ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.12.8
διὸ ἕπεται νοεῖν , ὡς καὶ τὸ γεγεννημένον ἐκ τοῦ θεοῦ θεὸς ἂν εἴη . ὅσῳ δὲ τῆς γεώδους σαρκὸς ὁ ἐπέκεινα τῶν ὅλων θεὸς ἀπηλλοτρίωται καὶ ἀπεσχοίνισται τῇ φύσει , τοσούτῳ χρὴ νοεῖν καὶ τῆς τῶν σαρκῶν γενέσεως ἀπηλλοτριῶσθαι τὸν τρόπον , καθ’ ὃν ὁ πατὴρ ἐγέννα τὸν υἱόν . οὐ γάρ τι προϊεμένος οὐδ’ ἀλλοιούμενος οὐδέ γε παθητικῶς κινούμενος οὐδ’ ὅλως τι τῶν ἡμῖν συνεγνωσμένων ὑπομένων , ὑφίστη αὐτόν .
Lemmas: διό ἕπω νοέω , ὡς καί ὁ γεννάω ἐκ ὁ θεός θεός εἄν εἰμί . ὅσος δέ ὁ γεώδης σάρξ ὁ ἐπέκεινα ὁ ὅλος θεός ἀπαλλοτριόω καί ἀποσχοινίζω ὁ φύσις , τοσοῦτος χρή νοέω καί ὁ ὁ σάρξ γένεσις ἀπαλλοτριόω ὁ τρόπος , κατά ὅς ὁ πατήρ γεννάω ὁ υἱός . οὖον γάρ τίς προΐημι οὐδέ ἀλλοιόω οὐδέ γε παθητικός κινέω οὐδέ ὅλως τίς ὁ ἐγώ συγγιγνώσκω ὑπομένω , ὑφίστημι αὐτός .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.12.9
οὐδὲ γὰρ σῶμα ἦν , ὡς ἀπόρροιαν ἢ μείωσιν ἢ ἔκτασιν ἢ μεταβολὴν ἢ τροπὴν ἢ ῥοὴν ἢ μέρος ἢ πάθος ἐπ’ αὐτῷ λογίσασθαι . τούτων δ’ ἐκτὸς ἁπάντων , ἄρρητον ἡμῖν καὶ ἀνεπιλόγιστον , μᾶλλον δὲ πάσῃ γενητῇ φύσει ἀνεξερεύνητον καὶ ἀνεξιχνίαστον τὴν γενεσιουργίαν ὑφίστη . γεννᾶ μὲν οὖν καὶ ἥλιος τὴν αὐγήν , λέγεται δὲ καὶ ὁ υἱὸς ἀπαύγασμα φωτὸς ἀιδίου καὶ ἀπαύγασμα τῆς δόξης , οὐ μὴν κατὰ τὴν αἰσθητὴν τοῦ φωτὸς εἰκόνα · ἐπέκεινα γὰρ παντὸς παραδείγματος ἀρρήτοις αὐτὸν καὶ ἀκαταλήπτοις λόγοις ὑφίστη , καὶ τοῦτον ἕνα καὶ μονογενῆ .
Lemmas: οὐδέ γάρ σῶμα εἰμί , ὡς ἀπόρροια ἢ μείωσις ἢ ἔκτασις ἢ μεταβολή ἢ τροπή ἢ ῥοή ἢ μέρος ἢ πάθος ἐπί αὐτός λογίζομαι . οὗτος δέ ἐκτός ἅπας , ἄρρητος ἐγώ καί ἀνεπιλόγιστος , μᾶλλον δέ πᾶς γενητός φύσις ἀνεξερεύνητος καί ἀνεξιχνίαστος ὁ γενεσιουργία ὑφίστημι . γεννάω μέν οὖν καί ἥλιος ὁ αὐγή , λέγω δέ καί ὁ υἱός ἀπαύγασμα φάος ἀίδιος καί ἀπαύγασμα ὁ δόξα , οὖον μήv κατά ὁ αἰσθητός ὁ φάος εἰκών · ἐπέκεινα γάρ πᾶς παράδειγμα ἄρρητος αὐτός καί ἀκατάληπτος λόγος ὑφίστημι , καί οὗτος εἷς καί μονογενής .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.12.10
δυσσεβῶν δὲ καὶ ἀθέων ἀνδρῶν τῶν τὴν πολύθεον πλάνην νενοσηκότων ἀποπεφράχθω πᾶν στόμα , οἳ τοῦ μονογενοῦς υἱοῦ τὴν ἐξαίρετον καὶ ἰδιάζουσαν γέννησιν εἰς πλῆθος καταβαλόντες πατέρα ἀνδρῶν τε θεῶν τε ἀνειρήκασιν , ὁμοῦ μὲν ἄνδρας μίξαντες θεοῖς . ὁμοῦ δὲ τούτοις ὁμοφυᾶ καὶ τὸν αὐτὸν εἰσηγούμενοι πατέρα . ἀλλ’ οἵδε μὲν ἐνεργείᾳ δαιμονικῇ τὸ δυσσεβὲς τουτὶ καὶ ἄθεον προήκαντο ῥῆμα , τῷ θνητῷ καὶ παθητικῷ καὶ ἁμαρτητικῷ γένει τῶν ἀνθρώπων ὁμοφυεῖς καὶ ὁμοπαθεῖς θεοὺς καὶ τὸν τούτων κοινὸν ὑποθέμενοι πατέρα πάντως που τοῖς παισὶν παρωμοιωμένον · ὁ δ’ ἐκκλησιαστικὸς κῆρυξ ἑνὸς θεοῦ ἕνα μονογενῆ υἱὸν τοῖς πᾶσιν ἀνακηρύττει , ὃν ὑπὲρ τῆς τῶν γενητῶν ἁπάντων σωτηρίας τε καὶ προνοίας ὑφίστη .
Lemmas: δυσσεβής δέ καί ἄθεος ἀνήρ ὁ ὁ πολύθεος πλάνη νοσέω ἀποφράσσω πᾶς στόμα , ἕ ὁ μονογενής υἱός ὁ ἐξαίρω καί ἰδιάζω γέννησις εἰς πλῆθος καταβάλλω πατήρ ἀνήρ τε θεός τε ἀνείρω , ὁμοῦ μέν ἀνήρ μίγνυμι θεός . ὁμοῦ δέ οὗτος ὁμοφυής καί ὁ αὐτός εἰσηγέομαι πατήρ . ἀλλά ὅδε μέν ἐνέργεια δαιμονικός ὁ δυσσεβής οὗτος καί ἄθεος προΐημι ῥῆμα , ὁ θνητός καί παθητικός καί ἁμαρτητικός γένος ὁ ἄνθρωπος ὁμοφυής καί ὁμοπαθής θεός καί ὁ οὗτος κοινός ὑποτίθημι πατήρ πάντως ποῦ ὁ παῖς παρομοιόω · ὁ δέ ἐκκλησιαστικός κῆρυξ εἷς θεός εἷς μονογενής υἱός ὁ πᾶς ἀνακηρύσσω , ὅς ὑπέρ ὁ ὁ γενητός ἅπας σωτηρία τε καί πρόνοια ὑφίστημι .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.13.1
ἐπειδὴ γὰρ ἡ τῶν γεγονότων φύσις , ἐν σώμασιν καὶ ἀσωμάτοις ἐμψύχοις τε καὶ ἀψύχοις λογικοῖς τε καὶ ἀλόγοις θνητοῖς τε καὶ ἀθανάτοις τὸ διάφορον κεκτημένη , τῷ ὑπὲρ πάντων καὶ ἐπὶ πάντων θεῷ πελάζειν καὶ τῶν τῆς αὐτοῦ θεότητος μαρμαρυγῶν οὐχ οἵα τε ἦν μετέχειν δι’ ὑπερβολὴν τῆς ἀπὸ τοῦ κρείττονος ἐλλείψεως , μακρὰν δὲ καὶ πορρωτάτω φύσεως ἀσθενείᾳ διώλισθεν ἄν . εἰ μὴ θεοῦ σωτῆρος ἔτυχεν βοηθοῦ , εἰκότως ἡ πατρικὴ φιλανθρωπία τὸν αὐτοῦ μονογενῆ παῖδα ἐπὶ πᾶσιν καθίστη , καὶ διὰ πάντων χωροῦντα καὶ τοῖς πᾶσιν ἐπιστατοῦντα καὶ τὰς ἐξ αὐτοῦ χορηγίας ἐπάρδοντα .
Lemmas: ἐπεί γάρ ὁ ὁ γίγνομαι φύσις , ἐν σῶμα καί ἀσώματος ἔμψυχος τε καί ἄψυχος λογικός τε καί ἄλογος θνητός τε καί ἀθάνατος ὁ διάφορος κτάομαι , ὁ ὑπέρ πᾶς καί ἐπί πᾶς θεός πελάζω καί ὁ ὁ αὐτός θεότης μαρμαρυγή οὐ οἷος τε εἰμί μετέχω διά ὑπερβολή ὁ ἀπό ὁ ἀγαθός ἔλλειψις , μακράν δέ καί προσωτέρω φύσις ἀσθένεια διολισθάνω ἄν . εἰμί μή θεός σωτήρ τυγχάνω βοηθός , εἰκότως ὁ πατρικός φιλανθρωπία ὁ αὐτός μονογενής παῖς ἐπί πᾶς καθίστημι , καί διά πᾶς χωρέω καί ὁ πᾶς ἐπιστατέω καί ὁ ἐκ αὐτός χορηγία ἐπάρδω .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.13.2
πάντων γὰρ ἀθρόως τῶν τε κατ’ οὐρανὸν καὶ τῶν ἐπὶ γῆς ποιμένα καὶ σωτῆρα κηδεμόνα τε καὶ φύλακα καὶ ἰατρὸν καὶ κυβερνήτην μόνον αὐτὸν ὁ γεννήσας ἀνέδειξεν πατήρ , τῆς τῶν ὅλων συστάσεώς τε καὶ διοικήσεως μόνῳ τοὺς οἴακας ἐγχειρίσας , ὃ διδάσκει λέγων αὐτὸς πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ πατρός μου καὶ αὖθις ὁ γὰρ πατὴρ φιλεῖ τὸν υἱόν , καὶ πάντα δέδωκεν ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ .
Lemmas: πᾶς γάρ ἀθρόος ὁ τε κατά οὐρανός καί ὁ ἐπί γῆ ποιμήν καί σωτήρ κηδεμών τε καί φύλαξ καί ἰατρός καί κυβερνήτης μόνος αὐτός ὁ γεννάω ἀναδείκνυμι πατήρ , ὁ ὁ ὅλος σύστασις τε καί διοίκησις μόνος ὁ Οἴαξ ἐγχειρίζω , ὅς διδάσκω λέγω αὐτός πᾶς ἐγώ παραδίδωμι ὑπό ὁ πατήρ ἐγώ καί αὖθις ὁ γάρ πατήρ φιλέω ὁ υἱός , καί πᾶς δίδωμι ἐν ὁ χείρ αὐτός .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.13.3
ὁ δ’ οἷα σοφὸς κυβερνήτης τὸν κλῆρον παρὰ τοῦ πατρὸς ὑποδεδεγμένος , ἐπιβὰς τοῦ σύμπαντος κόσμου ἄνω τε πρὸς τὸν αὐτοῦ πατέρα βλέπων , ἄγει καὶ φέρει πηδαλιουχῶν τὸ πᾶν , οὐδὲ τὸ σμικρότατον τῶν δεομένων τῆς ἐξ αὐτοῦ χορηγίας παρορῶν οὐδ’ ὑπερφρονῶν τῶν βραχυτάτων · διὸ δὴ τοῖς πᾶσιν ἐπιπάρεστιν , ἑκάστῳ νέμων τὰ πρόσφορα , τῇ τε τῶν ὅλων θεραπείᾳ δίκην ἰατροῦ τὰ ἁρμόδια πρὸς σωτηρίαν ἐπαρκῶν .
Lemmas: ὁ δέ οἷος σοφός κυβερνήτης ὁ κλῆρος παρά ὁ πατήρ ὑποδείκνυμι , ἐπιβαίνω ὁ σύμπας κόσμος ἄνω τε πρός ὁ αὐτός πατήρ βλέπω , ἄγω καί φέρω πηδαλιουχέω ὁ πᾶς , οὐδέ ὁ μικρός ὁ δήω ὁ ἐκ αὐτός χορηγία παροράω οὐδέ ὑπερφρονέω ὁ βραχύς · διό δή ὁ πᾶς ἐπιπάρειμι , ἕκαστος νέμω ὁ πρόσφορον , ὁ τε ὁ ὅλος θεραπεία δίκη ἰατρός ὁ ἁρμόδιος πρός σωτηρία ἐπαρκέω .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.13.4
ὅθεν εἰκότως οὐδὲ τοῦ κατὰ ἄνθρωπον ὑπερεφρόνησεν βίου , ἀλλὰ καὶ πάλαι πρότερον τοῖς ἐξ αἰῶνος φιλοθέοις ἀνδράσιν τὴν ἐξ αὐτοῦ παρεῖχεν ἐπικουρίαν , ὧδε μὲν ἐν ἀνθρωπείῳ σχήματι τοῖς Ἑβραίων προπάτορσιν ἐπιφαινόμενος ὧδε δὲ τοῖς τούτων ἀπογόνοις ἁρμοδίους διαταττόμενος νόμους , ἤδη δὲ καὶ τοῖς μετέπειτα διὰ προφητῶν μελλούσης αὐτοῦ θεοφανείας ἅπασιν ἐκλάμψειν ἀνθρώποις ἐξεδίδου θεσπίσματα .
Lemmas: ὅθεν εἰκότως οὐδέ ὁ κατά ἄνθρωπος ὑπερφρονέω βίος , ἀλλά καί πάλαι πρότερος ὁ ἐκ αἰών φιλόθεος ἀνήρ ὁ ἐκ αὐτός παρέχω ἐπικουρία , ὧδε μέν ἐν ἀνθρώπειος σχῆμα ὁ Ἑβραῖος προπάτωρ ἐπιφαίνω ὧδε δέ ὁ οὗτος ἀπόγονος ἁρμόδιος διατάσσω νόμος , ἤδη δέ καί ὁ μετέπειτα διά προφήτης μέλλω αὐτός θεοφάνεια ἅπας ἐκλάμπω ἄνθρωπος ἐκδίδωμι θέσπισμα .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.13.5
ὡς δὲ ὁ τούτων παρήλαυνε χρόνος , ἔργοις ἐπλήρου παλαιῶν χρησμῶν ἀποτελέσματα , καὶ δὴ παρῆν λοιπὸν ἀναμὶξ τῷ θνητῷ βίῳ συναγελαζόμενος , αὐτός τε ἦν ὁ τοῦ θεοῦ μονογενὴς υἱὸς ὡς ἐν ἀγάλματι θείῳ , τῷ τοῦ σώματος ὀργάνῳ , τῷ τῶν ἀνθρώπων καθομιλῶν γένει διδασκαλίαις , θεραπείαις , ἐνθέου σοφίας ἀπορρήτοις παιδεύμασιν .
Lemmas: ὡς δέ ὁ οὗτος παρελαύνω χρόνος , ἔργον πληρόω παλαιός χρησμός ἀποτέλεσμα , καί δή πάρειμι λοιπός ἀναμίξ ὁ θνητός βίος συναγελάζω , αὐτός τε εἰμί ὁ ὁ θεός μονογενής υἱός ὡς ἐν ἄγαλμα θεῖον , ὁ ὁ σῶμα ὄργανον , ὁ ὁ ἄνθρωπος καθομιλέω γένος διδασκαλία , θεραπεία , ἔνθεος σοφία ἀπόρρητος παίδευμα .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.13.6
ἤδη δὲ αὐτῶν μέχρι θανάτου πυλῶν ἤλαυνεν πατρικοῦ νεύματος ὑπερβαλλούσῃ φιλανθρωπίᾳ , ὡς ἂν καὶ τοὺς τῇδε τῆς ἑαυτοῦ καταξιώσειεν χάριτος , ἐπὶ τὴν παρ’ αὐτῷ ζωὴν ἀνελκύσας . οὕτω θεὸς ἦν ἐν Χριστῷ κόσμον καταλλάσσων ἑαυτῷ · καὶ τὴν ἔνσαρκον ὑπέμεινεν οἰκονομίαν , προὼν μὲν αὐτῆς καὶ προϋπάρχων , θεότητι πατρικῆς δόξης τετιμημένος · οὐ μὴν ἁρπαγμὸν ἡγούμενος τὸ εἶναι ἴσα θεῷ , ἑαυτὸν δ’ οὖν κενώσας καὶ μορφὴν δούλου λαβὼν ἐταπείνωσεν ἑαυτόν , ὑπήκοος τῷ πατρὶ γενόμενος μέχρι θανάτου , ἵν’ ὥσπερ ὁ θάνατος δι’ ἑνὸς ἁμαρτήσαντος ἀνθρώπου παντὸς κατεκυρίευσεν γένους , οὕτως καὶ ἡ αἰώνιος ζωὴ διὰ τῆς αὐτοῦ χάριτος τῶν εἰς αὐτὸν πιστευόντων καὶ δι’ αὐτοῦ τῷ θεῷ καὶ πατρὶ αὐτοῦ γνωριζομένων βασιλεύσειεν .
Lemmas: ἤδη δέ αὐτός μέχρι θάνατος πύλη ἐλαύνω πατρικός νεῦμα ὑπερβάλλω φιλανθρωπία , ὡς εἄν καί ὁ ὅδε ὁ ἑαυτοῦ καταξιόω χάρις , ἐπί ὁ παρά αὐτός ζωή ἀνέλκω . οὗτος θεός εἰμί ἐν Χριστός κόσμος καταλλάσσω ἑαυτοῦ · καί ὁ ἔνσαρκος ὑπομένω οἰκονομία , προέρχομαι μέν αὐτός καί προυπάρχω , θεότης πατρικός δόξα τιμάω · οὖον μήv ἁρπαγμός ἡγέομαι ὁ εἰμί ἴσος θεός , ἑαυτοῦ δέ οὖν κενόω καί μορφή δοῦλος λαμβάνω ταπεινόω ἑαυτοῦ , ὑπήκοος ὁ πατήρ γίγνομαι μέχρι θάνατος , ἵνα ὥσπερ ὁ θάνατος διά εἷς ἁμαρτάνω ἄνθρωπος πᾶς κατακυριεύω γένος , οὕτως καί ὁ αἰώνιος ζωή διά ὁ αὐτός χάρις ὁ εἰς αὐτός πιστεύω καί διά αὐτός ὁ θεός καί πατήρ αὐτός γνωρίζω βασιλεύω .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.14.1
εἰκότως δὴ ταῦτα κηρύττουσα ἡ ἐκκλησία , ὥσπερ τι κίβδηλον παραχαράξαντα νόμισμα τὴν ἄρνησιν τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ , τὸν Σαβέλλιον ἀπεδοκίμασεν , καίτοι θεὸν ἕνα εἰδέναι καὶ πλὴν αὐτοῦ μὴ εἶναι Μαρκέλλῳ παραπλησίως λέγοντα · καὶ αὐτοῦ δὲ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν οἱ πρωτοκήρυκες Ἐβιωναίους ὠνόμαζον , Ἐβραϊκῇ φωνῇ πτωχοὺς τὴν διάνοιαν ἀποκαλοῦντες , τοὺς ἕνα μὲν θεὸν λέγοντας εἰδέναι καὶ τοῦ σωτῆρος τὸ σῶμα μὴ ἀρνουμένους , τὴν δὲ τοῦ υἱοῦ θεότητα μὴ εἰδότας .
Lemmas: εἰκότως δή οὗτος κηρύσσω ὁ ἐκκλησία , ὥσπερ τίς κίβδηλος παραχαράσσω νόμισμα ὁ ἄρνησις ὁ υἱός ὁ θεός , ὁ Σαβέλλιος ἀποδοκιμάζω , καίτοι θεός εἷς οἶδα καί πλήν αὐτός μή εἰμί Μάρκελλος παραπλήσιος λέγω · καί αὐτός δέ ὁ σωτήρ ἐγώ ὁ πρωτοκῆρυξ Ἐβιωναῖος ὀνομάζω , εβραϊκός φωνή πτωχός ὁ διάνοια ἀποκαλέω , ὁ εἷς μέν θεός λέγω οἶδα καί ὁ σωτήρ ὁ σῶμα μή ἀρνέομαι , ὁ δέ ὁ υἱός θεότης μή οἶδα .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.14.2
καὶ τὸν Σαμοσατέα δέ , καίπερ Ἰησοῦν τὸν Χριστὸν τοῦ θεοῦ εἶναι διδάσκοντα , θεόν τε ἕνα τὸν ἐπὶ πάντων ὁμοίως ὁμολογοῦντα Μαρκέλλῳ , τῆς ἐκκλησίας τοῦ θεοῦ ἀλλότριον ἀπέφηναν οἱ ἐκκλησιαστικοὶ πατέρες , ὅτι μὴ καὶ υἱὸν θεοῦ καὶ θεὸν πρὸ τῆς ἐνσάρκου γενέσεως ὄντα τὸν Χριστὸν ὡμολόγει . ἀλλ’ οὗτος μὲν ὡς εἰς τὸν Χριστὸν ἀσεβῶν τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ μακρὰν ἠλαύνετο ·
Lemmas: καί ὁ Σαμοσατεύς δέ , καίπερ Ἰησοῦς ὁ Χριστός ὁ θεός εἰμί διδάσκω , θεός τε εἷς ὁ ἐπί πᾶς ὁμοίως ὁμολογέω Μάρκελλος , ὁ ἐκκλησία ὁ θεός ἀλλότριος ἀποφαίνω ὁ ἐκκλησιαστικός πατήρ , ὅτι μή καί υἱός θεός καί θεός πρό ὁ ἔνσαρκος γένεσις εἰμί ὁ Χριστός ὁμολογέω . ἀλλά οὗτος μέν ὡς εἰς ὁ Χριστός ἀσεβής ὁ ἐκκλησία αὐτός μακράν ἐλαύνω ·
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.14.3
Σαβέλλιος δ’ ὡς εἰς αὐτὸν πλημμελῶν τὸν πατέρα , ὃν υἱὸν λέγειν ἐτόλμα , τὴν ἴσην τοῖς ἀθέοις αἱρεσιώταις ὑπεῖχε τιμωρίαν . τὰ ἴσα δ’ αὐτῶ ὑπιδόμενος Μάρκελλος παθεῖν , καινοτέραν ἐξεῦρε τῇ πλάνῃ μηχανήν , θεὸν καὶ τὸν ἐν αὐτῷ λόγον ἕνα μὲν εἶναι ὁριζόμενος , δύο δ’ αὐτῷ πατρὸς καὶ υἱοῦ χαριζόμενος ἐπηγορίας . οὐ μὴν ἔλαθεν οὐδ’ ἐξέφυγεν , ὀψέ ποτε φωραθεὶς τοῖς αὐτὸς αὐτοῦ δικτύοις ·
Lemmas: Σαβέλλιος δέ ὡς εἰς αὐτός πλημμελέω ὁ πατήρ , ὅς υἱός λέγω τολμάω , ὁ ἴσος ὁ ἄθεος αἱρεσιώτης ὑπέχω τιμωρία . ὁ ἴσος δέ αὐτός ὑπειδόμην Μάρκελλος πάσχω , καινός ἐξευρίσκω ὁ πλάνη μηχανή , θεός καί ὁ ἐν αὐτός λόγος εἷς μέν εἰμί ὁρίζω , δύο δέ αὐτός πατήρ καί υἱός χαρίζομαι ἐπηγορία . οὖον μήv λανθάνω οὐδέ ἐκφεύγω , ὀψέ ποτός φωράω ὁ αὐτός αὐτός δίκτυον ·
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.14.4
πλὴν καὶ πρὶν ἁλῶναι συνειδήσει πληττόμενος εἰς ἀποσκευὴν τῆς ὑπονοίας βλασφημεῖν ὥρμητο τὸν Σαβέλλιον .
Lemmas: πλήν καί πρίν ἁλίσκομαι συνείδησις πλήσσω εἰς ἀποσκευή ὁ ὑπόνοια βλασφημέω ὁρμέω ὁ Σαβέλλιος .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.15.1
ὅπως δὲ τὸν ἄνδρα διέβαλεν ὀνομαστὶ μνημονεύσας αὐτοῦ , ἐπάκουσον ταῦτα περὶ αὐτοῦ γράφοντος αὐταῖς συλλαβαῖς Σαβέλλιος γὰρ καὶ αὐτὸς τῆς ὀρθῆς ὀλισθήσας πίστεως οὕτε τὸν θεὸν ἀκριβῶς ἔγνω οὕτε τὸν ἄγιον αὐτοῦ λόγον . ὁ γὰρ μὴ τὸν λόγον γνοὺς ἠγνόησεν καὶ τὸν πατέρα . οὐδεὶς γὰρ οἶδεν φησὶν τὸν πατέρα , εἰ μὴ ὁ υἱός , τουτέστιν ὁ λόγος · ὁ γὰρ λόγος δι’ αὑτοῦ τὴν τοῦ πατρὸς παρέχει γνῶσιν . οὕτω γὰρ καὶ πρὸς τοὺς οἰομένους τηνικαῦτα τῶν Ἰουδαίων εἰδέναι τὸν θεόν , ἀθετοῦντας δ’ αὐτοῦ τὸν λόγον , δι’ οὑ μόνου γινώσκεται ὁ θεός ἔλεγεν οὐδεὶς ἐπιγινώσκει τὸν πατέρα εἰ μὴ ὁ υἱὸς καὶ ᾧ ἂν ὁ υἱὸς ἀποκαλύψῃ . ἐπειδὴ γὰρ ἀδύνατον ἦν ἑτέρως γνῶναι τὸν θεόν , διὰ τοῦ ἰδίου λόγου εἰδέναι αὐτὸν τοὺς ἀνθρώπους διδάσκει , ὥστε ἐσφάλη μὲν κἀκεῖνος μὴ τὸν πατέρα καὶ τὸν τούτου λόγον ἀκριβῶς γνούς .
Lemmas: ὅπως δέ ὁ ἀνήρ διαβάλλω ὀνομαστί μνημονεύω αὐτός , ἐπακούω οὗτος περί αὐτός γράφω αὐτός συλλαβή Σαβέλλιος γάρ καί αὐτός ὁ ὀρθός ὀλισθάνω πίστις ἵημι ὁ θεός ἀκριβῶς γιγνώσκω ἵημι ὁ ἀγάω αὐτός λόγος . ὁ γάρ μή ὁ λόγος γιγνώσκω ἀγνοέω καί ὁ πατήρ . οὐδείς γάρ οἶδα φημί ὁ πατήρ , εἰμί μή ὁ υἱός , τουτέστιν ὁ λόγος · ὁ γάρ λόγος διά αὐτός ὁ ὁ πατήρ παρέχω γνῶσις . οὗτος γάρ καί πρός ὁ οἴομαι τηνικαῦτα ὁ Ἰουδαῖος οἶδα ὁ θεός , ἀθετέω δέ αὐτός ὁ λόγος , διά ὅς μόνος γιγνώσκω ὁ θεός λέγω οὐδείς ἐπιγιγνώσκω ὁ πατήρ εἰμί μή ὁ υἱός καί ὅς εἄν ὁ υἱός ἀποκαλύπτω . ἐπεί γάρ ἀδύνατος εἰμί ἑτέρως γιγνώσκω ὁ θεός , διά ὁ ἴδιος λόγος οἶδα αὐτός ὁ ἄνθρωπος διδάσκω , ὥστε σφάλλω μέν ἐκεῖνος μή ὁ πατήρ καί ὁ οὗτος λόγος ἀκριβῶς γιγνώσκω .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.15.2
ταῦτα Μάρκελλος ἔγραφεν , τῆς τοῦ Σαβελλίζειν ὑπονοίας καθαίρων ἑαυτὸν μέχρι φωνῆς καὶ λόγου · τῇ γε μὴν γνώμῃ καὶ τῇ πρὸς τὸν ἄνδρα ὁμοφροσύνῃ ἁλίσκεται τοῖς αὐτοῖς ἐκείνῳ περιπειρόμενος βέλεσιν , ὡς ἔμοιγε καὶ δι’ εὐχῆς ὑπῆρξεν ἂν τὸ μὴ τοῖς αὐτοῖς αὐτὸν περιπεσεῖν · νυνὶ δὲ κάκιον ἢ ἐκεῖνος πλημμελῶν φαίνεται . ὁ μὲν γὰρ τάχα που σφαλλόμενος ἠγνόει · ὁ δ’ ὁμολογῶν ἐσφάλθαι τὸν ἄνδρα , κἄπειτα αὑτὸν ὠθῶν ἐπὶ τὸν προφανῆ τῆς αὐτῆς δυσσεβείας κρημνόν , οὐδεμιᾶς γένοιτ’ ἂν συγγνώμης ἄξιος . ἀλλὰ γὰρ διασκεψώμεθα τὰ λελεγμένα .
Lemmas: οὗτος Μάρκελλος γράφω , ὁ ὁ Σαβελλίζω ὑπόνοια καθαίρω ἑαυτοῦ μέχρι φωνή καί λόγος · ὁ γε μήv γνώμη καί ὁ πρός ὁ ἀνήρ ὁμοφροσύνη ἁλίσκομαι ὁ αὐτός ἐκεῖνος περιπείρω βέλος , ὡς ἐγώ καί διά εὐχή ὑπάρχω εἄν ὁ μή ὁ αὐτός αὐτός περιπίπτω · νυνί δέ κακός ἢ ἐκεῖνος πλημμελέω φαίνω . ὁ μέν γάρ τάχα ποῦ σφάλλω ἀγνοέω · ὁ δέ ὁμολογέω σφάλλω ὁ ἀνήρ , ἔπειτα ἑαυτοῦ ὠθέω ἐπί ὁ προφανής ὁ αὐτός δυσσέβεια κρημνός , οὐδείς γίγνομαι εἄν συγγνώμη ἄξιος . ἀλλά γάρ διασκέπτομαι ὁ λέγω .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.16.1
πρῶτον μὲν οὖν ὅτι μήτε τὸν Σαβέλλιον μήτε Ἰουδαίους ἐγνωκέναι τὸν θεὸν ἔφη τῷ μὴ τὸν λόγον ἐγνωκέναι αὐτούς , σκέψασθαι χρὴ ὁποῖον ὑποτίθεται λόγον · εἰ μὲν γὰρ τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ τὸν μονογενῆ , τὸν ὑφεστῶτα καὶ ζῶντα , ἀλλ’ οὐδ’ αὐτὸς τοῦτον ἔγνω . αὐτίκα δ’ οὖν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν διαφόρως μνημονεύσαντος τοῦ υἱοῦ καὶ πολλάκις μονογενῆ υἱὸν ἀνειπόντος καὶ μηδεπώποτε λόγον ἑαυτὸν ἀποκαλέσαντος , διὰ πάντων δὲ τῶν εὐαγγελίων υἱὸν θεοῦ εἶναι διδάξαντος ( ἐφ’ ᾧ καὶ μακαρίζει τὸν Πέτρον εἰρηκότα σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος , καὶ τὴν γνῶσιν αὐτῷ δι’ ἀποκαλύψεως τοῦ πατρὸς γεγονέναι μαρτυρεῖ φήσας μακάριος εἶ , Σίμων βὰρ Ἰωνᾶ , ὅτι σὰρξ καὶ αἷμα οὐκ ἀπεκάλυψέν σοι ἀλλ’ ὁ πατήρ μου ὁ οὐράνιος ) , ὁ θαυμαστὸς οὗτος ὥσπερ βεβυσμένος τὰ ὦτα ταῦτα κατὰ λέξιν γράφει καὶ διὰ τοῦτο οὐχ υἱὸν θεοῦ ἑαυτὸν ὀνομάζει . ἀλλὰ πανταχοῦ υἱὸν ἀνθρώπου ἑαυτὸν λέγει , ἵνα διὰ τῆς τοιαύτης ὁμολογίας θέσει τὸν ἄνθρωπον διὰ τῆς πρὸς αὐτὸν κοινωνίας υἱὸν θεοῦ γενέσθαι παρασκευάσῃ .
Lemmas: πρῶτος μέν οὖν ὅτι μήτε ὁ Σαβέλλιος μήτε Ἰουδαῖος γιγνώσκω ὁ θεός φημί ὁ μή ὁ λόγος γιγνώσκω αὐτός , σκέπτομαι χρή ὁποῖος ὑποτίθημι λόγος · εἰμί μέν γάρ ὁ υἱός ὁ θεός ὁ μονογενής , ὁ ὑφίστημι καί ζῶ , ἀλλά οὐδέ αὐτός οὗτος γιγνώσκω . αὐτίκα δέ οὖν ὁ σωτήρ ἐγώ διάφορος μνημονεύω ὁ υἱός καί πολλάκις μονογενής υἱός ἀνειπεῖν καί μηδεπώποτε λόγος ἑαυτοῦ ἀποκαλέω , διά πᾶς δέ ὁ εὐαγγέλιον υἱός θεός εἰμί διδάσκω ( ἐπί ὅς καί μακαρίζω ὁ Πέτρος ἐρῶ σύ εἰμί ὁ Χριστός ὁ υἱός ὁ θεός ὁ ζῶ , καί ὁ γνῶσις αὐτός διά ἀποκάλυψις ὁ πατήρ γίγνομαι μαρτυρέω φημί μακάριος εἰμί , Σίμων βᾶρ Ἰωνᾶς , ὅτι σάρξ καί αἷμα οὐ ἀποκαλύπτω σύ ἀλλά ὁ πατήρ ἐγώ ὁ οὐράνιος ) , ὁ θαυμαστός οὗτος ὥσπερ βύας ὁ οὖς οὗτος κατά λέξις γράφω καί διά οὗτος οὐ υἱός θεός ἑαυτοῦ ὀνομάζω . ἀλλά πανταχοῦ υἱός ἄνθρωπος ἑαυτοῦ λέγω , ἵνα διά ὁ τοιοῦτος ὁμολογία θέσις ὁ ἄνθρωπος διά ὁ πρός αὐτός κοινωνία υἱός θεός γίγνομαι παρασκευάζω .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.16.2
ὁρᾷς ὅπως υἱὸν μὲν αὐτὸν τοῦ θεοῦ ὁμολογεῖν οὐ τολμᾷ , ὡς ἂν μὴ ἐκπέσοι τοῦ Σαβελλίου δόγματος · υἱὸν δὲ ἀνθρώπου καλεῖ , δι’ ἣν ἀνείληφεν σάρκα . καὶ λόγον δὲ δι’ ὅλου τοῦ οἰκείου συγγράμματος ὀνομάζει συνεχῶς ἐπισημαινόμενος , ὡς οὐδὲν ἕτερον ἦν ἢ λόγος .
Lemmas: ὁράω ὅπως υἱός μέν αὐτός ὁ θεός ὁμολογέω οὖον τολμάω , ὡς εἄν μή ἐκπίπτω ὁ Σαβέλλιος δόγμα · υἱός δέ ἄνθρωπος καλέω , διά ὅς ἀναλαμβάνω σάρξ . καί λόγος δέ διά ὅλος ὁ οἰκεῖος σύγγραμμα ὀνομάζω συνεχῶς ἐπισημαίνω , ὡς οὐδείς ἕτερος εἰμί ἢ λόγος .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.16.3
καὶ ἐν οἷς δ’ οὖν τὸν Σαβέλλιον καταμέμφεται , παρατίθεται μὲν τὰς τοῦ σωτῆρος φωνάς , δι’ ὧν ἔφη οὐδεὶς ἔγνω τὸν πατέρα εἰ μὴ ὁ υἱὸς καὶ ᾧ ἂν ὁ υἱὸς ἀποκαλύψῃ ,
Lemmas: καί ἐν ὅς δέ οὖν ὁ Σαβέλλιος καταμέμφομαι , παρατίθημι μέν ὁ ὁ σωτήρ φωνή , διά ὅς φημί οὐδείς γιγνώσκω ὁ πατήρ εἰμί μή ὁ υἱός καί ὅς εἄν ὁ υἱός ἀποκαλύπτω ,
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.16.4
ὥσπερ δὲ ἐπανορθούμενος αὐτὰς ἀντὶ τοῦ υἱοῦ λόγον αὖθις ὀνομάζει , ὧδε λέγων οὐδεὶς γὰρ οἶδεν φησὶν τὸν πατέρα εἰ μὴ ὁ υἱός , τουτέστιν ὁ λόγος , καὶ ἐπιφέρει ὁ γὰρ λόγος δι’ ἑαυτοῦ τὴν τοῦ πατρὸς παρέχει γνῶσιν , καὶ προστίθησιν ἀδύνατον ἦν ἑτέρως γνῶναι τὸν θεὸν ἢ διὰ τοῦ ἰδίου λόγου καὶ αὖθις λόγον ἀντὶ τοῦ υἱοῦ τίθησιν καὶ τὸν ἴδιον αὐτοῦ λόγον ἀποκαλεῖ · καὶ ἐν οὕτω βραχυτάτοις ῥήμασιν πολλάκις μὲν ἐμνημόνευσεν λόγου , υἱοῦ δὲ οὐδ’ ἅπαξ . ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τοῦ σωτῆρος μεταποιεῖ τὴν ῥῆσιν ,
Lemmas: ὥσπερ δέ ἐπανορθόω αὐτός ἀντί ὁ υἱός λόγος αὖθις ὀνομάζω , ὧδε λέγω οὐδείς γάρ οἶδα φημί ὁ πατήρ εἰμί μή ὁ υἱός , τουτέστιν ὁ λόγος , καί ἐπιφέρω ὁ γάρ λόγος διά ἑαυτοῦ ὁ ὁ πατήρ παρέχω γνῶσις , καί προστίθημι ἀδύνατος εἰμί ἑτέρως γιγνώσκω ὁ θεός ἢ διά ὁ ἴδιος λόγος καί αὖθις λόγος ἀντί ὁ υἱός τίθημι καί ὁ ἴδιος αὐτός λόγος ἀποκαλέω · καί ἐν οὗτος βραχύς ῥῆμα πολλάκις μέν μνημονεύω λόγος , υἱός δέ οὐδέ ἅπαξ . ἀλλά καί αὐτός ὁ σωτήρ μεταποιέω ὁ ῥῆσις ,
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.16.5
ἀντὶ τοῦ ὁ υἱὸς ἐπάγων τουτέστιν ὁ λόγος , ὡς οὐχὶ μᾶλλον τῆς τοῦ υἱοῦ σημασίας ἁρμοζούσης τῇ τοῦ πατρὸς ἐπηγορίᾳ · ὅθεν εἰκότως ὁ μὲν σωτὴρ προσφυῶς ἐφήρμοσεν τῇ τοῦ πατρὸς τὴν τοῦ υἱοῦ συζυγίαν , ὁ δὲ τὸν υἱὸν εἰπεῖν παραιτησάμενος ἄνω κάτω τὸν λόγον θρυλεῖ , καὶ Σαβελλίου μὲν κατηγορεῖ τὸν υἱὸν ἀρνουμένου , ταὐτὸν δὲ πράττων ἐκείνῳ σχηματίζεται , τῇ κατ’ αὐτοῦ διαβολῇ τὴν τῆς κακοδοξίας ὑπόνοιαν ἐκκλίνειν οἰόμενος . εἰ μὲν οὖν τῷ Σαβελλίῳ μέμφεται τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ ἀρνουμένῳ , ἑαυτῷ πρότερον χρῆν μέμψασθαι · εἰ δὲ ὅτι ὃν αὐτὸς ὡρίζετο λόχον Σαβέλλιος ἠγνόει , οὐκ ὀρθῶς τοῦτό γε ᾐτιᾶτο .
Lemmas: ἀντί ὁ ὁ υἱός ἐπάγω τουτέστιν ὁ λόγος , ὡς οὐ μᾶλλον ὁ ὁ υἱός σημασία ἁρμόζω ὁ ὁ πατήρ ἐπηγορία · ὅθεν εἰκότως ὁ μέν σωτήρ προσφυῶς ἐφαρμόζω ὁ ὁ πατήρ ὁ ὁ υἱός συζυγία , ὁ δέ ὁ υἱός εἶπον παραιτέομαι ἄνω κάτω ὁ λόγος θρυλέω , καί Σαβέλλιος μέν κατηγορέω ὁ υἱός ἀρνέομαι , αὐτός δέ πράσσω ἐκεῖνος σχηματίζω , ὁ κατά αὐτός διαβολή ὁ ὁ κακοδοξία ὑπόνοια ἐκκλίνω οἴομαι . εἰμί μέν οὖν ὁ Σαβέλλιος μέμφομαι ὁ υἱός ὁ θεός ἀρνέομαι , ἑαυτοῦ πρότερος χράω μέμφομαι · εἰμί δέ ὅτι ὅς αὐτός ὁρίζω λόχος Σαβέλλιος ἀγνοέω , οὐ ὀρθῶς οὗτος γε αἰτιάομαι .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.16.6
οὔτε γὰρ Σαβέλλιον οὔτ’ αὐτοὺς Ἰουδαίους , τοὺς τὸν Χριστὸν τοῦ θεοῦ ἀρνουμένους , ὅν φησιν Μάρκελλος ἐν τῷ θεῷ εἶναι λόγον , δι’ οὑ Μωσεῖ καὶ τοῖς προφήταις κεχρημάτικεν , ἀγνοῆσαι , τοῦτον δὲ ἀκριβῶς εἰδέναι καὶ ὁ πᾶς εἴποι ἂν οὐ μόνον Ἰουδαίων ἀλλὰ καὶ Ἑλλήνων . λογικὸν γὰρ τίς οὐκ ἂν ὁμολογήσειεν εἶναι τὸν θεόν , ὡς καὶ σοφὸν καὶ ἀγαθὸν καὶ δυνατόν ; Σαβέλλιος τοῦτο μὲν οὐκ ἂν ἀρνηθείη εἰδέναι · ὅτι δὲ μὴ καὶ υἱὸν τοῦ θεοῦ ζῶντα καὶ ὑφεστῶτα ὄντα τε καὶ προόντα τῆς σαρκὸς ὡμολόγει , ταύτης ἕνεκα τῆς πρὸς Μάρκελλον συμφωνίας ὁμοίως αὐτῷ τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας ἠλάθη .
Lemmas: οὔτε γάρ Σαβέλλιος οὔτε αὐτός Ἰουδαῖος , ὁ ὁ Χριστός ὁ θεός ἀρνέομαι , ὅς φημί Μάρκελλος ἐν ὁ θεός εἰμί λόγος , διά ὅς Μωσῆς καί ὁ προφήτης χρηματίζω , ἀγνοέω , οὗτος δέ ἀκριβῶς οἶδα καί ὁ πᾶς εἶπον εἄν οὖον μόνος Ἰουδαῖος ἀλλά καί Ἕλλην . λογικός γάρ τίς οὐ εἄν ὁμολογέω εἰμί ὁ θεός , ὡς καί σοφός καί ἀγαθός καί δυνατός ; Σαβέλλιος οὗτος μέν οὐ εἄν ἀρνέομαι οἶδα · ὅτι δέ μή καί υἱός ὁ θεός ζῶ καί ὑφίστημι εἰμί τε καί προέρχομαι ὁ σάρξ ὁμολογέω , οὗτος ἕνεκα ὁ πρός Μάρκελλος συμφωνία ὁμοίως αὐτός ὁ ὁ θεός ἐκκλησία ἐλαύνω .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.16.7
πῶς δὲ τὰ ἴσα Μάρκελλος τῷ Σαβελλίῳ ἐφρόνει , δῆλος ἂν εἴη ἐξ ὧν ἓν καὶ ταὐτὸν εἶναι τὸν θεὸν καὶ τὸν αὐτοῦ λόγον διεστείλατο , ποτὲ μὲν αὐτοῖς ῥήμασιν εἰπὼν
Lemmas: πῶς δέ ὁ ἴσος Μάρκελλος ὁ Σαβέλλιος φρονέω , δῆλος εἄν εἰμί ἐκ ὅς εἷς καί αὐτός εἰμί ὁ θεός καί ὁ αὐτός λόγος διαστέλλω , ποτέ μέν αὐτός ῥῆμα εἶπον
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.17.1
εἰ μὲν γὰρ ἡ τοῦ πνεύματος ἐξέτασις γίγνοιτο μόνη , ἓν καὶ ταὐτὸν εἰκότως ἂν ὁ λόγος εἶναι τῷ θεῷ φαίνοιτο · ποτὲ δὲ παραβάλλων τῷ ἀνθρωπείῳ λόγῳ τὸν τοῦ θεοῦ καὶ ἐπι λέγων ἓν καὶ ταὐτὸν εἶναι τῷ ἀνθρώπῳ τὸν ἐν αὐτῷ λόγον , οὐδενὶ χωριζόμενον ἑτέρῳ ἢ μόνῃ τῇ τῆς πράξεως ἐνεργείᾳ . διόπερ ποτὲ μὲν ἀπεφαίνετο πρὸ τῆς τοῦ κόσμου συστάσεως μηδὲν ἕτερον εἶναι πλὴν θεοῦ , καὶ πάλιν αὐτοῖς ῥήμασιν ἔλεγεν ὅτι μήπω τοῦ κόσμου γεγονότος οὐδὲν ἕτερον ἦν πλὴν θεοῦ μόνου ·
Lemmas: εἰμί μέν γάρ ὁ ὁ πνεῦμα ἐξέτασις γίγνομαι μόνος , εἷς καί αὐτός εἰκότως εἄν ὁ λόγος εἰμί ὁ θεός φαίνω · ποτέ δέ παραβάλλω ὁ ἀνθρώπειος λόγος ὁ ὁ θεός καί ἐπι λέγω εἷς καί αὐτός εἰμί ὁ ἄνθρωπος ὁ ἐν αὐτός λόγος , οὐδείς χωρίζω ἕτερος ἢ μόνος ὁ ὁ πρᾶξις ἐνέργεια . διόπερ ποτέ μέν ἀποφαίνω πρό ὁ ὁ κόσμος σύστασις μηδείς ἕτερος εἰμί πλήν θεός , καί πάλιν αὐτός ῥῆμα λέγω ὅτι μήπω ὁ κόσμος γίγνομαι οὐδείς ἕτερος εἰμί πλήν θεός μόνος ·
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.17.2
ποτὲ δὲ τῷ ἡμετέρῳ σημαντικῷ λόγῳ τὸν τοῦ θεοῦ παρέβαλλεν , ἐν οἷς ὧδε ἔγραφεν ὥσπερ τὰ γεγονότα πάντα ὑπὸ τοῦ πατρὸς διὰ τοῦ λόγου γέγονεν , οὕτω καὶ τὰ λεγόμενα ὑπὸ τοῦ πατρὸς διὰ τοῦ λόγου σημαίνεται . καὶ δὴ λόγον σημαντικὸν ἐν τούτοις αὐτὸν ἀνειπών , προϊὼν ἑξῆς ἀχώριστον αὐτὸν τῇ ὑποστάσει ἓν καὶ ταὐτὸν εἶναι τῷ πατρὶ παρίστησιν , ὡδέ πη λέγων τοῦτο δὲ ῥᾴδιον , οἶμαι , τοῖς εὖ φρονοῦσιν καὶ ἀπὸ μικροῦ τινος καὶ ταπεινοῦ καθ’ ἡμᾶς παραδείγματος γνῶναι .
Lemmas: ποτέ δέ ὁ ἡμέτερος σημαντικός λόγος ὁ ὁ θεός παραβάλλω , ἐν ὅς ὧδε γράφω ὥσπερ ὁ γίγνομαι πᾶς ὑπό ὁ πατήρ διά ὁ λόγος γίγνομαι , οὗτος καί ὁ λέγω ὑπό ὁ πατήρ διά ὁ λόγος σημαίνω . καί δή λόγος σημαντικός ἐν οὗτος αὐτός ἀναλέγω , προέρχομαι ἑξῆς ἀχώριστος αὐτός ὁ ὑπόστασις εἷς καί αὐτός εἰμί ὁ πατήρ παρίστημι , ὧδε πῇ λέγω οὗτος δέ ῥᾴδιος , οἴομαι , ὁ εὕω φρονέω καί ἀπό μικρός τις καί ταπεινός κατά ἐγώ παράδειγμα γιγνώσκω .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.17.3
οὐδὲ γὰρ τὸν τοῦ ἀνθρώπου λόγον δυνάμει καὶ ὑποστάσει χωρίσαι τινὶ δυνατόν . ἓν γάρ ἐστιν καὶ ταὐτὸν τῷ ἀνθρώπῳ ὁ λόγος , καὶ οὐδενὶ χωριζόμενος ἑτέρῳ ἢ μόνῃ τῇ τῆς πράξεως ἐνεργείᾳ . καὶ αὖθις τῇ αὐτῇ κέχρηται εἰκόνι ἐν οἷς φησιν πάντα γὰρ ὅσα ἂν ὁ πατὴρ λέγῃ , ταῦτα πανταχοῦ διὰ τοῦ λόγου λέγων φαίνεται . τοῦτο δὲ δῆλόν ἐστιν καὶ ἀφ’ ἡμῶν αὐτῶν , ὅσα μικρὰ τοῖς μεγάλοις καὶ θείοις ἀπεικάσαι · καὶ ἡμεῖς γὰρ πάντα ὅσα ἂν θέλωμεν κατὰ τὸ δυνατὸν λέγειν τε καὶ ποιεῖν τῷ ἡμετέρῳ ποιοῦμεν λόγῳ .
Lemmas: οὐδέ γάρ ὁ ὁ ἄνθρωπος λόγος δύναμις καί ὑπόστασις χωρίζω τις δυνατός . εἷς γάρ εἰμί καί αὐτός ὁ ἄνθρωπος ὁ λόγος , καί οὐδείς χωρίζω ἕτερος ἢ μόνος ὁ ὁ πρᾶξις ἐνέργεια . καί αὖθις ὁ αὐτός χράομαι εἰκών ἐν ὅς φημί πᾶς γάρ ὅσος εἄν ὁ πατήρ λέγω , οὗτος πανταχοῦ διά ὁ λόγος λέγω φαίνω . οὗτος δέ δῆλος εἰμί καί ἀπό ἐγώ αὐτός , ὅσος μικρός ὁ μέγας καί θεῖον ἀπεικάζω · καί ἐγώ γάρ πᾶς ὅσος εἄν ἐθέλω κατά ὁ δυνατός λέγω τε καί ποιέω ὁ ἡμέτερος ποιέω λόγος .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.17.4
ταῦτα οὐ μᾶλλον Μαρκέλλου ἢ Σαβελλίου λέγοντος ἀκούειν προσήκει νομίζειν , εἰ μὴ ἄρα τοῦτ’ ἐπισκώπτοι Σαβελλίῳ Μάρκελλος , ὅτι μὴ ἀναιδῶς τὸν ἐν τῷ θεῷ σημαντικὸν λόγον , ὡς αὐτὸς οἴεται , υἱὸν ἐτόλμα ὀνομάζειν . οὐ γὰρ αὖ τοσαύτη αὐτῷ λογισμοῦ παρῆν ἄνοια . ὡς λόγον ὁμοίως ἀνθρώποις καὶ τῷ ἐπὶ πάντων διδόναι θεῷ , οὐδ’ οὕτως ἠλίθιος ἦν , ὡς τὸν μὴ ὑφεστῶτα λόγον υἱὸν θεοῦ καλεῖν . διόπερ Σαβέλλιος ἕνα θεὸν εἰπών , τὸν δ’ υἱὸν ἀρνησάμενος ,
Lemmas: οὗτος οὖον μᾶλλον Μάρκελλος ἢ Σαβέλλιος λέγω ἀκούω προσήκω νομίζω , εἰμί μή ἄρα οὗτος ἐπισκώπτω Σαβέλλιος Μάρκελλος , ὅτι μή ἀναιδής ὁ ἐν ὁ θεός σημαντικός λόγος , ὡς αὐτός οἴομαι , υἱός τολμάω ὀνομάζω . οὖον γάρ αὖος τοσοῦτος αὐτός λογισμός πάρειμι ἄνοια . ὡς λόγος ὁμοίως ἄνθρωπος καί ὁ ἐπί πᾶς δίδωμι θεός , οὐδέ οὕτως ἠλίθιος εἰμί , ὡς ὁ μή ὑφίστημι λόγος υἱός θεός καλέω . διόπερ Σαβέλλιος εἷς θεός εἶπον , ὁ δέ υἱός ἀρνέομαι ,
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.17.5
ἑπομένως τῇ αὐτῷ δοθείσῃ ὑποθέσει τὸν αὐτὸν πατέρα εἶναι καὶ υἱὸν ἔφασκεν · Μάρκελλος δ’ ὁμοίως ἐκείνῳ ἓν καὶ ταὐτὸν εἶναι τὸν θεὸν καὶ τὸν ἐν αὐτῷ λόγον διδούς . μάτην ἐσφάλθαι τὸν Σαβέλλιον , οὐχὶ δὲ καὶ ἑαυτὸν ὁμολογεῖ .
Lemmas: ἑπομένως ὁ αὐτός δίδωμι ὑπόθεσις ὁ αὐτός πατήρ εἰμί καί υἱός φάσκω · Μάρκελλος δέ ὁμοίως ἐκεῖνος εἷς καί αὐτός εἰμί ὁ θεός καί ὁ ἐν αὐτός λόγος δίδωμι . μάτην σφάλλω ὁ Σαβέλλιος , οὐ δέ καί ἑαυτοῦ ὁμολογέω .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.17.6
ἢ γὰρ κἀκεῖνον ἀποδέχεσθαι χρῆν · ἢ καὶ αὐτὸν μέμφεσθαι καὶ μεμφόμενον ἐκεῖνον τὴν ὁμοίαν αὐτῷ κακοδοξίαν ἐκτρέπεσθαι , καὶ μὴ ἀνδριαντοποιοῦ δίκην ὑποτίθεσθαι τὸν θεὸν τῇ ἑαυτοῦ ἐνθυμήσει καὶ τῷ ἰδίῳ λογισμῷ προσδιαλεγόμενον αὐτόν τε ἑαυτῷ παρακελευόμενον λέγειν · ἄγε ποιήσωμεν , ἄγε πλάσωμεν ἀνδριάντα ( οὕτω γὰρ καὶ τὸν θεὸν εἰρηκέναι τὸ ποιήσωμεν ἄνθρωπον ἔφη ) ,
Lemmas: ἢ γάρ ἐκεῖνος ἀποδέχομαι χράω · ἢ καί αὐτός μέμφομαι καί μέμφομαι ἐκεῖνος ὁ ὅμοιος αὐτός κακοδοξία ἐκτρέπω , καί μή ἀνδριαντοποιός δίκη ὑποτίθημι ὁ θεός ὁ ἑαυτοῦ ἐνθυμέομαι καί ὁ ἴδιος λογισμός προσδιαλέγομαι αὐτός τε ἑαυτοῦ παρακελεύομαι λέγω · ἄγω ποιέω , ἄγω πλάσσω ἀνδριάς ( οὗτος γάρ καί ὁ θεός εἴρω ὁ ποιέω ἄνθρωπος φημί ) ,
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.17.7
μηδὲ ποτὲ μὲν ἐνδιάθετον ὡς ἐπ’ ἀνθρώπῳ λόγον ποτὲ δὲ σημαντικὸν ὡς τὸν ἐν ἡμῖν προφορικὸν καὶ ἐν τῷ θεῷ ὑποτίθεσθαι . ταῦτα γὰρ Σαβελλίου ἢ Ἰουδαίων τινὸς τῶν τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ ἀπαρακαλύπτως ἀρνουμένων ἀνεκτὸν ἦν μᾶλλον ἢ Χριστιανοῦ λέγοντος ἀκούειν .
Lemmas: μηδέ ποτέ μέν ἐνδιάθετος ὡς ἐπί ἄνθρωπος λόγος ποτέ δέ σημαντικός ὡς ὁ ἐν ἐγώ προφορικός καί ἐν ὁ θεός ὑποτίθημι . οὗτος γάρ Σαβέλλιος ἢ Ἰουδαῖος τις ὁ ὁ υἱός ὁ θεός ἀπαρακαλύπτως ἀρνέομαι ἀνεκτός εἰμί μᾶλλον ἢ Χριστιανός λέγω ἀκούω .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.17.8
ὁ δ’ ὥσπερ ἐγκαλλωπιζόμενος τῇ Ἰουδαϊκῇ διδασκαλίᾳ τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦ Χριστοῦ περὶ τοῦ μὴ εἶναι τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ τὸ δυσσεβὲς τουτὶ καὶ ἄθεον εἰσάγει δόγμα , πρὸ τοῦ τὸν κόσμον γενέσθαι μηδὲν ἕτερον εἶναι πλὴν θεοῦ μόνου δι’ ὅλου τοῦ πονηθέντος αὐτῷ συγγράμματος κατασκευάζων , ἵν’ ἀποκλείσῃ τῷ υἱῷ τὴν πάροδον . ἀλλὰ καὶ σεμνύνεται αὐχῶν ἕνα θεὸν εἰδέναι ·
Lemmas: ὁ δέ ὥσπερ ἐγκαλλωπίζομαι ὁ Ἰουδαϊκός διδασκαλία ὁ ἐκκλησία ὁ Χριστός περί ὁ μή εἰμί ὁ υἱός ὁ θεός ὁ δυσσεβής οὗτος καί ἄθεος εἰσάγω δόγμα , πρό ὁ ὁ κόσμος γίγνομαι μηδείς ἕτερος εἰμί πλήν θεός μόνος διά ὅλος ὁ πονέω αὐτός σύγγραμμα κατασκευάζω , ἵνα ἀποκλείω ὁ υἱός ὁ πάροδος . ἀλλά καί σεμνύνω αὖχος εἷς θεός οἶδα ·
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.17.9
ὡς οὐχὶ καὶ ἡμῶν τοῦτο λεγόντων . τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ ἀληθῶς υἱὸν εἶναι παραδεδεγμένων . παρ’ αὐτοῦ τε μεμαθηκότων ἕνα γνωρίζειν θεόν , αὐτόν τε εἶναι θεὸν ὁμοῦ καὶ πατέρα υἱοῦ τοῦ μονογενοῦς , ἑαυτοῦ δηλαδὴ ὄντος ἀληθῶς υἱοῦ πρὸ πάντων αἰώνων ἐξ αὐτοῦ γεγεννημένου , καὶ οὐ μόνον λόγου κεκλημένου πρὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς σαρκός , ὅπερ ὁ γενναῖος διορίζεται , ἀλλὰ καὶ μυρία ἕτερα · ὁ δὲ κἀν τούτῳ τῆς θείας γραφῆς καταψεύδεται , πρὸ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας μηδὲν ἕτερον κεκλῆσθαι αὐτὸν ἀπισχυριζόμενος ἢ λόγον .
Lemmas: ὡς οὐ καί ἐγώ οὗτος λέγω . ὁ υἱός ὁ θεός ἀληθής υἱός εἰμί παραδέχομαι . παρά αὐτός τε μανθάνω εἷς γνωρίζω θεός , αὐτός τε εἰμί θεός ὁμοῦ καί πατήρ υἱός ὁ μονογενής , ἑαυτοῦ δηλαδή εἰμί ἀληθής υἱός πρό πᾶς αἰών ἐκ αὐτός γεννάω , καί οὖον μόνος λόγος καλέω πρό ὁ ἀνάληψις ὁ σάρξ , ὅσπερ ὁ γενναῖος διορίζω , ἀλλά καί μυρίος ἕτερος · ὁ δέ ἐν οὗτος ὁ θεῖος γραφεύς καταψεύδομαι , πρό ὁ ἔνσαρκος παρουσία μηδείς ἕτερος καλέω αὐτός ἀπισχυρίζομαι ἢ λόγος .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.18.1
ἐπάκουσον γοῦν , ὡς διαβεβαιοῦται , αὐτοῖς ῥήμασιν τοῦτον γράφων τὸν τρόπον ὥστε πανταχόθεν δῆλόν ἐστιν μηδὲν ἕτερον τῇ ἀιδιότητι τοῦ λόγου ἁρμόττειν ὄνομα ἢ τοῦθ’ ὅπεο ὁ ἁγιώτατος τοῦ θεοῦ μαθητὴς καὶ ἀπόστολος Ἰωάννης ἐν ἀρχῇ τοῦ εὐαγγελίου εἴρηκεν . ἐπειδὴ γὰρ τὴν μετὰ τὴν τῆς σαρκὸς ἀνάληψιν Χριστός τε καὶ Ἰησοῦς κηρύττεται , ζωή τε καὶ ὁδὸς καὶ ἡμέρα καὶ ἀνάστασις καὶ θύρα καὶ ἄρτος καὶ εἰ τι ἕτερον ὑπὸ τῶν θείων ὀνομάζοιτο γραφῶν , οὐ παρὰ τοῦτο ἀγνοεῖν ἡμᾶς προσήκει τὸ πρῶτον ὄνομα , ὅτι λόγος ἦν . διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ὁ ἁγιώτατος εὐαγγελιστὴς καὶ μαθητὴς τοῦ κυρίου , σφόδρα ἐγρηγορὼς τῷ πνεύματι τῆς ἄνωθεν μνημονεύων ἀρχῆς καὶ μηδενὸς νεωτέρου , ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος , ἔφη καὶ ὁ λόγος ἦν πρὸς τὸν θεόν , καὶ θεὸς ἦν ὁ λόγος , ἵνα δείξῃ ὅτι , εἴ τι καινὸν καὶ νεώτερον ὄνομα , τοῦτ’ ἀπὸ τῆς καινῆς αὐτῷ καὶ νέας ὑπῆρξε κατὰ σάρκα καὶ οἰκονομίας .
Lemmas: ἐπακούω γοῦν , ὡς διαβεβαιόω , αὐτός ῥῆμα οὗτος γράφω ὁ τρόπος ὥστε πανταχόθεν δῆλος εἰμί μηδείς ἕτερος ὁ ἀιδιότης ὁ λόγος ἁρμόζω ὄνομα ἢ οὗτος ὁράω ὁ ἅγιος ὁ θεός μαθητής καί ἀπόστολος Ἰωάννης ἐν ἀρχή ὁ εὐαγγέλιον εἴρω . ἐπεί γάρ ὁ μετά ὁ ὁ σάρξ ἀνάληψις Χριστός τε καί Ἰησοῦς κηρύσσω , ζωή τε καί ὁδός καί ἡμέρα καί ἀνάστασις καί θύρα καί ἄρτος καί εἰμί τίς ἕτερος ὑπό ὁ θεῖον ὀνομάζω γραφεύς , οὖον παρά οὗτος ἀγνοέω ἐγώ προσήκω ὁ πρῶτος ὄνομα , ὅτι λόγος εἰμί . διά οὗτος γάρ καί ὁ ἅγιος εὐαγγελιστής καί μαθητής ὁ κύριος , σφόδρα ἐγείρω ὁ πνεῦμα ὁ ἄνωθεν μνημονεύω ἀρχή καί μηδείς νέος , ἐν ἀρχή εἰμί ὁ λόγος , φημί καί ὁ λόγος εἰμί πρός ὁ θεός , καί θεός εἰμί ὁ λόγος , ἵνα δείκνυμι ὅτι , εἰμί τίς καινός καί νέος ὄνομα , οὗτος ἀπό ὁ καινός αὐτός καί νέος ὑπάρχω κατά σάρξ καί οἰκονομία .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.18.2
καὶ ἑξῆς ἐπιλέγει οὐκοῦν πρὸ μὲν τοῦ κατελθεῖν καὶ διὰ τῆς παρθένου τεχθῆναι λόγος ἦν μόνον . ἐπεὶ τί ἕτερον ἦν πρὸ τοῦ τὴν ἀνθρωπίνην ἀναλαβεῖν σάρκα τὸ κατελθὸν ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν , ὡς καὶ αὐτὸς ἔγραφεν , καὶ τὸ γεννηθὲν ἐκ τῆς ἁγίας παρθένου ; οὐδὲν ἕτερον ἢ λόγος . καὶ πάλιν ἐπιφέρει πρότερον γάρ , ὥσπερ πολλάκις ἔφην , οὐδὲν ἕτερον ἦν ἢ λόγος .
Lemmas: καί ἑξῆς ἐπιλέγω οὐκοῦν πρό μέν ὁ κατέρχομαι καί διά ὁ παρθένος τίκτω λόγος εἰμί μόνος . ἐπεί τίς ἕτερος εἰμί πρό ὁ ὁ ἀνθρώπινος ἀναλαμβάνω σάρξ ὁ κατέρχομαι ἐπί ἔσχατος ὁ ἡμέρα , ὡς καί αὐτός γράφω , καί ὁ γεννάω ἐκ ὁ ἅγιος παρθένος ; οὐδείς ἕτερος ἢ λόγος . καί πάλιν ἐπιφέρω πρότερος γάρ , ὥσπερ πολλάκις φημί , οὐδείς ἕτερος εἰμί ἢ λόγος .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.18.3
καὶ προστίθησιν αὖθις φάσκων ὁ μὲν γὰρ λόγος ἐν ἀρχῇ ἦν , μηδὲν ἕτερον ὢν ἢ λόγος · ὁ δὲ τῷ λόγῳ ἑνωθεὶς ἄνθρωπος , οὐκ ὢν πρότερον , γέγονεν ἄνθρωπος . ὡς διδάσκει ἡμᾶς Ἰωάννης · καὶ ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο . διὰ τοῦτο τοίνυν τοῦ λόγου μνημονεύων φαίνεται μόνου .
Lemmas: καί προστίθημι αὖθις φάσκω ὁ μέν γάρ λόγος ἐν ἀρχή εἰμί , μηδείς ἕτερος εἰμί ἢ λόγος · ὁ δέ ὁ λόγος ἑνόω ἄνθρωπος , οὐ εἰμί πρότερος , γίγνομαι ἄνθρωπος . ὡς διδάσκω ἐγώ Ἰωάννης · καί ὁ λόγος σάρξ γίγνομαι . διά οὗτος τοίνυν ὁ λόγος μνημονεύω φαίνω μόνος .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.18.4
εἴτε γὰρ Ἰησοῦ εἴτε Χριστοῦ ὀνόματος μνημονεύοι ἡ θεία γραφή , τὸν μετὰ τὸν τῆς ἀνθρωπίνης ὄντα σαρκὸς τοῦ θεοῦ λόγον ὀνομάζειν φαίνεται . εἰ δέ τις καὶ πρὸ τῆς νέας διαθήκης τὸ τοῦ Χριστοῦ ἢ Ἰησοῦ ὄνομα ἐπὶ τοῦ λόγου μόνου δεικνύναι δύνασθαι ἐπαγγέλλοιτο , εὑρήσει τοῦτο προφητικῶς εἰρημένον . καὶ μεθ’ ἕτερα ἐπάγει λέγων εἰκότως οὖν πρὸ τῆς καθόδου τοῦτο ἦν . ὅπερ πολλάκις ἔφαμεν , λόγος · μετὰ δὲ τὴν κάθοδον καὶ τὴν τῆς σαρκὸς ἀνάληψιν διαφόρων καὶ τῶν ἐπηγοριῶν τετύχηκεν . ταῦτα μὲν οὖν δι’ ὧν Μάρκελλος ἁλίσκεται τὸν μὲν υἱὸν τοῦ θεοῦ τὸν ὄντα καὶ ζῶντα καὶ ἀληθῶς υἱὸν ὄντα ἀρνούμενος , λόγον δὲ ψιλὸν εἰσάγων .
Lemmas: εἴτε γάρ Ἰησοῦς εἴτε Χριστός ὄνομα μνημονεύω ὁ θεῖος γραφεύς , ὁ μετά ὁ ὁ ἀνθρώπινος εἰμί σάρξ ὁ θεός λόγος ὀνομάζω φαίνω . εἰμί δέ τις καί πρό ὁ νέος διαθήκη ὁ ὁ Χριστός ἢ Ἰησοῦς ὄνομα ἐπί ὁ λόγος μόνος δείκνυμι δύναμαι ἐπαγγέλλω , εὑρίσκω οὗτος προφητικός εἴρω . καί μετά ἕτερος ἐπάγω λέγω εἰκότως οὖν πρό ὁ κάθοδος οὗτος εἰμί . ὅσπερ πολλάκις φημί , λόγος · μετά δέ ὁ κάθοδος καί ὁ ὁ σάρξ ἀνάληψις διάφορος καί ὁ ἐπηγορία τυγχάνω . οὗτος μέν οὖν διά ὅς Μάρκελλος ἁλίσκομαι ὁ μέν υἱός ὁ θεός ὁ εἰμί καί ζῶ καί ἀληθής υἱός εἰμί ἀρνέομαι , λόγος δέ ψιλός εἰσάγω .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.18.5
δέδεικται δὲ διὰ τῶν ἔμπροσθεν παρατεθεισῶν αὐτοῦ φωνῶν καὶ ὁποῖον αὐτὸν εἶναι λόγον ὑπετίθετο , παραδείγματι χρώμενος τῷ ἀνθρωπείῳ λόγῳ ἕν τε καὶ ταὐτὸν εἶναι λέγων αὐτὸν τῷ θεῷ . καὶ δὴ ταύτην ἀρχὴν ὑποστησάμενος , ἀκολούθως ἐκ τῆς δοθείσης αὐτῷ ὑποθέσεως ἐπὶ τὸ καταψεύδεσθαι τῆς θεοπνεύστου γραφῆς διαστρόφους τε αὐτῆς ποιεῖσθαι τὰς ἑρμηνείας προῆλθεν .
Lemmas: δείκνυμι δέ διά ὁ ἔμπροσθεν παρατίθημι αὐτός φωνή καί ὁποῖος αὐτός εἰμί λόγος ὑποτίθημι , παράδειγμα χράω ὁ ἀνθρώπειος λόγος εἷς τε καί αὐτός εἰμί λέγω αὐτός ὁ θεός . καί δή οὗτος ἀρχή ὑφίστημι , ἀκόλουθος ἐκ ὁ δίδωμι αὐτός ὑπόθεσις ἐπί ὁ καταψεύδομαι ὁ θεόπνευστος γραφεύς διάστροφος τε αὐτός ποιέω ὁ ἑρμηνεία προέρχομαι .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.19.1
ὧν βραχείας ἐπὶ τοῦ παρόντος καλῶς ἔχειν ἐφάνη μοι διασκέψασθαι . τοῖς τε ἀγνοοῦσιν ἐπιδεῖξαι , ὡς οὐδεμία μὲν αὐτῷ νεωτερίζοντι καὶ τῆς ὑγιοῦς ἐκτρεπομένῳ πίστεως συνᾴδει γραφή , τοὐναντίον δὲ πᾶσαι ἀντιφθέγγονται καὶ ἀντιμαρτυροῦσιν ταῖς οὐκ ὀρθῶς αὐτῷ παραληφθείσαις διηγήσεσιν . ὅπερ ἐχρῆν μάλιστα τοῖς τὸν ἄνδρα τιμῶσιν ἐνδείξασθαι μήποτ’ ἄρα τις αὐτῶν ἀπειρίᾳ τῶν θείων ἀναγνωσμάτων τυγχάνειν αὐτὸν τοῦ τῆς ἀληθείας σκοποῦ νομίσειεν .
Lemmas: ὅς βραχύς ἐπί ὁ πάρειμι καλῶς ἔχω φαίνω ἐγώ διασκέπτομαι . ὁ τε ἀγνοέω ἐπιδείκνυμι , ὡς οὐδείς μέν αὐτός νεωτερίζω καί ὁ ὑγιής ἐκτρέπω πίστις συνᾴδω γραφεύς , ἐναντίος δέ πᾶς ἀντιφθέγγομαι καί ἀντιμαρτυρέω ὁ οὐ ὀρθῶς αὐτός παραλαμβάνω διήγησις . ὅσπερ χρή μάλιστα ὁ ὁ ἀνήρ τιμάω ἐνδείκνυμι μήποτε ἄρα τις αὐτός ἀπειρία ὁ θεῖον ἀνάγνωσμα τυγχάνω αὐτός ὁ ὁ ἀλήθεια σκοπός νομίζω .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.19.2
καὶ δὴ τοῦτο πρῶτον διασκοπητέον , ὃ δὴ καὶ πρῶτον τετόλμηκεν ἀποφήνασθαι , πρὶν τεχθῆναι διὰ τῆς παρθένου τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ μὴ κεκλῆσθαι ἑτέρῳ ὀνόματι ἢ λόγον . μήτε γὰρ εἶναι αὐτόν τι πρὸ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας ἢ λόγον , μήτ’ ὠνομάσθαι ἑτέρως εἰ μὴ ἄρα προφητικῶς , λόγον γὰρ εἶναί τε καὶ ὠνομάσθαι καὶ οὐδὲν ἕτερον φάσκει , μετὰ δὲ τὴν ἔνσαρκον παρουσίαν διαφόρων καὶ τῶν ἐπηγοριῶν τετυχηκέναι .
Lemmas: καί δή οὗτος πρῶτος διασκοπητέον , ὅς δή καί πρῶτος τολμάω ἀποφαίνω , πρίν τίκτω διά ὁ παρθένος ὁ υἱός ὁ θεός μή καλέω ἕτερος ὄνομα ἢ λόγος . μήτε γάρ εἰμί αὐτός τίς πρό ὁ ἔνσαρκος παρουσία ἢ λόγος , μήτε ὀνομάζω ἑτέρως εἰμί μή ἄρα προφητικός , λόγος γάρ εἰμί τε καί ὀνομάζω καί οὐδείς ἕτερος φάσκω , μετά δέ ὁ ἔνσαρκος παρουσία διάφορος καί ὁ ἐπηγορία τυγχάνω .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.20.1
τοῦτο δὴ οὖν πρῶτον δεικτέον ἀμαθῶς καὶ τῶν θείων γραφῶν ἀνεπιστημόνως αὐτὸν ἀποφηνάμενον . α . πρῶτος μὲν γὰρ αὐτὸς ὁ θεῖος εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης , ὁ δὴ λόγον αὐτὸν ἀνειπών , β . οὐκ εἰς μακρὸν ἀλλ’ εὐθὺς καὶ παρὰ πόδα θεὸν αὐτὸν ὠνόμασεν φήσας καὶ θεὸς ἦν ὁ λόγος . δυνάμενος γοῦν εἰπεῖν · καὶ θεοῦ ἦν ὁ λόγος , τοῦτο μὲν οὐκ ἔφη , ὡς ἂν μή τις αὐτὸν τῷ παρὰ ἀνθρώποις ὅμοιον εἶναι φήσειεν , θεὸν δὲ αὐτὸν καλεῖ , τὸ ὑπερφυὲς τοῦ περὶ αὐτὸν θεοπρεποῦς ἀξιώματος οὕτω δεικνύς .
Lemmas: οὗτος δή οὖν πρῶτος δεικτέος ἀμαθής καί ὁ θεῖον γραφεύς ἀνεπιστήμων αὐτός ἀποφαίνω . ὅς . πρῶτος μέν γάρ αὐτός ὁ θεῖος εὐαγγελιστής Ἰωάννης , ὁ δή λόγος αὐτός ἀναλέγω , Β . οὐ εἰς μακρός ἀλλά εὐθύς καί παρά πούς θεός αὐτός ὀνομάζω φημί καί θεός εἰμί ὁ λόγος . δύναμαι γοῦν εἶπον · καί θεός εἰμί ὁ λόγος , οὗτος μέν οὐ φημί , ὡς εἄν μή τις αὐτός ὁ παρά ἄνθρωπος ὅμοιος εἰμί φημί , θεός δέ αὐτός καλέω , ὁ ὑπερφυής ὁ περί αὐτός θεοπρεπής ἀξίωμα οὗτος δείκνυμι .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.20.2
γ . μεταβὰς δὲ ἐφ’ ἑτέραν ἐπίνοιαν τῆς περὶ αὐτοῦ δοξολογίας φῶς αὐτὸν ὠνόμασεν , προϋπάρχειν αὐτὸν τῆς τοῦ σώματος ἀναλήψεως κατὰ τοῦτο αὐτὸ δηλώσας ,
Lemmas: γ . μεταβαίνω δέ ἐπί ἕτερος ἐπίνοια ὁ περί αὐτός δοξολογία φάος αὐτός ὀνομάζω , προυπάρχω αὐτός ὁ ὁ σῶμα ἀνάληψις κατά οὗτος αὐτός δηλόω ,
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.20.3
ἐν οἷς περὶ τοῦ βαπτιστοῦ φησιν οὐκ ἦν ἐκεῖνος τὸ φῶς , ἀλλ’ ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ φωτός , ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον , ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον . ἐν τῷ κόσμῳ ἦν , καὶ ὁ κόσμος δι’ αὐτοῦ ἐγένετο , καὶ ὁ κόσμος αὐτὸν οὐκ ἔγνω . εἰς τὰ ἴδια ἦλθεν , καὶ οἱ ἴδιοι αὐτὸν οὐ παρέλαβον .
Lemmas: ἐν ὅς περί ὁ βαπτιστής φημί οὐ εἰμί ἐκεῖνος ὁ φάος , ἀλλά ἵνα μαρτυρέω περί ὁ φάος , ὅς φωτίζω πᾶς ἄνθρωπος , ἔρχομαι εἰς ὁ κόσμος . ἐν ὁ κόσμος εἰμί , καί ὁ κόσμος διά αὐτός γίγνομαι , καί ὁ κόσμος αὐτός οὐ γιγνώσκω . εἰς ὁ ἴδιος ἔρχομαι , καί ὁ ἴδιος αὐτός οὖον παραλαμβάνω .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.20.4
ὁρᾷς ὅπως τούτοις οὐ λόγον μόνον , ὡς ἐδόκει Μαρκέλλῳ , ἀλλὰ καὶ θεὸν καὶ φῶς αὐτὸν ὠνόμασεν , προϋπάρχειν τε αὐτὸν ἐδίδαξεν καὶ τὸν κόσμον δι’ αὐτοῦ γεγονέναι . ὥσπερ γὰρ διὰ τοῦ θεοῦ λόγου γεγενῆσθαι τὰ πάντα καὶ χωρὶς αὐτοῦ γενέσθαι οὐδὲν προειρήκει , οὕτως καὶ διὰ τοῦ φωτός · ὁ γὰρ κόσμος φησὶν δι’ αὐτοῦ ἐγένετο .
Lemmas: ὁράω ὅπως οὗτος οὖον λόγος μόνος , ὡς δοκέω Μάρκελλος , ἀλλά καί θεός καί φάος αὐτός ὀνομάζω , προυπάρχω τε αὐτός διδάσκω καί ὁ κόσμος διά αὐτός γίγνομαι . ὥσπερ γάρ διά ὁ θεός λόγος γίγνομαι ὁ πᾶς καί Χωρὶς αὐτός γίγνομαι οὐδείς προλέγω , οὕτως καί διά ὁ φάος · ὁ γάρ κόσμος φημί διά αὐτός γίγνομαι .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.20.5
ὡς εἶναι ἓν καὶ ταὐτὸν τὸ φῶς καὶ τὸν θεὸν λόγον . λέγων δὲ δι’ αὐτοῦ γεγενῆσθαι ποτὲ μὲν τὸν κόσμον ποτὲ δὲ τὰ πάντα τὸ ὑπηρετικὸν τοῦ θεοῦ παρίστησιν . δυνάμενος γοῦν ὁ εὐαγγελιστὴς εἰπεῖν · πάντα ὑπ’ αὐτοῦ ἐγένετο , καὶ αὖθις · καὶ ὁ κόσμος ὑπ’ αὐτοῦ ἐγένετο , οὐχ ὑπ’ αὐτοῦ ἔφη ἀλλὰ δι’ αὐτοῦ ἦν , ἵν’ ἡμᾶς ἀναπέμψῃ ἐπὶ τὴν τῶν ὅλων ποιητικὴν τοῦ πατρὸς αὐθεντίαν .
Lemmas: ὡς εἰμί εἷς καί αὐτός ὁ φάος καί ὁ θεός λόγος . λέγω δέ διά αὐτός γίγνομαι ποτέ μέν ὁ κόσμος ποτέ δέ ὁ πᾶς ὁ ὑπηρετικός ὁ θεός παρίστημι . δύναμαι γοῦν ὁ εὐαγγελιστής εἶπον · πᾶς ὑπό αὐτός γίγνομαι , καί αὖθις · καί ὁ κόσμος ὑπό αὐτός γίγνομαι , οὐ ὑπό αὐτός φημί ἀλλά διά αὐτός εἰμί , ἵνα ἐγώ ἀναπέμπω ἐπί ὁ ὁ ὅλος ποιητικός ὁ πατήρ αὐθεντία .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.20.6
ἀλλὰ καὶ ὁ κόσμος φησὶν αὐτὸν οὐκ ἔγνω . τὸν δὲ ἐπὶ πάντων θεὸν φυσικαῖς ἐννοίαις ἅπαντες ὁμολογοῦσιν ἄνθρωποι . καὶ πρῶτοί γε Ἰουδαίων παῖδες ἐκ τῶν προφητικῶν γραφῶν χειραγωγούμενοι , ὡς καὶ αὐτὸς παρίστη Μάρκελλος ἐν τοῖς ἑξῆς προϊών .
Lemmas: ἀλλά καί ὁ κόσμος φημί αὐτός οὐ γιγνώσκω . ὁ δέ ἐπί πᾶς θεός φυσικός ἔννοια ἅπας ὁμολογέω ἄνθρωπος . καί πρότερος γε Ἰουδαῖος παῖς ἐκ ὁ προφητικός γραφεύς χειραγωγέω , ὡς καί αὐτός παρίστημι Μάρκελλος ἐν ὁ ἑξῆς πρόειμι .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.20.7
οὐκοῦν ἕτερος ἦν οὗτος , ὃν ὁ κόσμος οὐκ ἔγνω , θεὸς καὶ λόγος , φῶς ὑπάρχων τε καὶ ὠνομασμένος . φῶς δὲ οὐκ αἰσθητὸν οὐδὲ σαρκῶν ὀφθαλμοὺς ὁμοίως ἡλίῳ φωτίζον . οὕτω γὰρ ἂν καὶ ἡ τῶν ἀλόγων ζῴων φύσις μετεῖχεν αὐτοῦ . νυνὶ δὲ διδάσκει ὁποῖον ἦν φῶς , λέγων ἦν τὸ φῶς τὸ φωτίζον πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον . μόνον ἄρα ἦν ἀνθρώπων τὸ λογικὸν τοῦτο φῶς .
Lemmas: οὐκοῦν ἕτερος εἰμί οὗτος , ὅς ὁ κόσμος οὐ γιγνώσκω , θεός καί λόγος , φάος ὑπάρχω τε καί ὀνομάζω . φάος δέ οὐ αἰσθητός οὐδέ σάρξ ὀφθαλμός ὁμοίως ἥλιος φωτίζω . οὗτος γάρ εἄν καί ὁ ὁ ἄλογος ζῷον φύσις μετέχω αὐτός . νυνί δέ διδάσκω ὁποῖος εἰμί φάος , λέγω εἰμί ὁ φάος ὁ φωτίζω πᾶς ἄνθρωπος ἔρχομαι εἰς ὁ κόσμος . μόνος ἄρα εἰμί ἄνθρωπος ὁ λογικός οὗτος φάος .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.20.8
διὸ δυνάμει νοερᾷ καὶ λογικῇ τὰς κατ’ εἰκόνα τὴν αὐτοῦ καὶ ὁμοίωσιν πεποιημένας ψυχὰς νοερὰς καὶ λογικὰς ἀπειργάζετο . ὡς δὲ οὐκ αἰσθητὸν ἐτύγχανεν φῶς , οὕτως οὐδὲ τὸ ἐπέκεινα τῶν ὅλων , αὐτὸς ὁ θεός , ἦν . ὁ γὰρ θεὸς φῶς ἐστιν καὶ σκοτία οὐκ ἔστιν ἐν αὐτῷ οὐδεμία . καὶ γὰρ ὁ μὲν φῶς ἀπροσιτον ἦν . ὡς ὁ θεῖος ἀπόστολος διδάσκει λέγων φῶς οἰκῶν ἀπρόσιτον . ὃν εἶδεν οὐδεὶς οὐδὲ ἰδεῖν δύναται ·
Lemmas: διό δύναμις νοερός καί λογικός ὁ κατά εἰκών ὁ αὐτός καί ὁμοίωσις ποιέω ψυχή νοερός καί λογικός ἀπεργάζομαι . ὡς δέ οὐ αἰσθητός τυγχάνω φάος , οὕτως οὐδέ ὁ ἐπέκεινα ὁ ὅλος , αὐτός ὁ θεός , εἰμί . ὁ γάρ θεός φάος εἰμί καί σκοτία οὐ εἰμί ἐν αὐτός οὐδείς . καί γάρ ὁ μέν φάος ἀπρόσιτος εἰμί . ὡς ὁ θεῖος ἀπόστολος διδάσκω λέγω φάος οἰκέω ἀπρόσιτος . ὅς ὁράω οὐδείς οὐδέ ὁράω δύναμαι ·
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.20.9
ὁ δ’ ἐν τῷ κόσμῳ ἦν , φωτίζων πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον . ἀλλὰ καὶ ὁ κόσμος , φησίν . διὰ τοῦδε τοῦ φωτὸς γέγονεν , τοῦ κρείττονος , δηλαδὴ τοῦ πατρός , διὰ τοῦ υἱοῦ τὸ πᾶν συνισταμένου . τρεῖς μὲν δὴ αὗται κατὰ τὸ αὐτὸ τῶν τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ δυνάμεων εὔφημοι καὶ εὐσεβεῖς ἐπηγορίαι τῷ θεολόγῳ τῆς γραφῆς ἀρχομένῳ παρελήφθησαν · ὁ λόγος καὶ ὁ θεὸς καὶ τὸ φῶς .
Lemmas: ὁ δέ ἐν ὁ κόσμος εἰμί , φωτίζω πᾶς ἄνθρωπος ἔρχομαι εἰς ὁ κόσμος . ἀλλά καί ὁ κόσμος , φημί . διά ὅδε ὁ φάος γίγνομαι , ὁ ἀγαθός , δηλαδή ὁ πατήρ , διά ὁ υἱός ὁ πᾶς συνίστημι . τρεῖς μέν δή οὗτος κατά ὁ αὐτός ὁ ὁ υἱός ὁ θεός δύναμις Εὔφημος καί εὐσεβής ἐπηγορία ὁ θεολόγος ὁ γραφεύς ἄρχω παραλαμβάνω · ὁ λόγος καί ὁ θεός καί ὁ φάος .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.20.10
δ . ἤδη δὲ καὶ τετάρτην προστίθησιν ὁ αὐτός , μονογενῆ τὸν αὐτὸν ἀποκαλῶν ἐν οἷς φησιν καὶ ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν , καὶ ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ , δόξαν ὡς μονογενοῦς παρὰ πατρός , πλήρης χάριτος καὶ ἀληθείας . οὐκοῦν καὶ ὁ μονογενὴς τοῦ θεοῦ πρὶν τὴν σάρκα ἀναλαβεῖν ἐχρημάτιζεν . εἰ γὰρ καὶ τὰ μάλιστα , φησίν , δι’ ἡμᾶς ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο , ἀλλ’ ὅμως ἡμεῖς . οἷς κατηξίωσεν ἐνδείξασθαι τὴν ἑαυτοῦ θεότητα . οὐκ εἰς τὴν σάρκα ἀφορῶντες . ( αὕτη γὰρ μορφὴ δούλου ἦν ) ἀλλ’ εἰς τὴν δόξαν αὐτοῦ τὴν ἐκτὸς τοῦ σώματος νῷ καθαρῷ θεωρουμένην , ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ , δόξαν ἄρρητον καὶ πάντα θνητῶν λογισμὸν ὑπερβαίνουσαν , ὁποίαν ἄν τις ἐννοήσειεν δόξαν υἱοῦ θεοῦ μονογενοῦς .
Lemmas: δ . ἤδη δέ καί τέταρτος προστίθημι ὁ αὐτός , μονογενής ὁ αὐτός ἀποκαλέω ἐν ὅς φημί καί ὁ λόγος σάρξ γίγνομαι καί σκηνόω ἐν ἐγώ , καί θεάομαι ὁ δόξα αὐτός , δόξα ὡς μονογενής παρά πατήρ , πλήρης χάρις καί ἀλήθεια . οὐκοῦν καί ὁ μονογενής ὁ θεός πρίν ὁ σάρξ ἀναλαμβάνω χρηματίζω . εἰμί γάρ καί ὁ μάλιστα , φημί , διά ἐγώ ὁ λόγος σάρξ γίγνομαι , ἀλλά ὅμως ἐγώ . ὅς καταξιόω ἐνδείκνυμι ὁ ἑαυτοῦ θεότης . οὐ εἰς ὁ σάρξ ἀφοράω . ( οὗτος γάρ μορφή δοῦλος εἰμί ) ἀλλά εἰς ὁ δόξα αὐτός ὁ ἐκτός ὁ σῶμα νάω καθαρός θεωρέω , θεάομαι ὁ δόξα αὐτός , δόξα ἄρρητος καί πᾶς θνητός λογισμός ὑπερβαίνω , ὁποῖος ἄν τις ἐννοέω δόξα υἱός θεός μονογενής .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.20.11
ἦν δὲ αὕτη παρὰ τοῦ πατρὸς δόξα . ὁρᾷς ὅπως οὐκ εἶπεν · καὶ ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ , δόξαν ὡς λόγου , καίτοι προειπὼν ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο , ἀλλ’ ἵνα διδάξῃ ὁποῖον αὐτὸν ὑπεστήσατο λόγον ( ὅτι μὴ σημαντικόν · πῶς γὰρ καὶ οἷόν τε ἦν τὸν τοιοῦτον σάρκα γενέσθαι ; ) . ἀναγκαίως μονογενῆ αὐτὸν προσεῖπεν .
Lemmas: εἰμί δέ οὗτος παρά ὁ πατήρ δόξα . ὁράω ὅπως οὐ εἶπον · καί θεάομαι ὁ δόξα αὐτός , δόξα ὡς λόγος , καίτοι προεῖπον ὁ λόγος σάρξ γίγνομαι , ἀλλά ἵνα διδάσκω ὁποῖος αὐτός ὑφίστημι λόγος ( ὅτι μή σημαντικός · πῶς γάρ καί οἷος τε εἰμί ὁ τοιοῦτος σάρξ γίγνομαι ; ) . ἀναγκαῖος μονογενής αὐτός προσεῖπον .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.20.12
καὶ τὴν δόξαν αὐτοῦ ταύτην εἶναι διδάσκει , καθ’ ἣν νοεῖται μονογενὴς τοῦ θεοῦ υἱός . ὑπάρχειν τε αὐτῷ φησιν τὴν δόξαν οὐκ ἄλλοθεν ἢ παρὰ τοῦ πατρός · οὐ γὰρ ἀγένητον οὐδὲ ἄναρχον οὐδὲ ἰδιόκτητον εἶχε τὴν δόξαν . ἀλλὰ παρὰ τοῦ πατρὸς λαβών . ὃ δὴ καὶ αὐτὸς παρίστη λέγων πάτερ δόξασόν με τῇ δόξῃ ᾗ εἶχον πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι παρά σοι .
Lemmas: καί ὁ δόξα αὐτός οὗτος εἰμί διδάσκω , κατά ὅς νοέω μονογενής ὁ θεός υἱός . ὑπάρχω τε αὐτός φημί ὁ δόξα οὐ ἄλλοθεν ἢ παρά ὁ πατήρ · οὖον γάρ ἀγένητος οὐδέ ἄναρχος οὐδέ ἰδιόκτητος ἔχω ὁ δόξα . ἀλλά παρά ὁ πατήρ λαμβάνω . ὅς δή καί αὐτός παρίστημι λέγω πατήρ δοξάζω ἐγώ ὁ δόξα ὅς ἔχω πρό ὁ ὁ κόσμος εἰμί παρά σύ .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.20.13
ὃν καὶ ἀμείβεται λέγων ὁ πατὴρ καὶ ἐδόξασα καὶ πάλιν δοξάσω . καὶ ἔτι μᾶλλον τὴν ὑπόστασιν αὐτοῦ συνίστησιν ὁ αὐτὸς εὐαγγελιστὴς ἐπιφέρων Ἰωάννης μαρτυρεῖ περὶ αὐτοῦ καὶ κέκραγεν λέγων · οὗτος ἦν ὁ ὀπίσω μου ἐρχόμενος , ὃς ἔμπροσθέν μου γέγονεν , ὅτι πρῶτός μου ἦν . ὅτι ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν .
Lemmas: ὅς καί ἀμείβω λέγω ὁ πατήρ καί δοξάζω καί πάλιν δοξάζω . καί ἔτι μᾶλλον ὁ ὑπόστασις αὐτός συνίστημι ὁ αὐτός εὐαγγελιστής ἐπιφέρω Ἰωάννης μαρτυρέω περί αὐτός καί κράζω λέγω · οὗτος εἰμί ὁ ὀπίσω ἐγώ ἐρχόμενος , ὅς ἔμπροσθεν ἐγώ γίγνομαι , ὅτι πρότερος ἐγώ εἰμί . ὅτι ἐκ ὁ πλήρωμα αὐτός ἐγώ πᾶς λαμβάνω .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.20.14
ἀλλὰ βοῶντος Ἰωάννου ὅτι πρῶτος ἦν αὐτοῦ , οὐκ ἀκούει ὁ νέος Σαβέλλιος . καίτοι κατὰ σάρκα προῆγεν τοῦ σωτῆρος τὴν γένεσιν ὁ βαπτιστὴς Ἰωάννης · πῶς οὖν μαρτύρεται , ὅτι πρῶτος αὐτοῦ γέγονεν ; τῇ μὲν γὰρ κατὰ σάρκα γενέσει οὐκ ἦν πρῶτος αὐτοῦ ὁ σωτήρ ·
Lemmas: ἀλλά βοῦς Ἰωάννης ὅτι πρῶτος εἰμί αὐτός , οὐ ἀκούω ὁ νέος Σαβέλλιος . καίτοι κατά σάρξ προάγω ὁ σωτήρ ὁ γένεσις ὁ βαπτιστής Ἰωάννης · πῶς οὖν μαρτύρομαι , ὅτι πρῶτος αὐτός γίγνομαι ; ὁ μέν γάρ κατά σάρξ γένεσις οὐ εἰμί πρῶτος αὐτός ὁ σωτήρ ·
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.20.15
οὐκοῦν καθ’ ὃ μονογενὴς ἦν τοῦ θεοῦ πρῶτος ἦν Ἰωάννου καὶ ἔμπροσθεν αὐτοῦ γέγονεν . ἆρ’ οὖν ἐπιδέχεται ταῦτα ἐπὶ τὸν πατέρα καὶ θεὸν τῶν ὅλων ἀναφέρεσθαι , ἢ ἐπὶ ἀνούσιον καὶ ἀνυπόστατον ἐν τῷ θεῷ λόγον τὸν αὐτὸν ὄντα τῷ θεῷ ; καὶ πῶς ἂν εἴη δυνατὸν περὶ τοῦ μὴ ὑφεστῶτος λόγου λέγεσθαι τὸ ἔμπροσθέν μου γέγονεν ; τίς δ’ οὕτως ἂν μανείη , ὡς νομίσαι Ἰωάννην τὸν βαπτιστὴν περὶ τοῦ θεοῦ τῶν ὅλων εἰρηκέναι τὸ ἔμπροσθέν μου γέγονεν καὶ ὅτι πρῶτός μου ἦν ;
Lemmas: οὐκοῦν κατά ὅς μονογενής εἰμί ὁ θεός πρῶτος εἰμί Ἰωάννης καί ἔμπροσθεν αὐτός γίγνομαι . ἆρα οὖν ἐπιδέχομαι οὗτος ἐπί ὁ πατήρ καί θεός ὁ ὅλος ἀναφέρω , ἢ ἐπί ἀνούσιος καί ἀνυπόστατος ἐν ὁ θεός λόγος ὁ αὐτός εἰμί ὁ θεός ; καί πῶς εἄν εἰμί δυνατός περί ὁ μή ὑφίστημι λόγος λέγω ὁ ἔμπροσθεν ἐγώ γίγνομαι ; τίς δέ οὕτως εἄν μαίνομαι , ὡς νομίζω Ἰωάννης ὁ βαπτιστής περί ὁ θεός ὁ ὅλος εἴρω ὁ ἔμπροσθεν ἐγώ γίγνομαι καί ὅτι πρότερος ἐγώ εἰμί ;
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.20.16
οὐκοῦν δέδεικται διὰ τούτων προϋπάρχων τῆς Ἰωάννου γενέσεως ὁ θεολογούμενος καὶ ἔμπροσθεν αὐτοῦ γεγονώς , συνέστη τε οὐ μόνον λόγος ἀλλὰ καὶ θεὸς καὶ φῶς καὶ μονογενὴς πρὸ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας ὑπάρχων τε καὶ ὠνομασμένος . ε . τούτων δὲ πόθεν ἡ γνῶσις τῷ εὐαγγελιστῇ , αὐτὸς δηλώσει λέγων ἑξῆς ὁ μονογενὴς υἱὸς ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ πατρός , ἐκεῖνος ἐξηγήσατο . ὁρᾷς παρὰ τίνος μεμάθηκεν τοῦ υἱοῦ τὴν θεολογίαν .
Lemmas: οὐκοῦν δείκνυμι διά οὗτος προυπάρχω ὁ Ἰωάννης γένεσις ὁ θεολογέω καί ἔμπροσθεν αὐτός γίγνομαι , συνίστημι τε οὖον μόνος λόγος ἀλλά καί θεός καί φάος καί μονογενής πρό ὁ ἔνσαρκος παρουσία ὑπάρχω τε καί ὀνομάζω . ε . οὗτος δέ πόθεν ὁ γνῶσις ὁ εὐαγγελιστής , αὐτός δήλωσις λέγω ἑξῆς ὁ μονογενής υἱός ὁ εἰμί εἰς ὁ κόλπος ὁ πατήρ , ἐκεῖνος ἐξηγέομαι . ὁράω παρά τίς μανθάνω ὁ υἱός ὁ θεολογία .
eusebius-scr-eccl.de-ecclesiastica-theologia 1.20.17
οὐ γὰρ Μωσῆς φησιν οὐδὲ προφητῶν τις τῶν μετὰ Μωσέα οὐδέ γε ἀγγέλων τις ἢ τῶν κρειττόνων δυνάμεων , ἀλλ’ αὐτὸς ὁ μονογενὴς υἱὸς τοῦτ’ ἐξηγήσατο . οὐκοῦν ὁ μὲν ἀόρατος θεὸς οὐκ ἐξηγήσατο , ὁ δὲ μονογενὴς υἱὸς ὁρατὸς γενόμενος τὴν περὶ τοῦ πατρὸς ἀνθρώποις ἐξήγησιν ἐποιήσατο . ἕτερος ὢν δηλαδὴ παρὰ τὸν ἀόρατον θεόν . ἀλλὰ καὶ προϋπάρχων ἦν οὐκ ἐν τῇ διανοίᾳ τοῦ πατρός , ὡς ἐδόκει Μαρκέλλῳ , ἀλλ’ ἐν τοῖς κόλποις αὐτοῦ · ὥσπερ δὴ ἡμῖν ἐπήγγελται ὁ σωτὴρ εἰς κόλπους Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ διαναπαύσασθαι , οὕτως καὶ ὁ υἱὸς εἰς τὸν κόλπον ἦν τοῦ πατρός , οὐχ εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὢν τῷ πατρί , ἐπεὶ μηδὲ ἡμεῖς οἱ αὐτοὶ ἐσόμεθα τοῖς ἁγίοις πατράσιν .
Lemmas: οὖον γάρ Μωσῆς φημί οὐδέ προφήτης τις ὁ μετά Μωσῆς οὐδέ γε ἄγγελος τις ἢ ὁ ἀγαθός δύναμις , ἀλλά αὐτός ὁ μονογενής υἱός οὗτος ἐξηγέομαι . οὐκοῦν ὁ μέν ἀόρατος θεός οὐ ἐξηγέομαι , ὁ δέ μονογενής υἱός ὁρατός γίγνομαι ὁ περί ὁ πατήρ ἄνθρωπος ἐξήγησις ποιέω . ἕτερος εἰμί δηλαδή παρά ὁ ἀόρατος θεός . ἀλλά καί προυπάρχω εἰμί οὐ ἐν ὁ διάνοια ὁ πατήρ , ὡς δοκέω Μάρκελλος , ἀλλά ἐν ὁ κόλπος αὐτός · ὥσπερ δή ἐγώ ἐπαγγέλλω ὁ σωτήρ εἰς κόλπος Ἀβραάμ καί Ἰσαάκ καί Ἰακώβ διαναπαύω , οὕτως καί ὁ υἱός εἰς ὁ κόλπος εἰμί ὁ πατήρ , οὐ εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί ὁ πατήρ , ἐπεί μηδέ ἐγώ ὁ αὐτός εἰμί ὁ ἅγιος πατήρ .