eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.42
Τῷ μὲν προφήτῃ Ἰερεμίᾳ εἰρηκότι · Ὁ Ὢν δέσποτα κύριε , ἰδοὺ οὐκ ἐπίσταμαι λαλεῖν , ὅτι νεώτερος ἐγώ εἰμι , ἐξέτεινεν κύριος τὴν χεῖρα αὐτοῦ καὶ ἥψατο τοῦ στόματος αὐτοῦ καὶ εἶπεν πρὸς αὐτόν · Ἰδοὺ δέδωκα τοὺς λόγους μου εἰς τὸ στόμα σου · ἐπεὶ γὰρ μὴ καθάρσεως ἐδεῖτο τὰ τοῦ Ἰερεμίου χείλη , εἰκότως ἡ τοῦ κυρίου χεὶρ ἁψαμένη τοῦ στόματος αὐτοῦ τῆς προφητικῆς αὐτὸν ἐπλήρου χάριτος . νυνὶ δὲ τῷ Ἠσαΐᾳ καθάρσεως δεομένῳ οὐχ ὁ κύριος , ἀλλ’ ἓν τῶν σεραφεὶμ ἀποσταλὲν ὑπὸ τοῦ κυρίου ἄνθρακα φέρον πρόσεισιν καὶ τὰ χείλη αὐτοῦ περικαθαίρει τῷ ἄνθρακι . ἔνθεν εἰκότως ἑρμηνευόμενα τὰ σεραφεὶμ εἰς τὴν Ἑλλάδα φωνὴν ἐμπινπρῶντες ἢ ἐμπρησταὶ σημαίνουσιν . καί μοι δοκοῦσιν καθαρτικοί τινες εἶναι τῶν καθάρσεως δεομένων , διὸ οἱ σεραφεὶμ τοῖς τοῦ προφήτου χείλεσιν τὸν καθαρτικὸν ἄνθρακα προσῆγεν εἷς τούτων κελευσθεὶς τοῦτο πρᾶξαι . οὗτος δὲ ἦν ὁ ἄνθραξ ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου τάχα που τοῦ φιλανθρώπου κυρίου πληροῦντος τὸ ἑαυτοῦ θυσιαστήριον τοιούτων τινῶν σωτηρίων καὶ καθαρτικῶν ἀνθράκων . διὸ λέλεκταί που · ἄνθρακες ἀνήφθησαν ἀπ’ αὐτοῦ . καὶ ὁ θεὸς δὲ αὐτὸς παρὰ Μωϋσεῖ πῦρ καταναλίσκον εἴρηται , καὶ ὁ σωτὴρ ἐν Εὐαγγελίοις βαπτίσειν τοὺς ἀξίους ἐν πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρὶ μεμαρτύρηται . διὰ τούτων ἁπάντων παιδεύοντος ἡμᾶς τοῦ λόγου μὴ ἄλλως δύνασθαί τινα τυχεῖν καθάρσεως ἁμαρτημάτων ἢ διὰ τοῦ θείου πυρός · ὁποῖον γάρ ἐστι τὸ ἑκάστου ἔργον τὸ πῦρ αὐτὸ δοκιμάσει , καί · ὁ σωθησόμενος γάρ φησιν οὕτως σωθήσεται ὡς διὰ πυρός . Εἰκότως οὖν καὶ ὁ τοσοῦτος προφήτης δι’ ἄνθρακος πυρὸς καθαίρεται τὰ χείλη , διὸ λέγεται πρὸς αὐτόν · Ἰδοὺ ἥψατο τοῦτο τῶν χειλέων σου καὶ ἀφελεῖ τὰς ἀνομίας σου καὶ τὰς ἁμαρτίας σου περικαθαριεῖ . ποίας δὲ ἀνομίας καὶ ἁμαρτίας ἢ ὧν τὰ χείλη αὐτοῦ πεπληρῶσθαι ὁμολογεῖ ; Μετὰ δὲ τὴν τούτων κάθαρσιν ἀκολούθως φωνῆς καταξιοῦται τοῦ καθημένου ἐπὶ θρόνου λεγούσης · Τίνα ἀποστείλω , καὶ τίς πορεύσεται πρὸς τὸν λαὸν τοῦτον ; ἐδοκίμαζεν ἄρα ἡ τοιαύτη φωνὴ μέσως εἰρημένη τὴν τοῦ προφήτου προθυμίαν , ὡς ἂν τῆς ἀγαθῆς προαιρέσεως μισθὸν κτήσοιτο . διὸ οὐ προστακτικῶς ἐκέλευσεν αὐτῷ ἀπιέναι , μέσως δὲ ἠρώτα , τίς εἴη ἕτοιμος τοῦτο πράττειν . ὁ δὲ ὑπολαβὼν σὺν πολλῷ θάρσει ἅτε δὴ κεκαθαρμένος τὰ χείλη εἶπεν · Ἰδοὺ ἐγώ εἰμι · ἀπόστειλόν με . Ἡ δὲ φωνὴ πρὸς αὐτόν · Πορεύθητι καὶ εἰπὲ τῷ λαῷ τούτῳ · Ἀκοῇ ἀκούσετε καὶ οὐ μὴ συνῆτε καὶ βλέποντες βλέψετε καὶ οὐ μὴ ἴδητε . τίνα δὲ βλέποντες βλέψουσιν καὶ τίνος ἀκοῇ ἀκούσονται , οὐ παρέστησεν ἡμῖν καταλιπὼν σκοπεῖν ἐκ τῆς τοῦ λόγου ἀκολουθίας , ἧς ὁ νοῦς τοιοῦτός ἐστιν · ὃν σὺ τεθέασαι κύριον καὶ ὃν τοῖς σοῖς ὀφθαλμοῖς εἶδες , ὦ προφῆτα , τοῦτον καὶ ὁ λαὸς οὗτός ποτε ὄψεται , ἀλλὰ καὶ τῆς φωνῆς ἧς αὐτὸς ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐπακήκοας , ἐπακούσεται καιρῷ τινι καὶ αὐτός · οὐ μὴν καὶ συνήσει οὐδὲ γνώσεται οὐδὲ βουλήσεται αὐτοῦ τὴν χάριν παραδέξασθαι . σαφῶς δὲ διὰ τούτων τὴν εἰς ἀνθρώπους ἑαυτοῦ παρουσίαν ὁ ταῦτα λέγων ἐδήλου . ὅπως δὲ βλέποντες οὐκ ἑώρων , διερμηνεύει ἑξῆς φάσκων · τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν ἐκάμμυσαν , μήποτε ἴδωσιν τοῖς ὀφθαλμοῖς · ὁ μὲν γὰρ σωτὴρ ἅτε φῶς ὑπάρχων πάντων ἐφώτιζεν τὰς ψυχάς , ὡς καὶ τυφλοῖς τὸ βλέπειν χαρίζεσθαι , οἱ δὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἔμυον , ὥστε μὴ βλέπειν , καὶ οὕτω βλέποντες οὐκ ἔβλεπον · ὅταν γάρ τις ἐνατενίσας καὶ ἀκριβῶς θεασάμενος ὑπερίδῃ καὶ καταφρονήσῃ τοῦ ὁρωμένου ἢ μύσῃ τὰ ὄμματα προσποιούμενος μὴ ἑωρακέναι , τότε βλέπων οὐκ εἶδεν . τὸ μὲν οὖν βλέψαι ὑπῆρξεν αὐτοῖς ἀπὸ τῆς χάριτος τοῦ ὀφθέντος , τὸ δὲ μὴ ἰδεῖν συμβέβηκεν ἀπὸ τοῦ αὐτοὺς μῦσαι τοὺς ὀφθαλμοὺς ἑαυτῶν καὶ προσποιηθῆναι μὴ βλέπειν . οὕτω δὲ καὶ ἀκοῇ ἀκούει τις καὶ πάλιν οὐκ ἀκούει , ἐπειδὰν μὴ συνῇ τὰ λεγόμενα ἢ ὅταν παρακούῃ καὶ καταφρονῇ τῶν λεγομένων . συμβαίνει δὲ τοῦτο , ἐπειδάν τις τὰ ὦτα ἑαυτοῦ βαρύνῃ ὥσπερ ἀποφράξας καὶ ἀποκωφώσας αὐτά . ταῦτα οὖν ἔσεσθαι περὶ τὸν τῶν Ἰουδαίων λαὸν ἡ φωνὴ τοῦ κυρίου ἐθέσπισεν , ἣ ἐπληροῦτο ἔργοις ἐπὶ τῆς τοῦ σωτῆρος ἐπιδημίας , καθ’ ἣν παρόντα αὐτὸν ὀφθαλμοῖς ὁρῶντες οὐκ ἔβλεπον καὶ διδάσκοντος τὰ μυστήρια τῆς βασιλείας οὐ συνίεσαν . καὶ τὴν δόξαν δὲ κυρίου διὰ τῶν ἐκκλησιῶν αὐτοῦ πληροῦσαν πᾶσαν τὴν γῆν ὁρῶντες οὐ κατανύττονται τὴν καρδίαν , δι’ ἣν αὐτοὶ ἑαυτοῖς ἐνεποίησαν ἀπιστίαν . διὸ καὶ τὴν αἰτίαν ἐπιλέγει · καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐκάμμυσαν , εἰπών · μήποτε ἴδωσιν τοῖς ὀφθαλμοῖς καὶ τοῖς ὠσὶν ἀκούσωσιν καὶ τῇ καρδίᾳ συνῶσιν καὶ ἐπιστρέψωσιν καὶ ἰάσομαι αὐτούς . Τούτων ἐπακούσας ὁ προφήτης ἐρωτᾷ λέγων · Ἕως πότε , κύριε ; τί γὰρ ἔσται τέλος τῆς τοιαύτης αὐτῶν ἀβλεψίας ; ὁ δὲ ἀποκρίνεται · Ἕως ἐρημωθῶσιν πόλεις παρὰ τὸ μὴ κατοικεῖσθαι . σημαίνει δὲ διὰ τούτων τὴν ἐπελθοῦσαν πρώτην ὑπὸ Ῥωμαίων τῷ τόπῳ πολιορκίαν μετὰ τὰ κατὰ τοῦ σωτῆρος αὐτοῖς τολμηθέντα , καθ’ ἣν Ἰουδαίων πλεῖσται πόλεις ἐπὶ αὐτοκράτορος Οὐεσπασιανοῦ δῃωθεῖσαι ἀφανεῖς παντελῶς κατέστησαν , ὡς μηδὲ μνήμην αὐτῶν μηδὲ ὄνομα περιλείπεσθαι . ἀντὶ δὲ τοῦ · καὶ μετὰ ταῦτα μακρυνεῖ ὁ θεὸς τοὺς ἀνθρώπους , σαφέστερον ἐξέδωκεν ὁ Σύμμαχος εἰπών · καὶ μακρὰν ποιήσει κύριος τοὺς ἀνθρώπους . σημαίνει δὲ ὁ λόγος , ἣν κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ὑπέμεινεν αἰχμαλωσίαν τὸ πλῆθος τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους , καὶ τὸν διασκεδασμόν , ὃν διεσκεδάσθησαν φεύγοντες τὰς ἐπικειμένας αὐτοῖς συμφοράς . ἐπὰν δὲ ἐκεῖνοί φησι μακρυνθῶσιν τὸ τηνικαῦτα , πληθυνθήσονταί φησιν οἱ καταλειφθέντες ἐπὶ τῆς γῆς ἕτεροι ὄντες τῶν προτέρων . τοσοῦτοι δὲ οὗτοι ἔσονται , ὡς παραβαλλομένους αὐτοὺς τοῖς πρώτοις πολλοστημόριον εἶναι νομίζεσθαι τοῦ ἐκείνων πλήθους · ἔσται γάρ φησι καὶ ἔτι ἐν αὐτῇ τὸ δέκατον . εἶθ’ ὁποῖον ἔσται τέλος καὶ τούτων τῶν περιλειφθέντων παρίστησιν ἐπιφέρων ἑξῆς · καὶ πάλιν ἔσται εἰς προνομὴν ὡς τερέβινθος καὶ ὡς βάλανος ὅταν ἐκπέσῃ ἐκ τῆς θήκης αὐτῆς , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον εἴρηται · καὶ πάλιν ἔσται εἰς καταβόσκησιν ὡς δρῦς καὶ ὡς βάλανος , ἥτις ἀποβαλοῦσα ἵσταται μόνη , οὕτω πως ἐρημίαν παντελῆ προαγορεύοντος τοῦ λόγου . ἐπληροῦτο δὲ καὶ αὕτη κατὰ τοὺς τοῦ Ἀδριανοῦ χρόνους , καθ’ οὓς δευτέραν ὑπομείναντες Ἰουδαῖοι πολιορκίαν εἰς τοῦτο κακῶν περιέστησαν , ὡς νόμοις καὶ διατάγμασιν αὐτοκρατορικοῖς μηδ’ ἐξ ἀπόπτου τὴν ἐρημίαν τῆς αὐτῶν μητροπόλεως θεωρεῖν ἐπιτρέπεσθαι . σφόδρα δὲ ὁ λόγος προσφυέσι κέχρηται παραδείγμασιν φήσας περὶ τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ · ἔσονται γὰρ ὡς τερέβινθος ἢ ὡς δρῦς ἢ βάλανος ὅταν ἐκπέσῃ ἐκ τῆς θήκης αὐτῆς . οὐκέτι γὰρ ἀμπελὼν κυρίου σαβαὼθ οὐδ’ ὡς παράδεισος θεοῦ οὐδ’ ὡς ἐλαία ὡραία οὐδ’ ὡς φοῖνιξ κατὰ τὸν δίκαιον οὐδ’ ὡς ἄλλο τι τῶν ἡμέρων καὶ ἀναγκαίων φυτῶν ἔσεσθαι αὐτούς φησιν , ἀλλ’ ὡς βάλανον οὐδ’ αὐτὴν συνεστῶσαν , ἀλλ’ ἐκπεπτωκυῖαν τῆς θήκης αὐτῆς , καὶ ὡς τερέβινθον , ἢ κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτάς · ὡς δρῦν . δρῦν δὲ καὶ βάλανον καὶ δρυμὸν καὶ τῶν ἀνημέρων ξύλων τὰ ἄκαρπα καὶ ἀγριώτατα εἴωθεν ὀνομάζειν ἡ θεία γραφή , ἐπειδὰν ἐθέλῃ τὰ ἀλλόφυλα σημαίνειν ἔθνη , οἷς ὅμοιον ἔσεσθαί φησι καὶ τὸν Ἰουδαίων λαὸν οὐδὲν τῶν ἀλλοφύλων ἐθνῶν οὔτε τῷ βίῳ οὔτε τῷ τρόπῳ διενηνοχότα , ἀλλὰ καὶ ἐν χείρονι τυγχάνοντα καταστάσει , τῷ τοὺς μὲν τὰς οἰκείας ἐπέχειν χώρας καὶ τοὺς κατὰ φύσιν τὴν αὐτῶν προφέρειν καρπούς , τούτους δὲ τῆς οἰκείας ἐκπεπτωκέναι καὶ μὴδ’ ὁμοίως ἐκείνοις ἐνεργεῖν , ὡς διὰ τοῦτο παραβάλλεσθαι δρυὶ ἀγρίῳ φυτῷ καὶ βαλάνῳ καρπῷ ζῴων ἀλόγων θρεπτικῷ καὶ τούτῳ ἐκπεπτωκότι τῆς θήκης . τούτοις ἑξῆς μετὰ ἀστερίσκων προσθήκης ἐπιλέγει περὶ τοῦ ἐξ αὐτῶν ἁγίου σπέρματος , περὶ οὗ καὶ ἐν τοῖς ἀνωτέρω ἐλέγετο · εἰ μὴ κύριος σαβαὼθ ἐγκατέλιπεν ἡμῖν σπέρμα , ὡς Σόδομα ἂν ἐγενήθημεν καὶ ὡς Γόμορρα ἂν ὡμοιώθημεν . τό · σπέρμα ἅγιον τὸ στήλωμα αὐτῆς οὐ κεῖται μὲν παρὰ τοῖς ἡμετέροις ἀντιγράφοις , διὸ καὶ περιττὸν εἶναι δόξειεν ἄν · πλὴν ἐπεὶ ὁ μὲν Θεοδοτίων ἐξέδωκεν οὕτως εἰπών · σπέρμα ἅγιον τὸ στήλωμα αὐτῆς , ὁ δὲ Ἀκύλας · σπέρμα ἡγιασμένον στήλωσις αὐτῆς , ὁ δὲ Σύμμαχος · σπέρμα ἅγιον ἡ ἀντίστασις αὐτῆς . τίνα ἀντίστασιν ἢ στήλωσιν φήσειεν εἶναι τοῦ ἐκπεσόντος ἐκείνων λαοῦ ἢ τὸ ἐξ αὐτῶν σπέρμα ἅγιον τὸ μὴ ἐκπεσὸν μηδὲ τὴν ὁμοίαν τοῖς λοιποῖς ὑπομεῖναν πτῶσιν ; εἶεν δ’ ἂν οὗτοι οἱ τὴν χάριν τὴν σωτήριον ὑποδεδεγμένοι ἀκοῇ ἀκούσαντες καὶ ὀφθαλμοῖς βλέψαντες , οὓς μακαρίζων ὁ σωτὴρ ἔλεγεν · ὑμῶν δὲ μακάριοι οἱ ὀφθαλμοὶ ὅτι βλέπουσιν , καὶ τὰ ὦτα ὑμῶν ὅτι ἀκούουσιν .
Lemmas: ὁ μέν προφήτης Ἰερεμίας λέγω · ὁ ὦς δεσπότης κύριος , ἰδού οὐ ἐπίσταμαι λαλέω , ὅτι νέος ἐγώ εἰμί , ἐκτείνω κύριος ὁ χείρ αὐτός καί ἅπτω ὁ στόμα αὐτός καί εἶπον πρός αὐτός · ἰδέ δίδωμι ὁ λόγος ἐγώ εἰς ὁ στόμα σύ · ἐπεί γάρ μή κάθαρσις δήω ὁ ὁ Ἰερεμίας χεῖλος , εἰκότως ὁ ὁ κύριος χείρ ἅπτω ὁ στόμα αὐτός ὁ προφητικός αὐτός πληρόω χάρις . νυνί δέ ὁ Ἠσαΐας κάθαρσις δήω οὐ ὁ κύριος , ἀλλά εἷς ὁ σεραφείμ ἀποστέλλω ὑπό ὁ κύριος ἄνθραξ φέρω πρόσειμι καί ὁ χεῖλος αὐτός περικαθαίρω ὁ ἄνθραξ . ἔνθεν εἰκότως ἑρμηνεύω ὁ σεραφείμ εἰς ὁ Ἑλλάς φωνή ἐμπίμπρημι ἢ ἐμπρηστής σημαίνω . καί ἐγώ δοκέω καθαρτικός τις εἰμί ὁ κάθαρσις δήω , διό ὁ σεραφείμ ὁ ὁ προφήτης χεῖλος ὁ καθαρτικός ἄνθραξ προσάγω εἷς οὗτος κελεύω οὗτος πράσσω . οὗτος δέ εἰμί ὁ ἄνθραξ ἀπό ὁ θυσιαστήριον τάχα ποῦ ὁ φιλάνθρωπον κύριος πληρόω ὁ ἑαυτοῦ θυσιαστήριον τοιοῦτος τις Σωτηρίων καί καθαρτικός ἄνθραξ . διό λέγω ποῦ · ἄνθραξ ἀνάπτω ἀπό αὐτός . καί ὁ θεός δέ αὐτός παρά Μωϋσῆς πῦρ καταναλίσκω εἴρω , καί ὁ σωτήρ ἐν Εὐαγγέλιος βαπτίζω ὁ ἄξιος ἐν πνεῦμα ἅγιος καί πῦρ μαρτυρέω . διά οὗτος ἅπας παιδεύω ἐγώ ὁ λόγος μή ἄλλως δύναμαι τις τυγχάνω κάθαρσις ἁμάρτημα ἢ διά ὁ θεῖον πῦρ · ὁποῖος γάρ εἰμί ὁ ἕκαστος ἔργον ὁ πῦρ αὐτός δοκιμάζω , καί · ὁ σῴζω γάρ φημί οὕτως σῴζω ὡς διά πῦρ . εἰκότως οὖν καί ὁ τοσοῦτος προφήτης διά ἄνθραξ πυρός καθαίρω ὁ χεῖλος , διό λέγω πρός αὐτός · ἰδέ ἅπτω οὗτος ὁ χεῖλος σύ καί ἀφαιρέω ὁ ἀνομία σύ καί ὁ ἁμαρτία σύ περικαθαρίζω . Ποίας δέ ἀνομία καί ἁμαρτία ἢ ὅς ὁ χεῖλος αὐτός πληρόω ὁμολογέω ; μετά δέ ὁ οὗτος κάθαρσις ἀκόλουθος φωνή καταξιόω ὁ κάθημαι ἐπί θρόνος λέγω · τίς ἀποστέλλω , καί τίς πορεύω πρός ὁ λαός οὗτος ; δοκιμάζω ἄρα ὁ τοιοῦτος φωνή μέσος εἴρω ὁ ὁ προφήτης προθυμία , ὡς εἄν ὁ ἀγαθός προαίρεσις μισθός κτάομαι . διό οὖον προστακτικός κελεύω αὐτός ἀφίημι , μέσος δέ ἐρωτάω , τίς εἰμί ἑτοῖμος οὗτος πράσσω . ὁ δέ ὑπολαμβάνω σύν πολύς θάρσος ἅτε δή καθαίρω ὁ χεῖλος εἶπον · ἰδέ ἐγώ εἰμί · ἀποστέλλω ἐγώ . ὁ δέ φωνή πρός αὐτός · πορεύω καί εἶπον ὁ λαός οὗτος · ἀκοή ἀκούω καί οὖον μή συνίημι καί βλέπω βλέπω καί οὖον μή ὁράω . τίς δέ βλέπω βλέπω καί τίς ἀκοή ἀκούω , οὖον παρίστημι ἐγώ καταλείπω σκοπέω ἐκ ὁ ὁ λόγος ἀκολουθία , ὅς ὁ νόος τοιοῦτος εἰμί · ὅς σύ θεάομαι κύριος καί ὅς ὁ σός ὀφθαλμός ὁράω , εἰμί προφήτης , οὗτος καί ὁ λαός οὗτος ποτός ὁράω , ἀλλά καί ὁ φωνή ὅς αὐτός ἐπί ὁ πάρειμι ἐπακούω , ἐπακούω καιρός τις καί αὐτός · οὖον μήv καί συνίημι οὐδέ γιγνώσκω οὐδέ βούλομαι αὐτός ὁ χάρις παραδέχομαι . σαφῶς δέ διά οὗτος ὁ εἰς ἄνθρωπος ἑαυτοῦ παρουσία ὁ οὗτος λέγω δηλόω . ὅπως δέ βλέπω οὐ ὁράω , διερμηνεύω ἑξῆς φάσκω · ὁ ὀφθαλμός αὐτός καμμύω , μήποτε ὁράω ὁ ὀφθαλμός · ὁ μέν γάρ σωτήρ ἅτε φάος ὑπάρχω πᾶς φωτίζω ὁ Ψυχή , ὡς καί τυφλός ὁ βλέπω χαρίζομαι , ὁ δέ ὁ ὀφθαλμός μύω , ὥστε μή βλέπω , καί οὗτος βλέπω οὐ βλέπω · ὅταν γάρ τις ἐνατενίζω καί ἀκριβῶς θεάομαι ὑπεροράω καί καταφρονέω ὁ ὁράω ἢ μύω ὁ ὄμμα προσποιέω μή ὁράω , τότε βλέπω οὐ ὁράω . ὁ μέν οὖν βλέπω ὑπάρχω αὐτός ἀπό ὁ χάρις ὁ ὁράω , ὁ δέ μή ὁράω συμβαίνω ἀπό ὁ αὐτός μύω ὁ ὀφθαλμός ἑαυτοῦ καί προσποιέω μή βλέπω . οὗτος δέ καί ἀκοή ἀκούω τις καί πάλιν οὐ ἀκούω , ἐπειδάν μή συνίημι ὁ λέγω ἢ ὅταν παρακούω καί καταφρονέω ὁ λέγω . συμβαίνω δέ οὗτος , ἐπειδάν τις ὁ οὖς ἑαυτοῦ βαρύνω ὥσπερ ἀποφράζω καί ἀποκωφόω αὐτός . οὗτος οὖν εἰμί περί ὁ ὁ Ἰουδαῖος λαός ὁ φωνή ὁ κύριος θεσπίζω , ὅς πληρόω ἔργον ἐπί ὁ ὁ σωτήρ ἐπιδημία , κατά ὅς πάρειμι αὐτός ὀφθαλμός ὁράω οὐ βλέπω καί διδάσκω ὁ μυστήριον ὁ βασίλεια οὖον συνίημι . καί ὁ δόξα δέ κύριος διά ὁ ἐκκλησία αὐτός πληρόω πᾶς ὁ γῆ ὁράω οὖον κατανύσσω ὁ Καρδία , διά ὅς αὐτός ἑαυτοῦ ἐμποιέω ἀπιστία . διό καί ὁ αἴτιος ἐπιλέγω · καί ὁ ὀφθαλμός καμμύω , εἶπον · μήποτε ὁράω ὁ ὀφθαλμός καί ὁ οὖς ἀκούω καί ὁ Καρδία συνίημι καί ἐπιστρέφω καί ἰάομαι αὐτός . οὗτος ἐπακούω ὁ προφήτης ἐρωτάω λέγω · Ἕως πότε , κύριος ; τίς γάρ εἰμί τέλος ὁ τοιοῦτος αὐτός ἀβλεψία ; ὁ δέ ἀποκρίνω · Ἕως ἐρημόω πόλις παρά ὁ μή κατοικέω . σημαίνω δέ διά οὗτος ὁ ἐπέρχομαι πρῶτος ὑπό Ῥωμαῖος ὁ τόπος πολιορκία μετά ὁ κατά ὁ σωτήρ αὐτός τολμάω , κατά ὅς Ἰουδαῖος πλεῖστος πόλις ἐπί αὐτοκράτωρ Οὐεσπασιανός δίδωμι ἀφανής παντελῶς καθίστημι , ὡς μηδέ μνήμη αὐτός μηδέ ὄνομα περιλείπομαι . ἀντί δέ ὁ · καί μετά οὗτος μακρύνω ὁ θεός ὁ ἄνθρωπος , σαφής ἐκδίδωμι ὁ Σύμμαχος εἶπον · καί μακράν ποιέω κύριος ὁ ἄνθρωπος . σημαίνω δέ ὁ λόγος , ὅς κατά ὁ αὐτός χρόνος ὑπομένω αἰχμαλωσία ὁ πλῆθος ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος , καί ὁ διασκεδασμός , ὅς διασκεδάννυμι φεύγω ὁ ἐπίκειμαι αὐτός συμφορά . ἐπάν δέ ἐκεῖνος φημί μακρύνω ὁ τηνικαῦτα , πληθύνω φημί ὁ καταλείπω ἐπί ὁ γῆ ἕτερος εἰμί ὁ πρότερος . τοσοῦτος δέ οὗτος εἰμί , ὡς παραβάλλω αὐτός ὁ πρῶτος πολλοστημόριον εἰμί νομίζω ὁ ἐκεῖνος πλῆθος · εἰμί γάρ φημί καί ἔτι ἐν αὐτός ὁ δέκατος . εἶτα ὁποῖος εἰμί τέλος καί οὗτος ὁ περιλείπομαι παρίστημι ἐπιφέρω ἑξῆς · καί πάλιν εἰμί εἰς προνομή ὡς τερέβινθος καί ὡς βάλανος ὅταν ἐκπίπτω ἐκ ὁ θήκη αὐτός , κατά δέ ὁ Σύμμαχος εἴρω · καί πάλιν εἰμί εἰς καταβόσκησις ὡς δρῦς καί ὡς βάλανος , ὅστις ἀποβάλλω ἵστημι μόνος , οὗτος πως ἐρημία παντελής προαγορεύω ὁ λόγος . πληρόω δέ καί οὗτος κατά ὁ ὁ Ἀδριανός χρόνος , κατά ὅς δύο ὑπομένω Ἰουδαῖος πολιορκία εἰς οὗτος κακός περιίστημι , ὡς νόμος καί διάταγμα αὐτοκρατορικός μηδέ ἐκ ἄποπτος ὁ ἐρημία ὁ αὐτός μητρόπολις θεωρέω ἐπιτρέπω . σφόδρα δέ ὁ λόγος προσφυής χράομαι παράδειγμα φημί περί ὁ Ἰουδαῖος λαός · εἰμί γάρ ὡς τερέβινθος ἢ ὡς δρῦς ἢ βάλανος ὅταν ἐκπίπτω ἐκ ὁ θήκη αὐτός . οὐκέτι γάρ ἀμπελών κύριος Σαβαώθ οὐδέ ὡς παράδεισος θεός οὐδέ ὡς ἐλαία ὡραῖος οὐδέ ὡς Φοῖνιξ κατά ὁ Δίκαιος οὐδέ ὡς ἄλλος τίς ὁ ἥμερος καί ἀναγκαῖος φυτός εἰμί αὐτός φημί , ἀλλά ὡς βάλανος οὐδέ αὐτός συνίστημι , ἀλλά ἐκπίτνω ὁ θήκη αὐτός , καί ὡς τερέβινθος , ἢ κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής · ὡς δρῦς . δρῦς δέ καί βάλανος καί δρυμός καί ὁ ἀνήμερος ξύλον ὁ ἄκαρπος καί ἄγριος εἴωθα ὀνομάζω ὁ θεῖος γραφεύς , ἐπειδάν ἐθέλω ὁ ἀλλόφυλος σημαίνω ἔθνος , ὅς ὅμοιος εἰμί φημί καί ὁ Ἰουδαῖος λαός οὐδείς ὁ ἀλλόφυλος ἔθνος οὔτε ὁ βίος οὔτε ὁ τρόπος διαφέρω , ἀλλά καί ἐν χείρων τυγχάνω κατάστασις , ὁ ὁ μέν ὁ οἰκεῖος ἐπέχω χώρα καί ὁ κατά φύσις ὁ αὐτός προφέρω καρπός , οὗτος δέ ὁ οἰκεῖος ἐκπίπτω καί μηδέ ὁμοίως ἐκεῖνος ἐνεργέω , ὡς διά οὗτος παραβάλλω δρῦς ἄγριος φυτός καί βάλανος καρπός ζῷον ἄλογος θρεπτικός καί οὗτος ἐκπίπτω ὁ θήκη . οὗτος ἑξῆς μετά ἀστερίσκος προσθήκη ἐπιλέγω περί ὁ ἐκ αὐτός ἅγιος σπέρμα , περί ὅς καί ἐν ὁ ἀνωτέρω λέγω · εἰμί μή κύριος Σαβαώθ ἐγκαταλείπω ἐγώ σπέρμα , ὡς Σόδομα εἄν γίγνομαι καί ὡς Γόμορρα εἄν ὁμοιόω . ὁ · σπέρμα ἅγιος ὁ στήλωμα αὐτός οὖον κεῖμαι μέν παρά ὁ ἡμέτερος ἀντίγραφος , διό καί περισσός εἰμί δοκέω ἄν · πλήν ἐπεί ὁ μέν Θεοδοτίων ἐκδίδωμι οὕτως εἶπον · σπέρμα ἅγιος ὁ στήλωμα αὐτός , ὁ δέ Ἀκύλας · σπέρμα ἁγίζω στήλωσις αὐτός , ὁ δέ Σύμμαχος · σπέρμα ἅγιος ὁ Ἀντίστασις αὐτός . τίς ἀντίστασις ἢ στήλωσις φημί εἰμί ὁ ἐκπίτνω ἐκεῖνος λαός ἢ ὁ ἐκ αὐτός σπέρμα ἅγιος ὁ μή ἐκπίπτω μηδέ ὁ ὅμοιος ὁ λοιπός ὑπομένω πτῶσις ; ἄγω δέ εἄν οὗτος ὁ ὁ χάρις ὁ σωτήριος ὑποδέχομαι ἀκοή ἀκούω καί ὀφθαλμός βλέπω , ὅς μακαρίζω ὁ σωτήρ λέγω · σύ δέ μακάριος ὁ ὀφθαλμός ὅτι βλέπω , καί ὁ οὖς σύ ὅτι ἀκούω .