eusebius-scr-eccl.historia-ecclesiastica 3.8
VIII . καὶ δὴ λαβὼν ἀνάγνωθι τὰ κατὰ τὴν ἕκτην τῶν Ἱστοριῶν αὐτῷ δεδηλωμένα ἐν τούτοις . “ Τὸν γοῦν ἄθλιον δῆμον οἱ μὲν ἀπατεῶνες καὶ καταψευδόμενοι του θεοῦ τηνικαῦτα παρέπειθον , τοῖς δ’ ἐναργέσι καὶ προσημαίνουσι τὴν μέλλουσαν ἐρημίαν τέρασιν οὔτε προσεῖχον οὔτ’ ἐπίστευον , ἀλλ’ ὡς ἐμβεβροντημένοι καὶ μήτε ὄμματα μήτε ψυχὴν ἔχοντες τῶν τοῦ θεοῦ κηρυγμάτων παρήκουον , τοῦτο μὲν ὅθ’ ὑπὲρ τὴν πόλιν ἄστρον ἔστη ῥομφαίᾳ παραπλήσιον καὶ παρατείνας ἐπ’ ἐνιαυτὸν κομήτης , τοῦτο δ’ ἡνίκα πρὸ τῆς ἀποστάσεως καὶ τοῦ πρὸς τὸν πόλεμον κινήματος , ἀθροιζομένου τοῦ λαοῦ πρὸς τὴν τῶν ἀζύμων ἑορτήν , ὀγδόη Ξανθικοῦ μηνὸς κατὰ νυκτὸς ἐνάτην ὥραν , τοσοῦτον φῶς περιέλαμψεν τὸν βωμὸν καὶ τὸν ναόν , ὡς δοκεῖν ἡμέραν εἶναι λαμπράν , καὶ τοῦτο παρέτεινεν ἐφ’ ἡμίσειαν ὥραν · ὃ τοῖς μὲν ἀπείροις ἀγαθὸν ἐδόκει εἶναι , τοῖς δὲ ἱερογραμματεῦσι πρὸ τῶν ἀποβεβηκότων εὐθέως ἐκρίθη . καὶ κατὰ τὴν αὐτὴν ἑορτὴν βοῦς μὲν ἀχθεῖσα ὑπὸ τοῦ ἀρχιερέως πρὸς τὴν θυσίαν ἔτεκεν ἄρνα ἐν τῷ ἱερῷ μέσῳ · ἡ δ’ ἀνατολικὴ πύλη τοῦ ἐνδοτέρω χαλκῆ μὲν οὖσα καὶ στιβαρωτάτη , κλειομένη δὲ περὶ δείλην μόλις ὑπ’ ἀνθρώπων εἴκοσι , καὶ μοχλοῖς μὲν ἐπερειδομένη σιδηροδέτοις , κατάπηγας δ’ ἔχουσα βαθυτάτους , ὤφθη κατὰ νυκτὸς ὥραν ἕκτην αὐτομάτως ἠνοιγμένη . μετὰ δὲ τὴν ἑορτὴν ἡμέραις οὐ πολλαῖς ὕστερον , μιᾷ καὶ εἰκάδι Ἀρτεμισίου μηνός , φάσμα τι δαιμόνιον ὤφθη μεῖζον πίστεως , τέρας δ’ ἂν ἔδοξεν εἶναι τὸ ῥηθησόμενον , εἰ μὴ καὶ παρὰ τοῖς θεασαμένοις ἱστόρητο καὶ τὰ ἐπακολουθήσαντα πάθη τῶν σημείων ἢν ἄξια · πρὸ γὰρ ἡλίου δύσεως ὤφθη μετέωρα περὶ πᾶσαν τὴν χώραν ἅρματα καὶ φάλαγγες ἔνοπλοι διᾴττουσαι τῶν νεφῶν καὶ κυκλούμεναι τὰς πόλεις . κατὰ δὲ τὴν ἑορτήν , ἢ πεντηκοστὴ καλεῖται , νύκτωρ οἱ ἱερεῖς παρελθόντες εἰς τὸ ἱερόν , ὥσπερ αὐτοῖς ἔθος ἢν , πρὸς τὰς λειτουργίας , πρῶτον μὲν κινήσεως ἔφασαν ἀντιλαμβάνεσθαι καὶ κτύπου , μετὰ δὲ ταῦτα φωνῆς ἀθρόας μεταβαίνομεν ἐντεῦθεν . ’ 1 τὸ δὲ τούτων φοβερώτερον , Ἰησοῦς γάρ τις ὄνομα , υἱὸς Ἀνανίου , τῶν ἰδιωτῶν , ἄγροικος , πρὸ τεσσάρων ἐτῶν τοῦ πολέμου , τὰ μάλιστα τῆς πόλεως εἰρηνευομένης καὶ εὐθηνούσης , ἐλθὼν ἐπὶ τὴν ἑορτήν , ἐπεὶ σκηνοποιδῖσθαι πάντας ἔθος ἦν τῷ θεῷ , κατὰ τὸ ἱερὸν ἐξαπίνης ἀναβοᾶν ἤρξατο φωνὴ ἀπ’ ἀνατολῆς , φωνὴ ἀπὸ δύσεως , φωνὴ ἀπὸ τῶν τεσσάρων ἀνέμων , φωνὴ ἐπὶ Ἱεροσόλυμα καὶ τὸν ναόν , φωνὴ ἐπὶ νυμφίους καὶ νύμφας , φωνὴ ἐπὶ πάντα τὸν λαόν.’ τοῦτο μεθ’ ἡμέραν καὶ νύκτωρ κατὰ πάντας τοὺς στενωποὺς περιῄει κεκραγώς . τῶν δ’ ἐπισήμων τινὲς δημοτῶν ἀγανακτήσαντες πρὸς τὸ κακόφημον , συλλαμβάνουσι τὸν ἄνθρωπον καὶ πολλαῖς αἰκίζονται πληγαῖς · ὃ δ’ οὔθ’ ὑπὲρ ἑαυτοῦ φθεγξάμενος οὔτε ἰδίᾳ πρὸς τοὺς παρόντας , ἃς καὶ πρότερον φωνὰς βοῶν διετέλει . νομίσαντες δ’ οἱ ἄρχοντες , ὅπερ ἢν , δαιμονιώτερον εἷναι τὸ κίνημα τἀνδρός , ἀνάγουσιν αὐτὸν ἐπὶ τὸν παρὰ Ῥωμαίοις ἔπαρχον · ἔνθα μάστιξιν μέχρις ὀστέων ξαινόμενος οὔθ’ ἱκέτευσεν οὔτ’ ἐδάκρυσεν , ἀλλ’ ὡς ἐνῆν μάλιστα τὴν φωνὴν ὀλοφυρτικῶς παρεγκλίνων , πρὸς ἑκάστην ἀπεκρίνατο πληγήν αἰ αἰ Ἱεροσολύμοις.1' " Ἕτερον δ’ ἔτι τούτου παραδοξότερον ὁ αὐτὸς ἱστορεῖ , χρησμόν τινα φάσκων ἐν ἱεροῖς γράμμασιν εὑρησθαι περιέχοντα ὡς κατὰ τὸν καιρὸν ἀπὸ τῆς χώρας τις αὐτῶν ἄρξει τῆς οἰκουμένης , ὃν αὐτὸς μὲν ἐπὶ Οὐεσπασιανὸν πεπληρῶσθαι ἐξείληφεν · ἀλλ’ οὐχ ἁπάσης γε οὗτος ἀλλ’ ἢ μόνης ἦρξεν τῆς ὑπὸ Ῥωμαίους · δικαιότερον δ’ ἂν ἐπὶ τὸν χριστὸν ἀναχθείη , πρὸς ὃν εἴρητο ὑπὸ τοῦ πατρὸς “ αἴτησαι παρ’ ἐμοῦ , καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν ἀοῦ , καὶ τὴν κατάσχεσίν σου τὰ πέρατα τῆς γῆς,’ οὗ δὴ κατ’ αὐτὸ δὴ ἐκεῖνο τοῦ καιροῦ “ εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος ” τῶν ἱερῶν ἀποστόλων “ καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν . ”
Lemmas: VIII . καί δή λαμβάνω ἀναγιγνώσκω ὁ κατά ὁ ἕκτος ὁ Ἱστορία αὐτός δηλόω ἐν οὗτος . “ ὁ γοῦν ἄθλιος δῆμος ὁ μέν ἀπατεών καί καταψεύδομαι ὁ θεός τηνικαῦτα παραπείθω , ὁ δέ ἐναργής καί προσημαίνω ὁ μέλλω ἐρημία τέρας οὔτε προσέχω οὔτε πιστεύω , ἀλλά ὡς ἐμβροντάομαι καί μήτε ὄμμα μήτε ψυχή ἔχω ὁ ὁ θεός κήρυγμα παρακούω , οὗτος μέν ὅτι ὑπέρ ὁ πόλις ἄστρον ἵστημι ῥομφαία παραπλήσιος καί παρατείνω ἐπί ἐνιαυτός κομήτης , οὗτος δέ ἡνίκα πρό ὁ ἀπόστασις καί ὁ πρός ὁ πόλεμος κίνημα , ἀθροίζω ὁ λαός πρός ὁ ὁ ἄζυμος ἑορτή , ὄγδοος ξανθικός μείς κατά νύξ νάω ὥρα , τοσοῦτος φάος περιλάμπω ὁ βωμός καί ὁ ναός , ὡς δοκέω ἡμέρα εἰμί λαμπρός , καί οὗτος παρατείνω ἐπί ἥμισυς ὥρα · ὅς ὁ μέν ἤπειρος ἀγαθός δοκέω εἰμί , ὁ δέ ἱερογραμματεύς πρό ὁ ἀποβαίνω εὐθύς κρίνω . καί κατά ὁ αὐτός ἑορτή βοῦς μέν ἄγω ὑπό ὁ ἀρχιερεύς πρός ὁ θυσία τίκτω ἀμνός ἐν ὁ ἱερός μέσος · ὁ δέ ἀνατολικός πύλη ὁ ἐνδοτέρω χαλκεύς μέν εἰμί καί στιβαρός , καλέω δέ περί δείλη μόλις ὑπό ἄνθρωπος εἴκοσι , καί μοχλός μέν ἐπερείδω σιδηρόδετος , κατάπηξ δέ ἔχω βαθύς , ὁράω κατά νύξ ὥρα ἕκτος αὐτόματος ἠνοιγ́ννυμι . μετά δέ ὁ ἑορτή ἡμέρα οὖον πολύς ὕστερος , εἷς καί εἰκάς Ἀρτεμίσιον μείς , φάσμα τίς δαιμόνιον ὁράω μείζων πίστις , τέρας δέ εἄν δοκέω εἰμί ὁ εἴρω , εἰμί μή καί παρά ὁ θεάομαι ἱστορέω καί ὁ ἐπακολουθέω πάθος ὁ σημεῖον εἄν ἄξιος · πρό γάρ ἥλιος δύσις ὁράω μετέωρος περί πᾶς ὁ χώρα ἅρμα καί φάλαγξ ἔνοπλος διαίσσω ὁ νέφος καί κυκλέω ὁ πόλις . κατά δέ ὁ ἑορτή , ἢ πεντηκοστή καλέω , νύκτωρ ὁ ἱερεύς παρέρχομαι εἰς ὁ ἱερός , ὥσπερ αὐτός ἔθος εἄν , πρός ὁ λειτουργία , πρῶτος μέν κίνησις φημί ἀντιλαμβάνω καί κτύπος , μετά δέ οὗτος φωνή ἀθρόος μεταβαίνω ἐντεῦθεν . ’ 1 ὁ δέ οὗτος φοβερός , Ἰησοῦς γάρ τις ὄνομα , υἱός Ἀνανίας , ὁ ἰδιώτης , ἄγροικος , πρό τέσσαρες ἔτος ὁ πόλεμος , ὁ μάλιστα ὁ πόλις εἰρηνεύω καί εὐθηνέω , ἔρχομαι ἐπί ὁ ἑορτή , ἐπεί σκηνοποιδιεπομαι πᾶς ἔθος εἰμί ὁ θεός , κατά ὁ ἱερόν ἐξαπίνης ἀναβοάω ἄρχω φωνή ἀπό ἀνατολή , φωνή ἀπό δύσις , φωνή ἀπό ὁ τέσσαρες ἄνεμος , φωνή ἐπί Ἱερουσαλήμ καί ὁ ναός , φωνή ἐπί νυμφίος καί νύμφη , φωνή ἐπί πᾶς ὁ λαός οὗτος μετά ἡμέρα καί νύκτωρ κατά πᾶς ὁ στενωπός περίειμι κράζω . ὁ δέ ἐπίσημος τις δημότης ἀγανακτέω πρός ὁ κακόφημος , συλλαμβάνω ὁ ἄνθρωπος καί πολύς αἰκίζω πληγή · ὅς δέ οὔτε ὑπέρ ἑαυτοῦ φθέγγομαι οὔτε ἴδιος πρός ὁ πάρειμι , ὅς καί πρότερος φωνή βοῦς διατελέω . νομίζω δέ ὁ ἄρχω , ὅσπερ εἄν , δαιμόνιος ἵημι ὁ κίνημα ἀνήρ , ἀνάγω αὐτός ἐπί ὁ παρά Ῥωμαῖος ἔπαρχος · ἔνθα μάστιξ μέχρι ὀστέον ξαίνω οὔτε ἱκετεύω οὔτε δάκρυ , ἀλλά ὡς ἐν-εἰμί μάλιστα ὁ φωνή ὀλοφυρτικός παρεγκλίνω , πρός ἕκαστος ἀποκρίνω πληγή ὁ ὁ Ἱεροσολύμοις.1' " ἕτερος δέ ἔτι οὗτος παράδοξος ὁ αὐτός ἱστορέω , χρησμός τις φάσκω ἐν ἱερός γράμμα εὑρίσκω περιέχω ὡς κατά ὁ καιρός ἀπό ὁ χώρα τις αὐτός ἄρχω ὁ οἰκέω , ὅς αὐτός μέν ἐπί Οὐεσπασιάνος πληρόω ἐκλαμβάνω · ἀλλά οὐ ἅπας γε οὗτος ἀλλά ἢ μόνος ἄρχω ὁ ὑπό Ῥωμαῖος · Δίκαιος δέ εἄν ἐπί ὁ χριστός ἀνάσσω , πρός ὅς εἴρω ὑπό ὁ πατήρ “ αἰτέω παρά ἐγώ , καί δίδωμι σύ ἔθνος ὁ κληρονομία άου , καί ὁ κατάσχεσις σύ ὁ πέρας ὁ γῆς,’ ὅς δή κατά αὐτός δή ἐκεῖνος ὁ καιρός “ εἰς πᾶς ὁ γῆ ἐξέρχομαι ὁ φθόγγος ” ὁ ἱερός ἀπόστολος “ καί εἰς ὁ πέρας ὁ οἰκέω ὁ ῥῆμα αὐτός . ”