eusebius-scr-eccl.historia-ecclesiastica 7.21
ΧΧΙ . Ἐπιλαβούσης δὲ ὅσον οὔπω τῆς εἰρήνης , ἐπάνεισι μὲν εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν , πάλιν δ’ ἐνταῦθα στάσεως καὶ πολέμου συστάντος , ὡς οὐχ οἷόν τε ἢν αὐτῷ τοὺς κατὰ τὴν πόλιν ἅπαντας ἀδελφούς , εἰς ἑκάτερον τῆς στάσεως μέρος διῃρημένους , ἐπισκοπεῖν , αὖθις ἐν τῆ τοῦ πάσχα ἑορτῇ , ὥσπερ τις ὑπερόριος , ἐξ αὐτῆς τῆς διὰ γραμμάτων αὐτοῖς ὡμίλει . καὶ Ἱέρακι δὲ μετὰ ταῦτα τῶν κατ’ Αἴγυπτον ἐπισκόπῳ ἑτέραν ἑορταστικὴν ἐπιστολὴν γράφων , τῆς κατ’ αὐτὸν τῶν Ἀλεξανδρέων στάσεως μνημονεύει διὰ τούτων · “ Ἐμοὶ δέ , τί θαυμαστὸν εἰ πρὸς τοὺς πορρωτέρω παροικοῦντας χαλεπὸν τὸ κάν δι’ ἐπιστολῶν ὁμιλεῖν , ὅτε καὶ τὸ πρὸς ἐμαυτὸν αὐτῷ μοι διαλέγεσθαι καὶ τῇ ἰδίᾳ ψυχῇ συμβουλεύεσθαι καθέστηκεν ἄπορον ; πρὸς γοῦν τὰ ἐμαυτοῦ σπλάγχνα , τοὺς ὁμοσκήνους καὶ συμψύχους ἀδελφοὺς καὶ τῆς αὐτῆς πολίτας ἐκκλησίας , ἐπιστολιμαίων δέομαι γραμμάτων , καὶ ταῦθ’ ὅπως διαπεμψαίμην , φαίνεται . ῥᾷον γὰρ ἄν τις οὐχ ὅπως τὴν ὑπερορίαν , ἀλλὰ καὶ ἀπ’ ἀνατολῶν ἐπὶ δυσμὰς περαιωθείη , ἢ τὴν Ἀλεξάνδρειαν ἀπ᾿ αὐτῆς τῆς Ἀλεξανδρείας ἐπέλθοι . τῆς γὰρ ἐρήμου τῆς πολλῆς καὶ ἀτριβοῦς ἐκείνης ἢν ἐν δυσὶν γενεαῖς διώδευσεν ὁ Ἰσραήλ , ἄπειρος μᾶλλον καὶ ἄβατός ἐστιν ἡ μεσαιτάτη τῆς πόλεως ὁδός · καὶ τῆς θαλάσσης ἢν ἐκεῖνοι ῥαγεῖσαν καὶ διατειχισθεῖσαν ἔσχον ἱππήλατον καὶ ἐν τῆ λεωφόρῳ κατεποντίσθησαν Αἰγύπτιοι , οἱ γαληνοὶ καὶ ἀκύμαντοι λιμένες γεγόνασιν εἰκών , πολλάκις φανέντες ἀπὸ τῶν ἐν αὐτοῖς φόνων οἷον ἐρυθρὰ θάλασσα · ὁ δ᾿ ἐπιρρέων ποταμὸς τὴν πόλιν ποτὲ μὲν ἐρήμου τῆς ἀνύδρου ξηρότερος ὤφθη καὶ μᾶλλον αὐχμώδης ἐκείνης ἣν διαπορευόμενος ὁ Ἰσραὴλ οὕτως ἐδίψησεν , ὡς Μωσῆ μὲν καταβοᾶν , ῥυῆναι δ᾿ αὐτοῖς παρὰ τοῦ θαυμάσια ποιοῦντος μόνου ἐκ πέτρας ἀκροτόμου πότον · ποτὲ δὲ τοσοῦτος ἐπλήμμυρεν ὡς πᾶσαν τὴν περίχωρον τάς τε ὁδοὺς καὶ τοὺς ἀγροὺς ἐπικλύσαντα , τῆς ἐπὶ Νῶε γενομένης τοῦ ὕδατος φορᾶς ἐπαγαγεῖν ἀπειλήν · ἀεὶ δὲ αἵματι καὶ φόνοις καὶ καταποντισμοῖς κάτεισιν μεμιασμένος , οἷος ὑπὸ Μωσῆ γέγονεν τῷ Φαραώ , μεταβαλὼν εἰς αἷμα καὶ ἀποξέσας . καὶ ποῖον γένοιτ᾿ ἂν τοῦ πάντα καθαίροντος ὕδατος ὕδωρ ἄλλο καθάρσιον ; πῶς ἂν ὁ πολὺς καὶ ἀπέραντος ἀνθρώποις ὠκεανὸς ἐπιχυθεὶς τὴν πικρὰν ταύτην ἀποσμήξαι θάλασσαν ; ἢ πῶς ἂν ὁ μέγας ποταμός , ὁ ἐκπορευόμενος ἐξ Ἐδέμ , τὰς τέσσαρας ἀρχὰς εἰς ἃς ἀφορίζεται , μετοχετεύσας εἰς μίαν τοῦ Γηών , ἀποπλύναι τὸν λύθρον ; ἢ πότε ὁ τεθολωμένος ὑπὸ τῶν πονηρῶν πανταχόθεν ἀναθυμιάσεων ἀὴρ εἰλικρινὴς γένοιτο ; τοιοῦτοι γὰρ ἀπὸ τῆς γῆς ἀτμοὶ καὶ ἀπὸ θαλάσσης ἄνεμοι ποταμῶν τε ἁδραὶ καὶ λιμένων ἀνιμήσεις ἀποπνέουσιν , ὡς σηπομένων ἐν πᾶσι τοῖς ὑποκειμένοις στοιχείοις νεκρῶν ἰχῶρας εἶναι τὰς δρόσους . εἶτα θαυμάζουσιν καὶ διαποροῦσιν , πόθεν οἱ συνεχεῖς λοιμοί , πόθεν αἱ χαλεπαὶ νόσοι , πόθεν αἱ παντοδαπαὶ φθοραί , πόθεν ὁ ποικίλος καὶ πολὺς τῶν ἀνθρώπων ὄλεθρος , διὰ τί μηκέτι τοσοῦτο πλῆθος οἰκητόρων ἡ μεγίστη πόλις ἐν αὐτῇ φέρει , ἀπὸ νηπίων ἀρξαμένη παίδων μέχρι τῶν εἰς ἄκρον γεγηρακότων , δάους ὠμογέροντας οὓς ἐκάλει , πρότερον ὄντας ἔτρεφεν · ἀλλ’ οἱ τεσσαρακοντοῦται καὶ μέχρι τῶν ἑβδομήκοντα ἐτῶν τοσοῦτον πλέονες τότε , ὥστε μὴ συμπληροῦσθαι νῦν τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν , προσεγγραφέντων καὶ συγκαταλεγέντων εἰς τὸ δημόσιον τῶν ἀπὸ τεσσαρεσκαίδεκα ἐτῶν μέχρι τῶν ὀγδοήκοντα , καὶ γεγόνασιν οἷον ἡλικιῶται τῶν πάλαι γεραιτάτων οἱ ὄφει νεώτατοι . καὶ οὕτω μειούμενον ἀεὶ καὶ δαπανώμενον ὁρῶντες τὸ ἐπὶ γῆς ἀνθρώπων γένος , οὐ τρέμουσιν , αὐξομένου καὶ προκόπτοντος τοῦ παντελοῦς αὐτῶν ἀφανισμοῦ . ”
Lemmas: ΧΧΙ . ἐπιλαμβάνω δέ ὅσος οὔπω ὁ εἰρήνη , ἐπάνειμι μέν εἰς ὁ Ἀλεξάνδρεια , πάλιν δέ ἐνταῦθα στάσις καί πόλεμος συνίστημι , ὡς οὐ οἷος τε εἄν αὐτός ὁ κατά ὁ πόλις ἅπας ἀδελφός , εἰς ἑκάτερος ὁ στάσις μέρος διαλέγω , ἐπισκοπέω , αὖθις ἐν τῆ ὁ πάσχα ἑορτή , ὥσπερ τις ὑπερόριος , ἐκ αὐτός ὁ διά γράμμα αὐτός ὁμιλέω . καί Ἱέραξ δέ μετά οὗτος ὁ κατά Αἴγυπτος ἐπίσκοπος ἕτερος ἑορταστικός ἐπιστολή γράφω , ὁ κατά αὐτός ὁ Ἀλεξανδρεύς στάσις μνημονεύω διά οὗτος · “ ἐμός δέ , τίς θαυμαστός εἰμί πρός ὁ πρόσω παροικέω χαλεπός ὁ κἄν διά ἐπιστολή ὁμιλέω , ὅτε καί ὁ πρός ἐμαυτοῦ αὐτός ἐγώ διαλέγω καί ὁ ἴδιος Ψυχή συμβουλεύω καθίστημι ἄπορος ; πρός γοῦν ὁ ἐμαυτοῦ σπλάγχνον , ὁ ὁμόσκηνος καί σύμψυχος ἀδελφός καί ὁ αὐτός πολίτης ἐκκλησία , ἐπιστολιμαῖος δήω γράμμα , καί αὐτός ὅπως διαπέμπω , φαίνω . ῥᾳδίως γάρ ἄν τις οὐ ὅπως ὁ ὑπερορία , ἀλλά καί ἀπό ἀνατολή ἐπί δυσμή περαιόω , ἢ ὁ Ἀλεξάνδρεια ἀπό αὐτός ὁ Ἀλεξάνδρεια ἐπέρχομαι . ὁ γάρ ἐρῆμος ὁ πολύς καί ἀτριβής ἐκεῖνος εἄν ἐν δύο γενεά διοδεύω ὁ Ἰσραήλ , ἤπειρος μᾶλλον καί ἄβατος εἰμί ὁ μέσος ὁ πόλις ὁδός · καί ὁ θάλασσα εἄν ἐκεῖνος ἀράσσω καί διατειχίζω ἔχω ἱππήλατος καί ἐν τῆ λεωφόρος καταποντίζω Αἰγύπτιος , ὁ γαληνός καί ἀκύμαντος λιμήν γίγνομαι εἰκών , πολλάκις φαίνω ἀπό ὁ ἐν αὐτός φόνος οἷος ἐρυθρός θάλασσα · ὁ δέ ἐπιρρέω ποταμός ὁ πόλις ποτέ μέν ἐρῆμος ὁ ἄνυδρος ξηρός ὁράω καί μᾶλλον αὐχμώδης ἐκεῖνος ὅς διαπορεύω ὁ Ἰσραήλ οὕτως διψάω , ὡς Μωσῆς μέν καταβοάω , ῥέω δέ αὐτός παρά ὁ θαυμάσιος ποιέω μόνος ἐκ πέτρα ἀκρότομος πότος · ποτέ δέ τοσοῦτος πλημμύρω ὡς πᾶς ὁ περίχωρος ὁ τε ὁδός καί ὁ ἀγρός ἐπικλύζω , ὁ ἐπί Νῶε γίγνομαι ὁ ὕδωρ φορός ἐπάγω ἀπειλή · ἀεί δέ αἷμα καί φόνος καί καταποντισμός κατέρχομαι μιαίνω , οἷος ὑπό Μωσῆς γίγνομαι ὁ Φαραώ , μεταβάλλω εἰς αἷμα καί ἀποξέω . καί ποῖος γίγνομαι εἄν ὁ πᾶς καθαίρω ὕδωρ ὕδωρ ἄλλος καθάρσιος ; πῶς εἄν ὁ πολύς καί ἀπέραντος ἄνθρωπος ὠκεανός ἐπιχέω ὁ πικρός οὗτος ἀποσμήχω θάλασσα ; ἢ πῶς εἄν ὁ μέγας ποταμός , ὁ ἐκπορεύω ἐκ Ἐδέμ , ὁ τέσσαρες ἀρχή εἰς ὅς ἀφορίζω , μετοχετεύω εἰς εἷς ὁ Γηών , ἀποπλύνω ὁ λύθρον ; ἢ πότε ὁ θολόω ὑπό ὁ πονηρός πανταχόθεν ἀναθυμίασις ἀήρ εἰλικρινής γίγνομαι ; τοιοῦτος γάρ ἀπό ὁ γῆ ἀτμός καί ἀπό θάλασσα ἄνεμος ποταμός τε ἁδρός καί λιμήν ἀνίμησις ἀποπνέω , ὡς σήπω ἐν πᾶς ὁ ὑπόκειμαι στοιχεῖον νεκρός ἰχώρ εἰμί ὁ δρόσος . εἶτα θαυμάζω καί διαπορέω , πόθεν ὁ συνεχής λοιμός , πόθεν ὁ χαλεπός νόσος , πόθεν ὁ παντοδαπός φθορά , πόθεν ὁ ποικίλος καί πολύς ὁ ἄνθρωπος ὄλεθρος , διά τίς μηκέτι τοσοῦτος πλῆθος οἰκήτωρ ὁ μέγας πόλις ἐν αὐτός φέρω , ἀπό νήπιος ἄρχω παῖς μέχρι ὁ εἰς ἄκρος γηράσκω , Δάοι ὠμογέρων ὅς καλέω , πρότερος εἰμί τρέφω · ἀλλά ὁ τεσσαρακοντούτης καί μέχρι ὁ ἑβδομήκοντα ἔτος τοσοῦτος πλέω τότε , ὥστε μή συμπληρόω νῦν ὁ ἀριθμός αὐτός , προσεγγράφω καί συγκαταλέγω εἰς ὁ δημόσιος ὁ ἀπό τεσσαρεσκαίδεκα ἔτος μέχρι ὁ ὀγδοήκοντα , καί γίγνομαι οἷος ἡλικιώτης ὁ πάλαι γεραιός ὁ ὄφις νέος . καί οὗτος μειόω ἀεί καί δαπανάω ὁράω ὁ ἐπί γῆ ἄνθρωπος γένος , οὖον τρέμω , αὐξάνω καί προκόπτω ὁ παντελής αὐτός ἀφανισμός . ”