eusebius-scr-eccl.de-laudibus-constantini 16.7
τοῦτό γέ τοι ἂν εἴη τὸ μέγα θαῦμα τοῖς φιλαλήθως τὸν νοῦν ἐφιστῶσι καὶ μὴ τοῖς καλοῖς βασκαίνειν ἐθέλουσιν · ὁμοῦ τε γὰρ ἡ τῶν δαιμόνων ἀπηλέγχετο πλάνη , ὁμοῦ καὶ ἡ ἐξ αἰῶνος ἔχθρα καὶ μάχη τῶν ἐθνῶν διελύετο , καὶ πάλιν ὁμοῦ θεὸς εἶς καὶ μία τούτου γνῶσις εἰς πάντας ἐκηρύττετο , ὁμοῦ καὶ βασιλεία μία ἐν ἀνθρώποις ἐκρατύνετο , καὶ τὸ πᾶν ὁμοῦ τῶν ἀνθρώπων γένος εἰς εἰρήνην καὶ φιλίαν μεθηρμόζετο , ἀδελφούς τε ὡμολόγουν ἀλλήλους οἱ πάντες καὶ τὴν οἰκείαν φύσιν ἐγνώριζον΄ . αὐτίκα γοῦν ὥσπερ ἐξ ἑνὸς φύντες πατρὸς ἑνός τε θεοῦ οἷα παῖδες καὶ μητρὸς μιᾶς , τῆς ἀληθοῦς εύσεβείας , εἰρηνικῶς ἀλλήλους ἠσπάζοντό τε καὶ ἀπελάμβανον , ὡς μη - δὲν ἀποδεῖν ἐξ ἐκείνου τὴν σύμπασαν οἰκουμένην μιᾶς εὐνομουμένης οἰκετείας τε καὶ συγγενείας , ἐξεῖναί τε πορείας ὅτῳ φίλον στέλλεσθαι ἀποδημεῖν τε ὅπη τις θέλοι σὺη πάγῃ ῥᾳστώνῃ , καὶ τοὺς μὲν ἀπὸ δυσμῶν ἀκινδύνως ἐπὶ τὰ ἑῷα παριέναι , τοὺς δὲ ἐνθένδε πάλιν ἐκεῖσε ὡς ἐπὶ πατρίδας οἰκείας στέλλεσθαι , πληροῦμαί τε παλαιῶν χρησ - μῶν λόγια καὶ προφητῶν ἀναφωνήσεις , μυρίας μὲν καὶ ἄλλας ἅς οὐ νῦν παρατίθεσθαι σχολή , ἀτὰρ δὲ καὶ τὰς ἀμφὶ τοῦ σωτηρίου λόγου ὡδέ πη βοώσας · κατακυριεύσει ἀπὸ θαλάσσης ἕως θαλάσσης , καὶ ἀπὸ ποταμῶν ἕως περάτων τῆς οἰκουμένης . “ καὶ αἶθες · „ ἀνατελεῖ ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτοῦ δικαιοσύνη καὶ πλῆθος εἰρήνης . “ „ καὶ συγκό - ψουσι τὰς μαχαίρας αὐτῶν εἰς ἄροτρα , καὶ τὰς ζιβύνας εἰς δρέπανα . καὶ οὐ μὴ λήψεται ἔθνος ἐπ' ἔθνος μάχαιραν , καὶ οὐ μὴ μάθωσιν ἔτι πολεμεῖν . " 8 ταῦτα προὐλέγετο καὶ φωναῖς Ἑβραίων ἐξ αἰῶνος μακροῦ προεκηρύττετο · ταῦτα τοῖς ἔργοις καθ’ ἡμᾶς αὐτοὺς ὁρώμενα τῶν παλαιῶν φωνῶν πιστοῦται τὰς μαρτυρίας . σὺ δὲ δὴ εἰ ποθεῖς ἑτέρων ἀποδείξεων περιουσίας , μὴ λόγοις ἀλλ’ ἔργοις ταύτας λάμβανε . διάνοιξον τῆς σαυτοῦ διονοίας τοὺρ ὀφθαλμούς , καὶ τοῦ λογισμοῦ τὰς πύλας ἀναπέτασον , πολύ τε ἐπισχὼν παρὰ σαυτῷ λόγισαι , αὐτός τε σαυτὸν ἐρώτα , καὶ ὡς παρ' ἑτέρου πυνθάνου , ὧδέ πη τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν διερευνώμενος · τίς πώποτε τῶν ἐξ αἰῶνος βασιλεὺς ἢ ἄρχων ἢ φιλόσοφος ἢ νομοθέτης ἢ προφήτης Ἑλληνικὸς ἢ βάρβαρος τοσοῦτον ἀρετῆς ἀπηνέγκατο , οὔτι γε μετὰ θάνατον ἀλλ’ ἔτι ζῶν καὶ ἐμπνέων καὶ πολλὰ δυνάμενος , ὡς πάντων τῶν ἐπὶ γῆς ἀνθρώπων ἀκοὴν καὶ γλῶτταν ἐμπλῆσαι τῆς αὐτοῦ προσηγορίας ; ἀλλὰ τοῦτό γε οὐδεὶς ἢ μόνος εἷς ὁ ἡμέτερος σωτὴρ μετὰ τὴν κατὰ τοῦ θανάτου νίκην διεπράξατο , τοῖς αὐτοῦ γνωρίμοις λόγον εἰπὼν καὶ ἔργῳ τελέσας , „ πορευθέντες γοῦν μαθητεύσατε Πάντα τὰ ἐν τῷ ὀνόματί μου “ φήσας αὐτοῖς . προειπών τε καὶ μενος , ὡς ἄρα δεῖ τὸ εὐαγγἐλιον αὐτοῦ κηρυχθῆναι ἐν ὄλῃ τῇ οἰκουμένῃ εἰς μαρτύριον πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν , ἅμα λόγῳ τοὔργον ἐπήγαγεν . αὐτίκα δ' οὑν καὶ οὐκ εἰς μακρὸν ἡ σύμπασα οἰκουμένη τῶν αὐτοῦ λόγων ἐπληροῦτο .
Lemmas: οὗτος γε ὅς εἄν εἰμί ὁ μέγας θαῦμα ὁ φιλαλήθως ὁ νόος ἐφίστημι καί μή ὁ καλός βασκαίνω ἐθέλω · ὁμοῦ τε γάρ ὁ ὁ δαίμων ἀπελέγχω πλάνη , ὁμοῦ καί ὁ ἐκ αἰών ἔχθρα καί μάχη ὁ ἔθνος διαλύω , καί πάλιν ὁμοῦ θεός εἰμί καί εἷς οὗτος γνῶσις εἰς πᾶς κηρύσσω , ὁμοῦ καί βασίλειος εἷς ἐν ἄνθρωπος κρατύνω , καί ὁ πᾶς ὁμοῦ ὁ ἄνθρωπος γένος εἰς εἰρήνη καί φίλιος μεθαρμόζω , ἀδελφός τε ὁμολογέω ἀλλήλων ὁ πᾶς καί ὁ οἰκεῖος φύσις ἐγνωρίζω . αὐτίκα γοῦν ὥσπερ ἐκ εἷς φύς πατήρ εἷς τε θεός οἷος παῖς καί μήτηρ εἷς , ὁ ἀληθής εὐσέβεια , εἰρηνικός ἀλλήλων ἀσπάζομαι τε καί ἀπολαμβάνω , ὡς μη - δέν ἀποδέω ἐκ ἐκεῖνος ὁ σύμπας οἰκέω εἷς εὐνομέομαι οἰκετεία τε καί συγγένεια , ἔξεστι τε πορεία ὅστις φίλος στέλλω ἀποδημέω τε ὅπῃ τις ἐθέλω σεύω πάγη ῥᾳστώνη , καί ὁ μέν ἀπό δυσμή ἀκίνδυνος ἐπί ὁ ἑῷος πάρειμι , ὁ δέ ἐνθένδε πάλιν ἐκεῖσε ὡς ἐπί πατρίς οἰκεῖος στέλλω , πληρόω τε παλαιός χράω - μῶν λόγιος καί προφήτης ἀναφώνησις , μυρίος μέν καί ἄλλος ὅς οὖον νῦν παρατίθημι σχολή , ἀτάρ δέ καί ὁ ἀμφί ὁ σωτήριος λόγος ὧδε πῇ βοῦς · κατακυριεύω ἀπό θάλασσα ἠώς θάλασσα , καί ἀπό ποταμός ἠώς πέρας ὁ οἰκέω . “ καί αἶθος · „ ἀνατέλλω ἐν ὁ ἡμέρα αὐτός δικαιοσύνη καί πλῆθος εἰρήνη . “ „ καί σύγκος - ψουσι ὁ μάχαιρα αὐτός εἰς ἄροτρον , καί ὁ ζιβύνη εἰς δρεπάνη . καί οὖον μή λαμβάνω ἔθνος ἐπί ἔθνος μάχαιρα , καί οὖον μή μανθάνω ἔτι πολεμέω . " 8 οὗτος προλέγω καί φωνή Ἑβραῖος ἐκ αἰών μακρός προκηρύσσω · οὗτος ὁ ἔργον κατά ἐγώ αὐτός ὁράω ὁ παλαιός φωνή πιστόω ὁ μαρτυρία . σύ δέ δή εἰμί ποθέω ἕτερος ἀπόδειξις περιουσία , μή λόγος ἀλλά ἔργον οὗτος λαμβάνω . διανοίγω ὁ σεαυτοῦ διονοια Τουρ ὀφθαλμός , καί ὁ λογισμός ὁ πύλη ἀναπετάννυμι , πολύς τε ἐπέχω παρά σεαυτοῦ λογίζομαι , αὐτός τε σαυτοῦ ἐρωτάω , καί ὡς παρά ἕτερος πυνθάνομαι , ὧδε πῇ ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις διερευνάω · τίς πώποτε ὁ ἐκ αἰών βασιλεύς ἢ ἄρχω ἢ φιλόσοφος ἢ νομοθέτης ἢ προφήτης Ἑλληνικός ἢ βάρβαρος τοσοῦτος ἀρετή ἀποφέρω , οὔτις γε μετά θάνατος ἀλλά ἔτι ζῶ καί ἐμπνέω καί πολύς δύναμαι , ὡς πᾶς ὁ ἐπί γῆ ἄνθρωπος ἀκοή καί γλῶσσα ἐμπίμπλημι ὁ αὐτός προσηγορία ; ἀλλά οὗτος γε οὐδείς ἢ μόνος εἷς ὁ ἡμέτερος σωτήρ μετά ὁ κατά ὁ θάνατος Νίκη διαπράσσω , ὁ αὐτός γνώριμος λόγος εἶπον καί ἔργον τελέω , „ πορεύω γοῦν μαθητεύω Πάν ὁ ἐν ὁ ὄνομα ἐγώ “ φημί αὐτός . προεῖπον τε καί μένος , ὡς ἄρα δεῖ ὁ εὐαγγέλιον αὐτός κηρύσσω ἐν ὄλλυμι ὁ οἰκέω εἰς μαρτύριον πᾶς ὁ ἔθνος , ἅμα λόγος ἔργον ἐπάγω . αὐτίκα δέ ἐν καί οὐ εἰς μακρός ὁ σύμπας οἰκέω ὁ αὐτός λόγος πληρόω .