eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.29
Τὰ μὲν προλεχθέντα περὶ τῆς ἡμέρας τῆς ἐκδικήσεως εἴρηται , τὰ δὲ προκείμενα ἐξ ἑτέρας ἀρχῆς περιαίρεσιν ἀπειλεῖ τῶν ἐν τῷ προτέρῳ λαῷ τοῦ θεοῦ χαρισμάτων , ἅ φησιν ἀρθήσεσθαι ἀπ’ αὐτῶν , οὔτε διὰ εἰδωλολατρίας οὔτε διά τινας ἑτέρας πράξεις , διὰ δὲ μίαν βουλὴν ἄθεον ἀληθῶς καὶ ἀσεβῆ καὶ πονηρὰν τὴν κατὰ τοῦ κυρίου . θέα γοῦν ὅπως μετὰ πάσας τὰς κατ’ αὐτῶν ἀπειλὰς ἐπάγει λέγων · τὴν δὲ ἁμαρτίαν αὐτῶν ὡς Σοδόμων ἀνήγγειλαν καὶ ἐνεφάνισαν . οὐαὶ τῇ ψυχῇ αὐτῶν , ὅτι βεβούλευνται βουλὴν πονηρὰν καθ’ ἑαυτῶν εἰπόντες · Δήσωμεν τὸν δίκαιον , ὅτι δύσχρηστος ἡμῖν ἐστιν · τὸ γὰρ αἴτιον τῶν ἀπειλουμένων ἁπάντων τοῦτο ἦν . καὶ ἐκ τούτων δὲ ἀναμφιλέκτως οἶμαι συνίστασθαι τὸ μετὰ τὴν σωτήριον παρουσίαν ταῦτα τέλους τετυχηκέναι . διὸ ἀφελεῖ φησι κύριος ἀπὸ Ἰερουσαλὴμ καὶ ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας ἰσχύοντα καὶ ἰσχύουσαν , ἢ κατὰ τὸν Ἀκύλαν ἔρεισμα καὶ ἐρεισμόν , ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · στήριγμα καὶ στηριγμόν . ὅπερ νοήσεις τὸν ἀποστολικὸν λόγον , ὃς τοὺς βίῳ τῷ κατὰ θεὸν ἐμπρέποντας στύλους καὶ ἑδραίωμα ὠνόμασε · πάντως γάρ που καὶ παρὰ τῷ προτέρῳ λαῷ ἦσάν τινες ὥσπερ ἑδραιώματα καὶ στηρίγματα τοῦ παντὸς αὐτῶν ἔθνους , οὓς ἀρθήσεσθαι ἀπ’ αὐτῶν ὁ λόγος ἀπειλεῖ , ἔπειτα οὐκ ἄρτον οὐδὲ ὕδωρ , ἀλλὰ ἰσχὺν ἄρτου καὶ ἰσχὺν ὕδατος . καὶ τοῦτο δὲ νοήσεις ἀπὸ ἑτέρου προφήτου φήσαντος · ἰδοὺ ἡμέραι ἔρχονται , λέγει κύριος , καὶ ἀποστελῶ λιμὸν ἐπὶ τὴν γῆν , οὐ λιμὸν ἄρτου οὐδὲ δίψαν ὕδατος , ἀλλὰ λιμὸν τοῦ ἀκοῦσαι λόγον κυρίου . ἔστιν οὖν ψυχῆς ἄρτος θρεπτικός τις λόγος καὶ ποτὸν ὡσαύτως λογικόν , ὧν εἰ καὶ νομίζουσιν Ἰουδαῖοι μετειληφέναι ἐν τῷ τὰς θείας μετέρχεσθαι γραφὰς καὶ περὶ τὰς ἐκμαθήσεις καὶ ἐπαγγελίας αὐτῶν φιλοκαλεῖν , ἀλλά γε τὴν ἰσχὺν τῶν θρεπτικῶν λόγων καὶ τὸ θρεπτικὸν τῆς ζωοποιοῦ πηγῆς οὐκ ἂν εὕροις παρ’ αὐτοῖς . καὶ γίγαντα δὲ καὶ ἰσχύοντα καὶ ἄνθρωπον στοχαστὴν ἀφαιρεθήσεσθαι αὐτῶν ἀπειλεῖ · γίγαντα οὔτε ἡ Ἑβραϊκὴ φωνὴ οὔτε οἱ λοιποὶ ἑρμηνευταὶ ὠνόμασαν . ἀντὶ δὲ τούτου ὁ μὲν Ἀκύλας δυνατόν , ὁ δὲ Σύμμαχος ἀνδρεῖον , ὁ δὲ Θεοδοτίων δυνάστην ἐκδέδωκαν . καὶ δυνάστην οὖν καὶ δυνατὸν καὶ ἔτι πρὸς τούτοις καὶ ἄνδρα πολεμιστὴν καὶ δικαστήν , ἀνθ’ οὗ οἱ λοιποὶ πεποιήκασι κριτήν , καὶ ἐπὶ πᾶσιν προφήτην καὶ στοχαστὴν περιαιρεθήσεσθαι ἀπειλεῖ . καὶ ἐκ τούτων δὲ οἶμαι ἀναμφιλέκτως συνίστασθαι τὸ μετὰ τὴν σωτήριον παρουσίαν ταῦτα τέλους τετυχηκέναι · εἰ γοῦν τις θελήσειεν βιασάμενος κατὰ τοὺς χρόνους Ἠσαΐου τοῦ προφήτου ἢ κατὰ τοὺς τῆς Βαβυλωνίων πολιορκίας ταῦτα φάναι γεγονέναι , ψευδῆ δοξάζων ἐλεγχθήσεται · συνῆσαν γὰρ αὐτοῖς τότε πλεῖστοι προφῆται ἐν αὐτῇ τῇ Ἰερουσαλὴμ πρὸ τῆς πολιορκίας καὶ κατὰ τὴν πολιορκίαν , ἐπ’ αὐτῆς τε τῆς Βαβυλωνίας καὶ μετὰ τὴν ἐνθένδε ἐπάνοδον ἦσαν δὲ καὶ δικασταὶ παρ’ αὐτοῖς οἱ κρίνοντες τὸν λαόν . ἐν αὐτῇ γοῦν τῇ Βαβυλῶνι Δανιὴλ ἔκρινεν τοὺς πρεσβυτέρους , καὶ μετὰ τὴν ἐπάνοδον Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ἰωσεδὲκ καὶ Ζοροβάβελ ὁ τοῦ Σαλαθιὴλ καὶ καθηγήσαντο τοῦ λαοῦ καὶ ἔτι τοῖς χρόνοις μεταγενέστεροι Ἔσδρας καὶ Νεεμίας καὶ πρεσβύτεροι δὲ συνέσει καὶ σοφίᾳ τετιμημένοι ἐκόσμουν τὸ ἔθνος αὐτῶν . τότε εὑρήσεις καὶ πολεμιστὰς διαφανεῖς παρ’ αὐτοῖς γενομένους κατὰ τοὺς χρόνους τῶν Μακκαβαίων , ἐν οἷς πάντως ἦσαν καὶ πεντηκόνταρχοι ἐν τῇ στρατιωτικῇ τάξει . εἰκός τε δὲ καὶ θαυμαστοὺς συμβούλους παρ’ αὐτοῖς γεγονέναι σοφούς τε λόγων καὶ ἀρχιτέκτονας . ἦσαν δὲ καὶ συνετοὶ ἀκροαταὶ παρ’ αὐτοῖς , οἳ τοὺς τῶν προφητῶν λόγους ἐνέκρινον , τοὺς τῶν ψευδοπροφητῶν ἀποδοκιμάζοντες καὶ τοῦτο πράττοντες πνεύματι κριτικῷ . τὸ μὲν οὖν παλαιὸν ταῦτα πάντα παρὰ τῷ Ἰουδαίων ἔθνει ἤκμαζεν , ἀθρόως δὲ ἐξέλιπε καὶ ἀφῃρέθη κατὰ τὴν προφητείαν ἀπὸ τῆς Ἰερουσαλὴμ καὶ ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας , ὁμοῦ τὰ πάντα οὐκ ἄλλοτε ἢ κατὰ τὴν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἐπιβουλὴν αὐτῶν .
Lemmas: ὁ μέν προλέγω περί ὁ ἡμέρα ὁ ἐκδίκησις εἴρω , ὁ δέ πρόκειμαι ἐκ ἕτερος ἀρχή περιαίρεσις ἀπειλέω ὁ ἐν ὁ πρότερος λαός ὁ θεός χάρισμα , ὅς φημί ἀείρω ἀπό αὐτός , οὔτε διά εἰδωλολατρία οὔτε διά τις ἕτερος πρᾶξις , διά δέ εἷς βουλή ἄθεος ἀληθής καί ἀσεβής καί πονηρός ὁ κατά ὁ κύριος . θέα γοῦν ὅπως μετά πᾶς ὁ κατά αὐτός ἀπειλή ἐπάγω λέγω · ὁ δέ ἁμαρτία αὐτός ὡς Σόδομα ἀναγγέλλω καί ἐμφανίζω . οὐαί ὁ Ψυχή αὐτός , ὅτι βουλεύω βουλή πονηρός κατά ἑαυτοῦ εἶπον · δέω ὁ Δίκαιος , ὅτι δύσχρηστος ἐγώ εἰμί · ὁ γάρ αἴτιος ὁ ἀπειλέω ἅπας οὗτος εἰμί . καί ἐκ οὗτος δέ ἀναμφίλογος οἴομαι συνίστημι ὁ μετά ὁ σωτήριος παρουσία οὗτος τέλος τυγχάνω . διό ἀφαιρέω φημί κύριος ἀπό Ἱεροσόλυμα καί ἀπό ὁ Ἰουδαῖος ἰσχύω καί ἰσχύω , ἢ κατά ὁ Ἀκύλας ἔρεισμα καί ἐρεισμός , ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · στήριγμα καί στηριγμός . ὅσπερ νοέω ὁ ἀποστολικός λόγος , ὅς ὁ βίος ὁ κατά θεός ἐμπρέπω στῦλος καί ἑδραίωμα ὀνομάζω · πάντως γάρ ποῦ καί παρά ὁ πρότερος λαός εἰμί τις ὥσπερ εδραίωμα καί στήριγμα ὁ πᾶς αὐτός ἔθνος , ὅς ἀείρω ἀπό αὐτός ὁ λόγος ἀπειλέω , ἔπειτα οὐ ἄρτος οὐδέ ὕδωρ , ἀλλά ἰσχύς ἄρτος καί ἰσχύς ὕδωρ . καί οὗτος δέ νοέω ἀπό ἕτερος προφήτης φημί · ἰδού ἡμέρα ἔρχομαι , λέγω κύριος , καί ἀποστέλλω λιμός ἐπί ὁ γῆ , οὖον λιμός ἄρτος οὐδέ δίψα ὕδωρ , ἀλλά λιμός ὁ ἀκούω λόγος κύριος . εἰμί οὖν Ψυχή ἄρτος θρεπτικός τις λόγος καί ποτόν ὡσαύτως λογικός , ὅς εἰμί καί νομίζω Ἰουδαῖος μεταλαμβάνω ἐν ὁ ὁ θεῖος μετέρχομαι γραφή καί περί ὁ ἐκμάθησις καί ἐπαγγελία αὐτός φιλοκαλεῖν , ἀλλά γε ὁ ἰσχύς ὁ θρεπτικός λόγος καί ὁ θρεπτικός ὁ ζωοποιός πηγή οὐ εἄν εὑρίσκω παρά αὐτός . καί Γίγας δέ καί ἰσχύω καί ἄνθρωπος στοχαστής ἀφαιρέω αὐτός ἀπειλέω · Γίγας οὔτε ὁ ἑβραικός φωνή οὔτε ὁ λοιπός ἑρμηνευτής ὀνομάζω . ἀντί δέ οὗτος ὁ μέν Ἀκύλας δυνατός , ὁ δέ Σύμμαχος ἀνδρεῖος , ὁ δέ Θεοδοτίων δυνάστης ἐκδίδωμι . καί δυνάστης οὖν καί δυνατός καί ἔτι πρός οὗτος καί ἀνήρ πολεμιστής καί δικαστής , ἀντί ὅς ὁ λοιπός ποιέω κριτής , καί ἐπί πᾶς προφήτης καί στοχαστής περιαιρέω ἀπειλέω . καί ἐκ οὗτος δέ οἴομαι ἀναμφίλογος συνίστημι ὁ μετά ὁ σωτήριος παρουσία οὗτος τέλος τυγχάνω · εἰμί γοῦν τις ἐθέλω βιάζομαι κατά ὁ χρόνος Ἠσαΐας ὁ προφήτης ἢ κατά ὁ ὁ Βαβυλώνιος πολιορκία οὗτος φαίνω γίγνομαι , ψευδής δοξάζω ἐλέγχω · σύνειμι γάρ αὐτός τότε πλεῖστος προφήτης ἐν αὐτός ὁ Ἱεροσόλυμα πρό ὁ πολιορκία καί κατά ὁ πολιορκία , ἐπί αὐτός τε ὁ Βαβυλώνιος καί μετά ὁ ἐνθένδε ἐπάνοδος εἰμί δέ καί δικαστής παρά αὐτός ὁ κρίνω ὁ λαός . ἐν αὐτός γοῦν ὁ Βαβυλών Δανιήλ κρίνω ὁ πρέσβυς , καί μετά ὁ ἐπάνοδος Ἰησοῦς ὁ ὁ Ἰωσεδέκ καί Ζοροβάβελ ὁ ὁ Σαλαθιήλ καί καθηγέομαι ὁ λαός καί ἔτι ὁ χρόνος μεταγενής Ἔσδρας καί Νεεμίας καί πρέσβυς δέ σύνεσις καί σοφία τιμάω κοσμέω ὁ ἔθνος αὐτός . τότε εὑρίσκω καί πολεμιστής διαφανής παρά αὐτός γίγνομαι κατά ὁ χρόνος ὁ Μακκαβαῖος , ἐν ὅς πάντως εἰμί καί πεντηκόνταρχος ἐν ὁ στρατιωτικός τάξις . εἰκός τε δέ καί θαυμαστός σύμβουλος παρά αὐτός γίγνομαι σοφός τε λόγος καί ἀρχιτέκτων . εἰμί δέ καί συνετός ἀκροατής παρά αὐτός , ἕ ὁ ὁ προφήτης λόγος ἐγκρίνω , ὁ ὁ ψευδοπροφήτης ἀποδοκιμάζω καί οὗτος πράσσω πνεῦμα κριτικός . ὁ μέν οὖν παλαιός οὗτος πᾶς παρά ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος ἀκμάζω , ἀθρόος δέ ἐκλείπω καί ἀφαιρέω κατά ὁ προφητεία ἀπό ὁ Ἱεροσόλυμα καί ἀπό ὁ Ἰουδαῖος , ὁμοῦ ὁ πᾶς οὐ ἄλλοτε ἢ κατά ὁ ὁ σωτήρ ἐγώ ἐπιβουλή αὐτός .