eusebius-scr-eccl.historia-ecclesiastica 6.5
V . Ἕβδομος ἐν τούτοις ἀριθμείσθω Βασιλείδης , τὴν περιβόητον ποταμίαιναν ἀπαγαγών , περὶ ἧς πολὺς ὁ λόγος εἰς ἔτι νῦν παρὰ τοῖς ἐπιχωρίοις ᾄδεται , μυρία μὲν ὑπὲρ τῆς τοῦ σώματος ἁγνείας τε καὶ παρθενίας , ἐν ἧ διέπρεψεν , πρὸς ἐραστὰς ἀγωνισαμένης ( καὶ γὰρ οὗν αὐτῇ ἀκμαῖον πρὸς τῇ ψυχῇ καὶ τὸ τοῦ σώματος ὡραῖον ἐπήνθει ) , μυρία δὲ ἀνατλάσης καὶ τέλος μετὰ δεινὰς καὶ φρικτὰς εἰπεῖν βασάνους ἅμα μητρὶ Μαρκέλλῃ διὰ πυρὸς τελειωθείσης . φασί γέ τοι τὸν δικαστήν ( Ἀκύλας ἦν τούτῳ ὄνομα ) χαλεπὰς ἐπιθέντα αὐτῇ κατὰ παντὸς τοῦ σώματος αἰκίας , τέλος ἐφ’ ὕβρει τοῦ σώματος μονομάχοις αὐτὴν ἀπειλῆσαι παραδοῦναι · τὴν δὲ βραχύ τι πρὸς ἑαυτὴν ἐπισκεψαμένην ἐρωτηθεῖσαν ὃ κρίνειεν , τοιαύτην δοῦναι ἀπόκρισιν δι’ ἧς ἐδόκει νενομισμένον τι αὐτοῖς ἀσεβὲς ἀποφθέγξασθαι . ἅμα δὲ λόγῳ τὸν τῆς ἀποφάσεως ὅρον καταδεξαμένην ὁ Βασιλείδης , εἰς τις ὢν τῶν ἐν στρατείαις ἀναφερομένων , ἀπάγει παραλαβὼν τὴν ἐπὶ θανάτῳ . ὡς δὲ τὸ πλῆθος ἐνοχλεῖν αὐτὴν καὶ ἀκολάστοις ἐνυβρίζειν ῥήμασιν ἐπειρᾶτο , ὃ μὲν ἀνεῖργεν ἀποσοβῶν τοὺς ἐνυβρίζοντας , πλεῖστον ἔλεον καὶ φιλανθρωπίαν εἰς αὐτὴν ἐνδεικνύμενος , ἢ δὲ τῆς περὶ αὐτὴν συμπαθείας ἀποδεξαμένη τὸν ἄνδρα θαρρεῖν παρακελεύεται · ἐξαιτήσεσθαι γὰρ αὐτὸν ἀπελθοῦσαν παρὰ τοῦ ἑαυτῆς κυρίου καὶ οὐκ εἰς μακρὸν τῶν εἰς αὐτὴν πεπραγμένων τὴν ἀμοιβὴν ἀποτίσειν αὐτῷ . ταῦτα δ’ εἰποῦσαν γενναίως τὴν ἔξοδον ὑποστῆναι , πίττης ἐμπύρου κατὰ διάφορα μέρη τοῦ σώματος ἀπ’ ἄκρων ποδῶν καὶ μέχρι κορυφῆς ἠρέμα καὶ κατὰ βραχὺ περιχυθείσης αὐτῇ . καὶ ὁ μὲν τῆς ἀοιδίμου κόρης τοιοῦτος κατηγώνιστο ἆθλος · οὐ μακρὸν δὲ χρόνον διαλιπὼν ὁ Βασλείδης ὅρκον διά τινα αἰτίαν πρὸς τῶν συστρατιωτῶν αἰτηθείς , μὴ ἐξεῖναι αὐτῷ τὸ παράπαν ὀμνύναι διεβεβαιοῦτο · χριστιανὸν γὰρ ὑπάρχειν καὶ τοῦτο ἐμφανῶς ὁμολογεῖν . παίζειν μὲν οὗν ἐνομίζετο τέως τὰ πρῶτα , ὡς δ’ ἐπιμόνως ἀπισχυρίζετο , ἄγεται ἐπὶ τὸν δικαστήν · ἐφ’ οὗ τὴν ἔνστασιν ὁμολογήσας , δεσμοῖς παραδίδοται . τῶν δὲ κατὰ θεὸν ἀδελφῶν ὡς αὐτὸν ἀφικνουμένων καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἀθρόας καὶ παραδόξου ταύτης ὁρμῆς πυνθανομένων , λέγεται εἰπεῖν ὡς ἄρα Ποταμίαινα τρισὶν ὕστερον ἡμέραις τοῦ νύκτωρ ἐπιστᾶσα , στέφανον αὐτοῦ τῇ κεφαλῇ περιθεῖσα εἴη φαίη τε παρακεκληκέναι χάριν αὐτοῦ τὸν κύριον καὶ τῆς ἀξιώσεως τετυχηκέναι οὐκ εἰς μακρόν τε αὐτὸν παραλήψεσθαι . ἐπὶ τούτοις τῶν ἀδελφῶν τῆς ἐν κυρίῳ σφραγῖδος μεταδόντων αὐτῷ , τῆ μετέπειτα ἡμέρᾳ τῷ τοῦ κυρίου διαπρέψας μαρτυρίῳ τὴν κεφαλὴν ἀποτέμνεται . καὶ ἄλλοι δὲ πλείους τῶν κατ’ Ἀλεξάνδρειαν ἀθρόως τῷ χριστοῦ λόγῳ προσελθεῖν κατὰ τοὺς δηλουμένους ἐπιφανείσης ὡς δὴ καθ’ ὕπνους τῆς δηλουμένους ἐπιφανείσης καὶ προσκεκλημένης αὐτούς . ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὧδε ἐχέτω .
Lemmas: V . Ἕβδομος ἐν οὗτος ἀριθμέω Βασιλείδης , ὁ περιβόητος ποταμίαινα ἀπάγω , περί ὅς πολύς ὁ λόγος εἰς ἔτι νῦν παρά ὁ ἐπιχώριος ἀείδω , μυρίος μέν ὑπέρ ὁ ὁ σῶμα ἁγνεία τε καί παρθενίη , ἐν ἧ διαπρέπω , πρός ἐραστής ἀγωνίζομαι ( καί γάρ ἐν αὐτός ἀκμαῖος πρός ὁ Ψυχή καί ὁ ὁ σῶμα ὡραῖος ἐπανθέω ) , μυρίος δέ ἀνατλῆναι καί τέλος μετά δεινός καί φρικτός εἶπον βάσανος ἅμα μήτηρ Μαρκέλλα διά πυρός τελειόω . φημί γε ὅς ὁ δικαστής ( Ἀκύλας εἰμί οὗτος ὄνομα ) χαλεπός ἐπιτίθημι αὐτός κατά πᾶς ὁ σῶμα αἰκία , τέλος ἐπί ὕβρις ὁ σῶμα μονομάχος αὐτός ἀπειλέω παραδίδωμι · ὁ δέ βραχύς τίς πρός ἑαυτοῦ ἐπισκοπέω ἐρωτάω ὅς κρίνω , τοιοῦτος δίδωμι ἀπόκρισις διά ὅς δοκέω νομίζω τίς αὐτός ἀσεβής ἀποφθέγγομαι . ἅμα δέ λόγος ὁ ὁ ἀπόφασις ὅρος καταδέχομαι ὁ Βασιλείδης , εἰς τις εἰμί ὁ ἐν στρατεία ἀναφέρω , ἀπάγω παραλαμβάνω ὁ ἐπί θάνατος . ὡς δέ ὁ πλῆθος ἐνοχλέω αὐτός καί ἀκόλαστος ἐνυβρίζω ῥῆμα πειράω , ὅς μέν ἀνείργω ἀποσοβέω ὁ ἐνυβρίζω , πλεῖστος ἔλεος καί φιλανθρωπία εἰς αὐτός ἐνδείκνυμι , ἢ δέ ὁ περί αὐτός συμπάθεια ἀποδείκνυμι ὁ ἀνήρ θαρσέω παρακελεύομαι · ἐξαιτέω γάρ αὐτός ἀπέρχομαι παρά ὁ ἑαυτοῦ κύριος καί οὐ εἰς μακρός ὁ εἰς αὐτός πράσσω ὁ ἀμοιβή ἀποτίνω αὐτός . οὗτος δέ εἶπον γενναῖος ὁ ἔξοδος ὑφίστημι , πίσσα ἔμπυρος κατά διάφορος μέρος ὁ σῶμα ἀπό ἄκρος πούς καί μέχρι κορυφή ἠρέμα καί κατά βραχύς περιχέω αὐτός . καί ὁ μέν ὁ ἀοίδιμος κόρη τοιοῦτος καταγωνίζομαι ἆθλος · οὖον μακρός δέ χρόνος διαλείπω ὁ βασλειδηω Ὅρκος διά τις αἴτιος πρός ὁ συστρατιώτης αἰτέω , μή ἔξεστι αὐτός ὁ παράπαν ὄμνυμι διαβεβαιόομαι · χριστιανός γάρ ὑπάρχω καί οὗτος ἐμφανής ὁμολογέω . παίζω μέν ἐν νομίζω τέως ὁ πρῶτος , ὡς δέ ἐπίμονος ἀπισχυρίζομαι , ἄγω ἐπί ὁ δικαστής · ἐπί ὅς ὁ ἔνστασις ὁμολογέω , δεσμός παραδίδωμι . ὁ δέ κατά θεός ἀδελφός ὡς αὐτός ἀφικνέομαι καί ὁ αἴτιος ὁ ἀθρόος καί παράδοξος οὗτος ὁρμή πυνθάνομαι , λέγω εἶπον ὡς ἄρα Ποταμίαινα τρεῖς ὕστερος ἡμέρα ὁ νύκτωρ ἐφίστημι , στέφανος αὐτός ὁ κεφαλή περιτίθημι εἰμί φημί τε παρακαλέω χάρις αὐτός ὁ κύριος καί ὁ ἀξίωσις τυγχάνω οὐ εἰς μακρός τε αὐτός παραλαμβάνω . ἐπί οὗτος ὁ ἀδελφός ὁ ἐν κύριος σφραγίς μεταδίδωμι αὐτός , τῆ μετέπειτα ἡμέρα ὁ ὁ κύριος διαπρέπω μαρτύριον ὁ κεφαλή ἀποτέμνω . καί ἄλλος δέ πλείων ὁ κατά Ἀλεξάνδρεια ἀθρόος ὁ χριστός λόγος προσέρχομαι κατά ὁ δηλέομαι ἐπιφαίνω ὡς δή κατά ὕπνος ὁ δηλέομαι ἐπιφαίνω καί προσκαλέω αὐτός . ἀλλά οὗτος μέν ὧδε ἔχω .