eusebius-scr-eccl.historia-ecclesiastica 2.2
II . Καὶ δὴ τῆς παραδόξου τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἀναστάσεώς τε καὶ εἰς οὐρανοὺς ἀναλήψεως τοῖς πλείστοις ἤδη περιβοήτου καθεστώσης , παλαιοῦ κεκρατηκότος ἔθους τοῖς τῶν ἐθνῶν ἄρχουσι τὰ παρὰ αψίσιν καινοτομούμενα τῷ τὴν βασίλειον ἀρχὴν ἐπικρατοῦντι αημαίνειν , ὡς ἄν μηδὲν αὐτὸν δισδιδράσκοι τῶν γινομένων , τὰ περὶ τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως τοῦ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ εἰς πάντας ἤδη καθ’ ὅλης Παλαιστίνης Πιλᾶτος Τιβερίῳ βασιλεῖ κοινοῦται , τάς τε ἄλλας αὐτοῦ πυθόμενος εραστίας καὶ ὡς ὅτι μετὰ θάνατον ἐκ νεκρῶν ἀναστὰς ἤδη θεὸς εἶναι παρὰ τοῖς πολλοῖς πεπίστευτο . τὸν δὲ Τιβέριον ἀνενεγκεῖν ἐπὶ τὴν σύγκλητον ἐκείνην τ’ ἀπώσασθαί φασι τὸν λόγον , τῷ μὲν δοκεῖν , ὅτι μὴ πρό . τερον αὐτὴ τοῦτο δοκιμάσασα ἢν , παλαιοῦ νόμου κεκρατηκότος μὴ ἄλλως τινὰ παρὰ Ῥωμαίοις θεοποιεῖσθαι μὴ οὐχὶ ψήφῳ καὶ δόγματι συγκλήτου , τῆ δ’ ἀληθείᾳ , ὅτι μηδὲ τῆς ἐξ ἀνθρώπων ἐπικρίσεώς τε καὶ συστάσεως ἡ σωτήριος τοῦ θείου κηρύγματος ἐδεῖτο διδασκαλία · ταύτῃ δ’ οὖν ἀπωσαμένης τὸν προσαγγελθέντα περὶ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν λόγον τῆς Ῥωμαίων βουλῆς , τὸν Τιβέριον ἢν καὶ πρότερον εἶχεν γνώμην τηρήσαντα , μηδὲν ἄτοπον κατὰ τῆς τοῦ χριοτοῦ διδασκαλίας ἐπινοῆσαι . Ταῦτα Τερτυλλιανὸς τοὺς Ῥωμαίων νόμους ἠκριβωκώς , ἀνὴρ τά τε ἄλλα ἔνδοξος καὶ τῶν μάλιστα ἐπὶ Ῥώμης λαμπρῶν , ἐν τῇ γραφείσῃ μὲν αὐτῷ ‘Ρωμαίων φωνῇ , μεταβληθείσῃ δ’ ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα γλῶτταν ὑπὲρ χριστιανῶν ἀπολογίᾳ τίθησιν , κατὰ λέξιν τοῦτον ἱστορῶν τὸν τρόπον “ ἵνα δὲ καὶ ἐκ τῆς γενέσεως διαλεχθῶμεν τῶν τοιούτων νόμων , παλαιὸν ἢν δόγμα μηδένα θεὸν ὑπὸ βασιλέως καθιεροῦσθαι , πρὶν ὑπὸ τῆς συγκλήτου Μάρκος Αἰμίλιος οὕτως περί τινος εἰδώλου πεποίηκεν Ἀλβούρονυ . καὶ τοῦτο ὑπὲρ τοῦ ἡμῶν λόγου πεποίηται , ὅτι παρ’ ὑμῖν ἀνθρωπείᾳ δοκιμὴ ἡ θεότης δίδοται . ἐὰν μὴ ἀνθρώπῳ θεὸς ἀρέσῃ , θεὸς οὐ γίνεται · οὕτως κατά γε τοῦτο ἄνθρωπον θεῷ ἵλεω εἶναι προσῆκεν . Τιβέριος οὖν , ἐφ’ οὗ τὸ τῶν χριστιανῶν ὄνομα εἰς τὸν κόσμον εἰσελήλυθεν , ἀγγελθέντος αὐτῷ ἐκ παλαιστίνης τοῦ δόγματος τούτου , ἔνθα πρῶτον ἤρξατο , τῆ συγκλήτῳ ἀνεκοινώσατο , δῆλος ὢν ἐκείνοις ὡς τῷ δόγματι ἀρέσκεται . ἡ δὲ σύγκλητος ἐπεὶ οὐκ αὐτὴ δεδοκιμάκει , ἀπώσατο · ὁ δὲ ἐν τῆ αὐτοῦ ἀποφάσει ἔμεινεν , ἐπελήσας θάνατον τοῖς τῶν Χριστισνῶν κατηγόροις . Τῆς οὐρανίου προνοίας κατ’ οἰκονομίαν τοῦτ’ αὐτῷ πρὸς νοῦν βαλλομένης , ὡς ἂν ἀπαραποδίστως ἀρχὰς ἔχων ὁ τοῦ εὐαγγελίου λόγος πανταχόσε γῆς διαδράμοι .
Lemmas: II . καί δή ὁ παράδοξος ὁ σωτήρ ἐγώ ἀνάστασις τε καί εἰς οὐρανός ἀνάληψις ὁ πλεῖστος ἤδη περιβόητος καθίστημι , παλαιός κρατέω ἔθος ὁ ὁ ἔθνος ἄρχω ὁ παρά ἁψίς καινοτομέω ὁ ὁ βασίλειος ἀρχή ἐπικρατέω ἀμάω , ὡς ἄν μηδείς αὐτός δισδιδράσκοι ὁ γίγνομαι , ὁ περί ὁ ἐκ νεκρός ἀνάστασις ὁ σωτήρ ἐγώ Ἰησοῦς εἰς πᾶς ἤδη κατά ὅλος Παλαιστίνη Πιλᾶτος Τιβέριος βασιλεύς κοινόω , ὁ τε ἄλλος αὐτός πυνθάνομαι εραστίας καί ὡς ὅτι μετά θάνατος ἐκ νεκρός ἀνίστημι ἤδη θεός εἰμί παρά ὁ πολύς πιστεύω . ὁ δέ Τιβέριος ἀναφέρω ἐπί ὁ σύγκλητος ἐκεῖνος τε ἀπωθέω φημί ὁ λόγος , ὁ μέν δοκέω , ὅτι μή πρό . τέρος αὐτός οὗτος δοκιμάζω εἄν , παλαιός νόμος κρατέω μή ἄλλως τις παρά Ῥωμαῖος θεοποιέω μή οὐ ψῆφος καί δόγμα σύγκλητος , τῆ δέ ἀλήθεια , ὅτι μηδέ ὁ ἐκ ἄνθρωπος ἐπίκρισις τε καί σύστασις ὁ σωτήριος ὁ θεῖον κήρυγμα δήω διδασκαλία · οὗτος δέ οὖν ἀπωθέω ὁ προσαγγέλλω περί ὁ σωτήρ ἐγώ λόγος ὁ Ῥωμαῖος βουλή , ὁ Τιβέριος εἄν καί πρότερος ἔχω γνώμη τηρέω , μηδείς ἄτοπος κατά ὁ ὁ χρίω διδασκαλία ἐπινοέω . οὗτος Τερτυλλιανός ὁ Ῥωμαῖος νόμος ἀκριβόω , ἀνήρ ὁ τε ἄλλος ἔνδοξος καί ὁ μάλιστα ἐπί Ῥώμη λαμπρός , ἐν ὁ γράφω μέν αὐτός Ῥωμαῖος φωνή , μεταβάλλω δέ ἐπί ὁ Ἑλλάς γλῶσσα ὑπέρ Χριστιανός ἀπολογία τίθημι , κατά λέξις οὗτος ἱστορέω ὁ τρόπος “ ἵνα δέ καί ἐκ ὁ γένεσις διαλέγω ὁ τοιοῦτος νόμος , παλαιός εἄν δόγμα μηδείς θεός ὑπό βασιλεύς καθιερόω , πρίν ὑπό ὁ σύγκλητος Μάρκος Αἰμίλιος οὕτως περί τις εἴδωλον ποιέω Ἀλβούρονυ . καί οὗτος ὑπέρ ὁ ἐγώ λόγος ποιέω , ὅτι παρά σύ ἀνθρώπειος δοκιμή ὁ θεότης δίδωμι . ἐάν μή ἄνθρωπος θεός ἀρέσκω , θεός οὖον γίγνομαι · οὕτως κατά γε οὗτος ἄνθρωπος θεός ἵλαος εἰμί προσήκω . Τιβέριος οὖν , ἐπί ὅς ὁ ὁ Χριστιανός ὄνομα εἰς ὁ κόσμος εἰσέρχομαι , ἀγγέλλω αὐτός ἐκ Παλαιστίνη ὁ δόγμα οὗτος , ἔνθα πρῶτος ἄρχω , τῆ σύγκλητος ἀνακοινόω , δῆλος εἰμί ἐκεῖνος ὡς ὁ δόγμα ἀρέσκω . ὁ δέ σύγκλητος ἐπεί οὐ αὐτός δοκιμάζω , ἀπωθέω · ὁ δέ ἐν τῆ αὐτός ἀπόφασις μένω , ἐπιλήθω θάνατος ὁ ὁ Χριστισνῶν κατήγορος . ὁ οὐράνιος πρόνοια κατά οἰκονομία οὗτος αὐτός πρός νόος βάλλω , ὡς εἄν ἀπαραπόδιστος ἀρχή ἔχω ὁ ὁ εὐαγγέλιον λόγος πανταχόσε γῆ διατρέχω .