eusebius-scr-eccl.historia-ecclesiastica 4.16
XVI . Κατὰ τούτους δὲ καὶ ὁ μικρῷ πρόσθεν ἡμῖν δηλωθεὶς Ιουστῖνος δεύτερον ὑπὲρ τῶν καθ’ ἡμᾶς δογμάτων βιβλίον ἀναδοὺς τοῖς δεδηλωμένοις ἄρχουσιν , θείῳ κατακοσμεῖται μαρτυρίῳ , Φιλοσόφου προσηγορίᾳ τὸν φερώνυμον δ’ οὗτος τῇ κυνικὴ προσηγορίᾳ βίον τε καὶ τρόπον ἐξήλου ) τὴν ἐπι - βουλὴν αὐτῷ καττύσαντος , ἐπειδὴ πλεονάκις ἐν διαλόγοις ἀκροατῶν παρόντων εὐθύνας αὐτόν , τὰ νικητήρια τελευτῶν ἧς ἐπρέσβευεν ἀληθείας διὰ τοῦ μαρτυρίου τοῦ κατ’ αὐτὸν ἀνεδήσατο . Τοῦτο δὲ καὶ αὐτὸς ὁ ταῖς ἀληθείαις Φιλοσοφώτατος ἐν τῆ δεδηλωμένη ἀπολογίᾳ σαφῶς οὕτως , ὥσπερ οὖν καὶ ἔμελλεν δάον οὔπω περὶ αὐτὸν συμβήσεσθαι , προλαβὼν ἀποσημαίνει τού . τοῖς τοῖς ῥήμασιν · “ κἀγὼ οὖν προσδοκῶ ὑπό τινος τῶν ὠνομασμένων ἐπιβουλευθῆναι καὶ ξύλῳ ἐντιναγῆναι ἢ κἂν ὑπὸ Κρήσκεωτος τοῦ ἀφιλοσόφου καὶ Φιλοκόμπου · οὐ γὰρ φιλόσοφον εἰπεῖν ἄξιον τὸν ἄνδρα , ὅς γε περὶ ὧν μὴ ἐπίσταται , δημοσίᾳ καταμαρτυρεῖ ὡς ἀθέων καὶ ἀσεβῶν Χριστιανῶν ὄντων , πρὸς χάριν καὶ ἡδονὴν τῶν πολλῶν τῶν πεπλανημένων τοῦτο πράττων . εἴτε γὰρ μὴ ἐντυχὼν τοῖς τοῦ Χριστοῦ διδάγμασιν κατατρέχει ἡμῶν , παμπόνηρός ἐστιν καὶ ἰδιωτῶν πολὺ χείρων , οἳ φυλάττονται πολλάκις περὶ ὧν οὐκ ἐπίστανται , διαλέγεσθαι καὶ ψευδομαρτυρεῖν · καὶ εἰ ἐντυχὼν μὴ συνῆκεν τὸ ἐν αὐτοῖς μεγαλεῖον ἢ συνεὶς πρὸς τὸ μὴ ὑποπτευθῆναι τοιοῦτος ταῦτα ποιεῖ , πολὺ μᾶλλον ἀγεννὴς καὶ παμπόνηρος , ἰδιωτικῆς καὶ ἀλόγου δόξης καὶ φόβου ἐλάττων ὤν . καὶ γὰρ προθέντα με καὶ ἐρωτήσαντα αὐτὸν ἐρωτήσεις τινὰς τοιαύτας , μαθεῖν καὶ ἐλέγξαι ὅτι ἀληθῶς μηδὲν ἐπ[΄ισταται , εἰδέναι ὑμᾶς βούλομαι , καὶ ὅτι ἀληθῆ λέγω , εἰ μὴ ἀνηνέχθησαν ὑμῖν αἱ κοινωνίαι τῶν λόγων , ἕτοιμος καὶ ἐφ’ ὑμῶν κοινωνεῖν τῶν ἐρωτήσεων πάλιν · βασιλικὸν δ’ ἂν καὶ τοῦτο ἔργον εἴη . εἰ δὲ καὶ ἐγνώσθησαν ὑμῖν αἱ ἐρωτήσεις μου καὶ αἱ ἐκείνου ἀποκρίσεις , φανερὸν ὑμῖν ἐστιν ὅτι οὐδὲν τῶν ἡμετέρων ἐπί . σταται · ἢ εἰ ἐπίσταται , διὰ τοὺς ἀκούοντας δὲ οὐ τολμᾷ λέγειν , ὡς πρότερον ἔφην , οὐ φιλόσοφος , ἀλλὰ φιλόδοξος ἁνὴρ δείκνυται , ὅς γε μηδὲ τὸ Σωκρατικόν , ἀξιέραστον ὄν , τιμᾷ . ” Ταῦτα μὲν οὗν ὁ Ἰουστῖνος · ὅτι δὲ κατὰ τὴν αὐτοῦ πρόρρησιν πρὸς τοῦ Κρήσκεντος συσκευασθεὶς ἐτελειώθη , Τατιανός , ἀνὴρ τὸν πρῶτον αὐτοῦ βίον σοφιστεύσας ἐν τοῖς Ἑλλήνων μαθήμασι καὶ δόξαν οὐ σμικρὰν ἐν αὐτοῖς ἀπενηνεγμένος πλεῖστά τε ἐν αυγγράμμασιν αὐτοῦ καταλιπὼν μνημεῖα , ἐν τῷ Πρὸς Ἕλληνας ἱστορεῖ , λέγων ὧδε · “ καὶ ὁ θαυμασιώτατος Ἰουστῖνος ὀρθῶς ἐξεφώνησεν ἐοικέναι τοὺς προειρημένους λῃσταῖς . ” εἶτ’ ἔπει . πών τινα περὶ τῶν Φιλοσόφων , ἐπιλέγει ταῦτα · ‘Κρήσκης γοῦν ὁ ἐννεοττεύσας τῇ μεγάλη πόλει παιδεραστίᾳ μὲν πάντας ὑπερήνεγκεν , φιλαργυρίᾳ δὲ πάνυ προσεχὴς ἦν · θανάτου δὲ ὁ καταφρονεῖν συμβουλεύων οὕτως αὐτὸς ἐδεδίει τὸν θάνατον , ὡς καὶ Ἰουστῖνον , καθάπερ μεγάλῳ κακῷ , τῷ θανάτῳ περιβαλεῖν πραγματεύσασθαι , διότι κηρύττων τὴν ἀλήθειαν λίχνους τοὺς φιλοσόφους καὶ ἀπατεῶνας συνἠλεγχεν . ” καὶ τὸ μὲν κατὰ Ἰουστῖνον μαρτύριον τοιαύτην εἴληχεν αἰτίαν .
Lemmas: XVI . κατά οὗτος δέ καί ὁ μικρός πρόσθεν ἐγώ δηλόω Ἰουστῖνος δύο ὑπέρ ὁ κατά ἐγώ δόγμα βιβλίον ἀναδίδωμι ὁ δηλόω ἄρχω , θεῖον κατακοσμέω μαρτύριον , φιλόσοφος προσηγορία ὁ φερώνυμος δέ οὗτος ὁ κυνικός προσηγορία βίος τε καί τρόπος ἐξηλόω ) ὁ ἐπι - βουλή αὐτός καττύσαντος , ἐπεί πλεονάκις ἐν διάλογος ἀκροατής πάρειμι εὐθύνω αὐτός , ὁ νικητήριος τελευτή ὅς πρεσβεύω ἀλήθεια διά ὁ μαρτύριον ὁ κατά αὐτός ἀναδέω . οὗτος δέ καί αὐτός ὁ ὁ ἀλήθεια φιλόσοφος ἐν τῆ δηλόω ἀπολογία σαφῶς οὕτως , ὥσπερ οὖν καί μέλλω Δᾶος οὔπω περί αὐτός συμβαίνω , προλαμβάνω ἀποσημαίνω ὅς . ὁ ὁ ῥῆμα · “ ἐγώ οὖν προσδοκάω ὑπό τις ὁ ὀνομάζω ἐπιβουλεύω καί ξύλον ἐντινάσσω ἢ κἀν ὑπό Κρήσκεωτος ὁ ἀφιλόσοφος καί φιλοκομπέω · οὖον γάρ φιλόσοφος εἶπον ἄξιος ὁ ἀνήρ , ὅς γε περί ὅς μή ἐπίσταμαι , δημόσιος καταμαρτυρέω ὡς ἄθεος καί ἀσεβής Χριστιανός εἰμί , πρός χάρις καί ἡδονά ὁ πολύς ὁ πλανάω οὗτος πράσσω . εἴτε γάρ μή ἐντυγχάνω ὁ ὁ Χριστός δίδαγμα κατατρέχω ἐγώ , παμπόνηρος εἰμί καί ἰδιώτης πολύς χείρων , ἕ φυλάσσω πολλάκις περί ὅς οὐ ἐπίσταμαι , διαλέγω καί ψευδομαρτυρέω · καί εἰμί ἐντυγχάνω μή συνίημι ὁ ἐν αὐτός μεγαλεῖον ἢ συνίημι πρός ὁ μή ὑποπτεύω τοιοῦτος οὗτος ποιέω , πολύς μᾶλλον ἀγεννής καί παμπόνηρος , ἰδιωτικός καί ἄλογος δόξα καί φόβος μικρός εἰμί . καί γάρ προτίθημι ἐγώ καί ἐρωτάω αὐτός ἐρωτάω τις τοιοῦτος , μανθάνω καί ἐλέγχω ὅτι ἀληθής μηδείς ἐπιστατέω , οἶδα σύ βούλομαι , καί ὅτι ἀληθής λέγω , εἰμί μή ἀναφέρω σύ ὁ κοινωνία ὁ λόγος , ἑτοῖμος καί ἐπί σύ κοινωνέω ὁ ἐρώτησις πάλιν · βασιλικός δέ εἄν καί οὗτος ἔργον εἰμί . εἰμί δέ καί γιγνώσκω σύ ὁ ἐρωτάω ἐγώ καί ὁ ἐκεῖνος ἀπόκρισις , φανερός σύ εἰμί ὅτι οὐδείς ὁ ἡμέτερος ἐπί . στατός · ἢ εἰμί ἐπίσταμαι , διά ὁ ἀκούω δέ οὖον τολμάω λέγω , ὡς πρότερος φημί , οὖον φιλόσοφος , ἀλλά φιλόδοξος ἀνήρ δείκνυμι , ὅς γε μηδέ ὁ Σωκρατικός , ἀξιέραστος εἰμί , τιμάω . ” οὗτος μέν ἐν ὁ Ἰουστῖνος · ὅτι δέ κατά ὁ αὐτός πρόρρησις πρός ὁ Κρήσκεντος συσκευάζω τελειόω , Τατιανός , ἀνήρ ὁ πρῶτος αὐτός βίος σοφιστεύω ἐν ὁ Ἕλλην μάθημα καί δόξα οὖον μικρός ἐν αὐτός ἀποφέρω πλεῖστος τε ἐν αυγγράμμασιν αὐτός καταλείπω μνημεῖον , ἐν ὁ πρός Ἕλλην ἱστορέω , λέγω ὧδε · “ καί ὁ θαυμάσιος Ἰουστῖνος ὀρθῶς ἐκφωνέω ἔοικα ὁ προερέω λῃστής . ” εἶτα ἔπος . πάω τις περί ὁ φιλόσοφος , ἐπιλέγω οὗτος · ‘Κρήσκης γοῦν ὁ ἐννεοσσεύω ὁ μέγας πόλις παιδεραστία μέν πᾶς ὑπερφέρω , φιλαργυρία δέ πάνυ προσεχής εἰμί · θάνατος δέ ὁ καταφρονέω συμβουλεύω οὕτως αὐτός δείδω ὁ θάνατος , ὡς καί Ἰουστῖνος , καθάπερ μέγας κακός , ὁ θάνατος περιβάλλω πραγματεύομαι , διότι κηρύσσω ὁ ἀλήθεια λίχνος ὁ φιλόσοφος καί ἀπατεών συλλέγω . ” καί ὁ μέν κατά Ἰουστῖνος μαρτύριον τοιοῦτος λαγχάνω αἴτιος .