eusebius-scr-eccl.generalis-elementaria-introductio-eclogae-propheticae 4.0
Τὰς ἀπὸ τῶν Ἡσαΐου Προφητικὰς Ἐκλογὰς μόνας ἡμῖν λειπούσας ἀπανθίσασθαι πειρώμενοι , πρὸς τοὺς ἀπίστως περὶ τὰς προφητείας διακειμένους ὀλίγα προδιαληψόμεθα εἰς παράστασιν τῆς τῶν προφητῶν ἀληθείας . Καὶ δὴ πρῶτον καλῶς καὶ τοῖς πρὸ ἡμῶν τετηρημένον παραθήσομαι λογισμόν . Εὖ γοὖν εἰρηκέναι μοι δοκοῦσιν , ὡς ἄρα τοῖς ὑπὸ τὸν Μωσέως νόμον αὐτὸς ὁ νόμος διαμαρτύρεται , ὅτι δὴ τὰ ἔθνη ὧν μεταξὺ πολιτεύσονται κληδόνων καὶ μαντειῶν ἀκούσονται · σοὶ δὲ , φησὶν , οὐχ οὕτως ἔδωκε Κύριος ὁ Θεός σου · καὶ ἔτι γε εἴργων αὐτοὺς ὁ θεῖος λόγος ἔκ τε οἰωνιστικῆς καὶ πάσης τῆς διὰ δαιμόνων περιέργου μαντείας ἐπιφέρει , λέγων , προφήτην ἐκ τῶν ἀδελφῶν σου ἀναστήσει σοι Κύριος ὁ Θεός σου . Ἄρ’ οὖν τούτων αὐτοῖς ἀναγεγραμμένων , μὴ ἔργῳ δὲ γενομένων , μὴ δὲ παρόντων αὐτοῖς προφητῶν ἀνδρῶν , δύνατον ἦν αὐτοὺς πιστεύειν τῷ νόμῳ , καὶ τῷ ταῦτα . ἐπαγγειλαμένῳ λόγῳ οὕτω προφανῶς καὶ ἐναργῶς ψευδομένῳ , ἢ δῆλον ὅτι ὑπ’ αὐτῆς τῆς περὶ τὴν πρόγνωσιν τῶν ἐσομένων λιχνείας ἀγόμενοι κατεφρόνησαν τῶν ἰδίων , ὡς οὐδὲν ἀληθὲς ἐχόντων οὐδὲ θεῖον , διὰ τὸ μὴ εἶναι παρ’ αὐτοῖς προφήτας , αὐτόμολοι δὲ ἐπὶ τὰ τῶν ἐθνῶν μαντεῖά τε καὶ χρηστήρια μετήεσαν ; Ἀλλὰ γὰρ φαίνονται οὐ μόνον Μωσέα , ἀλλὰ καὶ πλείους μετ’ αὐτὸν ὡς Θεοῦ προφήτας προσιέμενοι , οὐκ ἄλλως δῆλον ὅτι ἢ τῷ πείραν τῆς ἐν αὐτοῖς θειότητος εἰληφέναι · οἵδε γὰρ αὐτοῖς οὐ μόνον περὶ τῶν μακροῖς ὕστερον χρόνοις μελλόντων ἔσεσθαι προυθέσπιζον , ἀλλὰ καὶ περί τινων προχείρων καὶ βιωτικῶν προύλεγον · οἷον περὶ ὄνων ἀπολωλυιῶν , καὶ περὶ νοσούντων ἐπισφαλῶς εἰ βιώσονται ἢ μὴ , καὶ περὶ μελλούσης ἔσεσθαι τῷ λαῷ εὐθηνίας , καὶ περὶ ἄλλων μυρίων , ἃ ταῖς κατ’ αὐτοὺς ἱστορίαις ἐμφέρεται · ἅπερ εἰ μὴ τοῦτον γεγόνει τὸν τρόπον , ἀποκρινέσθω τίς , τίνι δὴ ποτὲ οὖν λόγῳ προφήτας ἡγοῦντό τε καὶ ἀπεκάλουν , ἢ διὰ τί γραφῆς τοὺς λόγους αὐτὸν ἠξίουν ; Τίς δ’ ἡ αἰτία , δι’ ἣν καὶ τοῖς μετέπειτα παισὶν ἑαυτῶν , ὡς ἂν δὴ θείας , αὐτῶν τὰς γραφὰς παρεδίδοσαν · μηδὲν γάρ τι θεῖον μὴ δὲ παράδοξον ἐν τοῖς ἀνδράσιν ἑορακότας εἰκῆ καὶ μάτην οἴεσθαι περὶ αὐτῶν τοιαῦτα διειληφέναι πάντων ἐστιν ἀπιθανώτατον . Εἰ δ’ ἀναδράμοι τίς ἐπὶ τοὺς τότε χρόνους τῇ διανοίᾳ , τί ἄρα ἐπινοήσειεν , ὁρῶν ἄνδρας ἀγροίκους καὶ τὸ σχῆμα λιτοὺς , αἰπολοὺς τινὰς καὶ ποιμένας , εἰς μέσον παντὸς τοῦ ἔθνους παριόντας , καὶ ὡς ἐκ προσώπου τοῦ Θεοῦ τινὰ λέγοντας , καὶ τάδε λέγει Κύριος ἀναβοωμένους , ἐπί τε βασιλέων καὶ παντὸς τοῦ λαοῦ μετὰ παραστήματος ἀκαταπλήκτου δημηγοροῦντας , καὶ σοφίαν ὑπὲρ ἄνθρωπον ἐνδεικνυμένους , τὴν καὶ εἰς ἔτι νῦν ἐν ταῖς προφητείαις αὐτῶν φερομένην , μυρία τε ἄλλα δι’ αἰνιγμάτων καὶ παραβολῶν ἀπόρρητα φιλοσοφοῦντας , ἠθικήν τε καὶ δογματικὴν τῇ Ἑβραίων φωνῇ διδασκαλίαν τῷ λαῷ παραδιδόντας , καὶ πρὸς ἐπὶ τούτοις τὸν βίον τοῖς λόγοις αὐτῶν κατάλληλον ἐνδεικνυμένους , καὶ τοῖς πᾶσιν ἀκολακεύτως ὁμιλοῦντας , εἰς πρόσωπόν τε τοὺς ἀσεβεῖς διελέγχοντας , ὡς καὶ ἐπιβουλεύεσθαι πρὸς αὐτῶν μέχρι θάνατον , ῥωμαλέῳ καὶ γεννικῷ παραστήματι τῷ ἀληθεῖ λόγῳ παρισταμένους . Ταῦτά τις εἰς νοῦν εὐγνωμόνως θέμενος , πῶς οὐκ ἂν ὁμολογήσειεν κατὰ θείαν ὡς ἀληθῶς ἐπίπνοιαν ταῦτα πάντα περὶ αὐτοὺς γεγονέναι ; Διὸ καὶ τότε θαυμάζεσθαι αὐτοὺς εἰκὸς ἦν παρὰ τοῖς ἔμφροσιν , καὶ τοὺς λόγους αὐτῶν ἀναγράπτους παρὰ τοῖς ἱερογραμματεῦσι φυλάττεσθαι , εἰς ἔτι τε νῦν παρ’ ὅλῳ τῷ ἔθνει προφήτας γεγονέναι τοῦ Θεοῦ πιστεύεσθαι · ὃ καὶ ἐναργέστατα μάλιστα παρίστησιν ἡ ἡμετέρα περὶ τοῦ Χριστοῦ διάληψις , καθ’ ἣν ἀποδείκνυμεν πᾶσαν τὴν κατ’ αὐτὸν οἰκονομίαν γεγενημένην , τά τε περὶ τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ , καὶ τῆς ἐξ ἀπάντων ἐθνῶν γενομένῃς δι’ αὐτοῦ κλήσεως ἀκριβῶς προεγνῶσθαί τε καὶ πρὸ μυρίων ὅσων ἐτῶν τοῖς θεσπεσίοις ἐκείνοις ἀνδράσι προειρῆσθαι · ὧν τὰς ἱερὰς βίβλους Ἰουδαῖοι μᾶλλον ἂν ἡμῶν εἶεν ἀξιοπιστότεροι μετὰ πάσης σεβασμίου τιμῆς περιέποντές τε καὶ προφέροντες . Τούτων ἡμῖν χρησίμως προδιαληφθέντων ἐπὶ τὴν ὑπόθεσιν ὁδευτέον .
Lemmas: ὁ ἀπό ὁ Ἠσαΐας προφητικός Ἐκλογή μόνος ἐγώ λείπω ἀπανθίζω πειράω , πρός ὁ ἀπίστως περί ὁ προφητεία διάκειμαι ὀλίγος προδιαλαμβάνω εἰς παράστασις ὁ ὁ προφήτης ἀλήθεια . καί δή πρῶτος καλῶς καί ὁ πρό ἐγώ τηρέω παρατίθημι λογισμός . εὕω γοῦν εἴρω ἐγώ δοκέω , ὡς ἄρα ὁ ὑπό ὁ Μωσῆς νόμος αὐτός ὁ νόμος διαμαρτύρομαι , ὅτι δή ὁ ἔθνος ὅς μεταξύ πολιτεύω κληδών καί μαντεῖος ἀκούω · σύ δέ , φημί , οὐ οὕτως δίδωμι Κύριος ὁ Θεός σύ · καί ἔτι γε εἴργω αὐτός ὁ θεῖος λόγος ἐκ τε οἰωνιστικός καί πᾶς ὁ διά δαίμων περίεργος μαντεῖος ἐπιφέρω , λέγω , προφήτης ἐκ ὁ ἀδελφός σύ ἀνίστημι σύ Κύριος ὁ Θεός σύ . ἄρα οὖν οὗτος αὐτός ἀναγράφω , μή ἔργον δέ γίγνομαι , μή δέ πάρειμι αὐτός προφήτης ἀνήρ , δύο εἰμί αὐτός πιστεύω ὁ νόμος , καί ὁ οὗτος . ἐπαγγέλλω λόγος οὗτος προφανῶς καί ἐναργής ψεύδω , ἢ δῆλος ὅτι ὑπό αὐτός ὁ περί ὁ πρόγνωσις ὁ εἰμί λιχνεία ἄγω καταφρονέω ὁ ἴδιος , ὡς οὐδείς ἀληθής ἔχω οὐδέ θέω , διά ὁ μή εἰμί παρά αὐτός προφήτης , αὐτόμολος δέ ἐπί ὁ ὁ ἔθνος μαντεῖον τε καί χρηστήριος μέτειμι ; ἀλλά γάρ φαίνω οὖον μόνος Μωσῆς , ἀλλά καί πλείων μετά αὐτός ὡς Θεός προφήτης προσίημι , οὐ ἄλλως δῆλος ὅτι ἢ ὁ πείρω ὁ ἐν αὐτός θειότης λαμβάνω · ὅδε γάρ αὐτός οὖον μόνος περί ὁ μακρός ὕστερος χρόνος μέλλω εἰμί προθεσπίζω , ἀλλά καί περί τίνω πρόχειρος καί βιωτικός προλέγω2 · οἷος περί ὄνος ἀπόλλυμι , καί περί νοσέω ἐπισφαλής εἰμί βιόω ἢ μή , καί περί μέλλω εἰμί ὁ λαός εὐθηνία , καί περί ἄλλος μυρίος , ὁ ὁ κατά αὐτός ἱστορία ἐμφέρω · ὅσπερ εἰμί μή οὗτος γίγνομαι ὁ τρόπος , ἀποκρίνω τίς , τίς δή ποτέ οὖν λόγος προφήτης ἡγέομαι τε καί ἀποκαλέω , ἢ διά τίς γραφεύς ὁ λόγος αὐτός ἀξιόω ; Τῖς δέ ὁ αἰτία , διά ὅς καί ὁ μετέπειτα παῖς ἑαυτοῦ , ὡς εἄν δή θεῖος , αὐτός ὁ γραφή παραδίδωμι · μηδείς γάρ τίς θέω μή δέ παράδοξος ἐν ὁ ἀνήρ ὁράω εἰκῇ καί μάτην οἴομαι περί αὐτός τοιοῦτος διαλαμβάνω πᾶς εἰμί ἀπίθανος . εἰμί δέ ἀνατρέχω τίς ἐπί ὁ τότε χρόνος ὁ διάνοια , τίς ἄρα ἐπινοέω , ὁράω ἀνήρ ἄγροικος καί ὁ σχῆμα λιτός , αἰπόλος τις καί ποιμήν , εἰς μέσος πᾶς ὁ ἔθνος πάρειμι , καί ὡς ἐκ πρόσωπον ὁ Θεός τις λέγω , καί ὅδε λέγω Κύριος ἀναβοάω , ἐπί τε βασιλεύς καί πᾶς ὁ λαός μετά παράστημα ἀκατάπληκτος δημηγορέω , καί σοφία ὑπέρ ἄνθρωπος ἐνδείκνυμι , ὁ καί εἰς ἔτι νῦν ἐν ὁ προφητεία αὐτός φέρω , μυρίος τε ἄλλος διά αἴνιγμα καί παραβολή ἀπόρρητος φιλοσοφέω , ἠθικός τε καί δογματικός ὁ Ἑβραῖος φωνή διδασκαλία ὁ λαός παραδίδωμι , καί πρός ἐπί οὗτος ὁ βίος ὁ λόγος αὐτός κατάλληλος ἐνδείκνυμι , καί ὁ πᾶς ἀκολάκευτος ὁμιλέω , εἰς πρόσωπον τε ὁ ἀσεβής διελέγχω , ὡς καί ἐπιβουλεύω πρός αὐτός μέχρι θάνατος , ῥωμαλέος καί γεννικός παράστημα ὁ ἀληθής λόγος παρίστημι . ταῦτα τις εἰς νόος εὐγνωμόνως τίθημι , πῶς οὐ εἄν ὁμολογέω κατά θεῖος ὡς ἀληθής ἐπίπνοια οὗτος πᾶς περί αὐτός γίγνομαι ; Διὸ καί τότε θαυμάζω αὐτός εἰκός εἰμί παρά ὁ ἔμφρων , καί ὁ λόγος αὐτός ἀνάγραπτος παρά ὁ ἱερογραμματεύς φυλάσσω , εἰς ἔτι τε νῦν παρά ὅλος ὁ ἔθνος προφήτης γίγνομαι ὁ Θεός πιστεύω · ὅς καί ἐναργής μάλιστα παρίστημι ὁ ἡμέτερος περί ὁ Χριστός διάληψις , κατά ὅς ἀποδείκνυμι πᾶς ὁ κατά αὐτός οἰκονομία γίγνομαι , ὁ τε περί ὁ διδασκαλία αὐτός , καί ὁ ἐκ ἀπαντάω ἔθνος γίγνομαι διά αὐτός κλῆσις ἀκριβῶς προγιγνώσκω τε καί πρό μυρίος ὅσος ἔτος ὁ θεσπέσιος ἐκεῖνος ἀνήρ προερέω · ὅς ὁ ἱερή Βίβλος Ἰουδαῖος μᾶλλον εἄν ἐγώ ἄγω ἀξιόπιστος μετά πᾶς σεβάσμιος τιμή περιέπω τε καί προφέρω . οὗτος ἐγώ χρήσιμος προδιαλαμβάνω ἐπί ὁ ὑπόθεσις ὁδευτέον .