eusebius-scr-eccl.historia-ecclesiastica 2.22
XXII . τούτου δὲ Φῆατος ὑπὸ Νέρωνος διάδοχος ] ; 27 . 1 πέμπεται , καθ’ ὃν δικαιολογησάμενος ὁ Παῦλος δέαμιος ἐπὶ Ρώμης ἄγεται · Ἀρίσταρχος αὐτῷ συνῆν , ὃν καὶ εἰκότως συναιχμάλωτόν που ἐπιστολῶν ἀποκαλεῖ . καὶ Λουκᾶς , ὁ καὶ τὰς πράξεις τῶν ἀποστόλων γραφῇ παραδούς , ἐν τούτοις κατέλυαε τὴν ἱστορίαν , διετίαν ὅλην ἐπὶ τῆς Ρώμης τὸν Παῦλον ἄνετον διατρῖφαι καὶ τὸν τοῦ θεοῦ λόγον ἀκωλύτως κηρῦξαι ἐπισημηνάμενος . τότε μὲν οὖν ἀπολογησάμενον , αὗθις ἐπὶ τὴν τοῦ κηρύγματος διακονίαν λόγος ἔχει στείλασθαι τὸν ἀπόατολον , δεύτερον δ’ τῆ αὐτῇ πόλει τῷ κατ’ αὐτὸν τελειωθῆναι μαρτυρίῳ · ἐν ῷ δεαμοῖς ἐχόμενος , τὴν πρὸς Τιμόθεον δευτέραν ἐπιατολὴν συντάττει , ὁμοῦ σημαίνων τε προτέραν αὐτῷ γενομένην ἀπολογίαν καὶ τὴν παρὰ πόδας τελείωσιν . δέχου δὴ καὶ : τούτων τὰς αὐτοῦ μαρτυρίας · “ ἐν τῆ πρώτῃ μου,’’ φηαίν , “ ἀπολογίᾳ οὐδείς μοι παρεγένετο , ἀλλὰ πάντες με ἐγκατέλιπον μὴ αὐτοῖς λογισθείη ) , ὁ δὲ κύριός μοι παρέατη καὶ ἐνεδυνάμωσέν με , ἵνα δι’ ἐμοῦ τὸ κήρυγμα πληροφορηθῇ καὶ ἀκούσωσι πάντα τὰ ἔθνη , καὶ ἐρρύαθην ἐκ στόματος λέοντος.’’ σαφῶς δὴ παρίστηαιν διὰ τούτων ὅτι δὴ τὸ πρότερον , ὡς ἂν τὸ κήρυγμα τὸ δι’ αὐτοῦ πληρωθείη , ἐρρύαθη ἐκ στόματος τὸν Νέρωνα ταύτῃ , ὡς ἔοικεν , διὰ τὸ ὠμό - θυμον προαειπών . οὔκουν ἑξῆς προατέθεικεν παραπλήσιόν τι τῷ “ ῥύσεταί με ἐκ στόματος λέοντος·’’ ἑώρα γὰρ τῷ πνεύματι τὴν δάον οὔπω μέλλουααν αὐτοῦ τελευτήν , δι’ ὅ φησιν ἐπιλέγων τῷ “ καὶ ἐρρύσθην ἐκ στόματος λέοντος ’’ ρύσεταί με ὁ κύριος ἄπο παντὸς ἔργου πονηροῦ καὶ σώσει εἰς τὴν βασιλείαν αὐτοῦ τὴν νιον , σημαίνων τὸ παραυτίκα μαρτύριον · ὃ καὶ σαφέστερον ἐν τῆ αὐτῇ προλέγει φάακων “ ἐγὼ γὰρ ἤδη σπένδομαι , καὶ ὁ καιρὸς τῆς ἐμῆς ἀναλύσεως ἐφέατηκεν.’’ 1 νῦν μὲν οὖν ἑ ἐπὶ τῆς δευτέρας ἐπιστολῆς τῶν πρὸς Τιμόθεον τὸν Λοῦκαν μόνον γράφοντι αὐτῷ συνεῖναι κατὰ δὲ τὴν προτέραν ἀπολογίαν οὐδὲ τοῦτον · ὅθεν εἰκότως τὰς τῶν ἀποατόλων Πραξεῖς ἐπ’ ἐκεῖνον ὁ Λουκᾶς περιέγραφε τὸν χρόνον , τὴν μέχρις ὅτε τῷ Παύλῳ συνῆν ἱστορίαν ὑφηγησάμενος . ταῦτα δ’ ἡμῖν εἴρηται παρισταμένοις ὅτι μὴ καθ’ ἢν ὁ Λουκᾶς ἀνέγραφεν ἐπὶ τῆς Ῥώμης ἐπιδημίαν τοῦ Παύλου τὸ μαρτύριον αὐτῷ οὑν . ἐπεράνθη · εἰκός γέ τοι κατὰ μὲν ἀρχὰς ἠπιώτερον τοῦ Νέρωνος διακειμένου , ῥᾷον τὴν ὑπὲρ τοῦ δόγματος τοῦ Παύλου καταδεχθῆναι ἀπολογίαν , προελθόντος δ’ εἰς ἀθεμίτους τόλμας , μετὰ τῶν ὤων καὶ τὰ κατὰ τῶν ἀποστόΛων ἐγχειρηθῆναι .
Lemmas: XXII . οὗτος δέ Φῆατος ὑπό Νέρων διάδοχος ] ; 27 . 1 πέμπω , κατά ὅς δικαιολογέομαι ὁ Παῦλος δέαμιος ἐπί Ῥώμη ἄγω · Ἀρίσταρχος αὐτός σύνειμι , ὅς καί εἰκότως συναιχμάλωτος ποῦ ἐπιστολή ἀποκαλέω . καί Λουκᾶς , ὁ καί ὁ πρᾶξις ὁ ἀπόστολος γράφω παραδίδωμι , ἐν οὗτος καταλύω ὁ ἱστορία , διετία ὅλος ἐπί ὁ Ῥώμη ὁ Παῦλος ἀνίημι διατρίβω καί ὁ ὁ θεός λόγος ἀκωλύτως κηρύσσω ἐπισημαίνω . τότε μέν οὖν ἀπολογέομαι , αὖθις ἐπί ὁ ὁ κήρυγμα διακονία λόγος ἔχω στέλλω ὁ ἀπόατολον , δύο δέ τῆ αὐτός πόλις ὁ κατά αὐτός τελειόω μαρτύριον · ἐν ῷ δεαμοῖς ἔχω , ὁ πρός Τιμόθεος δύο ἐπιατολὴν συντάσσω , ὁμοῦ σημαίνω τε πρότερος αὐτός γίγνομαι ἀπολογία καί ὁ παρά πούς τελέω . δέχομαι δή καί : οὗτος ὁ αὐτός μαρτυρία · “ ἐν τῆ πρῶτος μου,’’ φημί , “ ἀπολογία οὐδείς ἐγώ παραγίγνομαι , ἀλλά πᾶς ἐγώ ἐγκαταλείπω μή αὐτός λογίζομαι ) , ὁ δέ κύριος ἐγώ παρέατη καί ἐνδυναμόω ἐγώ , ἵνα διά ἐγώ ὁ κήρυγμα πληροφορέω καί ἀκούω πᾶς ὁ ἔθνος , καί ῥύομαι ἐκ στόμα λέων σαφῶς δή παρίστημι διά οὗτος ὅτι δή ὁ πρότερος , ὡς εἄν ὁ κήρυγμα ὁ διά αὐτός πληρόω , ῥύομαι ἐκ στόμα ὁ Νέρων οὗτος , ὡς ἔοικα , διά ὁ ωμός - θυμός προαειπαω . οὔκουν ἑξῆς προατεθειαν παραπλήσιος τίς ὁ “ ἐρύω ἐγώ ἐκ στόμα λέοντος·’’ ὁράω γάρ ὁ πνεῦμα ὁ Δᾶος οὔπω μέλλω αὐτός τελευτή , διά ὅς φημί ἐπιλέγω ὁ “ καί ῥύομαι ἐκ στόμα λέων ’’ ρύω ἐγώ ὁ κύριος ἀπό πᾶς ἔργον πονηρός καί σῴζω εἰς ὁ βασίλειος αὐτός ὁ νιον , σημαίνω ὁ παραυτίκα μαρτύριον · ὅς καί σαφής ἐν τῆ αὐτός προλέγω φάακων “ ἐγώ γάρ ἤδη σπένδω , καί ὁ καιρός ὁ ἐμός ἀνάλυσις ἐφίημι 1 νῦν μέν οὖν ὅς ἐπί ὁ δύο ἐπιστολή ὁ πρός Τιμόθεος ὁ Λοῦκα μόνος γράφω αὐτός συνίημι κατά δέ ὁ πρότερος ἀπολογία οὐδέ οὗτος · ὅθεν εἰκότως ὁ ὁ αποατολη πράσσω ἐπί ἐκεῖνος ὁ Λουκᾶς περιγράφω ὁ χρόνος , ὁ μέχρι ὅτε ὁ Παῦλος σύνειμι ἱστορία ὑφηγέομαι . οὗτος δέ ἐγώ εἴρω παρίστημι ὅτι μή κατά εἄν ὁ Λουκᾶς ἀναγράφω ἐπί ὁ Ῥώμη ἐπιδημία ὁ Παῦλος ὁ μαρτύριον αὐτός ἐν . περαίνω · εἰκός γε ὅς κατά μέν ἀρχή ἤπιος ὁ Νέρων διάκειμαι , ῥᾳδίως ὁ ὑπέρ ὁ δόγμα ὁ Παῦλος καταδέχομαι ἀπολογία , προέρχομαι δέ εἰς ἀθέμιστος τόλμα , μετά ὁ ᾦον καί ὁ κατά ὁ ἀπόστολος ἐγχειρέω .