eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.46
Ἐπειδὴ τὰ συμβησόμενα τῇ Ἰουδαίων χώρᾳ προεφώνησεν ὁ λόγος καὶ ὡς τὸ πᾶν ἔθνος αὐτῶν κατὰ τὰς θεσπισθείσας ἡμέρας , ἃς ἐπάξειν αὐτοῖς εἴρηται , ὥς ποτε μὲν ταῖς Αἰγυπτιακαῖς μυίαις παραδοθήσεσθαι , ὡς ὑπὸ χειρὶ γενέσθαι τῷ Αἰγυπτίων βασιλεῖ τὸν εὐσεβέστατον Ἰωσίαν , ποτὲ δὲ ταῖς Ἀσσυρίων μελίσσαις αἱ πάσης τῆς Ἰουδαϊκῆς χώρας κατακρατήσασαι τὰς ἐρήμους αὐτῶν καὶ τὰς φάραγγας καὶ τὰ σπήλαια καὶ πᾶν ξύλον καθέξουσιν , ἐνταῦθά τε ἐπὶ σχολῆς καὶ ἀφόβως σὺν ἀμεριμνίᾳ τῇ πάσῃ ἀναπαύσονται . ἀκολούθως μετὰ τὴν τούτων πρόρρησιν τῆς Ἀσσυρίων καὶ Χαλδαίων ἀρχῆς τὴν καθαίρεσιν διὰ τῶν προκειμένων φωνῶν θεσπίζει . παρέτειναν μὲν γὰρ Ἀσσύριοι κρατοῦντες τῆς Ἀσίας , πάσης Αἰγύπτου τε καὶ Λιβύης καὶ τῶν πλειστῶν μερῶν τοῦ παντὸς ἐφ’ ὅλοις ἔτεσιν χιλίοις που καὶ τριακοσίοις . μεγάλη τε ἦν καὶ ἄμαχος ἡ τούτων δυναστεία , οὐ πρότερόν τε αὕτη πέπαυτο καταλυθεῖσα ἢ πολιορκῆσαι τὰ Ἱεροσόλυμα καὶ τὸν τοῦ θεοῦ νεὼν ἐμπρῆσαι , τά τε ἅγια σκεύη καὶ πάντα τὰ ἐν τῷ ἱερῷ ἀναθήματα ἀπαγαγεῖν εἰς Βαβυλῶνα καὶ ἀναθεῖναι τοῖς ἑαυτῶν εἰδώλοις · τούτων γὰρ πραχθέντων οὐκ εἰς μακρὸν Μῆδοι μὲν τὴν Ἀσσυρίων καθαιροῦσιν ἀρχήν . Περσῶν δὲ πρῶτος βασιλεύει Κῦρος , ὁ καὶ τοῖς αἰχμαλώτοις τῶν Ἰουδαίων ἐλευθερίαν χαρισάμενος , συγχωρήσας τε τοῖς ἐθέλουσιν αὐτῶν ἐπάνοδον ἐπὶ τὴν Ἰουδαίων γῆν ποιήσασθαι καὶ τὸν ἐν Ἱεροσολύμοις νεὼν ἀνοικοδομεῖν , ὁ καὶ τὰ ἀναθήματα καὶ τὰ ἱερατικὰ σκεύη τὰ πάλαι ληφθέντα ἀποδοὺς καὶ ἀνατεθῆναι κελεύσας ἐν τῷ κατασκευαζομένῳ ἱερῷ . ἀλλὰ τούτων οὕτως ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα χρόνοις ἀποτελεσθέντων τὸ προφητικὸν πνεῦμα διὰ Ἠσαΐου προλαμβάνον τῶν μελλόντων ἔσεσθαι τὴν πρόγνωσιν θεσπίζει διὰ τῶν μετὰ χεῖρας , τί συμβήσεται τῇ Ἀσσυρίων ἀρχῇ μετὰ τὴν ἔφοδον , ἣν ποιήσονται αἱ προλεχθεῖσαι μέλισσαι ἐκ τῆς αὐτῶν χώρας ἐπιβᾶσαι τῇ Ἰουδαίων γῇ . διό φησιν · ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ξυρήσει κύριος τῷ ξυρῷ τῷ μεγάλῳ καὶ μεμισθωμένῳ τοῦ βασιλέως Ἀσσυρίων , οὐ τὴν κεφαλὴν μόνον τὴν πάλαι κομῶσαν , ὅτε τῆς οἰκουμένης ἐκράτουν Ἀσσύριοι , ἀλλὰ καὶ τὰς τρίχας τῶν ποδῶν , δηλαδὴ τὸ ἀνδρεῖον σχῆμα , καὶ τὸν πώγωνα , τοῦτ’ ἔστιν τὸν κατὰ φύσιν ἀνθρώποις πρέποντα κόσμον . ξυρὸν δὲ μεμισθωμένον ὑπὸ τοῦ κυρίου ὁ προφητικὸς ἀπεκάλεσε λόγος στερρόν τι πολεμίων γένος , δι’ οὗ τὸν βασιλέα τῶν Ἀσσυρίων , δηλαδὴ τὴν πᾶσαν αὐτῶν βασιλείαν τε καὶ δυναστείαν ξυρήσειν ἔφη θεόν , ὡς ταπεινὴν αὐτὴν καὶ ἄνανδρον καὶ ἄκοσμον καὶ ἀσχήμονα ἀποδειχθῆναι . ὃ δὴ καὶ αὐτὸ τέλους τετύχηκεν νεύματι θεοῦ καὶ κρίσει Μήδων ἐπελθόντων καὶ τὴν Ἀσσυρίων καταλυσάντων ἀρχὴν καὶ διαλαβόντων Περσῶν τὴν καθ’ ὅλης τῆς Ἀσίας κράτησιν .
Lemmas: ἐπεί ὁ συμβαίνω ὁ Ἰουδαῖος χώρα προφωνέω ὁ λόγος καί ὡς ὁ πᾶς ἔθνος αὐτός κατά ὁ θεσπίζω ἡμέρα , ὅς ἐπάγω αὐτός εἴρω , ὅς ποτός μέν ὁ Αἰγυπτιακός μυῖα παραδίδωμι , ὡς ὑπό χείρ γίγνομαι ὁ Αἰγύπτιος βασιλεύς ὁ εὐσεβής Ἰωσίας , ποτέ δέ ὁ Ἀσσύριος μέλισσα ὁ πᾶς ὁ Ἰουδαϊκός χώρα κατακρατέω ὁ ἐρῆμος αὐτός καί ὁ φάραγξ καί ὁ σπήλαιον καί πᾶς ξύλον κατέχω , ἐνταῦθα τε ἐπί σχολή καί ἄφοβος σύν ἀμεριμνία ὁ πᾶς ἀναπαύω . ἀκόλουθος μετά ὁ οὗτος πρόρρησις ὁ Ἀσσύριος καί Χαλδαῖος ἀρχή ὁ καθαίρεσις διά ὁ πρόκειμαι φωνή θεσπίζω . παρατείνω μέν γάρ Ἀσσύριος κράτος ὁ Ἀσία , πᾶς Αἴγυπτος τε καί Λιβύη καί ὁ πλεῖστος μέρος ὁ πᾶς ἐπί ὅλος ἔτος χίλιοι ποῦ καί τριακόσιοι . μέγας τε εἰμί καί ἄμαχος ὁ οὗτος δυναστεία , οὖον πρότερος τε οὗτος παύω καταλύω ἢ πολιορκέω ὁ Ἱερουσαλήμ καί ὁ ὁ θεός ναός ἐμπίμπρημι , ὁ τε ἅγιος σκεῦος καί πᾶς ὁ ἐν ὁ ἱερός ἀνάθημα ἀπάγω εἰς Βαβυλών καί ἀνατίθημι ὁ ἑαυτοῦ εἴδωλον · οὗτος γάρ πράσσω οὐ εἰς μακρός Μῆδος μέν ὁ Ἀσσύριος καθαιρέω ἀρχή . Πέρσης δέ πρῶτος βασιλεύω Κῦρος , ὁ καί ὁ αἰχμάλωτος ὁ Ἰουδαῖος ἐλευθερία χαρίζομαι , συγχωρέω τε ὁ ἐθέλω αὐτός ἐπάνοδος ἐπί ὁ Ἰουδαῖος γῆ ποιέω καί ὁ ἐν Ἱερουσαλήμ ναός ἀνοικοδομέω , ὁ καί ὁ ἀνάθημα καί ὁ ἱερατικός σκεῦος ὁ πάλαι λαμβάνω ἀποδίδωμι καί ἀνατίθημι κελεύω ἐν ὁ κατασκευάζω ἱερός . ἀλλά οὗτος οὕτως ἐν ὁ μετά οὗτος χρόνος ἀποτελέω ὁ προφητικός πνεῦμα διά Ἠσαΐας προλαμβάνω ὁ μέλλω εἰμί ὁ πρόγνωσις θεσπίζω διά ὁ μετά χείρ , τίς συμβαίνω ὁ Ἀσσύριος ἀρχή μετά ὁ ἔφοδος , ὅς ποιέω ὁ προλέγω μέλισσα ἐκ ὁ αὐτός χώρα ἐπιβαίνω ὁ Ἰουδαῖος γῆ . διό φημί · ἐν ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος ξυρέω κύριος ὁ ξυρόν ὁ μέγας καί μισθόω ὁ βασιλεύς Ἀσσύριος , οὖον ὁ κεφαλή μόνος ὁ πάλαι κομάω , ὅτε ὁ οἰκέω κρατέω Ἀσσύριος , ἀλλά καί ὁ θρίξ ὁ πούς , δηλαδή ὁ ἀνδρεῖος σχῆμα , καί ὁ πώγων , οὗτος εἰμί ὁ κατά φύσις ἄνθρωπος πρέπω κόσμος . ξυρόν δέ μισθόω ὑπό ὁ κύριος ὁ προφητικός ἀποκαλέω λόγος στερρός τίς πολέμιος γένος , διά ὅς ὁ βασιλεύς ὁ Ἀσσύριος , δηλαδή ὁ πᾶς αὐτός βασίλειος τε καί δυναστεία ξυρέω φημί θεός , ὡς ταπεινός αὐτός καί ἄνανδρος καί ἄκοσμος καί ἀσχήμων ἀποδείκνυμι . ὅς δή καί αὐτός τέλος τυγχάνω νεῦμα θεός καί κρίσις Μῆδος ἐπέρχομαι καί ὁ Ἀσσύριος καταλύω ἀρχή καί διαλαμβάνω Πέρσης ὁ κατά ὅλος ὁ Ἀσία κράτησις .