eusebius-scr-eccl.generalis-elementaria-introductio-eclogae-propheticae 2.2
Ἵνατι ἐφρύαξαν ἔθνη , καὶ λαοὶ ἐμελέτησαν κενά ; Παρέστησαν οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς , καὶ οἱ ἄρχοντες συνήχθησαν ἐπὶ τὸ αὐτὸ κατὰ τοῦ Κυρίου , καὶ κατὰ τοῦ χριστοῦ αὐτοῦ . Ἐν ταῖς τῶν ἀποστόλων Πράξεσι καὶ ταύτην πεπληρῶσθαι τὴν προφητείαν οἱ τοῦ Πέτρου καὶ Ἰωάννου τὰ κατ’ αὐτοὺς παράδοξα διηγουμένων ἀκούσαντες ἐμαρτύρησαν . Εὐχαριστήσαντες γὰρ τοῖς ἐφ’ οἷς ἤκουον θαυμασίοις τοῖς προεκτεθεῖσι ῥητοῖς ἐπήγαγον λέγοντες , Συνήχθησαν γὰρ ἐπ’ ἀληθείας ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἐν τῇ πόλει ταύτῃ ἐπὶ τὸν ἅγιον παῖδά σου ὃν ἔχρισας Ἡρώδης τε καὶ Πόντιος Πιλάτος , σὺν ἔθνεσιν καὶ λαοῖς Ἰσραήλ . Οὐ μόνοι δὲ ἄρα οἱ κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ ἐπιβουλεύσαντες τῷ Σωτῆρι ἡμῶν συνήχθησαν κατ’ αὐτοῦ , ἀλλὰ καὶ οἱ καθεξῆς ἐξ ἐκείνου καὶ δεῦρο βασιλεῖς καὶ ἄρχοντες ὅλα τε ἔθνη καὶ λαοὶ διὰ τοῦ βλασφημεῖν αὐτὸν καὶ ἐπιβουλεύειν αὐτοῦ τῇ διδασκαλίᾳ . Πεπεῖσθαι δὲ χρὴ μὴ μόνον τοὺς ἐν ἀνθρώποις ὁρατοὺς βασιλεῖς καὶ ἄρχοντας ἐπιβεβουλευκέναι αὐτῷ , πολὺ δὲ μᾶλλον τοὺς νοητοὺς καὶ ἀοράτους ἄρχοντας τοῦ αἰῶνος τούτου , οἳ καὶ τότε ἐνήργησαν καὶ εἰς ἔτι νῦν ἐνεργοῦσιν , τά τε ἔθνη καὶ τοὺς κενὰ καὶ εἰς μάτην τὸν τοῦ Θεοῦ νόμον μελετήσαντας λαοὺς τοὺς ἐκ περιτομῆς , οὐ μόνον κατὰ τοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ βουλευσαμένους , ἀλλὰ δι’ αὐτοῦ καὶ κατὰ τοῦ πέμψαντος αὐτὸν Πατρός · περὶ ὧν ἁπάντων ἐν τῷ ψαλμῷ ἐπιφέρεται τὸ , Ὁ κατοικῶν ἐν οὐρανοῖς ἐκγελάσεται αὐτοὺς , καὶ ὁ Κύριος ἐκμυκτηριεῖ αὐτούς . Τότε λαλήσει πρὸς αὐτοὺς ἐν ὀργῇ αὐτοῦ , καὶ ἐν τῷ θυμῷ αὐτοῦ ταράξει αὐτούς . Οἷς ἑξῆς αὐτὸς ὁ Χριστὸς τὴν μετὰ τὸ πάθος γεγενημένην περὶ αὐτὸν οἰκονομίαν παιδεύων ἡμᾶς φησὶν , Ἐγὼ δὲ κατεστάθην βασιλεὺς ὑπ’ αὐτοῦ ἐπὶ Σιὼν ὄρος τὸ ἄγιον αὐτοῦ , διαγγέλλων τὸ πρόσταγμα Κυρίου . Οὐ χρὴ μέντοι γε κατὰ τὰς Ἰουδαίων χαμαιπετεῖς ὑπολήψεις τὴν τοῦ Χριστοῦ βασιλείαν ὁμοίαν ταῖς τῶν ἀνθρώπων ἡγεῖσθαι ἐπὶ τῇ Σιὼν ὄρος σωματικὸν συστησομένην · πρός γ’ οὖν τὸν ἐρωτήσαντα αὐτὸν εἰ βασιλεὺς τυγ χάνει , ἀπεκρίνατο λέγων , ἡ βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου · ὅθεν δὴ καὶ βασιλείαν οὐρανῶν ἐπήγγελτο τοῖς πεπιστευκόσιν εἰς αὐτὸν , καὶ τὸ Σιὼν δὲ ὄρος ἐπουράνιον ὑπάρχειν ἐδίδαξεν οὐ μόνος ὁ ἀπόστολος , ἀλλὰ καὶ πλεῖσται ἄλλαι προφητεῖαι . Ὁ γ’ οὖν Μιχαίας προειπὼν ὡς ἄρα διὰ τὰς ἀσε βείας τοῦ προτέρου λαοῦ Σιὼν ὡς ἀγρὸς ἀροτριαθήσεται , καὶ Ἱερουσαλὴμ ὡς ὀπωροφυλάκιον ἔσται , καὶ τὸ ὄρος τοῦ οἴκου εἰς ἄλσος δρυμοῦ , ἑξῆς περὶ ἑτέρας Σιὼν καὶ Ἰερουσαλὴμ ὁμοίως ἐπιφέρει , λέγων , Καὶ ἔσται ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις ἐμφανὲς τὸ ὄρος Κυρίου , καὶ ἥξουσιν ἐπ’ αὐτῷ λαοὶ , καὶ πορεύσονται ἔθνη πολλὰ , ὅτι ἐκ Σιὼν ἐξελεύσεται νόμος καὶ λόγος κυρίου ἐξ Ἱερουσαλήμ . Περὶ τούτου ἄρα εἴρηται καὶ ἐνθάδε ὑπὸ τοῦ ὄρους τοῦ Χριστοῦ , ἐγὼ δὲ κατεστάθην βασιλεὺς ὑπ’ αὐτοῦ ἐπὶ Σιὼν ὄρος τὸ ἅγιον αὐτοῦ · ὑπὸ τίνος δὲ κατεστάθη δῆλον ὅτι ὑπὸ τοῦ φήσαντος πρὸς αὐτὸν Πατρός , τὸ υἱός μου εἶ σὺ , ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε · καὶ τὸ , αἴτησαι παρ’ ἐμοῦ καὶ δώσω σοὶ ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου , καὶ τὴν κατάσχεσίν σου τὰ πέρατα τῆς γῆς . Καὶ ὅτι γε ἀληθὴς ἡ προφητεία καὶ ἀψευδὴς ἡ ὑπόσχεσις , πάρεστιν διαγνῶναι ἀπὸ τῶν ἐν οὕτω βραχεῖ χρόνῳ προσεληλυθότων ἐκ παντὸς ἔθνους τῇ διὰ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν θεοσεβείᾳ · ἢ λεγέτωσαν οἱ πρὸς τὴν ἐνέργειαν ἀντιβλέπειν ἀναιδῶς τολμῶντες , τίνι ἂν ἔχοιεν ἐφαρμόζειν μὴ παραδεχόμενοι ταῦθ’ οὕτως ἔχειν τὴν προφητείαν ; Δαυὶδ μὲν γὰρ τὸν βασιλέα , περὶ οὗ ταῦτα τινὲς ὠήθησαν λέγεσθαι , οὐχ οἷοί τε ἂν εἶεν παραστῆσαι τοίαδε τινὰ πεπονθότα , ὡς ἀρχόντων καὶ βασιλέων ἐθνῶν τε καὶ λαῶν ἐπιβεβουλευκότων αὐτῷ · πότε δὲ ἢ καὶ ἐπὶ πηλίκοις ἀνδραγαθήμασι εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Δαυὶδ , υἱός μου εἶ σὺ , ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε ; Πῶς δὲ καὶ τὸ , αἴτησαι παρ’ ἐμοῦ καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου , καὶ τὴν κατάσχεσίν σου τὰ πέρατα τῆς γῆς , λέγοιτ’ ἂν ὡς πρὸς αὐτὸν σαφῶς περιορισθείσης αὐτοῦ τῆς βασιλείας ἐπὶ μόνον τὸν Ἰσραὴλ καὶ τοὺς τῆς Ἰουδαίας ὅρους ; Διὰ τὶ δὲ καὶ οὐ προσίενται τὸν ἐληλυθότα Χριστὸν ἀποκρινέσθωσαν · ἆρά γε ἐπειδὴ πέπονθεν ἕτερον τοίνυν προσδοκᾶν αὐτοὺς ἀνάγκη μήδεν τοιοῦτον ὁποῖον οὗτος πεισόμενον ; Καὶ πῶς ἂν πληρωθεῖεν αἱ προφητεῖαι πλεῖστα ὅσα παθεῖν τὸν Χριστὸν τοῦ Θεοῦ , καὶ ἐν ἑτέροις μὲν πλείοσιν , οὐχ ἥκιστα δὲ καὶ ἐν τῷ μετὰ χεῖρας προλέγουσαι ψαλμῷ ; Ἆρα δὲ χρὴ νομίζειν ἀδεεὶ τὴν περὶ τοῦ τῶν ὅλων Θεοῦ διδασκαλίαν ἐνεσπαρκέναι τοῦτον τῇ οἰκουμένῃ · ἔστιν δὲ κἂν ἐπὶνοῆσαι ἀνθρωπίνην ὁρμὴν καὶ ψιλὴν τοῦ τυχόντος ἐπιβολὴν τοσοῦτον ἰσχῦσαί τε καὶ δυνηθῆναι , ὡς διὰ μόνης τῆς αὐτοῦ διδασκαλίας ἄνευ θεότητος συνεργούσης παντοδαπὰς ἀκροατῶν διαθεῖναι ψυχὰς περὶ τὸν τῶν ὅλων Θεὸν ταῦτα σπεῖσαι πάλαι πρότερον , καὶ εἰς ἔτι νῦν πείθειν καταλιπεῖν μὲν ἔθη πάτρια , βίον τε ἄθεσμον καὶ ἀνήμερον καὶ ἀκόλαστον , θεοσεβείᾳ δὲ μόνῃ προσέχειν , καὶ ταύτην οὐ μόνον τῆς ὑπαρχούσης οὐσίας , ἀλλὰ καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ πᾶσιν περιποθήτου ζῆν προτιμᾶν ; Ἀλλ’ οὐκ οἴομαί τινα τῶν κἂν μετρίως εὐγνωμονεῖν ἐθελόντων μὴ οὐχὶ συνομολογεῖν τὰ τηλικαῦτα μετὰ συνεργούσης θείας καὶ ὑπὲρ ἀνθρώπων δυνάμεως διὰ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν γεγονέναι · ἐξ ὧν ὁμοῦ μὲν καὶ ἡ θεότης ἀποδείκνυται τοῦ ἐνανθρωπίσαντος Κυρίου , ὁμοῦ δὲ καὶ τὰ τεκμήρια σαφῶς παρίσταται τοῦ εἰληφέναι αὐτὸν ὑπὸ τοῦ Πατρὸς τὰ ἔθνη κληρονομίαν , καὶ τὴν κατάσχεσιν αὐτοῦ τὰ πέρατα τῆς γῆς , ἀκολούθως τῇ μετὰ χεῖρας προφητείᾳ . Ὅλα δὲ τὰ κατὰ τὸν ψαλμὸν διηγεῖσθαι οὐ τοῦ παρόντος τυγχάνει καιροῦ , μάλιστα ὅτε πληρεστάτης ἤδη τετύχηκεν διηγήσεως .
Lemmas: Ἵνατι φρυάσσω ἔθνος , καί λαός μελετάω κενός ; παρίστημι ὁ βασιλεύς ὁ γῆ , καί ὁ ἄρχω συνάγω ἐπί ὁ αὐτός κατά ὁ κύριος , καί κατά ὁ χριστός αὐτός . ἐν ὁ ὁ ἀπόστολος Πρᾶξις καί οὗτος πληρόω ὁ προφητεία ὁ ὁ Πέτρος καί Ἰωάννης ὁ κατά αὐτός παράδοξος διηγέομαι ἀκούω μαρτυρέω . εὐχαριστέω γάρ ὁ ἐπί ὅς ἀκούω θαυμάσιος ὁ προεκτίθημι ῥητός ἐπάγω λέγω , συνάγω γάρ ἐπί ἀλήθεια ἐπί ὁ αὐτός ἐν ὁ πόλις οὗτος ἐπί ὁ ἅγιος παῖς σύ ὅς χρίω Ἡρῴδης τε καί Πόντιος Πιλάτος , σύν ἔθνος καί λαός Ἰσραήλ . οὖον μόνος δέ ἄρα ὁ κατά ἐκεῖνος καιρός ἐπιβουλεύω ὁ Σωτήρ ἐγώ συνάγω κατά αὐτός , ἀλλά καί ὁ καθεξῆς ἐκ ἐκεῖνος καί δεῦρο βασιλεύς καί ἄρχω ὅλος τε ἔθνος καί λαός διά ὁ βλασφημέω αὐτός καί ἐπιβουλεύω αὐτός ὁ διδασκαλία . πείθω δέ χρή μή μόνος ὁ ἐν ἄνθρωπος ὁρατός βασιλεύς καί ἄρχω ἐπιβουλεύω αὐτός , πολύς δέ μᾶλλον ὁ νοητός καί ἀόρατος ἄρχω ὁ αἰών οὗτος , ἕ καί τότε ἐνεργέω καί εἰς ἔτι νῦν ἐνεργέω , ὁ τε ἔθνος καί ὁ κενός καί εἰς μάτην ὁ ὁ Θεός νόμος μελετάω λαός ὁ ἐκ περιτομή , οὖον μόνος κατά ὁ Χριστός ὁ Θεός βουλεύω , ἀλλά διά αὐτός καί κατά ὁ πέμπω αὐτός πατήρ · περί ὅς ἅπας ἐν ὁ ψαλμός ἐπιφέρω ὁ , ὁ κατοικέω ἐν οὐρανός ἐκγελάω αὐτός , καί ὁ Κύριος ἐκμυκτηρίζω αὐτός . τότε λαλέω πρός αὐτός ἐν ὀργή αὐτός , καί ἐν ὁ θυμός αὐτός τάραξις αὐτός . οἷς ἑξῆς αὐτός ὁ Χριστός ὁ μετά ὁ πάθος γίγνομαι περί αὐτός οἰκονομία παιδεύω ἐγώ φημί , ἐγώ δέ καθίστημι βασιλεύς ὑπό αὐτός ἐπί Σιών ὄρος ὁ ἀγάω αὐτός , διαγγέλλω ὁ πρόσταγμα κύριος . οὖον χρή μέντοι γε κατά ὁ Ἰουδαῖος χαμαιπετής ὑπόληψις ὁ ὁ Χριστός βασίλειος ὅμοιος ὁ ὁ ἄνθρωπος ἡγέομαι ἐπί ὁ Σιών ὄρος σωματικός συνίστημι · πρός γε οὖν ὁ ἐρωτάω αὐτός εἰμί βασιλεύς τυγ χάνω , ἀποκρίνω λέγω , ὁ βασίλειος ὁ ἐμός οὐ εἰμί ἐκ ὁ κόσμος οὗτος · ὅθεν δή καί βασίλειος οὐρανός ἐπαγγέλλω ὁ πιστεύω εἰς αὐτός , καί ὁ Σιών δέ ὄρος ἐπουράνιος ὑπάρχω διδάσκω οὖον μόνος ὁ ἀπόστολος , ἀλλά καί πλεῖστος ἄλλος προφητεία . ὁ γε οὖν Μιχαίας προεῖπον ὡς ἄρα διά ὁ ἀάω βαίνω ὁ πρότερος λαός Σιών ὡς ἀγρός ἀροτριάω , καί Ἱεροσόλυμα ὡς ὀπωροφυλάκιον εἰμί , καί ὁ ὄρος ὁ οἶκος εἰς ἄλσος δρυμός , ἑξῆς περί ἕτερος Σιών καί Ἱεροσόλυμα ὁμοίως ἐπιφέρω , λέγω , καί εἰμί ἐν ὁ ἔσχατος ἡμέρα ἐμφανής ὁ ὄρος κύριος , καί ἥκω ἐπί αὐτός λαός , καί πορεύω ἔθνος πολύς , ὅτι ἐκ Σιών ἐξέρχομαι νόμος καί λόγος κύριος ἐκ Ἱερουσαλήμ . περι οὗτος ἄρα εἴρω καί ἐνθάδε ὑπό ὁ ὄρος ὁ Χριστός , ἐγώ δέ καθίστημι βασιλεύς ὑπό αὐτός ἐπί Σιών ὄρος ὁ ἅγιος αὐτός · ὑπό τίς δέ καθίστημι δῆλος ὅτι ὑπό ὁ φημί πρός αὐτός πατήρ , ὁ υἱός ἐγώ εἰμί σύ , ἐγώ σήμερον γεννάω σύ · καί ὁ , αἰτέω παρά ἐγώ καί δίδωμι σύ ἔθνος ὁ κληρονομία σύ , καί ὁ κατάσχεσις σύ ὁ πέρας ὁ γῆ . καί ὅτι γε ἀληθής ὁ προφητεία καί ἀψευδής ὁ ὑπόσχεσις , πάρειμι διαγιγνώσκω ἀπό ὁ ἐν οὗτος βραχύς χρόνος προσέρχομαι ἐκ πᾶς ἔθνος ὁ διά ὁ Σωτήρ ἐγώ θεοσέβεια · ἢ λέγω ὁ πρός ὁ ἐνέργεια ἀντιβλέπω ἀναιδής τολμάω , τίς εἄν ἔχω ἐφαρμόζω μή παραδέχομαι αὐτός οὕτως ἔχω ὁ προφητεία ; Δαυίδ μέν γάρ ὁ βασιλεύς , περί ὅς οὗτος τις οἴομαι λέγω , οὐ οἷος τε εἄν ἄγω παρίστημι τοιόσδε τις πάσχω , ὡς ἄρχω καί βασιλεύς ἔθνος τε καί λαός ἐπιβουλεύω αὐτός · πότε δέ ἢ καί ἐπί πηλίκος ἀνδραγάθημα εἶπον ὁ Κύριος ὁ Δαυίδ , υἱός ἐγώ εἰμί σύ , ἐγώ σήμερον γεννάω σύ ; Πῶς δέ καί ὁ , αἰτέω παρά ἐγώ καί δίδωμι σύ ἔθνος ὁ κληρονομία σύ , καί ὁ κατάσχεσις σύ ὁ πέρας ὁ γῆ , λέγω εἄν ὡς πρός αὐτός σαφῶς περιορίζω αὐτός ὁ βασίλεια ἐπί μόνος ὁ Ἰσραήλ καί ὁ ὁ Ἰουδαῖος ὅρος ; Ζεύς τίς δέ καί οὖον προσίημι ὁ ἔρχομαι Χριστός ἀποκρίνω · ἆρα γε ἐπεί πάσχω ἕτερος τοίνυν προσδοκάω αὐτός ἀνάγκη μηδείς τοιοῦτος ὁποῖος οὗτος πείθω ; καί πῶς εἄν πληρόω ὁ προφητεία πλεῖστος ὅσος πάσχω ὁ Χριστός ὁ Θεός , καί ἐν ἕτερος μέν πλείων , οὐ ἥκιστος δέ καί ἐν ὁ μετά χείρ προλέγω2 ψαλμός ; ἆρα δέ χρή νομίζω ἀδεεί ὁ περί ὁ ὁ ὅλος Θεός διδασκαλία ἐνσπείρω οὗτος ὁ οἰκέω · εἰμί δέ κἀν ἐπινοέω ἀνθρώπινος ὁρμή καί ψιλός ὁ τυγχάνω ἐπιβολή τοσοῦτος ἰσχύω τε καί δύναμαι , ὡς διά μόνος ὁ αὐτός διδασκαλία ἄνευ θεότης συνεργέω παντοδαπός ἀκροατής διατίθημι ψυχή περί ὁ ὁ ὅλος θεός οὗτος σπένδω πάλαι πρότερος , καί εἰς ἔτι νῦν πείθω καταλείπω μέν ἔθος πάτριος , βίος τε ἄθεσμος καί ἀνήμερος καί ἀκόλαστος , θεοσέβεια δέ μόνος προσέχω , καί οὗτος οὖον μόνος ὁ ὑπάρχω οὐσία , ἀλλά καί διά αὐτός ὁ πᾶς περιπόθητος ζῶ προτιμάω ; ἀλλά οὐ οἴομαι τις ὁ κἀν μέτριος εὐγνωμονέω ἐθέλω μή οὐ συνομολογέω ὁ τηλικόσδε μετά συνεργέω θεῖος καί ὑπέρ ἄνθρωπος δύναμις διά ὁ Σωτήρ ἐγώ γίγνομαι · ἐκ ὅς ὁμοῦ μέν καί ὁ θεότης ἀποδείκνυμι ὁ ἐνανθρωπίζω κύριος , ὁμοῦ δέ καί ὁ τεκμήριον σαφῶς παρίστημι ὁ λαμβάνω αὐτός ὑπό ὁ πατήρ ὁ ἔθνος κληρονομία , καί ὁ κατάσχεσις αὐτός ὁ πέρας ὁ γῆ , ἀκόλουθος ὁ μετά χείρ προφητεία . ὅλος δέ ὁ κατά ὁ ψαλμός διηγέομαι οὖον ὁ πάρειμι τυγχάνω καιρός , μάλιστα ὅτε πλήρης ἤδη τυγχάνω διήγησις .