eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 2.29
Θέα δέ μοι διὰ τούτων ὅπως μεγάλως τετίμηται παρὰ τῷ πάντων ποιητῇ θεῷ τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος . διὸ καὶ τῆς κλήσεως αὐτὸς τῆς σωτηρίου κατηξίωσε καὶ πάντων τῶν διὰ τῆς παρούσης προφητείας ἐπηγγελμένων · ὥσπερ γὰρ τὸν οὐρανὸν εἰς διατριβὴν ἀγγέλων καὶ πνευμάτων ἁγίων ἀναγκαίως ὑπεστησάμην εἰς σύστασίν τε καὶ εἰς κόσμον τοῦ παντός , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τὸ τῆς γῆς στοιχεῖον οὐκ εἰς ἀργὸν οὐδὲ εἰς ἄχρηστον κατεσκεύασα · οἰκητήριον δὲ αὐτὸ καὶ διατριβὴν τῶν ἐν αὐτῷ λογικῶς πολιτευομένων εἰργασάμην , οἳ καὶ θεὸν εἰδέναι καὶ θεοσεβῶς βιοῦν οἷοί τε ἦσαν , ἅτε κατ’ εἰκόνα θεοῦ πεποιημένοι . ὅπερ δ’ οὖν ἐν οὐρανῷ ἄγγελοι λειτουργοὶ θεοῦ , τοῦτ’ ἐπὶ γῆς ἄνδρες τῷ θεῷ μεμελημένοι . ἐπεὶ τοίνυν τοσαύτης ἠξίωται παρ’ ἐμοὶ τιμῆς τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος ὡς δι’ αὐτοὺς τὴν σύμπασαν γῆν ὑποστήσασθαι , εἰκότως τὸ κήρυγμα τὸ εὐαγγελικὸν προφανῶς πᾶσιν ἀνθρώποις ἀνεκήρυξα , ὅπως μὴ μόνοι Ἰουδαῖοι , ἀλλὰ καὶ πάντα τὰ ἐπὶ γῆς ἔθνη τῆς παρ’ ἐμοῦ τύχοιεν σωτηρίας . διὸ ἐπιλέγει · Ἐγώ εἰμι κύριος , καὶ οὐκ ἔστιν ἔτι . οὐκ ἐν κρυφῇ λελάληκα οὐδὲ ἐν τόπῳ γῆς σκοτεινῷ · ἐπεὶ γὰρ πᾶσα ἡ γῆ καὶ οἱ ἐν αὐτῇ πάντες ἄνθρωποι ἐμοί εἰσι , διὰ τοῦτό φησι τοὺς ἐμαυτοῦ λόγους οὐκ εἴασα κρύπτεσθαι οὐδ’ ὥσπερ ἐν σκότῳ λανθάνειν , εἰς φανερὸν δ’ ἀγαγὼν πᾶσιν ἥπλωσα ὡς πᾶσιν ἔθνεσι κηρυχθῆναι τὸ σωτήριον εὐαγγέλιον . διὸ εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ὁ φθόγγος ἐξῆλθε τῶν ἐμῶν ἀποστόλων καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν . σφόδρα δὲ ἀκολούθως συμβάλλεται ταῦτα τῷ · ἐγκαινίζεσθε πρός με , νῆσοι . Ἰσραὴλ σῴζεται ὑπὸ κυρίου σωτηρίαν αἰώνιον · οὐκ αἰσχυνθήσονται οὐδὲ μὴ ἐντραπῶσιν ἕως τοῦ αἰῶνος . δι’ ὧν ὁ λόγος τῶν ἐκκλησιῶν τοῦ θεοῦ καὶ τῶν ἀποστόλων τοῦ σωτῆρος ἡμῶν μνημονεύσας ἀκολούθως ἐπήγαγε τό · οὐκ ἐν κρυφῇ λελάληκα οὐδὲ ἐν τόπῳ γῆς σκοτεινῷ , καὶ κατὰ τὸν Σύμμαχον δὲ εἴρηται · οὐ κρυφῇ ἐλάλησα οὐδὲ ἐν τόπῳ γῆς σκοτεινῷ . ἄντικρυς δὲ ταῦτα μόνῳ τῷ εὐαγγελικῷ ἁρμόζοιεν ἂν κηρύγματι · τὰ γὰρ Μωσέως λόγια εἴ τις ἐξετάζειν ἐθέλοι , εὕροι ἂν αὐτὰ κρυφῇ λελαλημένα , γλώσσῃ δὲ Ἑβραΐδι , χαρακτῆρσι δὲ ἰδιάζουσι καὶ μὴ γνωριζομένοις παρὰ πᾶσιν . ἀλλὰ καὶ εἴ τις ἐννοήσειε τὸ ἐν γῇ ἐρήμῳ καὶ ἀβάτῳ καὶ ἀνύδρῳ ὁ Μωσέως ἐξεδόθη νόμος , εὕροι ἂν αὐτὸν ἐν τόπῳ γῆς σκοτεινῷ λελαλημένον . οὐ μὴν ὁμοίως καὶ τὸ εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ · εἰς πᾶσαν γοῦν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος τῶν ἀποστόλων αὐτοῦ καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν . παντοίᾳ δὲ γλώττῃ καὶ πάσῃ φωνῇ , χαρακτῆρσί τε τοῖς καθ’ ἕκαστον ἔθνος παραδέδοται εἰς ἐξάκουστον πᾶσι τοῖς ἔθνεσι . διὸ εἴπερ τι ἄλλο καὶ τοῦτο θαυμαστῶς καὶ εὐκαίρως ἀναπεφώνηται , λέγω δέ · οὐκ ἐν κρυφῇ λελάληκα οὐδὲ ἐν τόπῳ γῆς σκοτεινῷ . τούτοις ἑξῆς ἐπιλέγει · οὐκ εἶπον τῷ σπέρματι Ἰακώβ Μάταιον ζητήσατε , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · οὐκ εἶπον τῷ σπέρματι Ἰακώβ Ματαίως ζητήσατέ με , ἢ κατὰ τὸν Ἀκύλαν καὶ τὸν Θεοδοτίωνα · οὐκ εἶπον τῷ σπέρματι Ἰακώβ Κενῶς ζητήσατέ με . πρώτους μὲν γάρ φησιν ἐκείνους ἀνεκαλεσάμην διὰ τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος καὶ πρώτοις αὐτοῖς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἐπηγγειλάμην ὥσπερ μισθοὺς τῆς εἰς ἐμὲ πίστεως αὐτοῖς ὑπισχνούμενος πρὸς τὸ μὴ νομίσαι αὐτοὺς ματαίως θεοσεβεῖν . διὸ καὶ ζωὴν αἰώνιον ἐπηγγειλάμην καὶ ἀγαθά , ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδεν καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη . ἐπεὶ δὲ θεός εἰμι λαλῶν δικαιοσύνην καὶ ἀναγγέλλων ἀλήθειαν , κατὰ τὸν τῆς δικαιοσύνης λόγον μετ’ ἐκείνους πάντας ἀνθρώπους πρὸς ἐμαυτὸν ἀνεκαλεσάμην . Ἐντεῦθεν ἤδη τοῖς πᾶσι κηρύττω λέγων · συνάχθητε καὶ ἥκετε , βουλεύσασθε ἅμα , οἱ σῳζόμενοι ἀπὸ τῶν ἐθνῶν . ἀντὶ δὲ τοῦ · βουλεύσασθε ἅμα , ὁ Σύμμαχος · προσεγγίσατέ μοι οἱ διαπεφευγότες τῶν ἐθνῶν . ὁρᾷς ὅπως τοὺς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν βουλομένους σῴζεσθαι προσκαλεῖται . ἐπειδὴ δὲ μὴ ὑπακούειν ἔμελλον τῷ κηρύγματι μηδὲ ὑποδέχεσθαι τῆς κλήσεως τὴν χάριν , ἐναπομένειν δὲ τῇ ἑαυτῶν ἀθέῳ πλάνῃ , ἀκολούθως καὶ τὴν περὶ τούτων ἐπισυνάπτει μνήμην λέγων · οὐκ ἔγνωσαν οἱ αἴροντες τὸ ξύλον γλύμμα αὐτῶν καὶ προσευχόμενοι πρὸς θεούς , οἳ οὐ σῴζουσιν αὐτούς . εἰ δ’ ἔχοιέν τι ὑπὲρ τῶν οἰκείων θεῶν λέγειν , προσίτωσάν μοι καὶ ἐγγισάτωσάν μοι · γνώσονται γὰρ ἐγγὺς γενόμενοι τὸν ἀληθινὸν θεόν , οὗ μέγα δεῖγμα τῆς θεότητος τοῦ προφητεῦσαι ταῦτα διὰ τῶν ἐμῶν προφητῶν καὶ τὸ ἀπ’ ἀρχῆς ἀπαγγεῖλαι ταῦτα εἰς τὰς ἀκοὰς ὑμῶν . διό φησι · τίς ἀκουστὰ ἐποίησε ταῦτα ἀπ’ ἀρχῆς ; τότε ἀνηγγέλη ὑμῖν . ἀνθ’ οὗ ὁ Σύμμαχός φησιν · ἐκ πρώτης τότε εἶπον αὐτά . εἰ γάρ τινα οἴεσθε εἶναι θεόν , εἴπατε τίς ἕτερος θεὸς ταῦτα γνοὺς προεῖπε ; τίς δὲ προαπήγγειλε τὰ γενησόμενα ; ἀλλ’ οὐδεὶς ἕτερος ἔγνω οὐδεὶς προεῖπεν , ἐπεὶ μηδὲ ἦν ἄλλος θεός , μόνος δὲ ἐγὼ ταῦτα ἐθέσπισα . διό φημι · Ἐγὼ κύριος ὁ θεός , καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν ἐμοῦ . ἐθέσπισα δὲ καὶ προεῖπον , ἐπεὶ δίκαιός εἰμι καὶ σωτήρ , διόπερ κατὰ τὸν τοῦ δικαίου λόγον πάντα τὰ ἔθνη καλῶ εἰς τὴν παρ’ ἐμοὶ σωτηρίαν . Οἷς ἀκολούθως ἐπιλέγει · ἐπιστράφητε ἐπ’ ἐμὲ καὶ σωθήσεσθε , οἱ ἀπ’ ἐσχάτου τῆς γῆς , ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · τράπητε πρός με καὶ σώθητε πάντα τὰ πέρατα τῆς γῆς . ὁρᾷς ὅπως καθολικὸν κήρυγμα πᾶσι τοῖς ἔθνεσι καταγγέλλει . καὶ προστίθησιν · ἐγώ εἰμι ὁ θεός , καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος . κατ’ ἐμαυτοῦ ὀμνύω Εἰ μὴν ἐξελεύσεται ἐκ τοῦ στόματός μου δικαιοσύνη . καὶ πάλιν τὴν δικαιοσύνην προΐσχετε μεθ’ ὅρκου παραλήψεως εἰς βεβαίωσιν τῆς ἐπαγγελίας , ἵνα διὰ δύο φησὶν ὁ θεῖος Ἀπόστολος πραγμάτων ἀμεταθέτων , ἐν οἷς ἀδύνατον ψεύσασθαι θεόν , ἰσχυρὰν παράκλησιν σχῶμεν . διὰ δὲ τῆς δικαιοσύνης τῆς παρ’ αὐτοῦ πᾶσιν ἀνθρώποις ἐπαγγέλλεται σωτηρίαν . καὶ οἱ λόγοι δέ μού φησιν οὗτοι οὐκ ἀποστραφήσονται · ποῖοι δὲ λόγοι ἢ δι’ ὧν ἔλεγεν · ἐπιστράφητε ἐπ’ ἐμὲ καὶ σωθήσεσθε , οἱ ἀπ’ ἐσχάτου τῆς γῆς ; καὶ ἐπιφέρει · ὅτι ἐμοὶ κάμψει πᾶν γόνυ καὶ ἐξομολογήσεται πᾶσα γλῶσσα τῷ θεῷ , ἤ · καὶ ὀμεῖται κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτὰς πᾶσα γλῶσσα τῷ θεῷ . θεσπίζει δὲ καὶ διὰ τούτων , ὅτι αὐτῷ κάμψει πᾶν γόνυ , οὐχὶ τὸ Ἰουδαίων μόνον , ἀλλὰ καὶ τῶν λοιπῶν ἐθνῶν , οὗ μακαριώτερον οὐδὲν ἂν γένοιτο . καὶ ταύτης δὲ τῆς προφητείας τὸ ἀποτέλεσμα ἐπληροῦτο τῇ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ παρουσίᾳ , μεθ’ ἣν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ αὐτοῦ τῇ καθ’ ὅλης τῆς οἰκουμένης πάντες συγκροτούμενοι λαοὶ γόνυ κλίνειν τῷ θεῷ ἐν ταῖς προσευχαῖς ἐδιδάχθησαν , καίτοι Ἰουδαίων τοῦτο ποιεῖν οὐκ εἰδότων . διὸ λέλεκται · ὅτι ἐμοὶ κάμψει πᾶν γόνυ · οὐκέτι γὰρ θεοῖς ἑτέροις οὐδὲ τῇ πλάνῃ τῆς εἰδωλολατρίας , ἀλλ’ ἐμοὶ κάμψει πᾶν γόνυ φησὶ τῷ ταῦτα προαγορεύοντι θεῷ καὶ ἐμοὶ ὀμεῖται πᾶσα γλῶσσα . ὅπερ καὶ ἀκόλουθον ἦν · οἱ γὰρ ἐμὲ τὸν θεὸν ἐπιγνόντες ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι διὰ παντοίας γλώσσης καὶ ὁμιλίας , βαρβάρου τε καὶ Ἑλληνικῆς , ἐν τοῖς ὅρκοις ἐμὲ μάρτυρα παραλήψονται βεβαιοῦντες τὰς ἑαυτῶν πίστεις . Οἱ δ’ αὐτοὶ οὗτοι ἐροῦσι Δικαιοσύνη καὶ δόξα πρὸς αὐτὸν ἥξει , ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · δικαιοσύνη καὶ ἰσχὺς εἰς αὐτὸν ἐλεύσεται . πᾶσαι αἱ ἐν ἀνθρώποις ἀρεταὶ τέλος αὐτὸν ἕξουσι καὶ πᾶσα ἰσχὺς ἀνθρώπων τῶν ὑπὲρ θεοσεβείας ἀγωνισαμένων πρὸς αὐτὸν ἐλεύσεται καὶ τὸν τῶν καμάτων καρπὸν τήν τε ἀμοιβὴν τῆς ἀρετῆς λήψονται , οἱ δὲ διορίζοντες ἑαυτοὺς ἀπ’ αὐτοῦ αἰσχυνθήσονται . διὸ καὶ ἐν ἑτέροις λέλεκται · αἰσχυνθήσονται πάντες οἱ προσκυνοῦντες γλυπτοῖς οἱ ἐγκαυχώμενοι ἐν τοῖς εἰδώλοις αὐτῶν . πότε δὲ οὗτοι αἰσχυνθήσονται ἢ ὅταν πᾶν γόνυ κάμψῃ τῷ θεῷ καὶ ἐξομολογήσηται αὐτῷ πᾶσα γλῶσσα . Ἑξῆς τούτοις λέγεται · δικαιωθήσονται καὶ ἐν τῷ θεῷ ἐνδοξασθήσονται πᾶν τὸ σπέρμα τῶν υἱῶν Ἰσραήλ . καὶ θέα τὴν ἀκρίβειαν τοῦ λόγου · οὐ γὰρ τὸν Ἰσραὴλ εἶπεν οὐδὲ τὸ σπέρμα Ἰσραήλ , ἀλλὰ τὸ σπέρμα τῶν υἱῶν Ἰσραήλ . υἱοὶ δὲ Ἰσραὴλ ἐτύγχανον οἱ πρῶτοι κήρυκες τοῦ σωτηρίου εὐαγγελίου , ὧν τὸ σπέρμα καὶ τὴν διαδοχὴν δικαιωθήσεσθαι καὶ δοξασθήσεσθαι εἴρηται . καὶ ἐν ἀρχῇ δὲ τῆς προφητείας περὶ τῶν αὐτῶν εἴρητο · εἰ μὴ κύριος σαβαὼθ ἐγκατέλιπεν ἡμῖν σπέρμα , ὡς Σόδομα ἂν ἐγενήθημεν καὶ ὡς Γόμορρα ἂν ὡμοιώθημεν .
Lemmas: Θέα δέ ἐγώ διά οὗτος ὅπως μέγας τιμάω παρά ὁ πᾶς ποιητής θεός ὁ ὁ ἄνθρωπος γένος . διό καί ὁ κλῆσις αὐτός ὁ σωτήριος καταξιώνω καί πᾶς ὁ διά ὁ πάρειμι προφητεία ἐπαγγέλλω · ὥσπερ γάρ ὁ οὐρανός εἰς διατριβή ἄγγελος καί πνεῦμα ἅγιος ἀναγκαῖος ὑφίστημι εἰς σύστασις τε καί εἰς κόσμος ὁ πᾶς , ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ ὁ γῆ στοιχεῖον οὐ εἰς ἀργός1 οὐδέ εἰς ἄχρηστος κατασκευάζω · οἰκητήριον δέ αὐτός καί διατριβή ὁ ἐν αὐτός λογικός πολιτεύω ἐργάζομαι , ἕ καί θεός οἶδα καί θεοσεβής βιόω οἷος τε εἰμί , ἅτε κατά εἰκών θεός ποιέω . ὅσπερ δέ οὖν ἐν οὐρανός ἄγγελος λειτουργός θεός , οὗτος ἐπί γῆ ἀνήρ ὁ θεός μέλω . ἐπεί τοίνυν τοσοῦτος ἀξιόω παρά ἐγώ τιμή ὁ ὁ ἄνθρωπος γένος ὡς διά αὐτός ὁ σύμπας γῆ ὑφίστημι , εἰκότως ὁ κήρυγμα ὁ εὐαγγελικός προφανῶς πᾶς ἄνθρωπος ἀνακηρύσσω , ὅπως μή μόνος Ἰουδαῖος , ἀλλά καί πᾶς ὁ ἐπί γῆ ἔθνος ὁ παρά ἐγώ τυγχάνω σωτηρία . διό ἐπιλέγω · ἐγώ εἰμί κύριος , καί οὐ εἰμί ἔτι . οὐ ἐν κρυφῇ λαλέω οὐδέ ἐν τόπος γῆ σκοτεινός · ἐπεί γάρ πᾶς ὁ γῆ καί ὁ ἐν αὐτός πᾶς ἄνθρωπος ἐγώ εἰμί , διά οὗτος φημί ὁ ἐμαυτοῦ λόγος οὐ ἐάω κρύπτω οὐδέ ὥσπερ ἐν σκότος λανθάνω , εἰς φανερός δέ ἄγω πᾶς ἁπλόω ὡς πᾶς ἔθνος κηρύσσω ὁ σωτήριος εὐαγγέλιον . διό εἰς πᾶς ὁ γῆ ὁ φθόγγος ἐξέρχομαι ὁ ἐμέω ἀπόστολος καί εἰς ὁ πέρας ὁ οἰκέω ὁ ῥῆμα αὐτός . σφόδρα δέ ἀκόλουθος συμβάλλω οὗτος ὁ · ἐγκαινίζω πρός ἐγώ , νῆσος . Ἰσραήλ σῴζω ὑπό κύριος σωτηρία αἰώνιος · οὐ αἰσχύνω οὐδέ μή ἐντρέπω ἠώς ὁ αἰών . διά ὅς ὁ λόγος ὁ ἐκκλησία ὁ θεός καί ὁ ἀπόστολος ὁ σωτήρ ἐγώ μνημονεύω ἀκόλουθος ἐπάγω ὁ · οὐ ἐν κρυφῇ λαλέω οὐδέ ἐν τόπος γῆ σκοτεινός , καί κατά ὁ Σύμμαχος δέ εἴρω · οὖον κρυφῇ λαλέω οὐδέ ἐν τόπος γῆ σκοτεινός . ἄντικρυς δέ οὗτος μόνος ὁ εὐαγγελικός ἁρμόζω εἄν κήρυγμα · ὁ γάρ Μωσῆς λόγιος εἰμί τις ἐξετάζω ἐθέλω , εὑρίσκω εἄν αὐτός κρυφῇ λαλέω , γλῶσσα δέ Ἑβραΐς , χαρακτήρ δέ ἰδιάζω καί μή γνωρίζω παρά πᾶς . ἀλλά καί εἰμί τις ἐννοέω ὁ ἐν γῆ ἐρῆμος καί ἄβατος καί ἄνυδρος ὁ Μωσῆς ἐκδίδωμι νόμος , εὑρίσκω εἄν αὐτός ἐν τόπος γῆ σκοτεινός λαλέω . οὖον μήv ὁμοίως καί ὁ εὐαγγέλιον ὁ Χριστός · εἰς πᾶς γοῦν ὁ γῆ ἐξέρχομαι ὁ φθόγγος ὁ ἀπόστολος αὐτός καί εἰς ὁ πέρας ὁ οἰκέω ὁ ῥῆμα αὐτός . παντοῖος δέ γλῶσσα καί πᾶς φωνή , χαρακτήρ τε ὁ κατά ἕκαστος ἔθνος παραδίδωμι εἰς ἐξάκουστος πᾶς ὁ ἔθνος . διό εἴπερ τίς ἄλλος καί οὗτος θαυμαστός καί εὔκαιρος ἀναφωνέω , λέγω δέ · οὐ ἐν κρυφῇ λαλέω οὐδέ ἐν τόπος γῆ σκοτεινός . οὗτος ἑξῆς ἐπιλέγω · οὐ εἶπον ὁ σπέρμα Ἰακώβ μάταιος ζητέω , κατά δέ ὁ Σύμμαχος · οὐ εἶπον ὁ σπέρμα Ἰακώβ μάταιος ζητέω ἐγώ , ἢ κατά ὁ Ἀκύλας καί ὁ Θεοδοτίων · οὐ εἶπον ὁ σπέρμα Ἰακώβ Κενός ζητέω ἐγώ . πρῶτος μέν γάρ φημί ἐκεῖνος ἀνακαλέω διά ὁ εὐαγγελικός κήρυγμα καί πρῶτος αὐτός ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός ἐπαγγέλλω ὥσπερ μισθός ὁ εἰς ἐγώ πίστις αὐτός ὑπισχνέομαι πρός ὁ μή νομίζω αὐτός μάταιος θεοσεβέω . διό καί ζωή αἰώνιος ἐπαγγέλλω καί ἀγαθός , ὁ ὀφθαλμός οὐ ὁράω καί οὖς οὐ ἀκούω καί ἐπί Καρδία ἄνθρωπος οὐ ἀναβαίνω . ἐπεί δέ θεός εἰμί λαλέω δικαιοσύνη καί ἀναγγέλλω ἀλήθεια , κατά ὁ ὁ δικαιοσύνη λόγος μετά ἐκεῖνος πᾶς ἄνθρωπος πρός ἐμαυτοῦ ἀνακαλέω . ἐντεῦθεν ἤδη ὁ πᾶς κηρύσσω λέγω · συνάγω καί ἥκω , βουλεύω ἅμα , ὁ σῴζω ἀπό ὁ ἔθνος . ἀντί δέ ὁ · βουλεύω ἅμα , ὁ Σύμμαχος · προσεγγίζω ἐγώ ὁ διαφεύγω ὁ ἔθνος . ὁράω ὅπως ὁ ἀπό ὁ ἔθνος βούλομαι σῴζω προσκαλέω . ἐπεί δέ μή ὑπακούω μέλλω ὁ κήρυγμα μηδέ ὑποδέχομαι ὁ κλῆσις ὁ χάρις , ἐναπομένω δέ ὁ ἑαυτοῦ ἄθεος πλάνη , ἀκόλουθος καί ὁ περί οὗτος ἐπισυνάπτω μνήμη λέγω · οὐ γιγνώσκω ὁ ἀείρω ὁ ξύλον γλύμμα αὐτός καί προσεύχομαι πρός θεός , ἕ οὖον σῴζω αὐτός . εἰμί δέ ἔχω τίς ὑπέρ ὁ οἰκέω θεός λέγω , πρόσειμι ἐγώ καί ἐγγίζω ἐγώ · γιγνώσκω γάρ ἐγγύς γίγνομαι ὁ ἀληθινός θεός , ὅς μέγας δεῖγμα ὁ θεότης ὁ προφητεύω οὗτος διά ὁ ἐμέω προφήτης καί ὁ ἀπό ἀρχή ἀπαγγέλλω οὗτος εἰς ὁ ἀκοή σύ . διό φημί · τίς ἀκουστός ποιέω οὗτος ἀπό ἀρχή ; τότε ἀναγγέλλω σύ . ἀντί ὅς ὁ Σύμμαχος φημί · ἐκ πρῶτος τότε εἶπον αὐτός . εἰμί γάρ τις οἴομαι εἰμί θεός , εἶπον τίς ἕτερος θεός οὗτος γιγνώσκω προεῖπον ; τίς δέ προαπαγγέλλω ὁ γίγνομαι ; ἀλλά οὐδείς ἕτερος γιγνώσκω οὐδείς προεῖπον , ἐπεί μηδέ εἰμί ἄλλος θεός , μόνος δέ ἐγώ οὗτος θεσπίζω . διό φημί · ἐγώ κύριος ὁ θεός , καί οὐ εἰμί ἄλλος πλήν ἐγώ . θεσπίζω δέ καί προεῖπον , ἐπεί δίκαιος εἰμί καί σωτήρ , διόπερ κατά ὁ ὁ Δίκαιος λόγος πᾶς ὁ ἔθνος καλέω εἰς ὁ παρά ἐγώ σωτηρία . οἷς ἀκόλουθος ἐπιλέγω · ἐπιστρέφω ἐπί ἐγώ καί σῴζω , ὁ ἀπό ἔσχατος ὁ γῆ , ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · τρέπω πρός ἐγώ καί σῴζω πᾶς ὁ πέρας ὁ γῆ . ὁράω ὅπως καθολικός κήρυγμα πᾶς ὁ ἔθνος καταγγέλλω . καί προστίθημι · ἐγώ εἰμί ὁ θεός , καί οὐ εἰμί ἄλλος . κατά ἐμαυτοῦ ὄμνυμι εἰμί μήv ἐξέρχομαι ἐκ ὁ στόμα ἐγώ δικαιοσύνη . καί πάλιν ὁ δικαιοσύνη προΐσχω μετά Ὅρκος παράληψις εἰς βεβαίωσις ὁ ἐπαγγελία , ἵνα διά δύο φημί ὁ θεῖος ἀπόστολος πρᾶγμα ἀμετάθετος , ἐν ὅς ἀδύνατος ψεύδω θεός , ἰσχυρός παράκλησις ἔχω . διά δέ ὁ δικαιοσύνη ὁ παρά αὐτός πᾶς ἄνθρωπος ἐπαγγέλλω σωτηρία . καί ὁ λόγος δέ ἐγώ φημί οὗτος οὐ ἀποστρέφω · ποῖος δέ λόγος ἢ διά ὅς λέγω · ἐπιστρέφω ἐπί ἐγώ καί σῴζω , ὁ ἀπό ἔσχατος ὁ γῆ ; καί ἐπιφέρω · ὅτι ἐγώ κάμπτω πᾶς γόνυ καί ἐξομολογέω πᾶς γλῶσσα ὁ θεός , ἤ · καί ὄμνυμι κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής πᾶς γλῶσσα ὁ θεός . θεσπίζω δέ καί διά οὗτος , ὅτι αὐτός κάμπτω πᾶς γόνυ , οὐ ὁ Ἰουδαῖος μόνος , ἀλλά καί ὁ λοιπός ἔθνος , ὅς μακάριος οὐδείς εἄν γίγνομαι . καί οὗτος δέ ὁ προφητεία ὁ ἀποτέλεσμα πληρόω ὁ ὁ σωτήρ ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός παρουσία , μετά ὅς ἐν ὁ ἐκκλησία αὐτός ὁ κατά ὅλος ὁ οἰκέω πᾶς συγκροτέω λαός γόνυ κλίνω ὁ θεός ἐν ὁ προσευχή διδάσκω , καίτοι Ἰουδαῖος οὗτος ποιέω οὐ οἶδα . διό λέγω · ὅτι ἐγώ κάμπτω πᾶς γόνυ · οὐκέτι γάρ θεός ἕτερος οὐδέ ὁ πλάνη ὁ εἰδωλολατρία , ἀλλά ἐγώ κάμπτω πᾶς γόνυ φημί ὁ οὗτος προαγορεύω θεός καί ἐγώ ὄμνυμι πᾶς γλῶσσα . ὅσπερ καί ἀκόλουθος εἰμί · ὁ γάρ ἐγώ ὁ θεός ἐπιγιγνώσκω ἐν πᾶς ὁ ἔθνος διά παντοῖος γλῶσσα καί ὁμιλία , βάρβαρος τε καί Ἑλληνικός , ἐν ὁ Ὅρκος ἐγώ μάρτυς παραλαμβάνω βεβαιόω ὁ ἑαυτοῦ πίστις . ὁ δέ αὐτός οὗτος εἴρω Δικαιοσύνη καί δόξα πρός αὐτός ἥκω , ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · δικαιοσύνη καί ἰσχύς εἰς αὐτός ἔρχομαι . πᾶς ὁ ἐν ἄνθρωπος ἀρετή τέλος αὐτός ἔχω καί πᾶς ἰσχύς ἄνθρωπος ὁ ὑπέρ θεοσέβεια ἀγωνίζομαι πρός αὐτός ἔρχομαι καί ὁ ὁ κάματος καρπός ὁ τε ἀμοιβή ὁ ἀρετή λαμβάνω , ὁ δέ διορίζω ἑαυτοῦ ἀπό αὐτός αἰσχύνω . διό καί ἐν ἕτερος λέγω · αἰσχύνω πᾶς ὁ προσκυνέω γλυπτός ὁ ἐγκαυχάομαι ἐν ὁ εἴδωλον αὐτός . πότε δέ οὗτος αἰσχύνω ἢ ὅταν πᾶς γόνυ κάμπτω ὁ θεός καί ἐξομολογέω αὐτός πᾶς γλῶσσα . ἑξῆς οὗτος λέγω · δικαιόω καί ἐν ὁ θεός ἐνδοξάζομαι πᾶς ὁ σπέρμα ὁ υἱός Ἰσραήλ . καί θέα ὁ ἀκρίβεια ὁ λόγος · οὖον γάρ ὁ Ἰσραήλ εἶπον οὐδέ ὁ σπέρμα Ἰσραήλ , ἀλλά ὁ σπέρμα ὁ υἱός Ἰσραήλ . υἱός δέ Ἰσραήλ τυγχάνω ὁ πρῶτος κῆρυξ ὁ σωτήριος εὐαγγέλιον , ὅς ὁ σπέρμα καί ὁ διαδοχή δικαιόω καί δοξάζω εἴρω . καί ἐν ἀρχή δέ ὁ προφητεία περί ὁ αὐτός εἴρω · εἰμί μή κύριος Σαβαώθ ἐγκαταλείπω ἐγώ σπέρμα , ὡς Σόδομα εἄν γίγνομαι καί ὡς Γόμορρα εἄν ὁμοιόω .