eusebius-scr-eccl.historia-ecclesiastica 4.14
XIV . Ἐπὶ δὲ τῶν δηλουμένων , Ἀνικήτου τῆς Ῥωμαίων ἐκκλησίας ἡγουμένου , Πολύκαρπον ἔτι περιόντα τῷ βίῳ γενέσθαι τε ἐπὶ Ῥώμης καὶ εἰς ὁμιλίαν τῷ Ἀνικήτῳ ἐλθεῖν διά τι ζήτημα περὶ τῆς κατὰ τὸ πάσχα ἡμέρας Εἰρήναιος ἱστορεῖ . καὶ ἄλλην δὲ ὁ αὐτὸς περὶ τοῦ Πολυκάρπου πάρα · δίδωσιν διήγησιν , ἢν ἀναγκαῖον τοῖς περὶ αὐτοῦ δηλουμένοις ἐπισυνάψαι , οὕτως ἔχουσαν · ΑΠΟ ΤΟΥ ΤΡΙΤΟΥ ΤΩΝ ΠΡΟΣ ΤΑΣ ΑΙΡΕΣΕΙΣ ΕΙΡΗΝΑΙΟΥ “ Καὶ Πολύκαρπος δὲ οὐ μόνον ὑπὸ ἀποστόλων μαθητευθεὶς καὶ συναναστραθεὶς πολλοῖς τοῖς τὸν κύριον ἑορακόσιν , ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἀποστόλων κατασταθεὶς εἰς τὴν Ἀσίαν ἐν τῇ ἐν Σμύρνη ἐκκλησίᾳ ἐπίσκοπος , ὃν καὶ ἡμεῖς ἑοράκαμεν ἐν τῇ πρώτῃ ἡμῶν ἡλικίᾳ ἐπὶ πολὺ γὰρ παρέμεινεν καὶ πάνυ γηραλέος ἐνδόξως καὶ ἐπιφανέστατα μαρτυρήσας ἐξῆλθεν τοῦ βίου ) , ταῦτα διδάξας ἀεὶ ἃ καὶ παρὰ τῶν ἀποστόλων ἔμαθεν , ἃ καὶ ἡ ἐκκλησία παραδίδωσιν , ἃ καὶ μόνα ἐστὶν ἀληθῆ . μαρτυροῦσι τούτοις αἱ κατὰ τὴν Ἀσίαν ἐκκλησίαι πᾶσαι καὶ οἱ μέχρι νῦν διαδεδεγμένοι τὸν Πολύκαρπον , πολλῷ ἀφιοπιστότερον καὶ βεβαιότερον ἀληθείας μάρτυρα ὄντα Οὐαλεντίνου καὶ Μαρκίωνος καὶ τῶν λοιπῶν κακογνωμόνων · ὃς καὶ ἐπὶ Ἀνικήτου ἐπιδημήσας τῆ Ῥώμῃ , πολλοὺς ἀπὸ τῶν προειρημένων αἱρετικῶν ἐπέστρεψεν εἰς τὴν ἐκκλησίαν τοῦ θεοῦ , μίαν καὶ μόνην ταύτην ἀλήθειαν κηρύξας ὑπὸ τῶν ἀποστόλων παρειληφέναι τὴν ὑπὸ τῆς ἐκκλησίας παραδεδομένην . καὶ εἰσὶν οἱ ἀκηκοότες αὐτοῦ ὅτι Ἰωάννης ὁ τοῦ κυρίου μαθητὴς ἐν τῇ Ἐφέσῳ πορευθεὶς λούσασθαι καὶ ἰδὼν ἔσω Κήρινθον ἐξήλατο τοῦ βαλανείου μὴ λουσάμενος , ἀλλ’ ἐπειπών ἴ’ φύγωμεν , μὴ καὶ τὸ βαλανεῖον συμπέσῃ , ἔνδον ὄντος Κηρίνθου τοῦ τῆς ἀληθείας ἐχθροῦ.’ καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Πολύκαρπος Μαρκίωνί ποτε εἰς ὄφιν αὐτῷ ἐλθόντι καὶ φήσαντι ῾ἐπιγίνωσκε ἡμᾶς᾿ ἀπεκρίθη ῾ ἐπιγινώακω · ἐπιγινώσκω τὸν πρωτότοκον τοῦ οατανᾶ.᾿ τοσαύτην οἱ ἀπόστολοι καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτῶν ἔαχον εὐλάβειαν πρὸς τὸ μηδὲ μέχρι λόγου κοινωνεῖν τινὶ τῶν παραχαρασσόντων τὴν ἀλήθειαν , ὡς καὶ Παῦλος ἔφησεν αἱρετικὸν ἄνθρωπον μετὰ μίαν καὶ δευτέραν νουθεαίαν παραιτοῦ , εἰδὼς ὅτι ἐξέστραπται ὁ τοιοῦτος καὶ ἁμαρτάνει ὢν αὐτοκατάκριτος.᾿ ἔστιν δὲ καὶ ἐπιστολὴ Πολυκάρπου πρὸς Φιλιππηαίους γεγραμμένη ἱκανωτάτη , ἐξ ἧς καὶ τὸν χαρακτῆρα τῆς πίατεως αὐτοῦ καὶ τὸ κήρυγμα τῆς ἀληθείας οἱ βουλόμενοι καὶ φροντίζοντες τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας δύνανται μαθεῖν . ” ταῦτα ὁ Εἰρήναιος · ὁ γέ τοι Πολύκαρπος ἐν τῆ δηλωθείσῃ πρὸς Φιλιππηαίους αὐτοῦ γραφῇ , φερομένη εἰς δεῦρο , κέχρηταί τισιν μαρτυρίαις ἀπὸ τῆς Πέτρου προτέρας ἐπιστολῆς . Ἀντωνῖνον μὲν δὴ τὸν Eὐσεβῆ κληθέντα , εἰκοστὸν καὶ δεύτερον ἔτος τῆς ἀρχῆς διανύααντα , Μάρκος Αὐρήλιος Οὐῆρος , ὁ καὶ Ἀντωνῖνος , υἱὸς αὐτοῦ , σὺν καὶ Λουκίῳ ἀδελφῷ διαδέχεται .
Lemmas: XIV . ἐπί δέ ὁ δηλέομαι , Ἀνίκητος ὁ Ῥωμαῖος ἐκκλησία ἡγέομαι , Πολύκαρπος ἔτι περίειμι ὁ βίος γίγνομαι τε ἐπί Ῥώμη καί εἰς ὁμιλία ὁ Ἀνίκητος ἔρχομαι διά τίς ζήτημα περί ὁ κατά ὁ πάσχα ἡμέρα Εἰρηναῖος ἱστορέω . καί ἄλλος δέ ὁ αὐτός περί ὁ Πολύκαρπος πάρα · δίδωμι διήγησις , εἄν ἀναγκαῖος ὁ περί αὐτός δηλέομαι ἐπισυνάπτω , οὕτως ἔχω · ΑΠΟ ὁ Τρίτος ὁ προς ΤΑΣ αἵρεσις Εἰρηναῖος “ καί Πολύκαρπος δέ οὖον μόνος ὑπό ἀπόστολος μαθητεύω καί συναναστραθεὶς πολύς ὁ ὁ κύριος ὁράω , ἀλλά καί ὑπό ἀπόστολος καθίστημι εἰς ὁ Ἀσία ἐν ὁ ἐν Σμύρνη ἐκκλησία ἐπίσκοπος , ὅς καί ἐγώ ὁράω ἐν ὁ πρῶτος ἐγώ ἡλικία ἐπί πολύς γάρ παραμένω καί πάνυ γηραιός ἔνδοξος καί ἐπιφανής μαρτυρέω ἐξέρχομαι ὁ βίος ) , οὗτος διδάσκω ἀεί ὁ καί παρά ὁ ἀπόστολος μανθάνω , ὁ καί ὁ ἐκκλησία παραδίδωμι , ὁ καί μόνος εἰμί ἀληθής . μαρτυρέω οὗτος ὁ κατά ὁ Ἀσία ἐκκλησία πᾶς καί ὁ μέχρι νῦν διαδέχομαι ὁ Πολύκαρπος , πολύς αφιοπιστοτερος καί βέβαιος ἀλήθεια μάρτυς εἰμί Οὐαλεντῖνος καί Μαρκίων καί ὁ λοιπός κακογνώμων · ὅς καί ἐπί Ἀνίκητος ἐπιδημέω τῆ Ῥώμη , πολύς ἀπό ὁ προερέω αἱρετικός ἐπιστρέφω εἰς ὁ ἐκκλησία ὁ θεός , εἷς καί μόνος οὗτος ἀλήθεια κηρύσσω ὑπό ὁ ἀπόστολος παραλαμβάνω ὁ ὑπό ὁ ἐκκλησία παραδίδωμι . καί εἰμί ὁ ἀκούω αὐτός ὅτι Ἰωάννης ὁ ὁ κύριος μαθητής ἐν ὁ Ἔφεσος πορεύω λούω καί εἶδον εἴδομαι Κήρινθος ἐξάλλομαι ὁ βαλανεῖον μή λούω , ἀλλά ἐπεῖπον εἷς φεύγω , μή καί ὁ βαλανεῖον συμπίπτω , ἔνδον εἰμί Κήρινθος ὁ ὁ ἀλήθεια ἐχθρός καί αὐτός δέ ὁ Πολύκαρπος Μαρκίων ποτός εἰς ὄφις αὐτός ἔρχομαι καί φημί ῾επιγιγνωσκω ἡμεῖς ἀποκρίνω ῾ ἐπιγιγνώσκω · ἐπιγιγνώσκω ὁ πρωτότοκος ὁ οὐτάω τοσοῦτος ὁ ἀπόστολος καί ὁ μαθητής αὐτός ἄηχος εὐλάβεια πρός ὁ μηδέ μέχρι λόγος κοινωνέω τις ὁ παραχαράσσω ὁ ἀλήθεια , ὡς καί Παῦλος φημί αἱρετικός ἄνθρωπος μετά εἷς καί δύο νουθεαίαν παραιτέομαι , εἰδοί ὅτι ἐκστρέφω ὁ τοιοῦτος καί ἁμαρτάνω εἰμί αὐτοκατάκριτος εἰμί δέ καί ἐπιστολή Πολύκαρπος πρός Φιλιππηαίους γράφω ἱκανός , ἐκ ὅς καί ὁ χαρακτήρ ὁ πίατεως αὐτός καί ὁ κήρυγμα ὁ ἀλήθεια ὁ βούλομαι καί φροντίζω ὁ ἑαυτοῦ σωτηρία δύναμαι μανθάνω . ” οὗτος ὁ Εἰρηναῖος · ὁ γε ὅς Πολύκαρπος ἐν τῆ δηλόω πρός Φιλιππηαίους αὐτός γράφω , φέρω εἰς δεῦρο , χράω τις μαρτυρία ἀπό ὁ Πέτρος πρότερος ἐπιστολή . Ἀντωνῖνος μέν δή ὁ εὐσεβής καλέω , εἰκοστός καί δύο ἔτος ὁ ἀρχή διανύω , Μάρκος Αὐρήλιος Οὐῆρος , ὁ καί Ἀντωνῖνος , υἱός αὐτός , σύν καί Λούκιος ἀδελφός διαδέχομαι .