eusebius-scr-eccl.generalis-elementaria-introductio-eclogae-propheticae 1.11
Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σου , ἵνα φωλάξῃ σε ἐν τῇ ὁδῷ , ὅπως εἰσαγάγῃ σε εἰς τὴν γῆν , ἣν ἡτοίμασά σοι . Πρόσεχε αὐτῷ καὶ εἰσάκουε αὐτοῦ , μὴ ἀπείθει ἐν αὐτῷ , οὐ γὰρ μὴ ὑποστείληταί σε · τὸ γὰρ ὄνομά μου ἐστὶν ἐπ’ αὐτῷ . Ταῦτα μετὰ τῶν λοιπῶν δικαιωμάτων ὁ Κύριος τῷ λαῷ διαστέλλεται . Εἰ μὲν οὖν μετὰ τὴν Μωσέως τελευτὴν μὴ ὁ αὐτὸς κύριος ὁ ἐπὶ τῆς ἐρήμου χρηματίζων συμπαρῆν τῷ λαῷ , ἀλλ’ ἀγγέλων τὶς αὐτῶν προηγεῖτο , οὐδὲν ἂν εἰς τοὺς τόπους ζητούμενον ἦν · ἐπεὶ δὲ ἐκ τῆς ἱστορίας φαίνεται καὶ μετὰ τὴν Μωσέως τελευτὴν ὁ αὐτὸς κύριος τῷ Ἰησοῦ χρηματίζων καὶ σαφῶς ἐν τοῖς πρὸς αὐτὸν χρησμοῖς λέγων , ὅτι ὥσπερ ἤμην μετὰ Μωσῇ , οὕτως ἔσομαι μετὰ σοῦ , καὶ οὐκ ἐγκαταλείψω σε , οὐδ’ ὑπερόψομαί σε . Ἴσχυε καὶ ἀνδρίζου · σὺ γὰρ ἀποδιαστελεῖς τῷ λαῷ τούτῳ τὴν γῆν , ἣν ὤμοσα τοῖς πατράσιν ὑμῶν δοῦναι αὐτοῖς · καὶ δι’ ὅλης τῆς γραφῆς ἄγγελος μὲν οὐδαμῶς ἐπιπαρὼν ἢ χρηματίζων τῷ Ἰησοῦ φαίνεται , ἀλλ’ αὐτὸς ὁ Κύριος ὁ καὶ παρὰ Μωσεῖ διὰ τοῦ τετραγράμμου δηλούμενος , ὃς καὶ δοκεῖ μοι ὁ αὐτὸς εἶναι τῷ ἐν ἀνδρὸς σχήματι εἰς ἅπαξ μόνον παραφανέντι τῷ Ἰησοῦ . Ὥσπερ γὰρ ἐπιφανεὶς τῷ Ἁβραὰμ καὶ τῷ Ἰακὼβ ἀναγέγραπται , οὕτω καὶ νῦν ἐπὶ τῷ παιδεῦσαι τὸν θεράποντα μὴ αὐτὸν ἡγεῖσθαι τὸν πρῶτον καὶ ἀγένητον εἶναι Θεὸν , ἀλλ’ ἀρχιστράτηγον τῆς ἐκείνου δυνάμεως ἀποφαίνεται . Εἰ δὴ οὖν διὰ πάσης τῆς τοῦ Ἰησοῦ γραφῆς ἄγγελος μὲν οὐδ’ ὅλως παρὼν ὀνομάζεται , ἀλλ’ αὐτὸς ὁ διὰ πάσης τῆς παρὰ Μωσεῖ νομοθεσίας δηλούμενος κύριος · μαρτυρεῖ γ’ οὖν σαφῶς ἡ γραφὴ λέγουσα , Καὶ ἦν Κύριος μετὰ Ἰησοῦ · τίνος ἂν λέγοιτο , Ἰδοὺ ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σου , ὅπως ἀγάγῃ σε εἰς τὴν γῆν , ἣν ἡτοίμασά σοι ; Ἔοικεν οὖν διὰ τούτων οὐκ ἄλλον ἀλλ’ αὐτὸν δηλοῦν τὸν Ἰησοῦν · αὐτὸς γὰρ εἰσήγαγεν τὸν λαὸν εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας , ὡς καὶ αἱ πρὸς αὐτὸν δηλοῦσιν τοῦ Θεοῦ φωναὶ λέγοντος,Ἴσχυε καὶ ἀνδρίζου · σὺ γὰρ ἀποδιαστελεῖς τῷ λαῷ τούτῳ τὴν γῆν , ἣν ὤμοσα τοῖς πατράσιν ὑμῶν περὶ αὐτοῦ . Ἆρα προδιατάσσεται τῷ λαῷ λέγων , Πρόσεχε αὐτῷ , καὶ εἰσάκουσον αὐτοῦ · μὴ ἀπείθει ἐν αὐτῷ . Οὐ δεῖ δὲ θαυμάζειν εἰ ἄγγελον αὐτὸν ἐπωνόμασεν , ἐπεὶ καὶ Ἰωάννην τούτῳ καλεῖ τῷ προσρήματι ἡ φάσκουσα προφητεία , Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σου , ὃς κατασκευάσει τὴν ὁδόν μου ἔμπροσθέν σου . Εἰ δ’ ὅλως εἰς Ἰησοῦν ἀναφέροιτο τὸν τοῦ Ναυῆ τὰ προεκτεθέντα , ὅρα πῶς περὶ αὐτοῦ φησὶν ὁ Κύριος , τὸ γὰρ ὄνομά μου ἑπικέκληται ἐπ’ αὐτῷ . Ποῖον δὲ ἆρα ὄνομα ἢ αὐτὸ τὸ Ἰησοῦς ; Τοῦ μὲν γὰρ φαινομένου τότε ἀνδρὸς οὐκ ἦν ἴδιον τὸ Ἰησοῦς ὄνομα · Αὐσὴς γὰρ ἐκαλεῖτο τὸ πρότερον · πρῶτος δὲ αὐτὸν Μωσῆς θεοφορούμενος Ἰησοῦν ἀναγορεύει , πνεύματι δῆλον ὅτι θειοτέρῳ κινούμενος · ὡς ἂν ὁ χρησμὸς ὁ φήσας , τὸ γὰρ ὄνομά μου ἐστὶν ἐπ’ αὐτῷ , πληρωθείη τοῦ χρηματίζοντος Κυρίου , ὃν πολλάκις ἀπεδείξαμεν εἶναι τὸν προόντα τοῦ Θεοῦ Λόγον , Ἰησοῦς ἦν ὄνομα ὅπερ τῷ Αὐσῆ Μωσῆς ἐπιτέθεικεν , ὡς ἡ θεία γραφὴ μαρτυρεῖ , σφόδρα ἀπηκριβωμένως τηρήσασα , ὅτι μὴ ἄλλοτε ἢ ἄγγελον αὐτὸν ἀκολούθως τῷ χρησμῷ τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας πρὸ προσώπου τοῦ λαοῦ προσκεψόμενον ἐξέπεμπεν , τούτῳ κέκληκεν αὐτὸν τῷ ὀνόματι . Οὐκοῦν διὰ τούτων καὶ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ προσηγορίαν Μωσῆς φαίνεται σαφῶς ἐγνωκώς · ὥσπερ δὲ τὸ Ἰησοῦ ὄνομα παρὰ πρώτῳ αὐτῷ εὕρηται κατὰ τοὺς ἐξεταζομένους τόπους , οὕτω καὶ Χριστὸν πρῶτος αὐτὸς ἀναγορεύσας φαίνεται , πρὸ τῶν αὐτοῦ χρόνων ἐξ αἰῶνος μηδένος μηδέπω ποτὲ μήτε Ἰησοῦ μήτε Χριστοῦ παρά τισιν προσαγορευθέντος . Καὶ φαίνεταί γε ἐνθέῳ λογισμῷ τὰς δηλουμένας προσηγορίας τιμήσας · δυσὶ γ’ οὖν τοῖς παρὰ πάντα τὸν λαὸν ἐξοχωτάτοις ἀνδράσι καὶ παρὰ Θεῷ διαπρέπουσιν ἑτέροις τε ἰδίοις ὀνόμασι κεχρημένοις τὰς δύο ταύτας ἐπιφημίζει προσηγορίας , τῷ τε ἰδίῳ ἀδελφῷ τῷ Ἀαρὼν , καὶ τῷ τοῦ Ναυὴ υἱῷ , Αὐση[οὺ]ς πρότερον ὀνομαζομένου[ς ] παρὰ πάντα τὸν λαὸν Θεοῦ νεύματι ἄρχοντας τοῦ παντὸς ἔθνους προχειρισάμενος ταῖς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χρίστου ἐδόξασεν προσηγορίαις · τὸν μὲν Χριστὸν , δι’ ἦν ἔφερεν εἰκόνα τοῦ κατ’ ἀλήθειαν ἀρχιερέως τῶν ὅλων αὐτοῦ τοῦ ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεὸν Θεοῦ Λόγου , προσειπών · τὸν δὲ ἑαυτοῦ διάδοχον Ἰησοῦν ἀναγορεύσας , δι’ ὃν ἔσωζε καὶ αὐτὸς τύπον τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ , ὃς παυσαμένης τῆς διὰ Μωσέως παραδοθείσης συμβολικῶς λατρείας , καὶ τοῦτον πῶς τὸν τρόπον Μωσέως τελευτήσαντος , τὴν εἰς τὸ θεῖον εὐσέβειαν διαδεξάμενος , πάσας μὲν τὰς ἀοράτους δυνάμεις ἀνθισταμένας αὐτοῦ τῷ λόγῳ πολέμῳ νικήσας κεχείρωται , τὴν δ’ ὑπὸ ταύταις ἅπασαν τυραννουμένην γῆν τὴν ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν ἴδιον κτῆμα ποιησάμενος τῷ ἑαυτοῦ λαῷ διὰ τῶν ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην ἐκκλησιῶν κατεκληροδότησεν .
Lemmas: ἰδέ ἐγώ ἀποστέλλω ὁ ἄγγελος ἐγώ πρό πρόσωπον σύ , ἵνα φωλάζω σύ ἐν ὁ ὁδός , ὅπως εἰσάγω σύ εἰς ὁ γῆ , ὅς ἑτοιμάζω σύ . προσέχω αὐτός καί εἰσακούω αὐτός , μή ἀπειθέω ἐν αὐτός , οὖον γάρ μή ὑποστέλλω σύ · ὁ γάρ ὄνομα ἐγώ εἰμί ἐπί αὐτός . οὗτος μετά ὁ λοιπός δικαίωμα ὁ Κύριος ὁ λαός διαστέλλω . εἰμί μέν οὖν μετά ὁ Μωσῆς τελευτή μή ὁ αὐτός κύριος ὁ ἐπί ὁ ἐρῆμος χρηματίζω συμπάρειμι ὁ λαός , ἀλλά ἄγγελος τις αὐτός προηγέομαι , οὐδείς εἄν εἰς ὁ τόπος ζητέω εἰμί · ἐπεί δέ ἐκ ὁ ἱστορία φαίνω καί μετά ὁ Μωσῆς τελευτή ὁ αὐτός κύριος ὁ Ἰησοῦς χρηματίζω καί σαφῶς ἐν ὁ πρός αὐτός χρησμός λέγω , ὅτι ὥσπερ εἰμί μετά Μωσῆς , οὕτως εἰμί μετά σύ , καί οὐ ἐγκαταλείπω σύ , οὐδέ ὑπεροράω σύ . Ἴσχυς καί ἀνδρίζω · σύ γάρ ἀποδιαστέλλω ὁ λαός οὗτος ὁ γῆ , ὅς ὄμνυμι ὁ πατήρ σύ δίδωμι αὐτός · καί διά ὅλος ὁ γραφεύς ἄγγελος μέν οὐδαμῶς ἐπιπάρειμι ἢ χρηματίζω ὁ Ἰησοῦς φαίνω , ἀλλά αὐτός ὁ Κύριος ὁ καί παρά Μωσῆς διά ὁ τετράγραμμος δηλέομαι , ὅς καί δοκέω ἐγώ ὁ αὐτός εἰμί ὁ ἐν ἀνήρ σχῆμα εἰς ἅπαξ μόνος παραφαίνω ὁ Ἰησοῦς . ὥσπερ γάρ ἐπιφαίνω ὁ Ἀβραάμ καί ὁ Ἰακώβ ἀναγράφω , οὗτος καί νῦν ἐπί ὁ παιδεύω ὁ θεράπων μή αὐτός ἡγέομαι ὁ πρῶτος καί ἀγένητος εἰμί θεός , ἀλλά ἀρχιστράτηγος ὁ ἐκεῖνος δύναμις ἀποφαίνω . εἰμί δή οὖν διά πᾶς ὁ ὁ Ἰησοῦς γραφεύς ἄγγελος μέν οὐδέ ὅλως πάρειμι ὀνομάζω , ἀλλά αὐτός ὁ διά πᾶς ὁ παρά Μωσῆς νομοθεσία δηλέομαι κύριος · μαρτυρέω γε οὖν σαφῶς ὁ γραφή λέγω , καί εἰμί Κύριος μετά Ἰησοῦς · τίς εἄν λέγω , ἰδέ ἀποστέλλω ὁ ἄγγελος ἐγώ πρό πρόσωπον σύ , ὅπως ἄγω σύ εἰς ὁ γῆ , ὅς ἑτοιμάζω σύ ; ἔοικα οὖν διά οὗτος οὐ ἄλλος ἀλλά αὐτός δηλόω ὁ Ἰησοῦς · αὐτός γάρ εἰσάγω ὁ λαός εἰς ὁ γῆ ὁ ἐπαγγελία , ὡς καί ὁ πρός αὐτός δηλόω ὁ Θεός φωνή λέγοντος,Ἴσχυε καί ἀνδρίζω · σύ γάρ ἀποδιαστέλλω ὁ λαός οὗτος ὁ γῆ , ὅς ὄμνυμι ὁ πατήρ σύ περί αὐτός . ἆρα προδιατάσσομαι ὁ λαός λέγω , προσέχω αὐτός , καί εἰσακούω αὐτός · μή ἀπειθέω ἐν αὐτός . οὖον δεῖ δέ θαυμάζω εἰμί ἄγγελος αὐτός ἐπονομάζω , ἐπεί καί Ἰωάννης οὗτος καλέω ὁ πρόσρημα ὁ φάσκω προφητεία , ἰδέ ἐγώ ἀποστέλλω ὁ ἄγγελος ἐγώ πρό πρόσωπον σύ , ὅς κατασκευάζω ὁ ὁδός ἐγώ ἔμπροσθεν σύ . εἰμί δέ ὅλως εἰς Ἰησοῦς ἀναφέρω ὁ ὁ Ναυῆ ὁ προεκτίθεμαι , ὁράω πῶς περί αὐτός φημί ὁ Κύριος , ὁ γάρ ὄνομα ἐγώ ἐπικαλέω ἐπί αὐτός . Ποῖον δέ ἆρα ὄνομα ἢ αὐτός ὁ Ἰησοῦς ; ὁ μέν γάρ φαίνω τότε ἀνήρ οὐ εἰμί ἴδιος ὁ Ἰησοῦς ὄνομα · ἰαύω γάρ καλέω ὁ πρότερος · πρῶτος δέ αὐτός Μωσῆς θεοφορέω Ἰησοῦς ἀναγορεύω , πνεῦμα δῆλος ὅτι θεῖος κινέω · ὡς εἄν ὁ χρησμός ὁ φημί , ὁ γάρ ὄνομα ἐγώ εἰμί ἐπί αὐτός , πληρόω ὁ χρηματίζω κύριος , ὅς πολλάκις ἀποδείκνυμι εἰμί ὁ προέρχομαι ὁ Θεός Λόγος , Ἰησοῦς εἰμί ὄνομα ὅσπερ ὁ ἰαύω Μωσῆς ἐπιτίθημι , ὡς ὁ θεῖος γραφή μαρτυρέω , σφόδρα ἀπηκριβωμένως τηρέω , ὅτι μή ἄλλοτε ἢ ἄγγελος αὐτός ἀκόλουθος ὁ χρησμός ὁ γῆ ὁ ἐπαγγελία πρό πρόσωπον ὁ λαός προσκόπτω ἐκπέμπω , οὗτος καλέω αὐτός ὁ ὄνομα . οὐκοῦν διά οὗτος καί ὁ ὁ Σωτήρ ἐγώ Ἰησοῦς προσηγορία Μωσῆς φαίνω σαφῶς γιγνώσκω · ὥσπερ δέ ὁ Ἰησοῦς ὄνομα παρά πρῶτος αὐτός εὑρίσκω κατά ὁ ἐξετάζω τόπος , οὗτος καί Χριστός πρῶτος αὐτός ἀναγορεύω φαίνω , πρό ὁ αὐτός χρόνος ἐκ αἰών μηδείς μηδέπω ποτέ μήτε Ἰησοῦς μήτε Χριστός παρά τις προσαγορεύω . καί φαίνω γε ἔνθεος λογισμός ὁ δηλέομαι προσηγορία τιμάω · δύο γε οὖν ὁ παρά πᾶς ὁ λαός ἔξοχος ἀνήρ καί παρά Θεός διαπρέπω ἕτερος τε ἴδιος ὄνομα χράομαι ὁ δύο οὗτος ἐπιφημίζω προσηγορία , ὁ τε ἴδιος ἀδελφός ὁ Ἀαρών , καί ὁ ὁ ναύω υἱός , Αὐση[οὺ]ς πρότερος ὀνομάζω ] παρά πᾶς ὁ λαός Θεός νεῦμα ἄρχω ὁ πᾶς ἔθνος προχειρίζω ὁ ὁ Σωτήρ ἐγώ Ἰησοῦς Χρίστης δοξάζω προσηγορία · ὁ μέν Χριστός , διά εἰμί φέρω εἰκών ὁ κατά ἀλήθεια ἀρχιερεύς ὁ ὅλος αὐτός ὁ ἐν ἀρχή πρός ὁ θεός Θεός Λόγος , προσεῖπον · ὁ δέ ἑαυτοῦ διάδοχος Ἰησοῦς ἀναγορεύω , διά ὅς σώζω καί αὐτός τύπος ὁ Σωτήρ ἐγώ Ἰησοῦς , ὅς παύω ὁ διά Μωσῆς παραδίδωμι συμβολικός λατρεία , καί οὗτος πῶς ὁ τρόπος Μωσῆς τελευτάω , ὁ εἰς ὁ θέω εὐσέβεια διαδέχομαι , πᾶς μέν ὁ ἀόρατος δύναμις ἀνθίστημι αὐτός ὁ λόγος πόλεμος νικάω χειρόομαι , ὁ δέ ὑπό οὗτος ἅπας τυραννεύω γῆ ὁ ἐν πᾶς ὁ ἔθνος ἴδιος κτῆμα ποιέω ὁ ἑαυτοῦ λαός διά ὁ ἀνά πᾶς ὁ οἰκέω ἐκκλησία κατακληροδοτέω .