eusebius-scr-eccl.historia-ecclesiastica 3.3
ΙΙΙ . Πέτρου μὲν οὗν ἐπιστολὴ μία , ἡ λεγομένη αὐτοῦ προτέρα , ἀνωμολόγηται , ταύτῃ δὲ καὶ οἱ πάλαι πρεσβύτεροι ὡς ἀναμφιλέκτῳ ἐν τοῖς σφῶν αὐτῶν κατακέχρηνται συγγράμμασιν · τὴν δὲ φερομένην δευτέραν οὐκ ἐνδιάθηκον μὲν εἶναι παρειλήφαμεν , ὅμως δὲ πολλοῖς χρήσιμος φανεῖσα , μετὰ τῶν ἄλλων ἐσπουδάσθη γραφῶν . τό γε μὴν τῶν ἐπικεκλημένων αὐτοῦ Πραξέων καὶ τὸ κατ’ αὐτὸν ὠνομασμένον εὐαγγέλιον τό τε λεγόμενον αὐτοῦ Κήρυγμα καὶ τὴν καλουμένην Ἀποκάλυψιν οὐδ’ ὅλως ἐν καθολικοῖς ἴσμεν παραδεδομένα , ὅτι μήτε ἀρχαίων μήτε μὴν καθ’ ἡμᾶς τις ἐκκλησιαστικὸς συγγραφεὺς ταῖς ἐξ αὐτῶν συνεχρήσατο μαρτυρίαις . προϊούσης δὲ τῆς ἰατορίας προύργου ποιήσομαι σὺν ταῖς διαδοχαῖς ὑποσημήνασθαι τίνες τῶν κατὰ χρόνους ἐκκλησιαστικῶν συγγραφέων ὁποίαις κέχρηνται τῶν ἀντιλεγομένων , τίνα τε περὶ τῶν ἐνδιαθήκων καὶ ὁμολογουμένων γραφῶν καὶ ὅσα περὶ τῶν μὴ τοιούτων αὐτοῖς εἴρηται . ἀλλὰ τὰ μὲν ὀνομαζόμενα Πέτρου , ὧν μόνην μίαν γνησίαν ἔγνων ἐπιστολὴν καὶ παρὰ τοῖς πάλαι πρεσβυτέροις ὁμολογουμένην , τοσαῦτα · τοῦ δὲ Παύλου πρόδηλοι καὶ σαφεῖς αἱ δεκατέσσαρες · ὅτι γε μήν τινες ἠθετήκασι τὴν πρὸς Ἑβραίους , πρὸς τῆς Ῥωμαίων ἐκκλησίας ὡς μὴ Παύλου οὖσαν αὐτὴν ἀντιλέγεσθαι φήσαντες , οὐ δίκαιον ἀγνοεῖν · καὶ τὰ περὶ ταύτης δὲ τοῖς πρὸ ἡμῶν εἰρημένα κατὰ καιρὸν παραθήσομαι . οὐδὲ μὴν τὰς λεγομένας αὐτοῦ Πραξεῖς ἐν ἀναμφιλέκτοις παρείληφα . ἐπεὶ δ’ ὁ αὐτὸς ἀπόστολος ἐν ταῖς ἐπὶ τέλει προσρήσεσιν τῆς πρὸς Ῥωμαίους μνήμην πεποίηται μετὰ τῶν ἄλλων καὶ Ἑρμᾶ , οὗ φασιν ὑπάρχειν τὸ τοῦ Ποιμένος βιβλίον , ἰστέον ὡς καὶ τοῦτο πρὸς μέν τινων ἀντιλέλεκται , δι’ οὓς οὐκ ἄν ἐν ὁμολογου - μένοις τεθείη , ὑφ’ ἑτέρων δὲ ἀναγκαιότατον οἷς μάλιστα δεῖ στοιχειώσεως εἰσαγωγικῆς , κέκριται · ὅθεν ἤδη καὶ ἐν ἐκκλησίαις ἴσμεν αὐτὸ δεδημοσιευμένον , καὶ τῶν παλαιτάτων δὲ συγγραφέων κεχρημένους τινὰς αὐτῷ κατείληφα . ταῦτα εἰς παράστασιν τῶν τε ἀναντιρρήτων καὶ τῶν μὴ παρὰ πᾶσιν ὁμολογουμένων θείων γραμμάτων εἰρήσθω .
Lemmas: ΙΙΙ . Πέτρος μέν ἐν ἐπιστολή εἷς , ὁ λέγω αὐτός πρότερος , ἀνομολογέομαι , οὗτος δέ καί ὁ πάλαι πρέσβυς ὡς ἀναμφίλεκτος ἐν ὁ σφεῖς αὐτός καταχράομαι σύγγραμμα · ὁ δέ φέρω δύο οὐ ἐνδιάθηκος μέν εἰμί παραλαμβάνω , ὅμως δέ πολύς χρήσιμος φαίνω , μετά ὁ ἄλλος σπουδάζω γραφεύς . ὁ γε μήv ὁ ἐπικαλέω αὐτός Πρᾶξις καί ὁ κατά αὐτός ὀνομάζω εὐαγγέλιον ὁ τε λέγω αὐτός κήρυγμα καί ὁ καλέω ἀποκάλυψις οὐδέ ὅλως ἐν καθολικός οἶδα παραδίδωμι , ὅτι μήτε ἀρχαῖος μήτε μήv κατά ἐγώ τις ἐκκλησιαστικός συγγραφεύς ὁ ἐκ αὐτός συγχράω μαρτυρία . πρόειμι δέ ὁ ἰατορία προὔργου ποιέω σύν ὁ διαδοχή ὑποσημαίνω τίς ὁ κατά χρόνος ἐκκλησιαστικός συγγραφεύς ὁποῖος χράομαι ὁ ἀντιλέγω , τίς τε περί ὁ ἐνδιάθηκος καί ὁμολογέω γραφεύς καί ὅσος περί ὁ μή τοιοῦτος αὐτός εἴρω . ἀλλά ὁ μέν ὀνομάζω Πέτρος , ὅς μόνος εἷς γνήσιος γιγνώσκω ἐπιστολή καί παρά ὁ πάλαι πρέσβυς ὁμολογέω , τοσοῦτος · ὁ δέ Παῦλος πρόδηλος καί σαφής ὁ δεκατέσσαρες · ὅτι γε μείς τις ἀθετέω ὁ πρός Ἑβραῖος , πρός ὁ Ῥωμαῖος ἐκκλησία ὡς μή Παῦλος εἰμί αὐτός ἀντιλέγω φημί , οὖον Δίκαιος ἀγνοέω · καί ὁ περί οὗτος δέ ὁ πρό ἐγώ εἴρω κατά καιρός παρατίθημι . οὐδέ μήv ὁ λέγω αὐτός πράσσω ἐν ἀναμφίλογος παραλαμβάνω . ἐπεί δέ ὁ αὐτός ἀπόστολος ἐν ὁ ἐπί τέλος πρόσρησις ὁ πρός Ῥωμαῖος μνήμη ποιέω μετά ὁ ἄλλος καί Ἑρμῆς , ὅς φημί ὑπάρχω ὁ ὁ Ποιμήν βιβλίον , ἰστέον ὡς καί οὗτος πρός μέν τίνω ἀντιλέγω , διά ὅς οὐ ἄν ἐν ὁμολογέω - μένω τίθημι , ὑπό ἕτερος δέ ἀναγκαῖος ὅς μάλιστα δεῖ στοιχείωσις εἰσαγωγικός , κρίνω · ὅθεν ἤδη καί ἐν ἐκκλησία οἶδα αὐτός δημοσιεύω , καί ὁ παλαιός δέ συγγραφεύς χράομαι τις αὐτός καταλαμβάνω . οὗτος εἰς παράστασις ὁ τε ἀναντίρρητος καί ὁ μή παρά πᾶς ὁμολογέω θεῖον γράμμα εἴρω .