eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 2.12
Θεσπίσαντος τοῦ προφήτου τὰ προλεχθέντα ὁ τὰ τοσαῦτα ἀπαυθαδιασάμενος Ῥαψάκης ἀθρόως ἄπρακτος ἀπεχώρει τῆς πολιορκίας , σπεύσας τε ἀπήντα πρὸς τὸν βασιλέα τῶν Ἀσσυρίων ἐκστήσαντος αὐτοῦ τὴν διάνοιαν τοῦ θεοῦ . ὁ δὲ τῶν Ἀσσυρίων βασιλεὺς ἑτέραν τῆς Ἰουδαίας πόλιν τὴν Λόμνα μετὰ τὴν Λαχεὶς πολιορκῶν ἀγγελίας αὐτὸν οὐκ ἀγαθῆς ἐκταραξάσης κατὰ τὸν τοῦ θεοῦ λόγον ἔσπευδεν ἐπ’ Αἰθίοπας . οὐ μὴν ἠμέλει τῆς κατὰ τῶν Ἰουδαίων ἀπειλῆς , ἀποστείλας δὲ ἀγγέλους καὶ γραφὴν πρῶτα μὲν ἐκέλευσεν ἀπὸ στόματος λέγειν τῷ Ἑζεκίᾳ τὰ ἐμφερόμενα τῇ γραφῇ , εἶτα καὶ αὐτὴν ἀναδιδόναι τὴν ἐπιστολήν · τῶν τοσούτων οὖν πραγμάτων καὶ τούτοις τοῖς λόγοις καὶ ταῖς ἐπαγγελίαις ἐπάρας ἑαυτὸν τοιγαροῦν ἀπατῶν μὴ ἀγνόει . εἶτα καὶ πάλιν ὁ δυσσεβὴς δυσφήμους ἠφίει φωνὰς τοῦ θεοῦ καταλαζονευόμενος , κατηριθμεῖτό τε τὰ ὑπὸ χεῖρα αὐτῷ γενόμενα ἔθνη τῶν οἰκείων θεῶν οὐδὲν αὐτοῖς ἐπαμυνόντων . ταύτην δὲ τοῦ Ἀσσυρίου τὴν μεγαλαυχίαν ἐδήλου διὰ τῶν ἔμπροσθεν ὁ προφήτης πρὶν ἢ γενέσθαι τὸ μέλλον ἀναφωνῶν καὶ λέγων · Οὐαὶ Ἀσσυρίοις · ἡ ῥάβδος τοῦ θυμοῦ μου καὶ ὀργῆς ἐστιν ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν καὶ ἑξῆς . αὐτὸς δὲ οὐχ οὕτως ἐνεθυμήθη καὶ τῇ ψυχῇ οὐχ οὕτως λελόγισται , ἀλλ’ εἶπεν · ὃν τρόπον ἐποίησα Σαμαρείᾳ καὶ τοῖς χειροποιήτοις αὐτῆς , οὕτως ποιήσω τῇ Ἰερουσαλὴμ καὶ τοῖς εἰδώλοις αὐτῆς . ἐφ’ οἷς καὶ τὴν ἀπειλὴν ἑξῆς ἐπῆγε · λέλεκτο μὲν οὖν ταῦτα πάλαι πρότερον , νυνὶ δὲ κατὰ τοὺς παρόντας ἐπληροῦτο χρόνους . Ὁ δέ γε Ἑζεκίας ὥσπερ καὶ πρότερον ἔσπευδε καὶ νῦν ἐπὶ τὸν οἶκον τοῦ θεοῦ καὶ αὐτῷ μόνον τὴν ἐπιστολὴν ἐδείκνυ τῷ θεῷ . εἶτ’ ἐπῆγεν ἱκετηρίαν διὰ προσευχῆς μόνον αὐτὸν εἶναι θεὸν λέγων καὶ οὐδένα ἄλλον . ἐπεὶ καὶ μόνος αὐτὸς οὐρανοῦ καὶ γῆς καὶ τοῦ σύμπαντος κόσμου γέγονε ποιητὴς οὐδενὸς ἀλλ’ οὐ ταύτης αὐτῷ τῆς θεϊκῆς δυνάμεως ἐπικοινωνοῦντος , αὐτὸς εἴη ἂν ζῶν θεὸς τῶν ἄλλων ἀψύχων καὶ νεκρῶν ὄντων , αὐτοῦ δὲ μόνου ζῶντος τὴν ἄναρχον καὶ ἀγέννητον ζωὴν ἐπιγραφομένου τε ἁπάντων τῶν ζωῆς μετόχων τὴν αἰτίαν . ἤδη δὲ θαρσῶν ὡς ζῶντα καὶ τοῖς πᾶσι παρόντα καὶ τῶν αὐτοῦ φωνῶν ἀκροώμενον θεὸν ἠξίου ταῖς καθ’ ὅλης τῆς οἰκουμένης βασιλείαις ἐνδείξασθαι μόνος αὐτὸς εἴη θεὸς ἐν τῷ διασώσασθαι τοὺς ἐπ’ αὐτὸν ἠλπικότας . καὶ νῦν μὲν τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα διὰ τῆς προσευχῆς ἐθεολόγει τοῦ καιροῦ συγχωρήσαντος ὁ βασιλεὺς μὴ εὐξάμενος , ὅτε τὸ πρῶτον εἰς τὸν οἶκον ἀνῄει τοῦ θεοῦ τῇ τοῦ σάκκου περιβολῇ κεχρημένος δι’ ὑπερβολὴν εὐλαβείας · τότε γοῦν οὐδὲ διᾶραι στόμα ἐπὶ τοῦ θεοῦ ἐτόλμα . διὸ τὸν προφήτην ἀποστείλας ἠξίου πρεσβεῦσαι ὑπὲρ αὐτῶν ἐν ταῖς πρὸς τὸν θεὸν ἱκετηρίαις , νῦν δὲ ὅτε ἀποκρίσεως ἠξίωτο τοῦ θεοῦ καὶ ταῖς διὰ τοῦ προφήτου ὁσίαις ἐπαγγελίαις πιστεύσας ταῖς κατὰ τοῦ πολεμίου προρρήσεσι θαρσαλέως διὰ τῶν μετὰ χεῖρας τὴν προκειμένην ἀνέπεμψεν εὐχὴν εὐσεβῆ δόγματα θεολογίας περιέχουσαν .
Lemmas: θεσπίζω ὁ προφήτης ὁ προλέγω ὁ ὁ τοσοῦτος ἀπαυθαδιάζω Ῥαψάκης ἀθρόος ἄπρακτος ἀποχωρέω ὁ πολιορκία , σπεύδω τε ἀπαντάω πρός ὁ βασιλεύς ὁ Ἀσσύριος ἐξίστημι αὐτός ὁ διάνοια ὁ θεός . ὁ δέ ὁ Ἀσσύριος βασιλεύς ἕτερος ὁ Ἰουδαῖος πόλις ὁ Λόμνα μετά ὁ Λαχείς πολιορκέω ἀγγελία αὐτός οὐ ἀγαθός ἐκταράσσω κατά ὁ ὁ θεός λόγος σπεύδω ἐπί Αἰθίοψ . οὖον μήv ἀμελέω ὁ κατά ὁ Ἰουδαῖος ἀπειλή , ἀποστέλλω δέ ἄγγελος καί γραφή πρῶτος μέν κελεύω ἀπό στόμα λέγω ὁ Εζεκία ὁ ἐμφέρω ὁ γράφω , εἶτα καί αὐτός ἀναδίδωμι ὁ ἐπιστολή · ὁ τοσοῦτος οὖν πρᾶγμα καί οὗτος ὁ λόγος καί ὁ ἐπαγγελία ἐπαίρω ἑαυτοῦ τοιγάρ ἀπάτη μή ἀγνοέω . εἶτα καί πάλιν ὁ δυσσεβής δύσφημος ἀφίημι φωνή ὁ θεός καταλαζονεύομαι , καταριθμέω τε ὁ ὑπό χείρ αὐτός γίγνομαι ἔθνος ὁ οἰκέω θεός οὐδείς αὐτός ἐπαμύνω . οὗτος δέ ὁ Ἀσσύριος ὁ μεγαλαυχία δηλόω διά ὁ ἔμπροσθεν ὁ προφήτης πρίν ἢ γίγνομαι ὁ μέλλω ἀναφωνέω καί λέγω · οὐαί Ἀσσύριος · ὁ ῥάβδος ὁ θυμός ἐγώ καί ὀργή εἰμί ἐν ὁ χείρ αὐτός καί ἑξῆς . αὐτός δέ οὐ οὕτως ἐνθυμέομαι καί ὁ Ψυχή οὐ οὕτως λογίζομαι , ἀλλά εἶπον · ὅς τρόπος ποιέω Σαμάρεια καί ὁ χειροποίητος αὐτός , οὕτως ποιέω ὁ Ἱεροσόλυμα καί ὁ εἴδωλον αὐτός . ἐπί ὅς καί ὁ ἀπειλή ἑξῆς ἐπάγω · λέγω μέν οὖν οὗτος πάλαι πρότερος , νυνί δέ κατά ὁ πάρειμι πληρόω χρόνος . ὁ δέ γε Ἐζεκίας ὥσπερ καί πρότερος σπεύδω καί νῦν ἐπί ὁ οἶκος ὁ θεός καί αὐτός μόνος ὁ ἐπιστολή δείκνυμι ὁ θεός . εἶτα ἐπάγω ἱκετηρία διά προσευχή μόνος αὐτός εἰμί θεός λέγω καί οὐδείς ἄλλος . ἐπεί καί μόνος αὐτός οὐρανός καί γῆ καί ὁ σύμπας κόσμος γίγνομαι ποιητής οὐδείς ἀλλά οὖον οὗτος αὐτός ὁ θεῖος δύναμις ἐπικοινωνέω , αὐτός εἰμί εἄν ζῶ θεός ὁ ἄλλος ἄψυχος καί νεκρός εἰμί , αὐτός δέ μόνος ζῶ ὁ ἄναρχος καί ἀγέννητος ζωή ἐπιγράφω τε ἅπας ὁ ζωή μέτοχος ὁ αἴτιος . ἤδη δέ θάρσος ὡς ζῶ καί ὁ πᾶς πάρειμι καί ὁ αὐτός φωνή ἀκροάομαι θεός ἀξιόω ὁ κατά ὅλος ὁ οἰκέω βασίλεια ἐνδείκνυμι μόνος αὐτός εἰμί θεός ἐν ὁ διασῴζω ὁ ἐπί αὐτός ἐλπίζω . καί νῦν μέν τοσοῦτος καί τοιοῦτος διά ὁ προσευχή θεολογέω ὁ καιρός συγχωρέω ὁ βασιλεύς μή εὔχομαι , ὅτε ὁ πρῶτος εἰς ὁ οἶκος ἄνειμι ὁ θεός ὁ ὁ σάκκος περιβολή χράομαι διά ὑπερβολή εὐλάβεια · τότε γοῦν οὐδέ διαίρω στόμα ἐπί ὁ θεός τολμάω . διό ὁ προφήτης ἀποστέλλω ἀξιόω πρεσβεύω ὑπέρ αὐτός ἐν ὁ πρός ὁ θεός ἱκετήριος , νῦν δέ ὅτε ἀπόκρισις ἀξιόω ὁ θεός καί ὁ διά ὁ προφήτης ὅσιος ἐπαγγελία πιστεύω ὁ κατά ὁ πολέμιος πρόρρησις θαρσαλέως διά ὁ μετά χείρ ὁ πρόκειμαι ἀναπέμπω εὐχή εὐσεβής δόγμα θεολογία περιέχω .