eusebius-scr-eccl.historia-ecclesiastica 5.28
XXVIII . τούτων ἔν τινος σπουδάσματι κατὰ τῆς ’ Ἀρτέμωνος αἱρέσεως πεπονημένῳ , ἢν αὖθις ὁ ἐκ Σαμοσάτων Παῦλος καθ’ ἡμᾶς ἀνανεώσασθαι πεπείραται , φέρεταί τις διήγησις ταῖς ἐξεταζομέναις ἡμῖν προσήκουσα ἱστορίαις . τὴν γάρ τοι δεδηλωμένην αἵρεσιν φίλον ἄνθρωπον γενέσθαι τὸν σωτῆρα φάσκουσαν οὐ πρὸ πολλοῦ τε νεωτερισθεῖσαν διευθύνων , ἐπειδὴ ἐπειδὴ αὐτὴν ὡς ἂν ἀρχαίαν οἱ ταύτης ἤθελον εἰσηγηταί , πολλὰ καὶ ἄλλα εἰς ἔλεγχον αὐτῶν τῆς βλασφήμου ψευδηγορίας παραθεὶς ὁ λόγος ταῦτα κατὰ λέξιν ἱστορεῖ · “ φασὶν γὰρ τοὺς μὲν προτέρους ἅπαντας καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀποστόλους παρειληφέναι τε καὶ δεδιδαχέναι ταῦτα ἃ νῦν οὗτοι λέγουσιν , καὶ τετηρῆσθαι τὴν ἀλήθειαν τοῦ κηρύγματος μέχρι τῶν Βίκτορος χρόνων , ὃς ἢν τρισκαιδέκατος ἀπὸ Πέτρου ἐν ‘ρώμῃ ἐπίσκοπος · ἀπὸ δὲ τοῦ διαδόχου αὐτοῦ Ζεφυρίνου παρακεχαράχθαι τὴν ἀλήθειαν . ἦν δ’ ἂν τυχὸν πιθανὸν τὸ λεγόμενον , εἰ μὴ πρῶτον μὲν ἀντέπιπτον αὐτοῖς αἱ θεῖαι γραφαί · καὶ ἀδελφῶν δέ τινων ἔστιν γράμματα , πρεσβύτερα τῶν βίκτορος χρόνων , ἃ ἐκεῖνοι καὶ πρὸς τὰ ἔθνη ὑπὲρ τῆς ἀληθείας καὶ πρὸς τὰς τότε αἱρέσεις ἔγραψαν , λέγω δὲ ἰουστίνου καὶ Μιλτιάδου καὶ Τατιανοῦ καὶ Κλήμεντος καὶ ἑτέρων πλειόνων , ἐν οἷς ἅπασιν θεολογεῖται ὁ χριστός . τὰ γὰρ Εἰρηναίου τε καὶ Μελίτωνος καὶ τῶν λοιπῶν τίς ἀγνοεῖ βιβλία , θεὸν καὶ ἄνθρωπον καταγγέλλοντα τὸν χριστόν , ψαλμοὶ δὲ δάοι καὶ ᾠδαὶ ἀδελφῶν ἑ ἀπ’ ἀρχῆς ὑπὸ πιστῶν γραφεῖσαι τὸν λόγον τοῦ θεοῦ τὸν Χριστὸν ὑμνοῦσιν θεολογοῦντες ; πῶς οὖν ἐκ τοσούτων ἐτῶν καταγγελλομένου τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ φρονήματος , ἐνδέχεται τοὺς μέχρι Βίκτορος οὕτως ὡς οὗτοι λέγουσιν κεκηρυχέναι ; πῶς δὲ οὐκ αἰδοῦνται ταῦτα Βίκτορος καταψεύδεσθαι , ἀκριβῶς εἰδότες ὅτι Βίκτωρ Θεόδοτον τὸν σκυτέα , τὸν ἀρχηγὸν καὶ πατέρα ταύτης τῆς ἀρνησιθέου ἀποστασίας , ἀπεκήρυξεν τῆς κοινωνίας , πρῶτον εἰπόντα φίλον ἄνθρωπον τὸν χριστόν ; εἰ γὰρ Βίκτωρ κατ’ αὐτοὺς οὕτως ἐφρόνει ὡς ἡ τούτων διδάσκει βλασφημία , πῶς ἂν ἀπέβαλεν Θεόδοτον τὸν τῆς αἱρέσεως ταύτης εὑρετήν ; ” Καὶ τὰ μὲν κατὰ τὸν Βίκτορα τοσαῦτα · τούτου δὲ ἔτεσιν δέκα προστάντος τῆς λειτουργίας διάδοχος καθίσταται Ζεφυρῖνος ἀμφὶ τὸ ἔνατον τῆς Σευήρου βασιλείας ἔτος . προστίθησιν δὲ ὁ τὸ προειρημένον συντάξας περὶ τοῦ κατάρξαντος τῆς δηλωθείσης αἱρέσεως βιβλίον καὶ ἄλλην κατὰ Ζεφυρῖνον γενομένην πρᾶξιν , ὧδέ πως αὐτοῖς ῥήμασι γράφων · “ ὑπομνήσω γοῦν πολλοὺς τῶν ἀδελφῶν πρᾶγμα ἐφ’ ἡμῶν γενόμενον , ὃ νομίζω ὅτι εἰ ἐν Σοδόμοις ἐγεγόνει , τυχὸν ἂν κἀκείνους ἐνουθέτησεν . Νατάλιος ἦν τις ὁμολογητής , οὐ πάλαι , ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ἡμετέρων γενόμενος καιρῶν . οὗτος ἠπατήθη ποτὲ ὑπὸ Ἀσκληπιοδότου καὶ ἑτέρου Θεοδότου τινὸς τραπεζίτου · ἦσαν δὲ οὗτοι ἄμφω Θεοδότου τοῦ σκυτέως μαθηταὶ τοῦ πρώτου ἐπὶ ταύτῃ τῆ φρονήσει , μᾶλλον δὲ ἀφροσύνῃ , ἀφορισθέντος τῆς κοινωνίας ὑπὸ Βίκτορος , ὡς ἔφην , τοῦ τότε ἐπισκόπου . ἀνεπείσθη δὲ ὁ Νατάλιος ὑπ’ αὐτῶν ἐπὶ σαλαρίῳ ἐπίσκοπος κληθῆναι ταύτης τῆς αἱρέσεως , ὥστε λαμβάνειν παρ’ αὐτῶν μηνιαῖα δηνάρια ρν' . γενόμενος οὖν σὺν αὐτοῖς , δι’ ὁραμάτων πολλάκις ἐνουθετεῖτο ὑπὸ τοῦ κυρίου · ὁ γὰρ εὔσπλαγχνος θεὸς καὶ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς οὐκ ἐβούλετο ἔξω ἐκκλησίας γενόμενον ἀπολέσθαι μάρτυρα τῶν ἰδίων παθῶν . ἐπεὶ δὲ ῥᾳθυμότερον τοῖς ὁράμασιν προσεῖχεν , δελεαζόμενος τῆ τε παρ’ αὐτοῖς πρωτοκαθεδρίᾳ καὶ τῇ πλείστους ἀπολλυούσῃ αἰσχροκερδίᾳ , τελευταῖον ὑπὸ ἁγίων ἀγγέλων ἐμαστιγώθη δι’ ὅλης τῆς νυκτὸς οὐ μικρῶς αἰκισθείς , ὥστε ἕωθεν ἀναστῆναι καὶ ἐνδυσάμενον σάκκον καὶ ἄποδόν καταπασάμενον μετὰ πολλῆς σπουδῆς καὶ δακρύων προσπεσεῖν Ζεφυρίνῳ τῷ ἐπισκόπῳ , κυλιόμενον ὑπὸ τοὺς πόδας οὐ μόνον τῶν ἐν κλήρῳ , ἀλλὰ καὶ τῶν λαικῶν , συγχέαι τε τοῖς δάκρυσιν τὴν εὔσπλαγχνον ἐκκλησίαν τοῦ ἐλεήμονος χριστοῦ πολλῇ τε τῆ δεήσει χρησάμενον δείξαντά τε τοὺς μώλωπας ὧν εἰλήφει πληγῶν μόλις κοινωνηθῆναι . ” Tούτοις ἐπισυνάψομεν καὶ ἄλλας περὶ τῶν αὐτῶν τοῦ αὐτοῦ συγγραφέως φωνάς , τοῦτον ἐχούσας τὸν τρόπον · “ γραφὰς μὲν θείας ἀφόβως ῥερᾳδιουργήκασιν , πίστεώς τε ἀρχαίας κανόνα ἠθετήκασιν , Χριστὸν δὲ ἠγνοήκασιν , οὐ τί αἱ θεῖαι λέγουσιν γραφαί , ζητοῦντες , ἀλλ’ ὁποῖον σχῆμα συλλογισμοῦ εἰς τὴν τῆς ἀθεότητος σύστασιν εὑρεθῇ , φιλοπόνως ἀσκοῦντες . κἂν αὐτοῖς προτείνῃ τις ῥητὸν γραφῆς θεικῆς , ἐξετάζουσιν πό - τερον συνημένον ἢ διεχευγμένον δύναται ποιῆσαι σχῆμα συλλογισμοῦ · καταλιπόντες δὲ τὰς ἁγίας τοῦ θεοῦ γραφάς , γεωμετρίαν ἐπιτηδεύουσιν , ὡς ἂν ἐκ τῆς γῆς ὄντες καὶ ἐκ τῆς γῆς λαλοῦντες καὶ τὸν ἄνωθεν ἐρχόμενον ἀγνοοῦντες . Εὐκλείδης γοῦν παρά τισιν αὐτῶν φιλοπόνως θαυμάζονται · Ἀριστοτέλης δὲ καὶ Θεόφραστος θαυμάζονται · Γαληνὸς γὰρ ἴσως ὑπό τινων καὶ προσκυνεῖται . οἱ δὲ ταῖς τῶν ἀπίστων τέχναις εἰς τὴν τῆς αἱρέσεως αὐτῶν γνώμην ἀποχρώμενοι καὶ τῇ τῶν ἀθέων πανουργίᾳ τὴν ἁπλῆν τῶν θείων γραφῶν πίστιν καπηλεύοτες , ὅτι μηδὲ ἐγγὺς πίστεως ὑπάρχουσιν , τί δεῖ καὶ λέγειν ; διὰ τοῦτο ταῖς θείαις γραφαῖς ἀφόβως ἐπέβαλον τὰς χεῖρας , λέγοντες αὐτὰς διωρθωκέναι . καὶ ὅτι τοῦτο μὴ καταψευδόμενος αὐτῶν λέγω , ὁ βουλόμενος δύναται μαθεῖν . εἰ γάρ τις θελήσει συγκομίσας αὐτῶν ἑκάστου τὰ ἀντίγραφα ἐξ · ἐτάζειν πρὸς ἄλληλα , κατὰ πολὺ ἂν εὕροι διαφωνοῦντα . ἀσύμφωνα γοῦν ἔσται τὰ Ἀσκληπιάδου τοῖς Θεοδότου , πολλῶν δὲ ἔστιν εύπορῆσαι διὰ τὸ φιλοτίμως ἐκγεγράφθαι τοὺς μαθητὰς αὐτῶν τὰ ὑφ’ ἑκάστου αὐτῶν , ὡς αὐτοὶ καλοῦσιν , κατωρθωμένα , τοῦτ’ ἐστὶν ἠφανισμένα · πάλιν δὲ τούτοις τὰ Ἑρμοφίλου οὐ συνᾴδει . τὰ γὰρ Απολλωνιάδου οὐδὲ αὐτὰ ἑαυτοῖς ἐστιν σύμφωνα · ἔνεστιν γὰρ συγκρῖναι τὰ πρότερον ὑπ’ αὐτῶν κατασκευασθέντα τοῖς ὕστερον πάλιν ἐπιδιαστρα - φεῖσιν καὶ εὑρεῖν κατὰ πολὺ ἀπᾴδοντα . ὅσης δὲ τόλμης ἐστὶ τοῦτο τὸ ἁμάρτημα , εἰκὸς μηδὲ ἐκείνους ἀγνοεῖν . ἢ γὰρ οὐ πιστεύουσιν ἁγίῳ πνεύματι λελέχθαι τὰς θείας γραφάς , καί εἰσιν ἀπιστοι · ἢ ἑαυτοὺς ἡγοῦνται σοφωτέρους τοῦ ἁγίου πνεύματος ὑπάρχειν , καὶ τί ἕτερον ἢ δαιμονῶσιν ; οὐδὲ γὰρ ἀρνήσασθαι δύνανται ἑαυτῶν εἶναι τὸ τόλμημα , ὁπόταν καὶ τῆ αὐτῶν χειρὶ ἧ γεγραμμένα , καὶ παρ’ ὧν κατηχήθησαν , μὴ τοιαύτας παρέλαβον τὰς γραφάς , καὶ δεῖξαι ἀντίγραφα ὅθεν αὐτὰ μετεγράψαντο , μὴ ἔχωσιν . ἔνιοι δ’ αὐτῶν οὐδὲ παραχαράσσειν ἠξίωσαν αὐτάς , ἀλλ’ ἁπλῶς ἀρνησάμενοι τόν τε νόμον καὶ τοὺς προφήτας , ἀνόμου καὶ ἀθέου διδασκαλίας προφάσει χάριτος εἰς ἔσχατον ἀπωλείας ὄλεθρον κατωλίσθησαν . ” Καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἱστορήσθω τὸν τρόπον .
Lemmas: XXVIII . οὗτος ἐν τις σπούδασμα κατά ὁ ’ Ἀρτέμων αἵρεσις πονέομαι , εἄν αὖθις ὁ ἐκ Σαμόσατα Παῦλος κατά ἐγώ ἀνανεόομαι πειράω , φέρω τις διήγησις ὁ ἐξετάζω ἐγώ προσήκω ἱστορία . ὁ γάρ ὅς δηλόω αἵρεσις φίλος ἄνθρωπος γίγνομαι ὁ σωτήρ φάσκω οὖον πρό πολύς τε νεωτερίζω διευθύνω , ἐπεί ἐπεί αὐτός ὡς εἄν ἀρχαῖος ὁ οὗτος ἐθέλω εἰσηγητής , πολύς καί ἄλλος εἰς ἔλεγχος αὐτός ὁ βλάσφημος ψευδηγορία παρατίθημι ὁ λόγος οὗτος κατά λέξις ἱστορέω · “ φημί γάρ ὁ μέν πρότερος ἅπας καί αὐτός ὁ ἀπόστολος παραλαμβάνω τε καί διδάσκω οὗτος ὁ νῦν οὗτος λέγω , καί τηρέω ὁ ἀλήθεια ὁ κήρυγμα μέχρι ὁ Βίκτωρ χρόνος , ὅς εἄν τρισκαιδέκατος ἀπό Πέτρος ἐν ῥώμη ἐπίσκοπος · ἀπό δέ ὁ διάδοχος αὐτός Ζεφυρῖνος παραχαράσσω ὁ ἀλήθεια . εἰμί δέ εἄν τυγχάνω πιθανός ὁ λέγω , εἰμί μή πρῶτος μέν ἀντιπίπτω αὐτός ὁ θεῖος γραφεύς · καί ἀδελφός δέ τίνω εἰμί γράμμα , πρέσβυς ὁ Βίκτωρ χρόνος , ὁ ἐκεῖνος καί πρός ὁ ἔθνος ὑπέρ ὁ ἀλήθεια καί πρός ὁ τότε αἵρεσις γράφω , λέγω δέ Ἰουστῖνος καί Μιλτιάδης καί Τατιανός καί Κλήμης καί ἕτερος πλείων , ἐν ὅς ἅπας θεολογέω ὁ χριστός . ὁ γάρ Εἰρηναῖος τε καί Μελίτων καί ὁ λοιπός τίς ἀγνοέω βιβλίον , θεός καί ἄνθρωπος καταγγέλλω ὁ χριστός , ψαλμός δέ Δάοι καί ἀοιδή ἀδελφός ὅς ἀπό ἀρχή ὑπό πιστός γράφω ὁ λόγος ὁ θεός ὁ Χριστός ὑμνέω θεολογέω ; πῶς οὖν ἐκ τοσοῦτος ἔτος καταγγέλλω ὁ ἐκκλησιαστικός φρόνημα , ἐνδέχομαι ὁ μέχρι Βίκτωρ οὕτως ὡς οὗτος λέγω κηρύσσω ; πῶς δέ οὐ αἰδέομαι οὗτος Βίκτωρ καταψεύδομαι , ἀκριβῶς οἶδα ὅτι Βίκτωρ Θεόδοτος ὁ σκυτεύς , ὁ ἀρχηγός καί πατήρ οὗτος ὁ αρνησίθεος ἀποστασία , ἀποκηρύσσω ὁ κοινωνία , πρῶτος εἶπον φίλος ἄνθρωπος ὁ χριστός ; εἰμί γάρ Βίκτωρ κατά αὐτός οὕτως φρονέω ὡς ὁ οὗτος διδάσκω βλασφημία , πῶς εἄν ἀποβάλλω Θεόδοτος ὁ ὁ αἵρεσις οὗτος εὑρετής ; ” καί ὁ μέν κατά ὁ Βίκτωρ τοσοῦτος · οὗτος δέ ἔτος δέκα προΐστημι ὁ λειτουργία διάδοχος καθίστημι Ζεφυρῖνος ἀμφί ὁ ἔνατος ὁ Σευῆρος βασίλεια ἔτος . προστίθημι δέ ὁ ὁ προερέω συντάσσω περί ὁ κατάρχω ὁ δηλόω αἵρεσις βιβλίον καί ἄλλος κατά Ζεφυρῖνος γίγνομαι πρᾶξις , ὧδε πως αὐτός ῥῆμα γράφω · “ ὑπομιμνήσκω γοῦν πολύς ὁ ἀδελφός πρᾶγμα ἐπί ἐγώ γίγνομαι , ὅς νομίζω ὅτι εἰμί ἐν Σόδομα γίγνομαι , τυγχάνω εἄν ἐκεῖνος νουθετέω . Νατάλιος εἰμί τις ὁμολογητής , οὖον πάλαι , ἀλλά ἐπί ὁ ἡμέτερος γίγνομαι καιρός . οὗτος ἀπατάω ποτέ ὑπό Ἀσκληπιόδοτος καί ἕτερος Θεόδοτος τις τραπεζίτης · εἰμί δέ οὗτος ἄμφω Θεόδοτος ὁ σκυτεύς μαθητής ὁ πρῶτος ἐπί οὗτος τῆ φρόνησις , μᾶλλον δέ ἀφροσύνη , ἀφορίζω ὁ κοινωνία ὑπό Βίκτωρ , ὡς φημί , ὁ τότε ἐπίσκοπος . ἀναπείθω δέ ὁ Νατάλιος ὑπό αὐτός ἐπί σαλάριον ἐπίσκοπος καλέω οὗτος ὁ αἵρεσις , ὥστε λαμβάνω παρά αὐτός μηνιαῖος δηνάριον ρνεʹ . γίγνομαι οὖν σύν αὐτός , διά ὅραμα πολλάκις νουθετέω ὑπό ὁ κύριος · ὁ γάρ εὔσπλαγχνος θεός καί κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός οὐ βούλομαι ἔξω ἐκκλησία γίγνομαι ἀπόλλυμι μάρτυς ὁ ἴδιος πάθος . ἐπεί δέ ῥᾴθυμος ὁ ὅραμα προσέχω , δελεάζω τῆ τε παρά αὐτός πρωτοκαθεδρία καί ὁ πλεῖστος ἀπόλλυμι αἰσχροκέρδεια , τελευταῖος ὑπό ἅγιος ἄγγελος μαστιγόω διά ὅλος ὁ νύξ οὖον μικρός αἰκίζω , ὥστε ἕωθεν ἀνίστημι καί ἐνδύω σάκκος καί ἀποδίδωμι καταπάομαι μετά πολύς σπουδή καί δάκρυ προσπίπτω Ζεφυρῖνος ὁ ἐπίσκοπος , κυλίω ὑπό ὁ πούς οὖον μόνος ὁ ἐν κλῆρος , ἀλλά καί ὁ λαϊκός , συγχέω τε ὁ δάκρυ ὁ εὔσπλαγχνος ἐκκλησία ὁ ἐλεήμων χριστός πολύς τε τῆ δήω χράω δείκνυμι τε ὁ μώλωψ ὅς λαμβάνω πληγή μόλις κοινωνέω . ” tουος ἐπισυνάπτω καί ἄλλος περί ὁ αὐτός ὁ αὐτός συγγραφεύς φωνή , οὗτος ἔχω ὁ τρόπος · “ γραφή μέν θεῖος ἄφοβος ῥᾳδιουργέω , πίστις τε ἀρχαῖος κανών ἀθετέω , Χριστός δέ ἀγνοέω , οὖον τίς ὁ θεῖος λέγω γραφεύς , ζητέω , ἀλλά ὁποῖος σχῆμα συλλογισμός εἰς ὁ ὁ ἀθεότης σύστασις εὑρίσκω , φιλόπονος ἀσκέω . κἀν αὐτός προτείνω τις ῥητός γραφεύς θεῖος , ἐξετάζω πό - τέρος συνάγω ἢ διαχέω δύναμαι ποιέω σχῆμα συλλογισμός · καταλείπω δέ ὁ ἅγιος ὁ θεός γραφεύς , γεωμετρία ἐπιτηδεύω , ὡς εἄν ἐκ ὁ γῆ εἰμί καί ἐκ ὁ γῆ λαλέω καί ὁ ἄνωθεν ἔρχομαι ἀγνοέω . Εὐκλείδης γοῦν παρά τις αὐτός φιλόπονος θαυμάζω · Ἀριστοτέλης δέ καί Θεόφραστος θαυμάζω · Γαληνός γάρ ἴσως ὑπό τίνω καί προσκυνέω . ὁ δέ ὁ ὁ ἄπιστος τέχνη εἰς ὁ ὁ αἵρεσις αὐτός γνώμη ἀποχράω καί ὁ ὁ ἄθεος πανουργία ὁ ἁπλόος ὁ θεῖον γραφεύς πίστις καπηλεύω , ὅτι μηδέ ἐγγύς πίστις ὑπάρχω , τίς δεῖ καί λέγω ; διά οὗτος ὁ θεῖος γραφεύς ἄφοβος ἐπιβάλλω ὁ χείρ , λέγω αὐτός διορθόω . καί ὅτι οὗτος μή καταψεύδομαι αὐτός λέγω , ὁ βούλομαι δύναμαι μανθάνω . εἰμί γάρ τις ἐθέλω συγκομίζω αὐτός ἕκαστος ὁ ἀντίγραφον ἐκ · ἐτάζω πρός ἀλλήλων , κατά πολύς εἄν εὑρίσκω διαφωνέω . ἀσύμφωνος γοῦν εἰμί ὁ Ἀσκληπιάδης ὁ Θεόδοτος , πολύς δέ εἰμί εὐπορέω διά ὁ φιλότιμος ἐκγράφω ὁ μαθητής αὐτός ὁ ὑπό ἕκαστος αὐτός , ὡς αὐτός καλέω , κατορθόω , οὗτος εἰμί ἀφανίζω · πάλιν δέ οὗτος ὁ Ἑρμόφιλος οὖον συνᾴδω . ὁ γάρ Απολλωνιάδου οὐδέ αὐτός ἑαυτοῦ εἰμί σύμφωνος · ἔνειμι γάρ συγκρίνω ὁ πρότερος ὑπό αὐτός κατασκευάζω ὁ ὕστερος πάλιν επιδιαστρον - πεῖσις καί εὑρίσκω κατά πολύς ἀπᾴδω . ὅσος δέ τόλμα εἰμί οὗτος ὁ ἁμάρτημα , εἰκός μηδέ ἐκεῖνος ἀγνοέω . ἢ γάρ οὖον πιστεύω ἅγιος πνεῦμα λέγω ὁ θεῖος γραφεύς , καί εἰμί ἄπιστος · ἢ ἑαυτοῦ ἡγέομαι σοφός ὁ ἅγιος πνεῦμα ὑπάρχω , καί τίς ἕτερος ἢ δαιμονάω ; οὐδέ γάρ ἀρνέομαι δύναμαι ἑαυτοῦ εἰμί ὁ τόλμημα , ὁπόταν καί τῆ αὐτός χείρ ἧ γράφω , καί παρά ὅς κατηχέω , μή τοιοῦτος παραλαμβάνω ὁ γραφεύς , καί δείκνυμι ἀντίγραφον ὅθεν αὐτός μεταγράφω , μή ἔχω . ἔνιοι δέ αὐτός οὐδέ παραχαράσσω ἀξιόω αὐτός , ἀλλά ἁπλόος ἀρνέομαι ὁ τε νόμος καί ὁ προφήτης , ἄνομος καί ἄθεος διδασκαλία πρόφασις χάρις εἰς ἔσχατος ἀπώλεια ὄλεθρος καθολίζω . ” καί οὗτος μέν οὗτος ἱστορέω ὁ τρόπος .