eusebius-scr-eccl.historia-ecclesiastica 6.3
ΙIΙ . Σχολάζοντι δὲ τῇ διατριβῇ , ὥς που καὶ αὐτὸς ἐγγράφως ἱστορεῖ , μηδενός τε ἐπὶ τῆς Ἀλεξανδρείας τῷ κατηχεῖν ἀνακειμένου , πάντων δ’ ἀπεληλαμένων ὑπὸ τῆς ἀπειλῆς τοῦ διωγμοῦ , προσῄεσαν αὐτῷ τινες ἀπὸ τῶν ἐθνῶν τὸν λόγον τοῦ θεοῦ · ὧν πρῶτον ἐπισημαίνεται γεγονέναι Πλούταρχον , ὃς μετὰ τὸ βιῶναι καλῶς καὶ μαρτυρίῳ θείῳ κατεκοσμήθη , δεύτερον Ἡρακλᾶν , τοῦ Πλουτάρχου ἀδελφόν , ὃς δὴ καὶ αὐτὸς παρ’ αὐτῷ πλείστην βίου φιλοσόφου καὶ ἀσκήσεως ἀπόδειξιν παρασχών , τῆς Ἀλεξανδρέων μετὰ Δημήτριον ἐπισκοπῆς ἀξιοῦται . ἔτος δ’ ἦγεν ὀκτωκαιδέκατον καθ’ δ’ τοῦ τῆς κατηχήσεως προέστη διδασκαλείου · ἐν ᾧ καὶ προκόπτει ἐπὶ τῶν κατὰ Ἀκύλαν τῆς Ἀλεξανδρείας ἡγούμενον διωγμῶν , ὅτε καὶ μάλιστα διαβόητον ἐκτήσατο παρὰ πᾶσιν τοῖς ἀπὸ τῆς πίστεως ὁρμωμένοις ὄνομα δι’ ἢν ἐνεδείκνυτο πρὸς ἅπαντας τοὺς ἁγίους ἀγνῶτάς τε καὶ γνωρίμους μάρτυρας δεξίωσίν τε καὶ προθυμίαν . οὐ μόνον γὰρ ἐν δεσμοῖς τυγχάνουσιν , οὐδὲ μέχρις ὑστάτης ἀποφάσεως ἀνακρινομένοις αὐνὴν , ἀλλὰ καὶ μετὰ ταύτην ἀπαγομένοις τὴν ἐπὶ θανάτῳ τοῖς ἁγίοις μάρτυσιν , πολλῇ τῇ παρρησίᾳ χρώμενος καὶ ὁμόσε τοῖς κινδύνοις χωρῶν · ὥστε ἤδη αὐτὸν προσιόντα θαρσαλέως καὶ τοὺς μάρτυρας μετὰ πολλῆς παρρησίας φιλήματι προσαγορεύοντα πολλάκις ἐπιμανεὶς ὁ ἐν κύκλῳ τῶν ἐθνῶν δῆμος μικροῦ δεῖν κατέλευσεν , εἰ μὴ τῆς θείας δεξιᾶς βοηθοῦ καθάπαξ τυγχάνων παραδόξως διεδίδρασκεν , ἡ δ’ αὐτὴ θεία καὶ οὐράνιος χάρις ἄλλοτε πάλιν καὶ πάλιν καὶ οὐδ’ ἔατιν ὁσάκις εἰπεῖν , τῆς ἄγαν περὶ τὸν Χριστοῦ λόγον προθυμίας τε καὶ παρρησίας ἕνεκεν τηνικαῦτα ἐπιβουλευόμενον αὐτὸν διεφύλαττεν . τοσοῦτος δ’ ἦν ἄρα τῶν ἀπίστων ὁ πρὸς αὐτὸν πόλεμος , ὡς καὶ συατροφὰς ποιησαμένους , στρατιώτας αὐτῷ περὶ τὸν οἶκον , ἔνθα κατέμενεν , ἐπιστῆσαι διὰ τὸ πλῆθος τῶν τὰ τῆς ἱερᾶς πίστεως κατηχουμένων παρ’ αὐτῷ . οὕτω δὲ ὁσημέραι ὁ κατ’ αὐτοῦ διωγμὸς ἐξεκάετο , ὡς μηκέτι χωρεῖν αὐτὸν τὴν πᾶσαν πόλιν , οἴκους μὲν ἐξ οἴκων ἀμείβοντα , πανταχόθεν δὲ ἐλαυνόμενον , τῆς πληθύος ἕνεκεν τῶν δι’ αὐτοῦ τῇ θείᾳ προσιόντων διδασκαλίᾳ · ἐπεὶ καὶ τὰ κατὰ πρᾶξιν ἔργα αὐτῷ γνηστωτάτης φιλοσοφίας κατορθώματα εὗ μάλα θαυμαστὰ περιεῖχεν ( “ οἷον γοῦν τὸν λόγον , τοιόνοδε , ” φασίν , “ τὸν τρόπον’’ καὶ “ οἷον τὸν τρόπον , τοιόνδε τὸν λόγον ” ἐπεδείκνυτο ) , δι’ ἃ δὴ μάλιστα , συναιρομένης αὐτῷ δυνάμεως θείας , μυρίους ἐνῆγεν ἐπὶ τὸν αὐτοῦ ζῆλον . Ἐπειδὴ δὲ ἑώρα φοιτητὰς ἤδη πλείους προσιότας , αὐτῷ μόνῳ τῆς τοῦ κατηχεῖν διατριβῆς ὑπὸ Δημητρίου τοῦ τῆς ἐκκλησίας προεστῶτος ἐπιτετραμμένης , ἀσύμφωνον ἡγησάμενος τὴν τῶν γραμματικῶν λόγων διδασκαλίαν τῇ πρὸς τὰ θεῖα παιδεύματα ἀσκήσει , μὴ μελλήσας · ἀπορρήγνυσιν ἅτε ἀνωφελῆ καὶ τοῖς ἱεροῖς μαθήμασιν ἐναντίαν τὴν τῶν γραμματικῶν λόγων διατριβήν , εἶτα λογισμῷ καθήκοντι , ὡς ἂν μὴ γένοιτο τῆς παρ’ ἑτέρων ἐπικουρίας ἐνδεής , ὅσαπερ ἦν αὐτῷ πρότερον τερον λόγων ἀρχαίων συγγράμματα φιλοκάλως ἐσπουδασμένα , μεταδούς , ὑπὸ τοῦ ταῦτα ἐωνημένου φερομένοις αὐτῷ τέτταρσιν ὀβολοῖς τῆς ἡμέρας ἠρκεῖτο . πλείστοις τε ἔτεσιν τοῦτον φιλοσοφῶν διετέλει τὸν τρόπον , πάσας ὕλας νεωτερικῶν ἐπιθυμιῶν ἑαυτοῦ περιαιρούμενος , καὶ διὰ πάσης μὲν ἡμέρας οὐ σμικροὺς ἀσκήσεως καμάτους ἀναπ<ιμπ>λῶν , καὶ τῆς νυκτὸς δὲ τὸν χρόνον ταῖς τῶν θείων γραφῶν ἑαυτὸν ἀνατιθεὶς μελέταις , βίῳ τε ὡς ἔνι μάλιστα ἐγκαρτερῶν φιλοσοφωτάτῳ , τοτὲ μὲν τοῖς ἐν ἀσιτίαις γυμνασίοις , τοτὲ δὲ μεμετρημένοις τοῖς κατὰ τὸν ὕπνον καιροῖς , οὗ μεταλαμβάνειν οὐδ’ ὅλως ἐπὶ στρωμνῆς , ἀλλ’ ἐπὶ τοὔδαφος διὰ σπουδῆς ἐποιεῖτο · πάντων δὲ μάλιστα τὰς εὐαγγελικὰς τοῦ σωτῆρος φωνὰς φυλακτέας ᾤετο εἶναι δεῖν τάς τε περὶ τοῦ μὴ δύο χιτῶνας μηδ’ ὑποδήμασιν Χρῆσθαι παρ’ . αινούσας μηδὲ μὴν ταῖς περὶ τοῦ μέλλοντος χρόνου φροντίσιν κατατρίβεσθαι . ἀλλὰ καὶ μείζονι τῆς ἡλικίας προθυμίᾳ χρώμενος , ἐν φάει καὶ γυμνότητι διακαρτερῶν εἰς ἄκρον τε ὑπερβαλλούσης ἀκτημοσύνης ἐλαύνων , τοὺς ἀμφ’ αὐτὸν εἰς τὰ μάλιστα κατέπληττεν , μυρίους μὲν λυπῶν εὐχομένους αὐτῷ κοινωνεῖν τῶν ὑπαρχόντων δι’ οὓς ἑώρων αὐτὸν εἰσφέροντα περὶ τὴν θείαν διδασκαλίαν καμάτους , οὐ μὴν αὐτός γε ἐνδιδοὺς ταῖς καρτερίαις . λέγεται γοῦν καὶ πλειόνων ἐτῶν γῆν πεπατηκέναι μηδενὶ μηδαμῶς κεχρημένος ὑποδήματι , ἀλλὰ καὶ οἴνου χρήσεως καὶ τῶν ἄλλων παρὰ τὴν ἀναγκαίαν τροφὴν πλείστοις ἔτεσιν ἀπεσχημένος , ὥστε ἤδη εἰς κίνδυνον ἀνατροπῆς καὶ διαφθορᾶς τοῦ θώρακος περιπεσεῖν . Τοιαῦτα δὴ φιλοσόφου βίου τοῖς θεωμένοις ‘ παρέχων ὑποδείγματα , εἰκότως ἐπὶ τὸν ὅμοιον αὐτῷ ζῆλον πλείους παρώρμα τῶν φοιτητῶν , ὥστε ἤδη καὶ τῶν ἀπίστων ἐθνῶν τῶν τε ἀπὸ παιδείας καὶ φιλοσφίας οὐ τοὺς τυχόντας ὑπάγεσθαι τῆ δι’ αὐτοῦ διδασκαλίᾳ · οἷς καὶ αὐτοῖς γνησίως ἐν βάθει ψυχῆς τὴν εἰς τὸν θεῖον λόγον πίστιν δι’ αὐτοῦ παραδεχομένοις , διαπρέπειν συνέβαινεν κατὰ τὸν τότε τοῦ διωγμοῦ καιρόν , ὡς καί τινας αὐτῶν ἁλόντας μαρτυρίῳ τελειωθῆναι .
Lemmas: ΙIΙ . σχολάζω δέ ὁ διατριβή , ὅς ποῦ καί αὐτός ἔγγραφος ἱστορέω , μηδείς τε ἐπί ὁ Ἀλεξάνδρεια ὁ κατηχέω ἀνάκειμαι , πᾶς δέ ἀπελαύνω ὑπό ὁ ἀπειλή ὁ διωγμός , πρόσειμι αὐτός τις ἀπό ὁ ἔθνος ὁ λόγος ὁ θεός · ὅς πρῶτος ἐπισημαίνω γίγνομαι Πλούταρχος , ὅς μετά ὁ βιόω καλῶς καί μαρτύριον θεῖον κατακοσμέω , δύο Ἡρακλᾶς , ὁ Πλούταρχος ἀδελφός , ὅς δή καί αὐτός παρά αὐτός πλεῖστος βίος φιλόσοφος καί ἄσκησις ἀπόδειξις παρέχω , ὁ Ἀλεξανδρεύς μετά Δημήτριος ἐπισκοπή ἀξιόω . ἔτος δέ ἄγω ὀκτωκαιδέκατος κατά δέ ὁ ὁ κατήχησις προίστημι διδασκαλεῖον · ἐν ὅς καί προκόπτω ἐπί ὁ κατά Ἀκύλας ὁ Ἀλεξάνδρεια ἡγέομαι διωγμός , ὅτε καί μάλιστα διαβόητος κτάομαι παρά πᾶς ὁ ἀπό ὁ πίστις ὁρμάω ὄνομα διά εἄν ἐνδείκνυμι πρός ἅπας ὁ ἅγιος ἀγνώς τε καί γνώριμος μάρτυς δεξίωσις τε καί προθυμία . οὖον μόνος γάρ ἐν δεσμός τυγχάνω , οὐδέ μέχρι ὕστερος ἀπόφασις ἀνακρίνω αὐνή , ἀλλά καί μετά οὗτος ἀπάγω ὁ ἐπί θάνατος ὁ ἅγιος μάρτυς , πολύς ὁ παρρησία χράω καί ὁμόσε ὁ κίνδυνος χώρα · ὥστε ἤδη αὐτός πρόσειμι θαρσαλέως καί ὁ μάρτυς μετά πολύς παρρησία φίλημα προσαγορεύω πολλάκις ἐπιμαίνομαι ὁ ἐν κύκλος ὁ ἔθνος δῆμος μικρός δήω καταλεύω , εἰμί μή ὁ θεῖος δεξιός βοηθός καθάπαξ τυγχάνω παράδοξος διαδιδράσκω , ὁ δέ αὐτός θεῖος καί οὐράνιος χάρις ἄλλοτε πάλιν καί πάλιν καί οὐδέ ἐάω ὁσάκις εἶπον , ὁ ἄγαν περί ὁ Χριστός λόγος προθυμία τε καί παρρησία ἕνεκα τηνικαῦτα ἐπιβουλεύω αὐτός διαφυλάσσω . τοσοῦτος δέ εἰμί ἄρα ὁ ἄπιστος ὁ πρός αὐτός πόλεμος , ὡς καί συατροφημι ποιέω , στρατιώτης αὐτός περί ὁ οἶκος , ἔνθα καταμένω , ἐφίστημι διά ὁ πλῆθος ὁ ὁ ὁ ἱερός πίστις κατηχέω παρά αὐτός . οὗτος δέ ὁσημέραι ὁ κατά αὐτός διωγμός ἐκκαίω , ὡς μηκέτι χωρέω αὐτός ὁ πᾶς πόλις , οἶκος μέν ἐκ οἶκος ἀμείβω , πανταχόθεν δέ ἐλαύνω , ὁ πλῆθος ἕνεκα ὁ διά αὐτός ὁ θεῖος πρόσειμι διδασκαλία · ἐπεί καί ὁ κατά πρᾶξις ἔργον αὐτός γνηστωτάτης φιλοσοφία κατόρθωμα ὅς μάλα θαυμαστός περιέχω ( “ οἷος γοῦν ὁ λόγος , τοιόνοδε , ” φημί , “ ὁ τρόπος καί “ οἷος ὁ τρόπος , τοιόσδε ὁ λόγος ” ἐπιδείκνυμι ) , διά ὁ δή μάλιστα , συναίρω αὐτός δύναμις θεῖος , μυρίος ἐνάγω ἐπί ὁ αὐτός ζῆλος . ἐπεί δέ ὁράω φοιτητής ἤδη πλείων προσέρχομαι , αὐτός μόνος ὁ ὁ κατηχέω διατριβή ὑπό Δημήτριος ὁ ὁ ἐκκλησία προίστημι ἐπιτρέπω , ἀσύμφωνος ἡγέομαι ὁ ὁ γραμματικός λόγος διδασκαλία ὁ πρός ὁ θεῖον παίδευμα ἀσκέω , μή μέλλω · ἀπορρήγνυμι ἅτε ἀνωφελής καί ὁ ἱερός μάθημα ἐναντίος ὁ ὁ γραμματικός λόγος διατριβή , εἶτα λογισμός καθήκω , ὡς εἄν μή γίγνομαι ὁ παρά ἕτερος ἐπικουρία ἐνδεής , ὅσος εἰμί αὐτός πρότερος τέρος λόγος ἀρχαῖος σύγγραμμα φιλόκαλος σπουδάζω , μεταδίδωμι , ὑπό ὁ οὗτος ὠνέομαι φέρω αὐτός τέσσαρες ὀβολός ὁ ἡμέρα ἀρκέω . πλεῖστος τε ἔτος οὗτος φιλοσοφέω διατελέω ὁ τρόπος , πᾶς Ὕλας νεωτερικός ἐπιθυμία ἑαυτοῦ περιαιρέω , καί διά πᾶς μέν ἡμέρα οὖον μικρός ἄσκησις κάματος ἀναπίμπλημι , καί ὁ νύξ δέ ὁ χρόνος ὁ ὁ θεῖον γραφεύς ἑαυτοῦ ἀνατίθημι μελέτη , βίος τε ὡς ἐν μάλιστα ἐγκαρτερέω φιλόσοφος , τοτέ μέν ὁ ἐν ἀσιτία γυμνάσιον , τοτέ δέ μετρέω ὁ κατά ὁ ὕπνος καιρός , ὅς μεταλαμβάνω οὐδέ ὅλως ἐπί στρωμνή , ἀλλά ἐπί ἔδαφος διά σπουδή ποιέω · πᾶς δέ μάλιστα ὁ εὐαγγελικός ὁ σωτήρ φωνή φυλακτέος οἴομαι εἰμί δήω ὁ τε περί ὁ μή δύο χιτών μηδέ ὑπόδημα χράομαι παρά . αἰνέω μηδέ μήv ὁ περί ὁ μέλλω χρόνος φροντίς κατατρίβω . ἀλλά καί μείζων ὁ ἡλικία προθυμία χράω , ἐν φάος καί γυμνότης διακαρτερέω εἰς ἄκρος τε ὑπερβάλλω ἀκτημοσύνη ἐλαύνω , ὁ ἀμφι αὐτός εἰς ὁ μάλιστα καταπλήσσω , μυρίος μέν λύπη εὔχομαι αὐτός κοινωνέω ὁ ὑπάρχω διά ὅς ὁράω αὐτός εἰσφέρω περί ὁ θεῖος διδασκαλία κάματος , οὖον μήv αὐτός γε ἐνδίδωμι ὁ καρτερία . λέγω γοῦν καί πλείων ἔτος γῆ πατέω μηδείς μηδαμῶς χράομαι ὑπόδημα , ἀλλά καί οἶνος χρῆσις καί ὁ ἄλλος παρά ὁ ἀναγκαῖος τροφή πλεῖστος ἔτος ἀπέχω , ὥστε ἤδη εἰς κίνδυνος ἀνατροπή καί διαφθορά ὁ θώραξ περιπίπτω . τοιοῦτος δή φιλόσοφος βίος ὁ θεάομαι ‘ παρέχω ὑπόδειγμα , εἰκότως ἐπί ὁ ὅμοιος αὐτός ζῆλος πλείων παρορμάω ὁ φοιτητής , ὥστε ἤδη καί ὁ ἄπιστος ἔθνος ὁ τε ἀπό παιδεία καί φιλοσφίας οὖον ὁ τυγχάνω ὑπάγω τῆ διά αὐτός διδασκαλία · ὅς καί αὐτός γνήσιος ἐν βάθος Ψυχή ὁ εἰς ὁ θέω λόγος πίστις διά αὐτός παραδέχομαι , διαπρέπω συμβαίνω κατά ὁ τότε ὁ διωγμός καιρός , ὡς καί τις αὐτός ἁλίσκομαι μαρτύριον τελειόω .