eusebius-scr-eccl.historia-ecclesiastica 1.11
ΧΙ . Οὐκ εἰς μακρὸν δὲ τοῦ βαπτιστοῦ Ἰωάννου ὑπὸ τοῦ νέου ‘Ηρῴδου τὴν κεφαλὴν ἀποτμηθέντος μνημονεύει μὲν καὶ ἡ θεία τῶν εὐαγγελίων γραφή , συνιστορεῖ γε μὴν καὶ ὁ Ἰώσηπος , ὀνομαστὶ τῆς τε Ἡρῳδιάος μνήμην πεποιημένος καὶ ὡς ἀδελφοῦ γυναῖκα οὖσαν αὐτὴν ἠγάγετο πρὸς γάμον Ἡρῴδης , ἀθετήσας μὲν τὴν προτέραν αὐτῷ κατὰ νόμους γεγαμημένην Ἀρέτα δὲ ἦν αὕτη τοῦ Πετραίων βασιλέως θυγάτηρ ) , τὴν δὲ Ἡρῳδιάδα ζῶντος διαστήσας τοῦ ἀνδρός · δι’ ἢν καὶ τὸν Ἰωάννην ἀνελὼν πόλεμον αἴρεται πρὸς τὸν Ἀρέταν , ὡς ἂν ἠτιμασμένης αὐτῷ τῆς θυγατρός , ἐν ᾧ πολέμῳ μάχης γενομένης πάντα φησὶν τὸν Ἡρῴδου ατρατὸν διαφθαρῆναι καὶ ταῦτα πεπονθέναι τῆς ἐπιβουλῆς ἕνεκεν τῆς κατὰ τοῦ Ἰωάννου γεγενημένης . ὁ δ’ αὐτὸς Ἰώαηπος ἐν τοῖς μάλιστα δικαιότατον καὶ βαπτιστὴν ὁμολογῶν γεγονέναι τὸν Ἰωάννην , τοῖς περὶ αὐτοῦ κατὰ τὴν τῶν εὐαγγελίων γραφὴν ἀναγεγραμμένοις αυμμαρτυρεῖ , ἱστορεῖ δὲ καὶ τὸν Ἡρῴδην τῆς βασιλείας ἄπο · πεπτωκέναι διὰ τὴν αὐτὴν Ἡρῳδιάδα , μεθ’ ἦς αὐτὸν καὶ εἰς τὴν ὑπερορίαν ἀπεληλάσθαι , Βίενναν τῆς Γαλλίας πόλιν οἰκεῖν καταδικασθέντα . καὶ ταῦτά γε αὐτῷ ἐν ὀκτωκαιδεκάτῳ τῆς Ἀρχσιολογίας δεδήλωται , ἔνθα συλλαβαῖς αὐταῖς περὶ τοῦ Ἰωάννου ταῦτα γράφει “ Τισὶ δὲ τῶν Ἰουδαίων ἐδόκει ὀλωλέναι τὸν Joseph . A.I . Ἡρῴδου στρατὸν ὑπὸ τοῦ του θεοῦ , καὶ μάλα δικαίως τιννυμένου κατὰ ποινὴν Ἰωάννου τοῦ καλουμένου βαπτιστοῦ . κτείνει γὰρ τοῦτον Ἡρῴδης , ἀγαθὸν ἄνδρα καὶ τοῖς Ἰουδαίοις κελεύοντα ἀρετὴν ἐπασκοῦσιν καὶ τὰ πρὸς ἀλλήλους δικαιοσύνη καὶ πρὸς τὸν θεὸν εὐσεβείᾳ χρωμένους βαπτισμῷ συνιέναι · οὕτω γὰρ δὴ καὶ τὴν βάπτισιν ἀποδέκτην αὐτῷ φανεῖσθαι , μὴ ἐπί τινων ἁμαρτάδων παραιτήσει χρωμένων , ἀλλ’ ἐφ’ ἁγνείᾳ τοῦ σώματος , ἅτε δὴ καὶ τῆς φυχῆς δικαιοσύνῃ προεκκεκαθαρμένης . καὶ τῶν ἄλλων συστρεφομένων ( καὶ γὰρ ἤρθησαν ἐπὶ πλεῖστον τῆ ἀκροάσει τῶν λόγων ) , δείσας Ἡρῴδης τὸ ἐπὶ τοσόνδε πιθανὸν αὐτοῦ τοῖς ἀνθρώποις , μὴ ἐπὶ ἀποστάσει τινὶ φέροι ( πάντα γὰρ ἐοίκεσαν συμβουλῇ τῆ ἐκείνου πράξοντες ) , πολὺ κρεῖττον ἡγεῖται , πρίν τι νεώτερον ὑπ’ αὐτοῦ γενέσθαι , προλαβὼν ἀναιρεῖν , ἢ μεταβολῆς γενομένης εἰς πράγματα ἐμπεσὼν μετανοεῖν . καὶ ὁ μὲν ὑποφίᾳ τῆ Ἡρῴδου δέσμιος εἰς τὸν Μαχαιροῦντα πεμφθείς , τὸ προειρημένον φρούριον , ταύτῃ κτίννυται . ” Ταῦτα περὶ τοῦ Ἰωάννου διελθών , καὶ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν κάτα τὴν ἀυτὴν του συγγραμματος ἱστορίαν ὧδέ πως μέμνηται Γίνεται δὲ κατὰ τοῦτον τὸν χρόνον Ἰησοῦς σοφὸν ἀνὴρ , εἰ γε ἄνδρα αὐτὸν λέγειν χρὴ . ἦν γὰρ παραδόξων ἔργων ποιητής , διδάσκαλος ἀνθρώπων τῶν ἡδονῇ τἀληθῆ δεχομένων , καὶ πολλοὺς μὲν τῶν Ἰουδαίων , πολλοὺς δὲ καὶ ἀπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐπηγάγετο . ὁ Χριστὸς οὗτος ἦν , καὶ αὐτὸν ἐνδείξει τῶν πρώτων ἀνδρῶν παρ᾿ ἡμῖν σταυτῷ ἐπιτετιμηκότος Πιλάτου , οὐκ ἐπαύσαντο οἱ τὸ πρῶτον ἀγαπήσαντες · ἐφάνη γὰρ αὐτοῖς τρίτην ἔχων ἡμέραν πάλιν ξῶν , τῶν θείων προφητῶν ταῦτά τε καὶ ἄλλα μυρία περὶ αὐτοῦ θαυμάσια εἰρηκότων . εἰς ἔτι τε νῦν τῶν Χριστιανῶν ἀπὸ τοῦδε ὠνομασμένων οὐκ ἐπέλιπε τὸ φῦλον . ” Ταῦτα τοῦ ἐξ αὐτῶν Ἑβραίων συγγραφέως ἀνέκαθεν τῇ ἑαυτοῦ γραφῆ περί τε τοῦ βαπτιστοῦ Ἰωάννου καὶ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν παραδεδωκότος , τίς ἂν ἔτι λείποιτο ἀποφυγὴ τοῦ μὴ ἀνσισχύντους ἀπελέγχεσθαι τοὺς τὰ κατ᾿ αὐτῶν πλασαμένους ὑπομνήματα ; ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἐχέτω ταύτῃ .
Lemmas: ΧΙάς . οὐ εἰς μακρός δέ ὁ βαπτιστής Ἰωάννης ὑπό ὁ νέος Ηρῴδης ὁ κεφαλή ἀποτέμνω μνημονεύω μέν καί ὁ θεῖος ὁ εὐαγγέλιον γραφεύς , συνιστορέω γε μήv καί ὁ Ἰώσηπος , ὀνομαστί ὁ τε Ἡρῳδιάς μνήμη ποιέω καί ὡς ἀδελφός γυνή εἰμί αὐτός ἄγω πρός γάμος Ἡρῴδης , ἀθετέω μέν ὁ πρότερος αὐτός κατά νόμος γαμέω Ἀρέτας δέ εἰμί οὗτος ὁ Πετραίων βασιλεύς θυγάτηρ ) , ὁ δέ Ἡρῳδιάς ζῶ διΐστημι ὁ ἀνήρ · διά εἄν καί ὁ Ἰωάννης ἀναιρέω πόλεμος ἀείρω πρός ὁ Ἀρέτας , ὡς εἄν ἀτιμάζω αὐτός ὁ θυγάτηρ , ἐν ὅς πόλεμος μάχη γίγνομαι πᾶς φημί ὁ Ἡρῴδης ατρατὸν διαφθείρω καί οὗτος πάσχω ὁ ἐπιβουλή ἕνεκα ὁ κατά ὁ Ἰωάννης γίγνομαι . ὁ δέ αὐτός Ἰώαηπος ἐν ὁ μάλιστα Δίκαιος καί βαπτιστής ὁμολογέω γίγνομαι ὁ Ἰωάννης , ὁ περί αὐτός κατά ὁ ὁ εὐαγγέλιον γραφή ἀναγράφω αυμμαρτυρεω , ἱστορέω δέ καί ὁ Ἡρῴδης ὁ βασίλεια ἀπό · πίπτω διά ὁ αὐτός Ἡρῳδιάς , μετά εἰμί αὐτός καί εἰς ὁ ὑπερορία ἀπελαύνω , Βίεννα ὁ Γαλλία πόλις οἰκέω καταδικάζω . καί οὗτος γε αὐτός ἐν ὀκτωκαιδέκατος ὁ αρχσιολογιος δηλόω , ἔνθα συλλαβή αὐτός περί ὁ Ἰωάννης οὗτος γράφω “ τις δέ ὁ Ἰουδαῖος δοκέω ὄλλυμι ὁ Joseph . A.I . Ἡρῴδης στρατός ὑπό ὁ ὁ θεός , καί μάλα δικαίως τιννύω κατά ποινή Ἰωάννης ὁ καλέω βαπτιστής . κτείνω γάρ οὗτος Ἡρῴδης , ἀγαθός ἀνήρ καί ὁ Ἰουδαῖος κελεύω ἀρετή ἐπασκέω καί ὁ πρός ἀλλήλων δικαιοσύνη καί πρός ὁ θεός εὐσέβεια χράω βαπτισμός συνίημι · οὗτος γάρ δή καί ὁ βάπτισις ἀποδέκτης αὐτός φαίνω , μή ἐπί τίνω ἁμαρτάς παραιτέομαι χράω , ἀλλά ἐπί ἁγνεία ὁ σῶμα , ἅτε δή καί ὁ φυχή δικαιοσύνη προεκκεκαθαρ́ννυμι . καί ὁ ἄλλος συστρέφω ( καί γάρ ἀραρίσκω ἐπί πλεῖστος τῆ ἀκροάομαι ὁ λόγος ) , δείδω Ἡρῴδης ὁ ἐπί τοσόσδε πιθανός αὐτός ὁ ἄνθρωπος , μή ἐπί ἀπόστασις τις φέρω ( πᾶς γάρ ἔοικα συμβουλή τῆ ἐκεῖνος πράσσω ) , πολύς ἀγαθός ἡγέομαι , πρίν τίς νέος ὑπό αὐτός γίγνομαι , προλαμβάνω ἀναιρέω , ἢ μεταβολεύς γίγνομαι εἰς πρᾶγμα ἐμπίπτω μετανοέω . καί ὁ μέν ὑποφίᾳ τῆ Ἡρῴδης δέσμιος εἰς ὁ Μαχαιροῦς πέμπω , ὁ προερέω φρούριον , οὗτος κτίννυμι . ” οὗτος περί ὁ Ἰωάννης διέρχομαι , καί ὁ σωτήρ ἐγώ καὶ ὁ ἀυτή ὁ σύγγραμμα ἱστορία ὧδε πως μιμνήσκω γίγνομαι δέ κατά οὗτος ὁ χρόνος Ἰησοῦς σοφός ἀνήρ , εἰμί γε ἀνήρ αὐτός λέγω χρή . εἰμί γάρ παράδοξος ἔργον ποιητής , διδάσκαλος ἄνθρωπος ὁ ἡδονή τἀληθῆ δέχομαι , καί πολύς μέν ὁ Ἰουδαῖος , πολύς δέ καί ἀπό ὁ Ἑλληνικός ἐπάγω . ὁ Χριστός οὗτος εἰμί , καί αὐτός ἐνδείκνυμι ὁ πρῶτος ἀνήρ παρά ἐγώ σταυτῷ ἐπιτιμάω Πιλᾶτος , οὐ παύω ὁ ὁ πρῶτος ἀγαπάω · φαίνω γάρ αὐτός τρίτος ἔχω ἡμέρα πάλιν ξέω , ὁ θεῖον προφήτης οὗτος τε καί ἄλλος μυρίος περί αὐτός θαυμάσιος λέγω . εἰς ἔτι τε νῦν ὁ Χριστιανός ἀπό ὅδε ὀνομάζω οὐ ἐπιλείπω ὁ φῦλον . ” οὗτος ὁ ἐκ αὐτός Ἑβραῖος συγγραφεύς ἀνέκαθεν ὁ ἑαυτοῦ γραφεύς περί τε ὁ βαπτιστής Ἰωάννης καί ὁ σωτήρ ἐγώ παραδίδωμι , τίς εἄν ἔτι λείπω ἀποφυγή ὁ μή ἀνσισχύντους ἀπελέγχω ὁ ὁ κατά αὐτός πλάσσω ὑπόμνημα ; ἀλλά οὗτος μέν ἔχω οὗτος .