eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 2.2
Ἡ μὲν τῶν Ἑβδομήκοντα ἔκδοσις συνάπτει ταῦτα τῇ ἀνωτέρω κειμένῃ διανοίᾳ · προειποῦσα γάρ · Τάδε λέγει κύριος Μακάριος ὃς ἔχει ἐν Σιὼν σπέρμα καὶ οἰκείους ἐν Ἰερουσαλήμ , ἀκολούθως ἐπήγαγε τό · ἰδοὺ γὰρ βασιλεὺς δίκαιος βασιλεύσει , καὶ ἄρχοντες μετὰ κρίσεως ἄρξουσιν · ἐπειδὴ γὰρ ταῦτα μέλλει γίγνεσθαι ἐν τῇ Ἰερουσαλήμ , εἰκότως μακαρίζει τοὺς μέλλοντας τούτων ἐν αὐτῇ ἀπολαύειν , κατὰ δὲ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτὰς ἐπειδὴ τὸ φησὶ κύριος τῇ ἀνωτέρῳ διανοίᾳ συνῆψαν τὰ προκείμενα ἐξ ἑτέρας ἀρχῆς ἰδιαζούσης προσηνέγκαντο . διὸ κατὰ μὲν τὸν Σύμμαχον εἴρηται · ἰδοὺ εἰς δικαιοσύνην βασιλεύσει βασιλεύς , κατὰ δὲ τὸν Ἀκύλαν · ἰδοὺ εἰς δίκαιον βασιλεύσει βασιλεύς , καὶ κατὰ τὸν Θεοδοτίωνα ὁμοίως . εἰκὸς μὲν οὖν ταῦτα Ἰουδαίων παῖδας ἀνοίσειν ἐπὶ τὸν Ζοροβάβελ , ἐκ φυλῆς μὲν Ἰούδα γενόμενον καὶ ἐκ τῆς τοῦ Δαυὶδ διαδοχῆς , ἡγησάμενον δὲ τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου τῶν ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας ἐπιστρεψάντων κατὰ τοὺς Κύρου τοῦ Περσῶν βασιλέως χρόνους . καὶ ἄρχοντας δὲ μετὰ κρίσεως ἄρξειν εἴποιεν ἂν τοὺς ἅμα τῷ Ζοροβάβελ εἶναι Ἰησοῦν , δηλαδὴ τὸν τοῦ Ἰωσεδὲκ τὸν ἱερέα τὸν μέγαν καὶ ὅσοι ἄλλοι κατὰ τούτους ἐγνωρίζοντο . τὰ δ’ ἑξῆς ἐπιφερόμενα οὐχ ἡγοῦμαι δύνασθαι αὐτοὺς ἀποσώσειν , λέγω δὲ τό · καὶ φανήσεται ἐν Σιὼν ὡς ποταμὸς φερόμενος ἔνδοξος ἐν γῇ διψώσῃ καὶ τὰ τούτοις ἐπισυνημμένα , ἃ οὐκ ἄν τις ἔχοι τέλους τυχόντα τοὺς χρόνους ἀποδεῖξαι τοῦ Ζοροβάβελ . διόπερ ὡσανεὶ πληρωθείσης τῆς προφητείας τῆς περὶ τῶν εἰς Αἴγυπτον κατεληλυθότων ἐπὶ τῶν Ἰερεμίου χρόνων ἑτέρας ὑποθέσεως ἁπτόμενος ὁ λόγος ἐξ ἑτέρας ἀρχῆς θεσπίζει τὰ περὶ τῆς ἐπιφανείας τοῦ Χριστοῦ τοῦ θεοῦ · μόνος γὰρ αὐτὸς ἐν ἀνθρώποις δίκαιος ἀνεφάνη βασιλεύς . καὶ οἱ ἀπόστολοι δὲ αὐτοῦ μετὰ κρίσεως τοῦ ἑαυτῶν βασιλέως τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ καθηγήσαντο . καὶ ἔχει λόγον μετὰ τὸ περιγράψαι τὴν προφητείαν τὴν περὶ τῶν εἰς Αἴγυπτον ἐπὶ Ἰερεμίου κατεληλυθότων καὶ μετὰ τὸ θεσπίσαι τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπάνοδον καὶ τὴν ἀνανέωσιν τῆς Ἰερουσαλήμ , τήν τε κατάστασιν τοῦ λαοῦ τὴν μέλλουσαν ἔσεσθαι ἐπὶ τῆς Ἰουδαίας χώρας , ἑξῆς καὶ ἀκολούθως τὴν περὶ τοῦ Χριστοῦ προφητείαν ἐπάγεσθαι καὶ αὐτὸν εἶναι τὸν προφητευόμενον καὶ τὰ δι’ αὐτοῦ πᾶσιν ἀνθρώποις προξενηθέντα ἀγαθά . ὥσπερ δὲ προεφήτευε τὴν μετὰ πλεῖστα ἔτη γενησομένην εἰς Αἴγυπτον κάθοδον τῶν κατὰ τοὺς χρόνους Ἰερεμίου τοῦ προφήτου καὶ τὴν μετὰ ταῦτα τῆς αἰχμαλωσίας ἐπάνοδον γεγενημένην , οὕτως οὐδὲν ἦν θαυμαστὸν προφῆσαι αὐτὸν καὶ ἔτι μᾶλλον μακροῖς ὕστερον χρόνοις γενησόμενα ἐπὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας , ὃν βασιλέα δίκαιον καλεῖν εἰς δικαιοσύνην βασιλεύοντα κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτάς . ἐπειδὴ διὰ τοῦ εὐαγγελίου αὐτοῦ δικαιοσύνη θεοῦ πεφανέρωται ὡς μὴ μόνον Ἰουδαίοις , ἀλλὰ καὶ Ἕλλησι καὶ τοῖς καθ’ ὅλης τῆς οἰκουμένης ἀνθρώποις τὴν τοῦ θεοῦ γνῶσιν κηρύττεσθαι , ἐβασίλευσε τοίνυν εἰς δικαιοσύνην ὁ Χριστὸς τοῦ θεοῦ καινήν τινα ταύτην τὴν βασιλείαν · οὐ γὰρ εἰς ἀνθρωπίνην ἀξίαν ἀποβλέπων οὐδὲ εἰς τιμὴν καὶ δόξαν τὴν παρὰ ἀνθρώποις τὴν βασιλείαν ἐπανῄρητο , ἀλλ’ εἰς δικαιοσύνην · ὥσπερ οὖν καὶ οἱ ἄρχοντες αὐτοῦ οὐκ ἐν ἀξιώμασι κοσμικοῖς προαχθέντες ἦρχον , ἀλλ’ εἰς κρίσιν . διὸ κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτὰς εἴρηται · καὶ ἄρχοντες εἰς κρίμα ἄρξουσιν . ἀντὶ δὲ τοῦ · καὶ ἔσται ὁ ἄνθρωπος κρύπτων τοὺς λόγους αὐτοῦ ὁ Σύμμαχος · καὶ ἔσται φησὶν ἀνὴρ ὡς ἀποκρυφὴ ἀπὸ πνεύματος καὶ σκέπη λαίλαπος . ποῖος οὖν ὁ ἄνθρωπος ἔσται ἀλλ’ ἢ ὁ ἀνωτέρω δίκαιος ὠνομασμένος ; αὐτὸς γὰρ οὗτος ἔσται ἀνήρ , οὐκ ὢν τῇ φύσει ἀνήρ , ἀλλὰ κρείττων ἢ κατὰ ἀνθρώπου φύσιν · πλὴν ἔσται ἄνθρωπος ἐπικρύπτων αὐτοῦ τὴν θεότητα . διὸ κατὰ μὲν τὸν Σύμμαχον ὡς ἀποκρυφὴ ἀπὸ πνεύματος καὶ σκέπη λαίλαπος εἴρηται , κατὰ δὲ τὸν Ἀκύλαν · ὡς κρύπτων πνεῦμα καὶ ἀποκρυφὴ ἐντινάγματος . ὁρᾷς ὡς κρύφιον τὴν οἰκονομίαν τῆς ἀνθρωπότητος αὐτοῦ παρίστησιν ὁ λόγος , κατὰ δὲ τοὺς Ἑβδομήκοντα ἐπειδὴ πάντα ἃ ἐλάλει ἐν παραβολαῖς ὁμιλεῖ . διὰ τοῦτο λέλεκται · κρύπτων τοὺς λόγους αὐτοῦ καὶ κρυβήσεται ὡς ἀπὸ ὕδατος φερομένου · ὕδωρ γὰρ φερόμενον ἦν καὶ ἀπολλύμενον τὸ πλῆθος τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ · διὸ καὶ ἀπέκρυπτεν αὐτὸν ἐξ αὐτῶν καὶ τοὺς λόγους αὐτοῦ ἀπ’ ἐκείνων μὲν ἐκάλυπτε , τοῖς δὲ αὐτοῦ μαθηταῖς ἐφανέρου . διό φησιν ἔσεσθαι αὐτὸν ἐμφανῆ τῇ ἐκκλησίᾳ αὐτοῦ ἐπιφέρων ἑξῆς καὶ λέγων · καὶ φανήσεται ἐν Σιὼν ὡς ποταμός . τίς δὲ φανήσεται ἢ αὐτὸς δίκαιος ὁ βασιλεύς ; αὐτὸς γὰρ φανήσεται ὡς ποταμὸς φερόμενος ἔνδοξος . τίς δέ ἐστιν ἡ Σιὼν αὕτη ἢ ἡ τὸν ἀπ’ ἐκείνων κρυπτόμενον ἐμφανῶς παραδεξομένη ; οἷόν τινα μέγαν ποταμὸν διδάσκει λέγων · ὡς ποταμὸς φερόμενος ἔνδοξος ἐν γῇ διψώσῃ . ἡ γὰρ πάλαι ἔρημος καὶ διψῶσα γῆ ἡ ἐξ ἐθνῶν ἐκκλησία αὕτη ἐστὶν ἡ Σιών , ἐν ᾗ φησιν οὐκέτι ἔσονται πεποιθότες ἐπ’ ἀνθρώποις , ἀνθ’ οὗ ὁ Σύμμαχος ἡρμήνευσε · καὶ οὐκ ἀμαυρωθήσονται οἱ ὀφθαλμοὶ τῶν ὁρώντων δηλῶν τοὺς ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦ θεοῦ ὡς βλέπειν καὶ νοεῖν τὸν ἐμφανῆ γενόμενον αὐτοῖς ποταμόν , δηλαδὴ τὸν μονογενῆ τοῦ θεοῦ λόγον , περὶ οὗ εἴρηται · ὁ ποταμὸς τοῦ θεοῦ ἐπληρώθη ὑδάτων , καί · τοῦ ποταμοῦ τὰ ὁρμήματα εὐφραίνουσι τὴν πόλιν τοῦ θεοῦ . διὸ καὶ αὐτὸς ἐδίδασκε λέγων ὁ σωτήρ · ὃς ἂν πίῃ ἐκ τοῦ ὕδατος οὗ ἐγὼ δώσω αὐτῷ , ποταμοὶ ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ῥεύσουσιν ὕδατος ζῶντος . τούτοις ἐπιλέγει ἑξῆς · καὶ τὰ ὦτα ἀκούειν δώσουσι . καὶ ἡ καρδία τῶν ἀσθενούντων προσέξει τοῦ ἀκούειν , ἀνθ’ οὗ ὁ Σύμμαχός φησι · καρδία δὲ ἀνοήτων συνήσει γνῶναι . ὁρᾷς ὅπως τοῖς πάλαι ἀνοήτοις τὴν σύνεσιν τοῦ δικαίου βασιλέως τοῦ ἀποκρύψαντος αὐτὸν ἀπὸ ἑτέρων ἐπαγγέλλεται . καὶ γλῶσσαι δέ φησιν αἱ ψελλίζουσαι ταχὺ μαθήσονται λαλεῖν εἰρήνην , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · γλῶσσα δὲ τραυλῶν ταχυνεῖ λαλεῖν τρανά . Σιὼν τοίνυν ἡ καὶ γῆ διψῶσα ἡ πάλαι ἔρημος εἴη ἂν ἡ ἐκκλησία καὶ καρδία ἀσθενούντων καὶ γλῶσσαι τραυλίζουσαι αἱ τῶν πάλαι τὸν θεὸν μὴ νοούντων μηδὲ ὀρθὰ λαλούντων ἐθνῶν , οἷς ἐπαγγέλλεται τὴν ἐπὶ τὰ κρείττω μεταβολήν . Τούτοις ἐπιλέγει · καὶ οὐκέτι οὐ μὴ εἴπωσι τῷ μωρῷ ἄρχειν · ὥσπερ οὖν πρότερον ἐποίουν , ὅτε τοῖς ὡς ἀληθῶς μωροῖς διδασκάλοις αὐτῶν ἐπέτρεπον τὰς ἑαυτῶν ψυχάς , ἦσαν δὲ οὗτοι οἱ σοφοὶ τοῦ αἰῶνος τούτου ὧν ἐμώρανεν ὁ θεὸς τὴν σοφίαν . ἀλλὰ πάλαι μὲν τούτῳ τῷ διὰ μωρίαν ἀθέῳ καὶ πολυθέῳ διδασκάλῳ ἐπέτρεπον τὴν ἑαυτῶν ἀρχήν , νυνὶ δὲ ὁ λόγος οὐκέτι φησὶν ἐροῦσι τῷ μωρῷ ἄρχειν . ἀντὶ δὲ τοῦ · καὶ οὐκέτι μὴ εἴπωσιν οἱ ὑπηρέται σου Σίγα , ὁ Σύμμαχος · οὐδὲ τῷ δολίῳ ῥηθήσεταί φησι σωτήρ · πάντες γάρ που οἱ πάλαι ἄρχοντες μωροὶ ὄντες οὐκ ἐπέτρεπον τοῖς βουλομένοις τι μανθάνειν καὶ περὶ ἀληθείας ἐρωτᾶν . διὸ κατὰ τοὺς Ἑβδομήκοντα εἴρηται · καὶ οὐκέτι μὴ εἴπωσιν οἱ ὑπηρέται σου Σίγα , ὁ γὰρ μωρὸς μωρὰ λαλήσει . τοιοῦτος δὲ ἦν ἀληθῶς πᾶς ὁ τὴν σοφίαν ἐπαγγελλόμενος τοῦ αἰῶνος τούτου . καὶ ἡ καρδία δὲ αὐτοῦ μάταια ἐνόει τοῦ συντελεῖν ἄνομα καὶ λαλεῖν πρὸς κύριον πλάνησιν , τοῦ διαστρέψαι ψυχὰς πεινώσας , ἢ κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτάς · τοῦ κόψαι ἢ ἐκκόψαι ψυχὰς πεινώσας , καὶ τὰς ψυχὰς τὰς διψώσας κενὰς ποιῆσαι . Ταῦτα γὰρ πάντα πάλαι ἔπραττον οἱ πάλαι μωροὶ ἄρχοντες τῶν ἀνθρώπων καὶ τῆς βουλῆς αὐτῶν πονηρᾶς οὔσης ἄνομα ἐβουλεύοντο εἰς τὸ καταφθεῖραι τοῖς αὐτῶν λόγοις τοὺς τὰς ψυχὰς ταπεινούς , ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · εἰς τὸ καταφθεῖραι πραεῖς ἐν λαλιαῖς ψευδέσιν καὶ ὑπὲρ τοῦ διασκεδάσαι λόγους ταπεινῶν . καὶ γὰρ εἴ πού τις μέτριος καὶ ταπεινὸς ὀρθὸν περὶ ἀληθείας προεφέρετο λόγον , τοῦτον ἠφάνιζον διασκεδαννύντες . ταῦτα μὲν πάλαι πρότερον οὐκέτι δὲ ἔσεσθαι ταῦτά φησιν ἐν τῇ καινῇ Σιών . οὐ γὰρ εἴπωσι τῷ μωρῷ ἄρχειν , οὐδὲ τῷ δολίῳ ῥηθήσεται σωτήρ , ἀλλ’ οἱ εὐσεβεῖς συνετά φησιν ἐβουλεύσαντο , καὶ αὕτη ἡ βουλὴ μενεῖ , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον μετὰ τὴν κατὰ τῶν μωρῶν ἀρχόντων διήγησιν ἐπιλέγεται · ἄρχων δὲ ἀρχοντικὰ βουλεύσεται καὶ ἡγεμὼν ἀναστήσεται . δι’ ὧν σημαίνονται οἱ ἀπόστολοι τοῦ σωτῆρος ἡμῶν , οἷς εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ καὶ τὸ ἡγεῖσθαι αὐτῆς ὁ δίκαιος δεδώρηται βασιλεύς . διὸ εἴρηται ἐξ αὐτοῦ προσώπου · σὺ δέ , ἄνθρωπε , ἡγεμών μου καὶ γνωστέ μου . ἐπιτηρῆσαι δὲ ἄξιον ὡς ἐν ταῖς ἐπαγγελίαις ταύταις οὐδαμοῦ Ἰσραὴλ ὠνόμασται οὐδὲ ὁ πολλάκις ὠνομασμένος Ἰούδας οὐδὲ Ἰακὼβ διὰ τὸ τὴν προφητείαν περὶ τοῦ Χριστοῦ εἶναι καὶ περὶ τῶν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ αὐτοῦ ἐκ τῆς τῶν ἀρρένων ἐπιστρεφόντων πλάνης . εἰκότως οὖν κατὰ τοὺς Ἑβδομήκοντα ἐν ἀρχῇ τῆς περικοπῆς ὁ λόγος ἐμακάριζε τοὺς ἔχοντας ἐν Σιὼν σπέρμα καὶ οἰκείους ἐν Ἰερουσαλήμ , ταύτῃ δῆλον δ’ ὅτι τῇ καινῇ Σιὼν καὶ τῇ νέᾳ Χριστοῦ Ἰερουσαλήμ , ἐν ᾗ τὸ σπέρμα τῶν πάλαι μακαρίων ἀνδρῶν ἐξανθῆσαν , ἐκαρποφόρησεν ὡς τὴν σύμπασαν οἰκουμένην τῆς ἐξ αὐτῶν εὐλογίας πληρωθῆναι . διὸ περὶ αὐτῶν οἱ πάλαι τοῦ θεοῦ μακάριοι προφῆται θεσπίζοντες ἔλεγον · εἰ μὴ κύριος σαβαὼθ ἐγκατέλιπεν ἡμῖν σπέρμα , ὡς Σόδομα ἂν ἐγενήθημεν καὶ ὡς Γόμορρα ἂν ὡμοιώθημεν . ἀλλ’ οὐ γεγόνασιν οἱ ταῦτα λέγοντες ἄσποροι καὶ ἄγονοι καὶ ἄκαρποι ὡς Σόδομα καὶ ὡς Γόμορρα · διὸ μακαρίζονται ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦ θεοῦ τοιαῦτα σπέρματα τοιούτους οἰκείους κτησάμενοι . διὸ εἴρηται · Μακάριος ὃς ἔχει ἐν Σιὼν σπέρμα καὶ οἰκείους ἐν Ἰερουσαλήμ . πολλαχοῦ δὲ τῆς προκειμένης προφητείας εὑρήσεις προϊὼν τὴν ἐξ ἐθνῶν ἐκκλησίαν τοῦτον χρηματίζουσαν τὸν τρόπον .
Lemmas: ὁ μέν ὁ ἑβδομήκοντα ἔκδοσις συνάπτω οὗτος ὁ ἀνωτέρω κεῖμαι διάνοια · προεῖπον γάρ · ὅδε λέγω κύριος Μακάριος ὅς ἔχω ἐν Σιών σπέρμα καί οἰκεῖος ἐν Ἱερουσαλήμ , ἀκόλουθος ἐπάγω ὁ · ἰδού γάρ βασιλεύς δίκαιος βασιλεύω , καί ἄρχω μετά κρίσις ἄρχω · ἐπεί γάρ οὗτος μέλλω γίγνομαι ἐν ὁ Ἱερουσαλήμ , εἰκότως μακαρίζω ὁ μέλλω οὗτος ἐν αὐτός ἀπολαύω , κατά δέ ὁ λοιπός ἑρμηνευτής ἐπεί ὁ φημί κύριος ὁ ἀνώτερος διάνοια συνάπτω ὁ πρόκειμαι ἐκ ἕτερος ἀρχή ἰδιάζω προσφέρω . διό κατά μέν ὁ Σύμμαχος εἴρω · ἰδού εἰς δικαιοσύνη βασιλεύω βασιλεύς , κατά δέ ὁ Ἀκύλας · ἰδού εἰς Δίκαιος βασιλεύω βασιλεύς , καί κατά ὁ Θεοδοτίων ὁμοίως . εἰκός μέν οὖν οὗτος Ἰουδαῖος παῖς ἀναφέρω ἐπί ὁ Ζοροβάβελ , ἐκ Φυλή μέν Ἰούδας γίγνομαι καί ἐκ ὁ ὁ Δαυίδ διαδοχή , ἡγέομαι δέ ὁ ἀπό Βαβυλών ἐπάνοδος ὁ ἀπό ὁ αἰχμαλωσία ἐπιστρέφω κατά ὁ Κῦρος ὁ Πέρσης βασιλεύς χρόνος . καί ἄρχω δέ μετά κρίσις ἄρχω εἶπον εἄν ὁ ἅμα ὁ Ζοροβάβελ εἰμί Ἰησοῦς , δηλαδή ὁ ὁ Ἰωσεδέκ ὁ ἱερεύς ὁ μέγας καί ὅσος ἄλλος κατά οὗτος γνωρίζω . ὁ δέ ἑξῆς ἐπιφέρω οὐ ἡγέομαι δύναμαι αὐτός ἀποσῴζω , λέγω δέ ὁ · καί φαίνω ἐν Σιών ὡς ποταμός φέρω ἔνδοξος ἐν γῆ διψάω καί ὁ οὗτος επισυνημμένος , ὁ οὐ ἄν τις ἔχω τέλος τυγχάνω ὁ χρόνος ἀποδείκνυμι ὁ Ζοροβάβελ . διόπερ ὡσανεί πληρόω ὁ προφητεία ὁ περί ὁ εἰς Αἴγυπτος κατέρχομαι ἐπί ὁ Ἰερεμίας χρόνος ἕτερος ὑπόθεσις ἅπτω ὁ λόγος ἐκ ἕτερος ἀρχή θεσπίζω ὁ περί ὁ ἐπιφάνεια ὁ Χριστός ὁ θεός · μόνος γάρ αὐτός ἐν ἄνθρωπος δίκαιος ἀναφαίνω βασιλεύς . καί ὁ ἀπόστολος δέ αὐτός μετά κρίσις ὁ ἑαυτοῦ βασιλεύς ὁ ἐκκλησία αὐτός καθηγέομαι . καί ἔχω λόγος μετά ὁ περιγράφω ὁ προφητεία ὁ περί ὁ εἰς Αἴγυπτος ἐπί Ἰερεμίας κατέρχομαι καί μετά ὁ θεσπίζω ὁ ἀπό Βαβυλών ἐπάνοδος καί ὁ ἀνανέωσις ὁ Ἱερουσαλήμ , ὁ τε κατάστασις ὁ λαός ὁ μέλλω εἰμί ἐπί ὁ Ἰουδαῖος χώρα , ἑξῆς καί ἀκόλουθος ὁ περί ὁ Χριστός προφητεία ἐπάγω καί αὐτός εἰμί ὁ προφητεύω καί ὁ διά αὐτός πᾶς ἄνθρωπος προξενέω ἀγαθός . ὥσπερ δέ προφητεύω ὁ μετά πλεῖστος ἔτος γίγνομαι εἰς Αἴγυπτος κάθοδος ὁ κατά ὁ χρόνος Ἰερεμίας ὁ προφήτης καί ὁ μετά οὗτος ὁ αἰχμαλωσία ἐπάνοδος γίγνομαι , οὕτως οὐδείς εἰμί θαυμαστός προφέρω αὐτός καί ἔτι μᾶλλον μακρός ὕστερος χρόνος γίγνομαι ἐπί ὁ ὁ Χριστός παρουσία , ὅς βασιλεύς Δίκαιος καλέω εἰς δικαιοσύνη βασιλεύω κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής . ἐπεί διά ὁ εὐαγγέλιον αὐτός δικαιοσύνη θεός φανερόω ὡς μή μόνος Ἰουδαῖος , ἀλλά καί Ἕλλην καί ὁ κατά ὅλος ὁ οἰκέω ἄνθρωπος ὁ ὁ θεός γνῶσις κηρύσσω , βασιλεύω τοίνυν εἰς δικαιοσύνη ὁ Χριστός ὁ θεός καινός τις οὗτος ὁ βασίλειος · οὖον γάρ εἰς ἀνθρώπινος ἄξιος ἀποβλέπω οὐδέ εἰς τιμή καί δόξα ὁ παρά ἄνθρωπος ὁ βασίλειος ἐπαναλέγω , ἀλλά εἰς δικαιοσύνη · ὥσπερ οὖν καί ὁ ἄρχω αὐτός οὐ ἐν ἀξίωμα κοσμικός προάγω ἄρχω , ἀλλά εἰς κρίσις . διό κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής εἴρω · καί ἄρχω εἰς κρίμα ἄρχω . ἀντί δέ ὁ · καί εἰμί ὁ ἄνθρωπος κρύπτω ὁ λόγος αὐτός ὁ Σύμμαχος · καί εἰμί φημί ἀνήρ ὡς ἀποκρυφή ἀπό πνεῦμα καί σκέπη λαῖλαψ . ποῖος οὖν ὁ ἄνθρωπος εἰμί ἀλλά ἢ ὁ ἀνωτέρω δίκαιος ὀνομάζω ; αὐτός γάρ οὗτος εἰμί ἀνήρ , οὐ εἰμί ὁ φύσις ἀνήρ , ἀλλά ἀγαθός ἢ κατά ἄνθρωπος φύσις · πλήν εἰμί ἄνθρωπος ἐπικρύπτω αὐτός ὁ θεότης . διό κατά μέν ὁ Σύμμαχος ὡς ἀποκρυφή ἀπό πνεῦμα καί σκέπη λαῖλαψ εἴρω , κατά δέ ὁ Ἀκύλας · ὡς κρύπτω πνεῦμα καί ἀποκρυφή ἐντίναγμα . ὁράω ὡς κρύφιος ὁ οἰκονομία ὁ ἀνθρωπότης αὐτός παρίστημι ὁ λόγος , κατά δέ ὁ ἑβδομήκοντα ἐπεί πᾶς ὁ λαλέω ἐν παραβολή ὁμιλέω . διά οὗτος λέγω · κρύπτω ὁ λόγος αὐτός καί κρύπτω ὡς ἀπό ὕδωρ φέρω · ὕδωρ γάρ φέρω εἰμί καί ἀπόλλυμι ὁ πλῆθος ὁ Ἰουδαῖος λαός · διό καί ἀποκρύπτω αὐτός ἐκ αὐτός καί ὁ λόγος αὐτός ἀπό ἐκεῖνος μέν καλύπτω , ὁ δέ αὐτός μαθητής φανερόω . διό φημί εἰμί αὐτός ἐμφανής ὁ ἐκκλησία αὐτός ἐπιφέρω ἑξῆς καί λέγω · καί φαίνω ἐν Σιών ὡς ποταμός . τίς δέ φαίνω ἢ αὐτός δίκαιος ὁ βασιλεύς ; αὐτός γάρ φαίνω ὡς ποταμός φέρω ἔνδοξος . τίς δέ εἰμί ὁ Σιών οὗτος ἢ ὁ ὁ ἀπό ἐκεῖνος κρύπτω ἐμφανής παραδέχομαι ; οἷος τις μέγας ποταμός διδάσκω λέγω · ὡς ποταμός φέρω ἔνδοξος ἐν γῆ διψάω . ὁ γάρ πάλαι ἐρῆμος καί διψάω γῆ ὁ ἐκ ἔθνος ἐκκλησία οὗτος εἰμί ὁ Σιών , ἐν ὅς φημί οὐκέτι εἰμί πείθω ἐπί ἄνθρωπος , ἀντί ὅς ὁ Σύμμαχος ἑρμηνεύω · καί οὐ ἀμαυρόω ὁ ὀφθαλμός ὁ ὁράω δηλόω ὁ ἐν ὁ ἐκκλησία ὁ θεός ὡς βλέπω καί νοέω ὁ ἐμφανής γίγνομαι αὐτός ποταμός , δηλαδή ὁ μονογενής ὁ θεός λόγος , περί ὅς εἴρω · ὁ ποταμός ὁ θεός πληρόω ὕδωρ , καί · ὁ ποταμός ὁ ὅρμημα εὐφραίνω ὁ πόλις ὁ θεός . διό καί αὐτός διδάσκω λέγω ὁ σωτήρ · ὅς εἄν πίνω ἐκ ὁ ὕδωρ ὅς ἐγώ δίδωμι αὐτός , ποταμός ἐκ ὁ κοιλία αὐτός ῥέω ὕδωρ ζῶ . οὗτος ἐπιλέγω ἑξῆς · καί ὁ οὖς ἀκούω δίδωμι . καί ὁ καρδία ὁ ἀσθενέω προσέχω ὁ ἀκούω , ἀντί ὅς ὁ Σύμμαχος φημί · καρδία δέ ἀνόητος συνίημι γιγνώσκω . ὁράω ὅπως ὁ πάλαι ἀνόητος ὁ σύνεσις ὁ Δίκαιος βασιλεύς ὁ ἀποκρύπτω αὐτός ἀπό ἕτερος ἐπαγγέλλω . καί γλῶσσα δέ φημί ὁ ψελλίζω ταχύς μανθάνω λαλέω εἰρήνη , κατά δέ ὁ Σύμμαχος · γλῶσσα δέ τραυλός ταχύνω λαλέω τρανός . Σιών τοίνυν ὁ καί γῆ διψάω ὁ πάλαι ἐρῆμος εἰμί εἄν ὁ ἐκκλησία καί καρδία ἀσθενέω καί γλῶσσα τραυλίζω ὁ ὁ πάλαι ὁ θεός μή νοέω μηδέ ὀρθός λαλέω ἔθνος , ὅς ἐπαγγέλλω ὁ ἐπί ὁ ἀγαθός μεταβολή . οὗτος ἐπιλέγω · καί οὐκέτι οὖον μή εἶπον ὁ μωρός ἄρχω · ὥσπερ οὖν πρότερος ποιέω , ὅτε ὁ ὡς ἀληθής μωρός διδάσκαλος αὐτός ἐπιτρέπω ὁ ἑαυτοῦ Ψυχή , εἰμί δέ οὗτος ὁ σοφός ὁ αἰών οὗτος ὅς μωραίνω ὁ θεός ὁ σοφία . ἀλλά πάλαι μέν οὗτος ὁ διά μωρία ἄθεος καί πολύθεος διδάσκαλος ἐπιτρέπω ὁ ἑαυτοῦ ἀρχή , νυνί δέ ὁ λόγος οὐκέτι φημί εἴρω ὁ μωρός ἄρχω . ἀντί δέ ὁ · καί οὐκέτι μή εἶπον ὁ ὑπηρέτης σύ Σίγα , ὁ Σύμμαχος · οὐδέ ὁ δόλιος εἴρω φημί σωτήρ · πᾶς γάρ ποῦ ὁ πάλαι ἄρχω μωρός εἰμί οὐ ἐπιτρέπω ὁ βούλομαι τίς μανθάνω καί περί ἀλήθεια ἐρωτάω . διό κατά ὁ ἑβδομήκοντα εἴρω · καί οὐκέτι μή εἶπον ὁ ὑπηρέτης σύ Σίγα , ὁ γάρ μωρός μωρός λαλέω . τοιοῦτος δέ εἰμί ἀληθής πᾶς ὁ ὁ σοφία ἐπαγγέλλω ὁ αἰών οὗτος . καί ὁ καρδία δέ αὐτός μάταιος νοέω ὁ συντελέω ἄνομος καί λαλέω πρός κύριος πλάνης , ὁ διαστρέφω ψυχή πεινάω , ἢ κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής · ὁ κόπτω ἢ ἐκκόπτω ψυχή πεινάω , καί ὁ ψυχή ὁ διψάω κενός ποιέω . οὗτος γάρ πᾶς πάλαι πράσσω ὁ πάλαι μωρός ἄρχω ὁ ἄνθρωπος καί ὁ βουλή αὐτός πονηρός εἰμί ἄνομος βουλεύω εἰς ὁ καταφθείρω ὁ αὐτός λόγος ὁ ὁ ψυχή ταπεινός , ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · εἰς ὁ καταφθείρω πρᾶος ἐν λαλιά ψευδής καί ὑπέρ ὁ διασκεδάννυμι λόγος ταπεινός . καί γάρ εἰμί πού τις μέτριος καί ταπεινός ὀρθός περί ἀλήθεια προφέρω λόγος , οὗτος ἀφανίζω διασκεδάννυμι . οὗτος μέν πάλαι πρότερος οὐκέτι δέ εἰμί οὗτος φημί ἐν ὁ καινός Σιών . οὖον γάρ εἶπον ὁ μωρός ἄρχω , οὐδέ ὁ δόλιος εἴρω σωτήρ , ἀλλά ὁ εὐσεβής συνετός φημί βουλεύω , καί οὗτος ὁ βουλή μένω , κατά δέ ὁ Σύμμαχος μετά ὁ κατά ὁ μωρός ἄρχω διήγησις ἐπιλέγω · ἄρχω δέ αρχοντικός βουλεύω καί ἡγεμών ἀνίστημι . διά ὅς σημαίνω ὁ ἀπόστολος ὁ σωτήρ ἐγώ , ὅς εἰς ὁ ἀρχή ὁ ἐκκλησία αὐτός καί ὁ ἡγέομαι αὐτός ὁ δίκαιος δωρέω βασιλεύς . διό εἴρω ἐκ αὐτός πρόσωπον · σύ δέ , ἄνθρωπος , ἡγεμών ἐγώ καί γνωστός ἐγώ . ἐπιτηρέω δέ ἄξιος ὡς ἐν ὁ ἐπαγγελία οὗτος οὐδαμοῦ Ἰσραήλ ὀνομάζω οὐδέ ὁ πολλάκις ὀνομάζω Ἰούδας οὐδέ Ἰακώβ διά ὁ ὁ προφητεία περί ὁ Χριστός εἰμί καί περί ὁ ἐν ὁ ἐκκλησία αὐτός ἐκ ὁ ὁ ἄρσην ἐπιστρέφω πλάνης . εἰκότως οὖν κατά ὁ ἑβδομήκοντα ἐν ἀρχή ὁ περικοπή ὁ λόγος μακαρίζω ὁ ἔχω ἐν Σιών σπέρμα καί οἰκεῖος ἐν Ἱερουσαλήμ , οὗτος δῆλος δέ ὅτι ὁ καινός Σιών καί ὁ νέος Χριστός Ἱερουσαλήμ , ἐν ὅς ὁ σπέρμα ὁ πάλαι μακάριος ἀνήρ ἐξανθέω , καρποφορέω ὡς ὁ σύμπας οἰκέω ὁ ἐκ αὐτός εὐλογία πληρόω . διό περί αὐτός ὁ πάλαι ὁ θεός μακάριος προφήτης θεσπίζω λέγω · εἰμί μή κύριος Σαβαώθ ἐγκαταλείπω ἐγώ σπέρμα , ὡς Σόδομα εἄν γίγνομαι καί ὡς Γόμορρα εἄν ὁμοιόω . ἀλλά οὖον γίγνομαι ὁ οὗτος λέγω άσπορος καί ἄγονος καί ἄκαρπος ὡς Σόδομα καί ὡς Γόμορρα · διό μακαρίζω ἐν ὁ ἐκκλησία ὁ θεός τοιοῦτος σπέρμα τοιοῦτος οἰκεῖος κτάομαι . διό εἴρω · Μακάριος ὅς ἔχω ἐν Σιών σπέρμα καί οἰκεῖος ἐν Ἱερουσαλήμ . πολλαχοῦ δέ ὁ πρόκειμαι προφητεία εὑρίσκω προέρχομαι ὁ ἐκ ἔθνος ἐκκλησία οὗτος χρηματίζω ὁ τρόπος .