eusebius-scr-eccl.historia-ecclesiastica 8.6
VI . Πάντων δὲ δάοι τῶν πώποτε ἀνυμνοῦνται θαυμάσιοι καὶ ἐπ’ ἀνδρείᾳ βεβοημένοι εἴτε παρ’ Ἕλλησιν εἴτε παρὰ βαρβάροις , θείους ἤνεγκεν ὁ καιρὸς καὶ διαπρεπεῖς μάρτυρας τοὺς ἀμφὶ τὸν Δωρόθεον βασιλικοὺς παῖδας , οἳ καὶ τῆς ἀνωτάτω παρὰ τοῖς δεσπόταις ἠξιωμένοι τιμῆς γνησίων τε αὐτοῖς διαθέσει τέκνων οὐ λειπόμενοι , μείζονα πλοῦτον ὡς ἀληθῶς ἥγηνται τῆς τοῦ βίου καὶ τρυφῆς τοὺς ὑπὲρ εὐσεβείας ὀνειδισμούς τε καὶ πόνους καὶ τοὺς κεκαίνουργημένους ἐπ’ αὐτοῖς πολυτρόπους θανάτους · ὧν ἑνός τινος οἴῳ κέχρηται μνησθέντες τῷ τοῦ βίου τέλει , σκοπεῖν ἐξ αὐτοῦ καὶ τὰ τοῖς ἄλλοις συμβεβηκότα τοῖς ἐντυγχάνουσιν καταλείψομεν . Ἤγετό τις εἰς μέσον κατὰ τὴν προειρημένην πόλιν ἐφ’ ὧν δεδηλώκαμεν ἀρχόντων . θύειν δὴ οὖν προσταχθείς , ὡς ἐνίστατο , γυμνὸς μετάρσιος ἀρθῆναι κελεύεται μάστιξίν τε τὸ πᾶν σῶμα καταξαίνεσθαι , εἰς ὅτε ἡττηθεὶς κάν ἄκων τὸ προσταττόμενον ποιήσειεν . ὡς δὲ καὶ ταῦτα πάσχων ἀδιάτρεπτος ἢν , ὄξος λοιπὸν ἤδη τῶν ὀστέων ὑποφαινομένων σὺν καὶ ἅλατι φύραντες κατὰ τῶν διασαπέντων τοῦ σώματος μερῶν ἐνέχεον · ὡς δὲ καὶ ταύτας ἐπάτει τὰς ἀλγηδόνας , ἐσχάρα τοὐντεῦθεν καὶ πῦρ εἰς μέσον εἵλκετο , καὶ κρεῶν ἐδωδίμων δίκην τὰ λείψανα αὐτῷ τοῦ σώματος ὑπὸ τοῦ πυρὸς οὐκ εἰς ἄθρουν , ὡς ἂν μὴ συντόμως ἀπαλλαγείη , κατὰ βραχὺ δὲ ἀνηλίσκετο , οὐ πρότερον ἀνεῖναι τῶν ἐπιτιθέντων αὐτὸν τῆ πυρᾷ συγχωρουμένων , πρὶν ἂν καὶ μετὰ τοσαῦτα τοῖς προσταττομένοις ἐπινεύσειεν . ὁ δ’ ἀπρὶξ ἐχόμενος τῆς προθέσεως νικηφόρος ἐν αὐταῖς βασάνοις παρέδωκε τὴν Ψυχήν . τοιοῦτον τῶν βασιλικῶν ἑνὸς τὸ μαρτύριον παίδων , ἄξιον ὡς ὄντως καὶ τῆς προσηγορίας · Πέτρος γὰρ ἐκαλεῖτο . Οὐ χείρονα δὲ καὶ τὰ κατὰ τοὺς λοιποὺς ὄντα λόγου φειδόμενοι συμμετρίας παραλείψομεν , τοσοῦτον ἱστορήσαντες ὡς ὅ τε Δωρόθεος καὶ ὁ Γοργόνιος ἑτέροις ἅμα πλείοσιν τῆς βασιλικῆς οἰκετίας τοὺς πολυτρόπους ἀγῶνας βρόχῳ τὴν ζωὴν μεταλλάξαντες , τῆς ἐνθέου νίκης ἀπηνέγκαντο βραβεῖα . Ἐν τούτῳ τῆς κατὰ Νικομήδειαν ἐκκλησίας ὁ τηνικαῦτα προεστὼς Ἄνθιμος διὰ τὴν εἰς χριστὸν μαρτυρίαν τὴν κεφαλὴν ἀποτέμνεται · τούτῳ δὲ πλῆθος ἄθρουν μαρτύρων προστίθεται , οὐκ οἱδ’ ὅπως ἐν τοῖς κατὰ τὴν Νικομήδειαν Βασιλείοις πυρκαιᾶς ἐν αὐταῖς δὴ ταῖς ἡμέραις ἁφθείσης , ἢν καθ’ ὑπόνοιαν ψευδῆ πρὸς τῶν ἡμετέρων ἐπιχειρηθηναι λόγου διαδοθέντος , παγγενεῖ σωρηδὸν βασιλικῷ νεύματι τῶν τῇδε θεοσεβῶν οἳ μὲν ξίφει κατεσφάττοντο , οἳ δὲ διὰ πυρὸς ἐτελειοῦντο , ὅτε λόγος ἔχει προθυμίᾳ θείᾳ τινὶ καὶ ἀρρήτῳ ἄνδρας ἅμα γυναιξὶν ἐπὶ τὴν πυρὰν καθαλέσθαι · δήσαντες δὲ οἱ δήμιοι ἄλλο τι πλῆθος ἐπὶ σκάφαις τοῖς θαλαττίοις ἐναπέρριπτον βυθοῖς . τοὺς δέ γε βααλικοὺς λικοὺς μετὰ θάνατον παῖδας , γῇ μετὰ τῆς προσηκούσης κηδείας παραδοθέντας , αὖθις ἐξ ὑπαρχῆς ἀνορύξαντες ἐναπορῖψαι θαλάττῃ καὶ αὐτοὺς ᾤοντο δεῖν οἱ νενομισμένοι δεσπόται , ὡς ἄν μὴ ἐν μνήμασιν ἄπο κειμένους προσκυνοῖέν τινες , θεοὺς δὴ αὐτούς , ὥς γε ᾤοντο , λογιζόμενοι . καὶ τὰ μὲν ἐπὶ τῆς Νικομηδείας κατὰ τὴν ἀρχὴν ἀποτελεσθέντα τοῦ διωγμοῦ τοιαῦτα · οὐκ εἰς μακρὸν δ’ ἑτέρων κατὰ τὴν Μελιτηνὴν οὕτω καλουμένην χώραν καὶ αὖ πάλιν ἄλλων ἀμφὶ τὴν Συρίαν ἐπιφυῆναι τῇ βασιλείᾳ πεπειραμένων , τοὺς πανταχόσε τῶν ἐκκλησιῶν προεστῶτας εἱρκταῖς καὶ δεσμοῖς ἐνεῖραι πρόσταγμα ἐφοίτα βασιλικόν . καὶ ἢν ἢ θέα τῶν ἐπὶ τούτοις γινομένων πᾶσαν διήγησιν ὑπεραίρουσα , μυρίου πλήθους ἐν παντὶ τόπῳ καθεργνυμένου καὶ τὰ πανταχῆ δεσμωτήρια , ἀνδροφόνοις καὶ τυμβωρύχοις πάλαι πότερον ἐπεσκευασμένα , τότε πληρούντων ἐπισκόπων καὶ πρεσβυτέρων καὶ διακόνων ἀναγνωστῶν τε καὶ ἐποκιστῶν , ὡς μηδὲ χώραν ἔτι τοῖς ἐπὶ κάκουργίαις κατακρίτοις αὐτόθι λείπεσθαι . Αὖθις δ’ ἑτέρων τὰ πρῶτα γράμματα ἐπικατειληφότων , ἐν οἷς τοὺς κατακλείστους θύσαντας μὲν ἐᾶν βαδίζειν ἐπ’ ἐλευθερίας , ἐνισταμένους δὲ μυρίαις καταξαίνειν προστέτακτο βασάνοις , πῶς ἂν πάλιν ἐνταῦθα τῶν καθ’ ἑκάστην ἐπαρχίαν μαρτύρων ἀριθμήσειέν τις τὸ πλῆθος καὶ μάλιστα τῶν κατὰ τὴν Ἀφικὴν καὶ τὸ Μαύρων ἔθνος Θηβαίδα τε καὶ κατ’ Αἴγυπτον ; ἐξ ἦς καὶ εἰς ἑτέρας ἤδη προελθόντες πόλεις τε καὶ ἐπαρχίας διέπρεψαν τοῖς μαρτυρίοις .
Lemmas: VI . Πάντων δέ Δάοι ὁ πώποτε ἀνυμνέω θαυμάσιος καί ἐπί ἀνδρεῖος βοάω εἴτε παρά Ἕλλην εἴτε παρά βάρβαρος , θεῖος φέρω ὁ καιρός καί διαπρεπής μάρτυς ὁ ἀμφί ὁ Δωρόθεος βασιλικός παῖς , ἕ καί ὁ ἄνω2 παρά ὁ δεσπότης ἀξιόω τιμή γνήσιος τε αὐτός διάθεσις τέκνον οὖον λείπω , μείζων πλοῦτος ὡς ἀληθής ἡγέομαι ὁ ὁ βίος καί τρυφή ὁ ὑπέρ εὐσέβεια ὀνειδισμός τε καί πόνος καί ὁ καινουργέω ἐπί αὐτός πολύτροπος θάνατος · ὅς εἷς τις οἶος χράομαι μιμνήσκω ὁ ὁ βίος τέλος , σκοπέω ἐκ αὐτός καί ὁ ὁ ἄλλος συμβεβηκός ὁ ἐντυγχάνω καταλείπω . ἄγω τις εἰς μέσος κατά ὁ προερέω πόλις ἐπί ὅς δηλόω ἄρχω . θύω δή οὖν προστάσσω , ὡς ἐνίστημι , γυμνός μετάρσιος ἀραρίσκω κελεύω μάστιξ τε ὁ πᾶς σῶμα καταξαίνω , εἰς ὅτε ἡσσάομαι κἄν ἄκων ὁ προστάσσω ποιέω . ὡς δέ καί οὗτος πάσχω ἀδιάτρεπτος εἄν , ὄξος λοιπός ἤδη ὁ ὀστέον ὑποφαίνω σύν καί ἅλς φύρω κατά ὁ διασήπομαι ὁ σῶμα μέρος ἐγχέω · ὡς δέ καί οὗτος πατέω ὁ ἀλγηδών , ἐσχάρα τοὐντεῦθεν καί πῦρ εἰς μέσος ἕλκω , καί κρέας ἐδώδιμος δίκη ὁ λείψανον αὐτός ὁ σῶμα ὑπό ὁ πυρός οὐ εἰς ἀθρόος , ὡς εἄν μή σύντομος ἀπαλλάσσω , κατά βραχύς δέ ἀναλίσκω , οὖον πρότερος ἀνίημι ὁ ἐπιτίθημι αὐτός τῆ πυρά συγχωρέω , πρίν εἄν καί μετά τοσοῦτος ὁ προστάσσω ἐπινεύω . ὁ δέ ἀπρίξ ἔχω ὁ πρόθεσις νικηφόρος ἐν αὐτός βάσανος παραδίδωμι ὁ Ψυχή . τοιοῦτος ὁ βασιλικός εἷς ὁ μαρτύριον παῖς , ἄξιος ὡς εἰμί καί ὁ προσηγορία · Πέτρος γάρ καλέω . οὖον χείρων δέ καί ὁ κατά ὁ λοιπός εἰμί λόγος φείδομαι συμμετρία παραλείπω , τοσοῦτος ἱστορέω ὡς ὅς τε Δωρόθεος καί ὁ Γοργόνιος ἕτερος ἅμα πλείων ὁ βασιλικός οἰκετία ὁ πολύτροπος ἀγών βρόχος ὁ ζωή μεταλήγω , ὁ ἔνθεος Νίκη ἀποφέρω βραβεῖον . ἐν οὗτος ὁ κατά Νικομήδεια ἐκκλησία ὁ τηνικαῦτα προίστημι Ἄνθιμος διά ὁ εἰς χριστός μαρτυρία ὁ κεφαλή ἀποτέμνω · οὗτος δέ πλῆθος ἀθρόος μάρτυς προστίθημι , οὐ οἶδα ὅπως ἐν ὁ κατά ὁ Νικομήδεια Βασίλειος πυρκαϊά ἐν αὐτός δή ὁ ἡμέρα ἅπτω , εἄν κατά ὑπόνοια ψευδής πρός ὁ ἡμέτερος ἐπιχειρέω λόγος διαδίδωμι , παγγενεί σωρηδόν βασιλικός νεῦμα ὁ ὅδε θεοσεβής ἕ μέν ξίφος κατασφάζω , ἕ δέ διά πυρός τελειόω , ὅτε λόγος ἔχω προθυμία θεῖος τις καί ἄρρητος ἀνήρ ἅμα γυνή ἐπί ὁ πυρή καθάλλομαι · δήω δέ ὁ δήμιος ἄλλος τίς πλῆθος ἐπί σκάφη ὁ θαλάσσιος ἐνρίπτω βυθός . ὁ δέ γε βααλικα λικα μετά θάνατος παῖς , γῆ μετά ὁ προσήκω κηδεία παραδίδωμι , αὖθις ἐκ ὑπαρχή ἀνορύσσω ἐναπορρίπτω θάλασσα καί αὐτός οἴομαι δήω ὁ νομίζω δεσπότης , ὡς ἄν μή ἐν μνῆμα ἀπό κεῖμαι προσκυνέω τις , θεός δή αὐτός , ὅς γε οἴομαι , λογίζομαι . καί ὁ μέν ἐπί ὁ Νικομήδεια κατά ὁ ἀρχή ἀποτελέω ὁ διωγμός τοιοῦτος · οὐ εἰς μακρός δέ ἕτερος κατά ὁ Μελιτηνή οὗτος καλέω χώρα καί αὖος πάλιν ἄλλος ἀμφί ὁ Συρία ἐπιφύω ὁ βασίλεια πειράω , ὁ πανταχόσε ὁ ἐκκλησία προίστημι εἱρκτή καί δεσμός ἐνείρω πρόσταγμα φοιτάω βασιλικός . καί εἄν ἢ θέα ὁ ἐπί οὗτος γίγνομαι πᾶς διήγησις ὑπεραίρω , μυρίος πλῆθος ἐν πᾶς τόπος καθεργνυμενω καί ὁ πανταχῇ δεσμωτήριον , ἀνδροφόνος καί τυμβωρύχος πάλαι πότερος ἐπισκευάζω , τότε πληρόω ἐπίσκοπος καί πρέσβυς καί διάκονος ἀναγνώστης τε καί εποκιστη , ὡς μηδέ χώρα ἔτι ὁ ἐπί κακουργία κατάκριτος αὐτόθι λείπω . αὖθις δέ ἕτερος ὁ πρῶτος γράμμα ἐπικαταλαμβάνω , ἐν ὅς ὁ κατάκλειστος θύω1 μέν ἐάω βαδίζω ἐπί ἐλευθερία , ἐνίστημι δέ μυρίος καταξαίνω προστάσσω βάσανος , πῶς εἄν πάλιν ἐνταῦθα ὁ κατά ἕκαστος ἐπαρχία μάρτυς ἀριθμέω τις ὁ πλῆθος καί μάλιστα ὁ κατά ὁ Ἀφικὴν καί ὁ Μαῦρος ἔθνος Θηβαίς τε καί κατά Αἴγυπτος ; ἐκ εἰμί καί εἰς ἕτερος ἤδη προέρχομαι πόλις τε καί ἐπαρχία διαπρέπω ὁ μαρτύριον .