eusebius-scr-eccl.historia-ecclesiastica 8.10
Χ , Ἐπεὶ δὲ καὶ τῶν ἔξωθεν μαθημάτων ἕνεκα πολλοῦ λόγου ἄξιον γενέσθαι τὸν Φιλέαν ἔφαμεν , αὐτὸς ἑαυτοῦ παρίτω μάρτυς , ἅμα μὲν ἑαυτὸν ὅστις ποτ’ ἢν , ἐπιδείξων , ἅμα δὲ καὶ τὰ κατ’ αὐτὸν ἐν τῆ Ἀλεξανδρείᾳ συμβεβηκότα μαρτύρια ἀκριβέστερον μᾶλλον ἢ ἡμεῖς ἱστορήσων διὰ τούτων τῶν λέξεων . ΑΙΙΟ ΤΩΝ ΦΙΛΕΟΥ ΙΙΡΟΣ ΘΜΟΥΙΤΑΣ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ “ Τούτων ἁπάντων ὑποδειγμάτων ἡμῖν καἰ ὑπογραμμῶν καὶ καλῶν γνωρισμάτων ἐν ταῖς θείαις καὶ ἱεραῖς γραφαῖς κειμένων , οὐδὲν μελλάσαντες οἱ μακάριοι σὺν ἡμῖν μάρτυρες , τὸ τῆς ψυχῆς ὄμμα πρὸς τὸν ἐπὶ πάντων θεὸν καθαρῶς τείναντες καὶ τὸν ἐπ’ εὐσεβείᾳ θάνατον ἐν νῷ λαβόντες , ἀπρὶξ τῆς κλήσεως εἴχοντο , τὸν μὲν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν εὑρόντες ἐνανθρωπήσαντα δι’ ἡμᾶς , ἵνα πᾶσαν μὲν ἁμαρτίαν ἐκκόψῃ , ἐφόδια δὲ τῆς εἰς τὴν αἰώνιον ζωὴν εἰσόδου ἡμῖν κατάθηται · οὐ γὰρ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα θεῷ , ἀλλ’ ἑαυτὸν ἐκένωσεν μορφὴν δούλου λαβών , καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος ἑαυτὸν ἐταπείνωσεν ἕως θανάτου , θανάτου δὲ σταυροῦ · δι’ ὃ καὶ ζηλώσαντες τὰ μείζονα χαρίσματα οἱ χριστοφόροι μάρτυρες πάντα μὲν πόνον καὶ παντοίας ἐπινοίας αἰκισμῶν οὐκ εἰς ἅπαξ , ἀλλ’ ἤδη καὶ δεύτερόν τινες ὑπέμειναν , πάσας δὲ ἀπειλὰς οὐ λόγοις μόνον , ἀλλὰ καὶ ἔργοις τῶν δορυφόρων κατ’ αὐτῶν φιλοτιμουμένων , οὐκ ἐνεδίδουν τὴν γνώμην διὰ τὸ τὴν τελείαν ἀγάπην ἔξω βάλλειν τὸν φόβον · ὧν καταλέγειν τὴν ἀρετὴν καὶ τὴν ἐφ’ ἑκάστῃ βασάνῳ ἀνδρείαν τίς ἄν ἀρκέσειεν λόγος ; ἀνέσεως γὰρ οὔσης ἅπασι τοῖς βουλομένοις ἐνυβρίζειν , οἱ μὲν ξύλοις ἔπαιον , ἕτεροι δὲ ῥάβδοις , ἄλλοι δὲ μάστιξιν , ἕτεροι δὲ πάλιν ἱμᾶσιν , ἄλλοι δὲ σχοινίοις . καὶ ἦν ἡ θέα τῶν αἰκισμῶν ἐνηλλαγμένη καὶ πολλὴν τὴν ἐν αὐτῇ κακίαν ἔχουσα . οἳ μὲν γὰρ ἀπίσω τὼ χεῖρε δεθέντες περὶ τὸ ξύλον ἐξηρτῶντο καὶ μαγγάνοις τισὶ διετείνοντο πᾶν μέλος , εἴθ’ οὕτως διὰ παντὸς τοῦ σώματος ἐπῆγον ἐκ κελεύσεως οἱ βασανισταί , οὐ καθάπερ τοῖς φονεῦσιν ἐπὶ τῶν πλευρῶν μόνον , ἀλλὰ καὶ τῆς γαστρὸς καὶ κνημῶν καὶ παρειῶν τοῖς ἀμυντηρίοις ἐκόλαζον · ἕτεροι δὲ ἀπὸ τῆς στοᾶς μιᾶς χειρὸς ἐξηρτημένοι αἰωροῦντο , πάσης ἀλγηδόνος δεινοτέραν τὴν ἀπὸ τῶν ἄρθρων καὶ μελῶν τάσιν ἔχοντες · ἄλλοι δὲ πρὸς τοῖς κίοσιν ἀντιπρόσωποι ἐδοῦντο , οὐ βεβηκόσιν τοῖς ποσίν , τῷ δὲ βάρει τοῦ σώματος βιαζομένων μετὰ τάσεως ἀνελκομένων τῶν δεσμῶν . καὶ τοῦθ’ ὑπέμενον , οὐκ ἐφ’ ὅσον προσδιελέγετο οὐδ’ αὐτοῖς ἐσχόλαζεν ὁ ἡγεμών , ἀλλὰ μόνον οὐχὶ δι’ ὅλης τῆς ἡμέρας . ὅτε γὰρ καὶ ἐφ’ ἑτέρους μετέβαινεν , τοῖς προτέροις κατελίμπανεν ἐφεδρεύειν τοὺς τῆ ἐξουσίᾳ αὐτοῦ ὑπηρετουμένους , εἴ πού τις ἡττηθεὶς τῶν βασάνων ἐνδιδόναι ἐδόκει , ἀφειδῶς δὲ κελεύων καὶ τοῖς δεσμοῖς προσιένα καὶ μετὰ ταῦτα ψυχορραγῦντας αὐτοὺς κατατιθεμένους εἰς τὴν γῆν ἕλκεσθαι · οὐ γὰρ εἶναι κἄν μέρος φροντίδος αὐτοῖς περὶ ἡμῶν , ἀλλ’ οὕτω καὶ διανοεῖσθαι καὶ πράττειν , ὡς μηκέτ’ ὄντων , ταύτην δευτέραν βάσανον ἐπὶ ταῖς πληγαῖς τῶν ὑπεναντίων ἐφευρόντων . ἦσαν δὲ οἱ καὶ μετὰ τοὺς αἰκισμοὺς ἐπὶ τοῦ ξύλου κείμενοι , διὰ τῶν τεσσάρων διατεταμένοι ἄμφω τὼ πόδε , ὡς καὶ κατὰ ἀνάγκην αὐτοὺς ἐπὶ τοῦ ξύλου ὑπτίους εἶναι , μὴ δυναμένους διὰ τὸ ἔναυλα τὰ τραύματα ἀπὸ τῶν πληγῶν καθ’ ὅλου τοῦ σώματος ἔχειν · ἕτεροι δὲ εἰς τοὔδαφος ῥιφέντες ἔκειντο ὑπὸ τῆς τῶν βασάνων ἀθρόας προσβολῆς , δεινοτέραν τὴν ὄφιν τῆς ἐνεργείας τοῖς ὁρῶσιν παρέχοντες , ποικίλας καὶ διαφόρους ἐν τοῖς σώμασιν φέροντες τῶν βασάνων τὰς ἐπινοίας . τούτων οὕτως ἐχόντων οἳ μὲν ἐναπέθηῃσκον ταῖς βασάνοις , τῆ καρτερίᾳ καταισχύναντες τὸν ἀντίπαλον , οἳ δὲ ἡμιθνῆτες ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ συγκλειόμενοι , μετ’ οὐ πολλὰς ἡμέρας ταῖς ἀλγηδόσι συνεχόμενοι ἐτελειοῦντο , οἱ δὲ λοιποὶ τῆς ἀπὸ τῆς θεραπείας ἐτελειοῦντο , τυχόντες τῷ χρόνῳ καὶ τῇ τῆς φυλακῆς διατριβὴ θαρσαλεώτεροι ἐγίνοντο . οὕτω γοῦν , ἡνίκα προσετέτακτο αἱρέσεως κειμένης ἢ ἐφαψάμενον τῆς ἐναγοῦς θυσίας ἀνενόχλητον εἶναι , τῆς ἐπαράτου ἐλευθερίας παρ’ αὐτῶν τυχόντα , ἢ μὴ θύοντα τὴν ἐπὶ θανάτῳ δίκην ἐκδέεσθαι , οὐδὲν μελλήσαντες ἀσμένως ἐπὶ τὸν θάνατον ἐχώρουν · ῇδεσαν γὰρ τὰ ὑπὸ τῶν ἱερῶν γραφῶν ἡμῖν προορισθέντα . ‘ ὁ γὰρ θυσιάζων,’ φησίν,‘ θεοῖς ἑτέροις ἐξολοθρευθήσεται,’ καὶ ὅτι οὐκ ἔσονταί ἀοῖ θεοὶ ἕτεροι πλὴν ἐμοῦ.’ ’’ τοιαῦται τοῦ ὡς ἀληθῶς φιλοσόφου τε ὁμοῦ καὶ φιλοθέου μάρτυρος αἱ φωναὶ ἃς πρὸ τελευταίας ἀποφάσεως , ὑπὸ τὴν δεσμωτικὴν ἔθ’ ὑπάρχων τάξιν , τοῖς κατὰ τὴν αὐτοῦ παροικίαν ἀδελφοῖς ἐπεστάλκει , ἅμα μὲν τὰ ἐν οἷς ἦν , ἀνατιθέμενος , ἅμα δὲ καὶ παρορμῶν αὐτοὺς ἐπὶ τὸ ἀπρὶξ ἔχεσθαι καὶ μετ’ αὐτὸν δάον οὔπω τελειωθησόμενον τῆς ἐν χριστῷ θεοσεβείας . ἀλλὰ τί χρὴ πολλὰ λέγειν καὶ καινοτέρας ἐπὶ καινοτέραις τῶν ἀνὰ τὴν οἰκουμένην θεοπρεπῶν μαρτύρων ἀθλήσεις παρατίθεσθαι , μάλιστα τῶν οὐκέτι μὲν κοινῷ νόμῳ , πολέμου δὲ τρόπῳ πεπολιορκημένων ;
Lemmas: Χ , ἐπεί δέ καί ὁ ἔξωθεν μάθημα ἕνεκα πολύς λόγος ἄξιος γίγνομαι ὁ Φιλέας φημί , αὐτός ἑαυτοῦ πάρειμι μάρτυς , ἅμα μέν ἑαυτοῦ ὅστις πρός εἄν , ἐπιδείκνυμι , ἅμα δέ καί ὁ κατά αὐτός ἐν τῆ Ἀλεξάνδρεια συμβεβηκός μαρτύριον ἀκριβής μᾶλλον ἢ ἐγώ ἱστορέω διά οὗτος ὁ λέξις . ΑΙΙΟ ὁ φιλέω ΣΙ ΑΣ Γράμμα “ οὗτος ἅπας ὑπόδειγμα ἐγώ καίω ὑπογραμμός καί καλός γνώρισμα ἐν ὁ θεῖος καί ἱερός γραφεύς κεῖμαι , οὐδείς μέλλω ὁ μακάριος σύν ἐγώ μάρτυς , ὁ ὁ Ψυχή ὄμμα πρός ὁ ἐπί πᾶς θεός καθαρός τείνω καί ὁ ἐπί εὐσέβεια θάνατος ἐν νάω λαμβάνω , ἀπρίξ ὁ κλῆσις ἔχω , ὁ μέν κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός εὑρίσκω ἐνανθρωπέω διά ἐγώ , ἵνα πᾶς μέν ἁμαρτία ἐκκόπτω , ἐφόδια δέ ὁ εἰς ὁ αἰώνιος ζωή εἴσοδος ἐγώ κατατίθημι · οὖον γάρ ἁρπαγμός ἡγέομαι ὁ εἰμί ἴσος θεός , ἀλλά ἑαυτοῦ κενόω μορφή δοῦλος λαμβάνω , καί σχῆμα εὑρίσκω ὡς ἄνθρωπος ἑαυτοῦ ταπεινόω ἠώς θάνατος , θάνατος δέ σταυρός · διά ὅς καί ζηλόω ὁ μείζων χάρισμα ὁ χριστοφόρος μάρτυς πᾶς μέν πόνος καί παντοῖος ἐπίνοια αἰκισμός οὐ εἰς ἅπαξ , ἀλλά ἤδη καί δεύτερος τις ὑπομένω , πᾶς δέ ἀπειλή οὖον λόγος μόνος , ἀλλά καί ἔργον ὁ δορυφόρος κατά αὐτός φιλοτιμέομαι , οὐ ἐνδίδωμι ὁ γνώμη διά ὁ ὁ τέλειος ἀγάπη ἔξω βάλλω ὁ φόβος · ὅς καταλέγω ὁ ἀρετή καί ὁ ἐπί ἕκαστος βάσανος ἀνδρεῖος τίς ἄν ἀρκέω λόγος ; ἄνεσις γάρ εἰμί ἅπας ὁ βούλομαι ἐνυβρίζω , ὁ μέν ξύλον παίω , ἕτερος δέ ῥάβδος , ἄλλος δέ μάστιξ , ἕτερος δέ πάλιν ἱμάς , ἄλλος δέ σχοινίον . καί εἰμί ὁ θέα ὁ αἰκισμός ἐναλλάσσω καί πολύς ὁ ἐν αὐτός κακία ἔχω . ἕ μέν γάρ ἀπισόω ὁ χείρ δέω περί ὁ ξύλον ἐξαρτάω καί μάγγανον τις διατείνω πᾶς μέλος , ἔτι οὕτως διά πᾶς ὁ σῶμα ἐπάγω ἐκ κέλευσις ὁ βασανιστής , οὖον καθάπερ ὁ φονεύς ἐπί ὁ πλευρά μόνος , ἀλλά καί ὁ γαστήρ καί κνήμη καί παρειά ὁ ἀμυντήριος κολάζω · ἕτερος δέ ἀπό ὁ στοά εἷς χείρ ἐξαρτάω αἰωρέω , πᾶς ἀλγηδών δεινός ὁ ἀπό ὁ ἄρθρον καί μέλος τάσις ἔχω · ἄλλος δέ πρός ὁ κίων ἀντιπρόσωπος δήω , οὖον βαίνω ὁ πούς , ὁ δέ βάρος ὁ σῶμα βιάζομαι μετά τάσις ἀνέλκω ὁ δεσμός . καί οὗτος ὑπομένω , οὐ ἐπί ὅσος προσδιαλέγομαι οὐδέ αὐτός σχολάζω ὁ ἡγεμών , ἀλλά μόνος οὐ διά ὅλος ὁ ἡμέρα . ὅτε γάρ καί ἐπί ἕτερος μεταβαίνω , ὁ πρότερος καταλείπω ἐφεδρεύω ὁ τῆ ἐξουσία αὐτός ὑπηρετέω , εἰμί πού τις ἡσσάομαι ὁ βάσανος ἐνδίδωμι δοκέω , ἀφειδής δέ κελεύω καί ὁ δεσμός προσιεις καί μετά οὗτος ψυχορραγέω αὐτός κατατίθημι εἰς ὁ γῆ ἕλκω · οὖον γάρ εἰμί ἄν μέρος φροντίς αὐτός περί ἐγώ , ἀλλά οὗτος καί διανοέομαι καί πράσσω , ὡς μηκέτι εἰμί , οὗτος δύο βάσανος ἐπί ὁ πληγή ὁ ὑπεναντίος ἐφευρίσκω . εἰμί δέ ὁ καί μετά ὁ αἰκισμός ἐπί ὁ ξύλον κεῖμαι , διά ὁ τέσσαρες διατείνω ἄμφω ὁ πούς , ὡς καί κατά ἀνάγκη αὐτός ἐπί ὁ ξύλον ὕπτιος εἰμί , μή δύναμαι διά ὁ ἔναυλος ὁ τραῦμα ἀπό ὁ πληγή κατά ὅλος ὁ σῶμα ἔχω · ἕτερος δέ εἰς ἔδαφος ῥίπτω κεῖμαι ὑπό ὁ ὁ βάσανος ἀθρόος προσβολή , δεινός ὁ ὄφις ὁ ἐνέργεια ὁ ὁράω παρέχω , ποικίλος καί διάφορος ἐν ὁ σῶμα φέρω ὁ βάσανος ὁ ἐπίνοια . οὗτος οὕτως ἔχω ἕ μέν ἐναπέθηῃσκον ὁ βάσανος , τῆ καρτερία καταισχύνω ὁ ἀντίπαλος , ἕ δέ ἡμιθνής ἐν ὁ δεσμωτήριον συγκλείω , μετά οὖον πολύς ἡμέρα ὁ ἀλγηδών συνέχω τελειόω , ὁ δέ λοιπός ὁ ἀπό ὁ θεραπεία τελειόω , τυγχάνω ὁ χρόνος καί ὁ ὁ φυλακή διατριβή θαρσαλέος γίγνομαι . οὗτος γοῦν , ἡνίκα προστάσσω αἵρεσις κεῖμαι ἢ ἐφάπτω ὁ ἐναγής θυσία ἀνενόχλητος εἰμί , ὁ ἐπάρατος ἐλευθερία παρά αὐτός τυγχάνω , ἢ μή θύω ὁ ἐπί θάνατος δίκη ἐκδέω , οὐδείς μέλλω ἄσμενος ἐπί ὁ θάνατος χωρέω · οἶδα γάρ ὁ ὑπό ὁ ἱερός γραφεύς ἐγώ προορίζω . ‘ ὁ γάρ θυσιάζων,’ φησίν,‘ θεός ἕτερος ἐξολοθρεύω καί ὅτι οὐ εἰμί ἠώς θεός ἕτερος πλήν ἐμός ’’ τοιοῦτος ὁ ὡς ἀληθής φιλόσοφος τε ὁμοῦ καί φιλόθεος μάρτυς ὁ φωνή ὅς πρό τελευταῖος ἀπόφασις , ὑπό ὁ δεσμωτικός ἔτι ὑπάρχω τάξις , ὁ κατά ὁ αὐτός παροικία ἀδελφός ἐπιστέλλω , ἅμα μέν ὁ ἐν ὅς εἰμί , ἀνατίθημι , ἅμα δέ καί παρορμάω αὐτός ἐπί ὁ ἀπρίξ ἔχω καί μετά αὐτός Δᾶος οὔπω τελειόω ὁ ἐν χριστός θεοσέβεια . ἀλλά τίς χρή πολύς λέγω καί καινός ἐπί καινός ὁ ἀνά ὁ οἰκέω θεοπρεπής μάρτυς ἀθλέω παρατίθημι , μάλιστα ὁ οὐκέτι μέν κοινός νόμος , πόλεμος δέ τρόπος πολιορκέω ;