eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.80
Οὐκ ἀργῶς οὐδὲ τὴν περὶ τούτων προφητείαν πεποίηται ὁ λόγος , ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ οὗτοι πολέμιοι τοῦ Ἰσραὴλ ἦσαν συνεχῶς αὐτοῖς ἐπιτιθέμενοι , μαρτυρεῖ τούτοις ἡ ἱστορία καὶ ὁ λέγων Ψαλμός · ὅτι ἐβουλεύσαντο ἐν ὁμονοίᾳ ἐπὶ τὸ αὐτό , κατὰ σοῦ διαθήκην διέθεντο τὰ σκηνώματα τῶν Ἰδουμαίων καὶ οἱ Ἰσμαηλῖται , Μωὰβ καὶ Ἁγαρηνοί , Γεβὰλ καὶ Ἀμμὼν καὶ Ἀμαλήκ . ὁρᾷς ὅπως πρὸ πάντων τῶν πολεμίων τοῦ λαοῦ τοὺς Ἰδουμαίους τίθησιν · ἔθνος δὲ τοῦτ’ ἦν μέγιστον ἀμφὶ τοῖς Πέτραν τῆς Ἀραβίας ἐκ τοῦ Ἠσαῦ τὴν διαδοχὴν κατάγον . Ἠσαῦ δὲ ἀδελφὸς ἦν τοῦ Ἰακὼβ τοῦ καὶ Ἰσραήλ , ἐξ οὗ πάντες Ἰουδαῖοι . ἀδελφῶν οὖν ὑπῆρχον τέκνα οἵ τε Ἰδουμαῖοι καὶ Ἰουδαῖοι · Ἐδὼμ γὰρ ἐκαλεῖτο Ἠσαῦ , διὸ καὶ οἱ ἐξ αὐτοῦ Ἰδουμαῖοι . ἐπεὶ τοίνυν συνεχῶς ἐπανίσταντο οἱ Ἰδουμαῖοι τῷ Ἰσραήλ , εἰκότως καὶ τὸ περὶ τούτων ὅραμα θεωρεῖ ὁ προφήτης προλέγων τὰ καὶ αὐτοῖς συμβησόμενα . ἔοικε δὲ τοῖς ἑαυτοῦ γνωρίμοις ὁ θεὸς προσφωνεῖν λέγων · Πρὸς ἐμὲ καλεῖ παρὰ τοῦ Σηείρ · τοὺς γὰρ φεύγοντας παρὰ τοῦ Σηεὶρ κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτὰς πρὸς ἐμὲ καλεῖ φησι . Σηεὶρ δὲ ἐκαλεῖτο τὸ ἐν τῇ Ἀραβίᾳ ὄρος τοῦ Ἠσαῦ , ἐν ᾧ συνειστήκει αὐτοῦ τὰ βασίλεια · γνωρίζεται δὲ τοῖς ἐπιχωρίοις εἰσέτι καὶ νῦν οὕτω καλούμενον . τοῖς οὖν ἀγωνιῶσι τὸν ἀπὸ τῶν Ἰδουμαίων φόβον φάσκει · πρὸς ἐμὲ σπεύδοντες ἥκετε , καὶ παρ’ ἐμοὶ γενόμενοι φυλάσσετε τὰς ἑαυτῶν ἐπάλξεις . Κἀγὼ δὲ φυλάξω ὑμᾶς δι’ ἡμέρας καὶ διὰ νυκτὸς καὶ παρ’ ἐμοὶ γένεσθε . εἴ τις οὖν ἐν ὑμῖν βοηθείας δεῖται , παρ’ ἐμοῦ ζητείτω τὴν βοήθειαν , καὶ εἴ τις τῆς αὐτοῦ πεφρόντικε σωτηρίας , παρ’ ἐμοὶ οἰκείτω . ταῦτα οὖν εἰρῆσθαί μοι δοκεῖ πρὸς τοὺς ἐπτοημένους τὸν φόβον τῶν Ἰδουμαίων , οὓς πρὸς ἑαυτὸν ἀνακαλεῖται ὁ θεὸς ἐπαγγελλόμενος τὴν παρ’ αὐτοῦ βοήθειαν , εἰ παραμένοιεν αὐτῷ . Τὰ δ’ ἑξῆς ὁ προφήτης ἑτέρας ὑποθέσεως ἐπιλαβόμενος φάσκει ληφθεὶς ὑπὸ τοῦ ἁγίου πνεύματος , διὸ καὶ λῆμμα ἐκάλει τὸν λόγον . ὅπερ λῆμμα οὐκέτι περὶ τῶν Ἰδουμαίων μόνων ἦν , ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν λοιπῶν τῶν τὴν Ἀραβίαν οἰκούντων , ἐχθρῶν καὶ αὐτῶν καὶ πολεμίων ὄντων τοῦ Ἰσραήλ , πρὸς οὕς φησιν · εἰ δὴ πάντοτε θρασυνόμενοι ᾧ οὗτοι κατεπαίρεσθαι εἰώθατε τοῦ ἐμοῦ λαοῦ , νῦν γοῦν μαθόντες τὰ ὅσον οὔπω ὑμᾶς μετελευσόμενα παύσασθε τῆς ἀπονοίας . ἤδη γὰρ ἐπιστάντων τῶν κατακοπτόντων ὑμᾶς πολεμίων , οἱ μὲν πλεῖστοι τῶν ἐν ὑμῖν ἀπολοῦνται , εἷς δέ που καὶ δεύτερος , ἢ καὶ σφόδρα τινὲς βραχεῖς εἰ περισωθεῖεν φυγῇ τὴν σωτηρίαν ποριζόμενοι , τούτοις αὐτοῖς ἐγὼ παρακελεύομαι ὡσανεὶ φεύγουσι καὶ ἐκ τῆς φυγῆς παρειμένοις ἤδη καὶ ἐκλελυμμένοις ἄρτον καὶ ὕδωρ παρασκευάζειν , μηκέτι γοῦν πόλιν οἰκεῖν ἔχοντες , οὗτοι ἐν δρυμῷ καὶ ἐν ἐρήμοις τόποις καταλαβούσης αὐτοὺς ἑσπέρας κοιμηθήσονται . ἀλλ’ ἵνα μὴ λιμῷ διαφθαρεῖεν , κεκμηκόσιν αὐτοῖς καὶ διψῶσιν ἀπὸ καμάτου προσφέρειν ἄρτον καὶ ποτὸν παρακελεύομαι . ταῦτα δὲ πρὸς ὑμᾶς φημι τοὺς τὴν Θεμὰν οὕτω καλουμένην χώραν οἰκοῦντας , οὓς πρέπει δεξιῶς ἀποδέχεσθαι καὶ φιλανθρωπεύεσθαι τοὺς φυγάδας , οἳ μηδὲ πόλιν ἔτι κατοικεῖν δυνάμενοι ἐν ὁδοῖς καὶ δρυμοῖς αὐλισθήσονται . διὸ μὴ παρίδητε οἰκτρῶς οὕτως λιμῷ διαφθειρομένους τοὺς διασωθέντας ἐκ τῆς τῶν πολεμίων μαχαίρας , οἳ μόγις ἐκ τοσούτου πλήθους δεδύνηνται διαφυγεῖν τῶν λοιπῶν ἀπολωλότων ἢ καὶ ἀποπλανηθέντων ἐν ἑτέροις ἀπῳκισμένοις τόποις . Ταῦτα δὲ ἐκφήνας προσέταξεν ὁ θεὸς οὐκ εἰς μακρὸν ἀποβησόμενα · οὐδὲ γὰρ ὅλος ἐνιαυτὸς παρελεύσεται , μεθ’ ὃν ἡ πάλαι ἐπηρμένη καὶ τοῖς πᾶσιν ἐπίσημος καὶ διαφανὴς τῶν υἱῶν Κηδὰρ πόλις ἀφανισθήσεται , ἥ τε συνεστῶσα αὐτῶν νεολαία στρατιωτική τις οὖσα καὶ τοξοτῶν ἰσχυρῶν ἔμπλεως ἐκλείψει , ὡς εἰς ὀλίγον ἀριθμὸν ἀνδρῶν περιστῆναι αὐτούς . ταῦτα γὰρ ὥρισται καὶ κέκριται παρὰ τοῦ θεοῦ Ἰσραήλ , ὡς ἂν μάθοιεν οἱ δηλωθέντες μὴ καταφρονητικῶς ἐπεμβαίνειν τῷ αὐτοῦ λαῷ καὶ τέλος τῆς προφητείας τὸ εἰς ὀλίγους περιστῆναι τοὺς εἰρημένους .
Lemmas: οὐ ἀργός οὐδέ ὁ περί οὗτος προφητεία ποιέω ὁ λόγος , ἀλλά ἐπεί καί οὗτος πολέμιος ὁ Ἰσραήλ εἰμί συνεχῶς αὐτός ἐπιτίθημι , μαρτυρέω οὗτος ὁ ἱστορία καί ὁ λέγω Ψαλμός · ὅτι βουλεύω ἐν ὁμόνοια ἐπί ὁ αὐτός , κατά σύ διαθήκη διατίθημι ὁ σκήνωμα ὁ Ἰδουμαῖος καί ὁ Ἰσμαηλίτης , Μωάβ καί αγαρηνός , Γεβάλ καί Ἀμμών καί Ἀμαλήκ . ὁράω ὅπως πρό πᾶς ὁ πολέμιος ὁ λαός ὁ Ἰδουμαῖος τίθημι · ἔθνος δέ οὗτος εἰμί μέγας ἀμφί ὁ Πέτρη ὁ Ἀραβία ἐκ ὁ Ἡσαῦ ὁ διαδοχή κατάγω . Ἡσαῦ δέ ἀδελφός εἰμί ὁ Ἰακώβ ὁ καί Ἰσραήλ , ἐκ ὅς πᾶς Ἰουδαῖος . ἀδελφός οὖν ὑπάρχω τέκνον ὁ τε Ἰδουμαῖος καί Ἰουδαῖος · Ἐδώμ γάρ καλέω Ἡσαῦ , διό καί ὁ ἐκ αὐτός Ἰδουμαῖος . ἐπεί τοίνυν συνεχῶς ἐπανίστημι ὁ Ἰδουμαῖος ὁ Ἰσραήλ , εἰκότως καί ὁ περί οὗτος ὅραμα θεωρέω ὁ προφήτης προλέγω1 ὁ καί αὐτός συμβαίνω . ἔοικα δέ ὁ ἑαυτοῦ γνώριμος ὁ θεός προσφωνέω λέγω · πρός ἐγώ καλέω παρά ὁ Σηείρ · ὁ γάρ φεύγω παρά ὁ Σηείρ κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής πρός ἐγώ καλέω φημί . Σηείρ δέ καλέω ὁ ἐν ὁ Ἀραβία ὄρος ὁ Ἡσαῦ , ἐν ὅς συνίστημι αὐτός ὁ βασίλεια · γνωρίζω δέ ὁ ἐπιχώριος εἰσέτι καί νῦν οὗτος καλέω . ὁ οὖν ἀγωνιάω ὁ ἀπό ὁ Ἰδουμαῖος φόβος φάσκω · πρός ἐγώ σπεύδω ἥκω , καί παρά ἐγώ γίγνομαι φυλάσσω ὁ ἑαυτοῦ ἔπαλξις . ἀγός δέ φυλάσσω σύ διά ἡμέρα καί διά νύξ καί παρά ἐγώ γίγνομαι . εἰμί τις οὖν ἐν σύ βοήθεια δήω , παρά ἐγώ ζητέω ὁ βοήθεια , καί εἰμί τις ὁ αὐτός φροντίζω σωτηρία , παρά ἐγώ οἰκέω . οὗτος οὖν λέγω ἐγώ δοκέω πρός ὁ πτοέω ὁ φόβος ὁ Ἰδουμαῖος , ὅς πρός ἑαυτοῦ ἀνακαλέω ὁ θεός ἐπαγγέλλω ὁ παρά αὐτός βοήθεια , εἰμί παραμένω αὐτός . ὁ δέ ἑξῆς ὁ προφήτης ἕτερος ὑπόθεσις ἐπιλαμβάνω φάσκω λαμβάνω ὑπό ὁ ἅγιος πνεῦμα , διό καί λῆμμα καλέω ὁ λόγος . ὅσπερ λῆμμα οὐκέτι περί ὁ Ἰδουμαῖος μόνος εἰμί , ἀλλά καί περί ὁ λοιπός ὁ ὁ Ἀραβία οἰκέω , ἐχθρός καί αὐτός καί πολέμιος εἰμί ὁ Ἰσραήλ , πρός ὅς φημί · εἰμί δή πάντοτε θρασύνω ὅς οὗτος κατεπαίρω εἴωθα ὁ ἐγώ λαός , νῦν γοῦν μανθάνω ὁ ὅσος οὔπω σύ μετέρχομαι παύω ὁ ἀπόνοια . ἤδη γάρ ἐφίστημι ὁ κατακόπτω σύ πολέμιος , ὁ μέν πλεῖστος ὁ ἐν σύ ἀπόλλυμι , εἷς δέ ποῦ καί δύο , ἢ καί σφόδρα τις βραχύς εἰμί περισῴζω φυγή ὁ σωτηρία πορίζω , οὗτος αὐτός ἐγώ παρακελεύομαι ὡσανεί φεύγω καί ἐκ ὁ φυγή παρίημι ἤδη καί ἐκλύω ἄρτος καί ὕδωρ παρασκευάζω , μηκέτι γοῦν πόλις οἰκέω ἔχω , οὗτος ἐν δρυμός καί ἐν ἐρῆμος τόπος καταλαμβάνω αὐτός ἑσπέρα κοιμάω . ἀλλά ἵνα μή λιμός διαφθείρω , κάμνω αὐτός καί διψάω ἀπό κάματος προσφέρω ἄρτος καί ποτόν παρακελεύομαι . οὗτος δέ πρός σύ φημί ὁ ὁ Θεμάν οὗτος καλέω χώρα οἰκέω , ὅς πρέπω δεξιός ἀποδέχομαι καί φιλανθρωπεύομαι ὁ φυγάς , ἕ μηδέ πόλις ἔτι κατοικέω δύναμαι ἐν ὁδός καί δρυμός αὐλίζω . διό μή παροράω οἰκτρός οὕτως λιμός διαφθείρω ὁ διασῴζω ἐκ ὁ ὁ πολέμιος μάχαιρα , ἕ μόγις ἐκ τοσοῦτος πλῆθος δύναμαι διαφεύγω ὁ λοιπός ἀπόλλυμι ἢ καί ἀποπλανάω ἐν ἕτερος ἀποικίζω τόπος . οὗτος δέ ἐκφαίνω προστάσσω ὁ θεός οὐ εἰς μακρός ἀποβαίνω · οὐδέ γάρ ὅλος ἐνιαυτός παρέρχομαι , μετά ὅς ὁ πάλαι ἐπαίρω καί ὁ πᾶς ἐπίσημος καί διαφανής ὁ υἱός κηδάρ πόλις ἀφανίζω , ὅς τε συνίστημι αὐτός νεολαία στρατιωτικός τις εἰμί καί τοξότης ἰσχυρός ἔμπλεος ἔκλειψις , ὡς εἰς ὀλίγος ἀριθμός ἀνήρ περιίστημι αὐτός . οὗτος γάρ ὁρίζω καί κρίνω παρά ὁ θεός Ἰσραήλ , ὡς εἄν μανθάνω ὁ δηλόω μή καταφρονητικός ἐπεμβαίνω ὁ αὐτός λαός καί τέλος ὁ προφητεία ὁ εἰς ὀλίγος περιίστημι ὁ εἴρω .