eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 2.38
Τὴν κατὰ τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ κατηγορίαν καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς κατὰ τοῦ Χριστοῦ δυσσεβείας αὐτῶν , τά τε διαδεξάμενα αὐτοὺς κακά , ἐφ’ οἷς κατ’ αὐτοῦ τετολμήκασι , διελθών , εἶτα τῆς πάλαι ἐρήμου ἐκκλησίας τὴν ἐπὶ τὸ κρεῖττον μεταβολὴν θεσπίσας καὶ ὡς ἔσται παράδεισος θεοῦ ἐν αὐτῇ καὶ ὡς ἀγαλλίαμα καὶ εὐφροσύνην εὑρήσουσιν οἱ ἐν αὐτῇ , ἐξομολόγησίν τε καὶ φωνὴν αἰνέσεως . ταῦτα προφήσας σφόδρα ἀκολούθως εἰς ὑπακοὴν τῶν ἑαυτοῦ λόγων ἀνακαλεῖται οὐκέτι τὸ Ἰουδαίων ἔθνος τὸ συνήθως ὀνομαζόμενον Ἰσραήλ , ἀλλὰ σαφῶς τὸν ἐξ ἐθνῶν συστάντα αὐτῷ λαὸν καὶ τοὺς τῶν ἐθνῶν βασιλεῖς αὐτοῖς ῥήμασι λέγων · ἀκούσατέ μου ἀκούσατέ μου , λαός μου , καὶ οἱ βασιλεῖς , πρός με ἐνωτίσασθε · ὅτι νόμος παρ’ ἐμοῦ ἐξελεύσεται καὶ ἡ κρίσις μου εἰς φῶς ἐθνῶν . λαὸν δὲ αὐτοῦ ἐν τούτοις οὐχ οὕτω τις γένοιτ’ ἂν ἠλίθιος ὡς νομίσαι δηλοῦσθαι ἐκεῖνον πρὸς ὃν ἐλέγετο · ἰδοὺ ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν ἐπράθητε , καὶ ταῖς ἀνομίαις ὑμῶν ἐξαπέστειλα τὴν μητέρα ὑμῶν , ἀλλ’ ὁ παρὼν λαὸς ἐξ ἐθνῶν χάριτι θεοῦ σεσῳσμένος εἴη ἄν . τοῦτο τοιγαροῦν καὶ διὰ τῶν μετὰ χεῖρας προσφωνεῖ λέγων · ἀκούσατέ μου ἀκούσατέ μου , λαός μου . ἀλλὰ καὶ τοὺς βασιλεῖς προσέχειν τοῖς λεγομένοις βούλεται τοὺς τῶν ἐθνῶν ἄρχοντας ἢ καὶ τὰς βασιλείας τῆς γῆς · δηλῶν ἐστι γὰρ ὅτε τὰς βασιλείας τοῦτον ὀνομάζει τὸν τρόπον . τούτοις κατάλληλον διδασκαλίαν ἐκτίθεται λέγων · ὅτι νόμος παρ’ ἐμοῦ ἐξελεύσεται , ὃ δὴ καὶ οἱ λοιποὶ ἑρμηνευταὶ ὁμοίως ἐκδεδώκασιν . ἔδει γὰρ καινῷ λαῷ τῷ ἐξ ἐθνῶν συστησομένῳ καὶ νόμον δοθῆναι καινόν · ὁ γὰρ διὰ Μωσέως δοθεὶς ἀκατάλληλος ἦν τῇ τῶν ἐθνῶν πολιτείᾳ πᾶσαν περιγράφων τὴν σωματικὴν θρησκείαν εἰς ἕνα τόπον τὸν ἐν Ἱεροσολύμοις · διόπερ ἀναγκαίως αἰνιττόμενος τὴν καινὴν διαθήκην καὶ τὸ εὐαγγελικὸν κήρυγμα φάσκει · ὅτι νόμος παρ’ ἐμοῦ ἐξελεύσεται καὶ ἡ κρίσις μου εἰς φῶς ἐθνῶν , πάλιν κἀνταῦθα φῶς τοῖς ἔθνεσιν ὑπισχνούμενος , οὐ μὴν τῷ Ἰσραήλ . ἀντὶ δὲ τοῦ · καὶ ἡ κρίσις μου , οἱ λοιποὶ πάντες ἑρμηνευταὶ τὸ κρίμα μου ἐκδεδώκασι · κέκρικα γάρ φησι , καὶ κρίμα παρ’ ἐμοῦ ὥρισται τὸ γενέσθαι τοῖς ἔθνεσιν εἰς φῶς τὸν ἐμὸν τοῦτον νόμον καὶ τὸ ἐμὸν κρίμα . Καὶ ταῦτά φησιν οὐ μακράν ποτε ἔσται , ἐγγίζει δὲ ταχὺ ἡ δικαιοσύνη μου , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · ἐξαίφνης ταχυνῶ · ἐγγὺς ἡ δικαιοσύνη · δικαιοσύνης γὰρ πεπλήρωτο ἡ πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν ἐξ ἴσου δωρηθεῖσα χάρις . τοῦτο δὲ ἦν ὁ Χριστὸς τοῦ θεοῦ , ὃν λαβὼν ἐν ἀγκάλαις ὁ Συμεὼν ἀναγέγραπται εἰρηκώς · νῦν ἀπολύεις τὸν δοῦλόν σου , δέσποτα · ὅτι εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου καὶ τὰ ἑξῆς , τὴν θεότητα τοῦ λόγου σημαινούσης τῆς προφητείας . ὡς γὰρ τὴν ἀνθρωπότητα ἐδήλου διὰ τοῦ σωτηρίου , οὕτως καὶ τὴν θεότητα τοῦτον ᾐνίξατο τὸν τρόπον . μὴ φοβεῖσθε ὀνειδισμὸν ἀνθρώπων καὶ τῷ φαυλισμῷ αὐτῶν μὴ ἡττᾶσθε , ὅτι φησὶν · οἱ θέλοντες ζῆν εὐσεβῶς ἐν Χριστῷ διωχθήσονται καὶ ὀνειδισθήσονται καὶ φαυλισθήσονται ὑπὸ ἀνθρώπων , διωγμούς τε παντοίους καὶ πειρασμοὺς ὑπομενοῦσι . ὅθεν καὶ περιφράττων αὐτοὺς ἐντεῦθεν ἤδη παραγγέλλει λέγων · μὴ φοβεῖσθε ὀνειδισμὸν ἀνθρώπων καὶ τῷ φαυλισμῷ αὐτῶν μὴ ἡττᾶσθε . Χρὴ δὲ μᾶλλον ὁρᾶν φησιν ἐπὶ τὸ διαδεξόμενον αὐτοὺς τέλος . ὃ δὴ καὶ ὑπογράφει λέγων · ὥσπερ γὰρ ἱμάτιον βρωθήσεται ὑπὸ χρόνου καὶ ὡς ἔρια βρωθήσεται ὑπὸ σητός , οὕτω δηλαδὴ καὶ οὗτοι φθορᾷ καὶ ἀπωλείᾳ παραδοθήσονται . ὅθεν οὐδὲν δεῖ φοβεῖσθαι , θαρσεῖν δὲ τῷ ἑαυτῶν σωτῆρι , ὃν προεδίδαξεν ἀθάνατον καὶ ἀγήρω καὶ διαρκῆ καὶ σωτήριον ὑπάρχειν . καὶ αὖθις δευτεροῖ τὴν θεολογίαν ἐπισφραγιζόμενος διὰ τῶν μετὰ χεῖρας φάσκων · ἡ δὲ δικαιοσύνη μου εἰς τὸν αἰῶνα ἔσται , τὸ δὲ σωτήριόν μου εἰς γενεὰς γενεῶν .
Lemmas: ὁ κατά ὁ Ἰουδαῖος λαός κατηγορία καί ὁ ἔλεγχος ὁ κατά ὁ Χριστός δυσσέβεια αὐτός , ὁ τε διαδέχομαι αὐτός κακός , ἐπί ὅς κατά αὐτός τολμάω , διέρχομαι , εἶτα ὁ πάλαι ἐρῆμος ἐκκλησία ὁ ἐπί ὁ ἀγαθός μεταβολή θεσπίζω καί ὡς εἰμί παράδεισος θεός ἐν αὐτός καί ὡς ἀγαλλίαμα καί Εὐφρόσυνος εὑρίσκω ὁ ἐν αὐτός , ἐξομολόγησις τε καί φωνή αἴνεσις . οὗτος προφαίνω σφόδρα ἀκόλουθος εἰς ὑπακοή ὁ ἑαυτοῦ λόγος ἀνακαλέω οὐκέτι ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος ὁ συνήθης ὀνομάζω Ἰσραήλ , ἀλλά σαφῶς ὁ ἐκ ἔθνος συνίστημι αὐτός λαός καί ὁ ὁ ἔθνος βασιλεύς αὐτός ῥῆμα λέγω · ἀκούω ἐγώ ἀκούω ἐγώ , λαός ἐγώ , καί ὁ βασιλεύς , πρός ἐγώ ἐνωτίζομαι · ὅτι νόμος παρά ἐγώ ἐξέρχομαι καί ὁ κρίσις ἐγώ εἰς φάος ἔθνος . λαός δέ αὐτός ἐν οὗτος οὐ οὗτος τις γίγνομαι εἄν ἠλίθιος ὡς νομίζω δηλόω ἐκεῖνος πρός ὅς λέγω · ἰδού ὁ ἁμαρτία σύ πέρνημι , καί ὁ ἀνομία σύ ἐξαποστέλλω ὁ μήτηρ σύ , ἀλλά ὁ πάρειμι λαός ἐκ ἔθνος χάρις θεός σῴζω εἰμί ἄν . οὗτος τοιγάρ καί διά ὁ μετά χείρ προσφωνέω λέγω · ἀκούω ἐγώ ἀκούω ἐγώ , λαός ἐγώ . ἀλλά καί ὁ βασιλεύς προσέχω ὁ λέγω βούλομαι ὁ ὁ ἔθνος ἄρχω ἢ καί ὁ βασίλεια ὁ γῆ · δηλόω εἰμί γάρ ὅτε ὁ βασίλεια οὗτος ὀνομάζω ὁ τρόπος . οὗτος κατάλληλος διδασκαλία ἐκτίθημι λέγω · ὅτι νόμος παρά ἐγώ ἐξέρχομαι , ὅς δή καί ὁ λοιπός ἑρμηνευτής ὁμοίως ἐκδίδωμι . ἐσθίω γάρ καινός λαός ὁ ἐκ ἔθνος συνίστημι καί νόμος δίδωμι καινός · ὁ γάρ διά Μωσῆς δίδωμι ἀκατάλληλος εἰμί ὁ ὁ ἔθνος πολιτεία πᾶς περιγράφω ὁ σωματικός θρησκεία εἰς εἷς τόπος ὁ ἐν Ἱερουσαλήμ · διόπερ ἀναγκαῖος αἰνίσσομαι ὁ καινός διαθήκη καί ὁ εὐαγγελικός κήρυγμα φάσκω · ὅτι νόμος παρά ἐγώ ἐξέρχομαι καί ὁ κρίσις ἐγώ εἰς φάος ἔθνος , πάλιν ἐνταῦθα φάος ὁ ἔθνος ὑπισχνέομαι , οὖον μήv ὁ Ἰσραήλ . ἀντί δέ ὁ · καί ὁ κρίσις ἐγώ , ὁ λοιπός πᾶς ἑρμηνευτής ὁ κρίμα ἐγώ ἐκδίδωμι · κρίνω γάρ φημί , καί κρίμα παρά ἐγώ ὁρίζω ὁ γίγνομαι ὁ ἔθνος εἰς φάος ὁ ἐμός οὗτος νόμος καί ὁ ἐμός κρίμα . καί οὗτος φημί οὖον μακρός ποτός εἰμί , ἐγγίζω δέ ταχύς ὁ δικαιοσύνη ἐγώ , κατά δέ ὁ Σύμμαχος · ἐξαπίνης ταχύνω · ἐγγύς ὁ δικαιοσύνη · δικαιοσύνη γάρ πληρόω ὁ πᾶς ὁ ἔθνος ἐκ ἴσος δωρέω χάρις . οὗτος δέ εἰμί ὁ Χριστός ὁ θεός , ὅς λαμβάνω ἐν ἀγκάλη ὁ Συμεών ἀναγράφω εἴρω · νῦν ἀπολύω ὁ δοῦλος σύ , δεσπότης · ὅτι εἶδον ὁ ὀφθαλμός ἐγώ ὁ σωτήριος σύ καί ὁ ἑξῆς , ὁ θεότης ὁ λόγος σημαίνω ὁ προφητεία . ὡς γάρ ὁ ἀνθρωπότης δηλόω διά ὁ σωτήριος , οὕτως καί ὁ θεότης οὗτος αἰνίζω ὁ τρόπος . μή φοβέω ὀνειδισμός ἄνθρωπος καί ὁ φαυλισμός αὐτός μή ἡσσάομαι , ὅτι φημί · ὁ ἐθέλω ζῶ εὐσεβής ἐν Χριστός διώκω καί ὀνειδίζω καί φαυλίζω ὑπό ἄνθρωπος , διωγμός τε παντοῖος καί πειρασμός ὑπομένω . ὅθεν καί περιφράσσω αὐτός ἐντεῦθεν ἤδη παραγγέλλω λέγω · μή φοβέω ὀνειδισμός ἄνθρωπος καί ὁ φαυλισμός αὐτός μή ἡσσάομαι . χρή δέ μᾶλλον ὁράω φημί ἐπί ὁ διαδέχομαι αὐτός τέλος . ὅς δή καί ὑπογράφω λέγω · ὥσπερ γάρ ἱμάτιον βιβρώσκω ὑπό χρόνος καί ὡς ἔριον βιβρώσκω ὑπό σός , οὗτος δηλαδή καί οὗτος φθορά καί ἀπώλεια παραδίδωμι . ὅθεν οὐδείς δεῖ φοβέω , θαρσέω δέ ὁ ἑαυτοῦ σωτήρ , ὅς προδιδάσκω ἀθάνατος καί ἀγήραος καί διαρκής καί σωτήριος ὑπάρχω . καί αὖθις δύο ὁ θεολογία ἐπισφραγίζω διά ὁ μετά χείρ φάσκω · ὁ δέ δικαιοσύνη ἐγώ εἰς ὁ αἰών εἰμί , ὁ δέ σωτήριος ἐγώ εἰς γενεά γενεά .