eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.95
Τὴν διὰ τῶν μετὰ χεῖρας ταλανιζομένην Ἀριὴλ καὶ αὐτοὶ οἱ Ἰουδαίων παῖδες ὁμολογοῦσι τὴν Ἰερουσαλὴμ εἶναι · φασὶ δὲ ἰδίως τὸ θυσιαστήριον τὸ πρὸ τοῦ ναοῦ συνεστὸς Ἀριὴλ ὠνομάσθαι , καὶ τοῦτο δῆλον εἶναι ἀπὸ τοῦ Ἰεζεκιήλ , οὗ πρὸς τοῖς τελευταίοις ἐπὶ τῆς διαγραφῆς τῆς πόλεως οὕτως εἴρηται · Καὶ ταῦτα τὰ μέτρα τοῦ θυσιαστηρίου ἐν πήχει πήχεως καὶ πήχεως καὶ παλαιστῆς · κόλπωμα βάθος ἐπὶ πῆχυν . καὶ ἑξῆς ἐπιφέρει · καὶ τὸ Ἀριὴλ πήχεων τεσσάρων , καὶ ἀπὸ τοῦ Ἀριὴλ καὶ ὑπεράνω τῶν κεράτων πῆχυς . καὶ τὸ Ἀριὴλ πηχῶν δώδεκα μήκους πήχεις δώδεκα πλάτος , τετράγωνον ἐπὶ τὰ τέσσαρα μέρη αὐτοῦ . ἑρμηνεύεσθαι δέ φασι τὸ Ἀριὴλ λέων θεοῦ , ἐπειδὴ γὰρ τοῦ θεοῦ ἦν τὸ θυσιαστήριον , κατήσθιέ τε πάντα τὰ ἐν αὐτῷ προσφερόμενα ζῴων θύματα , τούτου χάριν ταύτην εἰληφέναι τὴν προσηγορίαν . τὸ δέ · πόλις , ἣν ἐπολέμησε Δαυίδ , οὔ φασιν εἰρῆσθαι ἐν τῷ Ἑβραϊκῷ , ἀλλὰ κατὰ μὲν τὸν Ἀκύλαν · πολίχνη παρεμβλήσεως Δαυίδ , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · πόλις παρεμβολῆς Δαυίδ · ἀλλόφυλον γὰρ οὖσαν αὐτὴν πρότερον ὁ Δαυὶδ ὑποχείριον ἐποιήσατο τοὺς ἀλλοφύλους ἐλάσας ἐξ αὐτῆς , ὥστε δύνασθαι ἡμᾶς καὶ τοῖς Ἑβδομήκοντα ἐφαρμόσαι τὴν διάνοιαν τὴν αὐτήν . οὕτω γὰρ ἂν λέγοιτο · πόλις ἣν ἐπολέμησε Δαυίδ , ὅτε ὑπ’ ἀλλοφύλοις ἦν , δύναται δὲ καὶ ἀντὶ τοῦ · δι’ ἣν ἐπολέμησεν ἢ ὑπὲρ ἧς ἐπολέμησε Δαυὶδ λέγεσθαι . περὶ τῆς οὖν Ἰερουσαλὴμ ὁ παρὼν ἀναφωνεῖ λόγος καὶ ἀκολούθως · μετὰ γὰρ τὰ προλελεγμένα περὶ τῶν ἀρχόντων τῶν ἐν αὐτῇ , δι’ ὧν ὁ στέφανος τῆς ὕβρεως αὐτῶν ἐδηλοῦτο , λοιπὸν καὶ περὶ αὐτῆς προφητεύεται , ὁποῖα ἔμελλε πείσεσθαι διὰ τὰς τῶν προλεχθέντων παρανομίας . φησὶν οὖν ὁ λόγος τοῖς ἐν αὐτῇ κατοικοῦσιν , ὡς ἔτι καιρός ἐστιν , ᾧ οὗτοι συναγάγετε ἑαυτοῖς γενήματα συγχωρήσεως ὑμῖν ἐνδοθείσης ἐπὶ ἕνα ἐνιαυτόν , ἔστω δὲ καὶ ἐπὶ δεύτερον ἔτος · ὅσον γὰρ οὔπω στερηθήσεσθε λογικῆς τροφῆς . ὡς ἔτι οὖν καιρός ἐστι χρήσασθε τοῖς ἐνιαυτοῖς τούτοις πρὸς ὠφέλειαν τῶν ὑμετέρων ψυχῶν . καί μοι δοκεῖ διὰ τούτων αἰνίττεσθαι τὸν χρόνον τοῦ σωτηρίου κηρύγματος . καθ’ ὃν ἐπιδημήσας αὐτοῖς ὁ Χριστὸς τοῦ θεοῦ ἐκήρυττεν ἐνιαυτὸν κυρίου δεκτὸν καὶ ἡμέραν ἀνταποδόσεως , τάχα δὲ καὶ δεύτερον αὐτοῖς ἐνιαυτὸν ἢ καὶ τρίτον ὡμιληκὼς φαίνεται . αὐτὸν οὖν ἐκεῖνον , καθ’ ὃν παρεῖχεν αὐτοῖς τὰ περὶ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας μαθήματα σημαίνων φησί · συναγάγετε γενήματα ἐνιαυτὸν ἐπ’ ἐνιαυτόν , φάγεσθε . τὸ γάρ · φάγεσθε γὰρ σὺν Μωὰβ οὐδ’ ὅλως τῇ Ἑβραϊκῇ λέξει περιέχεται · διὸ οὐδὲ παρὰ τοῖς λοιποῖς ἑρμηνευταῖς φέρεται καὶ ἄλλως ἐκ τῆς συμφράσεως τῆς διανοίας περιττὸν δείκνυται . πλὴν ἄλλως ἔτι καιρός ἐστί φησι · συναγάγετε γενήματα ἐνιαυτὸν ἐπ’ ἐνιαυτόν , φάγεσθε . Μετὰ γὰρ τὰ συμβησόμενα οὐκέθ’ ὑμῖν ἐπιτρέψει συναγαγεῖν γενήματα ὡς ἐπ’ ἀδείας καὶ εἰρήνης τρέφεσθαι · ἐκθλίψω γὰρ Ἀριὴλ δηλαδὴ τὴν Ἰερουσαλήμ . ἀντὶ δὲ τοῦ · καὶ ἔσται αὐτῆς ἡ ἰσχὺς καὶ ὁ πλοῦτος ἐμοί , ὁ Σύμμαχος · καὶ ἔσται φησὶ κατώδυνος καὶ ὀδυνωμένη καὶ ἔσται μοι ὡς ὁ Ἀριήλ , καὶ ὁ Ἀκύλας ὁμοίως · καὶ ἔσται φησὶ λυπηρὰ καὶ λυπουμένη Ἀριήλ . ἀλλ’ ἐπειδήπερ ἐν τῇ προφητείᾳ τῇ περὶ τῆς Μωὰβ ἐλέγετό τις πόλις τῶν Μωαβιτῶν Ἀριήλ , περὶ ἧς εἴρητο · καὶ ἀρῶ τὸ σπέρμα Μωὰβ καὶ Ἀριήλ , εἰκότως καὶ περὶ τῆς Ἰερουσαλήμ φησιν , ὅτι ἔσται μοι ὁμοία ἐκείνῃ τῇ τῶν ἀλλοφύλων Ἀριήλ . Εἶθ’ ἑξῆς ἐπιλέγεται · καὶ κυκλώσω ὡς Δαυὶδ ἐπὶ σέ · ὥσπερ γάρ ποτε Δαυὶδ παρεμβολὴν περὶ σὲ τὴν Ἰερουσαλὴμ ἐκύκλωσεν , ὅτε ἀλλοφύλων οὖσαν πόλιν , οὕτως κἀγὼ ὁ ταῦτα λέγων κύριος νῦν σε κυκλώσω . ὥσπερ τότε ὁ Δαυίδ , καὶ βαλῶ περὶ σὲ χάρακα · ἀλλοφύλων γὰρ καὶ νῦν οἰκητήριον γέγονας πληρωθεῖσα κακῶν ἀρχόντων καὶ τοῦ στεφάνου τῆς ὕβρεως . ἅπερ ἐπληροῦτο μετὰ τὰ τολμηθέντα τοῖς τὴν Ἰερουσαλὴμ οἰκοῦσι κατὰ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἀκολούθως , οἷς καὶ αὐτὸς ὁ σωτὴρ ἀποκλαυσάμενός ποτε τὴν Ἰερουσαλὴμ ἀναγέγραπται εἰρηκώς · Εἰ ἔγνως καὶ σύ γε τὰ πρὸς εἰρήνην σου , ὅτι ἥξουσιν ἡμέραι ἐπὶ σὲ καὶ παρεμβαλοῦσιν ἐπὶ σὲ οἱ ἐχθροί σου χάρακα καὶ κυκλώσουσί σε , καὶ εἰς τὴν γῆν ἐδαφισθήσῃ . Οἷς ἐπιλέγει · καὶ ἔσονταί φησιν ὡς κονιορτὸς ἀπὸ τροχοῦ ὁ πλοῦτος τῶν ἐν αὐτῇ ἀσεβῶν καὶ ὡς χνοῦς φερόμενος , καὶ ταῦτα πάντα ἔσται ἐν στιγμῇ χρόνου , καὶ ἔσται ὡς στιγμὴ παραχρῆμα παρὰ κυρίου σαβαώθ · οὐ γὰρ ἐξ ἀνθρώπων φησίν , ἀλλ’ ἐξ αὐτοῦ τοῦ θεοῦ ἔσται κατ’ αὐτῶν ἡ ἐπισκοπὴ μετὰ βροντῆς καὶ σεισμοῦ καὶ φωνῆς μεγάλης , καταιγὶς φερομένη καὶ φλὸξ πυρὸς κατεσθίουσα . δι’ ὧν ᾐνίξατο ὡς ἄρα καὶ πυρίκαυστος γενήσεται ἡ πόλις ἄνωθεν ἐκ θεοῦ βροντῆς καὶ σεισμοῦ καὶ καταιγίδος κατ’ αὐτῆς ἐνεχθείσης . ταῦτα δὲ περὶ τῆς Ἰερουσαλήμ . Διελθὼν ὁ λόγος περὶ τῶν πολιορκησάντων αὐτὴν ἑξῆς θεσπίζει · καὶ ἔσται ὡς ὁ ἐνυπνιαζόμενος καθ’ ὕπνους ὁ πλοῦτος τῶν ἐπὶ τὸ ὄρος Σιὼν στρατευσαμένων . δι’ ὧν ᾐνίξατο τὴν ἀπόλαυσιν τῆς ἐν τῷ βίῳ τούτῳ τρυφῆς τῶν Ῥωμαϊκῶν ἀρχόντων · οὗτοι γὰρ ἦσαν οἱ τὴν ἐσχάτην πολιορκίαν ἐπαγαγόντες τῇ Ἰερουσαλήμ . ἐχρῆν γὰρ ἡμᾶς καὶ περὶ αὐτῶν τι μαθεῖν καὶ ὁποῖον ἔσται καὶ τὸ αὐτῶν τέλος διδαχθῆναι . φησὶν οὖν τὸν πλοῦτον καὶ τὴν τρυφὴν αὐτῶν μέχρι τῆς ἐνεστώσης ζωῆς ὑπάρχουσαν ἐοικέναι τοῖς κατὰ τοὺς ὕπνους ὀνειρώττουσι καὶ μέχρι τοῦ δοκεῖν διακατέχειν ταῦτα ἅπερ νομίζουσι · τοιαύτην γὰρ εἶναι τὴν τοῦ παρόντος πλούτου φαντασίαν . μετὰ γὰρ τὸν ἐνεστῶτα βίον μάταιον αὐτοῖς εὑρεθήσεται τὸ ἐνύπνιον καὶ τὸ τέλος , ἧς ἐνόμιζον ἀπολαύειν τρυφῆς .
Lemmas: ὁ διά ὁ μετά χείρ ταλανίζω ἀριήλ καί αὐτός ὁ Ἰουδαῖος παῖς ὁμολογέω ὁ Ἱεροσόλυμα εἰμί · φημί δέ ἰδίως ὁ θυσιαστήριον ὁ πρό ὁ ναός συνίστημι ἀριήλ ὀνομάζω , καί οὗτος δῆλος εἰμί ἀπό ὁ Ἰεζεκιήλ , ὅς πρός ὁ τελευταῖος ἐπί ὁ διαγραφή ὁ πόλις οὕτως εἴρω · καί οὗτος ὁ μέτρον ὁ θυσιαστήριον ἐν πῆχυς πῆχυς καί πῆχυς καί παλαιστή · κόλπωμα βάθος ἐπί πῆχυς . καί ἑξῆς ἐπιφέρω · καί ὁ ἀριήλ πῆχυς τέσσαρες , καί ἀπό ὁ ἀριήλ καί ὑπεράνω ὁ κέρας πῆχυς . καί ὁ ἀριήλ πῆχυς δώδεκα μῆκος πῆχυς δώδεκα πλάτος , τετράγωνος ἐπί ὁ τέσσαρες μέρος αὐτός . ἑρμηνεύω δέ φημί ὁ ἀριήλ λέων θεός , ἐπεί γάρ ὁ θεός εἰμί ὁ θυσιαστήριον , καθίημι τε πᾶς ὁ ἐν αὐτός προσφέρω ζῷον θῦμα , οὗτος χάρις οὗτος λαμβάνω ὁ προσηγορία . ὁ δέ · πόλις , ὅς πολεμέω Δαυίδ , οὖον φημί εἴρω ἐν ὁ ἑβραικός , ἀλλά κατά μέν ὁ Ἀκύλας · Πολίχνα παρέμβλησις Δαυίδ , κατά δέ ὁ Σύμμαχος · πόλις παρεμβολή Δαυίδ · ἀλλόφυλος γάρ εἰμί αὐτός πρότερος ὁ Δαυίδ ὑποχείριος ποιέω ὁ ἀλλόφυλος ἐλαύνω ἐκ αὐτός , ὥστε δύναμαι ἐγώ καί ὁ ἑβδομήκοντα ἐφαρμόζω ὁ διάνοια ὁ αὐτός . οὗτος γάρ εἄν λέγω · πόλις ὅς πολεμέω Δαυίδ , ὅτε ὑπό ἀλλόφυλος εἰμί , δύναμαι δέ καί ἀντί ὁ · διά ὅς πολεμέω ἢ ὑπέρ ὅς πολεμέω Δαυίδ λέγω . περί ὁ οὖν Ἱεροσόλυμα ὁ πάρειμι ἀναφωνέω λόγος καί ἀκόλουθος · μετά γάρ ὁ προλέγω περί ὁ ἄρχω ὁ ἐν αὐτός , διά ὅς ὁ στέφανος ὁ ὕβρις αὐτός δηλόω , λοιπός καί περί αὐτός προφητεύω , ὁποῖος μέλλω πείθω διά ὁ ὁ προλέγω παρανομία . φημί οὖν ὁ λόγος ὁ ἐν αὐτός κατοικέω , ὡς ἔτι καιρός εἰμί , ὅς οὗτος συνάγω ἑαυτοῦ γένημα συγχώρησις σύ ἐνδίδωμι ἐπί εἷς ἐνιαυτός , ἵστημι δέ καί ἐπί δύο ἔτος · ὅσος γάρ οὔπω στερέω λογικός τροφή . ὡς ἔτι οὖν καιρός εἰμί χράω ὁ ἐνιαυτός οὗτος πρός ὠφέλεια ὁ ὑμέτερος Ψυχή . καί ἐγώ δοκέω διά οὗτος αἰνίσσομαι ὁ χρόνος ὁ σωτήριος κήρυγμα . κατά ὅς ἐπιδημέω αὐτός ὁ Χριστός ὁ θεός κηρύσσω ἐνιαυτός κύριος δεκτός καί ἡμέρα ἀνταπόδοσις , τάχα δέ καί δύο αὐτός ἐνιαυτός ἢ καί τρίτος ὁμιλέω φαίνω . αὐτός οὖν ἐκεῖνος , κατά ὅς παρέχω αὐτός ὁ περί ὁ ὁ οὐρανός βασίλεια μάθημα σημαίνω φημί · συνάγω γένημα ἐνιαυτός ἐπί ἐνιαυτός , ἐσθίω . ὁ γάρ · ἐσθίω γάρ σύν Μωάβ οὐδέ ὅλως ὁ ἑβραικός λέγω περιέχω · διό οὐδέ παρά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής φέρω καί ἄλλως ἐκ ὁ σύμφρασις ὁ διάνοια περισσός δείκνυμι . πλήν ἄλλως ἔτι καιρός εἰμί φημί · συνάγω γένημα ἐνιαυτός ἐπί ἐνιαυτός , ἐσθίω . μετά γάρ ὁ συμβαίνω οὐκέτι σύ ἐπιτρέπω συνάγω γένημα ὡς ἐπί ἄδεια καί εἰρήνη τρέφω · ἐκθλίβω γάρ ἀριήλ δηλαδή ὁ Ἱερουσαλήμ . ἀντί δέ ὁ · καί εἰμί αὐτός ὁ ἰσχύς καί ὁ πλοῦτος ἐγώ , ὁ Σύμμαχος · καί εἰμί φημί κατώδυνος καί ὀδυνάω καί εἰμί ἐγώ ὡς ὁ ἀριήλ , καί ὁ Ἀκύλας ὁμοίως · καί εἰμί φημί λυπηρός καί λυπέω ἀριήλ . ἀλλά ἐπεί ἐν ὁ προφητεία ὁ περί ὁ Μωάβ λέγω τις πόλις ὁ Μωαβίτης ἀριήλ , περί ὅς εἴρω · καί ἀρόω ὁ σπέρμα Μωάβ καί ἀριήλ , εἰκότως καί περί ὁ Ἱερουσαλήμ φημί , ὅτι εἰμί ἐγώ ὅμοιος ἐκεῖνος ὁ ὁ ἀλλόφυλος ἀριήλ . εἶτα ἑξῆς ἐπιλέγω · καί κυκλόω ὡς Δαυίδ ἐπί σός · ὥσπερ γάρ ποτός Δαυίδ παρεμβολή περί σύ ὁ Ἱεροσόλυμα κυκλόω , ὅτε ἀλλόφυλος εἰμί πόλις , οὕτως ἐγώ ὁ οὗτος λέγω κύριος νῦν σύ κυκλόω . ὥσπερ τότε ὁ Δαυίδ , καί βάλλω περί σύ χάραξ · ἀλλόφυλος γάρ καί νῦν οἰκητήριον γίγνομαι πληρόω κακός ἄρχω καί ὁ στέφανος ὁ ὕβρις . ὅσπερ πληρόω μετά ὁ τολμάω ὁ ὁ Ἱεροσόλυμα οἰκέω κατά ὁ σωτήρ ἐγώ ἀκόλουθος , ὅς καί αὐτός ὁ σωτήρ ἀποκλαίω ποτός ὁ Ἱεροσόλυμα ἀναγράφω εἴρω · εἰμί γιγνώσκω καί σῦς γε ὁ πρός εἰρήνη σύ , ὅτι ἥκω ἡμέρα ἐπί σύ καί παραβάλλω ἐπί σύ ὁ ἐχθρός σύ χάραξ καί κυκλόω σύ , καί εἰς ὁ γῆ ἐδαφίζω . οἷς ἐπιλέγω · καί εἰμί φημί ὡς κονιορτός ἀπό τροχός ὁ πλοῦτος ὁ ἐν αὐτός ἀσεβής καί ὡς χνόος φέρω , καί οὗτος πᾶς εἰμί ἐν στιγμή χρόνος , καί εἰμί ὡς στιγμή παραχρῆμα παρά κύριος Σαβαώθ · οὖον γάρ ἐκ ἄνθρωπος φημί , ἀλλά ἐκ αὐτός ὁ θεός εἰμί κατά αὐτός ὁ ἐπισκοπή μετά βροντή καί σεισμός καί φωνή μέγας , καταιγίς φέρω καί φλόξ πυρός κατεσθίω . διά ὅς αἰνίζω ὡς ἄρα καί πυρίκαυστος γίγνομαι ὁ πόλις ἄνωθεν ἐκ θεός βροντή καί σεισμός καί καταιγίς κατά αὐτός φέρω . οὗτος δέ περί ὁ Ἱερουσαλήμ . διέρχομαι ὁ λόγος περί ὁ πολιορκέω αὐτός ἑξῆς θεσπίζω · καί εἰμί ὡς ὁ ἐνυπνιάζω κατά ὕπνος ὁ πλοῦτος ὁ ἐπί ὁ ὄρος Σιών στρατεύω . διά ὅς αἰνίζω ὁ ἀπόλαυσις ὁ ἐν ὁ βίος οὗτος τρυφή ὁ Ῥωμαϊκός ἄρχω · οὗτος γάρ εἰμί ὁ ὁ ἔσχατος πολιορκία ἐπάγω ὁ Ἱερουσαλήμ . χρή γάρ ἐγώ καί περί αὐτός τίς μανθάνω καί ὁποῖος εἰμί καί ὁ αὐτός τέλος διδάσκω . φημί οὖν ὁ πλοῦτος καί ὁ τρυφή αὐτός μέχρι ὁ ἐνίστημι ζωή ὑπάρχω ἔοικα ὁ κατά ὁ ὕπνος ὀνειρώσσω καί μέχρι ὁ δοκέω διά-κατέχω οὗτος ὅσπερ νομίζω · τοιοῦτος γάρ εἰμί ὁ ὁ πάρειμι πλοῦτος φαντασία . μετά γάρ ὁ ἐνίστημι βίος μάταιος αὐτός εὑρίσκω ὁ ἐνύπνιον καί ὁ τέλος , ὅς νομίζω ἀπολαύω τρυφή .