eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 2.23
Προειπὼν καινὰ ποιήσειν διὰ τῶν προρρηθέντων , τίνα ἂν εἴη τὰ καινά , διὰ τῶν προκειμένων διδάσκει , προστάττει δὴ καινὸν ὕμνον τῷ κυρίῳ ὑμνεῖν , ἢ καινὸν ᾄδειν ᾆσμα κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτάς . τοῦτο δὲ χρῆναι ποιεῖν πάντας ἀνθρώπους , ἐπειδὴ ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ φησι καὶ ἡ βασιλικὴ ἐξουσία δοξάζεται ἐν πάσῃ τῇ γῇ καὶ ἐπὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ μέχρι τῶν ἄκρων τῆς γῆς ἔφθασεν ὡς ἀπὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ προσηγορίας Χριστιανῶν τὴν σύμπασαν πεπληρῶσθαι . κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · ἡ αἴνεσις αὐτοῦ ἀπ’ ἄκρων τῆς γῆς . τὸ δὲ καινὸν ᾆσμα καὶ τὸν ὕμνον τὸν καινὸν τῷ κυρίῳ παρακελευσάμενος ὑμνεῖν , τίσι τὸ κήρυγμα προσφωνεῖ , διδάσκει ἑξῆς λέγων · οἱ καταβαίνοντες εἰς τὴν θάλασσαν καὶ πλέοντες αὐτήν , ἄντικρυς τοὺς ἀποστόλους τοῦ σωτῆρος σημαίνων , οὓς παράγων παρὰ τὴν θάλασσαν εἶδε βάλλοντας ἀμφίβληστρον εἰς τὴν θάλασσαν · ἦσαν γὰρ ἁλιεῖς , ὁμοίως δὲ καὶ τοὺς λοιπούς . τούτοις οὖν τὸ προφητικὸν ἀνεφώνει πνεῦμα λέγον · Ὑμνήσατε τῷ κυρίῳ ὕμνον καινόν , οἱ καταβαίνοντες εἰς τὴν θάλασσαν καὶ πλέοντες αὐτήν . οἱ αὐτοὶ δὲ οὗτοι καὶ τὴν καθ’ ἡμᾶς περιπλέοντες θάλασσαν , ποτὲ μὲν ἐν ταῖς νήσοις ἐκήρυττον τὸ εὐαγγέλιον , ποτὲ δὲ διέβαινον ἐπέκεινα Σπανίας τε καὶ Ἰταλίας , ὡς ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ καὶ αὐτὴν τὴν βασιλεύουσαν πόλιν πληρῶσαι τῆς τοῦ Χριστοῦ διδασκαλίας . καὶ ἄλλως δὲ οἱ τὴν τοῦ ἀνθρωπίνου βίου θάλασσαν ἐμπλέοντες καὶ πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν ἐν μέσαις ταῖς νήσοις κηρύττοντες τὸ εὐαγγέλιον διὰ τῶν προκειμένων δηλοῦνται · ἐπεὶ καὶ οὗτοι τὸν καινὸν ὕμνον πᾶσι κατήγγελλον ἀνθρώποις ἐν μέσαις ταῖς ἐκκλησίαις κηρύττοντες καὶ διδάσκοντες . διὸ ἑξῆς τούτοις τὸν καινὸν ὕμνον προστάττει ὑμνεῖν ταῖς νήσοις , δῆλον δ’ ὅτι ταῖς ἐκκλησίαις τοῦ θεοῦ ταῖς ὑπὸ τῆς προλεχθείσης θαλάσσης περιρρεομέναις καὶ πανταχόθεν ὑπὸ τῶν ἔξωθεν ἀνέμων καταπνεομέναις . διὸ ἐπιλέγει · αἱ νῆσοι καὶ οἱ κατοικοῦντες αὐτάς , τοὺς ἐν ταῖς ἐκκλησίαις συναγομένους τοῦτον ἐμφαίνων τὸν τρόπον . Εἶτα πάλιν τὴν ἔρημον , περὶ ἧς μυρία ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ἐλέγετο , εὐαγγελίζεται λέγων · εὐφράνθητι , ἔρημος καὶ αἱ κῶμαι αὐτῆς , ἢ κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτάς · καὶ αἱ πόλεις αὐτῆς · πολλαὶ γὰρ πόλεις κατὰ τὰς διαφόρους πολιτείας ἐν τῇ ἐκκλησία τοῦ θεοῦ ἐπινοοῦνται , ὡς ἐδείκνυτο ἐν τῇ ὁράσει Αἰγύπτου , ἐν ᾗ ἐλέγοντο ἔσεσθαι πέντε πόλεις ἐν Αἰγύπτῳ λαλοῦσαι τῇ γλώσσῃ τῇ Χανανίτιδι καὶ ὀμνύουσαι τῷ ὀνόματι κυρίου σαβαώθ . ἀλλὰ καὶ τὰς ἐπαύλεις καὶ τοὺς οἰκοῦντας Κηδὰρ καὶ ἔτι πρὸς τούτοις τοὺς κατοικοῦντας Πέτραν εὐφρανθήσεσθαι ἐπαγγέλλεται . ἡ Κηδὰρ δὲ ἐπέκεινα τῆς Ἀραβίας τυγχάνει ἐπὶ τῆς ἐσχάτης ἐρήμου , ἣν κατέχειν φασὶ τὸ Σαρακηνῶν γένος , δι’ ὧν ὁ λόγος ἐβουλήθη πάντας τοὺς τὰς ἐρήμους καὶ τὰ ἔσχατα τῆς γῆς οἰκοῦντας δηλῶσαι , ὡς τῆς τοῦ θεοῦ λογικῆς εὐφροσύνης διὰ τῆς τοῦ Χριστοῦ χάριτος καὶ μέχρις ἡμῶν φθάνειν μελλούσης . καὶ Πέτρα δέ τίς ἐστι πόλις τῆς Παλαιστίνης δεισιδαιμόνων ἀνδρῶν καὶ πολλῇ τῇ πλάνῃ τῇ δαιμονικῇ βεβαπτισμένων , ἧς καὶ αὐτῆς τοὺς ἐνοίκους τῆς χάριτος μεταλήψεσθαί φησι λέγων · εὐφρανθήσονται οἱ κατοικοῦντες Πέτραν . τούτων δὲ τῶν λόγων τὴν ἀλήθειαν ἡ διὰ τῶν πραγμάτων ἔκβασις ἐπιστώσατο ἐκκλησιῶν Χριστοῦ καὶ ἐπ’ αὐτῆς τῆς Πετραίων πόλεως , κατά τε τὴν χώραν αὐτῆς καὶ ἐν ταῖς ἐρήμοις τῶν Σαρακηνῶν καθ’ ἡμᾶς αὐτοὺς ἱδρυμένων . καὶ ἄλλως δὲ Κηδὰρ ἑρμηνεύεται σκοτασμὸς διὰ τοὺς μεταβαλόντας ἀπὸ τοῦ σκοτασμοῦ ἐπὶ τὸ κατηγγελμένον φῶς τοῖς ἔθνεσιν . εὐφρανθήσεσθαι ὁ λόγος φησὶ καὶ τοὺς κατοικοῦντας δὲ Πέτραν ὁμοίως · ἡ δὲ πέτρα ἦν ὁ Χριστός . ὁμοῦ δὲ πάντας τούτους οὓς ἡ προφητεία κατέλεξεν ἐν ὕψει γενομένους καὶ ἐν τοῖς τοῦ θεοῦ μετεώροις λόγοις ὥσπερ ἐν ὄρεσι στάντας ἄνωθεν , πόθεν τῷ θεῷ ὑμνεῖν καὶ δώσειν αὐτῷ δόξαν , θεσπίζει λέγων · ἀπ’ ἄκρου τῶν ὀρέων φωνήσουσι καὶ δώσουσι τῷ θεῷ δόξαν . οὕτω δὲ καὶ ἀνωτέρω ἐλέγετο τό · ἐπ’ ὄρος ὑψηλὸν ἀνάβηθι ὁ εὐαγγελιζόμενος Σιών · ὕψωσον τῇ ἰσχύι τὴν φωνήν σου ὁ εὐαγγελιζόμενος Ἰερουσαλήμ . Ἀλλὰ γὰρ ταῦτα τῇ ἐρήμῳ καὶ ταῖς νήσοις καὶ τῇ Κηδάρ , ἃ δὴ ὁμολογουμένως ἀλλότρια ἦν τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους , ὁ λόγος ἐπαγγειλάμενος ἐπιφέρει ἑξῆς τὴν ἀποβολὴν τοῦ Ἰσραὴλ σημαίνων ἐν τῷ λέγειν · κύριος ὁ θεὸς τῶν δυνάμεων ἐξελεύσεται καὶ συντρίψει πόλεμον , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · κύριος ὡς δυνατὸς ἐξελεύσεται ὡς ἀνὴρ πολεμιστής . ὁρᾷς ὅπως αὐτὸν τὸν κύριον ἐν σχήματι ἀνδρὸς προσελεύσεσθαί φησι καὶ δίκην ἀνδρὸς πολεμιστοῦ πολεμήσειν τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ . εἶτ’ ἐπιλέγει · ἐπεγείρει ζῆλον , περὶ οὗ καὶ Μωϋσῆς ἐδίδαξεν εἰπὼν περὶ τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους · αὐτοὶ παρεζήλωσάν με ἐπ’ οὐ θεῷ , παρώργισάν με ἐν τοῖς εἰδώλοις αὐτῶν · κἀγὼ παραζηλώσω αὐτοὺς ἐπ’ οὐκ ἔθνει , ἐπὶ ἔθνει ἀσυνέτῳ παροργιῶ αὐτούς · τοῦτον οὖν ἐκεῖνον τὸν ζῆλον ἐπεγείρει φησὶν εἰσποιούμενος μὲν καὶ ἐξοικειούμενος τὴν Κηδὰρ καὶ τὰς νήσους καὶ τὰ ἀλλόφυλα ἔθνη , ἀποσειόμενος δὲ καὶ ἀπωθούμενος τὸν Ἰουδαίων λαὸν καὶ τοῦτο πράττων μετὰ λογισμοῦ καὶ εὐλόγου ἀπολογίας . διὸ ἐπιλέγει · καὶ βοήσεται πρὸς τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ μετὰ ἰσχύος . Οὐ γὰρ ἀλόγως αὐτοὺς πολεμήσει , ἀλλὰ μετὰ τοῦ τὴν αἰτίαν ἐξειπεῖν καὶ μετὰ μεγάλης βοῆς φανερὸν ποιήσει , ἣν καὶ διδάσκει λέγων · ἐσιώπησα , μὴ καὶ ἀεὶ σιωπήσομαι ; ἐν γὰρ τῷ παρανομεῖν αὐτοὺς καὶ ἀσεβεῖν ἀνεξικακῶν καὶ φέρων αὐτοὺς τῇ αὐτοῦ μακροθυμίᾳ μηδὲ παραχρῆμα τὴν ὀργὴν αὐτοῖς ἐπάγων ἐσιώπησα . καὶ ἄλλως δὲ κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ πάθους αὐτοῦ συκοφαντούμενος ἐσιώπησε καὶ ψευδομαρτυρούμενος οὐδὲν ἀπεκρίνατο . ἀλλὰ τότε μέν φησιν ἐσιώπησα , οὐ μὴν καὶ ἀεὶ σιωπήσομαι · τότε δὲ καὶ ἐκαρτέρησα ὡς ἡ τίκτουσα , νυνὶ δὲ καιρὸς ἀνταποδόσεως , διὸ ἐκστήσω καὶ ξηρανῶ ἅμα , ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · ἀναπνεύσω καὶ ἐκφυσήσω ὁμοῦ . Εἶτ’ ἐπιλέγει κατὰ τὴν Ἑβραϊκὴν ἀνάγνωσιν καὶ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτάς · ἐρημώσω ὄρη καὶ βουνοὺς καὶ πάντα τὸν χόρτον αὐτῶν ξηρανῶ , ὄρη καὶ βουνοὺς τοὺς ἄρχοντας τοῦ λαοῦ αἰνιττόμενος , χόρτον δὲ τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν . τὰ μὲν οὖν ἐπάρματα αὐτῶν καὶ τὰ ὕψη τῶν παρ’ αὐτοῖς ἀρχόντων καθελεῖν ἀπειλεῖ , τὸν δὲ χόρτον αὐτῶν ξηρανεῖν . καὶ ὅτι ταῦτα περὶ αὐτῶν λέγεται , οὐκ εἰς μακρὸν ὁ λόγος προϊὼν ἀποδείξει . ἔτι δὲ καὶ τοὺς ἐν αὐτοῖς ποταμούς , τὰς πάλαι ποταμῶν δίκην χορηγουμένας αὐτοῖς διδασκαλίας , θήσω φησὶν εἰς νῆσον · ἔτι δὲ καὶ τὰ παρ’ αὐτοῖς λιμνάζοντα ὑδάτων λογικῶν χωρία ὡς παραβάλλεσθαι ἕλεσι , καὶ ταῦτά φησι ξηρανῶ . Καὶ δὴ ταῦτα περὶ αὐτῶν ἀπειλήσας μεταβαίνει πάλιν ἐπὶ τὴν χάριν τὴν τοῖς ἔθνεσιν δοθησομένην . διὸ ἐπιλέγει · καὶ ἄξω τυφλοὺς ἐν ὁδῷ , ᾗ οὐκ ἔγνωσαν · τίνες δὲ ἦσαν οὗτοι ἐδίδαξε διὰ τῶν ἔμπροσθεν εἰπὼν εἰς πρόσωπον τοῦ Χριστοῦ · ἔδωκά σε εἰς διαθήκην γένους μου , εἰς φῶς ἐθνῶν , ἀνοῖξαι ὀφθαλμοὺς τυφλῶν ; τούτους δὴ οὖν αὐτοὺς τοὺς πάλαι τυφλοὺς ἐν τοῖς ἔθνεσιν , ἣν μὴ ἐγίνωσκον ὁδὸν βαδίσαι ποιήσειν ἐπαγγέλλεται . πόθεν γὰρ ἡμῖν γινώσκειν παρῆν τὴν κατὰ θεὸν ὁδὸν ἢ διὰ τῆς θείας αὐτοῦ χάριτος ; ἐπεὶ δὲ ἑνικῶς εἴρηται κατὰ πάντας τοὺς ἑρμηνευτὰς τό · καὶ ἄξω τυφλοὺς ἐν ὁδῷ , ᾗ οὐκ ᾔδεισαν , παρίστησι δὲ ὁ σωτὴρ ταῦτα λέγων · ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός . θέα ὅπως ὃν μὴ πρότερον ἠπιστάμεθα Χριστὸν καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ τὸν σωτήριον ἡμῖν τοῖς τυφλοῖς ἐπαγγέλλεται , ἀλλὰ καὶ τρίβους , ἃς οὐκ ᾔδειμεν , τὰς προφητικὰς δηλαδὴ γραφὰς καὶ τοὺς βίους τοὺς ὑπὸ τῆς θείας διδασκαλίας ὑποβαλλομένους συνήσεσθαι ἡμᾶς φησι καὶ τὸ σκότος δὲ ποιήσειν ἡμῖν εἰς φῶς καὶ τὰ σκολιὰ εἰς εὐθεῖαν · τὴν γὰρ ἄγνοιαν τοῦ θεοῦ τὴν πάλαι ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν ἐπιπολάζουσαν εἰς φῶς γνώσεως μεταβαλεῖσθαι καὶ τὰ πάλαι δὲ σκολιὰ ἡμῖν καὶ ἀσαφῆ νομιζόμενα τοῦ θεοῦ λόγια , καὶ ταῦτα ὁμαλὰ ποιήσειν ἐπαγγέλλεται . καὶ ἐπιφέρει · ταῦτα τὰ ῥήματα ποιήσω αὐτοῖς , σφόδρα δὲ ἀπηκριβωμένως οὐχὶ λαλήσειν αὐτοῖς τὰ ῥήματα , ἀλλὰ ποιήσειν ἐπαγγέλλεται · πάλαι μὲν γὰρ παρὰ τοῖς προφήταις ἐλαλεῖτο ταῦτα , δι’ ἔργων δὲ αὐτὰ ἐπιτελέσειν ὑπισχνεῖται , καὶ οὐκ ἐγκαταλείψω αὐτούς φησιν . εἶτα ταῦτα εἰπὼν περὶ τῶν πάλαι τυφλῶν αὖθις ἐπιστρέφει τὸν λόγον ἐπὶ τοὺς πάλαι μὲν ὄντας πλησίον τοῦ θεοῦ , ἀποστραφέντας δὲ εἰς τὰ ὀπίσω τοὺς ἐκ περιτομῆς αἰνιττόμενος , περὶ ὧν φησιν · αὐτοὶ δὲ ἀπεστράφησαν εἰς τὰ ὀπίσω . εἶθ’ ὥσπερ ἐπιδεικνὺς αὐτοῖς τὴν τῶν ἐθνῶν μεταβολήν , καὶ ἐξ οἵας πλάνης μεταβεβλήκασιν εἰς φῶς ἐλθόντες ἀπὸ τοῦ σκότους , ὀνειδιστικῶς πρὸς ἐκείνους εἰδωλολατροῦντας ἐπιλέγει · αἰσχύνθητε αἰσχύνην , οἱ πεποιθότες ἐπὶ τοῖς γλυπτοῖς οἱ λέγοντες τοῖς χωνευτοῖς Ὑμεῖς ἐστε θεοὶ ἡμῶν . καὶ γὰρ ἀληθῶς τῶν πάλαι εἰδωλολατρῶν ἐθνῶν μεταβεβληκότων εἰς θεοσέβειαν τὸ Ἰουδαίων ἔθνος ᾐσχύνθη · διὸ καθ’ οὓς μὲν προεφητεύετο ταῦτα χρόνους εἰδωλολατρίαις προσεῖχον , ἐπαύσαντο δὲ νῦν αἰσχυνόμενοι διὰ τὴν τῶν ἐθνῶν μεταβολήν . ὅθεν προφητικῶς τοῦτ’ ἐδηλοῦτο ἐν τῷ λέγεσθαι · αἰσχυνθήσονται αἰσχύνην · ἐπειδὰν γάρ φησιν ἴδωσι τοὺς πάλαι τυφλοὺς μεταβαλόντας εἰς φῶς τὸ τηνικαῦτα καὶ αὐτοὶ αἰσχυνθήσονται καὶ παύσονται τοῦ λέγειν τοῖς χωνευτοῖς Ὑμεῖς θεοὶ ἡμῶν . Ταῦτα εἰπὼν ὁ λόγος ὡς εἰς κωφῶν ὦτα κραυγὴν ἀφιεὶς ἐπιβοᾷ · Οἱ κωφοί , ἀκούσατε , καὶ οἱ τυφλοί , ἀναβλέψατε ἰδεῖν . καὶ ἵνα μή τις ταῦτα νομίσειε περὶ τῶν ἐθνῶν λέγεσθαι τῶν πάλαι τυφλῶν καὶ κωφῶν , ἀναγκαίως διασαφεῖ καὶ ἑρμηνεύει τὴν διάνοιαν ἑξῆς ἐπιλέγων · καὶ τίς τυφλὸς ἀλλ’ ἢ οἱ παῖδές μου καὶ κωφοὶ ἀλλ’ ἢ οἱ κυριεύοντες αὐτῶν ; εἶτα κατὰ τὸν Σύμμαχον πρόσκειται · τίς τυφλὸς ὡς ὁ τέλειος ; καὶ ἔτι μᾶλλον διερμηνεύει τὸν λόγον φάσκων · καὶ ἐτυφλώθησαν οἱ δοῦλοι τοῦ θεοῦ , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · οἱ τυφλοί φησιν , ἀναβλέψατε , καὶ οἱ κωφοί , ἀκούσατε · τίς τυφλὸς εἰ μὴ ἂν ὁ δοῦλός μου καὶ κωφὸς ὡς ὁ ἄγγελός μου , ὃν ἀπέστειλα ; τίς τυφλὸς ὡς ὁ τέλειος καὶ κωφὸς ὡς ὁ δοῦλός μου ; ἰσοδυναμεῖ δὲ καὶ τὰ παρὰ τοῖς λοιποῖς ἑρμηνευταῖς . δοῦλον δὲ αὐτοῦ τίνα λέγει ἢ τὸν ἐκ περιτομῆς λαὸν τὸν αὐτὸν δὲ καὶ ἄγγελον ὀνομάζει καὶ τέλειον καὶ δοῦλον κυρίου εἰς κατάκρισιν αὐτοῦ . ταῦτα λέγων ἐγὼ γὰρ καὶ δοῦλον καὶ τέλειον καὶ ἄγγελον ἐμαυτοῦ τὸν λαὸν τοῦτον ἐβουλήθην ἔχειν , οἱ δὲ ἐτυφλώθησαν . Πῶς δὲ τυφλοὶ καὶ κωφοὶ γεγόνασι , διεξέρχεται λέγων · εἴδετε πλεονάκις , καὶ οὐκ ἐφυλάξασθε · ἠνεῳγμένα τὰ ὦτα , καὶ οὐκ ἠκούσατε . τοιαῦτα δὲ ἦν καὶ τὰ ἔμπροσθεν εἰρημένα ἐν τῷ · Ἀκοῇ ἀκούσετε καὶ οὐ μὴ συνῆτε καὶ βλέποντες βλέψετε καὶ οὐ μὴ ἴδητε · ἐπαχύνθη γὰρ ἡ καρδία τοῦ λαοῦ τούτου . κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · εἶδές φησι πολλά , καὶ οὐ μὴ φυλάξεις · ἀνεῳγμένα τὰ ὦτα αὐτοῦ , καὶ οὐ μὴ ἀκούσεις . κύριος ἠθέλησεν ἵνα δικαιώσῃ αὐτὸν μεγαλῦναι νόμον καὶ θαυμάσαι . αὐτὸς δὲ λαὸς διηρπασμένος καὶ προνενομευμένος . ὁρᾷς ὅτι πάντα ταῦτα περὶ τοῦ λαοῦ εἴρηται τοῦ ἐκ περιτομῆς . ἀλλ’ ὁ μὲν κύριος ἐβούλετο ἵνα δικαιώσῃ αὐτὸν καὶ ἵνα μεγαλύνῃ αἴνεσιν · οἱ δὲ ἐξεδόθησαν τοῖς τὰς ψυχὰς αὐτῶν πολεμοῦσι καὶ γεγόνασι λαὸς διηρπασμένος καὶ προνενομευμένος · ἡ γὰρ παγὶς ἔνδον ἐν τοῖς ταμείοις τῶν ψυχῶν αὐτῶν καὶ ἐν τοῖς οἴκοις αὐτῶν ἅμα . ἐν γὰρ αὐτοῖς τοῖς λογισμοῖς , οὓς ἔκρυπτον τὰ κατὰ τοῦ Χριστοῦ βουλευόμενοι ἐν αὐτοῖς ἐκείνοις ἦν ἡ κατ’ αὐτῶν παγίς , καὶ οὐκ ἦν ὁ ἐξαιρούμενος οὐδὲ ὁ ῥυόμενος οὐδὲ ὁ λέγων Ἀπόδος . Εἶτ’ ἐπειδήπερ ὡς κωφοῖς ἐλάλει , ἀπορῶν ἐν αὐτοῖς ἀκροατῶν φησι · Τίς ἐν ὑμῖν , ὃς ἐνωτιεῖται ταῦτα , καὶ τίς εἰσακούσεται εἰς τὰ ἐπερχόμενα ; εἰ γὰρ καὶ μήπω ἐνέστηκεν ἡ τῶν πραγμάτων ἔκβασις , ἀλλ’ ἐν τοῖς ἐπιοῦσι χρόνοις ἐπιτελεσθήσεται . καὶ τίς ἄρα ἔσται ὁ ταῦτα νοήσων ἐν ὑμῖν ; τίς ἐπιζητήσει τὸν αἴτιον τῆς ἁρπαγῆς τοῦ λαοῦ ὥστε εἰπεῖν · Τίς ἔδωκεν εἰς διαρπαγὴν Ἰακὼβ καὶ Ἰσραὴλ τοῖς προνομεύουσιν αὐτόν ; εἰ δέ τις ζητήσειε τίς ὁ ταῦτα πράξας , εὕροι δ’ ἂν ὅτι οὐδ’ ἄλλος ἔδωκεν αὐτοὺς εἰς διαρπαγὴν ἢ αὐτός , ᾧ ἡμάρτοσαν αὐτῷ καὶ οὐκ ἐβούλοντο ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ πορεύεσθαι · καλούμενοι γὰρ εἰς τὰς εὐαγγελικὰς ὁδοὺς οὐχ ὑπήκουσαν , ἀλλ’ οὐδὲ ἀκούειν ἤθελον τοῦ νόμου τῆς καινῆς διαθήκης . διὸ ἐπήγαγεν ἐπ’ αὐτοὺς ὀργὴν θυμοῦ αὐτοῦ , καὶ κατίσχυσεν ἐπ’ αὐτοὺς πόλεμος . πάλαι μὲν γὰρ πρὸς καιρόν τινα πολεμούμενοι αὖθις ἀνελάμβανον ἑαυτούς , ὡς καὶ τὴν Ἰερουσαλὴμ καὶ τὸ ἐν αὐτῇ βασίλειον αὐτῶν συνεστάναι · νῦν δὲ κατίσχυσεν αὐτῶν ὁ πόλεμος , οὐχ ὁ ἔξωθεν μόνος , ἀλλὰ καὶ ὁ τῶν τὰς ψυχὰς αὐτῶν πολιορκούντων . διὸ εἴρηται · καὶ οἱ συμφλέγοντες αὐτοὺς κύκλῳ , καὶ ταῦτα πάσχοντες οὐκ ἐνόησαν οὐδὲ ἔθεντο ἐπὶ ψυχήν , ὡς λογίσασθαι τὴν αἰτίαν τῶν κατειληφότων αὐτοὺς κακῶν .
Lemmas: προεῖπον καινός ποιέω διά ὁ προερέω , τίς εἄν εἰμί ὁ καινός , διά ὁ πρόκειμαι διδάσκω , προστάσσω δή καινός ὕμνος ὁ κύριος ὑμνέω , ἢ καινός ἀείδω ᾆσμα κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής . οὗτος δέ χρή ποιέω πᾶς ἄνθρωπος , ἐπεί ὁ ἀρχή αὐτός φημί καί ὁ βασιλικός ἐξουσία δοξάζω ἐν πᾶς ὁ γῆ καί ἐπί ὁ ὄνομα αὐτός μέχρι ὁ ἄκρος ὁ γῆ φθάνω ὡς ἀπό ὁ ὁ Χριστός προσηγορία Χριστιανός ὁ σύμπας πληρόω . κατά δέ ὁ Σύμμαχος · ὁ αἴνεσις αὐτός ἀπό ἄκρος ὁ γῆ . ὁ δέ καινός ᾆσμα καί ὁ ὕμνος ὁ καινός ὁ κύριος παρακελεύομαι ὑμνέω , τίσις ὁ κήρυγμα προσφωνέω , διδάσκω ἑξῆς λέγω · ὁ καταβαίνω εἰς ὁ θάλασσα καί πλέω αὐτός , ἄντικρυς ὁ ἀπόστολος ὁ σωτήρ σημαίνω , ὅς παράγω παρά ὁ θάλασσα ὁράω βάλλω ἀμφίβληστρον εἰς ὁ θάλασσα · εἰμί γάρ ἁλιεύς , ὁμοίως δέ καί ὁ λοιπός . οὗτος οὖν ὁ προφητικός ἀναφωνέω πνεῦμα λέγω · ὑμνέω ὁ κύριος ὕμνος καινός , ὁ καταβαίνω εἰς ὁ θάλασσα καί πλέω αὐτός . ὁ αὐτός δέ οὗτος καί ὁ κατά ἐγώ περιπλέω θάλασσα , ποτέ μέν ἐν ὁ νῆσος κηρύσσω ὁ εὐαγγέλιον , ποτέ δέ διαβαίνω ἐπέκεινα Ἱσπανία τε καί Ἰταλία , ὡς ἐν ὀλίγος χρόνος καί αὐτός ὁ βασιλεύω πόλις πληρόω ὁ ὁ Χριστός διδασκαλία . καί ἄλλως δέ ὁ ὁ ὁ ἀνθρώπινος βίος θάλασσα ἐμπλέω καί πᾶς ὁ ἔθνος ἐν μέσος ὁ νῆσος κηρύσσω ὁ εὐαγγέλιον διά ὁ πρόκειμαι δηλέομαι · ἐπεί καί οὗτος ὁ καινός ὕμνος πᾶς καταγγέλλω ἄνθρωπος ἐν μέσος ὁ ἐκκλησία κηρύσσω καί διδάσκω . διό ἑξῆς οὗτος ὁ καινός ὕμνος προστάσσω ὑμνέω ὁ νῆσος , δῆλος δέ ὅτι ὁ ἐκκλησία ὁ θεός ὁ ὑπό ὁ προλέγω θάλασσα περιρρέω καί πανταχόθεν ὑπό ὁ ἔξωθεν ἄνεμος καταπνέω . διό ἐπιλέγω · ὁ νῆσος καί ὁ κατοικέω αὐτός , ὁ ἐν ὁ ἐκκλησία συνάγω οὗτος ἐμφαίνω ὁ τρόπος . εἶτα πάλιν ὁ ἐρῆμος , περί ὅς μυρίος ἐν ὁ ἔμπροσθεν λέγω , εὐαγγελίζω λέγω · εὐφραίνω , ἐρῆμος καί ὁ κώμη αὐτός , ἢ κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής · καί ὁ πόλις αὐτός · πολύς γάρ πόλις κατά ὁ διάφορος πολιτεία ἐν ὁ ἐκκλησία ὁ θεός ἐπινοέω , ὡς δείκνυμι ἐν ὁ ὅρασις Αἴγυπτος , ἐν ὅς λέγω εἰμί πέντε πόλις ἐν Αἴγυπτος λαλέω ὁ γλῶσσα ὁ Χανανίτης καί ὄμνυμι ὁ ὄνομα κύριος Σαβαώθ . ἀλλά καί ὁ ἔπαυλις καί ὁ οἰκέω κηδάρ καί ἔτι πρός οὗτος ὁ κατοικέω Πέτρη εὐφραίνω ἐπαγγέλλω . ὁ κηδάρ δέ ἐπέκεινα ὁ Ἀραβία τυγχάνω ἐπί ὁ ἔσχατος ἐρῆμος , ὅς καταχέω φημί ὁ Σαρακηνός γένος , διά ὅς ὁ λόγος βούλομαι πᾶς ὁ ὁ ἐρῆμος καί ὁ ἔσχατος ὁ γῆ οἰκέω δηλόω , ὡς ὁ ὁ θεός λογικός Εὐφρόσυνος διά ὁ ὁ Χριστός χάρις καί μέχρι ἐγώ φθάνω μέλλω . καί Πέτρα δέ τίς εἰμί πόλις ὁ Παλαιστίνη δεισιδαίμων ἀνήρ καί πολύς ὁ πλάνη ὁ δαιμονικός βαπτίζω , ὅς καί αὐτός ὁ ἔνοικος ὁ χάρις μεταλαμβάνω φημί λέγω · εὐφραίνω ὁ κατοικέω Πέτρη . οὗτος δέ ὁ λόγος ὁ ἀλήθεια ὁ διά ὁ πρᾶγμα ἔκβασις πιστόω ἐκκλησία Χριστός καί ἐπί αὐτός ὁ Πετραίων πόλις , κατά τε ὁ χώρα αὐτός καί ἐν ὁ ἐρῆμος ὁ Σαρακηνός κατά ἐγώ αὐτός ἱδρύω . καί ἄλλως δέ κηδάρ ἑρμηνεύω σκοτασμός διά ὁ μεταβάλλω ἀπό ὁ σκοτασμός ἐπί ὁ καταγγέλλω φάος ὁ ἔθνος . εὐφραίνω ὁ λόγος φημί καί ὁ κατοικέω δέ Πέτρη ὁμοίως · ὁ δέ πέτρα εἰμί ὁ Χριστός . ὁμοῦ δέ πᾶς οὗτος ὅς ὁ προφητεία καταλέγω ἐν ὕψος γίγνομαι καί ἐν ὁ ὁ θεός μετέωρος λόγος ὥσπερ ἐν ὄρος ἵστημι ἄνωθεν , πόθεν ὁ θεός ὑμνέω καί δίδωμι αὐτός δόξα , θεσπίζω λέγω · ἀπό ἄκρος ὁ ὄρος φωνέω καί δίδωμι ὁ θεός δόξα . οὗτος δέ καί ἀνωτέρω λέγω ὁ · ἐπί ὄρος ὑψηλός ἀναβαίνω ὁ εὐαγγελίζω Σιών · ὑψόω ὁ ἰσχύς ὁ φωνή σύ ὁ εὐαγγελίζω Ἱερουσαλήμ . ἀλλά γάρ οὗτος ὁ ἐρῆμος καί ὁ νῆσος καί ὁ κηδάρ , ὁ δή ὁμολογουμένως ἀλλότριος εἰμί ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος , ὁ λόγος ἐπαγγέλλω ἐπιφέρω ἑξῆς ὁ ἀποβολή ὁ Ἰσραήλ σημαίνω ἐν ὁ λέγω · κύριος ὁ θεός ὁ δύναμις ἐξέρχομαι καί συντρίβω πόλεμος , κατά δέ ὁ Σύμμαχος · κύριος ὡς δυνατός ἐξέρχομαι ὡς ἀνήρ πολεμιστής . ὁράω ὅπως αὐτός ὁ κύριος ἐν σχῆμα ἀνήρ προσέρχομαι φημί καί δίκη ἀνήρ πολεμιστής πολεμέω ὁ ἐχθρός αὐτός . εἶτα ἐπιλέγω · ἐπεγείρω ζῆλος , περί ὅς καί Μωϋσῆς διδάσκω εἶπον περί ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος · αὐτός παραζηλόω ἐγώ ἐπί οὖον θεός , παροργίζω ἐγώ ἐν ὁ εἴδωλον αὐτός · ἐγώ παραζηλόω αὐτός ἐπί οὐ ἔθνος , ἐπί ἔθνος ἀσύνετος παροργίζω αὐτός · οὗτος οὖν ἐκεῖνος ὁ ζῆλος ἐπεγείρω φημί εἰσποιέω μέν καί ἐξοικειόω ὁ κηδάρ καί ὁ νῆσος καί ὁ ἀλλόφυλος ἔθνος , ἀποσείω δέ καί ἀπωθέω ὁ Ἰουδαῖος λαός καί οὗτος πράσσω μετά λογισμός καί εὔλογος ἀπολογία . διό ἐπιλέγω · καί βοάω πρός ὁ ἐχθρός αὐτός μετά ἰσχύς . οὖον γάρ ἄλογος αὐτός πολεμέω , ἀλλά μετά ὁ ὁ αἴτιος ἐξεῖπον καί μετά μέγας βοή φανερός ποιέω , ὅς καί διδάσκω λέγω · σιωπάω , μή καί ἀεί σιωπάω ; ἐν γάρ ὁ παρανομέω αὐτός καί ἀσεβέω ἀνεξικακέω καί φέρω αὐτός ὁ αὐτός μακροθυμία μηδέ παραχρῆμα ὁ ὀργή αὐτός ἐπάγω σιωπάω . καί ἄλλως δέ κατά ὁ καιρός ὁ πάθος αὐτός συκοφαντέω σιωπάω καί ψευδομαρτυρέω οὐδείς ἀποκρίνω . ἀλλά τότε μέν φημί σιωπάω , οὖον μήv καί ἀεί σιωπάω · τότε δέ καί καρτερέω ὡς ὁ τίκτω , νυνί δέ καιρός ἀνταπόδοσις , διό ἐξίστημι καί ξηραίνω ἅμα , ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · ἀναπνέω καί ἐκφυσάω ὁμοῦ . εἶτα ἐπιλέγω κατά ὁ ἑβραικός ἀνάγνωσις καί ὁ λοιπός ἑρμηνευτής · ἐρημόω ὄρος καί βουνός καί πᾶς ὁ χόρτος αὐτός ξηραίνω , ὄρος καί βουνός ὁ ἄρχω ὁ λαός αἰνίσσομαι , χόρτος δέ ὁ ἁμαρτία αὐτός . ὁ μέν οὖν ἔπαρμα αὐτός καί ὁ ὕψος ὁ παρά αὐτός ἄρχω καθαιρέω ἀπειλέω , ὁ δέ χόρτος αὐτός ξηραίνω . καί ὅτι οὗτος περί αὐτός λέγω , οὐ εἰς μακρός ὁ λόγος προέρχομαι ἀποδείκνυμι . ἔτι δέ καί ὁ ἐν αὐτός ποταμός , ὁ πάλαι ποταμός δίκη χορηγέω αὐτός διδασκαλία , τίθημι φημί εἰς νῆσος · ἔτι δέ καί ὁ παρά αὐτός λιμνάζω ὕδωρ λογικός χωρίον ὡς παραβάλλω ἕλος , καί οὗτος φημί ξηραίνω . καί δή οὗτος περί αὐτός ἀπειλέω μεταβαίνω πάλιν ἐπί ὁ χάρις ὁ ὁ ἔθνος δίδωμι . διό ἐπιλέγω · καί ἄγω τυφλός ἐν ὁδός , ὅς οὐ γιγνώσκω · τίς δέ εἰμί οὗτος διδάσκω διά ὁ ἔμπροσθεν εἶπον εἰς πρόσωπον ὁ Χριστός · δίδωμι σύ εἰς διαθήκη γένος ἐγώ , εἰς φάος ἔθνος , ἀνοίγω ὀφθαλμός τυφλός ; οὗτος δή οὖν αὐτός ὁ πάλαι τυφλός ἐν ὁ ἔθνος , ὅς μή γιγνώσκω ὁδός βαδίζω ποιέω ἐπαγγέλλω . πόθεν γάρ ἐγώ γιγνώσκω πάρειμι ὁ κατά θεός ὁδός ἢ διά ὁ θεῖος αὐτός χάρις ; ἐπεί δέ ἑνικός εἴρω κατά πᾶς ὁ ἑρμηνευτής ὁ · καί ἄγω τυφλός ἐν ὁδός , ὅς οὐ οἶδα , παρίστημι δέ ὁ σωτήρ οὗτος λέγω · ἐγώ εἰμί ὁ ὁδός . θέα ὅπως ὅς μή πρότερος ἐπίσταμαι Χριστός καί ὁ λόγος αὐτός ὁ σωτήριος ἐγώ ὁ τυφλός ἐπαγγέλλω , ἀλλά καί τρίβος , ὅς οὐ οἶδα , ὁ προφητικός δηλαδή γραφή καί ὁ βίος ὁ ὑπό ὁ θεῖος διδασκαλία ὑποβάλλω συνίημι ἐγώ φημί καί ὁ σκότος δέ ποιέω ἐγώ εἰς φάος καί ὁ σκολιός εἰς εὐθύς · ὁ γάρ ἄγνοια ὁ θεός ὁ πάλαι ὁ Ψυχή ἐγώ ἐπιπολάζω εἰς φάος γνῶσις μεταβάλλω καί ὁ πάλαι δέ σκολιός ἐγώ καί ἀσαφής νομίζω ὁ θεός λόγιος , καί οὗτος ὁμαλός ποιέω ἐπαγγέλλω . καί ἐπιφέρω · οὗτος ὁ ῥῆμα ποιέω αὐτός , σφόδρα δέ ἀπηκριβωμένως οὐ λαλέω αὐτός ὁ ῥῆμα , ἀλλά ποιέω ἐπαγγέλλω · πάλαι μέν γάρ παρά ὁ προφήτης λαλέω οὗτος , διά ἔργον δέ αὐτός ἐπιτελέω ὑπισχνέομαι , καί οὐ ἐγκαταλείπω αὐτός φημί . εἶτα οὗτος εἶπον περί ὁ πάλαι τυφλός αὖθις ἐπιστρέφω ὁ λόγος ἐπί ὁ πάλαι μέν εἰμί πλησίος ὁ θεός , ἀποστρέφω δέ εἰς ὁ ὀπίσω ὁ ἐκ περιτομή αἰνίσσομαι , περί ὅς φημί · αὐτός δέ ἀποστρέφω εἰς ὁ ὀπίσω . εἶτα ὥσπερ ἐπιδείκνυμι αὐτός ὁ ὁ ἔθνος μεταβολή , καί ἐκ οἷος πλάνης μεταβάλλω εἰς φάος ἔρχομαι ἀπό ὁ σκότος , ὀνειδιστικός πρός ἐκεῖνος εἰδωλολατρέω ἐπιλέγω · αἰσχύνω αἰσχύνη , ὁ πείθω ἐπί ὁ γλυπτός ὁ λέγω ὁ χωνευτός σύ εἰμί θεός ἐγώ . καί γάρ ἀληθής ὁ πάλαι εἰδωλολάτρης ἔθνος μεταβάλλω εἰς θεοσέβεια ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος αἰσχύνω · διό κατά ὅς μέν προφητεύω οὗτος χρόνος εἰδωλολατρία προσέχω , παύω δέ νῦν αἰσχύνω διά ὁ ὁ ἔθνος μεταβολή . ὅθεν προφητικός οὗτος δηλόω ἐν ὁ λέγω · αἰσχύνω αἰσχύνη · ἐπειδάν γάρ φημί ὁράω ὁ πάλαι τυφλός μεταβάλλω εἰς φάος ὁ τηνικαῦτα καί αὐτός αἰσχύνω καί παύω ὁ λέγω ὁ χωνευτός σύ θεός ἐγώ . οὗτος εἶπον ὁ λόγος ὡς εἰς κωφός οὖς κραυγή ἀφίημι ἐπιβοάω · ὁ κωφός , ἀκούω , καί ὁ τυφλός , ἀναβλέπω ὁράω . καί ἵνα μή τις οὗτος νομίζω περί ὁ ἔθνος λέγω ὁ πάλαι τυφλός καί κωφός , ἀναγκαῖος διασαφέω καί ἑρμηνεύω ὁ διάνοια ἑξῆς ἐπιλέγω · καί τίς Τυφλὸς ἀλλά ἢ ὁ παῖς ἐγώ καί κωφός ἀλλά ἢ ὁ κυριεύω αὐτός ; εἶτα κατά ὁ Σύμμαχος πρόσκειμαι · τίς Τυφλὸς ὡς ὁ τέλειος ; καί ἔτι μᾶλλον διερμηνεύω ὁ λόγος φάσκω · καί τυφλόω ὁ δοῦλος ὁ θεός , κατά δέ ὁ Σύμμαχος · ὁ τυφλός φημί , ἀναβλέπω , καί ὁ κωφός , ἀκούω · τίς Τυφλὸς εἰμί μή εἄν ὁ δοῦλος ἐγώ καί κωφός ὡς ὁ ἄγγελος ἐγώ , ὅς ἀποστέλλω ; τίς Τυφλὸς ὡς ὁ τέλειος καί κωφός ὡς ὁ δοῦλος ἐγώ ; ἰσοδυναμέω δέ καί ὁ παρά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής . δοῦλος δέ αὐτός τίς λέγω ἢ ὁ ἐκ περιτομή λαός ὁ αὐτός δέ καί ἄγγελος ὀνομάζω καί τέλειος καί δοῦλος κύριος εἰς κατάκρισις αὐτός . οὗτος λέγω ἐγώ γάρ καί δοῦλος καί τέλειος καί ἄγγελος ἐμαυτοῦ ὁ λαός οὗτος βούλομαι ἔχω , ὁ δέ τυφλόω . Πῶς δέ τυφλός καί κωφός γίγνομαι , διεξέρχομαι λέγω · ὁράω πλεονάκις , καί οὐ φυλάσσω · ᾐνείγνυῳ ὁ οὖς , καί οὐ ἀκούω . τοιοῦτος δέ εἰμί καί ὁ ἔμπροσθεν εἴρω ἐν ὁ · ἀκοή ἀκούω καί οὖον μή συνίημι καί βλέπω βλέπω καί οὖον μή ὁράω · παχύνω γάρ ὁ καρδία ὁ λαός οὗτος . κατά δέ ὁ Σύμμαχος · ὁράω φημί πολύς , καί οὖον μή φυλάσσω · ἀνοίγνυμι ὁ οὖς αὐτός , καί οὖον μή ἀκούω . κύριος ἐθέλω ἵνα δικαιόω αὐτός μεγαλύνω νόμος καί θαυμάζω . αὐτός δέ λαός διαρπάζω καί προνομεύω . ὁράω ὅτι πᾶς οὗτος περί ὁ λαός εἴρω ὁ ἐκ περιτομή . ἀλλά ὁ μέν κύριος βούλομαι ἵνα δικαιόω αὐτός καί ἵνα μεγαλύνω αἴνεσις · ὁ δέ ἐκδίδωμι ὁ ὁ ψυχή αὐτός πολεμέω καί γίγνομαι λαός διαρπάζω καί προνομεύω · ὁ γάρ παγίς ἔνδον ἐν ὁ ταμεῖον ὁ Ψυχή αὐτός καί ἐν ὁ οἶκος αὐτός ἅμα . ἐν γάρ αὐτός ὁ λογισμός , ὅς κρύπτω ὁ κατά ὁ Χριστός βουλεύω ἐν αὐτός ἐκεῖνος εἰμί ὁ κατά αὐτός παγίς , καί οὐ εἰμί ὁ ἐξαιρέω οὐδέ ὁ ῥύομαι οὐδέ ὁ λέγω ἀποδίδωμι . εἶτα ἐπεί ὡς κωφός λαλέω , ἀπορέω ἐν αὐτός ἀκροατής φημί · Τῖς ἐν σύ , ὅς ἐνωτίζομαι οὗτος , καί τίς εἰσακούω εἰς ὁ ἐπέρχομαι ; εἰμί γάρ καί μήπω ἐνίστημι ὁ ὁ πρᾶγμα ἔκβασις , ἀλλά ἐν ὁ ἔπειμι χρόνος ἐπιτελέω . καί τίς ἄρα εἰμί ὁ οὗτος νοέω ἐν σύ ; τίς ἐπιζήτησις ὁ αἴτιος ὁ ἁρπαγεύς ὁ λαός ὥστε εἶπον · Τῖς δίδωμι εἰς διαρπαγή Ἰακώβ καί Ἰσραήλ ὁ προνομεύω αὐτός ; εἰμί δέ τις ζητέω τίς ὁ οὗτος πράσσω , εὑρίσκω δέ εἄν ὅτι οὐδέ ἄλλος δίδωμι αὐτός εἰς διαρπαγή ἢ αὐτός , ὅς ἁμαρτόζω αὐτός καί οὐ βούλομαι ἐν ὁ ὁδός αὐτός πορεύω · καλέω γάρ εἰς ὁ εὐαγγελικός ὁδός οὐ ὑπακούω , ἀλλά οὐδέ ἀκούω ἐθέλω ὁ νόμος ὁ καινός διαθήκη . διό ἐπάγω ἐπί αὐτός ὀργή θυμός αὐτός , καί κατισχύω ἐπί αὐτός πόλεμος . πάλαι μέν γάρ πρός καιρός τις πολεμέω αὖθις ἀναλαμβάνω ἑαυτοῦ , ὡς καί ὁ Ἱεροσόλυμα καί ὁ ἐν αὐτός βασίλειος αὐτός συνίστημι · νῦν δέ κατισχύω αὐτός ὁ πόλεμος , οὐ ὁ ἔξωθεν μόνος , ἀλλά καί ὁ ὁ ὁ ψυχή αὐτός πολιορκέω . διό εἴρω · καί ὁ συμφλέγω αὐτός κύκλος , καί οὗτος πάσχω οὐ νοέω οὐδέ τίθημι ἐπί Ψυχή , ὡς λογίζομαι ὁ αἴτιος ὁ καταλαμβάνω αὐτός κακός .