eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 2.18
Τῶν σοφῶν τοῦ αἰῶνος τούτου τὸ πᾶν ἀναθέντων αὐτοματισμῷ καί τινι συντυχίᾳ φυσικῇ εἱμαρμένης ἀνάγκῃ ὁ παρὼν λόγος μηδὲν ὡς ἔτυχε τῶν ὄντων εἶναι , πάντα δὲ μέτρῳ καὶ ἀριθμῷ ὑπὸ τοῦ θεολογουμένου κυρίου συνεστάναι παρίστησι . τὴν μὲν γὰρ ὑγρὰν οὐσίαν καὶ τὸ νομιζόμενον τοῖς πολλοῖς ἀμέτρητον πέλαγος , πηγάς τε καὶ ποταμοὺς καὶ χειμάρρους μεμετρημένα εἶναι αὐτῷ τοσαῦτά τε εἶναι τῷ πλήθει , ὅσα αὐτῷ παρέστη πρὸς τὴν τοῦ παρόντος αὐταρκῆ χρείαν συστήσασθαι ὡς μήτε περιττεύειν τοῦ δέοντος πλέον μηθ’ ὑστερεῖν τοῦ χρειώδους , τὸν δὲ παμμεγέθη οὐρανὸν καὶ τὸ τοσοῦτον ἄπειρον κύτος πάλιν αὐτὸς τῇ ἑαυτοῦ σπιθαμῇ συνεμετρήσατο μηθ’ ὑπερεκτείνας ἐπὶ τὸ ἀκατάλληλον τῇ τοῦ παντὸς περιοχῇ μήτε σμικρύνας καὶ συναγαγὼν τοῦ προσήκοντος εἴσω . τροπικῶς δὲ τοῖς παρ’ ἡμῖν συνήθεσι μέτροις κέχρηται ὡς ἂν ἐκ τῶν ἡμῖν γνωρίμων καὶ συνήθων ὀνομάτων εἰς ἔννοιαν ἀφικοίμεθα τῆς τῶν δηλουμένων διδασκαλίας . εἶτ’ ἐπειδήπερ ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς θεωρεῖται , εἰκότως τὰ ἡμῖν ὑπερμεγέθη τῇ τοῦ κρείττονος παραθέσει σμικρύνει ἡμᾶς εἰς ἔννοιαν προκαλούμενος τοῦ τὰ σύμπαντα συστησαμένου . τὸν γοῦν τοσοῦτον οὐρανὸν τὸν περιβάλλοντα τὸν σύμπαντα κόσμον οὕτως μικρὸν εἶναι λέγει παρ’ αὐτῷ τῷ θεῷ ὡς ἐοικέναι μέτρῳ σπιθαμῆς χειρὸς ὑφεστάναι , ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ πᾶν τῆς γῆς στοιχεῖον οὕτω παρ’ αὐτῷ βραχύτατον ὑπάρχειν ὡς ἐοικέναι τῇ αὐτοῦ δρακὶ συνειλεῖσθαι . ἀντὶ δὲ τοῦ · τίς ἐμέτρησε τῇ χειρὶ αὐτοῦ τὸ ὕδωρ , ὁ Ἀκύλας τίς κατεμέτρησεν ἐν λιχάδι αὐτοῦ ὕδατα εἴρηκε , παραβάλλων λιχάδι τῷ βραχυτάτῳ παρ’ ἡμῖν δακτύλῳ σμικράν τινα τοῦ θεοῦ δύναμιν , δι’ ἧς τὰ τοσάδε καὶ τὰ τοιάδε μεμέτρηται . πρὸς τούτοις εἴ τίς φησι τὰ ἐπὶ γῆς ὄρη καὶ τοὺς βουνοὺς καὶ τὰς νάπας ὑπείληφεν ἄνευ τινὸς λόγου συνεστάναι ἴστω πλανώμενος , ἐπεὶ μηδὲν εἰκῆ καὶ ἀλόγως ἐν τοῖς οὖσιν ὑφέστηκεν . αὐτίκα δ’ οὖν τῶν καθ’ ὅλης τῆς γῆς ὀρέων τὰ μεγέθη καὶ αἱ διαφοραί , ὕψη τε καὶ βάθη καὶ μήκη τῷ παντὶ χρησίμως ὑπὸ τῆς τοῦ θεοῦ σοφίας τὴν σύστασιν εἴληφε , τῶν τε βουνῶν ὁμοίως τὰ ἐπάρματα καὶ οἱ ὄγκοι πρὸς τὴν τοῦ παντὸς ἀναλογίαν ἁρμόττοντας καὶ καταλλήλους ἔχουσι λόγους ὡς ταλαντεύειν τὰ βάρη δίκην τῶν ἐν τρυτάνῃ ζυγῶν ἁρμοδίως τῇ τοῦ παντὸς ἀναλογίᾳ . ἀντὶ δὲ τοῦ · καὶ τὰς νάπας ζυγῷ , οἱ λοιποὶ ἑρμηνευταὶ καὶ τοὺς βουνοὺς ἐκδεδώκασιν . τούτοις ἐπάγει · τίς ἔγνω νοῦν κυρίου , καὶ τίς αὐτοῦ σύμβουλος ἐγένετο ; ταῦτα δὲ ἀποδίδωσιν ὁ λόγος πρὸς τὸ φῆσαν ἐρώτημα · τίς ἐμέτρησε τῇ χειρὶ τὸ ὕδωρ καὶ τὸν οὐρανὸν σπιθαμῇ καὶ πᾶσαν τὴν γῆν δρακί ; τίς ἔστησε τὰ ὄρη σταθμῷ καὶ τὰς νάπας ζυγῷ ; ἐπειδὴ γὰρ ἠρώτησε , τίς ὁ ταῦτα ὑποστησάμενος καὶ τίς ὁ μέτρῳ καὶ σταθμῷ ταῦτα διαταξάμενος , ἀκολούθως ἀποδίδωσιν ὡς οὐδεὶς ἢ εἷς μόνος ὁ τοῖς πᾶσιν ἀκατάληπτος νοῦς . διὸ ἐπιλέγει · τίς ἔγνω νοῦν κυρίου τὸν τῶν εἰρημένων ἁπάντων ποιητικόν , ὃς οὔτε συμβούλου δεηθεὶς οὔτε παρά τινος γνώμην λαβὼν τῇ αὐτὸς αὐτοῦ σοφίᾳ τὰ μηδαμῆ μηδαμῶς ὑφεστῶτα ἀρρήτῳ δυνάμει ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρήγαγεν . Ἑξῆς διδάσκει πάντας τοὺς ἐξ ἐθνῶν ἐπὶ τὴν εὐαγγελικὴν χάριν ἀνακεκλημένους , οἷς καὶ τὸ σωτήριον τοῦ θεοῦ διὰ τῶν ἔμπροσθεν εὐηγγελίζετο ἡ ἐν τῇ ἐρήμῳ βοῶσα φωνή , ὅτι τὸ μηθέν εἰσι πάντα τὰ τὸν θεὸν μὴ εἰδότα ἔθνη . ὄντων γοῦν ἐν οὐρανῷ καὶ ἐν ἀέρι καὶ ἐπέκεινα οὐρανοῦ λογικῶν πνευμάτων καὶ θείων δυνάμεων καὶ πλήθους ἀναριθμήτου λειτουργῶν θεοῦ τῶν τὸν παμβασιλέα περιπολούντων . τὰ τὸν θεὸν μὴ εἰδότα ἐπὶ γῆς ἔθνη ἐοικέναι φησὶ σταγόνι βραχυτάτῃ τοῦ τῶν θείων λογικῶν πληρώματος ἀπορρευσάσῃ , τοὺς δ’ αὐτοὺς ἐοικέναι ζυγῷ ἑτεροκλινοῦντι βραχυτάτῃ βάρους ῥοπῇ διὰ τὸ καθειλκύσθαι τῷ βάρει τῆς κακίας ἐπὶ τὴν ἄθεον ἁμαρτίαν , ἀλλὰ καὶ σιέλου ἀποπτυσθέντος καὶ τῷ χοῒ τῆς γῆς ἐμφυρέντος τῷ μηδὲν διαφέρειν τοὺς αὐτούς · ταὐτὸν γὰρ σιέλῳ πεπονθέναι λογικοὺς μὲν ὄντας , ἀναφυρέντας δὲ ἀγνωσίᾳ θεοῦ καὶ δυσσεβείᾳ πάσῃ . διὸ καὶ πᾶσαν αὐτῶν τὴν δι’ αἱμάτων καὶ θυσιῶν λατρείαν διδάσκει μηδὲν θεοπρεπὲς ἔχειν · οὐδὲ γὰρ εἰ πάντα τὰ τῆς γῆς τετράποδα προσφέροι τις οὐδ’ εἰ πᾶς ὁ Λίβανος καὶ ἡ τῶν ἐν αὐτῷ φυέντων ὕλη παραλαμβάνοιτο εἰς τὴν τῶν θυμάτων ὁλοκάρπωσιν ἔχοι ἀντὶ τοῦ θεοῦ ἄξιον . οἷς ἐπιλέγει ἑξῆς · καὶ πάντα τὰ ἔθνη εἰς οὐδέν εἰσι καὶ εἰς οὐδὲν ἐλογίσθησαν . ποῖα δὲ ταῦτα ἢ τὰ τὸν θεὸν μὴ εἰδότα , προστετηκότα δὲ τῇ πλάνῃ τῆς εἰδωλολατρίας ; ἃ δὲ καὶ ὡς σταγὼν ἀπὸ κάδου καὶ ὡς ῥοπὴ ζυγοῦ καὶ ὡς σίελος λογισθήσεσθαι ἐλέγετο . Τούτοις δ’ αὐτοῖς ἑξῆς ἐπιπλήττει λέγων · τίνι ὡμοιώσατε κύριον καὶ τίνι ὁμοιώματι ὡμοιώσατε αὐτόν ; μὴ εἰκόνα ἐποίησε τέκτων , ἢ χρυσοχόος χωνεύσας χρυσίον περιεχρύσωσεν αὐτὸν καὶ τὰ ἑξῆς . ἃ δὴ καὶ ἀκολούθως ἐπήγαγε μετὰ τὸ παραθέσθαι τὴν περὶ τοῦ Χριστοῦ θεολογίαν κηρύξαι τοῖς ἔθνεσιν , ὅσος ἦν ὁ μετρήσας τῇ χειρὶ αὐτοῦ τὸ ὕδωρ καὶ τὸν οὐρανὸν σπιθαμῇ καὶ πᾶσαν τὴν γῆν δρακί , τά τε ὄρη σταθμῷ καὶ τὰς νάπας ζυγῷ συστησάμενος . τούτοις γοῦν ἀναγκαίως παραβάλλει τὴν προκατέχουσαν πλάνην τῶν ἐθνῶν , ἀποστρέφων μὲν αὐτῆς , ἀνακαλούμενος δὲ ἐπὶ τὴν γνῶσιν τοῦ θεολογουμένου . τοῦτον δὴ τὸν τρόπον ἐξομαλίζει τῷ εὐαγγελικῷ κηρύγματι τὰς τῶν ἐθνῶν ψυχὰς τὸ πνεῦμα τὸ προφητικὸν ἀποσμῆχον ὥσπερ καὶ ἀποκαθαῖρον αὐτὰς τῆς πατροπαραδότου δεισιδαιμονίας . Εἶτα διδάξας ὁποία τις ἦν ἡ τῶν παρὰ τοῖς ἔθνεσιν ἐν ἀψύχοις ξοάνοις πλάνη , ἐπιβοᾷ ταῖς πάντων ἀκοαῖς λέγων · οὐ γνώσεσθε ; οὐκ ἀκούσεσθε ; οὐκ ἀνηγγέλη ἐξ ἀρχῆς ὑμῖν ; εἰ καὶ μηδὲ ἐκ πατέρων ἐδιδάχθητε , ἀλλὰ νῦν γοῦν σωφρονισθέντες ὠφελήθητε καὶ μάθετε τίς ποτέ ἐστιν ὁ κατέχων τὰ θεμέλια τῆς γῆς . εἰ γὰρ μὴ δύνασθε ἄνω πρὸς οὐρανὸν τὴν διάνοιαν ἐπαίρειν , ἀλλ’ ἐπιστήσατέ φησιν τῇ γῇ , ἐν ᾗ ποιεῖσθε τὰς διατριβάς . ἐπὶ τίνος τε ἥδρασται ζητήσατε , καὶ τίς ἐστιν οὗτος ὁ τοσοῦτον στοιχεῖον ἀκλινὲς καὶ ἀσάλευτον διακρατῶν ; φυσιολογῶν δὲ περὶ τῆς γῆς σχήματος σφαιροειδὲς αὐτὸ γνωρίζει · διὸ καὶ γῦρον ὠνόμασεν αὐτὸ φήσας · ὁ κατέχων τὸν γῦρον τῆς γῆς . πλὴν ἀλλὰ καὶ γνῶναι παρακελεύεται τὸν τὰ σύμπαντα διακρατοῦντα τοῦ θεοῦ λόγον , ὃς πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τὸ τοσοῦτο στοιχεῖον τῆς γῆς συνέχει πρὸς τὸ μὴ διαπίπτειν μηδὲ τῆς οἰκείας ἕδρας κινεῖσθαι . τίς δέ φησίν ἐστι καὶ ὁ τοσαῦτα διασπείρας ἐπὶ τῆς γῆς ἔθνη ὡς παραβάλλεσθαι αὐτὰ σμικρότητος ἕνεκα τῶν σωμάτων ἀκρίσιν ; εἶτα πάλιν ἀναβὰς ἀπὸ τῆς γῆς τῷ λόγῳ τὴν ἁψῖδα τὴν οὐράνιον , τό τε ὑπὲρ γῆν ἡμισφαίριον καμάρας δίκην ἐπαιωρημένον τοῖς πᾶσιν ἀποθαυμάζειν καὶ τὸν συστησάμενον τὸν οὐρανὸν ἐννοῆσαι ὁπόσης ἐστὶ δυνάμεως παρορμᾷ , λογίσασθαί τε ὡς οὐκ ἀργῶς αὐτὸν ὑπεστήσατο , σκηνῆς δὲ δίκην ἄνωθεν μὲν ἐφηπλωμένον κατὰ τῶν εἴσω οὐρανοῦ πάντων , τοῖς δ’ ἐπέκεινα οὐρανοῦ θεῖον ὑπεστρῶσθαι ἐνδιαίτημα . ὥσπερ δὲ γῦρον τὸ τῆς γῆς ὠνόμασε στοιχεῖον φυσιολογήσας , οὕτω τὸ ὑπὲρ γῆς ἡμισφαίριον ἁψῖδι καμάρας ὡμοίωσε τὸ ἅπλωμα τοῦ οὐρανοῦ παραβάλλων σκηνῇ διατεταμένῃ · ὥσπερ δὲ τῆς σκηνῆς προὐνόησεν , οὕτω καὶ τῶν εἴσω τῆς σκηνῆς οἰκούντων . διόπερ κατὰ χρόνους καὶ καιροὺς τοῖς ἐν τῇ γῇ βιοῦσιν ἀνθρώποις ἄρχοντας ἐφίστησι προνοησάμενος ἀρχόντων τοῖς ἀρχομένοις καταλλήλων . διὸ ἐπιλέγει · διδοὺς ἄρχοντας εἰς οὐδὲν ἄρχειν , οὐδὲν δὲ ὀνομάζει τὸν θνητὸν βίον ἢ καὶ τὴν γῆν αὐτὴν ὥσπερ οὐδὲν διδάσκει φάσκων ἑξῆς · τὴν δὲ γῆν εἰς οὐδὲν ἐποίησεν . εἶτα τούτοις ἐπιφέρει · οὐ γὰρ μὴ φυτεύσουσιν οὐδὲ μὴ σπείρουσιν , οὐδὲ μὴ ῥιζωθῇ εἰς τὴν γῆν ἡ ῥίζα αὐτῶν . πάντα ταῦτα περὶ τῶν κατὰ τοὺς καιροὺς ἀρξάντων καὶ τυραννησάντων ἐπὶ τῆς γῆς εἴρηται ὡς εἰς τοιοῦτο περιστησομένων τέλος . Ἀλλ’ οἱ μέν φησι τοιοῦτοι , ἐμὲ δὲ τὸν τῶν ὅλων θεὸν τίνι ὡμοιώσατε καὶ ὑψωθήσομαι ; εἶπεν ὁ ἅγιος . ἀναβλέψατε εἰς τὸ ὕψος τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν καὶ ἴδετε · τίς κατέδειξε ταῦτα πάντα ; οὐδὲ γὰρ ἐξαριθμήσασθαι δυνατὸν οὐδὲ κατὰ μέρος ἐξειπεῖν , ἀρκεῖ δὲ ὀφθαλμοῖς ὁρᾶν τὰ μεγέθη καὶ τὰ κάλλη , τήν τε ἁρμονίαν καὶ τὴν κίνησιν τοῦ παντός , ἔκ τε τῆς τούτων θέας τὸν πάντων γενεσιουργὸν ἀποθαυμάζειν , εἰδέναι τε καὶ γνωρίζειν τὸν κατὰ χρόνους καὶ κατὰ γενεὰς ὥσπερ ἀπό τινων ταμείων καὶ θησαυρῶν αὐτοῦ προφέροντα ἐν τάξει καὶ ἀριθμῷ τὸν ἑαυτοῦ κόσμον , ἢ κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτάς · τὴν στρατιὰν αὐτοῦ . διόπερ κύριος σαβαὼθ ὠνόμασται , ὅπερ ἑρμηνεύεται κύριος στρατιῶν · στρατιαὶ γὰρ ἀγγελικαὶ ὡς ὑπὸ μεγάλῳ βασιλεῖ ὑποτεταγμέναι τὸν σύμπαντα αὐτοῦ διοικοῦσι κόσμον , ὧν καὶ τὰς ἐπωνυμίας οὐδὲ εἷς ἢ μόνος αὐτὸς γινώσκει , ὁ καὶ φυσικοῖς καὶ καταλλήλοις αὐτοὺς ὀνόμασι τιμήσας . οὕτω γοῦν καὶ θείων πνευμάτων καὶ ἀρχαγγέλων καὶ τῶν ἐπέκεινα δὲ οὐρανοῦ θεοῦ λειτουργῶν ἀσωμάτων δυνάμεων ἰδιάζουσαι , τίνες εἰσὶν ἐπηγορίαι ἡμῖν ἀκατάληπτοι καὶ ἄγνωστοι . διὸ καὶ ὑπ’ αὐτοῦ μόνου καλούμεναι ἐπ’ ὀνόματος ὑπακούουσιν ὡς ἀπὸ πολλῆς αὐτοῦ δόξης καὶ ἐξυπερβαλλούσης ἰσχύος μηδένα τῶν καλουμένων ἀπειθεῖν , πάντας δὲ ἐξυπηρετεῖσθαι αὐτοῦ τῷ νεύματι .
Lemmas: ὁ σοφός ὁ αἰών οὗτος ὁ πᾶς ἀνατίθημι αὐτοματισμός καί τις συντυχία φυσικός μείρομαι ἀνάγκη ὁ πάρειμι λόγος μηδείς ὡς τυγχάνω ὁ εἰμί εἰμί , πᾶς δέ μέτρον καί ἀριθμός ὑπό ὁ θεολογέω κύριος συνίστημι παρίστημι . ὁ μέν γάρ ὑγρός οὐσία καί ὁ νομίζω ὁ πολύς ἀμέτρητος πέλαγος , πηγή τε καί ποταμός καί χειμάρρους μετρέω εἰμί αὐτός τοσοῦτος τε εἰμί ὁ πλῆθος , ὅσος αὐτός παρίστημι πρός ὁ ὁ πάρειμι αὐταρκῆ χρεία συνίστημι ὡς μήτε περισσεύω ὁ δήω πλέω μήτε ὑστερέω ὁ χρειώδης , ὁ δέ παμμεγέθης οὐρανός καί ὁ τοσοῦτος ἤπειρος κύτος πάλιν αὐτός ὁ ἑαυτοῦ σπιθαμή συμμετρέω μήτε ὑπερεκτείνω ἐπί ὁ ἀκατάλληλος ὁ ὁ πᾶς περιοχή μήτε σμικρύνω καί συνάγω ὁ προσήκω εἴδομαι . τροπικός δέ ὁ παρά ἐγώ συνήθης μέτρον χράομαι ὡς εἄν ἐκ ὁ ἐγώ γνώριμος καί συνήθης ὄνομα εἰς ἔννοια ἀφικνέομαι ὁ ὁ δηλέομαι διδασκαλία . εἶτα ἐπεί ἐκ μέγεθος καί καλλονή κτίσμα ἀνάλογος ὁ γενεσιουργός θεωρέω , εἰκότως ὁ ἐγώ ὑπερμεγέθης ὁ ὁ ἀγαθός παράθεσις σμικρύνω ἐγώ εἰς ἔννοια προκαλέω ὁ ὁ σύμπας συνίστημι . ὁ γοῦν τοσοῦτος οὐρανός ὁ περιβάλλω ὁ σύμπας κόσμος οὕτως μικρός εἰμί λέγω παρά αὐτός ὁ θεός ὡς ἔοικα μέτρον σπιθαμή χείρ ὑφίστημι , ὡσαύτως δέ καί ὁ πᾶς ὁ γῆ στοιχεῖον οὗτος παρά αὐτός βραχύς ὑπάρχω ὡς ἔοικα ὁ αὐτός δράξ συνειλέω . ἀντί δέ ὁ · τίς μετρέω ὁ χείρ αὐτός ὁ ὕδωρ , ὁ Ἀκύλας τίς καταμετρέω ἐν λιχάς αὐτός ὕδωρ εἴρω , παραβάλλω λιχάς ὁ βραχύς παρά ἐγώ δάκτυλος μικρός τις ὁ θεός δύναμις , διά ὅς ὁ τοσόσδε καί ὁ τοιόσδε μετρέω . πρός οὗτος εἰμί τίς φημί ὁ ἐπί γῆ ὄρος καί ὁ βουνός καί ὁ νάπη ὑπολαμβάνω ἄνευ τις λόγος συνίστημι οἶδα πλανάω , ἐπεί μηδείς εἰκῇ καί ἄλογος ἐν ὁ εἰμί ὑφίστημι . αὐτίκα δέ οὖν ὁ κατά ὅλος ὁ γῆ ὄρος ὁ μέγεθος καί ὁ διαφορά , ὕψος τε καί βάθος καί μῆκος ὁ πᾶς χρήσιμος ὑπό ὁ ὁ θεός σοφία ὁ σύστασις λαμβάνω , ὁ τε βουνός ὁμοίως ὁ ἔπαρμα καί ὁ ὄγκος πρός ὁ ὁ πᾶς ἀναλογία ἁρμόζω καί κατάλληλος ἔχω λόγος ὡς ταλαντεύω ὁ βάρος δίκη ὁ ἐν τρυτάνη ζυγόν ἁρμοδίως ὁ ὁ πᾶς ἀναλογία . ἀντί δέ ὁ · καί ὁ νάπη ζυγόν , ὁ λοιπός ἑρμηνευτής καί ὁ βουνός ἐκδίδωμι . οὗτος ἐπάγω · τίς γιγνώσκω νόος κύριος , καί τίς αὐτός σύμβουλος γίγνομαι ; οὗτος δέ ἀποδίδωμι ὁ λόγος πρός ὁ φημί ἐρώτημα · τίς μετρέω ὁ χείρ ὁ ὕδωρ καί ὁ οὐρανός σπιθαμή καί πᾶς ὁ γῆ δράξ ; τίς ἵστημι ὁ ὄρος σταθμός καί ὁ νάπη ζυγόν ; ἐπεί γάρ ἐρωτάω , τίς ὁ οὗτος ὑφίστημι καί τίς ὁ μέτρον καί σταθμός οὗτος διατάσσω , ἀκόλουθος ἀποδίδωμι ὡς οὐδείς ἢ εἷς μόνος ὁ ὁ πᾶς ἀκατάληπτος νόος . διό ἐπιλέγω · τίς γιγνώσκω νόος κύριος ὁ ὁ εἴρω ἅπας ποιητικός , ὅς οὔτε σύμβουλος δέω οὔτε παρά τις γνώμη λαμβάνω ὁ αὐτός αὐτός σοφία ὁ μηδαμῆ μηδαμῶς ὑφίστημι ἄρρητος δύναμις ἐκ ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί παράγω . ἑξῆς διδάσκω πᾶς ὁ ἐκ ἔθνος ἐπί ὁ εὐαγγελικός χάρις ἀνακαλέω , ὅς καί ὁ σωτήριος ὁ θεός διά ὁ ἔμπροσθεν εὐαγγελίζω ὁ ἐν ὁ ἐρῆμος βοῦς φωνή , ὅτι ὁ μηδείς εἰμί πᾶς ὁ ὁ θεός μή οἶδα ἔθνος . εἰμί γοῦν ἐν οὐρανός καί ἐν ἀήρ καί ἐπέκεινα οὐρανός λογικός πνεῦμα καί θεῖον δύναμις καί πλῆθος ἀναρίθμητος λειτουργός θεός ὁ ὁ παμβασιλεύς περιπολέω . ὁ ὁ θεός μή οἶδα ἐπί γῆ ἔθνος ἔοικα φημί σταγών βραχύς ὁ ὁ θεῖον λογικός πλήρωμα ἀπορρέω , ὁ δέ αὐτός ἔοικα ζυγόν ἑτεροκλινέω βραχύς βάρος ῥοπή διά ὁ καθέλκω ὁ βάρος ὁ κακία ἐπί ὁ ἄθεος ἁμαρτία , ἀλλά καί σίαλον ἀποπτύω καί ὁ χοῦς ὁ γῆ ἐμφύρω ὁ μηδείς διαφέρω ὁ αὐτός · αὐτός γάρ σίαλον πάσχω λογικός μέν εἰμί , ἀναφύρω δέ ἀγνωσία θεός καί δυσσέβεια πᾶς . διό καί πᾶς αὐτός ὁ διά αἷμα καί θυσία λατρεία διδάσκω μηδείς θεοπρεπής ἔχω · οὐδέ γάρ εἰμί πᾶς ὁ ὁ γῆ τετράπους προσφέρω τις οὐδέ εἰμί πᾶς ὁ Λίβανος καί ὁ ὁ ἐν αὐτός φύω ὕλη παραλαμβάνω εἰς ὁ ὁ θῦμα ὁλοκάρπωσις ἔχω ἀντί ὁ θεός ἄξιος . ὅς ἐπιλέγω ἑξῆς · καί πᾶς ὁ ἔθνος εἰς οὐδείς εἰμί καί εἰς οὐδείς λογίζομαι . ποῖος δέ οὗτος ἢ ὁ ὁ θεός μή οἶδα , προστήκομαι δέ ὁ πλάνη ὁ εἰδωλολατρία ; ὁ δέ καί ὡς σταγών ἀπό κάδος καί ὡς ῥοπή ζυγόν καί ὡς σίαλον λογίζομαι λέγω . οὗτος δέ αὐτός ἑξῆς ἐπιπλήσσω λέγω · τίς ὁμοιόω κύριος καί τίς ὁμοίωμα ὁμοιόω αὐτός ; μή εἰκών ποιέω τέκτων , ἢ χρυσοχόος χωνεύω χρυσίον περιχρυσόω αὐτός καί ὁ ἑξῆς . ὁ δή καί ἀκόλουθος ἐπάγω μετά ὁ παρατίθημι ὁ περί ὁ Χριστός θεολογία κηρύσσω ὁ ἔθνος , ὅσος εἰμί ὁ μετρέω ὁ χείρ αὐτός ὁ ὕδωρ καί ὁ οὐρανός σπιθαμή καί πᾶς ὁ γῆ δράξ , ὁ τε ὄρος σταθμός καί ὁ νάπη ζυγόν συνίστημι . οὗτος γοῦν ἀναγκαῖος παραβάλλω ὁ προκατέχω πλάνη ὁ ἔθνος , ἀποστρέφω μέν αὐτός , ἀνακαλέω δέ ἐπί ὁ γνῶσις ὁ θεολογέω . οὗτος δή ὁ τρόπος εξομαλύνω ὁ εὐαγγελικός κήρυγμα ὁ ὁ ἔθνος ψυχή ὁ πνεῦμα ὁ προφητικός ἀποσμήχω ὥσπερ καί ἀποκαθαίρω αὐτός ὁ πατροπαράδοτος δεισιδαιμονία . εἶτα διδάσκω ὁποῖος τις εἰμί ὁ ὁ παρά ὁ ἔθνος ἐν ἄψυχος ξόανον πλάνη , ἐπιβοάω ὁ πᾶς ἀκοή λέγω · οὖον γιγνώσκω ; οὐ ἀκούω ; οὐ ἀναγγέλλω ἐκ ἀρχή σύ ; εἰμί καί μηδέ ἐκ πατήρ διδάσκω , ἀλλά νῦν γοῦν σωφρονίζω ὠφελέω καί μανθάνω τίς ποτός εἰμί ὁ κατέχω ὁ θεμέλιος ὁ γῆ . εἰμί γάρ μή δύναμαι ἄνω πρός οὐρανός ὁ διάνοια ἐπαίρω , ἀλλά ἐφίστημι φημί ὁ γῆ , ἐν ὅς ποιέω ὁ διατριβή . ἐπί τίς τε ἥδρασται ζητέω , καί τίς εἰμί οὗτος ὁ τοσοῦτος στοιχεῖον ἀκλινής καί ἀσάλευτος διακρατέω ; φυσιολογέω δέ περί ὁ γῆ σχῆμα σφαιροειδής αὐτός γνωρίζω · διό καί γῦρος ὀνομάζω αὐτός φημί · ὁ κατέχω ὁ γῦρος ὁ γῆ . πλήν ἀλλά καί γιγνώσκω παρακελεύομαι ὁ ὁ σύμπας διακρατέω ὁ θεός λόγος , ὅς πρός ὁ ἄλλος καί ὁ τοσοῦτος στοιχεῖον ὁ γῆ συγχέω πρός ὁ μή διαπίπτω μηδέ ὁ οἰκεῖος ἕδρα κινέω . τίς δέ φημί εἰμί καί ὁ τοσοῦτος διασπείρω ἐπί ὁ γῆ ἔθνος ὡς παραβάλλω αὐτός μικρότης ἕνεκα ὁ σῶμα ἀκρίς ; εἶτα πάλιν ἀναβαίνω ἀπό ὁ γῆ ὁ λόγος ὁ ἁψίς ὁ οὐράνιος , ὁ τε ὑπέρ γῆ ἡμισφαίριον καμάρα δίκη ἐπαιωρέω ὁ πᾶς ἀποθαυμάζω καί ὁ συνίστημι ὁ οὐρανός ἐννοέω ὁπόσος εἰμί δύναμις παρορμάω , λογίζομαι τε ὡς οὐ ἀργός αὐτός ὑφίστημι , σκηνή δέ δίκη ἄνωθεν μέν ἐφαπλόω κατά ὁ εἴδομαι οὐρανός πᾶς , ὁ δέ ἐπέκεινα οὐρανός θέω ὑποστόρεννυμι ἐνδιαίτημα . ὥσπερ δέ γῦρος ὁ ὁ γῆ ὀνομάζω στοιχεῖον φυσιολογέω , οὗτος ὁ ὑπέρ γῆ ἡμισφαίριον ἁψίς καμάρα ὁμοιόω ὁ ἅπλωμα ὁ οὐρανός παραβάλλω σκηνή διατείνω · ὥσπερ δέ ὁ σκηνή προνοοῦμαι , οὗτος καί ὁ εἴδομαι ὁ σκηνή οἰκέω . διόπερ κατά χρόνος καί καιρός ὁ ἐν ὁ γῆ βιόω ἄνθρωπος ἄρχω ἐφίστημι προνοέω ἄρχω ὁ ἄρχω κατάλληλος . διό ἐπιλέγω · δίδωμι ἄρχω εἰς οὐδείς ἄρχω , οὐδείς δέ ὀνομάζω ὁ θνητός βίος ἢ καί ὁ γῆ αὐτός ὥσπερ οὐδείς διδάσκω φάσκω ἑξῆς · ὁ δέ γῆ εἰς οὐδείς ποιέω . εἶτα οὗτος ἐπιφέρω · οὖον γάρ μή φυτεύω οὐδέ μή σπείρω , οὐδέ μή ῥιζόω εἰς ὁ γῆ ὁ ῥίζα αὐτός . πᾶς οὗτος περί ὁ κατά ὁ καιρός ἄρχω καί τυραννέω ἐπί ὁ γῆ εἴρω ὡς εἰς τοιοῦτος περιίστημι τέλος . ἀλλά ὁ μέν φημί τοιοῦτος , ἐγώ δέ ὁ ὁ ὅλος θεός τίς ὁμοιόω καί ὑψόω ; εἶπον ὁ ἅγιος . ἀναβλέπω εἰς ὁ ὕψος ὁ ὀφθαλμός σύ καί ὁράω · τίς καταδείκνυμι οὗτος πᾶς ; οὐδέ γάρ ἐξαριθμέω δυνατός οὐδέ κατά μέρος ἐξεῖπον , ἀρκέω δέ ὀφθαλμός ὁράω ὁ μέγεθος καί ὁ κάλλος , ὁ τε ἁρμονία καί ὁ κίνησις ὁ πᾶς , ἐκ τε ὁ οὗτος θέα ὁ πᾶς γενεσιουργός ἀποθαυμάζω , οἶδα τε καί γνωρίζω ὁ κατά χρόνος καί κατά γενεά ὥσπερ ἀπό τίνω ταμεῖον καί θησαυρός αὐτός προφέρω ἐν τάξις καί ἀριθμός ὁ ἑαυτοῦ κόσμος , ἢ κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής · ὁ στρατία αὐτός . διόπερ κύριος Σαβαώθ ὀνομάζω , ὅσπερ ἑρμηνεύω κύριος στρατιά · στρατιά γάρ ἀγγελικός ὡς ὑπό μέγας βασιλεύς ὑποτάσσω ὁ σύμπας αὐτός διοικέω κόσμος , ὅς καί ὁ ἐπωνυμία οὐδέ εἷς ἢ μόνος αὐτός γιγνώσκω , ὁ καί φυσικός καί κατάλληλος αὐτός ὄνομα τιμάω . οὗτος γοῦν καί θεῖον πνεῦμα καί ἀρχάγγελος καί ὁ ἐπέκεινα δέ οὐρανός θεός λειτουργός ἀσώματος δύναμις ἰδιάζω , τίς εἰμί ἐπηγορία ἐγώ ἀκατάληπτος καί ἄγνωστος . διό καί ὑπό αὐτός μόνος καλέω ἐπί ὄνομα ὑπακούω ὡς ἀπό πολύς αὐτός δόξα καί ἐξυπερβάλλω ἰσχύς μηδείς ὁ καλέω ἀπειθέω , πᾶς δέ ἐξυπηρετέω αὐτός ὁ νεῦμα .