eusebius-scr-eccl.quaestiones-evangelicae-ad-marinum pg022_0506.3
( 38 ) In duobus Eusebianis capitibus a Combesio , ut jam dixi , editis , sicuti permulta ex his ad Mari - num scriptis desiderantur , ita quaedam diversa sunt , quaedam vero explicatiora videntur . Hoc autem loco sic habet editio : Τοῖς κρείττοσι , ἡ καθ’ αὐτοὺς Ματθαίῳ καὶ Ἰωάννῃ , ὅτε δὴ ἀποστόλοις , τὰ κρεῖττονα γράφειν καὶ ἱστορεῖν παρακεχωρήκας , αὐτοὶ τὰ δεύτερα διηγούμενοι , ἀντεναπληροῦντες τὰ παρ’ ἐκείνοις ἀσαγήμενα . ἡ δὲ δεύτερα ἦν καὶ μακρῶν λειπόμενα τῆς τῶν προτέρων ἱστορίας · οὕτω τοῦ ἁγίου Πνεύματος διανειμάντος τὰς πρεπούσας ἑκάστῳ καὶ καταλλήλους διηγήσεις . Αὐ γοῦν παρὰ τῷ Λουκᾷ δρόμου βαθὲς ἐπὶ τὸ μνημεῖον ἐλθοῦσαι γυναῖκες φέρουσαι ἄ ἡτοίμασαν ἀρώματα , ἑτεραι δὲ εἰεν τῶν παρὰ τῷ Ματθαίῳ καὶ Ἰωάννῃ · οὐ γὰρ ἂν ἔχοι λόγον τὰς τοσαύτας προθεασμένας Μαρίας ἄρτι πρώτων ἀρώματα φέρειν , ὡς μήπω τὸν ἀνάστασιν μεμαθηκυίας · διὸ εἰποιμεν ἂν ἑτέρας εἶναι τὰς παρὰ τῷ Λουκᾷ δηλουμένας τῶν πρώτων · τοῦτο δὲ καὶ αὐτὸς ὁ εὐαγγελιστὴς ἱστορεῖ λέγων · « Καὶ ἡμέρα ἡν παρασκευῆς καὶ Σάββατον ἐπέφωσκε · κατακολουθησασαι δὲ γυναῖκες , αἳτινες ἤσαν συνελθοῦσαι αὐτῷ ἐκ τῆς Γαλιλαίας , » καὶ τὰ ἕξης · ἰδοὺ διέγνωσαν ὅτι ἑτεραι ἦσαν αὗται . Διὸ καὶ οἱ ὁρῶντες ἕτεροι ὑπῆρχον παρὰ τοὺς ἐμπροσθεν δεδηλωμένους · οὔτε γὰρ εἰσω τοῦ μνημείου ἦσαν παρὰ τῷ Ἰωάννῃ , οὔτε ἐπὶ τοῦ λίθου καθεισμένοι , ὡς ὁ παρὰ Ματθαίῳ ἄγγελοι · ἄλλως τε δὲ οὐδὲ ἄγγέλους αὐτοὺς ὠνόμασεν ὁ Λουκᾶς , δύο δὲ ἄνδρας , πλην ἐν ἐσθῆτι ἀστραπτοῦσῃ , διὰ τὴν ἑορτὴς σύμβολα · καὶ οἱ λόγοι δὲ αὐτῶν οἱ πρὸς τὰς γυναῖκας διέζουσι · καὶ γυναῖκες δὲ πλείους ἦσαν , ἀλλ’ οὐχ ἡ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ μόνη · οὐδὲ αἱ παρὰ τῷ Ματθαίῳ δύο Μαρίαι . Περί δὲ τῆς μιᾶς Μαρίας τῆς παρὰ τῷ Ἰωάννῃ περὶ τὸν ὀφθρον , ἔτι ἀκοπίας οὕσης , ἐπιστάσης τῷ μνήματι , καὶ ἰδοῦσης τοὺς λίθους ἠρμένους ἐκ τοῦ μνημείου , ἡντινα καὶ Μαγδαληνὴν ὁ εὐαγγελιστὴς ὀνομάζει , ὑπονοῖα τις ὑπεσέρχεται . ἄλλην τινὰ Μαγδαληνὴν εἶναι , μηδὲν τῶν ταῖς δυσὶ Μαρίαις ἐωραμέναις γινώσκουσαν . εἰ δὲ μία καὶ ἡ αὐτὴ ἐστὶν ἡ παρ’ ἀμφοτέροις τοῖς εὐαγγελισταῖς μνημονευομένη , προηγεῖσθαι ἀνάγκη τὴν παρὰ τῷ Ἰωάννῃ ἱστορίαν , τῆς παρὰ τῷ Ματθαίῳ · καὶ τὴν αὐτὴν Μαγδαληνὴν τὸ πρῶτον μόνην ἐλθοῦσαν , τοὺς δύο ἄγγέλους εἰσω τοῦ μνήματος καθεισμένους ἰδεῖν · μετὰ δὲ ταῦτα δεύτερον ἐπιστάσασιν τῷ αὐτῷ τόπῳ μετὰ τῆς ἄλλης Μαρίας τὸν ἐπικαθήμενον τῷ λίθῳ ἄγγελον εὐραμένα · τοῦτῶν δὲ τῶν δυοῖν ἐκδοχῶν τὴν προτέραν ἀληθεστέραν εἶναι ἡγοῦμαι · ἑτέρας οὖσης τῆς παρὰ τῷ Ἰωάννῃ Μαρίας παρὰ τὰς παρὰ τῷ Ματθαίῳ , χἂν τὸ ἐπίθετον αὐτῆς τῆς Μαγδαληνῆς ἐπιγράφῃται , δύο γεγονυῖαν ὡς εἰκὸς τῶν ἀπὸ τῆς αὐτῆς Μαγδαληνῆς · τοῦτο γὰρ ὁρῶντος πᾶσα ἀμφισβήτησις λυθήσεται , ἑτέρων μὲν παρὰ τῷ Ματθαίῳ μνημονευομένων γυναικῶν , ἑτέρας δὲ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ , καὶ ἑτέρου ὄντος καὶ τοῦ ἀγγέλου τοῦ ἐπὶ τὸν λίθον καθεισμένου , καὶ ἑτέρων τῶν δύο ἀγγέλων τῶν παρὰ τῷ Ἰωάννῃ εἰσω τοῦ μνήματος ὁφθέντων , ἑτέρου δὲ καὶ τοῦ χρόνου , ἑτέρων δὲ καὶ τῶν λόγων , τοῦ τε ἀγγέλου τοῦ ἐπὶ τοῦ λίθου καθεισμένου , καὶ τῶν ἀγγέλων τῶν εἰσω τοῦ μνήματος θεωρηθέντων . Κατὰ δὲ τὸν Μᾶρκον λίαν πρωὶ τῇ μιᾷ τῶν Σαββάτων ἀπέφωσκεν ἐπὶ τὸ μνήμα , ἀνατελέσαντος τοῦ ἡλίου · ἰδοὺ ἄλλαι πάλιν αὗται καὶ ἐν ἑτέρῳ καιρῷ , αἱ ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς , τίς ἡμῖν ἀποκυλίσει τὸν λίθον ; καὶ ὅτι εἰδὸν νεανίσκον καθῆμενον , ὥσπερ ἐπὶ τοῦ Λουκᾶ , ἄνδρας ἀλλ’ οὐχ ἄγγελοι · οὕτω καὶ νῦν οὐχ ἄγγελοι · ὠνόμασται , οὐδὲ ἄντη , ἀλλὰ νεανίσκος · ὥστε καὶ ταύτην ἀφωρισμένην εἶναι τὴν διήγησιν , καὶ τὸν ὁφθέντα ἕτερον , καὶ τὰς ἀφικομένας ἄλλας , καὶ τὸν καιρὸν ὁμοίως ἄλλον , τὸν μετὰ ἡλίου ἀνατολᾶς . Eadem rursus narratio in Va - ticanis quoque codicibus aliquantulum variat , pro breviorum scilicet aut excerptiorum arbitrio .
Lemmas: ( 38 ) In duobus Eusebianis capitibus a Combesio , ut jam dixi , editis , sicuti permulta ex his ad Mari - num scriptis desiderantur , ita quaedam diversa sunt , quaedam vero explicatiora videntur . Hoc autem loco sic habet editio : ὁ ἀγαθός , ὁ κατά αὐτός Ματθαῖος καί Ἰωάννης , ὅτε δή ἀπόστολος , ὁ ἀγαθός γράφω καί ἱστορέω παραχωρέω , αὐτός ὁ δεύτερος διηγέομαι , ἀντεναπληροῦντες ὁ παρά ἐκεῖνος ἀσαγήμενα . ὁ δέ δεύτερος εἰμί καί μακρός λείπω ὁ ὁ πρότερος ἱστορία · οὕτως ὁ ἅγιος πνεῦμα διανέμω ὁ πρέπω ἕκαστος καί κατάλληλος διήγησις . αὖος γοῦν παρά ὁ Λουκᾶς δρόμος βαθής ἐπί ὁ μνημεῖον ἔρχομαι γυνή φέρω α ἑτοιμάζω ἄρωμα , ἕτερος δέ ἄγω ὁ παρά ὁ Ματθαῖος καί Ἰωάννης · οὐ γάρ ἄν ἔχω λόγος ὁ τοσοῦτος προτίθημι Μαρία ἄρτι πρῶτος ἄρωμα φέρω , ὡς μήπω ὁ ἀνάστασις μανθάνω · διό εἶπον ἄν ἕτερος ἔρχομαι ὁ παρά ὁ Λουκᾶς δηλέομαι ὁ πρῶτος · οὗτος δέ καί αὐτός ὁ εὐαγγελιστής ἱστορέω λέγω · « καί ἡμέρα εἰμί παρασκευή καί σάββατον ἐπιφώσκω · κατακολουθέω δέ γυνή , ὅστις ἥδω συνέρχομαι αὐτός ἐκ ὁ Γαλιλαία , » καί ὁ ἐξίημι · ἰδού διαγιγνώσκω ὅτι ἕτερος ἥδω αὐτός . Διὸ καί ὁ ὁράω ἕτερος ὑπάρχω παρά ὁ ἔμπροσθεν δηλόω · οὔτε γάρ ἵζω ὁ μνημεῖον ἥδω παρά ὁ Ἰωάννης , οὔτε ἐπί ὁ λίθος καθίζω , ὡς ὁ παρά Ματθαῖος ἄγγελος · ἄλλως τε δέ οὐδέ ἄγγελος αὐτός ὀνομάζω ὁ Λουκᾶς , δύο δέ ἀνήρ , πλην ἐν ἐσθής αστραπτουω , διά ὁ ἑορτή σύμβολον · καί ὁ λόγος δέ αὐτός ὁ πρός ὁ γυνή διαζέω · καί γυνή δέ πολύς ἥδω , ἀλλά οὐ ὁ παρά ὁ Ἰωάννης μόνος · οὐδέ ὁ παρά ὁ Ματθαῖος δύο Μαρία . περι δέ ὁ εἷς Μαρία ὁ παρά ὁ Ἰωάννης περί ὁ ὀφθρον , ἔτι ἀκοπία ὗσις , ἐφίστημι ὁ μνῆμα , καί ἰδέω ὁ λίθος ἀείρω ἐκ ὁ μνημεῖον , ὅστις καί Μαγδαληνή ὁ εὐαγγελιστής ὀνομάζω , ὑπόνοια τις ὑπεσέρχεται . ἄλλος τις Μαγδαληνή ἔρχομαι , μηδείς ὁ ὁ δύο Μαρία ὁράω γιγνώσκω . εἰμί δέ εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί ὁ παρά ἀμφότερος ὁ εὐαγγελιστής μνημονεύω , προηγέομαι ἀνάγκη ὁ παρά ὁ Ἰωάννης ἱστορία , ὁ παρά ὁ Ματθαῖος · καί ὁ αὐτός Μαγδαληνή ὁ πρῶτος μόνος ἔρχομαι , ὁ δύο ἄγγελος εἰσω ὁ μνῆμα καθίζω ὁράω · μετά δέ οὗτος δεύτερος ἐφίστημι ὁ αὐτός τόπος μετά ὁ ἄλλος Μαρία ὁ ἐπικάθημαι ὁ λίθος ἄγγελος εὐραμένα · οὗτος δέ ὁ δύο ἐκδοχή ὁ πρότερος ἀληθής ἔρχομαι ἡγέομαι · ἕτερος σέω ὁ παρά ὁ Ἰωάννης Μαρία παρά ὁ παρά ὁ Ματθαῖος , εἷς ὁ ἐπίθετος αὐτηες͂ς ὁ Μαγδαληνή ἐπιγράφω , δύο γίγνομαι ὡς ἔοικα ὁ ἀπό ὁ αὐτηες͂ς Μαγδαληνή · οὗτος γάρ ὁράω πᾶς ἀμφισβήτησις λύω , ἕτερος μέν παρά ὁ Ματθαῖος μνημονεύω γυνή , ἕτερος δέ παρά ὁ Ἰωάννης , καί ἕτερος εἰμί καί ὁ ἄγγελος ὁ ἐπί ὁ λίθος καθίζω , καί ἕτερος ὁ δύο ἄγγελος ὁ παρά ὁ Ἰωάννης εἴδομαι ὁ μνῆμα ὁράω , ἕτερος δέ καί ὁ χρόνος , ἕτερος δέ καί ὁ λόγος , ὁ τε ἄγγελος ὁ ἐπί ὁ λίθος καθίζω , καί ὁ ἄγγελος ὁ εἰσω ὁ μνῆμα θεωρέω . κατά δέ ὁ Μᾶρκος λίαν πρωί ὁ εἷς ὁ σάββατον ἀπέφωσκεν ἐπί ὁ μνήμη , ἀνατέλλω ὁ ἥλιος · ἰδού ἄλλος πάλιν αὐτός καί ἐν ἕτερος καιρός , ὁ λέγω πρός ἑαυτοῦ , τίς ἐγώ ἀποκυλίω ὁ λίθος ; καί ὅτι εἶδον νεανίσκος κάθημαι , ὥσπερ ἐπί ὁ Λουκᾶς , ἀνήρ ἀλλά οὐ ἄγγελος · οὕτως καί νῦν οὐ ἄγγελος · ὀνομάζω , οὐδέ ἄντη , ἀλλά νεανίσκος · ὥστε καί οὗτος ἀφορίζω ἔρχομαι ὁ διήγησις , καί ὁ ὁράω ἕτερος , καί ὁ ἀφικνέομαι ἄλλος , καί ὁ καιρός ὅμοιος ἄλλος , ὁ μετά ἥλιος ἀνατολή . Eadem rursus narratio in Va - ticanis quoque codicibus aliquantulum variat , pro breviorum scilicet aut excerptiorum arbitrio .