eusebius-scr-eccl.generalis-elementaria-introductio-eclogae-propheticae 1.10
Ἐξῆρεν δὲ ὁ ἄγγελος τοῦ Θεοῦ ὁ προπορευόμενος τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ , καὶ ἐπορεύθη ἐκ τῶν ὄπισθεν αὐτῶν · ἐξῆρεν δὲ καὶ ὁ στύλος τῆς νεφέλης πρὸ προσώπου αὐτῶν · καὶ ἐπορεύθη καὶ ἔστη ἐκ τῶν ὀπίσω αὐτῶν , καὶ εἰσῆλθεν ἀνὰ μέσον τῆς παρεμβολῆς τῶν Αἰγυπτίων καὶ ἀνὰ μέσον τῆς παρεμβολῆς τῶν υἱῶν Ἰσραήλ . Εἶτ’ ἐν τοῖς ἑξῆς ἡ θεία διδάσκει γραφὴ , τί ποτε ἦν ἡ νεφέλη φάσκουσα · εἶπεν δὲ Κύριος πρὸς Μωσῆν · Ἰδοὺ ἐγὼ παραγίνομαι πρὸς σὲ ἐν ἐκ ( στύλῳ ) τῆς νεφέλης , ἵνα ἀκούσῃ ὁ λαὸς λαλοῦντός μου πρὸς σὲ , καὶ σοὶ πιστεύσωσιν · καὶ πάλιν , Ὁ δὲ Θεὸς ἡγεῖτο αὐτῶν ἡμέρας ἐν στύλῳ νεφέλης , δεῖξαι αὐτοῖς τὴν ὁδόν · τὴν δὲ νύκτα , ἐν στύλῳ πυρὸς τοῦ φαίνειν αὐτοῖς · καὶ αὖθις , καὶ κατέβη κύριος ἐν στόλῳ νεφέλης . Οὐκοῦν διὰ τούτων ἕτερος ἦν σαφῶς τῆς νεφέλης ὁ προπορευόμενος τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἄγγελος , καὶ ἡ νεφέλη δὲ ἄλλη μὲν τίς ἐτύγχανεν παρ’ αὐτὸν ἄγγελον , τοῦ δὲ Κυρίου αὐτοῦ σωματικὸν ὥσπερ ὄργανον ἦν · δι’ οὗ , τὴν φύσιν ὢν αὐτὸς ἀσώματος , καὶ πάσης ἐπέκεινα αἰσθητῆς καὶ ὑλικῆς οὐσίας , δι’ αἰσθητῆς φωνῆς τῆς ἰδίας ἠξίου ὁμιλίας τὸν θεράποντα · καὶ τῆς τοιαύτης τε οἰκονομίας αὐτὸς ὁ Κύριος τὸν λόγον ἀποδιδοὺς τῷ Μωσεῖ φησὶν , ἵνα ἀκούσῃ ὁ λαὸς λαλοῦντός μου πρὸς σὲ , καὶ σοὶ πιστεύσωσιν · ἀλλ’ ἐπὶ μὲν τοῦ λαοῦ , οἷα σωματικωτέρου τυγχάνοντος , δι’ αἰσθητῆς φωνῆς ὁμίλει , ἐπὶ δὲ τῶν πατριαρχῶν , οὔτε νεφέλης οὔτε στύλου πυρὸς δεομένων , ἕτερος ἐγίγνετο τῆς τε ὀπτασίας καὶ τῆς πρὸς αὐτοὺς ὁμιλίας ὁ τρόπος . Καὶ ὅτι γε οὐκ ἦν ἀγγελική τις δύναμις ἡ διὰ τῆς νεφέλης χρηματίζουσα , ἀλλ’ αὐτὸς ὁ Θεὸς , πρὸς τοῖς προαποδεδειγμένοις δηλοῦται καὶ διὰ τῆς οὕτως ἐχούσης γραφῆς · εἶπεν δὲ Κύριος πρὸς Μωσῆν , Βάδίζε καὶ ὁδήγησον τὸν λαὸν εἰς τὸν τόπον ὃν εἴρηκά σοι · ἰδοὺ ὁ ἄγγελός μου προπορεύσεται πρὸ προσώπου σου . Καὶ πάλιν · Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωυσῆν · Πορεύου καὶ ἀνάβηθι ἐντεῦθεν , σὺ καὶ ὁ λαὸς , καὶ τὰ ἑξῆς · καὶ συναποστελῶ πρὸ προσώπου σου τὸν ἄγγελόν μου . Ταῦτα γὰρ ἀγγέλῳ μὲν οὐδαμῶς λέγειν ἁρμόττει , Θεῷ δὲ μόνῳ , καὶ τῷ καθ’ ὅλην τὴν ἱστορίαν διὰ τοῦ τετραγράμμου δηλουμένῳ Κυρίῳ . Ἆρ’ οὖν ὁ τῶν ὅλων ποιητὴς καὶ Θεὸς τῶν ἁπάντων εἰς τοσοῦτον κατήει , ὡς ἐπὶ σωματικοῦ ὄρους ὀχεῖσθαι , καὶ παιδαγωγοῦ δίκην συμβαδίζειν ἀνθρώποις , ὁ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν πληρῶν ; ἢ τοῦτο μὲν οὔτε δυνατὸν , οὔθ’ ὅσιον ἐννοεῖν , εὐσεβέστερον δὲ ἅμα καὶ δυνατὸν τὸν θεῖον ὑπολαμβάνειν Λόγον , διάκονον ὄντα τοῦ πατρικοῦ βουλήματος , ἐπείπερ αὐτοῦ κυρίου ὄντος ἐγενήθη μερὶς Ἰακὼβ καὶ σχοίνισμα κληρονομίας αὐτοῦ Ἰσραὴλ , οἷα ὑπὲρ μερίδος καὶ κληρονομίας φροντίζειν , κενοῦντά τε ἑαυτὸν καὶ τοῦ συμφυοῦς μεγέθους σμικρύνοντα τῇ τῶν ἀνθρώπων καὶ πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως συμπεριφέρεσθαι σωτηρίᾳ ; Εἴ γ’ οὖν εὐγνωμόνως ἐπιστήσαιμεν , εὕροιμεν αὐτὸν ποτὲ μὲν εἰς ἴδιον πρόσωπον ἀναφέροντα τὰς παρακελεύσεις , ὡς ὅτ’ ἂν λέγῃ , οὐκ ὀφθήσῃ ἐνώπιόν μου κενός · καὶ θυσιαστήριον ἐκ γῆς ποιήσεταί μοι · καὶ ἥξω πρός σε καὶ εὐλογήσω σε · ποτὲ δὲ ὡς περὶ ἑτέρου Κυρίου , τοῦ Θεοῦ δηλαδὴ καὶ Πατρὸς αὐτοῦ , διαλεγόμενον , ὡς ἐπὶ τῆς δεκαλόγου ὅταν φάσκῃ , οὐ λήψῃ τὸ ὄνομα Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐπὶ ματαίῳ · καὶ τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ σάββατα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου · καὶ γὰρ ἐν ἓξ ἡμέραις ἐποίησεν Κύριος τόν τε οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν · χαὶ εὐλόγησε Κύριος τὴν ἡμέραν τὴν ἑβδόμην · καὶ αὖθις · τίμα τὸν πατέρα σοῦ καὶ τὴν μητέρα σοῦ , ἵνα εὖ σοι γένηται , καὶ ἔσῃ μακροχρόνιος ἐπὶ τῆς γῆς , ἧς Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσίν σοι . Ταῦτα γὰρ οὐ δι’ ἀγγέλου , ἀλλ’ αὐτὸς δι’ ἑαυτοῦ ὁ Κύριος πεπιστευμένως ἐν τοῖς δεκαλόγοις εἰρηκέναι πῶς οὐκ ἂν γένοιτο πρόδηλος , παιδεύων τὸν λαὸν τὰ περὶ τῆς εἰς τὸν ἀνωτάτω Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ Θεὸν τῶν ὅλων εὐσεβείας ;
Lemmas: ἐξαίρω δέ ὁ ἄγγελος ὁ Θεός ὁ προπορεύω ὁ υἱός Ἰσραήλ , καί πορεύω ἐκ ὁ ὄπισθεν αὐτός · ἐξαίρω δέ καί ὁ στύλος ὁ νεφέλη πρό πρόσωπον αὐτός · καί πορεύω καί ἵστημι ἐκ ὁ ὀπίσω αὐτός , καί εἰσέρχομαι ἀνά μέσος ὁ παρεμβολή ὁ Αἰγύπτιος καί ἀνά μέσος ὁ παρεμβολή ὁ υἱός Ἰσραήλ . εἶτα ἐν ὁ ἑξῆς ὁ θεῖος διδάσκω γραφή , τίς ποτός εἰμί ὁ νεφέλη φάσκω · εἶπον δέ Κύριος πρός Μωσῆς · ἰδέ ἐγώ παραγίγνομαι πρός σύ ἐν ἐκ ( στῦλος ) ὁ νεφέλη , ἵνα ἀκούω ὁ λαός λαλέω ἐγώ πρός σύ , καί σύ πιστεύω · καί πάλιν , ὁ δέ θεός ἡγέομαι αὐτός ἡμέρα ἐν στῦλος νεφέλη , δείκνυμι αὐτός ὁ ὁδός · ὁ δέ νύξ , ἐν στῦλος πυρός ὁ φαίνω αὐτός · καί αὖθις , καί καταβαίνω κύριος ἐν στόλος νεφέλη . οὐκοῦν διά οὗτος ἕτερος εἰμί σαφῶς ὁ νεφέλη ὁ προπορεύω ὁ υἱός Ἰσραήλ ἄγγελος , καί ὁ νεφέλη δέ ἄλλος μέν τίς τυγχάνω παρά αὐτός ἄγγελος , ὁ δέ κύριος αὐτός σωματικός ὥσπερ ὄργανον εἰμί · διά ὅς , ὁ φύσις εἰμί αὐτός ἀσώματος , καί πᾶς ἐπέκεινα αἰσθητός καί ὑλικός οὐσία , διά αἰσθητός φωνή ὁ ἴδιος ἀξιόω ὁμιλία ὁ θεράπων · καί ὁ τοιοῦτος τε οἰκονομία αὐτός ὁ Κύριος ὁ λόγος ἀποδίδωμι ὁ Μωσῆς φημί , ἵνα ἀκούω ὁ λαός λαλέω ἐγώ πρός σύ , καί σύ πιστεύω · ἀλλά ἐπί μέν ὁ λαός , οἷος σωματικός τυγχάνω , διά αἰσθητός φωνή ὁμιλέω , ἐπί δέ ὁ πατριάρχης , οὔτε νεφέλη οὔτε στῦλος πυρός δήω , ἕτερος γίγνομαι ὁ τε ὀπτασία καί ὁ πρός αὐτός ὁμιλία ὁ τρόπος . καί ὅτι γε οὐ εἰμί ἀγγελικός τις δύναμις ὁ διά ὁ νεφέλη χρηματίζω , ἀλλά αὐτός ὁ θεός , πρός ὁ προαποδείκνυμι δηλόω καί διά ὁ οὕτως ἔχω γραφεύς · εἶπον δέ Κύριος πρός Μωσῆς , βαδίζω καί ὁδηγέω ὁ λαός εἰς ὁ τόπος ὅς λέγω σύ · ἰδού ὁ ἄγγελος ἐγώ προπορεύω πρό πρόσωπον σύ . καί πάλιν · καί εἶπον Κύριος πρός Μωυσῆς · Πόρευος καί ἀναβαίνω ἐντεῦθεν , σύ καί ὁ λαός , καί ὁ ἑξῆς · καί συναποστέλλω πρό πρόσωπον σύ ὁ ἄγγελος ἐγώ . οὗτος γάρ ἄγγελος μέν οὐδαμῶς λέγω ἁρμόζω , Θεός δέ μόνος , καί ὁ κατά ὅλος ὁ ἱστορία διά ὁ τετράγραμμος δηλέομαι κύριος . ἆρα οὖν ὁ ὁ ὅλος ποιητής καί θεός ὁ ἅπας εἰς τοσοῦτος κατέρχομαι , ὡς ἐπί σωματικός ὄρος ὀχέω , καί παιδαγωγός δίκη συμβαδίζω ἄνθρωπος , ὁ ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ πληρόω ; ἢ οὗτος μέν οὔτε δυνατός , οὔτε ὅσιος ἐννοέω , εὐσεβής δέ ἅμα καί δυνατός ὁ θέω ὑπολαμβάνω Λόγος , διάκονος εἰμί ὁ πατρικός βούλημα , ἐπεί αὐτός κύριος εἰμί γίγνομαι μερίς Ἰακώβ καί σχοίνισμα κληρονομία αὐτός Ἰσραήλ , οἷος ὑπέρ μερίς καί κληρονομία φροντίζω , κενόω τε ἑαυτοῦ καί ὁ συμφυής μέγεθος σμικρύνω ὁ ὁ ἄνθρωπος καί πρό ὁ ἐνανθρώπησις συμπεριφέρω σωτηρία ; εἰμί γε οὖν εὐγνωμόνως ἐφίστημι , εὑρίσκω αὐτός ποτέ μέν εἰς ἴδιος πρόσωπον ἀναφέρω ὁ παρακέλευσις , ὡς ὅτι εἄν λέγω , οὐ ὁράω ἐνώπιον ἐγώ κενός · καί θυσιαστήριον ἐκ γῆ ποιέω ἐγώ · καί ἥκω πρός σύ καί εὐλογέω σύ · ποτέ δέ ὡς περί ἕτερος κύριος , ὁ Θεός δηλαδή καί πατήρ αὐτός , διαλέγω , ὡς ἐπί ὁ δεκάλογος ὅταν φάσκω , οὖον λαμβάνω ὁ ὄνομα κύριος ὁ Θεός σύ ἐπί μάταιος · καί ὁ ἡμέρα ὁ ἕβδομος σάββατον κύριος ὁ Θεός σύ · καί γάρ ἐν ἓξ ἡμέρα ποιέω Κύριος ὁ τε οὐρανός καί ὁ γῆ · Χάι εὐλογέω Κύριος ὁ ἡμέρα ὁ ἕβδομος · καί αὖθις · τιμάω ὁ πατήρ σύ καί ὁ μήτηρ σύ , ἵνα εὕω σύ γίγνομαι , καί εἰμί μακροχρόνιος ἐπί ὁ γῆ , ὅς Κύριος ὁ Θεός σύ δίδωμι σύ . οὗτος γάρ οὖον διά ἄγγελος , ἀλλά αὐτός διά ἑαυτοῦ ὁ Κύριος πεπιστευμένως ἐν ὁ δεκάλογος εἴρω πῶς οὐ εἄν γίγνομαι πρόδηλος , παιδεύω ὁ λαός ὁ περί ὁ εἰς ὁ ἄνω2 πατήρ ἑαυτοῦ καί θεός ὁ ὅλος εὐσέβεια ;