eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 2.37
Διελθὼν ὁ λόγος τὸ κήρυγμα τὸ εὐαγγελικὸν καὶ τὴν δι’ αὐτοῦ γενομένην τῶν ἐθνῶν κλῆσιν , τοῦ τε θεοσεβοῦς πολιτεύματος τὴν σύστασιν καὶ τὴν τοῦ δηλωθέντος γίγαντος καθαίρεσιν μεταβαίνει πάλιν ἐπὶ τὸν ἐκ περιτομῆς λαὸν ὡσπερεὶ πείθων καὶ ἀπολογούμενος , δι’ ἣν αἰτίαν ἐπισκοπήσας πάντα τὰ ἔθνη αὐτοὺς ἐκδότους ἐποιήσατο . φησὶν οὖν εἰς αὐτῶν πρόσωπον · Μή μοί τις ὑμῶν καταμεμφέσθω ὡς ἐπιλελησμένῳ , ἧς ἔσῳζον πάλαι πρότερον περὶ ὑμᾶς σπουδῆς μηδέ τις καταιτιάσθω ὡς ἐμοῦ βιβλίον ἀποστασίου δεδωκότος τῇ πάλαι χώραν γαμετῆς ἐπεχούσῃ παρ’ ἐμοὶ μητρὶ ὑμῶν , ἀλλὰ μηδ’ ἐκβιασθέντα με ὑπόχρεως τῶν τινων πεπρακέναι ὑμᾶς νομιζέτω εἰς ἀπόδοσιν τοῦ χρέους · τούτων γὰρ οὐδὲν ἐξ ἐμοῦ γεγένηται . εἰ δὲ χρὴ τἀληθῆ λέγειν · Ὑμεῖς ἑαυτοὺς πεπράκατε ταῖς ὑμετέραις ἁμαρτίαις , ὅτι δὲ ταῦθ’ οὕτως ἔχει , ὁμολογήσετε ἂν καὶ αὐτοί , ὡς ἐγὼ μὲν οὐκ ὤκνησα θεὸς ὢν καὶ κύριος τῶν ὅλων ὑποκαταβῆναι τοῦ οἰκείου μεγέθους καὶ μέχρις ὑμῶν αὐτῶν ποιῆσαι τὴν ἐμαυτοῦ παρουσίαν . Ὅθεν καὶ ἦλθον καὶ μέσος ὑμῶν γέγονα καὶ σὺν ὑμῖν ἀνθρώπου δίκην ἐπολιτευσάμην , ἐκάλεσα δὲ πάντας ὑμᾶς πρὸς ἐμαυτὸν καὶ ταῦτα πάντα ἔπραξα δι’ ὑπερβάλλουσαν φιλανθρωπίαν . ἀλλ’ οὐδεὶς ἦν ὁ ἀπαντῶν πρός με οὐδὲ ὑπακούων βοῶντος καὶ τοὺς πάντας ὑμᾶς πρὸς ἐμαυτὸν ἀνακαλουμένου , ἀλλ’ ἔτι καὶ τοιαῦτα τετολμήκατε , ὁποῖα οὐκ ἂν ὑπομένοι ἂν ἀκοῇ . ἃ δὴ καὶ αὐτὰ ἀνεξικάκως ἤνεγκα δυνάμενος μηδὲν μηδ’ ὅλως παθεῖν μηδὲ ἐπιτρέψαι τοιαῦτα τολμᾶν ἢ οὐ μέμνησθε ὑμεῖς αὐτοί , ὡς καιρῷ τινι τὴν ἐρυθρὰν θάλασσαν ξηρὰν κατέστησα βουληθεὶς τοὺς προπάτορας ὑμῶν δι’ αὐτῆς ἀγαγεῖν καὶ ἐπὶ τοῦ Ἰορδάνου δὲ ποταμοῦ ἀναδραμόντος εἰς τοὐπίσω τοῦ ῥεύματος διῆλθον ὡς διὰ ξηρᾶς χώρας οἱ τηνικαῦτα ὑπὸ τῆς ἐμῆς δυνάμεως ποδηγούμενοι . πάντως δήπου καὶ τὰς κατ’ Αἰγυπτίων δέκα πληγὰς οὐκ ἀγνοεῖτε , καθὼς ὡσπερεὶ σάκκῳ περιβαλὼν τὸν οὐρανὸν σκότος τριήμερον εἰργασάμην . Τί οὖν ὁ τοσαῦτα ἐνδειξάμενος ἐπὶ τῶν ὑμετέρων προπατόρων οὐχ οἷός τε ἤμην καὶ νῦν ἐμαυτὸν καὶ τὸ δι’ ἀνθρώπους ἀναληφθέν μοι ὄργανον σωματικὸν τῶν ὑμετέρων ἐξελέσθαι χειρῶν ; ἀλλ’ ἐπεὶ τοῦτο ἐδόκει τῷ ἐπὶ πάντων καὶ ἀνωτάτῳ κυρίῳ , ὃς καὶ ἐμοῦ αὐτοῦ κύριος ὢν καὶ πατὴρ τυγχάνει , διὸ δὴ καὶ αὐτὸν κύριον ὀνομάζων φημί · Κύριος κύριος δίδωσίν μοι γλῶσσαν παιδείας τοῦ γνῶναι ἡνίκα δεῖ εἰπεῖν λόγον . εἰκότως καὶ ὅτε κατηγορούμενος ἐσιώπων καὶ ψευδομαρτυρούμενος παρ’ ὑμῶν οὐδὲν ἀπεκρινάμην , τοῦτ’ ἔπραττον παραγγελίᾳ τοῦ πατρός , ἐπεὶ γὰρ ἐχρῆν ὑπήκοον αὐτῷ γενέσθαι μέχρι θανάτου . τούτου χάριν σιωπὴν ἦγον τὰς ὕβρεις τὰς ὑπὲρ ὑμῶν ἀναδεχόμενος εὖ εἰδώς , ὅτι ποτὲ ἔσται καιρός , καθ’ ὃν οὐκέτι σιωπήσομαι , ἀλλὰ παρὰ τοῦ πατρὸς λαβὼν γλῶσσαν παιδείας ταύτῃ χρήσομαι εὐκαίρως , ἡνίκα δεῖ εἰπεῖν λόγον . γένοιτο δ’ ἂν οὗτος ὁ καιρός , καθ’ ὃν τὰς ἐμὰς ἐκκλησίας καθ’ ὅλης τῆς τῶν ἀνθρώπων οἰκουμένης ἱδρύσω · τότε γὰρ οὐκέτι μὲν σιωπῇ χρήσομαι , βοήσομαι δὲ εἰς ἐπήκοον πᾶσι τοῖς ἔθνεσι τὸν ἐμαυτοῦ γνωρίζων πατέρα , ὃς κατὰ τὸν εἰρημένον χρόνον χαριεῖταί μοι ὠτία ἀκουστικὰ συνιέναι δυνάμενα τῆς ἐμῆς διδασκαλίας τὸν νοῦν , ἅπερ ταῖς ἑωθιναῖς ὥραις προσεδρεύοντα τῆς ἐμῆς μεταλήψεται παιδεύσεως . αὐτὸς γὰρ ὁ ἐμὸς κύριος τὰ ἐμὰ ὦτα τὰ ἐμοὶ προσεδρεύοντα καὶ ἐμοὶ μαθητευόμενα διανοίξει . διό φημι · ἔθηκέ μοι πρωΐ , ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · ἔθηκέ μοι πρωῒ γύρῳ , ἢ κατὰ τὸν Ἀκύλαν · ἐγείρει ἐν πρωΐᾳ ἐν πρωΐᾳ ἐξεγείρει μοι ὠτίον τοῦ ἀκούειν · ὑμᾶς μὲν γὰρ καλῶν οὐκ εἶχον ὑπακούοντας . διὸ ἔλεγον · διότι ἦλθον καὶ οὐκ ἦν ἄνθρωπος ; ἐκάλεσα καὶ οὐκ ἦν ὁ ὑπακούων ; τοῖς δὲ ὑπὸ τοῦ πατρὸς χαρισθησομένοις μοι μαθηταῖς κατὰ καιρὸν διαλεχθήσομαι τῆς τοῦ πατρὸς χάριτος , ἐμοὶ μὲν τότε λόγον παρεχούσης καὶ γλῶσσαν παιδείας , τοῖς δὲ ἐμοῖς μαθηταῖς ὠτία εἰς τὸ συνιέναι δύνασθαι τὴν τῶν ἐμῶν λόγων παιδείαν . ταῦτα μὲν οὖν οἶδα κατὰ καιρὸν γενησόμενα , τέως δὲ ἐπὶ τοῦ παρόντος ὁπηνίκα τὴν ἐμαυτοῦ πρὸς ὑμᾶς ἄφιξιν ἐποιησάμην . ἐζήτουν μὲν παρ’ ὑμῖν τοὺς βουλομένους σωθῆναι οὐ μὴν εὑρίσκων , ἀλλὰ καὶ πάντας ὑμᾶς ἀνακαλούμενος , οὐκ εἶχον ὑπακούοντας , καὶ ἐπιστάντος δὲ τοῦ καιροῦ τῶν ὑμετέρων τολμημάτων βουλομένου τοῦ πατρὸς σιωπὴν ἦγον ὡς μηδὲν ἀποκρίνασθαι συκοφαντούμενον . Αὐτίκα δ’ οὖν καὶ τύπτειν βουλομένοις παρεῖχον τὸν ἐμαυτοῦ νῶτον , ὑβρίζουσί τε αἰσχρῶς καὶ κατὰ τοῦ προσώπου τύπτουσι παρεῖχον τὰς σιαγόνας καὶ τὸ πρόσωπον δέ μου πληρούμενον τῶν ὑμετέρων σιέλων οὐκ ἀπέστρεφον , ἔμενον δὲ ἀδιάτρεπτος τὸν ἐμαυτοῦ σωματικὸν ἄνθρωπον ἔκδοτον παντοίαις ἀτιμίαις καὶ ὕβρεσι παρέχων μηδένα κατὰ μηδὲν ἀμυνόμενος · ἀπήρκει γάρ μοι τὸ νεῦμα τὸ πατρικόν , ᾧ γινόμενος ὑπήκοος τῶν ἁπάντων ἠνειχόμην εἰδώς , ὅτι ὁ κυριεύων τῶν ὅλων κύριος βοηθός μοι παρῆν . διὸ καὶ τὸ πρόσωπόν μου ὡσεὶ στερεὰν πέτραν παρέστησα πεπεισμένος , ὡς οὐ φέρει μοι αἰσχύνην ἡ πρὸς τὸν πατέρα ὑπακοή , ὃν καὶ πλησίον μου ἑστῶτα καὶ ὥσπερ ἀγωνοθετοῦντα τοῖς γινομένοις καὶ τὴν ἐμὴν δικαιοῦντα ὑπομονὴν διὰ παντὸς ἑώρων . εἰ δέ τις ἔχοι τὰς κατ’ ἐμοῦ ὕβρεις καὶ τὸν θάνατον αὐτὸν ἐνδίκως ἐπενηνέχθαι μοι φάναι διά τινα πλημμελήματα , δεικνύτω παρελθὼν εἰς μέσον , εἴ τις αἰτία ἢ πρόφασις ἐξ ἐμοῦ τῆς τοσαύτης κατ’ ἐμοῦ ὕβρεως γέγονεν . Εἰ δὴ βούλοιτό τις κρίνεσθαί μοι καὶ τοιοῦτό τι ἀπελέγχειν , ἐγγισάτω μοι , εἰς μέσον τε παρελθὼν στήτω καὶ ἐλεγχέτω . οὐδενὸς δὲ ἔχοντος μέμψιν ἐπαγαγεῖν μήτε τῇ διδασκαλίᾳ μήτε ταῖς πράξεσι ταῖς ὑπ’ ἐμοῦ πεπραγμέναις , εἰκότως ὁ μὲν ἐμὸς κύριος βοηθὸς ἐμοὶ παρέσται . ἐπαμύνοντος γάρ φησι τοῦ θεοῦ καὶ πατρὸς καὶ πᾶσαν ὑμῶν ἐπήρειαν ἀφανίζοντος καὶ τὴν ἐμὴν ἱστάντος δόξαν , τίς ἔσται τοσοῦτος ἐν ὑμῖν ὡς ἀντιτάξασθαι τῇ ἀνικήτῳ βουλῇ καὶ κακῶσαι δύνασθαι τὸν παρ’ αὐτοῦ βοηθούμενον ; οὐκοῦν εἴπερ τινὲς ἦσαν νουνεχεῖς οἱ γραμματεῖς τε καὶ Φαρισαῖοι , ἀπόσχοιντο ἂν τῶν κατ’ αὐτοῦ σκεμμάτων τε καὶ ἐγχειρημάτων διὰ προφητῶν ἁγίων προεγνωκότες , ὡς οὐκ ἂν ἰσχύσειαν ἀδικῆσαι Χριστὸν θεὸν ὄντα καὶ κύριον καὶ υἱὸν ἀληθινὸν τοῦ πατρός . Ὑμεῖς δὲ πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσεσθε , καὶ σὴς καταφάγεται ὑμᾶς , ἢ καὶ εὐρὼς κατὰ τὸν Σύμμαχον , ἢ βρωτὴρ κατὰ τὸν Ἀκύλαν . δι’ ὧν σημαίνει τὴν παλαίωσιν τῆς κατ’ αὐτοὺς σωματικῆς λατρείας · πᾶν γὰρ τὸ παλαιούμενον καὶ γηράσκον ἐγγὺς ἀφανισμοῦ . σῆτα δὲ καταβιβρώσκοντα αὐτοὺς τὴν συνείδησιν ὧν τετολμήκασι δηλοῖ , δίκην σκώληκος κατεσθιούσης τὴν ψυχήν · ὁρῶντες γὰρ τὴν τῶν ἐθνῶν ἐπὶ τὸν θεὸν ἐπιστροφὴν καὶ τὴν ἑαυτῶν ἀπόπτωσιν , ἣν ὑπέμειναν διὰ τὰς ἀσεβείας αὐτῶν , ὑπὸ τῆς συνειδήσεως τιτρώσκονται καὶ κατεσθίονται . διὸ καὶ ἐπὶ τέλει τῆς μετὰ χεῖρας βίβλου περὶ τῶν αὐτῶν ὁ αὐτὸς θεσπίζει λέγων · ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτήσει , καὶ τὸ πῦρ οὐ σβεσθήσεται , καὶ ἔσται εἰς ὅρασιν πάσῃ σαρκί . Τοσαῦτα περὶ τῶν κατὰ τὸ πάθος αὐτῷ συμβεβηκότων ἐπελθὼν αὐτὸς ὁ κύριος ἐπιφέρει τοῖς αὐτοῖς προσφωνῶν · Καὶ νῦν , εἴ τίς ἐστιν ἐν ὑμῖν ὁ φοβούμενος τὸν κύριον , ὑπακουσάτω τῷ παιδὶ αὐτοῦ . ἑαυτὸν δὲ παῖδα θεοῦ λέγων ἐφίησι νοεῖν , ὅτι καὶ ἄνθρωπος γεγονὼς υἱός ἐστιν ἀληθινὸς τοῦ θεοῦ καὶ πατρός . καὶ τὸ ἀκοῦσαι τῆς αὐτοῦ φωνῆς οὐ νόμου παράβασις ἦν , ἀλλὰ βεβαίωσις νόμου διὰ τύπου καὶ σκιᾶς προαναγράφοντος τὴν ἀλήθειαν , ἥτις ἐστὶν ὁ θεὸς καὶ τὰ αὐτοῦ θεσπίσματα . οὐ γὰρ βούλομαι τὸν θάνατον τοῦ ἁμαρτωλοῦ ὡς τὴν μετάνοιαν αὐτοῦ . ὅθεν ἔτι καὶ νῦν ὑμᾶς ἀνακαλοῦμαι ἐν τῷ τῆς ἀγνοίας σκότῳ τυγχάνοντας καί φημι · Οἱ πορευόμενοι ἐν σκότει καὶ οὐκ ἔστιν αὐτοῖς φῶς , πεποίθετε ἐπὶ τῷ ὀνόματι κυρίου καὶ ἀντιστηρίσασθε ἐπὶ τῷ θεῷ . μόνον ἥκετε καὶ ὑπακούσατε , ἐπαγγελλομένῳ τε ὑμῖν σωτηρίαν πιστεύσατε . Ἀλλ’ ὡς ὁρῶ , πάσης μὲν ἀγαθῆς ἐλπίδος ἑαυτοὺς ἀποκλείετε , τὸ δὲ ἑαυτῶν πῦρ σωρεύετε καὶ κατισχύετε τὴν ἑαυτῶν φλόγα τῇ ἑαυτῶν ἐπιμένοντες ἀπιστίᾳ καὶ ταῖς κατ’ ἐμοῦ βλασφημίαις τὸ περιμένον ὑμᾶς τῆς αἰωνίου κολάσεως πῦρ μειζόνως ἐξάπτοντες . διὸ καὶ ἐν λύπῃ κοιμηθήσεσθε , ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · ἐν ὀδύνῃ κοιμηθήσεσθε , ἢ κατὰ τὸν Ἀκύλαν · εἰς διαπόνησιν κοιμηθήσεσθε . Ἀλλ’ ἵνα μὴ ταῦτα πάθοιτε , ἔτι καὶ νῦν παραινῶ ἐπιστρέψαι καὶ τούτων ἐπακοῦσαί μου τῶν λόγων . καὶ δὴ ἀκούετε , ὦ ἄνδρες οἱ προσποιούμενοί τε τὸν κύριον τιμᾶν , ἐναντία δὲ πράττοντες τῇ τοῦ κυρίου βουλῇ ἐν τῷ τὸ δίκαιον ἐλαύνειν καὶ τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν ἔχθραν ἡγεῖσθαι , ἐπειδὴ ἐκ πολλῆς ἄγαν ἀβελτηρίας οἱ τῶν Ἰουδαίων δῆμοι τὸν μονογενῆ τοῦ θεοῦ λόγον ὁρῶντες ἐν εἴδει τῷ καθ’ ἡμᾶς , τοῦτ’ ἔστιν γενόμενον ἄνθρωπον , οὐ συνίεσαν μὲν τὸ ἐπ’ αὐτῷ μυστήριον , ἀσυνετοῦντες δὲ πλεισταχοῦ παλιμφήμοις ἐλύπουν φωναῖς ἀνοσίως . καθάπερ ἔφην ἀρτίως , ἐναργῆ καθίστησιν αὐτοῖς τὴν εὐπρεπεστάτην αὐτοῦ δόξαν τε καὶ δύναμιν , καὶ τοῦ μικρὰ φρονεῖν ἐπ’ αὐτῷ βούλεσθαί τινας ἀποκομίζει λέγων · πεποίθατε ἐπὶ τῷ κυρίῳ . ἐναργέστατα δὴ οὖν κύριον ἑαυτὸν καὶ θεὸν εἶναί φησιν , ἀποκομίζων ὡς ἔφην τοῦ χαμαιπετῆ περὶ αὐτοῦ βούλεσθαι φρονεῖν τε καὶ λέγειν . τί οὖν ἐστιν ὅ φημι · ἀποβλέψατε εἰς τὴν στερεὰν πέτραν , ἣν ἐλατομήσατε , καὶ εἰς τὸν βόθυνον τοῦ λάκκου , ὃν ὠρύξατε . ἀντὶ δὲ τοῦ · καὶ εἰς τὸν βόθυνον , ὁ Σύμμαχος · εἰς τὴν τρυμαλιάν , ὁ δὲ Ἀκύλας · πρὸς ἐκκοπήν . ἔοικε δὲ διὰ τούτων ὁ λόγος αἰνίττεσθαι αὐτὴν ἐκείνην τὴν τὸ σῶμα τοῦ σωτῆρος ὑποδεξαμένην πέτραν , ἐν ᾗ ὁ Ἰωσὴφ τὸ σπήλαιον ὤρυξεν ἐν τῷ καινῷ αὐτοῦ μνημείῳ . εἶτ’ ἐνθένδε μεταβαίνει ἐπὶ τὸ παράδειγμα τοῦ Ἀβραὰμ καὶ τῆς Σάρρας , οἳ δίκην πέτρας ἄγονοι καὶ ἄκαρποι καὶ ἄπαιδες γενόμενοι καὶ μέχρι γήρως ἐστειρωμένοι ὡσεὶ τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ τῷ πλήθει συνέστησαν . διό φησιν · ὅτι εἷς ἦν , καὶ ἐκάλεσα αὐτὸν καὶ ἠγάπησα αὐτὸν καὶ ἐπλήθυνα αὐτόν . ὥσπερ οὖν ἐπὶ τοῦ Ἀβραὰμ πεποίηκα , οὕτω μὴ ἀπογινώσκετε , ὡς καὶ ἀπὸ τῆς πέτρας ταύτης , ἣν ὑμεῖς αὐτοὶ ἐλατομήσατε , ἔσται τις ἐλπὶς ἅπασιν ἀνθρώποις σωτηρίας , ὡς μὴ ἀπολειφθῆναι τῆς πρὸς τὸν Ἀβραὰμ ἐπαγγελίας , τὴν δοθησομένην ἅπασι τοῖς ἔθνεσιν ἐξ ἐμοῦ διὰ τῆς εἰρημένης πέτρας χάριν . ἦν μὲν οὖν πέτρα καὶ τὸ σπήλαιον , ὃ ἐλατόμησεν ὁ Ἰωσὴφ εἰς μνημεῖον , ἀλλὰ καὶ τὸν Χριστὸν αὐτὸν οἶδεν ὁ θεῖος Ἀπόστολος πέτραν ὀνομάζειν λέγων · ἡ δὲ πέτρα ἦν ὁ Χριστός . ἐπεὶ δὲ χεῖρας ἐπιβαλόντες τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ ἐλωβήσαντο κατὰ τὸ πάθος οἱ τὸν θάνατον αὐτοῦ τυρεύσαντες , εἰκότως πρὸς αὐτοὺς εἴρηται τό · ἐμβλέψατε εἰς τὴν στερεὰν πέτραν , ἣν ἐλατομήσατε , καὶ εἰς τὸν βόθυνον τοῦ λάκκου , ὃν ὠρύξατε . τοῦτο δὲ διδάσκει καὶ αὐτὸς ὁ σωτὴρ ἐν Ψαλμοῖς λέγων · ὤρυξαν χεῖράς μου καὶ πόδας μου , ἐξηρίθμησαν πάντα τὰ ὀστᾶ μου . μήποτε δὲ βόθυνον λάκκου ᾐνίξατο τὴν τρωθεῖσαν τοῦ σώματος αὐτοῦ πλευράν , ἐξ ἧς αἷμα καὶ ὕδωρ ἐξῆλθεν . Ἀλλὰ γὰρ ὥσπερ ἐπὶ τοῦ Ἀβραὰμ καὶ τῆς ἀγόνου καὶ ἀτέκνου καὶ τὴν φύσιν ἐστειρωμένης Σάρρας παραδόξῳ καὶ θεϊκῇ δυνάμει ὡσεὶ τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ τῷ πλήθει συνέστη , οὕτω καὶ νῦν γενήσεται διὰ τῆς λατομηθείσης καὶ ὀρυχθείσης ὑφ’ ὑμῶν πέτρας . δι’ αὐτῆς γὰρ τῆς Σιών , λέγω δὲ τὸ θεοσεβὲς πολίτευμα , τὴν ἀπεγνωσμένην Σιὼν δὲ λέγω · καὶ σὲ νῦν παρακαλέσω , Σιών , τὸ θεοσεβὲς δηλῶν παρακαλέσω , ὅπερ εἰς ἔρημον δι’ ὑμᾶς κατέστη . πλὴν αὐτὸς ἐγὼ ἀναλήψομαι τὴν ἐρημίαν αὐτῆς καὶ θήσω τὰ ἔρημα αὐτῆς ὡς παράδεισον καὶ τὰ πρὸς δυσμὰς αὐτῆς ὡς παράδεισον κυρίου . ὡς ἐν παραθέσει δὲ τῆς πάλαι ἐχούσης τὸν ἄνδρα νῦν ἡ ἐξ ἐθνῶν ἐκκλησία πάλιν ἔρημος ὠνομάσθη · ὥσπερ οὖν καὶ ἐν οἷς ὁ αὐτὸς προφήτης θεσπίζει λέγων · Εὐφράνθητι , στεῖρα ἡ οὐ τίκτουσα , ῥῆξον καὶ βόησον , ἡ οὐκ ὠδίνουσα , ὅτι πολλὰ τὰ τέκνα τῆς ἐρήμου μᾶλλον ἢ τῆς ἐχούσης τὸν ἄνδρα . τίς δὲ ἦν ἡ τὸν ἄνδρα ἔχουσα ἀλλ’ ἢ ἡ τὸ βιβλίον τοῦ ἀποστασίου ποιησαμένη ; ἐν δέ γε τῇ ἐρήμῳ ἔσται τίς φησι παράδεισος ἐοικότως τῷ παραδείσῳ τοῦ θεοῦ , ὃν ἐν τῇ κοσμοποιΐᾳ πεφυτεῦσθαι Μωσῆς συνέγραψε . διὸ λέγεται · ὡς παράδεισος κυρίου , τοῦτον δὲ ἔσεσθαί φησι πρὸς ταῖς δυσμαῖς . τοῖς γὰρ καθημένοις ἐν σκότῳ καὶ σκιᾷ θανάτου φῶς ἀνέτειλε τὸ σωτήριον καὶ ὁ τοῦ θεοῦ παράδεισος ὁ τῶν χαρισμάτων τοῦ ἁγίου πνεύματος πεπληρωμένος , ἔνθα φησὶν εὑρήσειν ἀγαλλίαμα καὶ εὐφροσύνην καὶ πρὸς τούτοις ἐξομολόγησιν καὶ φωνὴν αἰνέσεως , τῶν μὲν κατορθούντων φωνὴν αἰνέσεως ἀφιέναι , τῶν δὲ ἐπιστρεφόντων ἐκ προτέρων ἁμαρτημάτων δι’ ἐξομολογήσεως καθαιρομένων .
Lemmas: διέρχομαι ὁ λόγος ὁ κήρυγμα ὁ εὐαγγελικός καί ὁ διά αὐτός γίγνομαι ὁ ἔθνος κλῆσις , ὁ τε θεοσεβής πολίτευμα ὁ σύστασις καί ὁ ὁ δηλόω Γίγας καθαίρεσις μεταβαίνω πάλιν ἐπί ὁ ἐκ περιτομή λαός ὡσπερεί πείθω καί ἀπολογέομαι , διά ὅς αἴτιος ἐπισκοπέω πᾶς ὁ ἔθνος αὐτός ἔκδοτος ποιέω . φημί οὖν εἰς αὐτός πρόσωπον · μὴ ἐγώ τις σύ καταμέμφομαι ὡς ἐπιλανθάνομαι , ὅς σῴζω πάλαι πρότερος περί σύ σπουδή μηδέ τις καταιτιάομαι ὡς ἐγώ βιβλίον ἀποστασίου δίδωμι ὁ πάλαι χώρα γαμετή ἐπέχω παρά ἐγώ μήτηρ σύ , ἀλλά μηδέ ἐκβιάζω ἐγώ ὑπόχρεως ὁ τίνω πέρνημι σύ νομίζω εἰς ἀπόδοσις ὁ χρέος · οὗτος γάρ οὐδείς ἐκ ἐγώ γίγνομαι . εἰμί δέ χρή τἀληθῆ λέγω · σύ ἑαυτοῦ πέρνημι ὁ ὑμέτερος ἁμαρτία , ὅτι δέ αὐτός οὕτως ἔχω , ὁμολογέω εἄν καί αὐτός , ὡς ἐγώ μέν οὐ ὀκνέω θεός εἰμί καί κύριος ὁ ὅλος ὑποκαταβαίνω ὁ οἰκεῖος μέγεθος καί μέχρι σύ αὐτός ποιέω ὁ ἐμαυτοῦ παρουσία . ὅθεν καί ἔρχομαι καί μέσος σύ γίγνομαι καί σύν σύ ἄνθρωπος δίκη πολιτεύω , καλέω δέ πᾶς σύ πρός ἐμαυτοῦ καί οὗτος πᾶς πράσσω διά ὑπερβάλλω φιλανθρωπία . ἀλλά οὐδείς εἰμί ὁ ἀπαντάω πρός ἐγώ οὐδέ ὑπακούω βοῦς καί ὁ πᾶς σύ πρός ἐμαυτοῦ ἀνακαλέω , ἀλλά ἔτι καί τοιοῦτος τολμάω , ὁποῖος οὐ εἄν ὑπομένω εἄν ἀκοή . ὁ δή καί αὐτός ἀνεξίκακος φέρω δύναμαι μηδείς μηδέ ὅλως πάσχω μηδέ ἐπιτρέπω τοιοῦτος τολμάω ἢ οὖον μιμνήσκω σύ αὐτός , ὡς καιρός τις ὁ ἐρυθρός θάλασσα ξηρός καθίστημι βούλομαι ὁ προπάτωρ σύ διά αὐτός ἄγω καί ἐπί ὁ Ἰορδάνης δέ ποταμός ἀνατρέχω εἰς τοὐπίσω ὁ ῥεῦμα διέρχομαι ὡς διά ξηρός χώρα ὁ τηνικαῦτα ὑπό ὁ ἐμός δύναμις ποδηγέω . πάντως δήπου καί ὁ κατά Αἰγύπτιος δέκα πληγάς οὐ ἀγνοέω , καθώς ὡσπερεί σάκκος περιβάλλω ὁ οὐρανός σκότος τριήμερον ἐργάζομαι . τις οὖν ὁ τοσοῦτος ἐνδείκνυμι ἐπί ὁ ὑμέτερος προπάτωρ οὐ οἷος τε εἰμί καί νῦν ἐμαυτοῦ καί ὁ διά ἄνθρωπος ἀναλαμβάνω ἐγώ ὄργανον σωματικός ὁ ὑμέτερος ἐξαιρέω χείρ ; ἀλλά ἐπεί οὗτος δοκέω ὁ ἐπί πᾶς καί ἀνώτατος κύριος , ὅς καί ἐγώ αὐτός κύριος εἰμί καί πατήρ τυγχάνω , διό δή καί αὐτός κύριος ὀνομάζω φημί · Κύριος κύριος δίδωμι ἐγώ γλῶσσα παιδεία ὁ γιγνώσκω ἡνίκα δεῖ εἶπον λόγος . εἰκότως καί ὅτε κατηγορέω σιωπάω καί ψευδομαρτυρέω παρά σύ οὐδείς ἀποκρίνω , οὗτος πράσσω παραγγελία ὁ πατήρ , ἐπεί γάρ χρή ὑπήκοος αὐτός γίγνομαι μέχρι θάνατος . οὗτος χάρις σιωπή ἄγω ὁ ὕβρις ὁ ὑπέρ σύ ἀναδέχομαι εὕω οἶδα , ὅτι ποτέ εἰμί καιρός , κατά ὅς οὐκέτι σιωπάω , ἀλλά παρά ὁ πατήρ λαμβάνω γλῶσσα παιδεία οὗτος χράω εὔκαιρος , ἡνίκα δεῖ εἶπον λόγος . γίγνομαι δέ εἄν οὗτος ὁ καιρός , κατά ὅς ὁ ἐμός ἐκκλησία κατά ὅλος ὁ ὁ ἄνθρωπος οἰκέω ἱδρύω · τότε γάρ οὐκέτι μέν σιωπή χράω , βοάω δέ εἰς ἐπήκοος πᾶς ὁ ἔθνος ὁ ἐμαυτοῦ γνωρίζω πατήρ , ὅς κατά ὁ εἴρω χρόνος χαρίζομαι ἐγώ οὖς ἀκουστικός συνίημι δύναμαι ὁ ἐμός διδασκαλία ὁ νόος , ὅσπερ ὁ ἑωθινός ὥρα προσεδρεύω ὁ ἐμός μεταλαμβάνω παίδευσις . αὐτός γάρ ὁ ἐμός κύριος ὁ ἐμός οὖς ὁ ἐγώ προσεδρεύω καί ἐγώ μαθητευόμενος διάνοιξις . διό φημί · τίθημι ἐγώ πρωΐ , ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · τίθημι ἐγώ πρωΐ γῦρος , ἢ κατά ὁ Ἀκύλας · ἐγείρω ἐν πρώϊος ἐν πρώϊος ἐξεγείρω ἐγώ οὖς ὁ ἀκούω · σύ μέν γάρ καλός οὐ ἔχω ὑπακούω . διό λέγω · διότι ἔρχομαι καί οὐ εἰμί ἄνθρωπος ; καλέω καί οὐ εἰμί ὁ ὑπακούω ; ὁ δέ ὑπό ὁ πατήρ χαρίζομαι ἐγώ μαθητής κατά καιρός διαλέγω ὁ ὁ πατήρ χάρις , ἐγώ μέν τότε λόγος παρέχω καί γλῶσσα παιδεία , ὁ δέ ἐμέω μαθητής οὖς εἰς ὁ συνίημι δύναμαι ὁ ὁ ἐμέω λόγος παιδεία . οὗτος μέν οὖν οἶδα κατά καιρός γίγνομαι , τέως δέ ἐπί ὁ πάρειμι ὁπηνίκα ὁ ἐμαυτοῦ πρός σύ ἄφιξις ποιέω . ζητέω μέν παρά σύ ὁ βούλομαι σῴζω οὖον μήv εὑρίσκω , ἀλλά καί πᾶς σύ ἀνακαλέω , οὐ ἔχω ὑπακούω , καί ἐφίστημι δέ ὁ καιρός ὁ ὑμέτερος τόλμημα βούλομαι ὁ πατήρ σιωπή ἄγω ὡς μηδείς ἀποκρίνω συκοφαντέω . αὐτίκα δέ οὖν καί τύπτω βούλομαι παρέχω ὁ ἐμαυτοῦ νῶτον , ὑβρίζω τε αἰσχρῶς καί κατά ὁ πρόσωπον τύπτω παρέχω ὁ σιαγών καί ὁ πρόσωπον δέ ἐγώ πληρόω ὁ ὑμέτερος σίαλον οὐ ἀποστρέφω , μένω δέ ἀδιάτρεπτος ὁ ἐμαυτοῦ σωματικός ἄνθρωπος ἔκδοτος παντοῖος ἀτιμία καί ὕβρις παρέχω μηδείς κατά μηδείς ἀμύνω · ἀπαίρω γάρ ἐγώ ὁ νεῦμα ὁ πατρικός , ὅς γίγνομαι ὑπήκοος ὁ ἅπας ἀνέχω οἶδα , ὅτι ὁ κυριεύω ὁ ὅλος κύριος βοηθός ἐγώ πάρειμι . διό καί ὁ πρόσωπον ἐγώ ὡσεί στερεός πέτρα παρίστημι πείθω , ὡς οὖον φέρω ἐγώ αἰσχύνη ὁ πρός ὁ πατήρ ὑπακοή , ὅς καί πλησίος ἐγώ ἵστημι καί ὥσπερ ἀγωνοθετέω ὁ γίγνομαι καί ὁ ἐμός δικαιόω ὑπομονή διά πᾶς ὁράω . εἰμί δέ τις ἔχω ὁ κατά ἐγώ ὕβρις καί ὁ θάνατος αὐτός ἔνδικος ἐπιφέρω ἐγώ φαίνω διά τις πλημμέλημα , δείκνυμι παρέρχομαι εἰς μέσος , εἰμί τις αἰτία ἢ πρόφασις ἐκ ἐγώ ὁ τοσοῦτος κατά ἐγώ ὕβρις γίγνομαι . εἰμί δή βούλομαι τις κρίνω ἐγώ καί τοιοῦτος τίς ἀπελέγχω , ἐγγίζω ἐγώ , εἰς μέσος τε παρέρχομαι ἵστημι καί ἐλέγχω . οὐδείς δέ ἔχω μέμψις ἐπάγω μήτε ὁ διδασκαλία μήτε ὁ πρᾶξις ὁ ὑπό ἐγώ πράσσω , εἰκότως ὁ μέν ἐμός κύριος βοηθός ἐγώ πάρειμι . ἐπαμύνω γάρ φημί ὁ θεός καί πατήρ καί πᾶς σύ ἐπήρεια ἀφανίζω καί ὁ ἐμός ἵστημι δόξα , τίς εἰμί τοσοῦτος ἐν σύ ὡς ἀντιτάσσω ὁ ἀνίκητος βουλή καί κακόω δύναμαι ὁ παρά αὐτός βοηθέω ; οὐκοῦν εἴπερ τις εἰμί νουνεχής ὁ γραμματεύς τε καί Φαρισαῖος , ἀπέχω εἄν ὁ κατά αὐτός σκέμμα τε καί ἐγχείρημα διά προφήτης ἅγιος προγιγνώσκω , ὡς οὐ εἄν ἰσχύω ἀδικέω Χριστός θεός εἰμί καί κύριος καί υἱός ἀληθινός ὁ πατήρ . σύ δέ πᾶς ὡς ἱμάτιον παλαιόω , καί σής κατεσθίω σύ , ἢ καί εὐρώς κατά ὁ Σύμμαχος , ἢ βρωτήρ κατά ὁ Ἀκύλας . διά ὅς σημαίνω ὁ παλαίωσις ὁ κατά αὐτός σωματικός λατρεία · πᾶς γάρ ὁ παλαιόω καί γηράσκω ἐγγύς ἀφανισμός . σός δέ καταβιβρώσκω αὐτός ὁ συνείδησις ὅς τολμάω δηλόω , δίκη σκώληξ κατεσθίω ὁ Ψυχή · ὁράω γάρ ὁ ὁ ἔθνος ἐπί ὁ θεός ἐπιστροφή καί ὁ ἑαυτοῦ ἀπόπτωσις , ὅς ὑπομένω διά ὁ ἀσέβεια αὐτός , ὑπό ὁ συνείδησις τιτρώσκω καί κατεσθίω . διό καί ἐπί τέλος ὁ μετά χείρ Βίβλος περί ὁ αὐτός ὁ αὐτός θεσπίζω λέγω · ὁ σκώληξ αὐτός οὖον τελευτάω , καί ὁ πῦρ οὖον σβέννυμι , καί εἰμί εἰς ὅρασις πᾶς σάρξ . τοσοῦτος περί ὁ κατά ὁ πάθος αὐτός συμβεβηκός ἐπέρχομαι αὐτός ὁ κύριος ἐπιφέρω ὁ αὐτός προσφωνέω · καί νῦν , εἰμί τίς εἰμί ἐν σύ ὁ φοβέω ὁ κύριος , ὑπακούω ὁ παῖς αὐτός . ἑαυτοῦ δέ παῖς θεός λέγω ἐφίημι νοέω , ὅτι καί ἄνθρωπος γίγνομαι υἱός εἰμί ἀληθινός ὁ θεός καί πατήρ . καί ὁ ἀκούω ὁ αὐτός φωνή οὖον νόμος παράβασις εἰμί , ἀλλά βεβαίωσις νόμος διά τύπος καί σκιά προαναγράφω ὁ ἀλήθεια , ὅστις εἰμί ὁ θεός καί ὁ αὐτός θέσπισμα . οὖον γάρ βούλομαι ὁ θάνατος ὁ ἁμαρτωλός ὡς ὁ μετάνοια αὐτός . ὅθεν ἔτι καί νῦν σύ ἀνακαλέω ἐν ὁ ὁ ἄγνοια σκότος τυγχάνω καί φημί · ὁ πορεύω ἐν σκότος καί οὐ εἰμί αὐτός φάος , πείθω ἐπί ὁ ὄνομα κύριος καί ἀντιστηρίζω ἐπί ὁ θεός . μόνος ἥκω καί ὑπακούω , ἐπαγγέλλω τε σύ σωτηρία πιστεύω . ἀλλά ὡς ὁράω , πᾶς μέν ἀγαθός ἐλπίς ἑαυτοῦ ἀποκλείετε , ὁ δέ ἑαυτοῦ πῦρ σωρεύω καί κατισχύω ὁ ἑαυτοῦ φλόξ ὁ ἑαυτοῦ ἐπιμένω ἀπιστία καί ὁ κατά ἐγώ βλασφημία ὁ περιμένω σύ ὁ αἰώνιος κόλασις πῦρ μέγας ἐξάπτω . διό καί ἐν λύπη κοιμάω , ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · ἐν ὀδύνη κοιμάω , ἢ κατά ὁ Ἀκύλας · εἰς διαπόνησις κοιμάω . ἀλλά ἵνα μή οὗτος πάσχω , ἔτι καί νῦν παραινῶ ἐπιστρέφω καί οὗτος ἐπακούω ἐγώ ὁ λόγος . καί δή ἀκούω , εἰμί ἀνήρ ὁ προσποιέω τε ὁ κύριος τιμάω , ἐναντίος δέ πράσσω ὁ ὁ κύριος βουλή ἐν ὁ ὁ Δίκαιος ἐλαύνω καί ὁ ἀλήθεια αὐτός ἔχθρα ἡγέομαι , ἐπεί ἐκ πολύς ἄγαν ἀβελτηρία ὁ ὁ Ἰουδαῖος δῆμος ὁ μονογενής ὁ θεός λόγος ὁράω ἐν εἶδος ὁ κατά ἐγώ , οὗτος εἰμί γίγνομαι ἄνθρωπος , οὖον συνίημι μέν ὁ ἐπί αὐτός μυστήριον , ἀσυνετέω δέ πλεισταχοῦ παλίμφημος λυπέω φωνή ἀνόσιος . καθάπερ φημί ἄρτιος , ἐναργής καθίστημι αὐτός ὁ εὐπρεπής αὐτός δόξα τε καί δύναμις , καί ὁ μικρός φρονέω ἐπί αὐτός βούλομαι τις αποκομίζω λέγω · πείθω ἐπί ὁ κύριος . ἐναργής δή οὖν κύριος ἑαυτοῦ καί θεός εἰμί φημί , ἀποκομίζω ὡς φημί ὁ χαμαιπετής περί αὐτός βούλομαι φρονέω τε καί λέγω . τίς οὖν εἰμί ὅς φημί · ἀποβλέπω εἰς ὁ στερεός πέτρα , ὅς λατομέω , καί εἰς ὁ βόθυνος ὁ λάκκος , ὅς ὀρύσσω . ἀντί δέ ὁ · καί εἰς ὁ βόθυνος , ὁ Σύμμαχος · εἰς ὁ τρυμαλιά , ὁ δέ Ἀκύλας · πρός ἐκκοπή . ἔοικα δέ διά οὗτος ὁ λόγος αἰνίσσομαι αὐτός ἐκεῖνος ὁ ὁ σῶμα ὁ σωτήρ ὑποδείκνυμι πέτρα , ἐν ὅς ὁ Ἰωσήφ ὁ σπήλαιον ὀρύσσω ἐν ὁ καινός αὐτός μνημεῖον . εἶτα ἐνθένδε μεταβαίνω ἐπί ὁ παράδειγμα ὁ Ἀβραάμ καί ὁ Σάρα , ἕ δίκη πέτρα ἄγονος καί ἄκαρπος καί ἄπαις γίγνομαι καί μέχρι γῆρας στειρόω ὡσεί ὁ ἄστρον ὁ οὐρανός ὁ πλῆθος συνίστημι . διό φημί · ὅτι εἷς εἰμί , καί καλέω αὐτός καί ἀγαπάω αὐτός καί πληθύνω αὐτός . ὥσπερ οὖν ἐπί ὁ Ἀβραάμ ποιέω , οὗτος μή ἀπογιγνώσκω , ὡς καί ἀπό ὁ πέτρα οὗτος , ὅς σύ αὐτός λατομέω , εἰμί τις Ἐλπὶς ἅπας ἄνθρωπος σωτηρία , ὡς μή ἀπολείπω ὁ πρός ὁ Ἀβραάμ ἐπαγγελία , ὁ δίδωμι ἅπας ὁ ἔθνος ἐκ ἐγώ διά ὁ εἴρω πέτρα χάρις . εἰμί μέν οὖν πέτρα καί ὁ σπήλαιον , ὅς λατομέω ὁ Ἰωσήφ εἰς μνημεῖον , ἀλλά καί ὁ Χριστός αὐτός οἶδα ὁ θεῖος ἀπόστολος πέτρα ὀνομάζω λέγω · ὁ δέ πέτρα εἰμί ὁ Χριστός . ἐπεί δέ χείρ ἐπιβάλλω ὁ σῶμα ὁ Χριστός λωβάομαι κατά ὁ πάθος ὁ ὁ θάνατος αὐτός τυρεύω , εἰκότως πρός αὐτός εἴρω ὁ · ἐμβλέπω εἰς ὁ στερεός πέτρα , ὅς λατομέω , καί εἰς ὁ βόθυνος ὁ λάκκος , ὅς ὀρύσσω . οὗτος δέ διδάσκω καί αὐτός ὁ σωτήρ ἐν ψαλμός λέγω · ὀρύσσω χείρ ἐγώ καί πούς ἐγώ , ἐξαριθμέω πᾶς ὁ ὀστέον ἐγώ . μήποτε δέ βόθυνος λάκκος αἰνίζω ὁ τιτρώσκω ὁ σῶμα αὐτός πλευρά , ἐκ ὅς αἷμα καί ὕδωρ ἐξέρχομαι . ἀλλά γάρ ὥσπερ ἐπί ὁ Ἀβραάμ καί ὁ ἄγονος καί ἄτεκνος καί ὁ φύσις στειρόω Σάρα παράδοξος καί θεῖος δύναμις ὡσεί ὁ ἄστρον ὁ οὐρανός ὁ πλῆθος συνίστημι , οὗτος καί νῦν γίγνομαι διά ὁ λατομέω καί ὀρύσσω ὑπό σύ πέτρα . διά αὐτός γάρ ὁ Σιών , λέγω δέ ὁ θεοσεβής πολίτευμα , ὁ ἀπογιγνώσκω Σιών δέ λέγω · καί σύ νῦν παρακαλέω , Σιών , ὁ θεοσεβής δηλόω παρακαλέω , ὅσπερ εἰς ἐρῆμος διά σύ καθίστημι . πλήν αὐτός ἐγώ ἀναλαμβάνω ὁ ἐρημία αὐτός καί τίθημι ὁ ἐρῆμος αὐτός ὡς παράδεισος καί ὁ πρός δυσμή αὐτός ὡς παράδεισος κύριος . ὡς ἐν παράθεσις δέ ὁ πάλαι ἔχω ὁ ἀνήρ νῦν ὁ ἐκ ἔθνος ἐκκλησία πάλιν ἐρῆμος ὀνομάζω · ὥσπερ οὖν καί ἐν ὅς ὁ αὐτός προφήτης θεσπίζω λέγω · εὐφραίνω , στεῖρα ὁ οὖον τίκτω , ῥήγνυμι καί βοάω , ὁ οὐ ὠδίνω , ὅτι πολύς ὁ τέκνον ὁ ἐρῆμος μᾶλλον ἢ ὁ ἔχω ὁ ἀνήρ . τίς δέ εἰμί ὁ ὁ ἀνήρ ἔχω ἀλλά ἢ ὁ ὁ βιβλίον ὁ ἀποστασίου ποιέω ; ἐν δέ γε ὁ ἐρῆμος εἰμί τίς φημί παράδεισος ἔοικα ὁ παράδεισος ὁ θεός , ὅς ἐν ὁ κοσμοποιία φυτεύω Μωσῆς συγγράφω . διό λέγω · ὡς παράδεισος κύριος , οὗτος δέ εἰμί φημί πρός ὁ δυσμή . ὁ γάρ κάθημαι ἐν σκότος καί σκιά θάνατος φάος ἀνατέλλω ὁ σωτήριος καί ὁ ὁ θεός παράδεισος ὁ ὁ χάρισμα ὁ ἅγιος πνεῦμα πληρόω , ἔνθα φημί εὑρίσκω ἀγαλλίαμα καί Εὐφρόσυνος καί πρός οὗτος ἐξομολόγησις καί φωνή αἴνεσις , ὁ μέν κατορθόω φωνή αἴνεσις ἀφίημι , ὁ δέ ἐπιστρέφω ἐκ πρότερος ἁμάρτημα διά ἐξομολόγησις καθαίρω .