eusebius-scr-eccl.historia-ecclesiastica 4.23
ΧΧΙΙΙ . καὶ πρῶτόν γε.περὶ Διονυσίου φατέον ὅτι τε τῆς ἐν Κορίνθῳ παροικίας τὸν τῆς ἐπισκοπῆς ἐγκεχείριστο θρόνον , καὶ ὡς τῆς ἐνθέου φιλοπονίας οὐ μόνοις τοῖς ὑπ’ αὐτόν , ἀλλ’ ἤδη καὶ τοῖς ἐπὶ τῆς ἀλλοδαπῆς ἀφθόνως ἐκοινώνει , Χρησιμώτατον ἅπασιν ἑαυτὸν καθιστὰς ἐν αἷς ὑπετυποῦτο καθο - λικαῖς πρὸς τὰς ἐκκλησίας ἐπιστολαῖς · ὧν ἐστιν ἡ μὲν πρὸς Λακεδαιμονίους ὀρθοδοξίας κατηχητικὴ εἰρήνης τε καὶ ἑνώσεως ὑποθετική , ἢ δὲ πρὸς Ἀθηναίους διεγερτικὴ πῖστεως καὶ τῆς κατὰ τὸ εὐαγγέλιον πολιτείας , ἧς ὀλιγωρήσαντας ἐλέγχει ὡς ἂν μικροῦ δεῖν ἀποστάντας του λόγου ἐξ οὗπερ τὸν προεστῶτα αὐτῶν Πούπλιον μαρτυρῆσαι κατὰ τοὺς τότε συνέβη διωγμούς . Κοδράτου δὲ μετὰ τὸν μαρτυρήσαντα Πούπλιον καταστάντος αὐτῶν ἐπισκόπου μέμνηται , ἐπιμαρτυρῶν ὡς διὰ τῆς αὐτοῦ σπουδῆς ἐπισυναχθέντων καὶ τῆς πίστεως ἀναζωπύρησιν εἰληχότων · δηλοῖ δ’ ἐπὶ τούτοις ὡς καὶ Διονύσιος ὁ Ἀρεοπαγίτης ὑπὸ τοῦ ἀποστόλου Παύλου προτραπεὶς ἐπὶ τὴν πίστιν κατὰ τὰ ἐν ταῖς Πράξεσιν δεδηλωμένα , πρῶτος τῆς Ἀθήνησι παροικίας τὴν ἐπισκοπὴν ἐγκεχείριστο . ὤη δ’ ἐπιστολή τις αὐτοῦ πρὸς Νικομηδέας φέρεται , ἐν ᾖ τὴν Μαρκίωνος αἵρεσιν πολεμῶν τῷ τῆς ἀληθείας παρίσταται κανόνι . καὶ τῇ ἐκκλησίᾳ δὲ τῇ παροικούδῃ Γόρτυναν ἅμα ταῖς λοιπαῖς κατὰ Κρήτην παροικίαις ἐπιστείλας , Φίλιππον ἐπίσκοπον αὐτῶν ἀποδέχεται ἅτε δὴ ἐπὶ πλείσταις μαρτυρουμένης ἀνδραγαθίαις τῆς ὑπ’ αὐτὸν ἐκ - λησίας , τήν τε τῶν αἱρετικῶν διαστροφὴν ὑπομιμνήσκει φυλάττεσθαι . καὶ τῇ ἐκκλησίᾳ δὲ τῇ παροικούσῃ Ἄμαστριν ἅμα ταῖς κατὰ παροικούσῃ Βακχυλίδου μὲν καὶ Ἐλπίστου ὡς ἂν αὐτὸν ἐπὶ τὸ γραφαὶ προτρεψάντων μέμνηται , γραφῶν τε θείων ἐξηγήσεις παρατέθειται , ἐπί . σκοπὸν αὐτῶν ὀνόματι Πάλμαν ὑποσημαίνων πολλὰ δὲ περὶ γάμου καὶ ἁγνείας τοῖς αὐτοῖς παραινεῖ , καὶ τοὺς ἐξ οἵας δ’ οὖν ἀποπτώσεως , εἴτε πλημμελείας εἴτε μὴν αἱρετικῆς πλάνης , ἐπιστρέφοντας δεξιοῦσθαι προστάττει . ταύταις ’ ἄλλη ἐγκατείλεκται πρὸς Κνωσίους ἐπιστολή , ἐν ἡ Πινυτὸν τῆς παροικίας ἐπίσκοπον παρακαλεῖ μὴ βαρὺ φορτίον ἐπάναγκες τὸ περὶ ἁγνείας τοῖς ἀδελφοῖς ἐπιτιθέναι , τῆς δὲ τῶν πολλῶν καταστοχάζεσθαι ἀσθενείας · πρὸς ἢν ὁ Πινυτὸς ἀντιγρόαφων , θαυμάζει μὲν καὶ ἀποδέχεται τὸν Διονύσιον , ἀντιπαρακαλεῖ δὲ στερροτέρας ἤδη ποτὲ μεταδιδόναι τροφῆς , τελειοτέροις γράμμασιν εἰς αὖθις ’τον παρ’ αὐτῷ λαὸν ὑποθρέψαντα , ὡς μὴ διὰ τέλους τοῖς γαλακτώδεσιν ἐνδιατρίβοντες λόγοις τῆ νηπιώδει ἀγωγῆ λάθοιεν καταγηράσαντες · δι’ ἧς ἐπιστολῆς καὶ ἢ τοῦ Πινυτοῦ περὶ τὴν πίστιν ὀρθοδοξία τε καὶ φροντὶς τῆς τῶν ὑπηκόων ὠφελείας τ’ ὁ τε λόγιον καὶ ἡ περὶ τὰ θεῖα σύνεσις ὡς δι’ ἀκριβεστάτης εἰκόνος . Ἕτι τοῦ Διονυσίου καὶ πρὸς Ῥωμαίους ἐπιστολὴ φέρεται , ἐπισκόπῳ τῷ τότε Σωτήρι’ προσφωνοῦσα · ἐξ ἦς οὐδὲν οἷον τὸ καὶ παραθέσθαι λέξεις δι’ ὧν τὸ μέχρι τοῦ καθ’ ἡμᾶς διωγμοῦ φυλαχθὲν ‘ Ρωμαίων ἔθος ἀποδεχόμενος ταῦτα γράφει · “ ἐξ ἀρχῆς γὰρ ὑμῖν ἔθος ἐστὶν τοῦτο , πάντας μὲν ἀδελφοὺς ποικίλως εὐεργετεῖν ἐκ . κλησίαις τε πολλαῖς ταῖς κατὰ πᾶσαν πόλιν ἐφόδια πέμπειν , ὧδε μὲν τὴν τῶν δεομένων πενίαν ἄνα . ψύχοντας , ἐν μετάλλοις δὲ ἀδελφοῖς ὑπάρχουσιν ἐπιχορηγοῦντας δι’ ὧν πέμπετε ἀρχῆθεν ἐφοδίων πατροπαράδοτον ἔθος Ῥωμαίων Ῥωμαῖοι φυλάτ - τοντες , ὃ οὐ μόνον διατετήρηκεν ὁ μακάριος ὑμῶν ἐπίσκοπος Σωτῆρ’ , ἀλλὰ καὶ ηὔξηκεν , ἐπιχορηγῶν μὲν τὴν διαπεμπομένην δαχίλειαν τὴν εἰς τοὺς ἁγίους , λόγοις δὲ μακαρίοις τοὺς ἀνιόντας ἀδελ - φούς , ὡς τέκνα πατὴρ Φιλόστοργος , παρακαλῶν . ” Εν αὐτὴ δὲ ταύτῃ καὶ τῆς Κλήμεντος πρὸς Κορινθίους μέμνηται ἐπιστολῆς , δηλῶν ἀνέκαθεν ἐξ ἀρχαίου ἔθους ἐπὶ τῆς ἐκκλησίας τὴν ἀνάγνωσιν αὐτῆς ποιεῖσθαι · λέγει γοῦν · “ τὴν σήμερον οὖν κυριακὴν ἁγίαν ἡμέραν διηγάγομεν , ἐν ᾖ ἀν - έγνωμεν ὑμῶν τὴν ἐπιστολήν , ἢν ἕξομεν ἀεί ποτε ἀναγινώσκοντες νουθετεῖσθαι , ὡς καὶ τὴν προτέραν ἡμῖν διὰ Κλήμεντος γραφεῖσαν . ” Ἔτι δ’ ὁ αὐτὸς καὶ περὶ τῶν ἰδίων ἐπιστολῶν ὡς ῥᾳδιουργηθεισῶν ταῦτά φησιν · “ ἐπιστολὰς γὰρ ἀδελφῶν ἀξιωσάντων με γραφαὶ ἕγραψα . καὶ ταύτας οἱ τοῦ διαβόλου ἀπόστολοι ζιζανίων γεγέμικαν , ἃ μὲν ἐξαιροῦντες , ἃ δὲ προστιθέντες · οἷς τὸ οὐαὶ κεῖται . τὸ οὐαὶ κεῖται . οὐ θαυμαστὸν ἄρα εἰ καὶ κυριακῶν ῥᾳδιουργῆσαί τινες ἐπιβέβληνται γραφῶν , ὁπότε καὶ ταῖς οὐ τοιαύταις ἐπιβεβουλεύκασιν . ” Καὶ ἄλλη δέ τις παρὰ ταύτας ἐπιστολὴ τοῦ Διονυσίου φέρεται χρυσοφόρα πιστοτάτη ἀδελφῇ ἐπιστείλαντος , ἧ τὰ κατάλληλα γράφων , τῆς προσηκούσης καὶ αὐτὴ μετεδίδου λογικῆς τροφῆς . καὶ τὰ μὲν τοῦ ΔΙονυσίου τοσαῦτα .
Lemmas: ΧΧΙΙΙ . καί πρότερος γε.περὶ Διονύσιος φατέος ὅτι τε ὁ ἐν Κόρινθος παροικία ὁ ὁ ἐπισκοπή ἐγχειρίζω θρόνος , καί ὡς ὁ ἔνθεος φιλοπονία οὖον μόνος ὁ ὑπό αὐτός , ἀλλά ἤδη καί ὁ ἐπί ὁ ἀλλοδαπός ἄφθονος κοινωνέω , χρήσιμος ἅπας ἑαυτοῦ καθίστημι ἐν ὅς ὑποτυπόω καθό - λύκη πρός ὁ ἐκκλησία ἐπιστολή · ὅς εἰμί ὁ μέν πρός Λακεδαιμόνιος ὀρθοδοξία κατηχητικός εἰρήνη τε καί ἕνωσις ὑποθετικός , ἢ δέ πρός Ἀθηναῖος διεγερτικός πίστις καί ὁ κατά ὁ εὐαγγέλιον πολιτεία , ὅς ὀλιγωρέω ἔλεγχος ὡς εἄν μικρός δήω ἀφίστημι ὁ λόγος ἐκ ὅσπερ ὁ προίστημι αὐτός Πούπλιος μαρτυρέω κατά ὁ τότε συμβαίνω διωγμός . κοδράτος δέ μετά ὁ μαρτυρέω Πούπλιος καθίστημι αὐτός ἐπίσκοπος μιμνήσκω , ἐπιμαρτυρέω ὡς διά ὁ αὐτός σπουδή ἐπισυνάγω καί ὁ πίστις ἀναζωπύρησις λαγχάνω · δηλόω δέ ἐπί οὗτος ὡς καί Διονύσιος ὁ Ἀρεοπαγίτης ὑπό ὁ ἀπόστολος Παῦλος προτρέπω ἐπί ὁ πίστις κατά ὁ ἐν ὁ Πρᾶξις δηλόω , πρῶτος ὁ Ἀθήνησι παροικία ὁ ἐπισκοπή ἐγχειρίζω . ὠθέω δέ ἐπιστολή τις αὐτός πρός Νικομηδεύς φέρω , ἐν εἰμί ὁ Μαρκίων αἵρεσις πολεμέω ὁ ὁ ἀλήθεια παρίστημι κανών . καί ὁ ἐκκλησία δέ ὁ παροικέω Γόρτυνα ἅμα ὁ λοιπός κατά Κρήτη παροικία ἐπιστέλλω , Φίλιππος ἐπίσκοπος αὐτός ἀποδέχομαι ἅτε δή ἐπί πλεῖστος μαρτυρέω ἀνδραγαθία ὁ ὑπό αὐτός ἐκ - Λησίας , ὁ τε ὁ αἱρετικός διαστροφή ὑπομιμνῄσκω φυλάσσω . καί ὁ ἐκκλησία δέ ὁ παροικέω Ἄμαστρις ἅμα ὁ κατά παροικέω Βακχυλίδης μέν καί Ἔλπιστος ὡς εἄν αὐτός ἐπί ὁ γραφή προτρέπω μιμνήσκω , γραφεύς τε θεῖον ἐξήγησις παρατίθημι , ἐπί . σκοπός αὐτός ὄνομα πάλμη ὑποσημαίνω πολύς δέ περί γάμος καί ἁγνεία ὁ αὐτός παραινέω , καί ὁ ἐκ οἷος δέ οὖν ἀπόπτωσις , εἴτε πλημμέλεια εἴτε μήv αἱρετικός πλάνης , ἐπιστρέφω δεξιόομαι προστάσσω . οὗτος ’ ἄλλος ἐγκαταλέγω πρός Κνώσιος ἐπιστολή , ἐν ὁ Πινυτός ὁ παροικία ἐπίσκοπος παρακαλέω μή βαρύς φορτίον ἐπανάγκης ὁ περί ἁγνεία ὁ ἀδελφός ἐπιτίθημι , ὁ δέ ὁ πολύς καταστοχάζομαι ἀσθένεια · πρός εἄν ὁ Πινυτός αντιγροαφη , θαυμάζω μέν καί ἀποδέχομαι ὁ Διονύσιος , ἀντιπαρακαλέω δέ στερρός ἤδη ποτέ μεταδίδωμι τροφή , τέλειος γράμμα εἰς αὖθις ’τον παρά αὐτός λαός ὑποτρέφω , ὡς μή διά τέλος ὁ γαλακτώδης ἐνδιατρίβω λόγος τῆ νηπιώδης ἀγωγεύς λανθάνω καταγηράσκω · διά ὅς ἐπιστολή καί ἢ ὁ Πινυτός περί ὁ πίστις ὀρθοδοξία τε καί φροντίς ὁ ὁ ὑπήκοος ὠφέλεια τε ὁ τε λόγιος καί ὁ περί ὁ θεῖον σύνεσις ὡς διά ἀκριβής εἰκών . ἔτι ὁ Διονύσιος καί πρός Ῥωμαῖος ἐπιστολή φέρω , ἐπίσκοπος ὁ τότε σωτηρία προσφωνέω · ἐκ εἰμί οὐδείς οἷος ὁ καί παρατίθημι λέγω διά ὅς ὁ μέχρι ὁ κατά ἐγώ διωγμός φυλάσσω ‘ Ῥωμαῖος ἔθος ἀποδέχομαι οὗτος γράφω · “ ἐκ ἀρχή γάρ σύ ἔθος εἰμί οὗτος , πᾶς μέν ἀδελφός ποικίλως εὐεργετέω ἐκ . κλήσιος τε πολύς ὁ κατά πᾶς πόλις ἐφόδια πέμπω , ὧδε μέν ὁ ὁ δήω πενία ἄναξ . ψύχω , ἐν μέταλλον δέ ἀδελφός ὑπάρχω ἐπιχορηγέω διά ὅς πέμπω ἀρχῆθεν Ἐφοδίων πατροπαράδοτος ἔθος Ῥωμαῖος Ῥωμαῖος φυλάτος - τοντες , ὅς οὖον μόνος διατηρέω ὁ μακάριος σύ ἐπίσκοπος σωτήρ , ἀλλά καί αὐξάνω , ἐπιχορηγέω μέν ὁ διαπέμπω δαχιλειος ὁ εἰς ὁ ἅγιος , λόγος δέ μακάριος ὁ ἀνέρχομαι ἀδελ - Φους , ὡς τέκνον πατήρ Φιλόστοργος , παρακαλέω . ” εν αὐτός δέ οὗτος καί ὁ Κλήμης πρός Κορίνθιος μιμνήσκω ἐπιστολή , δηλόω ἀνέκαθεν ἐκ ἀρχαῖος ἔθος ἐπί ὁ ἐκκλησία ὁ ἀνάγνωσις αὐτός ποιέω · λέγω γοῦν · “ ὁ σήμερον οὖν κυριακός ἅγιος ἡμέρα διάγω , ἐν εἰμί εἰς - γιγνώσκω σύ ὁ ἐπιστολή , εἄν ἔχω ἀεί ποτός ἀναγιγνώσκω νουθετέω , ὡς καί ὁ πρότερος ἐγώ διά Κλήμης γράφω . ” ἔτι δέ ὁ αὐτός καί περί ὁ ἴδιος ἐπιστολή ὡς ῥᾳδιουργέω οὗτος φημί · “ ἐπιστολή γάρ ἀδελφός ἀξιόω ἐγώ γραφή γράφω . καί οὗτος ὁ ὁ διάβολος ἀπόστολος ζιζάνιον γεμίζω , ὁ μέν ἐξαιρέω , ὁ δέ προστίθημι · ὅς ὁ οὐαί κεῖμαι . ὁ οὐαί κεῖμαι . οὖον θαυμαστός ἄρα εἰμί καί κυριακός ῥᾳδιουργέω τις ἐπιβάλλω γραφεύς , ὁπότε καί ὁ οὖον τοιοῦτος ἐπιβουλεύω . ” καί ἄλλος δέ τις παρά οὗτος ἐπιστολή ὁ Διονύσιος φέρω χρυσοφόρος πιστός ἀδελφός ἐπιστέλλω , ἧ ὁ κατάλληλος γράφω , ὁ προσήκω καί αὐτός μεταδίδωμι λογικός τροφή . καί ὁ μέν ὁ Διονύσιος τοσοῦτος .