eusebius-scr-eccl.historia-ecclesiastica 5.18
XVIII . τῆς δὲ κατὰ Φρύγας καλουμένης αἱρέσεως καὶ Ἀπολλώνιος , ἐκκλησιαστικὸς συγγραφεύς , ἀκμαζούσης εἰς ἔτι τότε κατὰ τὴν Φρυγίαν ἔλεγχον ἐνστησάμενος , ἴδιον κατ’ αὐτῶν πεποίηται σύγγραμμα , τὰς μὲν φερομένας αὐτῶν προφητείας ψευδεῖς οὔσας κατὰ λέξιν εὐθύνων , τὸν δὲ βίον τῶν τῆς αἱρέσεως ἀρχηγῶν ὁποῖός τις γέγονεν , διελέγχων · αὐτοῖς δὲ ῥήμασιν περὶ τοῦ Μοντανοῦ ταῦτα λέγοντος ἄκουε · “ ἀλλὰ τίς ἐστιν οὗτος ὁ πρόα · φατὸς διδάσκαΛος , τὰ ἔργα αὐτοῦ καὶ ἡ διδασκαλία δείκνυσιν . οὗτός ἐστιν ὁ διδάξας λύαεις γάμων , ὁ νηστείας νομοθετήσας , ὁ Πέπουζαν καὶ Τύμιον Ἱερουσαλὴμ ὀνομάσας πόλεις δ’ εἰσὶν αὗται μικραὶ τῆς Φρυγίας ) , τοὺς πανταχόθεν ἐκεῖ συναγαγεῖν ἐθέλων ὁπρακτῆρας χρημάτων καταστήσας , ὁ ἐπ’ ὀνόματι προσφορῶν τὴν δωροληψίαν ἐπιτεχνώμενος , , ὁ σαλάρια χορηγῶν τοῖς κηρύσσουσιν αὐτοῦ τὸν λόγον , ἵνα διὰ τῆς γαατριμαργίας ἡ διδασκαλία τοῦ λόγου κρατύνηται . ” Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τοῦ Μοντανοῦ · καὶ περὶ τῶν προφητίδων δὲ αὐτοῦ ὑποκαταβὰς οὕτω γράφει · δείκνυμεν οὖν αὐτὰς πρώτας τὰς προφήτιδας ταύτας , ἀφ’ οὗ τοῦ πνεύματος ἐπληρώθησαν , τοὺς ἄνδρας καταλιπούσας . πῶς οὖν ἐψεύδοντο Πρίσκιλλαν παρθένον ἀποκαλοῦντες ; εἶτ’ ἐπιφέρει λέγων · “ δοκεῖ ἀοῖ πᾶσα γραφὴ κωλύειν προφήτην λαμβάνειν δῶρα καὶ χρήματα ; ὅταν οὖν ἴδω τὴν προφῆτιν εἰληφυῖαν καὶ χρυσὸν καὶ ἄργυρον καὶ πολυτελεῖς ἐσθῆτας , πῶς αὐτὴν μὴ παραιτήαωμαι . ” Αὖθις δ᾿ ὑποκαταβὰς περί τινος τῶν κατ᾿ αὐτοὺς ὁμολογητῶν ταῦτά φησιν · “ ἔτι δὲ καὶ Θεμίσων , ὁ τὴν ἀξιόπιστον πλεονεξίαν ἠμφιεσμένος , ὁ μὴ βαστάσας τῆς ὁμολογίας τὸ σημεῖον , ἀλλὰ πλήθει χρημάτων ἀποθέμενος τὰ δεσμά , δέον ἐπὶ τούτῳ ταπεινοφρονεῖν , ὡς μάρτυς καυχώμενος , ἐτόλμησεν , μιμούμενος τὸν ἀπόστολον , καθολικήν τινα συνταξάμενος ἐπιστολῄν , κατηχεῖν μὲν τοὺς ἄμεινον αὐτοῦ πεπιστευκότας , συναγωνίζεσθαι δὲ τοῖς τῆς κενοφωνίας λόγοις , βλασφημῆσαι δὲ εἰς τὸν κύριον καὶ τοὺς ἀποστόλους καὶ τὴν ἁγίαν ἐκκληαίαν . ” καὶ περὶ ἑτέρου δὲ αὖθις τῶν κατ᾿ αὐτοὺς τετιμημένων ὡς δὴ μαρτύρων οὕτω γράφει · “ ἵνα δὲ μὴ περὶ πλειόνων λέγωμεν , ἡ προφῆτις ἡμῖν εἰπάτω τὰ κατὰ Ἀλέξανδρον , τὸν λέγοντα ἑαυτὸν μάρτυρα , ᾧ συνεστιᾶται , ᾧ προσκυνοῦσιν καὶ αὐτῷ πολλοί · οὗ τὰς λῃστείας καὶ τὰ ἄλλα τολμήματα ἐφ᾿ οἷς κεκόλασται , οὐχ ἡμᾶς δεῖ λέγειν , ἀλλὰ ὁ ὀπισθόδομος ἔχει . τίς οὖν τίνι χαρίζεται τὰ ἁμαρτήματα ; πότερον ὁ προφήτης τὰς λῃστείας τῷ μάρτυρι ἢ ὁ μάρτυς τῷ προφήτη τὰς πλεονεξίας ; εἰρηκότος γὰρ τοῦ κυρίου μὴ Μatt . 10 , 9 . κτήσησθε χρυσὸν μήτε ἄργυρον μηδὲ δύο χιτῶνας , οὗτοι πᾶν τοὐναντίον πεπλημμελήκασιν περὶ τὰς τούτων τῶν ἀπηγορευμένων κτήσεις . δείξομεν γὰρ τοὺς λεγομένους παρ᾿ αὐτοῖς προφήτας καὶ μάρτυρας μὴ μόνον παρὰ πλουσίων , ἀλλὰ καὶ παρὰ πτωχῶν καὶ ὀρφανῶν καὶ χηρῶν κερματιζομένους . καὶ εἰ πεποίθησιν ἔχουσιν , στήτωσαν ἐν τούτῳ καὶ διορισάσθωσαν ἐπὶ τούτοις , ἵνα ἐὰν ἐλεγχθῶσιν , κἂν τοῦ λοιποῦ παύσωνται πλημμελοῦντες . δεῖ γὰρ τοὺς καρποὺς δοκιμάζεσθαι τοῦ προφήτου · ἀπὸ γὰρ τοῦ καρποῦ τὸ ξύλον γινώσκεται . ἵνα δὲ τοῖς βουλομένοις τὰ κατὰ Ἀλέξανδρον ἦ γνώριμα , κέκριται ὑπὸ Αἰμιλίου Φροντίνου ἀνθυπάτου ἐν Ἐφέσῳ , οὐ διὰ τὸ ὄνομα , ἀλλὰ δι’ ἃς ἐτόλμησεν λῃστείας , ὢν ἤδη παραβάτης · εἶτ’ ἐπιψευσάμενος τῷ ὀνόματι τοῦ κυρίου , ἀπολέλυται , πλανήσας τοὺς ἐκεῖ πιστούς , καὶ ἡ ἰδία παροικία αὐτόν , ὅθεν ἢν , οὐκ ἐδέξατο διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν λῃστήν , καὶ οἱ θέλοντες μαθεῖν τὰ κατ’ αὐτὸν ἔχουσιν τὸ τῆς Ἀσίας δημόσιον ἀρχεῖον · ὅν ὁ προφήτης συνόντα πολλοῖς ἔτεσιν ἀγνοεῖ . τοῦτον ἐλέγχοντες ἡμεῖς , δι’ αὐτοῦ καὶ τὴν ὑπόστασιν ἐξελέγχομεν τοῦ προφήτου . τὸ ὅμοιον ἐπὶ πολλῶν δυνάμεθα ἀποδεῖξαι , καὶ εἰ θαρροῦσιν , ὑπομεινάτωσαν τὸν ἔλεγχον . ” Πάλιν τε αὗ ἐν ἑτέρῳ τόπῳ τοῦ συγγράμματος περὶ ὧν αὐχοῦσι προφητῶν ἐπιλέγει ταῦτα · “ ἐὰν ἀρνῶνται δῶρα τοὺς προφήτας αὐτῶν εἰληφέναι , τοῦθ’ ὁμολογησάτωσαν ὅτι ἐὰν ἐλεγχθῶσιν εἰλγφότες , οὐκ εἰσὶ προφῆται , καὶ μυρίας ἀποδείξεις τούτων παραστήσομεν . ἀναγκαῖον δέ ἐστιν πάντας καρποὺς δοκιμάζεσθαι προφήτου . προφήτης , εἰπέ μοι , βάπτεται ; προφήτης στιβίζεται ; προφήτης Φιλοκοσμεῖ ; προφήτης τάβλαις καὶ κύβοις παίζει ; προφήτης δανείζει ; ταῦτα ὁμολογησάτωσαν πό - τερον ἔξεστιν ἢ μή , ἐγὼ δ’ ὅτι γέγονεν παρ’ αὐτοῖς , δείξω . ” Ὁ δ’ αὐτὸς οὗτος Ἀπολλώνιος κατὰ τὸ αὐτὸ σύγγραμμα ἱατορεῖ ὡς ἄρα τεσσαρακοστὸν ἐτύγχανεν ἔτος ἐπὶ τὴν τοῦ αυγγράμματος αὐτοῦ γραφὴν ἐξ οὗ τῇ προσποιήτῳ αὐτοῦ προφητείᾳ ὁ Μοντανὸς ἐπικεχείρηκεν , καὶ πάλιν φησὶν ὡς ἄρα Ζωτικός , οὗ καὶ ὁ πρότερος συγγραφεὺς ἐμνημόνευσεν , ἐν Πεπούζοις προφητεύειν δὴ προσποιουμένης τῆς Μαξιμίλλης ἐπιστὰς διελέγξαι τὸ ἐνεργοῦν ἐν αὐτῇ πνεῦμα πεπείραται , ἐκωλύθη γε μὴν πρὸς τῶν τὰ ἐκείνης φρονούντων . καὶ Θρασέα δέ τινος τῶν τότε μαρτύρων μνημονεύει . ἔτι δὲ ὡς ἐκ παραδόσεως τὸν σωτῆρά φησιν προστεταχέναι τοῖς αὐτοῦ ἀποστόλοις ἐπὶ δώδεκα ἔτεσιν μὴ χωρισθῆναι τῆς ῾Ιερουσαλήμ , κέχρηται δὲ καὶ μαρτυρίαις ἀπὸ τῆς Ἰωάννου Ἀποκαλύψεως , καὶ νεκρὸν δὲ δυνάμει θείᾳ πρὸς αὐτοῦ Ἰωάννου ἐν τῆ ’Eφέαῳ ἐγηγέρθαι ἱατορεῖ , καὶ ἄλλα τινά φηαιν , δι’ ὧν ἱκανῶς τῆς προειρημένης αἱρέσεως πληρέστατα διηύθυνεν τὴν πλάνην . ταῦτα καἰ ὁ Ἀπολλώνιος .
Lemmas: XVIII . ὁ δέ κατά Φρύξ καλέω αἵρεσις καί Ἀπολλώνιος , ἐκκλησιαστικός συγγραφεύς , ἀκμάζω εἰς ἔτι τότε κατά ὁ Φρυγία ἔλεγχος ἐνίστημι , ἴδιος κατά αὐτός ποιέω σύγγραμμα , ὁ μέν φέρω αὐτός προφητεία ψευδής εἰμί κατά λέξις εὐθύνω , ὁ δέ βίος ὁ ὁ αἵρεσις ἀρχηγός ὁποῖος τις γίγνομαι , διελέγχω · αὐτός δέ ῥῆμα περί ὁ Μοντανός οὗτος λέγω ἀκούω · “ ἀλλά τίς εἰμί οὗτος ὁ πρόα · φατός διδάσκαλος , ὁ ἔργον αὐτός καί ὁ διδασκαλία δείκνυμι . οὗτος εἰμί ὁ διδάσκω λυάω γάμος , ὁ νηστεία νομοθετέω , ὁ πεπουζευς καί Τύμιον Ἱεροσόλυμα ὀνομάζω πόλις δέ εἰμί οὗτος μικρός ὁ Φρυγία ) , ὁ πανταχόθεν ἐκεῖ συνάγω ἐθέλω ὁπρακτῆρας χρῆμα καθίστημι , ὁ ἐπί ὄνομα προσφορά ὁ δωροληψία ἐπιτεχνάομαι , , ὁ σαλάριον χορηγός ὁ κηρύσσω αὐτός ὁ λόγος , ἵνα διά ὁ γαατριμαργίας ὁ διδασκαλία ὁ λόγος κρατύνω . ” καί οὗτος μέν περί ὁ Μοντανός · καί περί ὁ προφῆτις δέ αὐτός ὑποκαταβαίνω οὗτος γράφω · δείκνυμι οὖν αὐτός πρῶτος ὁ προφῆτις οὗτος , ἀπό ὅς ὁ πνεῦμα πληρόω , ὁ ἀνήρ καταλείπω . πῶς οὖν ψεύδω Πρισκίλλα παρθένος ἀποκαλέω ; εἶτα ἐπιφέρω λέγω · “ δοκέω ἠώς πᾶς γραφή κωλύω προφήτης λαμβάνω Δῶρα καί χρῆμα ; ὅταν οὖν ὁράω ὁ προφῆτις λαμβάνω καί χρυσός καί ἄργυρος καί πολυτελής ἐσθής , πῶς αὐτός μή παραιτέομαι . ” αὖθις δέ ὑποκαταβαίνω περί τις ὁ κατά αὐτός ομολογητής οὗτος φημί · “ ἔτι δέ καί Θεμίσων , ὁ ὁ ἀξιόπιστος πλεονεξία ἀμφί-ἀμφιέννυμι , ὁ μή βαστάζω ὁ ὁμολογία ὁ σημεῖον , ἀλλά πλῆθος χρῆμα ἀποτίθημι ὁ δεσμός , δήω ἐπί οὗτος ταπεινοφρονέω , ὡς μάρτυς καυχάομαι , τολμάω , μιμέομαι ὁ ἀπόστολος , καθολικός τις συντάσσω ἐπιστολή , κατηχέω μέν ὁ ἀγαθός αὐτός πιστεύω , συναγωνίζομαι δέ ὁ ὁ κενοφωνία λόγος , βλασφημέω δέ εἰς ὁ κύριος καί ὁ ἀπόστολος καί ὁ ἅγιος ἐκκληαίαν . ” καί περί ἕτερος δέ αὖθις ὁ κατά αὐτός τιμάω ὡς δή μάρτυς οὗτος γράφω · “ ἵνα δέ μή περί πλείων λέγω , ὁ προφῆτις ἐγώ εἶπον ὁ κατά Ἀλέξανδρος , ὁ λέγω ἑαυτοῦ μάρτυς , ὅς συνεστιάω , ὅς προσκυνέω καί αὐτός πολύς · ὅς ὁ λῃστεία καί ὁ ἄλλος τόλμημα ἐπί ὅς κολάζω , οὐ ἐγώ δεῖ λέγω , ἀλλά ὁ ὀπισθόδομος ἔχω . τίς οὖν τίς χαρίζομαι ὁ ἁμάρτημα ; πότερος ὁ προφήτης ὁ λῃστεία ὁ μάρτυς ἢ ὁ μάρτυς ὁ προφήτης ὁ πλεονεξία ; ἐρῶ γάρ ὁ κύριος μή Μatt . 10 , 9 . κτάομαι χρυσός μήτε ἄργυρος μηδέ δύο χιτών , οὗτος πᾶς ἐναντίος πλημμελέω περί ὁ οὗτος ὁ ἀπαγορεύω κτήσεις . δείκνυμι γάρ ὁ λέγω παρά αὐτός προφήτης καί μάρτυς μή μόνος παρά πλούσιος , ἀλλά καί παρά πτωχός καί ὀρφανός καί χήρα κερματίζω . καί εἰμί πεποίθησις ἔχω , στήω ἐν οὗτος καί διορίζω ἐπί οὗτος , ἵνα ἐάν ἐλέγχω , κἀν ὁ λοιπός παύω πλημμελέω . δεῖ γάρ ὁ καρπός1 δοκιμάζω ὁ προφήτης · ἀπό γάρ ὁ καρπός ὁ ξύλον γιγνώσκω . ἵνα δέ ὁ βούλομαι ὁ κατά Ἀλέξανδρος εἰμί γνώριμος , κρίνω ὑπό Αἰμίλιος Φροντῖνος ἀνθύπατος ἐν Ἔφεσος , οὖον διά ὁ ὄνομα , ἀλλά διά ὅς τολμάω λῃστεία , εἰμί ἤδη παραβάτης · εἶτα ἐπιψεύδομαι ὁ ὄνομα ὁ κύριος , ἀπολύω , πλανάω ὁ ἐκεῖ πιστός , καί ὁ ἴδιος παροικία αὐτός , ὅθεν εἄν , οὐ δέχομαι διά ὁ εἰμί αὐτός λῃστής , καί ὁ ἐθέλω μανθάνω ὁ κατά αὐτός ἔχω ὁ ὁ Ἀσία δημόσιος ἀρχεῖον · ὅς ὁ προφήτης σύνειμι πολύς ἔτος ἀγνοέω . οὗτος ἐλέγχω ἐγώ , διά αὐτός καί ὁ ὑπόστασις ἐξελέγχω ὁ προφήτης . ὁ ὅμοιος ἐπί πολύς δύναμαι ἀποδείκνυμι , καί εἰμί θαρσέω , ὑπομένω ὁ ἔλεγχος . ” πάλιν τε αὗ ἐν ἕτερος τόπος ὁ σύγγραμμα περί ὅς αὐχέω προφήτης ἐπιλέγω οὗτος · “ ἐάν ἀρνέομαι Δῶρα ὁ προφήτης αὐτός λαμβάνω , οὗτος ὁμολογέω ὅτι ἐάν ἐλέγχω λέγω , οὐ εἰμί προφήτης , καί μυρίος ἀποδείκνυμι οὗτος παρίστημι . ἀναγκαῖος δέ εἰμί πᾶς καρπός1 δοκιμάζω προφήτης . προφήτης , εἶπον ἐγώ , βάπτω ; προφήτης στιβίζομαι ; προφήτης Φιλοκοσμέω ; προφήτης τάβλα καί κύβος παίζω ; προφήτης δανείζω ; οὗτος ὁμολογέω πό - τέρος ἔξεστι ἢ μή , ἐγώ δέ ὅτι γίγνομαι παρά αὐτός , δείκνυμι . ” ὁ δέ αὐτός οὗτος Ἀπολλώνιος κατά ὁ αὐτός σύγγραμμα ιατορεω ὡς ἄρα τεσσαρακοστός τυγχάνω ἔτος ἐπί ὁ ὁ αυγγράμματος αὐτός γραφή ἐκ ὅς ὁ προσποίητος αὐτός προφητεία ὁ Μοντανός ἐπιχειρέω , καί πάλιν φημί ὡς ἄρα Ζωτικός , ὅς καί ὁ πρότερος συγγραφεύς μνημονεύω , ἐν πεπουζω προφητεύω δή προσποιέω ὁ Μαξίμιλλα ἐφίστημι διελέγχω ὁ ἐνεργέω ἐν αὐτός πνεῦμα πειράω , κωλύω γε μήv πρός ὁ ὁ ἐκεῖνος φρονέω . καί θρασύς δέ τις ὁ τότε μάρτυς μνημονεύω . ἔτι δέ ὡς ἐκ παράδοσις ὁ σωτήρ φημί προστάσσω ὁ αὐτός ἀπόστολος ἐπί δώδεκα ἔτος μή χωρίζω ὁ ῾Ιερουσαλήμ , χράομαι δέ καί μαρτυρία ἀπό ὁ Ἰωάννης ἀποκάλυψις , καί νεκρός δέ δύναμις θεῖος πρός αὐτός Ἰωάννης ἐν τῆ ὁράω ἐγείρω ιατορεω , καί ἄλλος τις φημί , διά ὅς ἱκανῶς ὁ προερέω αἵρεσις πληρέστατα διευθύνω ὁ πλάνη . οὗτος καίω ὁ Ἀπολλώνιος .