ἔχω ὁ Πανάριστος οὗτος φιλόσοφος δείκνυμι , λέγω πᾶς δέ ἁμιλλάομαι πρός ὁ καλός , τουτέστι πᾶς δέ σπεύδω καί ἀγωνίζομαι · ἁμιλλάομαι γάρ ὁ ἀγωνίζομαι εἰμί · πᾶς οὖν ἀγωνίζομαι καί μοχθέω νικάω ἀλλήλων περί ὅς καλός ἐργασία καί ὁ ἀγαθός ὁ πρᾶξις καί διατείνω , ἤϊος ἐπείγω καί σπουδάζω , ὁ κατά ἀρετή ἐνεργέω κοινός τε καί πᾶς ὑπάρχω ἄν ὁ δήω καί μέγας ὁ ἀγαθός καί Χωρὶς ἕκαστος καί οὐδείς ἄν ἐγώ κακός πολιτεύω . λέγω δέ μέγας ὁ ἀλαθής ὁ ἀρετή καί ὁ ἐπιστήμη καί ὁ σπουδαῖος ὁ τέχνη . καί εἰμί ὁ λέγω ὅμοιος εὐχή , ὡς εἰμί καί οὕτως εἶπον · εἴθε πᾶς περί ὁ ὁ καλός κτῆσις σπεύδω καί πρός ὁ ὁ ἀρετή καί ἐπιστήμη φέρω τρέχω . εἰμί γάρ οὕτως ἔχω , ἐκποδών εἄν εἰμί ἅπας φαῦλος καί Ψυχή κακωτικός καί ἐν πᾶς καί κοινός καί ἰδίως ἕκαστος πάρειμι εἄν ὁ καλῶς . καί δῆλος ἐκ οὗτος εἰμί ὅτι δεῖ ὁ ἀγαθός φίλαυτος εἰμί . εἰμί γάρ ὁ ἀληθινός φίλος βούλομαι ὁ ἀγαθός ὅς φίλος εἰμί καί πᾶς πράσσω καί ποιέω ὅπως πρόσειμι ὁ φίλος ὁ καλῶς , καί ὁ ἀγαθός δηλαδή ἑαυτοῦ φίλος πρᾶξις ἐκεῖνος , διά ὅς εἰμί ἑαυτοῦ ὁ καλός , καί πρᾶξις ἑαυτοῦ ἕνεκα , καί πράσσω αὐτός ὀνίνημι καί ὁ ἄλλος ὠφελέω . ὁ δέ μοχθηρός οὖον δεῖ φίλαυτος εἰμί . ὑπολαμ - βάνα γάρ ὁ μοχθηρός ἑαυτοῦ εἰμί οὖον ὁ ἐν ἐγώ νόος ἀλλά ὁ σῶμα οὗτος καί ὁ σύν αὐτός φθείρω ἀλόγιστος ζωή θεραπεύω , οἴομαι δέ διά οὗτος ὁ ἁμαρτάνω ὑπόληψις οἰκεῖος ἀγαθός ἄνθρωπος εἰμί τρυφή καί πᾶς σωματικός ἡδονή , οὗτος διώκω καί αἱρέω ὥστε καί εἰμί διά οὗτος ἄδικος καί πλεονέκτης . πόθεν γάρ ἄν εὐπορέω πληρόω τετραίνω πείθω , μή ἀδικέω καί ἁρπάζω ; ἀδικέω δέ βλάπτω καί ἑαυτοῦ καί ὁ πέλας . πρᾶξις γάρ ἐκ ἀνάγκη ὁ οἴομαι εἰμί καλῶς καί κακός εἰμί . πᾶς γάρ ὅς δοκέω καλῶς εἰμί σπεύδω πράσσω · δοκέω δέ αὐτός κάλλισα ὁ κακός · πρᾶξις ἄρα ὁ κακός . δήω οὖν , φημί , ἄλλος πράσσω , ὁ ὠφέλιμος δηλονότι ὁ ἀληθινός ἄνθρωπος , ἄλλος πράσσω ἀγνοέω διά ὁ μοχθηρία ὁ εἰμί ἄνθρωπος . ὁ δέ ἐπιεικής κατά νόος ζῶ ὁ δεῖ κατά ἀλήθω πράσσω ἐκεῖνος καί πράσσω . πᾶς γάρ νόος αὐτοφυής μή πηρόω ὑπό ἡδονή ἢ νόσος αἱρέω καί διώκω ὁ ἀγαθός καί συμφέρω ἑαυτοῦ . δῆλος δέ οὗτος καί ἀπό ὁ ἄλογος ζῷον . εἰμί γάρ τις ἅπας οὗτος ἔλλαμψις τις ] νόος , ὡς αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης ἀλλαχοῦ λέγω ὁ μέν μᾶλλον , ὁ δέ κακός , διά ὅς ἔλλαμψις αὐτοφυής ζητέω καί εὑρίσκω ὁ ὠφελέω . νοσέω γάρ ὁ ὀφθαλμός ὁ ὄφις ἐπί ὁ μάραθρον τρίβω , καί ὁ ἄρκτος πυρέσσω ὁ μύρμηξ ἐσθίω καί ἰάομαι , καί ὁ ἀράχνης ὁ ἀράχνιον ὑφαίνω πρός θήρ ὁ μυῖα , καί ὁ χελιδών ὁ καλιά ἡμικύκλιον περιπήγνυμι , ὡς πολυχώρητος ὁ τοιοῦτος σχῆμα , καί ὁ μύρμηξ ὁ σῖτος ἐν ὁ ἑαυτοῦ λαβύρινθος ἀποθησαυρίζω διαιρέω , ὅπως μή βλαστάνω . τίς δεῖ πολύς γράφω ; πλήρης τοιοῦτος ὁ περί ζῷον Αρίστο - τέλος πραγματεία καί ἐκ ἐκεῖνος ὁ βούλομαι λαμβάνω ὁ πίστις ὁ πᾶς νόος αἱρέω ὁ ἀγαθός ἑαυτοῦ . ὥστε καί ὁ ἐπιεικής , ἐπεί πειθαρχέω ὁ νάω , ἀποσείω δέ ὁ ἄλογος ὄρεξις , ὁ ἀγαθός καί ἑαυτοῦ καί ὁ πέλας αἱρέω καί πρᾶξις . ἀληθής δέ ὁ περί ὁ σπουδαῖος καί ὁ ὁ Φίλων ἕνεκα πολύς πράσσω . οὖον πᾶς πρᾶξις ἕνεκα ὁ φίλος , οἷος ὅσος ἐκεῖνος αἰσχύνη προξενέω ἢ ζημία Ψυχή ἀλλά ὅσος εἰς τιμή καί ὠφέλεια ὁ ἀληθινός ἀνθρώ - ποῦ τείνω . εὔλογος οὖν οὐ εἶπον ὅτι πᾶς πρᾶξις ἀλλά ὅτι πολύς . ἐπεί γάρ πολύς ὁ καλός καί συμφέρω ἑαυτοῦ ἕνεκα πράσσω , ὁ δέ φίλος αὐτός ἄλλος αὐτός εἰμί , καί ὁ φίλος ἕνεκα πολύς πρᾶξις . καί ἐπεί ὅλος ὁ ἀρετή κατακώχιμος εἰμί , καί κοσμέω καί νοερός διαζῶ . πᾶς δέ νόος , ὡς εἴρω , ὁ ἀγαθός αἱρέω ἐν οὗτος γάρ · αὐτός ὁ νόος ὁ εἰμί καί οὗτος εἰμί , ὡς εἶπον , ὁ φύσις αὐτός ὁ ἀγαθός καί συμφέρω ἑαυτοῦ αἱρέω ) , ἐπεί οὖν τοιοῦτος εἰμί ὁ σπουδαῖος , καί ὁ πατρίς ἕνεκα πολύς πρᾶξις , κἀν δήω ὑπεραποθνῄσκω , ἀποθνῄσκω καί χρῆμα προΐημι ὑπέρ ὁ ὁ πολίτης σωτηρία καί πᾶς ὁ περιμάχητος ὁ ἀγαθός οἷος τιμή κτῆμα περιποιέω ἑαυτοῦ ὁ καλός · οὗτος δέ εἰμί ὁ ἀπό ὁ σπουδαῖος τιμή καί ὁ ἀπό ὁ δημιουργός ἐγώ θεός ἀμοιβή . βούλομαι γάρ ὁ σπουδαῖος καί πᾶς εὔφρων ὀλίγος χρόνος ἥδομαι σφόδρα ὁ ἀληθής ἡδονά ἢ πολύς ἠρέμα καί κατά βραχύς . ὅτι μέν γάρ ὁ κατά ἀρετή πρᾶξις ἕπω ἡδονά δῆλος καί εἴρω πολλάκις , εἰμί ποῦ ἀρετή εἰμί ἕξις ἐν μεσότης ὁ πρός ἐγώ κατά ὁ ὀρθός λόγος μετά ἡδονή ἢ οὐ ἄνευ ἡδονή . ὅτι δέ καί ὁ μέγας πρᾶξις ἡδονά μέγας ἕπω , καί οὗτος οἶδα . εἰμί δέ οὗτος οὕτως ἔχω , δῆλος καί ὅτι ὁ κατά βραχύς ὁ καλός πράσσω καί κατά ὀλίγος εἰμί τυγχάνω ἀναλίσκω χρῆμα περί αὐτός πολύς μέν χρόνος ἥδομαι , κατά βραχύς δέ καί ἠρέμα , ὁ δέ τάχα πράσσω ἢ καί ἀθρόος ἀναλίσκω ὀλίγος μέν χρόνος , σφόδρα δέ ἥδομαι . ἔοικα γάρ ὁ σπουδαῖος σφόδρα διψάω καί ἀθρόος πίνω ψυχρός , ὁ δέ λοιπός ὁ κτάομαι βραχύς ἐπιρροφέω . αἱρέω ἐν ὁ σπουδαῖος ὁ σφόδρα ἐν ὀλίγος χρόνος ἥδομαι ἢ ἠρέμα ἐν πολύς . καί βιόω εἷς χρόνος καλῶς ἐν ὁ ὑπεραποθνῄσκω ὁ πατρίς , ἢ πολύς τυγχάνω , ἤτοι ἀκλεής καί δίχα τις τιμή . καί εἷς πρᾶξις αἱρέω πράσσω καλός καί μέγας , ὅστις εἰμί ὁ κινδυνεύω ὑπέρ ὁ πατρίς ἢ Φίλων ἢ ὁ πᾶς ὁ χρῆμα καί κτῆμα προΐημι χάρις τις μέγας καλός ἢ πολύς καί μικρός πρᾶξις διαπεραίνω . εἶπον δέ ὅτι αἱρέω εἷς μέγας πρᾶξις καί καλός , τίς εἰμί ὁ μέγας καί κάλως πρᾶξις σαφηνίζω ἐπάγω ὁ δέ ὑπεραποθνῄσκω ἴσως οὗτος συμβαίνω , ἴσος λέγω ὁ ὁ ὁ μέγας πρᾶξις καί κάλως πράσσω , εἰμί ὑπεραποθνήσκω πατρίς καί Φίλων . ὁ δέ ἴσως πρόσκειμαι διά ὁ πολύς καί φαῦλος . ὁ γάρ τοιοῦτος οὖον δοκέω μέγας τίς ὁ ὑπερκινδυ - νεύω , ὅτι μηδέ οἶδα τίς εἰμί ὁ κύριος καλός . αἱρέω δή μέγας καλός ἑαυτοῦ . | ὁ ὑπεραποθνήσκω , φημί , αἱρέω μέγας ἀγαθός ἑαυτοῦ , οὗτος δέ εἰμί ὅσπερ αἱρέω ἀγαθός καί προτίθημι ὁ ζωή καί προτιμάω ὁ τιμάω διά πᾶς ὑπό ὁ πόλις εἰκών καί ἀνδριάς καί μνήμη καί θυσία καί ὁ τοιοῦτος . ἀλλά καί χρῆμα προίημι , ὅπως πλείων λαμβάνω ὁ φίλος . εἰμί γάρ εἰμί ὁ πόλις τιμοκρατέω , οὖον φείδομαι χρῆμα ἀλλά δήω ἄν ὁ ὁρίζω καί κεῖμαι τιμή ὁ ἀρχή , ὅπως ὁ φίλος λαμβάνω ὁ τοιόσδε ἀρχή , οἷος εἰμί ἐν ὁ πόλις εἰμί ὁ πολιαρχία ἢ ὁ συμπονία ὠνητής , δήω ἄν ὁ τιμή δύναμαι δηλονότι ὅσος ἄν εἰμί , ἵνα πολιαρχέω ἢ συμπονέω ὁ φίλος αὐτός καί λαμβάνω ἐκ αὐτός καί ἐπικτάομαι πλείων ὅς ἔχω καί εὐπορέω . καί ὁ μέν αὐτός φίλος γίγνομαι χρῆμα ἢ ἀρχή ἢ ὁστισδηποτοῦν ἄλλος , αὐτός δέ γίγνομαι ὁ καλός , οἷος τιμή καί κῦδος καί ἔπαινος πρός ἅπας ὥστε ὁ μείζων ἀγαθός ἑαυτοῦ νέμω . μείζων γάρ ὁ τιμή καί ὁ Εὔκλεια χρῆμα ὁ ὀρθῶς λογίζομαι ἀλλά καί ἐν ὁ τιμή , φημί , καί ὁ ἀρχή ὁ αὐτός τρόπος . προΐημι γάρ καί οὗτος ὁ φίλος καί αἱρέω ὁ φίλος προίημι οὗτος ὁ φίλος . οὗτος δέ ποιέω εἰκότως δοκέω σπουδαῖος εἰμί . ὁ σπουδαῖος γάρ ὁ ἀντί πᾶς αἱρέω ὁ καλός . οὗτος δέ αἱρέω ὁ καλός , οὗτος ἄρα σπουδαῖος . πᾶς γάρ , ὡς εἴρω , πράσσω ὁ καλός καί ἔτι οἴομαι καλός εἰμί παραχωρέω ὁ φίλος ὁ ἀρχή ὁ αὐτός ἄρχω . οὗτος ἐπάγω οὗτος μέν οὖν φίλαυτος εἰμί δεῖ νέμω ἑαυτοῦ πλέω ὁ καλός . ὁ γάρ νέμω ἑαυτοῦ πλέω ἐν χρῆμα καί τιμή οὖον φιλαυτία , ὡς ὁ πολύς δοκέω , ἀλλά πλεονεξία εἰμί . ἀμφισβητέω δέ καί περί ὁ εὐδαίμων , εἰμί δήω Φίλων ἢ μή . ζητέω τότε πότερος χρῄζω Φίλων ὁ εὐδαίμων ἢ οὖον · καί ὁ μέν δοκέω ὁ δέ οὖον · καί ὅς οὐ δοκέω , λέγω οὗτος . ὁ δήω φίλος , ἵνα πορίζω παρά αὐτός ὅς χρῄζω καί ἐνδεής εἰμί καί μή δύναμαι αὐτός διά ἑαυτοῦ πορίζω . ὁ εὐδαίμων αὐτάρκης καί ἀνενδεής εἰμί · οὖον γάρ εἄν εἰμί μακάριος , εἰμί τις δήω · ὥστε οὐδέ Φίλων χρή . καί εἰμί εἄν ὁ συναγωγή ὁ λόγος ἐν δύο σχῆμα τοιοῦτος · ὁ εὐδαίμων ἀνενδεής εἰμί , ὁ δήω Φίλων οὐ εἰμί ἀνενδεής · ὁ εὐδαίμων ἄρα οὖον δήω Φίλων . ἢ καί ἐν πρῶτος σχῆμα οὕτως · ὁ εὐδαίμων ἀνενδεής εἰμί , ὁ ἀνενδεής οὖον δήω Φίλων · ὁ εὐδαίμων ἄρα οὖον δήω Φίλων . ὁ μέν οὖν ὁ λόγος διάνοια τοιοῦτος . ὁ δέ “ ὅταν δέ ὁ δαίμων εὕω δίδωμι , τίς δεῖ Φίλων ” , εἰμί ἐκ ὁ ἔρρω ὁ Εὐριπίδης . λέγω δέ οὗτος ὁ Ὀρέστης πρός ὁ Μενέλαος παρακαλέω αὐτός εἰς βοήθεια . δαίμων λέγω αὐτός ὁ θέω . ὅταν γάρ ὁ θέω βοηθέω καί πᾶς ὁ καλός χορηγέω , χρεία Φίλων οὐ εἰμί . ὁ μέν ἐν λέγω ὅς δοκέω μή δήω ὁ εὐδαίμων Φίλων , οὗτος εἰμί . ὅς δέ δοκέω δήω , ὅς εἷς εἰμί καί μάλιστα ὁ Ἀριστοτέλης , ἄτοπος οὗτος δοκέω . εἰμί γάρ ὁ εὐδαίμων , φημί ἄν ὁ Ἀριστέλης , εἰμί ὁ ἔχω πᾶς ὁ καλός , ὁ δέ μέγας ὁ καλός ὁ φίλοςἐστίν , εἴπερ ἀποστερέω αὐτός φίλος , πῶς εἰμί εὐδαίμων ; πῶς γάρ εἄν εὐδαίμων εἰμί ὁ ὁ μέγας ὁ καλός μή ἔχω ; πᾶς γάρ ὁ ἐκτός ἀγαθός μείζων ἀγαθός ὁ φίλος εἰμί , οἷος πλοῦτος χρῆμα κτῆμα . εἰμί δέ φίλος μάλα εἰμί ὁ εὕω ποιέω ἢ πάσχω , 158r καί εἰμί ὁ ἀγαθός καί ὁ ἀρετή ὁ εὐεργετέω . Ζεύς οὗτος ὅτι δήω Φίλων ὁ εὐδαίμων κατασκευάζω · εἰμί δέ ὅς λέγω τοιοῦτος · εἰμί ὁ ἀγαθός καί σπουδαῖος εἰμί ὁ εὕω ποιέω καί εὐεργετέω ( ὁ γάρ σπουδαῖος ὅς σπουδαῖος ὁ εἰμί ἐν ὁ εὕω δράω εἰμί οὐ ἐν ὁ πάσχω · ὁ γάρ εὕω πάσχω καί ὁ φαῦλος αἱρέω , εἰμί δέ καί καλός εὕω ποιέω φίλος ὀθνεῖος ) , δήω Φίλων ὁ εὐδαίμων , ἵνα ἔχω ὅς εὕω ποιέω , ἐπεί σπουδαῖος εἰμί , ὥστε καί ὁ ὀθνεῖος . καλός γάρ καί ὁ τοιοῦτος εὐεργετέω , ἀλλά δεῖ καί ὁ καλῶς πράσσω . καλός δέ ὁ εὕω ποιέω φίλος ὀθνεῖος . Φίλων ἄρα δήω ὁ εὐδαίμων , ἐπεί καί εὐδαιμονέω καί ἀτυχέω καί κακοδαιμονέω δήω Φίλων , εὐτυχέω μέν ἵνα εὕω ποιέω , Ἄτυς - χούντα δέ ἵνα τυγχάνω ἐπικουρία , εἰκότως ζητέω πότερος ἐν εὐτυχία μᾶλλον δεῖ Φίλων ἢ ἐν ἀτυχία . καί δῆλος ὅτι ἐπίσης ἐν ἀμφότερος ἢ εἴπερ , μᾶλλον ἐν δυστυχία . ἄτοπος δέ ἴσως καί ὁ μονώτης ποιέω ὁ μακάριος . ὁ ἴσως πρόσκειμαι διά ὁ εὐδαίμων περί ὅς μέλλω λέγω ἐν ὁ ἐφεξῆς βιβλίον . ἐν μέν γάρ ὁ πάρειμι βιβλίον I εἰμί ὁ πάρειμι πραγματεία , περί ὁ πολιτικός εὐδαίμων διαλέγω , ἐν δέ ὁ ἑξῆς περί ὁ σχολή καί θεωρία ὁ ὁ εἰμί φύσις συζάω ὁ λόγος ποιέω , ὅς εἴτε δήω Φίλων εἴτε μή , ἐκεῖσε γίγνομαι γνωρίζω ἐκ ὅς αὐτός περί ὁ τοιοῦτος εὐδαίμων λέγω . ὁ δέ νῦν λέγω περί ὁ πολιτικός εὐδαίμων , ὡς χρῄζω Φίλων διά ὁ πρόκειμαι ῥῆσις αὐτός ἄν εἰμί . ἄτοπος εἰμί φημί καί ὁ μονώτης καί ἐρῆμος Φίλων καί πᾶς ἄλλος ποιέω ὁ μακάριος . εἰμί γάρ μή φίλος ἔχω , σχολή ὁ ἄλλος τις . μετά τίς γάρ ὁ ἄλλος ἀνόμοιος εἰμί ἡδύς συνδιημέρευσις καί συνομιλώ ; ἧλιξ γάρ ἧλιξ τέρπω καί ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος . ὁ μέν γάρ θεωρία ὁ εἰμί σχολάζω καί μηδείς λόγος ποιέω ὁ ζῷον ἐγώ , εἰμί μή πᾶς ἀνάγκη , ὁ τοιοῦτος ἵστημι μονώτης . ὁ δέ πολιτικός εὐδαίμων , ὅς πᾶς πρόσειμι ὁ ἀγαθός , πῶς ἐνδέχομαι μονώτης εἰμί ; καί μάλιστα ὅτι πόλις - τικὸν ζῷον ὁ ἄνθρωπος καί συζάω φύω , ὁ δέ εὐδαίμων ἄνθρωπος δήω Φίλων μετά ὅς συζέω . ἔχω γάρ ὁ φύσις ἀγαθός καί ἀγαθός μετά φάος καί ἐπιεικής ἤτοι ὅμοιος αὐτός ἢ μετά ὀθνεῖος καί κατά ὁ ἐπιτήδευμα ἀλλότριος συνημερεύω · ἀηδής γάρ οὗτος σύνειμι . δεῖ ἄρα ὁ εὐδαίμων Φίλων . τις οὖν λέγω ὁ πρῶτος , καί πῇ ἀληθεύω ; ὁ μή μοναχός , πολλαχῶς δέ ὁ φίλιος λέγω , γίγνομαι αἴτιος ὁ λέγω μή δήω ὁ εὐδαίμων Φίλων . εἰμί γάρ ὁ φίλιος , ὡς ἐν ὁ πρό οὗτος βιβλίον μανθάνω , ὁ μέν διά ὁ χρήσιμος οἷος ὁ ὁ ἀγοραῖος καί πρός ἀλλήλων ἀντικαταλλάσσω , ὁ δέ διά ὁ ἡδύς τοιοῦτος δέ ὁ ὁ εὐτράπελος καί ὁ ἐράω ) , ὁ δέ διά ὁ καλός καί ὁ ἦθος , οἷος εἰμί ὁ ὁ σπουδαῖος . διά οὖν ὁ ὁ πολύς μᾶλλον οἴομαι φίλος εἰμί ὁ χρήσιμος ἀλλά οὖον ὁ σπουδαῖος δοκέω μή Φίλων δήω ὁ εὐδαίμων . καί καλῶς ἀποφαίνω . ὁ γάρ χρήσιμος οὖον δήω · ἀνενδεής γάρ εἰμί · ἔχω γάρ ἐπεί εὐδαίμων εἰμί πᾶς ὁ ἀγαθός · ἀλλά οὐδέ ὁ διά ὁ ἡδύς δήω Φίλων , ἄν ἴσως ποτέ διά νόσος ἢ τοιοῦτος τίς δήω , ἐπί μικρός δήω . ἡδύς γάρ εἰμί ὁ βίος αὐτός ὁ γάρ εὐδαιμονία μετά ἡδονή ἢ οὐ ἄνευ ἡδονή , ὡς πολλάκις εἴρω καί δείκνυμι εἰμί ) , οὐδείς δήω ὁ ἐπείσακτος καί ἔξωθεν ὁ εὐτράπελος ἡδονή . ὁ οὖν τοιοῦτος μή δήω Φίλων , δοκέω μηδέ ὅλως χρῄζω Φίλων . ὅς , φημί , οὐ εἰμί ἀληθής . οὖον λέγω δέ ὅτι οὐ εἰμί ἀληθής ὁ μή δήω ὁ διά ὁ ἡδύς ἢ ὁ χρήσιμος Φίλων . πᾶς γάρ ἄλλος μᾶλλον ἀληθής εἰμί ὁ μή δήω ὁ χρήσιμος ἢ ὁ ἡδονά πορίζω Φίλων · ἀλλά εἰμί ὅς λέγω διά ὁ ὅσπερ οὐ εἰμί ἀληθής τοιοῦτος · ὁ λέγω , ὅτι ἐπεί οὖον χρῄζω ὁ εὐδαίμων ὁ διά ὁ ἡδύς Φίλων οὐδέ ὅλως δήω Φίλων , οὐ εἰμί ἀληθής · ἐκεῖνος μέν γάρ ὁ Φίλων οὖον δήω , ὁ δέ σπουδαῖος , ἕ καί ἀληθής φίλος εἰμί , καί πάνυ δήω . ἐν ἀρχή μέν εἴρω , ὅτι ὁ εὐδαιμονία ἐνέργεια 25 εἰμί . ὁ δέ ἐνέργεια δῆλος ὅτι γίγνομαι . ὅτι2 Φίλων δήω ὁ εὐδαίμων ὁ σπουδαῖος καί ὅμοιος αὐτός , καί διά οὗτος δείκνυμι . πάνυ δέ ἀσαφής καί περινενοημένως ὁ πρόκειμαι ἀπαγγέλλω . εἰμί δέ ὁ λόγος διά ὅς κατασκευάζω , ὅτι δήω ὁ σπουδαῖος Φίλων , ἐπεί καί συνδιάγω καί συνδιημερεύω μετά αὐτός , μετά ἄλλος δέ οὐδείς δύναμαι , ὁ τοιοῦτος . λαμβάνω ὁ ἐν ὁ πρωΐ - ὁ βιβλίον ὁ πάρειμι πραγματεία περί ὁ εὐδαιμονία εἴρω , ὅτι ὁ εὐδαιμονία ἐνέργεια εἰμί . εἶπον γάρ ἐκεῖ ὅτι ὁ εὐδαιμονία εἰμί Ψυχή ἐνέργεια κατά ἀρετή ἐν βίος τέλειος μετά ἡδονή , ἢ οὐ ἄνευ ἡδονή . καί οὗτος λαμβάνω ἐπάγω · ἐπεί ἐνέργεια εἰμί ἀλλά οὐ ἕξις τις ἀργός , ὥσπερ ὁ ὁ καθεύδω ἰατρός ἢ ἐν τις φρουρά καλέω καί μηδείς τίς διαπράσσω ὁ γάρ ἐνεργέω καί μή ἐνεργέω διαφέρω ὁ σπουδαῖος καί ὁ εὐδαίμων · ὁ μέν γάρ ὑπόκειμαι ὁ αὐτός εἰμί ὁ Πολιτικὸς σπουδαῖος καί ὁ εὐδαίμων ὁ ἐνεργέω ὥστε ὁ εὐδαιμονία ἐνέργεια εἰμί , εἰμί δέ ἐνέργεια , δῆλος ὡς οὐ εἰμί ὅλος τίς καί ὑφίστημι , ὡς οἰκίον ἢ ἱμάτιον ἢ ἐγώ ἢ σῦς , ἀλλά γίγνομαι ὥσπερ καί ὁ κίνησις · οὐδέ γάρ ὁ κίνησις εἰμί ὁμοῦ σύμπας ἀλλά ὁ μέν αὐτός γίγνομαι , ὁ δέ εἰμί , ὁ δέ μέλλω γίγνομαι ) · οὐ εἰμί οὖν ὁ εὐδαιμονία ὅλος τίς , ἐνέργεια εἰμί , ἀλλά οἷος ὁ κίνησις καί ὅρασις · τοιοῦτος δέ εἰμί δῆλος ὅτι ὁ εἰμί αὐτός καί ὁ οὐσία αὐτός εὐζωΐα τίς εἰμί καί εὐπραξία , ὥστε καί ὁ εὐδαίμων ὁ εἰμί , οὐ ὅς ἄνθρωπος ἀλλά ὅς εὐδαίμων , εἰμί ὁ ζῶ εὐδαίμων , ἤτοι ὁ πράσσω καί ἐνεργέω ὁ ἀγαθός καί ἕπω - Δαία . ὁ γάρ ἀγαθός εἰμί ὁ πράσσω ὁ κάλως πρᾶξις καί βούλομαι βλέπω ὁ πράσσω καί ὅπως πράσσω αὐτός . ἐπεί τοίνυν ὁ εὐδαιμονέω εἰμί ἐν ὁ πράσσω καί θεωρέω καί ὁ πρᾶξις καί ὁ πράσσω , ὁ δέ ἄνθρωπος φύω μᾶλλον ὁ πέλας ὁράω καί ὁ ἐκεῖνος πρᾶξις ἢ ἑαυτοῦ καί ὁ ἑαυτοῦ , χρεία διά οὗτος ὁ εὐδαίμων Φίλων , ὅπως ὁράω ὁ ὁ φίλος πρᾶξις καί ὁ φίλος ὁράω καί ἑαυτοῦ καί εἰς ἑαυτοῦ πρᾶξις βλέπω ἥδομαι . ὁ σπουδαῖος γάρ ὁ χαίρω ὁ ὁράω ὁ ἀγαθός , καί ἥδομαι μᾶλλον πράσσω . ἀλλά πῶς ὁράω ὁ φίλος καί ὁ ὁ φίλος πρᾶξις καί ἑαυτοῦ καί ὁ ἑαυτοῦ ὁράω ; ἢ ὅτι ὁ σπουδαῖος φίλος ἄλλος αὐτός εἰμί ὁ φιλέω καί ὅτι ὁ σπουδαῖος φίλος ὁ αὐτός πράσσω . εἷς γάρ εἰμί τρόπος τις ἐν δύο σῶμα ψυχή . εἰμί τοίνυν ὁράω ὁ κλάω πρᾶξις ὁ σπουδαῖος , τοσοῦτος μᾶλλον ἐπείγω πράσσω αὐτός , ὁράω δέ μᾶλλον ὁ ὁ πέλας ἢ ὁ οἰκεῖος , δήω Φίλων ὁ εὐδαίμων , ἵνα ὁράω ὁ ὁ φίλος πρᾶξις ὁ αὐτός εἰμί ὁ αὐτός ἔτι μᾶλλον πράσσω . ὁ γάρ ὁ σπουδαῖος πρᾶξις καί μάλιστα ὁ σπουδαῖος Φίλων ἀνακινέω καί διεγείρω ὁ ὁράω εἰς αὐτός σπουδαῖος πρός ὁ πράσσω ὁ αὐτός ἐκεῖνος . αυτοκίνητος μέν γάρ εἰμί καί ἐκ ἑαυτοῦ πρός ὁ ὁ καλός ἐργασία ὁ σπουδαῖος , ἀλλά ἔτι μᾶλλον βλέπω καί ἄλλος οὗτος πράσσω ἐπί οὗτος ἵημι καί πρόθυμος ἐργάζομαι . ὁ μέν ἐν ὁ λόγος δύναμις , διά ὅς δείκνυμι - βρόχος , ὅτι δήω Φίλων ὁ εὐδαίμων , τοιοῦτος τίς εἰμί · ὁ δέ κατά ὁ λέξις τοιοῦτος ἄν εἰμί . εἰμί ὁ εὐδαιμονέω , φημί , εἰμί ἐν ὁ ζῶ καί ἐνεργέω , τουτέστιν εἰμί ὁ εὐδαιμονέω εἰμί ζωή καί ἐνέργεια , σαφηνίζω δέ τίς ὁ τοιοῦτος ζωή , ἐπάγω ὁ δέ ἀγαθός ὁ ἐνέργεια σπουδαῖος καί ἡδύς κατά ἑαυτοῦ , δύναμις λέγω ὅταν εἶπον ὅτι ὁ εὐδαιμονέω εἰμί ἐν ὁ ζῶ καί ἐνεργέω , οὐδείς ἕτερος λέγω ἢ ὅτι ὁ εὐδαιμονέω εἰμί ζωή ἐνεργέω καί πράσσω ὁ καλός καί σπουδαῖος . οὖον γάρ ἐν ὁ δύναμαι πράσσω ὁ εὐδαιμονέω χαρακτηρίζω ἀλλά ἐν ὁ ἤδη πράτεὐδαίμων σῦς . εἴρω γάρ ὅτι εὐδαιμονία οὐ ἕξις εἰμί Χωρὶς ἐνέργεια ἀλλά ἕξις συζεύγνυμι ἔχω ὁ ἐνέργεια . ὁ μέν γάρ ὁ τέλειος ἔχω ἀρετή , μή ἐνεργός δέ ὡς εἴρω , σπουδαῖος καλέω μόνος , ὁ δέ πρός ὁ ἔχω καί ἐνεργός εὐδαίμων . καί εἰμί ὁ μέν σπουδαῖος δύναμις εὐδαίμων , ὁ δέ εὐδαίμων ἐνέργεια σπουδαῖος . εἰμί οὖν ὁ εὐδαιμονέω ζωή ἐνεργός ὁ καλός πρᾶξις , ὁ εἰμί ἡδύς κατά ἑαυτοῦ . φύσις γάρ εἰμί ἡδύς πᾶς ὁ καλός ὁ κατά ἀρετή · οὖον μόνος δέ εἰμί ἡδύς ὁ κατά ἀρετή ἀλλά καί ὁ οἰκεῖος , ἄν μή εἰμί σπουδαῖος . ὁ γάρ φαῦλος λόγος καί ὁ φαῦλος ποίημα , καίπερ τοιοῦτος εἰμί , ὅμως ἡδύς εἰμί ὁ ποιέω φαῦλος ποιητής καί ὁ γράφω φαῦλος ῥήτωρ . ὥστε καί ὁ εὐδαίμων ὁ οἰκεῖος ἔργον διχῶς εἰμί ἡδύς καί ὡς οἰκεῖος καί ὡς ἕπω - Δαία , ὁ δέ ἐνέργεια αὐτός ὁ αὐτός εἰμί ὁ ὁ φίλος ἐνέργεια . ὥστε ὁ εὐδαίμων καί ὁ ὁ φίλος ἐνέργεια καί ὁ ἔργον ἐπίσης ὁ οἰκέω εἰμί ἡδύς . ἄμφω γάρ , φημί , ἔχω ὁ ὁ φύσις ἡδύς , τουτέστιν ἀμφότερος καί ὁ ὁ εὐδαίμων ἔργον καί ὁ ὁ φίλος φύσις εἰμί ἡδύς . δήω ἄρα ὁ εὐδαίμων καί μακάριος φίλος τοιοῦτος , ἵνα ὁ ἐκεῖνος βλέπω πρᾶξις ὁ οἰκεῖος ὁράω . οἴομαι δέ δήω ἡδύς ὁ εὐδαίμων ζῶ . καί διά οὗτος ὁ πρόκειμαι συνάγω λέγω , πᾶς ὁ ὁ εὐδαίμων ζωή ἡδύς εἰμί λέγω καί πιστεύω ὥσπερ ἄθλιος καί ἐλεεινός ὁ ἐν λύπη εἰμί · τοιοῦτος δέ ὁ κακοδαίμων , ὥστε ἄν ὁ οὗτος ζωή λυπηρός , ὁ ὁ εὐδαίμων ἡδύς . ὁ δέ ὁ εὐδαίμων ζωή , ὅς εὕω - δαίμων , ὁ κατά ἀρετή ἐνέργεια εἰμί , ὁ δέ κατά ἀρετή ἐνεργέω αὐτός εἰμί ὁ ἡδύς ἐνεργέω , ὥστε ὁ ὁ εὐδαίμων ζωή , ὅς εὐδαίμων , ὁ ἡδύς ἐνεργέω εἰμί . εἰμί δέ οὗτος ἐνεργέω συνεχῶς , καί ἥδομαι · ἐν · δελεχῶς δέ ἐνεργέω μονώτης εἰμί χαλεπός εἰμί . οὗτος γάρ δηλόω διά ὁ μονώτης δέ εἰμί χαλεπός ὁ βίος . λέγω γάρ βίος ὁ ἐνέργεια καί πρᾶξις . δεῖ δέ προσυπακούω ὁ συνεχής , ἵνα εἰμί ὁ πλήρης , χαλεπός ὁ συνεχής βίος · χαλεπός οὖν ὁ εἰμί μονώτης εἰμί συνεχῶς ἐνεργέω , μετά ἕτερος δέ ῥᾴδιος . εἰμί οὖν ὁ συνεχῶς ἥδομαι ὁ καλός ὁ ἡδονή ἀγαθός ὁ μή συνεχῶς , ὁ δέ ἥδομαι ἐν ὁ ἐνεργέω καί πράσσω εἰμί , καί ὁ συνεχῶς ἄρα ἥδομαι ἐν ὁ συνεχῶς πράσσω καί ἐνεργέω εἰμί . μονώτης δέ εἰμί χαλεπός συνεχῶς ἐνεργέω . δήω ἄρα φίλος , ἵνα συνεχῶς ἐνεργός συνεχῶς ἥδομαι . καί εἰμί ἄν ὁ συναγωγή ὁ λόγος τοιοῦτος · † ὅς Χωρὶς ἀδύνατος συνεχῶς ἥδομαι , διότι ἀδύνατος καί Χωρὶς φίλος | συνεχῶς ἐνεργέω . εἰμί δέ τις λέγω , ὅτι ψεῦδος ὁ ἀδύνατος , ὁ γε χαλεπός πάντως ἀληθής εἰμί φημί . δήω τοίνυν ὁ εὕω - δαίμων Φίλων πρός ὁ συνεχής ἐνέργεια . ἀνακινέω γάρ καί ἀνεγείρω ἀλλήλων πρός οὗτος ὁ σπουδαῖος καί πολύς πρόθυμος ποιέω . ὁ μέν οὖν βούλομαι λέγω οὗτος εἰμί · κατά δέ ὁ λέξις ὁ ὅς δεῖ περί ὁ μακάριος εἰμί τοιοῦτος εἰμί , ὁ συνεχῶς καί μή ἐκ διάλειμμα ὁ ἐπιεικής πράσσω δεῖ ὁ μακάριος ὑπάρχω · οὗτος γάρ εἰμί μᾶλλον ὅμοιος θεός . ὅς οὖν χαίρω , ἀγαθός συνεχῶς πράσσω οὗτος . χαίρω δέ ὁ καλός πρᾶξις , ὁ δέ ἐναντίος δυσχεραίνω · ὥσπερ καί ὁ μουσικός ὁ καλός μέλος · οὗτος δέ εἰμί ὁ ἐναρμόνιος καί σύντονος , ὁ δέ ἀνάρμοστος λυπέω . διά τε δή οὖν οὗτος Φίλων δήω καί διά ὁ γίγνομαι συνάσκησις καί συγγυμνασία καί ἔτι παράθηξις ὁ ἀρετή ὁ ἀγαθός ἐκ ὁ συζάω · οὖον γάρ οὕτως κατά ἑαυτοῦ τις περί τίς γυμνάζω καί ἐπιδίδωμι δύναμαι ὡς μετά ἄλλος . φυσικός δέ ἐπισκοπέω ἔοικα ὁ σπουδαῖος φίλος ὁ σπουδαῖος ὁ φύσις αἱρετός εἰμί . ὁ προερέω ἐπιχείρησις εἰμί ἀπό ὁ ὁ εὐδαίμων ἧ εὐδαίμων φύσις · ὅς εὐδαίμων οὖον φύσις εἰμί . οὐδείς γάρ σπουδαῖος φύσις εἰμί σπουδαῖος , ὥσπερ οὐδέ ἰατρός ἢ γραμματικός φύσις ἰατρός ἢ γράμμα - Τίκος εἰμί . ἀλλά ὁ μέν σπουδαῖος γίγνομαι τοιοῦτος ἔθος καί πόνος , ὁ δέ ἰατρός μανθάνω καί ἐμπειρία . ὁ δέ Προῦσα ἐπιχείρησις ὁρμάω ἐκ ὁ ζῶ ἡμός καί αἰσθάνομαι , ὁ δή ὁ ζῶ καί αἰσθάνομαι οὐ ἔθος καί συνάσκησις ἔπειμι ἐγώ , φύσις δέ πρόσειμι ἐγώ . διά οὗτος εἶπον φυσικός δέ ἐπισκοπέω , ὡς εἰμί λέγω πρότερος μέν σκοπέω καί ἐπιχειρέω οὐ ἐκ ὁ φύσις ἐγώ πρόσειμι , νῦν δέ ἐκ ὁ τοιοῦτος ἐπισκοπέω φυσικός ἄν διαλέγω . σκοπέω γάρ ὁ φύσις ἐγώ πρόσειμι εὑρίσκω ὅτι ὁ σπουδαῖος φίλος φύσις αἱρετός εἰμί ὁ σπουδαῖος , ὡς καί ὁ εἰμί καί ζῶ καί ὁράω καί φρονέω . φύσις γάρ ἕκαστος οὗτος αἱρέω · φύσις γάρ ὀρέγω πᾶς καί ζῶ καί αἰσθάνομαι καί φρονέω . ὁ γάρ ὁ φύσις ἀγαθός εἴρω ὅτι ὁ ἕπω - δαίω ἀγαθός καί ἡδύς εἰμί κατά ἑαυτοῦ . εἴρω καί πρότερος ὅτι ὁ εἰμί καί ζῶ ἀγαθός εἰμί αἱρετός εἰμί ὁ σπουδαῖος . ὁ γάρ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός φύσις εἰμί ἀγαθός ὁ σπουδαῖος αἱρετός εἰμί · ὁ δέ εἰμί καί ζῶ φύσις καί κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός εἰμί · αἱρετός ἄρα ὁ σπουδαῖος ὁ τοιοῦτος . εἰμί δέ καί ὁ φίλος παραπλήσιος ὁ εἰμί ἡμέτερος καί ζῶ , οἷος γάρ ζωή τις ὁ φίλος ὁ ἀγαθός εἰμί φίλος ὥστε φύσις αἱρετός ὁ σπουδαῖος φίλος ὁ σπουδαῖος καί εὐγνώμων . εἰμί δέ ὁ σπουδαῖος φίλος τρόπος τις οὐ ὁ κατά ἕξις ζωή καί αἴσθησις ὁ φίλος ἀλλά ὁ κατά ἐνεργέω , εἴπερ σύν αὐτός μάλιστα ἐνεργέω . ὁ δέ ζῶ ὁρίζω ὁ ζῷον δύναμις αἴσθησις . εἴρω καί πρότερος ὅτι ὁ ζῶ ἀγαθός εἰμί αἱρετός εἰμί ὁ σπουδαῖος · καί νῦν ὁ αὐτός λέγω καί κατασκευάζω , ἵνα διά οὗτος δείκνυμι , ὅτι φύσις αἱρετός εἰμί ὁ σπουδαῖος φίλος ὁ εὐδαίμων . πάνυ δέ ἀσαφής ἀπαγγέλλω οὗτος . ὅς δέ λέγω τοιοῦτος ἄν εἰμί . ὁ ὁ ζῷον ζωή ὁ οὐσία καί ὁ εἰμί εἰμί ἐν ὁ δύναμαι αἰσθάνομαι · εἰμί γάρ ὁ ζῷον ζωή δύναμις αἰσθητικός . ὁ μέν γάρ ὁ φυτός ζωή δύναμις εἰμί τρέφω ὁ ἔχω καί ποιέω γεννάω ὅμοιος ἑαυτοῦ · ὁ δέ ὁ ζῷον δύναμις αἰσθητικός . ὁ γάρ ζῷον ὁ ζῶ , ὡς ἐν ὁ περι Ψυχή εἴρω . διαφέρω φέρω αἴσθησις . ζῶ μέν γάρ λέγω ὁ ἐκ ἑαυτοῦ τρέφω καί γεννάω ὅμοιος ἑαυτοῦ , ζῷον δέ λέγω ὁ πρός ὁ τρέφω καί γεννάω ὅμοιος καί αἴσθησις ἔχω ὁ ἥδω καί λυπέω , ὅς οὐ ὑπάρχω ὁ φυτός . οὐδείς γάρ αὐτός τύπτω λυπέω ἢ θεραπεύω ἥδομαι . ὁρίζω δή φημί , τουτέστιν ὁρισμός καί λόγος οὐσιώδης ὁ ὁ ζῷον ζωή εἰμί δύναμις γνωστικός ὁ ἡδύς καί λυπηρός , ὅσπερ εἰμί δύναμις αἰσθητικός καί διαγνωστικός ὁ ἥδω καί λυπέω . ὁ δέ ἀνθρώ - Πόις ὁ ζῶ ὁρίζω ὁ τε αἰσθάνομαι δύναμαι καί ὁ δύναμαι νοέω , τουτέστιν βουλεύω . ὁ γάρ νοέω ἀντί ὁ βουλεύω εἴρω . μόνος γάρ ὁ ἄνθρωπος εἰμί ζῷον βουλευτικός . δύναμαι ὁ ὁρίζω εἴρω ἀντί ὁ χαρακτηρίζω καί γνωρίζω . ὁρίζω οὖν ὁ δύναμαι νοέω . ὁ δέ δύναμις ἔχω διά ὁ ἐνεργέω . ὁ γάρ κύριος ἐν ὁ ἐνέργεια . λέγω δέ κύριος ὁ τέλος καί ὁ ὅς ἕνεκα . ὁ γάρ ἐνέργεια ἕνεκα ὁ φύσις ὁ δύναμις ἐγώ ενσπείρω καί οὗτος ἕνεκα περιέπω καί Άσπα - ὄζω οὗτος . ὁ γάρ ὁράω ἕνεκα καί ὁ ἀκούω ὁ ὅρασις καί ὁ ἀκουστικός δύναμις ἀγαπάω . εἰμί οὖν ὁ ζῶ ἐγώ εἰμί ἐν ὁ δύναμαι αἰσθάνομαι καί νοέω , ὁ δέ δύναμαι αἰσθάνομαι καί νοέω ἔχω παρά ὁ δημιουργός διά ὁ ἐνεργέω , ἔοικα ὁ ζῶ κύριος εἰμί ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις καί νόησις καί ζῶ καί πολιτεύω καί πράσσω ἢ κατά αἴσθησις καί ὁ ἄλογος ὄρεξις , ὡς ὁ φαῦλος βόσκημα δίκη ζῶ , ἢ κατά νόος ὡς ὁ σπουδαῖος . ἀλλά μήv ὁ ζῶ καί μάλιστα ὡς ὁ σπουδαῖος ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός καί ἡδύς . καί ὁ ζῶ ἄρα καί κατά ἄμβαρ - ὁ ἐνεργέω κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός καί ἡδύς καί αἱρετός . οὗτος εἶπον ἐσθίω αὐτός ἐπάγω , οὗτος δέ συνεχῶς γίγνομαι μᾶλλον ἀγαθός καί μᾶλλον ἡδύς | εἰμί . οὗτος δέ ποιέω μονώτης εἰμί , λέγω δή συνεχῶς πράσσω μονώτης εἰμί , χαλεπός . δήω ἄρα ὁ εὐδαίμων φίλος , ἵνα συνεχῶς ἐνεργέω , τουτέστιν ἵνα ἐνδελεχής ἐνέργεια εἰμί αἰσθητικός καί διανοητικός . οὗτος γάρ ἀγαθός ὁ δύναμις , εἴπερ ὁ δύναμις , ὡς εἴρω , χάρις ὁ ἐνέργεια . εἰμί οὖν ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις φύσις ἢ αἱρέω ἀσπάζομαι , οὗτος δέ καί ὁ κατά ἐνέργεια βούλομαι καί πράσσω μάλιστα σύν ὁ φίλος συνέρχομαι ἐγώ , ὁ φίλος ἄρα φύσις αἱρετός εἰμί ὁ σπουδαῖος . αὐτός οὖν ἐσθίω ἐπάγω . ὁ δέ μή ἐπιφέρω , καίτοι πρός οὗτος βλέπω καί οὗτος βούλομαι συμπεραίνω , εἶπον ὁ εἴρω # x003E ; ἀσάφεια πολύς ἄν . ἔτι ἐπεί ἡδύς ὁ ἑαυτοῦ οἶδα , αὐτός δέ ἑαυτοῦ ἐκ ἐγώ αὐτός οὖον δύναμαι θεάομαι δῆλος δέ οὗτος ἐκ ὅς κατά ἕκαστος λέγω · ἐπιτι - μάω γάρ ἀλλήλων λέγω “ εἰμί θεωρέω ἑαυτοῦ , εἰμί γιγνώσκω ἑαυτοῦ , οὐ ἄν κατηγορέω ἐθέλω οὗτος , οὐ ἄν τοιοῦτος λέγω κατά ὁ πέλας ” ) , εἰμί δή ἡδύς ὁ γιγνώσκω καί βλέπω ἑαυτοῦ , οὗτος δέ ἐκ ἑαυτοῦ οὖον δύναμαι ποιέω , εἰμί δέ ὁ φάος ἄλλος ὁ φιλέω , δήω φίλος ὁ εὐδαίμων , ἵνα ὥσπερ ὁ εἰς ὁ κάτοπτρον ἐνατενίζω ἑαυτοῦ ὁράω , οὗτος καί ὁ εὕω - δαίμων εἰς ὁ φίλος ἀποβλέπω ἑαυτοῦ ὁράω καί γνωρίζω οἷος εἰμί , ὅτι ἀγαθός καί ἐράσμιος , καί οὗτος ὁράω καί γιγνώσκω ἔτι μᾶλλον πρᾶξις ὁ καλός καί ἀγαθός . ὅτι δέ ὁ σπουδαῖος φίλος ἄλλος ὁ φίλος εἰμί , πιστεύω ἐκ ὁ ὁσημέραι . εἄν γάρ τις σφόδρα φιλέω τις , οὐδείς ἄλλος λέγω περί ἐκεῖνος ἢ ὅτι ὕω ἄλλος ἐγώ , καί οὗτος ἐγώ εἰμί , καί ὁ φίλος ἢ ὑβρίζω αὐτός ἐγώ φιλέω ἢ ἐγώ ὑβρίζω εἶπον δέ ὅτι ὁ δέ ζῶ ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός καί ἡδύς , δείκνυμι ὅτι μή πᾶς ζωή ἐνέργεια καί ἡδύς καί ἀγαθός λέγω ἀλλά ὁ κατά ἀρετή , ἐπάγω ὁρίζω γάρ . ὁ δέ ὁρίζω ὁ ὁ ἀγαθός φύσις . οἶδα δέ ὅτι ὁ Πυθαγόρειος δύο συστοιχία ποιέω καί ὁ μέν ἀγαθός πᾶς τάσσω ὑπό ὁ εἷς , ὁ δέ κακός ὑπό ὁ λοιπός . καί καλέω ἐν ὅς ὑπάγω ὁ καλός ὁρίζω , ἐν ὅς δέ ὁ κακός ἀόριστος , καί ἀντιστρέφω λέγω ὁ καλός καί ὁρίζω . εἰμί τίς γάρ ἀγαθός ὁρίζω καί εἰμί τίς ὁρίζω ἀγαθός , ὁμοίως καί ὁ κακός καί ἀόριστος . πᾶς γάρ κακός ἀόριστος καί πᾶς ἀόριστος κακός . καί εἴρω περί ὁ συστοιχία οὗτος ἐν ὁ φυσικός ἀκροάομαι καί ἐν ὁ Μετά ὁ φυσικός . ὅτι δέ ὁ κατά ἀρετή ὁρίζω , ἐν πολύς ὁ Ἀριστοτέλης καί Πλάτων δείκνυμι . ὁ μέν γάρ φαῦλος διά ὁ ἀλόγιστος ὀρέγω , ὅς ἕπω , καί ὁ ἀπέραντος ἐπιθυμία ὁ φαῦλος ἡδονή ἀόριστος ζῶ , παντοῖος γίγνομαι , μηδείς ὅς πράσσω ἀρέσκω , καί διά οὗτος ἀπό ἄλλος ἐπί ἄλλος μεταπηδάω , ἐν οὐδείς ὥρα ἐπί τις ὁ αὐτός ἵστημι . ὁ γάρ φαῦλος καί ὁ ἀπό αὐτός ἡδονά τοιοῦτος . λέγω δέ τοιοῦτος , ἤτοι οὐ ἀρεστός οὐδέ εἰμί ἡδύς , ἀλλά ἅμα τε πράσσω καί ἅμα ἀηδής καί λυπηρός ὁ πράσσω δοκέω . διό καί ἐπί ἄλλος ἔρχομαι ζητέω ὁ εἰμί ἡδύς , εὑρίσκω δέ οὖον δύναμαι διά ὁ ἄγνοια ὁ ἀπό βλέπω γάρ ὀρθός ) ὁ εἰμί ἀγαθός καί εἰμί ἡδύς διώκω καί πράσσω αὐτός ἐμμένω . ὡς γάρ ὁ μέν ἀληθής ὁρίζω εἰμί , ὁ δέ ψεῦδος ἀόριστος Ἀπλοῦς γάρ ὁ μῦθος ὁ ἀλήθεια , ποικίλος δέ καί πολυσύνθετος ὁ ὁ ψεῦδος ) , οὗτος καί ὁ εἰμί ἀγαθός καί εἰμί ἡδύς ἁπλόος εἰμί , ἐναντίος δέ ἅπας ὁ ψεῦδος . εἶπον δέ ὅτι ὁ ζῶ ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀγα - Θῶν καί ἡδύς εἰμί , ἐπάγω ὁ δέ ὁ φύσις ἀγαθός καί ὁ ἐπι - εἴκω ἀγαθός εἰμί καί ἡδύς . αἱρέω ἄρα ὁ ἀγαθός ὁ ζῶ , ὁ κατά ἐνέργεια δηλονότι , ὥστε καί φίλος ἔχω μετά ὅς συνεχῶς μᾶλλον ἐνεργέω δύναμαι ἤ2 μόνος εἰμί . οὖον δεῖ δέ λαμβάνω μοχθηρός ζωή καί διαφθείρω . δῆλος διά οὗτος ποιέω , ὁπηνίκα λέγω ὅτι ὁ ζῶ ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός καί ἡδύς . ὁρίζω γάρ ὡς οὖον περί πᾶς ζωή λέγω ἀλλά ὁ ὁ σπουδαῖος . οὖον δεῖ , φημί , ὑπολαμβάνω , ὅταν λέγω , ὅτι ὁ ζωή ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός καί ἡδύς εἰμί , περί πᾶς ζωή ἐγώ οὗτος λέγω , ἀλλά ὁ ὁ σπουδαῖος . ὁ γάρ ὁ φῦλον ἢ ὁ τροχίζω καί Πριαμικός πιέζω συμφορά οὔτε ἡδύς οὔτε καλός . ἐπαγγέλλω δέ εἴρω περί ὁ ὁ μοχθηρός καί ὁ ὁ ἐν λύπη καί κάκωσις εἰμί ζωή , καί εἴρω ἐν ὁ ἐφεξῆς βιβλίον , ἔνθα περί ἡδονή λέγω . εἰμί δέ αὐτός ὁ ζῶ ἀγαθός καί ἡδύς · ἔοικα δέ καί ἐκ ὁ πᾶς ὀρέγω αὐτός καί μάλιστα ὁ ἐπιεικής . Ζεύς ὁ προσθήκη οὗτος αἰνίζω , ὅτι κύριος ἀγαθός καί ἡδύς ζωή ὁ μετά ἀρετή λέγω · καί γάρ καί ὁ φαῦλος φύσις οὗτος ὀρέγω καί οὗτος μεταδιώκω . πᾶς γάρ νόος , ὡς ἐν ὁ Z εἶπον ὁ πάρειμι πραγματεία , ὁ οἰκέω φύσις ὀρέγω ἀγαθός καί οὗτος ἐπιζητέω , ὥστε καί ὁ φαῦλος · κακῶς δέ τρέφω περιπίπτω ὁ μοχθηρός καί φαῦλος ζωή ὡς καλός . οὖον γάρ δύναμαι διακρίνω ὁ καλός ὁ κακός κακῶς ἔχω . εἰμί δέ ὁ λόγος ὁ ἀπόδοσις ἐν ὁ ὡς δέ πρός ἑαυτοῦ ἔχω ὁ σπουδαῖος , καί πρός ὁ φίλος · ἕτερος γάρ αὐτός ὁ φίλος εἰμί . ὅς δέ λέγω τοιοῦτος | ἄν εἰμί · ὁ ὁ εὐδαίμων φίλος ἕτερος αὐτός εἰμί ὁ εὐδαίμων , ὥστε καί ὁ ζωή ὁ φίλος αὐτός ἕτερος αὐτός εἰμί ὁ ὁ εὐδαίμων ζωή . αἱρέω δέ ὁ εὐδαίμων καί πάνυ ἐθέλω ὁ οἰκεῖος ἔχω ζωή · πᾶς γάρ ὀρέγω φύσις εἰμί καί ζῶ , ὥστε φύσις φίλος ἔχω αἱρέω . ὥσπερ γάρ πρός ἑαυτοῦ ἔχω , οὗτος καί 35 πρός ὁ φίλος · ἄλλος γάρ εἰμί αὐτός ὁ φίλος . καί εἰμί ἄν ὁ συλλογεύς - σμός τοιοῦτος · ὁ εὐδαίμων φύσις αἱρέω καί ὀρέγω ἔχω ὁ οἰκεῖος ζωή · ἀλλά μήv ὁ ὁ φίλος ζωή αὐτός εἰμί ὁ φίλος , ὁ εὐδαίμων ἄρα φύσις αἱρέω καί ὀρέγω ἔχω μετά ἑαυτοῦ ὁ σπουδαῖος φίλος . ὁ μέν διάνοια ὁ λέγω οὗτος , ὁ δέ λέξις ὧδε ἄν ἔχω . εἰμί ὁ ζῶ αὐτός ἀγαθός καί ἡδύς , καί διά οὗτος αἱρετός εἰμί . αἱρέω γάρ ὁ σπουδαῖος καί ζῶ καί αἰσθάνομαι καί νοέω . ὅτι αἰσθάνομαι καί ὅτι ζῶ καί ὅτι νοέω . οὐδείς γάρ βούλομαι ζῶ καί αἰσθάνομαι ἀναισθήτως ἔχω , ὅτι ζῶ ἢ ὅτι αἰσθάνομαι . φυτόν γάρ ἄν εἰμί , ὅσπερ ζῶ , ὅτι δέ ζῶ , οὐ οἶδα . εἰμί οὖν ὁ ζῶ καί αἰσθάνομαι ὅτι ζῶ καί αἰσθάνομαι ἡδύς καί καλός εἰμί , ὡς δέ πρός ἑαυτοῦ ἔχω , οὗτος καί πρός ὁ φίλος , φύσις αἱρέω πάρειμι φίλος αὐτός , ὅπως αἰσθάνομαι καί ὅσπερ εἰμί καί ὅτι εὐδαίμων εἰμί . αἰσθάνομαι γάρ ὅτι καί εἰμί καί ὅτι τοιόσδε φίλος ἑαυτοῦ νοέω καί ὅτι ζῶ καί εἰμί εὐδαίμων . τοιοῦτος γάρ , ὡς εἴρω , ὁ φίλος ὁ εὐδαίμων οἷος ὁ εὐδαίμων εἰμί . ὁ δέ ὁράω ὅτι ὁράω αἰσθάνομαι καί ὁ ἀκούω ὅτι ἀκούω καί ὁ βαδίζω ὅτι βαδίζω καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁμοίως . ὁ νοέω καί κρίνω , ὅταν ὁράω καί νοέω , ὅτι τε ὁράω καί ὅτι νοέω , ὁ προσεκτικός καλέω μέρος , μέρος εἰμί ὁ λογικός Ψυχή καί ὁ οἷος κέντρον αὐτός . οὗτος γάρ εἰμί ὁ ἐπικρῖνον , ὅτι ὁράω , ὅτε ὁράω καί διανοέομαι καί ] ὅτε διανοέομαι καί βαδίζω καί γρά - φέρω ὅταν βαδίζω καί ὅταν γράφω . ὁ δέ αἰσθάνομαι εἄν ὅτι αἰσθάνομαι καί νοέω ὅτι νοέω αὐτός εἰμί ὁ οὖον γάρ ἀναισθήτως οὐδέ ἀνεννόητος ἔχω ὅταν νοέω καί αἰσθάνομαι , ὅτι νοέω καί αἰσθάνομαι , ἀλλά αἰσθάνομαι καί νοέω συναισθάνομαι καί συνεπινοέω ὅτι αἰσθάνομαι καί ὅτι νοέω , οὗτος δέ οὐδείς ἕτερος εἰμί ἢ ὅτι εἰμί . ὁ γάρ συναισθάνομαι ὅτι αἰσθάνομαι οὐδείς ἄλλος κρίνω καί ἐπαισθάνομαι ἢ ὅτι ζῶ , καί εἰμί ὡσαύτως καί ὁ Συννοῶν ὅτι νοέω , οὗτος νοέω , ὅτι ἐπεί νοέω ζῶ καί οὖον θνῄσκω οὐδέ μή ὅς εἰμί ἀλλά εἰμί τίς , οἷος ζῷον τοονδ́ς . οὗτος δέ δηλόω διά ὁ εἶπον ὁ δέ ὅτι αἰσθάνομαι ἢ νοέω ὅτι εἰμί · καί δεῖ ὑποστίζω εἰς ὁ ὅτι νοέω , εἶτα ἐπάγω ὁ ὅτι εἰμί . ὁ δέ αἰσθάνομαι φημί ἐγώ , ὡς αἰσθάνομαι καί νοέω , ὅτι νοέω , αἰσθάνομαι καί νοέω εἰμί , ὅτι εἰμί ἢ ὅτι εἰμί καί ὁ εἰμί εἰμί . συνάγω τοίνυν διά μέσος ὁ αἰσθάνομαι - νω , ὅτι ἀγαθός εἰμί ὁ εἰμί καί ζῶ . οὕτως ἀγαθός εἰμί ὁ αἰσθάνομαι - νω καί νοέω ὅτι αἰσθάνομαι καί νοέω · οὗτος δέ ζῶ εἰμί καί εἰμί · ἀγαθός ἄρα ὁ ζῶ καί εἰμί καί ἡδύς καί αἱρετός εἰμί . κύριος δέ ζῶ καί εἰμί εἰμί ὁ κατά ἀρετή ζῶ · ὁ συνεχῶς κατά αὐτός ζῶ καί ὁ κατά ἀρετή ἐνεργέω ἔτι μᾶλλον ἡδύς εἰμί καί μᾶλλον ἀγαθός . δύναμαι δέ ὁ σπουδαῖος ῥᾳδίως μετά φίλος συνεχῶς ζῶ κατά ἀρετή καί συνεχῶς ἐνεργέω ἢ μονώτης εἰμί · ὁ σπουδαῖος ἄρα φίλος συνεργέω περί ὁ συνεχῶς ἐνεργέω καί πράσσω ὁ καλῶς . ὁ δέ πρός οὗτος συνεργός αἱρετός εἰμί · ὁ σπουδαῖος ἄρα φίλος αἱρετός εἰμί ὁ εὐδαίμων . δήω ἄρα ὁ εὐδαίμων φίλος . ὁ γάρ εἰμί εἰμί αἰσθάνομαι ἢ νοέω , ἐπεί ὁ κατά ἐνέργεια ζωή ὁ αὐτός εἰμί ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις καί ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις ὁ κατά ἐνέργεια ζωή . οὖον γάρ πᾶς ζωή οὐδέ πᾶς εἰμί λαμβάνω ἀλλά ὁ σπουδαῖος . ἐπεί αὐτός εἰμί , ἀντιστρέφω Λαμ - βάνα λέγω ὁ εἰμί ἐγώ οὐδείς ἄλλος εἰμί ἢ ὁ αἰσθάνομαι καί νοέω . εἰμί δή ὁ εἰμί ἐγώ αὐτός εἰμί ὁ αἰσθάνομαι καί νοέω , ἀλλά καί ἀντι - στρέφω ἀληθεύω , ὅτι ὁ αἰσθάνομαι καί νοέω ὅτι αἰσθάνομαι καί νοέω αὐτός εἰμί ὁ εἰμί ἐγώ καί ζῶ , ὁ δέ αἰσθάνομαι ὅτι ζῶ ἀγαθός καί ἡδύς , κατά ἑαυτοῦ ἄρα ὁ εἰμί καί ζῶ ἀγαθός καί ἡδύς . εἶπον δέ ὅτι φύσις ἀγαθός ὁ ζωή , δείκνυμι ὅτι ἀγαθός ζωή ὁ κατά ἀρετή λέγω , ἐπάγω · ὁ δέ ἀγαθός ὑπάρχω ἐν ἑαυτοῦ αἰσθάνομαι ἡδύς , τουτέστιν ἡδύς εἰμί ὁ αἰσθάνομαι , ὅτι ὁ ἐν αὐτός ζωή πρᾶξις εἰμί καί θεωρία ὁ εἰμί . τοιοῦτος γάρ ὁ σπουδαῖος πρακτικός ὁ καλός καί θεωρητικός ὁ εἰμί . ἐπεί τοίνυν ὁ ἀγαθός καί ἡδύς αἱρετός , ὁ δέ ὁ σπουδαῖος ζωή ἀγαθός καί ἡδύς , ὁ ὁ σπουδαῖος ἄρα ζωή αἱρετός · ὁ ζῶ ἄρα ὁ σπουδαῖος αἱρετός . εἶπον δέ ὅτι ὁ εἰμί , ἤτοι ὁ ζωή , ὁ σπουδαῖος ἀγαθός εἰμί καί ἡδύς , σαφηνίζω πῶς εἰμί ἡδύς ἐπάγω συναισθάνομαι γάρ ὁ κατά ἑαυτοῦ καλός καί ἀγαθός ἥδομαι . λέγω δέ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός ὁ τοιόσδε ζωή ὁ πρᾶξις καί θεωρία σύνειμι . αἰσθάνομαι γάρ ὁ σπουδαῖος καί νοέω συναισθάνομαι - νοντ καί συνεπινοέω ὁ οἰκεῖος ζωή , ὅτι ἀγαθός καί καλός εἰμί · καί οὗτος νοέω ἥδομαι . ὡς δέ πρός ἑαυτοῦ ἔχω ὁ σπουδαῖος , καί πρός ὁ φίλος . ἕτερος γάρ αὐτός ὁ φίλος εἰμί . ἐνταῦθα ὁ ἀπόδοσις , ὡς εἴρω , ὁ πρόκειμαι ῥητός . λέγω δέ , ἵνα συνάπτω ἐκεῖνος εἶπον , ὁ ζῶ ὁ εὐδαίμων , ὡς εἴρω , ἀγαθός καί ἡδύς καί αἱρετός εἰμί . φύσις γάρ αἱρέω ὁ εὐδαίμων καί πᾶς ὁ σπουδαῖος καί εἰμί καί ζῶ . ὡς δέ πρός ἑαυτοῦ ἔχω , καί πρός ὁ φίλος οὕτως · ἄλλος γάρ αὐτός εἰμί ὁ φίλος . αἱρετός ἄρα φύσις ὁ σπουδαῖος φίλος ὁ εὐδαίμων . αἰσθάνομαι γάρ καί νοέω ὁ ὁ σπουδαῖος ζωή ὁ οἰκεῖος συνεννοέω , ἡδύς δέ οὗτος καί αἱρετός · ἡδύς ἄρα καί ὁ σπουδαῖος καί αἱρετός , ὅς ὁράω ἢ νοέω συνθεωρέω καί συννοέω ἑαυτοῦ . αἱρέω ἄρα καί σπεύδω φύσις ὁ εὐδαίμων ἔχω φίλος . ὁ μέν ὁ πρόκειμαι ῥητός πᾶς συνέχεια τοιοῦτος . ὁ δέ ἄλλος μεταξύ παρφίλος καί αἰσθάνομαι καί νοέω , ὅτι ζῶ καί αἰσθάνομαι καί νοέω καί ὅτι ὁ ἀληθής εἰμί καί ζῶ εἰμί ὁ κατά ἀρετή πολιτεύω , ὅσπερ καί ἡδύς καί αἱρετός ὑπάρχω . εἰμί δέ ἡδύς καί αἱρετός ὁ αἰσθάνομαι , ὅτι εἰμί ὁ καί ζῶ , αἱρετός ἄρα καί ἡδύς καί ὁ συναισθάνομαι , ὅτι ζῶ καί εἰμί ὁ φίλος . οὗτος δέ γίγνομαι ἄν συζάω ὁ φίλος καί συγκοινωνών λόγος καί πρᾶξις . ἡδύς ἄρα καί αἱρετός ὁ εὐδαίμων ὁ συνίημι φίλος αὐτός καί συζάω μετά αὐτός . καί ὁ μέν ὁ λέγω διάνοια οὗτος · ὁ δέ κατά λέξις τοιόσδε ἄν εἰμί . καθάπερ ἕκαστος αἱρετός εἰμί ὁ εἰμί , οὗτος καί ὁ φίλος . ἐπάγω ἢ παραπλήσιος , τουτέστι παραπλήσιος καί ὅμοιος εἰμί ὁ ὁ φίλος ζωή ὁ ἑαυτοῦ βιοτή . πᾶς δέ πᾶς ὁ ὅμοιος φύσις καί μάλιστα ὁ σπουδαῖος ὁ σπουδαῖος ἀγαπάω καί συζάω βούλομαι . φύσις ἧλιξ ἧλιξ τέρπω καί κολοιός παρά κολοιός ἱζάνω . ὁ σπουδαῖος τοίνυν ἡδύς εἰμί ὁ σπουδαῖος καί χαίρω συζάω αὐτός καί συνδιάγω μετά αὐτός . εἶπον δέ ὅτι ἕκαστος ὁ σπουδαῖος ἡδύς ὁ εἰμί καί αἱρετός εἰμί . διά τίς ἡδύς καί αἱρετός λέγω . ὁ δέ εἰμί αἱρετός διά ὁ αἰσθάνομαι ἑαυτοῦ ἀγαθός εἰμί , ὥστε καί ὁ συναίσθησις ὁ ὁ φίλος ἀγαθότης ἡδύς καί αἱρετός εἰμί αὐτός . γίγνομαι δέ εἄν αὐτός ὁ τοιοῦτος συναίσθησις ἐκ ὁ συζάω καί κοινωνέω λόγος οὗτος ὁ προφορικός καί διάνοια ὁ διά ὁ τοιοῦτος λόγος σημαίνω νόημα . ἐπί μέν γάρ ὁ ἄλογος ζῷον , φημί , ὁ συζάω εἰμί ὁ νέμω ἐν ὁ αὐτός τόπος , ἐπί δέ ὁ ἄνθρωπος ὁ κοινωνέω ὁ Ἀρίστων καί καλός πρᾶξις καί λόγος καί διανόημα . ἆρα οὖν ὡς πλεῖστος φίλος ποιητέος , ἢ καθάπερ ἐπί Ξενίας ἐμμελής εἴρω δοκέω ὁ “ μήτε Πολύξεινος μήτε ἄγω - Μύκονος καλέω ” καί ἐπί ὁ φίλιος ἁρμόζω . δείκνυμι ὅτι χρῄζω Φίλων ὁ εὐδαίμων ἀπορέω , ἆρα δεῖ λίαν πολύς Φίλων αὐτός καί ἀπορέω εὐθύς ἐπάγω ὁ λύσις εἶπον , ἢ καθάπερ ἐπί Ξενίας ἐμμελής εἴρω δοκέω . εἰμί δέ ὁ ἐμμελής αὐτός ὁ ἁρμοζόντως . ξένος δέ καλέω ὁ παλαιός ὁ ὀθνεῖος ξενοδοχέω ἐν ὁ ἀποδημία <καὶ> ξενοδοχέω ὑπό ἀλλήλων . ὥσπερ οὖν , φημί , οὖον δεῖ πλεῖστος ξένος ἔχω οὕτως οὐδέ φίλος . ὡς γάρ ὁ ἄξενος καί πολύξενος φευκτός , οὗτος καί ὁ ἄφιλος καί πολύφιλος οὐ ἐπαινετός . καί λέγω διά τίς οὐ εἰμί χρήσιμος ὁ πολυφιλία οὐδείς ὁ ὁ φίλιος εἶδος . οὔτε ὁ διά ὁ χρήσιμος φιλέω συμφέρω εἰμί ὁ πολυφιλία οὔτε ὁ διά ὁ ἡδύς οὔτε ὁ διά ὁ ἦθος καί ὁ ἀρετή · ὁ μέν διά ὁ χρήσιμος , ὅτι χαλεπός εἷς εἰμί ἀνθυπηρετέω καί τοσοῦτος καί τοιοῦτος ἀντευποιέω , ὅσος καί οἷος εὕω πάσχω πρός πολύς · χαλεπός γάρ εἰμί νάω πολύς ἀνθυπηρετέω ἀναγκαῖος δέ εἰμί ἀντευποιέω · εἰμί γάρ μή ἀντευ - ποιέω , λύω ἄν ὁ φίλιος · διά γάρ ὁ ἀντευποιέω καί ἀντιπάσχω φεῖ - λοῦσις . ὁ μέν δή πρός χρῆσις καί πάνυ δοκέω ἁρμόζω ὁ λέγω . λέγω3 λέγω ὁ μή ἔχω φίλος πολύς . ἁρμόζω γάρ καί ὁ διά ὁ ἡδύς καί ἦθος φιλέω μή ὡς πλεῖστος ἔχω φίλος · ἀλλά μάλιστα ὁ λέγω3 ἁρμόζω ὁ διά ὁ χρήσιμος . βίος γάρ εἷς καί περιουσία οὐ ἱκανός οὗτος πολύς ὑπηρετέω καί μάλιστα ὅτι πρός ὁ περίεργος εἰμί ὁ τοιοῦτος καί ἐμπόδιος εἰμί πρός ὁ καλῶς ζῶ , ἤτοι δίχα πολύς καί ὄχλος καί θόρυβος · πολύς γάρ ἔχω θόρυβος ὁ πολύς ἀνθυπηρετέω . ὅτι δέ ὁ διά ὁ χρήσιμος φιλέω περιεργέω εἰμί δῆλος · περισκοπέω γάρ καί περισκέπτομαι ἀεί ὁ ἀντευποιΐα , πότερος ἴσος τυγχάνω ὁ ἀντιδίδωμι ἢ μείζων ἢ μικρός · ἄν μέν μικρός , λύω ὁ φίλιος , εἄν δέ ἴσος , οὖον λύω | μέν μέμφομαι δέ λέγω τίς ὁ χάρις , ὅτι ὅσος λαμβάνω τοσοῦτος ἀντιδίδωμι ; μείζων δέ δίδωμι τάχα ἐπιλείπω αὐτός ὁ ὑπάρχω . ἀνάγκη γάρ ὁ πλείων ἀντιδίδωμι , ὅς λαμβάνω , ταχύς ἐπιλείπω ὁ πρόσειμι . ὁμοίως δέ οὐδέ ὁ πρός ἡδονά δεῖ ὡς πλεῖστος · ἀρκέω γάρ πρός οὗτος καί δύο ἢ τρεῖς . ὥσπερ γάρ καί ἐν ὁ τροφή ὁ ἅλς , οὗτος γάρ εἶπον ἥδυσμα , ὁ ὀλίγος ἡδύνω ὁ τροφή , ὁ δέ πολύς ἀηδής οὗτος ἀποτελέω καί ἄβρωτος , οὕτως καί ὁ ὁ ἡδονά ὅς ἐμποιέω ἀηδία μᾶλλον , οὐ ἡδονή εἰμί ποιητικός . ὁ δέ σπουδαῖος πότερος πλεῖστος κατά ἀριθμός , ἢ εἰμί τίς μέτρον φιλικός πλῆθος ; καί ἐνταῦθα ὁ ἢ εἰμί μέτρον φιλικός ὒ πλῆθος ὡς λύσις ἐπάγω · ἐρωτάω γάρ περί ὁ σπουδαῖος , εἰμί δεῖ ὁ τοιοῦτος ἔτι πλεῖστος ἔχω φίλος κατά ἀριθμός , ἀποκρίνω λέγω ἢ εἰμί μέτρον φιλικός πλῆθος ὥσπερ καί πόλις ; ὡς γάρ πόλις οὔτε ἐκ δέκα εἰς - δράω οἷος τε γίγνομαι πᾶς γάρ ὁ βούλομαι ἐκ τοσοῦτος εἰμί εἰμί ἁλώσιμος καί δοῦλος ) οὔτε ἐκ εἴκοσι μυριάς , διά ὅς αὐτός ἐν ὁ πολιτεία λέγω αἴτιος . εἶπον δέ ὅτι οὔτε ἐκ δέκα ἀνήρ οὔτε ἐκ δέκα μυριάς , ἤτοι χιλιάς ἑκατόν , δύναμαι συνίστημι πλῆθος , ὡς οὐδέ πλοῖον ὁράω ἐν ὁ πολιτεία ἀπό πεντήκοντα στάδιος , ἐπάγω ὁ δέ ποσός οὐ εἰμί ἴσως ὁρίζω , ἀλλά πᾶς ὁ μεταξύ τίνω ὁρίζω . ὅς δέ λέγω εἰμί ὁ ὡρισμένως εἶπον , ὅτι ὁ πόλις ἵστημι ἀπό χιλιάς ὀκτώ ὁ πέντε ἤ τις ἄλλος ὁρίζω ἀριθμός , δύσκολος εἰμί . ῥητέος δέ ὅτι ὁ πόλις ἵστημι ἐκ ὁ μεταξύ ὁρίζω ὁ ἄκρος . οὗτος δέ , ὡς ἐν ὁ πολιτεία εἴρω , τοιοῦτος εἰμί · δεῖ , φημί ἐκεῖ , ὁράω ὁ πολιτικός καί ὁ κύριος ὁ πόλις ὁ ὁ πόλις εἴσοδος ὅσος τίς εἰμί καί ὁ , καί ὁ χώρα , ὅς ἄρχω ὁ πόλις , πόσος δύναμαι τρέφω καί πόσος καί οἷος δήω στρατιώτης εἰς ὁ φυλακή ὁ χώρα · καί εὑρίσκω ὅτι ὁ τοσόσδε πολύς εἰμί , ὁ δέ τοσόσδε ὀλίγος , καί ὁρίζω ὁ πολύς πλῆθος καί ὁ ὀλίγος ὁ δέκα καί ὁ δύο καί λαμβάνω ὡς ἄκρος ὁ δέκα καί δύο ἐκ ὁ μεταξύ ὁ δέκα καί δύο λαμβάνω ἐκεῖνος ὁ πλῆθος , ὅς δύναμαι καί ὁ χώρα φυλάσσω καί ὑπό ὁ χώρα τρέφω . οὗτος δή ποιητέος καί ἐπί ὁ γεωργός καί ἐπί ὁ λοιπός , οἷος ἀγοραῖος καί ὁ ὅμοιος . ὡς ἐπί οὗτος , οὗτος καί ἐπί ὁ Φίλων εἰμί τίς πλῆθος ὁρίζω , καί οὗτος δεῖ ζητέω , ὁ τοιοῦτος πλῆθος ὁ Φίλων μετά ὅς δύναμαι συζάω μετά ῥᾳστώνη καί δίχα θόρυβος τις · μετά ὅς δέ οὖον δύναμαι οὑτωσί συζάω , οὗτος πλείων εἰμί ὁ δήω · ὥστε φευκτέος ὁ τοσοῦτος ὁ Φίλων ἀριθμός . ὅτι2 δέ οὐ οἷος τε πολύς συζάω καί διανέμω ἑ - ὁ , οὐ ἄδηλος . ὅς λέγω πᾶς δῆλος εἰμί · εἰμί γάρ ὁ μέν ὁ Φίλων ἔθος ἔχω ἔξω ὁ Ἄστυ κατά ἕκαστος φοιτάω , ὁ δέ συνδιάγω μετά ὁ ἔχω ὁ ἀρχή ὁ πόλις , ὁ δέ μετά ὁ γυμνάζω συγγυμνάζω καί ὁ μέν ὅδε , ὁ δέ ὅδε τίς ποιέω , πῶς οἷος τε ὁ αὐτός καί εἷς ἐν ὁ αὐτός καί εἷς ὥρα ἢ καί ἡμέρα πᾶς συμπάρειμι καί συμπράσσω ; ὁ μέν οὖν μηδείς συνίημι ἄτοπος καί ἄφιλος , ὁ δέ οὗτος μέν συνίημι , ὁ δέ ἄλλος μή καταφρόνησις δόξα ἐμποιέω . πᾶς δέ πάλιν ὁ πολύς ὁ αὐτός παντελῶς ποιέω καί πράσσω , ὡς ἵημι πᾶς εἷς κατά αὐτός οὗτος , 30 καθό εἷς εἰμί ἐκεῖνος ὅς ποιέω ἢ πράσσω καί διά οὗτος δύναμαι λεʹ - γειν , ὅτι δυνατός εἰμί , μετά πᾶς ἅμα συνίημι · καθό γάρ ὁ αὐτός προιτ - Τοῦσι κατά ὅδε ὁ ὥρα , κατά οὗτος ἅμα εἰμί καί μή ἅμα εἰμί · ὁ ἐν πᾶς πολύς εἰμί ὁ αὐτός πράσσω ἀμήχανος · δύο μέν γάρ εἰμί καί τρεῖς ἐνδέχομαι εἰμί ὁ αὐτός ἐργάζομαι , εἴκοσι δέ εἰμί τυγχάνω εἰμί ἀδύνατος . ἀλλά καί εἰμί ὁ αὐτός φίλος καί ἀλλήλων εἰμί φίλος , εἰμί δέ εἴκοσι φίλος ὁ Σωκράτης καί ἀλλήλων ἀνάγκη φίλος εἰμί · οὗτος δέ 161v ἐργώδης . πάλιν ἐπεί φίλος εἰμί ὁ Σωκράτης , ὁ δέ σπουδαῖος φίλος περί γάρ ὁ σπουδαῖος εἰμί ὁ λόγος ) δεῖ συνδιάγω καί συνδιημερεύω μετά ὁ φίλος , ἀνάγκη ὁ εἴκοσι συνδιημερεύω ὁ Σωκράτης · ὥστε καί ἀλλήλων . πῶς οὖν εἰμί οὗτος μή εἰμί ἀλλήλων Φίλων ; ἀλλά οὗτος εἷς ὁ χαλεπός εἰμί , ἔτι δέ χαλεπός μᾶλλον δέ ἀδύνατος ὁ συγχαίρω μετά ὁ χαίρω καί συλλυπέω μετά ὁ λυπέω . εἰμί γάρ ὅδε ἅμα μέν καλέω , ὅδε δέ γελάω , πῶς εἰμί δυνατός γελάω ἅμα καί δάκρυ ; καί εἰμί ὁ μέν φέρω ὁ υἱός θνῄσκω , ὁ δέ γάμος ἐκτελέω ὁ θυγάτηρ ἐν ὁ αὐτός ἀμφότερος ὥρα ἢ καί ἡμέρα , πῶς ἐνδέχομαι χαίρω ἅμα καί λυπέω ; αὐτός εἶπον καί ἐνδείκνυμι , ὅτι πλείων εἷς οὖον δύναμαι φίλος ἔχω ὁ σπουδαῖος , σκληρός ἐπιγιγνώσκω εἰμί ὁ δόγμα , ἐπί ὁ σαίνω τρέπω , ὁ μέν πολυφιλία λέγω φεύγω δεῖ , τοσοῦτος δέ αἱρέω ὅσος ἄν δύναμαι συζάω . τοσοῦτος δέ ἄν ἄγω οἷος τρεῖς , πλείων γάρ ἔχω ἴσως οὐ εὐπετής . ἀδύνατος γάρ εἰμί πολύς ἔχω φίλος · ὡς γάρ ὁ ποταμός πολύς σχίζω καί κατατομή λαμβάνω λεπτός καί ἀσθενής ῥέω , οὗτος καί ὁ φίλιος εἰς πολύς μερίζω ἐξαμαυρόω . ὥσπερ γάρ , φημί , πολύς ἐράω ἀδύνατος ὑπερβολή γάρ φίλιος ὁ Ἔρως εἰμί ) , οὕτως οὐδέ πολύς σφόδρα φιλέω ἐνδέχομαι . ὁ μέν οὖν λέγω τοιοῦτος , κατά δέ ὁ λέξις ὁ πλείων εἰμί οὗτος δέ πρός εἷς περί ὁ ἐράω εἶπον . ὁ μέν γάρ ἐράω πρός εἷς εἰμί , ὁ δέ σφόδρα φιλέω πρός ὀλίγος . οὗτος δέ ἔοικα ἔχω καί ἐπί ὁ πρᾶγμα . οὖον γάρ γίγνομαι φίλος πολύς κατά ὁ ἑταιρικός . εἶπον ὅτι πρός εἷς γίγνομαι ὑπερβολή γάρ φίλιος ὁ Ἔρως εἰμί , ὁ δέ ὑπερβάλλω πρός πολύς ἐξαδυνατέω γίγνομαι ) , πιστόω οὗτος καί ἀπό ὁ ἱστορία . ὁ γάρ ἀνυμνέω ἑταιρικός φίλιος ἕκαστος ἐν δύο εὑρίσκω γίγνομαι , ὁ ὁ Ἀχιλλεύς καί Πάτροκλος , ὁ ὁ Πυλάδης καί Ὀρέστης , ὁ ὁ Θησεύς καί Πειρίθους , ὁ δέ πολύφιλος καί πᾶς οἰκεῖος ἐντυγχάνω οὐδείς δοκέω εἰμί φίλος διά ὁ μή ἐνδέχομαι πολύς εἰμί τις σφόδρα φίλος . ὁ Πολύφιλος καί πᾶς ἡδύς προσέρχομαι καί χαρίζομαι προσομιλέω , εἰμί καί φιλικῶς ἐντυγχάνω , οὖον δοκέω φιλέω αὐτός οὐδέ φίλος ἐκεῖνος εἰμί οὐδέ ὁ σφόδρα φιλέω ὑπάρχω διά ὁ μή ἐνδέχομαι , καθάπερ εἴρω , ὁ αὐτός καί εἷς σφόδρα πολύς φιλέω . πολιτικός μέν οὖν , φημί , ἐνδέχομαι ὁ αὐτός πολύς φιλέω , κατά δέ ὁ κύριος φίλιος , ὅστις ὁρίζω ὁ σφοδρός καί ἐπιτείνω , οὐ ἐνδέχομαι . ὁ πολιτικός δέ εἰμί ὁ μή ἀπαρέσκω , ὅς λέγω ὁ προσομικοῦντες μηδέ ἐναντιόομαι ὁ λόγος αὐτός ἢ ὁ πρᾶξις ἀλλά ἀποδέχομαι καί αἰνέω καί ὁ λόγος καί ὁ πρᾶξις · ὅς καί ἄρεσκος καλέω διότι πᾶς ἀρέσκω ἢ πᾶς δοκέω ἀρέσκω . ἀλλά ἄν μή Ἄρεσκος εἰμί , ἐπιεικής δέ λέγω νῦν ἐπιεικής ὁ μέτριος καί χάρις - Έντα ὁ ἦθος ) , ἐνδέχομαι καί οὗτος πολύς εἰμί φίλος . διαφέρω δέ οὗτος ὁ ἀρέσκω , ὅτι οὐ ἐκ ἀνάγκη ὁ Ἄρεσκος καί ἐπιεικής εἰμί . ἕτερος δέ ὅτι ὁ μέν Ἄρεσκος ἐπαινέω καί θαυμάζω φαίνω ὁ πρᾶξις καί ὁ λόγος , ὅς ἀρέσκω δοκέω , ὁ δέ ἐπιεικής οὐ οὕτως . οὔτε γάρ ἐπαινέω οὔτε ψέγω <ἀλλ’ ἐν ὁ μέσος εἰμί πολιτικός μέν οὖν ἐνδέχομαι πρός πολύς φίλος εἰμί , διά ἀρετή δέ καί ἦθος οὐ ἐνδέχομαι · διότι καί χαλεπός εἰμί πολύς ἐντυγχάνω σπουδαῖος · πρός δέ ὁ μή εἰμί οὐ ἄν εἰμί φίλιος . πότερος οὖν ἐν εὐτυχία Φίλων μᾶλλον δεῖ ἢ ἐν δυστυχία . ὁ μέν ἀπορέω , πάνυ σαφής εἰμί . ὁμοίως γάρ ὁ ἐν ἀπορία καί ὁ ἐν εὐπορία Φίλων δήω , ὁ μέν γάρ ἀπορέω διά ἐπικουρία καί βοήθεια καί ἀποτροπή ὁ ἀτυχία , ὁ δέ εὐτυχέω δήω μετά ὅς συμβιόω , διά ὅς ἤδη παύω λέγω αἴτιος , καί ὗς εὕω δράω . βούλομαι γάρ σπουδαῖος εἰμί εὕω δράω . καλός δέ ὁ ὀθνεῖος ὁ φίλος εὕω ποιέω · καί εἴρω καί οὗτος ὁ αἴτιος . πλήν ἀναγκαῖος ὁ φίλος ἐν ὁ ἀτυχία · ἐν οὗτος γάρ χρεία χρῆμα . εἰμί δέ ὁ ἕπω - δάϊς φίλος ἐν ἅπας καιρός , μάλιστα δέ ἐν ὁ ἀτυχία χρήσιμος καί ἡδύς · καλός δέ ὑπάρχω ἐν ὁ εὐτυχία φίλος καί ἡδύς · καί εἴρω καί οὗτος ὁ αἴτιος , εἴρω δέ καί αὖθις καί διά ὁ εἰμί ὁ σπουδαῖος φίλος ἡδύς . ὁ εὐτυχέω καί κατά φύσις ζῶ πολύς γάρ ὁ εὐτυχία εἰς ὑπερηφάνεια καί ἀλαζονεία καί ὕβρις ὁ προστυγχάνω ἐκτραχηλίζω ) ὁ ἐπιεικής φίλος ζητέω ἔχω . αἱρετός γάρ οὗτος εὐεργετέω καί μετά τοιοῦτος συνδιάγω ἢ φαῦλος καί μετά φαῦλος · εἰμί γάρ καί ὁ παρουσία οὗτος ὁ Φίλων ἡδύς καί ἐν εὐτυχία καί ἐν δυστυχία · κουφίζω γάρ ὁ λυπέω . διά τίς μέν ὁ ὁ Φίλων παρουσία ἐν ὁ δυστυχία ἡδύς εἰμί , διά οὗτος λέγω . φθάνω γάρ εἴρω , καί διά τίς ἐν Τῖς εὐτυχία · εἶπον δέ καί διά τίς ἐν ὁ δυστυχία , ἀλλά ἐλλιπής . ἰστέον δέ ὅτι ὁ λέγω νῦν , ἁρμόζω πᾶς ὁ ὁ φίλιος εἶδος . χρεία δή , φημί , ὁ Φίλων | ἐν ὁ ἀτυχία , ὅτι 162v βλέπω αὐτός ὁ δυστυχέω κουφίζω . ὡς γάρ δύο πόνος , ὅς φημί Ἱπποκράτης , ἐν αὐτός γίγνομαι , ὁ μείζων πόνος ἐκκρούω ὁ ἐλατός - τονή καί ἀνεπαίσθητος ποιέω , καί αὖος πάλιν δύο ἡδύς ὁρατής εἰμί τυγχάνω εἰμί ἢ ἀκουστής ἢ ὁ μέν ὁρατής ὁ δέ ἀκουστής , ὁ μᾶλλον ἡδύς ἕλκω πρός ἑαυτοῦ , καταφρονέω ἀναγκάζω θατέρου , οὗτος καί ἡδύς ἅμα καί λυπηρός εἰμί , εἰμί μέν ἰσοσθενής τυγχάνω , ἐν ὁ μέσος καθίστημι , εἰμί δέ ὁ μέν ὑπερέχω ὁ δέ ἐλλείπω , ἀνάλογος ὁ ὑπεροχή ἢ ὁ ἐλλή - ψεως διατίθημι ἐγώ . κατάλληλος γάρ ὁ ὁ αἰσθητής δύναμις καί ὁ ἀπό αὐτός πρός ἐγώ ἐγγίγνομαι πάθος . ἐπεί οὖν ὁ φίλος ἡδύς ἐκ - κρούω ὁ φιλέω , κουφίζω καί μέτριος φαίνω ποιέω συναλγέω καί πᾶς λέγω καί πράσσω καί ποιέω ὁπόσος ἐπί ὁ εὔθυμος ἄγω οἶδα ὁ λυπέω , κουφίζω δέ ὁ λύπη καί ἀβαρής ποιέω ὁ ὁ φίλος πάρειμι - σίον οὐ ὡς ὁ ὁ τέσσαρες ἀείρω μέδιμνος ἀπό ὁ φέρω αὐτός , ἀλλά ὡς εἴρω , ἐπεί ὁ ἡδύς καί λυπηρός δράω φύω εἰς ἐγώ , ὁ δέ ὁ φίλος παρουσία ἡδύς τυγχάνω , ἀμαυρόω ὁ λύπη . ὁ γάρ ἐναν - Τία μείγνυμι ἀμβλύνω ἀλλήλων , ὡς ὁ ζέω ὕδωρ ὁ ψυχρός ἐμβάλλω ἐν αὐτός , ὥστε καί ὁ λυπηρός ὁ ἡδύς προσέρχομαι ἀσθενής ποιέω καί κακός ἐνοχλέω . ἐπεί δέ ἐπί μέν ὁ ἐναντίος ἀληθής εἰμί οὗτος , οὖον δοκέω δέ ὁ Πλάτων ἐναντίος ] ἐναντίος ὁ ἡδύς ὁ λυπηρός , ἐπάγω εἰμί μέν οὖν διά ὁ ἐναντίος ἔχω πρός ἀλλήλων ὁ ἡδύς καί λυπηρός κουφίζω , ἢ καί διά ἄλλος τίς , ἤτοι διά μέγεθος καί μικρότης , ὡς καί ἐπί ὁ δύο πόνος εἶπον ὁ Ἱπποκράτης , ἀφίημι · οὖον γάρ οὗτος πρόκειμαι σκοπέω , ἀλλά ὅτι ὁ ὁ φίλος παρουσία ἀναγκαῖος καθίστημι ἐν ὁ Ἄτυς - Χῖος , ὅτι ἐπίδηλος κουφίζω ὁ ὁ δυστυχέω λύπη . ἔοικα δέ ὁ παρουσία μικτός τις αὐτός εἰμί . ὁ ὁ φίλος , φημί , παρουσία μικτός εἰμί δοκέω ἐκ ἡδονή καί λύπη , ὡς ὁ φαιός ἐκ λευκός καί μέλας · ἡδύς μέν ὅτι ὁ ὁράω ὁ φίλος ἡδύς καί μάλιστα ἐν ὁ ἀτυχία . γίγνομαι γάρ ἐπικουρία πρός ὁ μή λυπέω . παραμυθητικός γάρ ὁ φίλος καί ὁράω καί λαλέω καί μάλιστα ἐάν εἰμί ἐπιδέξιος , λέγω ἐπιδέξιος ὁ εὐφυής λέγω ὁ προσήκω ἕκαστος καιρός . τοιοῦτος δέ μάλιστα ὁ σπουδαῖος . οἶδα γάρ , φημί , ὁ ἦθος , ἤτοι ὁ σπουδαῖος ὁ ὅμοιος ἑαυτοῦ , τίσις ἥδομαι καί τίσις Λυ - πείθω καί ὁποῖος ἀρέσκω καί ἀπαρέσκω , καί εἰδοί λέγω καί πράσσω , ὅς ἥδομαι καί ῥᾳστωνεύω . ἡδύς μέν οὖν εἰμί διά οὗτος ὁ ὁ φίλος παρουσία , λυπηρός δέ καθό γιγνώσκω ὁ φίλος συλλυπέω καί συναλ - γίγνομαι . οὐδείς γάρ εὔφρων βούλομαι λυπέω ὁ τυγχάνω μήτοι γε φίλος , καί αἴτιος γίγνομαι τις αἴτιος . ἀλλά τίς ἕνεκα εἶπον οὗτος , λέγω δή ὁ ὅτι μικτός εἰμί ὁ ὁ φίλος παρουσία ; ἢ ἐπεί εἶπον , ὅτι κουφίζω , ἀλλά οὖον τελέω ἐκμοχλεύω καί παντάπασι ἀφανίζω , διά οὗτος ἐπάγω ἀναιρέω ὁ λύπη ὁ ὁ φίλος παρουσία ἀλλά κουφίζω , διότι καί λυπέω ὁ φίλος γιγνώσκω ὅτι συλλυπούμαι καί συναλγέω τελέω γάρ εἄν εἰμί ὁ ὁ φίλος παρουσία ἀναιρετικός καί αφανιστικός ὁ ὁ δυστυχέω φίλος λύπη , εἰμί ἄλυπος διατελέω ὁ φίλος προσέρχομαι . ἐπεί δέ οὐ οὕτως ἔχω ἀλλά συλλυπούμαι καί συμπενθέω , κουφίζω μέν ὡς ἡδύς , οὐ ἀναιρέω δέ τελέω , ὡς λύπη ἐμποιέω διά αὐτός ὁ συλλυπέω . εἶπον δέ ὅτι οὐδείς βούλομαι λυπέω ὁ φίλος , ἐπιφέρω καί διά ὁ φεύγω καί μή ἐθέλω αἴτιος λύπη γίγνομαι ὁ φίλος ὁ ἀνδρώδης ὁ φύσις καί γενναῖος φέρω ὁ Τύχη εὐλαβέομαι ὁ φίλος συλλυ - πείθω αὐτός , καί διά οὗτος ὁ εὐλάβεια χαίρω προσποιέω καί γελάω καί ὡς μηδείς τίς λυπηρός πάσχω φιαγω · ὗς · καί ὅλως , φημί , ἄν μή ὑπερτείνω ὁ ἀλυπία · λέγω δέ ἀλυπία ὁ σφροδοτηταω καί ἔπειμι - λύπη οὐ ὑπομένω , τουτέστι ὅτι ὁ αἴτιος γίγνομαι ὁ φίλος λύπη ὁ ἀτυχής οὐ ὑπομένω οὐδέ αἱρέω οὐδέ βούλομαι . διά τε γοῦν , ὡς εἴρω ὁ μή ἐθέλω ὁ ἀτυχής λυπέω ὁ φίλος , εὐλαβέομαι συλλυ - ποῶ ὁράω αὐτός καί διά ὁ μηδέ αὐτός εἰμί θρηνητικός . φαῦλος γάρ καί ἀγεννής ὁ καθάπερ γυνή καλέω καί ἀποδύρομαι διά ὁ δυστυχία · ἀλλά οὖον σπουδαῖος . καί διά οὗτος σύνθρηνος οὖον προσίημι . σύνθρηνος γάρ εἰμί ὁ θρηνέω σύνθρηνον . ὁ δέ δυστυχέω μέν διά δέ ὁ I οἰκεῖος ἀρετή γενναῖος φέρω ὁ Τύχη καί μή θρηνέω πῶς εἰμί ὁ σύνθρηνον ; ἢ ὁ οὕτως ἔχω πῶς προσίημι ὁ θρηνέω ; γυ - ναικως γάρ ἢ καί γυναικώδης ἀνήρ εἰμί ὁ ζητέω ἔχω ὁ συστενος - ζῶ καί συνθρηνέω , ὅς γυναικώδης οὖον μιμέομαι χρή · ἀλλά καί εὐτυχέω καί δυστυχέω ἐγώ καί μέσος ἔχω πρός ὁ ἀγαθός ἀποβλέπω χρή ἐκεῖνος παρέπομαι . ὁ δέ ἐν ὁ εὐτυχία ὁ Φίλων παρουσία ὁ τε διαγωγή ἔχω · ἐν μέν ὁ ἀτυχία μικτός τίς εἰμί , ὡς εἴρω , ὁ ὁ Φίλων παρουσία ἐκ ἡδονή καί λύπη , ἐν δέ Τῖς εὐτυχία ἄκρατος καί καθαρός καί πᾶς λύπη ἀμιγής · ὁ τε γάρ διαγωγή , ἤτοι ὁ βάδισμα ὁ βλέμμα ὁ στάσις ὁ καθέδρα ὁ λόγος καί ὁ ἔννοια . ἐννοέω γάρ ὁ εὐτυχέω , ὅτι ἡδονά ἐμποιέω ὁ φίλος διά ὁ πρόσειμι ἀγαθός ἑαυτοῦ , χαίρω καί ἀγάλλομαι . διό δοκέω ἄν ἐν μέν ὁ εὐτυχία καλέω ὁ φίλος , διότι δεῖ καί ὁ εἰμί πρεπώδης εἰμί ἐγώ ἀνδρώδης εἰμί καί μή γυναικώδης . καί διά ὁ λυπηρός ὑπάρχω ὁ λύπη αἴτιος γίγνομαι ἐγώ ὁ φίλος . ἔνδοξος εἰμί καί ἔντιμος εἰς μέν ὁ εὐτυχία καλέω ὁ φίλος καί εὐεργετέω καλός γάρ ὁ εὐεργετικός εἰμί ) , εἰς δέ ὁ δυστυχία καλέω ὀκνηρός ἔχω . οὖον δεῖ γάρ ἑκούσιος ὁ φίλος μεταδίδωμι ὁ οἰκέω κακός . εἰμί γάρ 163v ὁ φίλος ἄλλος οἷος ὁ φίλος εἰμί καί ὁ βούλομαι ἑαυτοῦ πάρειμι οὗτος καί ὁ φίλος ὁ ἀγαθός δέ βούλομαι ἑαυτοῦ ) , ὁ ἀγαθός ἄρα καί ὁ φίλος μεταδίδωμι δεῖ καί οὖον ὁ ἀπό ὁ ἀτυχία κακός · ὥστε οὐδέ καλέω ἐν δυστυχία δοκέω εἄν καλός εἰμί ὁ φίλος . ὅθεν καί ὁ ‘‘ἅλις ἐγώ δυστυχέω . ” Εκ ὁ μή δήω ἀναπίμπλημι ὁ οἰκέω κακός ὁ φίλος μηδέ ὅλως λύπη ἐγώ αὐτός αἴτιος γίγνομαι καί ὁ ὁ τραγῳδέω παροιμιώδης γίγνομαι , ὁ ‘‘ἅλις ἐγώ δυστυχέω ” , ἀρκέω ὁ ἐγώ δυστυχέω καί οὖον δεῖ καί ὁ φίλος συνδυστυχέω ἢ συλλυπέω . τίς οὖν Ἀριστοτέλης ; οὐδαμῶς ἐν ὁ δυστυχία ὁ φίλος καλέω παραμυθέομαι καί ἀνακουφίζω ὁ βαρύς ὁ λύπη ; ναί , φημί , παρακλητέος , οὐ ἐν ἅπας δέ καί ὁ τυγχάνω καιρός ἀλλά ὅταν μέλλω ὀλίγος μέν ἐνοχλέω μέγας δέ ὠφελέω . ὅταν δέ μέγας μέν λυπέω μέλλω , ἐγώ δέ μηδείς ὀνίνημι ἀλλά καί μᾶλλον λυπέω εἴρω γάρ ὅτι ὁ λυπέω διά ὁ ἐγώ δυστυχία ὁράω ὁ φίλος ἀνιαρός εἰμί ) , οὖον δεῖ καλέω . ἐν μέν ὁ εὐτυχία , καθάπερ εἴρω , δεῖ καλέω ὁ φίλος , ἐν δέ ὁ δυστυ - Χῖος εὐλαβέομαι καί ὑποστέλλω μή πως λανθάνω αὐτός λυπέω . ἡμέτερος μέν οὖν οὗτος χρή ποιέω , ὁ δέ φίλος ἔμπαλιν ἐν μέν ὁ κακοπραγία καί δυστυχία ἄκλητος εἶμι . καλός γάρ ὁ εὕω πράσσω φίλος <πρὸς ὁ ἐν δυστυχία εἰμί φίλος αὐτός αὐθόρμητος εἶμι καί ἐπι - κουρεύς ὅσος δύναμις φίλος γάρ εἰμί ἀληθής εἰμί ὁ ἄκλητος βαδίζω ἐπί ὁ κακῶς ἔχω φίλος ) καί παντοῖος θεραπεύω καί μάλιστα ὁ ἐν χρεία τυγχάνω καί δήω πολύς ἤ τίνω . ἄμφω γάρ , φημί , καλός καί ἡδύς , τουτέστι ὁ δύο , ἤτοι ὁ τε εὕω ποιέω καί ὁ ἄκλητος εἶμι καλός εἰμί καί ἡδύς ὁ εἷς ὁ μετά ἀξίωσις εὕω ποιέω . κατά μέν οὖν ὁ δυστυχία , ὡς λέγω ἄκλητος εἶμι δεῖ , ἐν δέ ὁ εὐτυ - Χῖος πρός μέν ὁ συμπονέω καί συνεργέω ἐν ὅς εἰμί οὗτος χρεία εἰμί γάρ ποτός ἐν ὁ εὐημερία χρεία Φίλων ) καί ἄκλητος εἶμι καί παραγίγνομαι ταχέως , πρός δέ ὁ συναπολαύω ὁ ὁ φίλος ἀγαθός καί συνευπαθέω σχολαῖος . ἵημι γάρ καλός εἰμί ἵημι φιλικός δοκέω εἰμί ὁ προθυμέομαι παρά ὁ Φίλων ὠφέλεια πορίζω καί παρακερδαίνω · κόλαξ γάρ ὁ τοιοῦτος ἢ καί ἀνελεύθερος ἀλλά οὖον Φίλων . Δεύς δέ καί δόξα ἀηδία ἀπωθέω καί ἀποπέμπω ἀπό ἐγώ . 163v εἰμί γάρ καί μή ἀηδής εἰμί ὁ φίλος ὁ συνεχής ἐγώ ἐκεῖνος συνίημι σίον συμβαίνω κόρος καί ἀηδία . ὁ δέ ἐνίοτε εἶπον διά ὁ σπουδαῖος καί λόγος καί θεωρία κοινωνέω . ἐν οὗτος γάρ οὐδαμῶς οὐδέποτε κόρος προγίγνομαι ἀλλά χαίρω ἀεί συνίημι καί συνεχῶς συναπλαυεν ὁ ἕκαστος καλός . ἄρα οὖν , ὥσπερ ὁ ἐράω ὁ ὁράω ἀγάπη - τότης εἰμί καί μᾶλλον αἱρέω οὗτος ὁ αἴσθησις . διά οὗτος οἴομαι διδάσκω ποῖος ἔργον καί ποῖος πρᾶξις ὁ συζάω ἕπω ἀηδία καί ποῖος οὐ ἕπω · καί λέγω ἐκεῖνος μηδείς ἕπω ἀηδία καί ἀπαρέσκω , ὅς ἀμφότερος ἀρέσκω καί βούλομαι συνεχῶς ἐνεργέω , οἷος εἰμί ἀμφότερος συγκυβεύω βούλομαι ἢ συμπίνω καί οὗτος βούλομαι συγκυβεύω καί συμπίνω , οὐδέποτε θατέρως ἕτερος ἀηδής εἰμί . εἰμί δέ ὁ μέν εἰμί μᾶλλον ὁ κυβεύω ἡδύς ὁ πίνω , ὁ δέ ὁ πίνω ὁ κυβεύω , ὁ συγχέω ὁ κυβείας ἀηδής εἰμί ὁ πότης καί ὁ συνεχῶς κυβεύω ὁ συνεχῶς πίνω ἢ πίνω συνεχῶς ἐθέλω . εἰμί δέ ἀηδής ἀλλά - Λόϊς , συμβαίνω γίγνομαι ὁ μή ὁ αὐτός ἀρέσκω . ὁ δέ σπουδαῖος φίλος ὁ αὐτός ἀεί χαίρω καί ὁ αὐτός ἀρέσκω · οὐδέποτε ἀλλά - Λόϊς οὗτος ἀηδής εἰμί . ὁ μέν βούλομαι λέγω , οὗτος εἰμί · ἐν δέ ὁ λέγω ὁ ἄρα οὖν ὁ ἄρα οὖον περισπάω χρή ἀλλά ὀξύνω . οὖον γάρ ὡς ἐρωτάω ἀλλά ὡς ἀποφαίνω οὗτος λέγω , ὡς εἰμί λέγω ἤδη τοίνυν δῆλος εἰμί ἀπό ὅς εἶπον , ὅτι ὥσπερ ὁ ἐράω μᾶλλον ὁράω βούλομαι ὁ ἐράω ἢ ἀκούω περί ἐκεῖνος ὅπως ἔχω , ὡς κατά ὁ ὅρασις μᾶλλον ὁ Ἔρως εἰμί ἢ κατά ὁ ἀκοή , οὗτος καί ὁ φίλος αἱρετός εἰμί ὁ συνίημι καί συζάω ἢ ἀπό ἀλλήλων διίστημι ἀκούω καί μανθάνω , πῶς τε διάγω καί πῶς ἔχω . εἰμί γάρ ὁ φίλιος κοινωνία , ὁ δέ κοινωνέω συζάω εἰμί , ὁ φίλιος ἄρα καί ὁ συζάω αὐτός εἰμί . αἱρετός ἄρα ὁ συζάω ὁ ἀκούω περί ὁ φίλος , ὅπως διάγω καί ὡς πρότερος διά πολύς εἴρω , ὁ αἰσθάνομαι ἐγώ ὅτι εἰμί καί ζῶ , αἱρετός εἰμί . ὡς δέ πρός ἑαυτοῦ ἕκαστος ὁ σπουδαῖος οὕτως καί πρός ὁ φίλος καί ὁ αἰσθάνομαι ἄρα καί ὁράω ὁ φίλος αἱρετός ἄν εἰμί . ὁράω δέ ἄπειμι οὐ ἐνδέχομαι . ὁ παρουσία ἄρα αὐτός αἱρετός , ἐκ ὅς καί ὁ ὁράω αὐτός εἰμί καί αἱρετός ὁ ἀπουσία ὅς ἕπω ὁ μή ὁράω , ἀκούω δέ ποτός πῶς ποτός διάγω . ὁ δέ ἐνέργεια γίγνομαι αὐτός ἐν ὁ συζάω . ὁ ἐνέργεια ὁ αἴσθησις , τουτέστι ὁ ὁράω ὁ φίλος , γίγνομαι ἐν ὁ συζάω καί συνδιάγω ἐν ὁ αὐτός , οὖον μήv ἐν ὁ ἄπειμι καί μή συζάω . εἰκότως ἄρα ὁ συζάω ἐφίημι . ὁ γάρ εἰμί καί ὁ ζῶ αὐτός οὗτος οἴομαι εἰμί ὁ συζάω δηλονότι . καί εἰμί ἄν ὁ συλλογισμός τοιοῦτος · αἱρετός εἰμί ὁ εἰμί καί ζῶ , ὁ εἰμί καί ζῶ οἴομαι ὑπάρχω ἐν ὁ συζάω , αἱρετός ἄρα ὁ συζάω . ἢ καί οὕτως · αἱρετός εἰμί ὁ σπουδαῖος ὁ εἰμί καί ζῶ , ὁ δέ εἰμί καί ζῶ αὐτός εἰμί νομίζω ὁ συζάω , αἱρετός ἄρα ὁ σπουδαῖος ὁ συζάω . καί ὁπότε εἰμί ἕκαστος ὁ εἰμί ἢ ὅς χάρις αἱρέω ὁ ζῶ . ὁ μέν οἴομαι , ὅτι οὐσία ἐγώ καί ὅλως ὁ εἰμί εἰμί ζωή κατά νόος καί θεωρία καί οὗτος χάρις , ἤτοι πρᾶξις καί θεωρία διατελέω γίγνομαι , κατά ἑαυτοῦ καί μετά ὁ Φίλων πρακτικός καί θεωρητικῶς ζῶ βούλομαι καί ὁ τοιοῦτος ζωή ὁλικός ἀντέχω καί οὕτως ἔχω καί οὗτος βία οὐδέποτε ἀηδία αὐτός ἐγγίγνομαι οὐδέ ἀηδής ἔχω πρός ἀλλήλων . ὁ δέ οἴομαι , ὅτι ὁ εἰμί ἐγώ εἰμί ἐν ὁ ἐσθίω καί πίνω καί κυβεύω ἤ τίς τοιοῦτος ποιέω , οὗτος δή πάλιν μετά ὁ τοιοῦτος φίλος συνδιάγω αἱρέω , ἐσθίω καί πίνω καί κυβεύω ἐθέλω , καί ἁπλόος ὅσπερ ἄν ἕκαστος ἀγαπάω ὁ ὅδε , οὗτος καί ὁ εἰμί αὐτός οἴομαι καί οὗτος χάρις συνημερεύω καί συζάω αἱρέω μετά ὁ Φίλων . καί εἰμί ὁσημέραι πολύς ἀκούω λέγω , ὁ ζωή ἐγώ εἰμί ὁ ἐσθίω τοιόσδε τροφή ἢ ὁ ἔχω ὅδε τίς ἢ πράσσω ἢ ποιέω ὅδε τις . καί διά οὗτος συζάω αἱρέω καί συνίημι μετά ὁ ὁ τοιοῦτος ζωός ἀσπάζομαι καί οἴομαι εἰμί ὁ οὐσία αὐτός ὁ τοιόσδε βίος , οἷος ὁ ἀπολαυστικός ἢ χρηματιστικός ἢ σώφρων καί σπουδαῖος . εἰμί γάρ , ὡς εἴρω , ὁ συζάω αἱρετός , ὁ δέ σῦς - ζῶ ὁ σύν ἄλλος ζῶ εἰμί εἰμί οἷος αὐτός , τοιοῦτος δέ ὁ φίλος καί ὡς ἔχω διά ὁ συζάω οὕτως καί αὐτός καί ὁ φίλιος αὐτός ἀγαθός εἰμί , εἰμί δέ φαῦλος καί αὐτός φαῦλος καί ὁ φίλιος αὐτός φαῦλος καί ἀβέβαιος , ὅτι καί διά ὁ φιλέω φαῦλος καί ὅσος ἄν συζάω καί ἐξομοιόω ἀλλήλων τοσοῦτος μοχθηρός γίγνομαι . ὁ δέ ὁ ἐπιεικής φίλιος ἐπιεικής καί βέβαιος , συναυξάνω ὁ ὁμιλία · ὁ γάρ καλός ὁμιλία καί ἐνρ - γία συναυξάνω ὁ ἀρετή , συναυξάνω καί ὁ φίλιος · συναυξάνω δέ ὁ ὁμιλία , διότι πᾶς ὁ ἐπίδοσις ὁ ἐνέργεια γίγνομαι φύω - Κάσι · οὗτος τε οὖν ἕνεκα συναυξάνω καί ὁ διορθόω ἀλλήλων . ἀπομάσσω γάρ ὅς ἐπί ἀλλήλων καί ἐπισπάω πρός ἑαυτοῦ ὁ ἀλλήλων ἔργον καί ὁ λόγος ὅς ἀρέσκω καί ὅς ἕνεκα φίλος εἰμί . ‘‘ἐσθλὰ μέν γάρ , φημί ὁ ποίησις , ἀπό ἐσθλός . ” ὥστε καί ἀπό ὁ φαῦλος φαῦλος ἀπομάσσω καί αποθησαυρίζω . ὧδε μέν οὖν πληρόω ὁ Ἰῶτα ὁ ᾿ ἠθικός Νικομαχεῖον καί ὁ εἰς αὐτός σχολή .