eusebius-scr-eccl.historia-ecclesiastica 2.1
Ι . Πρῶτος τοιγαροῦν εἰς τὴν ἀποστολὴν ἀντὶ τοῦ προδότου Ἰούδα κληροῦται Ματθίας , εἷς καὶ αὐτός , ὡς δεδήλωται , τῶν τοῦ κυρίου γενόμενος μαθητῶν . καθίστανται δὲ δι’ εὐχῆς καὶ χειρῶν ἐπιθέσεως τῶν ἀποστόλων εἰς διακονίαν ἕνεκα τοῦ κοινοῦ ἄνδρες δεδοκιμασμένοι , τὸν ἀριθμὸν ἑπτά , οἱ ἀμφὶ τὸν Στέφανον . ὃς καὶ πρῶτος μετὰ τὸν κύριον ἅμα τῇ χειροτονίᾳ , ὥσπερ εἰς αὐτὸ τοῦτο προαχθείς , λίθοις εἰς θάνατον πρὸς τῶν κυριοκτόνων βάλλεται , καὶ ταύτῃ πρῷ · τος τὸν αὐτῷ φερώνυμον τῶν ἀξιονίκων τοῦ Χριστοῦ μαρτύρων ἀποφέρεται στέφανον . Τότε δῆτα καὶ Ἰάκωβον , τὸν τοῦ κυρίου λελόμενον ἀδελφόν , ὅτι δὴ καὶ οὗτος τοῦ Ἰωσὴφ ἐνόμαστο παῖς , τοῦ δὲ χριστοῦ πατὴρ ὁ Ἰωαήφ , ᾧ μνηστευθεῖσα ἡ παρθένος , πρὶν ἢ συνελθεῖν αὐτούς , εὑρέθη ἐν γαστρὶ ἔχουσα ἐκ πνεύματος ἁγίου , ὡς ἡ ἱερὰ τῶν εὐαγγελίων διδάσκει γραφή · τοῦτον δὴ οὖν αὐτὸν Ἰάκωβον , ὃν καὶ δίκαιον ἐπίκλην οἱ πάλαι δι’ ἀρετῆς ἐκάλουν προτερήματα , πρῶτον ἱστοροῦσιν τῆς ἐν ἐγχειρισθῆναι ἐκκλησίας τῆς ἐπισκοπῆς ἐγχειρισθῆναι θρόνον · Κλήμης ἐν ἕκτῳ τῶν Ὑποτυπώσεων γράφων ὧδε παρίστησιν “ Πέτρον γάρ φηαιν καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην μετὰ τὴν ἀνάληψιν τοῦ σωτῆρος , ὡς ἂν καὶ ὑπὸ τοῦ σωτῆρος προτετιμημένους , μὴ ἐπιδικάζεσθαι δόξης , ἀλλὰ Ἰάκωβον τὸν δίκαιον ἐπίσκοπον τῶν Ἱεροσολύμων ἐλέσθαι . ” ὁ δ’ αὐτὸς ἐν ἑβδόμῳ τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως ἔτι καὶ ταῦτα περὶ αὐτοῦ φηαιν ἴ’ Ἰακώβῳ τῷ δικαίῳ καὶ Ἰωάννη καὶ Πέτρῳ μετὰ τὴν ἀνάστασιν παρέδωκεν τὴν γνῶσιν ὁ κύριος , οὗτοι τοῖς λοιποῖς ἀποστόλοις παρέδωκαν , οἱ δὲ λοιποὶ ἀπόστολοι τοῖς ἑβδομήκοντα · ὧν εἷς ἢν καὶ Βαρνάβας . δύο δὲ γεγόνασιν Ἰάκωβοι , εἷς ὁ δίκαιος , ὁ κατὰ τοῦ πτερυγίου βληθεὶς καὶ ὑπὸ γναφέως ξύλῳ πληγεὶς εἰς θάνατον , ἕτερος δὲ ὁ καρατομηθείς . ” Αὐτοῦ δὴ τοῦ δικαίου καὶ ὁ Παῦλος μνημονεύει γράφων “ ἕτερον δὲ τῶν ἀποστόλων οὐκ εἶδον , εἰ μὴ Ἰάκωβον τὸν ἀδελφὸν τοῦ κυρίου . ” Ἐν τούτοις καὶ τὰ τῆς τοῦ σωτῆρος ἡμῶν πρὸς τὸν τῶν Ὀσροηνῶν βασιλέα τέλος ἐλάμβανεν ὑποαχέαεως . ὁ γοῦν Θωμᾶς τὸν Θαδδαῖον κινήσει θειοτέρᾳ ἐπὶ τὰ Ἔδεσαα κήρυκα καὶ εὐαγγελιστὴν τῆς περὶ τοῦ λτριστοῦ διδασκαλίας ἐκπέμπει , ὡς ἀπὸ τῆς εὑρεθείσης αὐτόθι γραφῆς μικρῷ πρόσθεν ἐδηλώααμεν · ὁ δὲ τοῖς τόποις ἐπιστάς , τόν τε Ἄβγαρον ἰᾶται τῷ χριατοῦ λόγῳ καὶ τοὺς αὐτόθι πάντας τοῖς τῶν θαυμάτων παραδόξοις ἐκπλήττει , ἱκανῶς τε αὐτοὺς τοῖς ἔργοις διαθεὶς καὶ ἐπὶ αέβας ἀγαγὼν τῆς τοῦ χριατοῦ δυνάμεως , μαθητὰς τῆς σωτηρίου διδασκαλίας κατεστήαατο , εἰς ἔτι τε νῦν ἐξ ἐκείνου ἢ πᾶσα τῶν Ἐδεααηνῶν πόλις τῇ Χριατοῦ προσανάκειται προσηγορίᾳ , οὐ τὸ τυχὸν ἐπιφερομένη δεῖγμα τῆς τοῦ σωτῆρος ἡμῶν καὶ εἰς αὐτοὺς εὐεργεσίας . καὶ ταῦτα δ᾿ ὡς ἐξ ἀρχαίων ἱστορίας εἰρήαθω · μετίωμεν δ᾿ αὖθις ἐπὶ τὴν θείαν γραφήν . Γενομένου δῆτα ἐπὶ τῇ τοῦ Στεφάνου μαρτυρίᾳ πρώτου καὶ μεγίστου πρὸς αὐτῶν Ἰουδαίων κατὰ τῆς ἐν Ἱεροσολύμοις ἐκκλησίας διωγμοῦ πάντων τε τῶν μαθητῶν πλὴν ὅτι μόνων τῶν δώδεκα ἀνὰ τὴν Ἰουδαίαν τε καὶ Σαμάρειαν διααπαρέντων , τινὲς , ᾖ φηαιν ἢ θεία γραφή , διελθόντες ἕως Φοινίκης καὶ Κύπρου καὶ᾿ Ἀντιοχείας οὔπω μὲν ἔθνεσιν οἷοί τε ἦσαν τοῦ τῆς πίστεως μεταδιδόναι λόγου τολμᾶν , μόνοις δὲ τοῦτον Ἰουδαίοις κατήγγελλον . τηνικαῦτα καὶ Παῦλος ἐλυμαίνετο εἰς ἔτι τότε τὴν ἐκκλησίαν , κατ᾿ οἴκους τῶν πιστῶν εἰσπορευόμενος σύρων τε ἄνδρας καὶ γυναῖκας καὶ εἰς φυλακὴν παραδιδούς . ἀλλὰ καὶ Φίλιππος , εἷς τῶν ἅμα Στεφάνῳ προχειριαθέντων εἰς τὴν διακονίαν , ἐν τοῖς διασπαρεῖαιν γενόμενος , κάτειαιν εἰς τὴν Σαμάρειαν , θείας τε ἔμπλεως δυνάμεως κηρύττει πρῶτος τοῖς αὐτόθι τὸν λόγον , τοσαύτη δ’ αὐτῷ θεία συνήργει χάρις , ὡς καὶ Σίμωνα τὸν μάγον μετὰ πλείστων ὅσων τοῖς αὐτοῦ λόγοις ἐλχθῆναι . ἐπὶ τοσοῦτον δ’ ὁ Σίμων βεβοημένος κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ τῶν ἠπατημένων ἐκράτει γοητείᾳ , ὡς τὴν μεγάλην αὐτὸν ἡγεῖσθαι εἶναι δύναμιν τοῦ θεοῦ . τότε δ’ οὖν καὶ οὗτος τὰς ὑπὸ τοῦ φιλίππου δυνάμει θείᾳ τελουμένας καταπλαγεὶς παραδοξοποιίας , ὑποδύεται καὶ μέχρι λουτροῦ τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν καθυποκρίνεται · ὃ καὶ θαυμάζειν ἄξιον εἰς δεῦρο γινόμενον πρὸς τῶν ἔτι καὶ νῦν τὴν ἀπ’ ἐκείνου μιαρωτάτην μετιόντων αἵρεσιν , οἳ τῇ τοῦ ἁφῶν προπάτορος μεθόδῳ τὴν ἐκκλησίαν λοιμώδους καὶ ψωραλέας νόσου δίκην ὑποδυόμενοι , τὰ μέγιστα λυμαίνονται τοὺς οἷς ἐναπομάξσαθαι οἷοί τε ἂν εἶεν τὸν ἐν αὐτοῖς ἀποκεκρυμμένον δυσαλθῆ καὶ χαλεπὸν ἰόν . ἤδη γέ τοι πλείους τούτων ἀπεώσθησαν , ὁποῖοί τινες εἶεν τὴν μοχθηρίαν ἁλόντες , ὥσπερ οὖν καὶ ὁ Σίμων αὐτὸς πρὸς τοῦ Πέτρου καταφωραθεὶς ὃς ἢν , τὴν προσήκουσαν ἔτισεν τιμωρίαν . ἀλλὰ γὰρ εἰς αὔξην ὁσημέραι προἰ·όντος τοῦ σωτηρίου κηρύγματος , οἰκονομία τις ἦγεν ἀπὸ τῆς γῆς τῆς αὐτόθι βσαιλίδος , κατά τι πάτριον ἔθος ὑπὸ γυναικὸς τοῦ ἔθνους εἰς ἔτι νῦν βασιλευομένου , δυνάστην · ὃν πρῶτον ἐξ ἐθνῶν πρὸς τοῦ Φιλίππου δι’ ἐπιφανείας τὰ τοῦ θείου λόγου ὄργια μετασχόντα τῶν τε ἀνὰ τὴν οἰκουμένην πιστῶν ἀπαρχὴν γενόμενον , πρῶτον κατέχει λόγος ἐπὶ τὴν πάτριον παλινοστήσαντα γῆν εὐαγγελίσασθαι τὴν τοῦ τῶν θεοῦ θεοῦ γνῶσιν καὶ τὴν εἰς ἀνθρώπους τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδημίαν , ἔργῳ πληρωθείσης δι’ αὐτοῦ τῆς ἐπιδημίαν , προφθάσει χεῖρα αὐτῆς τῷ θεῷ ’’ περιεχούσης προφητείας . ἐπὶ τούτοις Παῦλος , τὸ τῆς ἐκλογῆς σκεῦος , οὐκ ἐξ ἀνθρώπων οὐδὲ δι’ ἀνθρώπων , δι’ ἀπολαλύψεως δ’ αὐτοῦ Ἰησοῦ χριστοῦ καὶ θεοῦ πατρὸς τοῦ ἐγείραντος αὐτὸν ἐκ νεκρῶν , ἀπόστολος ἀναδείκνυται , δι’ ὀπτασίας καὶ τῆς κατὰ τὴν ἀπολάλυψιν οὐρανίου φωνῆς ἀξιωθεὶς τῆς κλήσεως .
Lemmas: Ι . Πρῶτος τοιγάρ εἰς ὁ ἀποστολή ἀντί ὁ προδότης Ἰούδας κληρόω Ματθίας , εἷς καί αὐτός , ὡς δηλόω , ὁ ὁ κύριος γίγνομαι μαθητής . καθίστημι δέ διά εὐχή καί χείρ ἐπίθεσις ὁ ἀπόστολος εἰς διακονία ἕνεκα ὁ κοινός ἀνήρ δοκιμάζω , ὁ ἀριθμός ἑπτά , ὁ ἀμφί ὁ Στέφανος . ὅς καί πρῶτος μετά ὁ κύριος ἅμα ὁ χειροτονία , ὥσπερ εἰς αὐτός οὗτος προάγω , λίθος εἰς θάνατος πρός ὁ κυριοκτόνος βάλλω , καί οὗτος πρωΐ · ὅς ὁ αὐτός φερώνυμος ὁ ἀξιόνικος ὁ Χριστός μάρτυς ἀποφέρω στέφανος . τότε δῆτα καί Ἰάκωβος , ὁ ὁ κύριος λανθάνω ἀδελφός , ὅτι δή καί οὗτος ὁ Ἰωσήφ νομάζω παῖς , ὁ δέ χριστός πατήρ ὁ Ἰωαήφ , ὅς μνηστεύω ὁ παρθένος , πρίν ἢ συνέρχομαι αὐτός , εὑρίσκω ἐν γαστήρ ἔχω ἐκ πνεῦμα ἅγιος , ὡς ὁ ἱερόv ὁ εὐαγγέλιον διδάσκω γραφεύς · οὗτος δή οὖν αὐτός Ἰάκωβος , ὅς καί Δίκαιος ἐπίκλη ὁ πάλαι διά ἀρετή καλέω προτέρημα , πρῶτος ἱστορέω ὁ ἐν ἐγχειρίζω ἐκκλησία ὁ ἐπισκοπή ἐγχειρίζω θρόνος · Κλήμης ἐν ἕκτος ὁ ὑποτύπωσις γράφω ὧδε παρίστημι “ Πέτρος γάρ φημί καί Ἰάκωβος καί Ἰωάννης μετά ὁ ἀνάληψις ὁ σωτήρ , ὡς εἄν καί ὑπό ὁ σωτήρ προτιμάω , μή ἐπιδικάζω δόξα , ἀλλά Ἰάκωβος ὁ Δίκαιος ἐπίσκοπος ὁ Ἱερουσαλήμ αἱρέω . ” ὁ δέ αὐτός ἐν ἕβδομος ὁ αὐτός ὑπόθεσις ἔτι καί οὗτος περί αὐτός φημί εἷς Ἰάκωβος ὁ Δίκαιος καί Ἰωάννης καί Πέτρος μετά ὁ ἀνάστασις παραδίδωμι ὁ γνῶσις ὁ κύριος , οὗτος ὁ λοιπός ἀπόστολος παραδίδωμι , ὁ δέ λοιπός ἀπόστολος ὁ ἑβδομήκοντα · ὅς εἷς εἄν καί Βαρνάβας . δύο δέ γίγνομαι Ἰάκωβος , εἷς ὁ δίκαιος , ὁ κατά ὁ πτερύγιον βάλλω καί ὑπό κναφεύς ξύλον πλήσσω εἰς θάνατος , ἕτερος δέ ὁ καρατομέω . ” αὐτός δή ὁ Δίκαιος καί ὁ Παῦλος μνημονεύω γράφω “ ἕτερος δέ ὁ ἀπόστολος οὐ εἶδον , εἰμί μή Ἰάκωβος ὁ ἀδελφός ὁ κύριος . ” ἐν οὗτος καί ὁ ὁ ὁ σωτήρ ἐγώ πρός ὁ ὁ Ὀσροηνός βασιλεύς τέλος λαμβάνω ὑποαχέαεως . ὁ γοῦν Θωμᾶς ὁ Θαδδαῖος κινέω θεῖος ἐπί ὁ Ἔδεσαα κῆρυξ καί εὐαγγελιστής ὁ περί ὁ λτριστοῦ διδασκαλία ἐκπέμπω , ὡς ἀπό ὁ εὑρίσκω αὐτόθι γραφεύς μικρός πρόσθεν δηλόω · ὁ δέ ὁ τόπος ἐφίστημι , ὁ τε Ἄβγαρος ἰάομαι ὁ χριαατος λόγος καί ὁ αὐτόθι πᾶς ὁ ὁ θαῦμα παράδοξος ἐκπλήσσω , ἱκανῶς τε αὐτός ὁ ἔργον διατίθημι καί ἐπί αέβας ἄγω ὁ ὁ χριαατος δύναμις , μαθητής ὁ σωτήριος διδασκαλία καθίστημι , εἰς ἔτι τε νῦν ἐκ ἐκεῖνος ἢ πᾶς ὁ Ἐδεααηνῶν πόλις ὁ χριαατος προσανάκειμαι προσηγορία , οὖον ὁ τυγχάνω ἐπιφέρω δεῖγμα ὁ ὁ σωτήρ ἐγώ καί εἰς αὐτός εὐεργεσία . καί οὗτος δέ ὡς ἐκ ἀρχαῖος ἱστορία λέγω · μέτειμι δέ αὖθις ἐπί ὁ θεῖος γραφεύς . γίγνομαι δῆτα ἐπί ὁ ὁ Στέφανος μαρτυρία πρῶτος καί μέγας πρός αὐτός Ἰουδαῖος κατά ὁ ἐν Ἱερουσαλήμ ἐκκλησία διωγμός πᾶς τε ὁ μαθητής πλήν ὅτι μόνος ὁ δώδεκα ἀνά ὁ Ἰουδαῖος τε καί Σαμάρεια διαπείρω , τις , εἰμί φημί ἢ θεῖος γραφεύς , διέρχομαι ἠώς Φοινίκη καί Κύπρος καὶι Ἀντιόχεια οὔπω μέν ἔθνος οἷος τε εἰμί ὁ ὁ πίστις μεταδίδωμι λόγος τολμάω , μόνος δέ οὗτος Ἰουδαῖος καταγγέλλω . τηνικαῦτα καί Παῦλος λυμαίνομαι εἰς ἔτι τότε ὁ ἐκκλησία , κατά οἶκος ὁ πιστός εἰσπορεύω Σύρος τε ἀνήρ καί γυνή καί εἰς φυλακή παραδίδωμι . ἀλλά καί Φίλιππος , εἷς ὁ ἅμα Στέφανος προχειρίζω εἰς ὁ διακονία , ἐν ὁ διασπείρω γίγνομαι , κάτος εἰς ὁ Σαμάρεια , θεῖος τε ἔμπλεος δύναμις κηρύσσω πρῶτος ὁ αὐτόθι ὁ λόγος , τοσοῦτος δέ αὐτός θεῖος συνεργέω χάρις , ὡς καί Σίμων ὁ μάγος μετά πλεῖστος ὅσος ὁ αὐτός λόγος ἔλκω . ἐπί τοσοῦτος δέ ὁ Σίμων βοάω κατά ἐκεῖνος καιρός ὁ ἀπατάω κρατέω γοητεία , ὡς ὁ μέγας αὐτός ἡγέομαι εἰμί δύναμις ὁ θεός . τότε δέ οὖν καί οὗτος ὁ ὑπό ὁ Φίλιππος δύναμις θεῖος τελέω καταπλάσσω παραδοξοποιία , ὑποδύομαι καί μέχρι λουτρόν ὁ εἰς Χριστός πίστις καθυποκρίνομαι · ὅς καί θαυμάζω ἄξιος εἰς δεῦρο γίγνομαι πρός ὁ ἔτι καί νῦν ὁ ἀπό ἐκεῖνος μιαρός μέτειμι αἵρεσις , ἕ ὁ ὁ ἁφή προπάτωρ μέθοδος ὁ ἐκκλησία λοιμώδης καί ψωραλέος νόσος δίκη ὑποδύω , ὁ μέγας λυμαίνομαι ὁ ὅς ἐναπομάσσω οἷος τε εἄν ἄγω ὁ ἐν αὐτός ἀποκρύπτω δυσαλθής καί χαλεπός εἶμι . ἤδη γε ὅς πλείων οὗτος ἀπωθέω , ὁποῖος τις ἄγω ὁ μοχθηρία ἁλίσκομαι , ὥσπερ οὖν καί ὁ Σίμων αὐτός πρός ὁ Πέτρος καταφωράω ὅς εἄν , ὁ προσήκω τίνω τιμωρία . ἀλλά γάρ εἰς αὔξη ὁσημέραι προΐημι ὁ σωτήριος κήρυγμα , οἰκονομία τις ἄγω ἀπό ὁ γῆ ὁ αὐτόθι βασιλίς , κατά τίς πάτριος ἔθος ὑπό γυνή ὁ ἔθνος εἰς ἔτι νῦν βασιλεύω , δυνάστης · ὅς πρῶτος ἐκ ἔθνος πρός ὁ Φίλιππος διά ἐπιφάνεια ὁ ὁ θεῖον λόγος ὄργιον μετέχω ὁ τε ἀνά ὁ οἰκέω πιστός ἀπαρχή γίγνομαι , πρῶτος κατέχω λόγος ἐπί ὁ πάτριος παλινοστέω γῆ εὐαγγελίζω ὁ ὁ ὁ θεός θεός γνῶσις καί ὁ εἰς ἄνθρωπος ὁ σωτήρ ἐγώ ἐπιδημία , ἔργον πληρόω διά αὐτός ὁ ἐπιδημία , προφθάνω χείρ αὐτός ὁ θεός ’’ περιέχω προφητεία . ἐπί οὗτος Παῦλος , ὁ ὁ ἐκλογή σκεῦος , οὐ ἐκ ἄνθρωπος οὐδέ διά ἄνθρωπος , διά ἀπολαλύψεως δέ αὐτός Ἰησοῦς χριστός καί θεός πατήρ ὁ ἐγείρω αὐτός ἐκ νεκρός , ἀπόστολος ἀναδείκνυμι , διά ὀπτασία καί ὁ κατά ὁ ἀπολάλυψιν οὐράνιος φωνή ἀξιόω ὁ κλῆσις .