eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.97
Ἔτι πρὸς τοὺς αὐτοὺς ὁ λόγος ὁ προφητικὸς ἀποτείνεται , καὶ ἐπειδὴ τοιοῦτοι γεγόνατέ φησι , διὰ τοῦτο τάδε πρὸς ὑμᾶς λέγει ὁ τῶν ὅλων κύριος , ὑμᾶς δὲ λέγω τὸν καλούμενον οἶκον Ἰακώβ , ὃν οὐκ ἄξιον ὄντα τοῦ θεοφιλοῦς ἐκείνου καὶ μακαρίου ἀφώρισε καὶ ἀπηλλοτρίωσεν αὐτὸς ὁ θεὸς διὰ τὸ μὴ τοῖς ἔργοις ἀξίους τοῦ Ἀβραὰμ καταστῆσαι ἑαυτούς . τὰ γὰρ τέκνα τοῦ Ἀβραὰμ διὰ τῶν ἔργων γνωρίζεται , ὡς ἐδίδαξεν ὁ σωτὴρ εἰπών · εἰ τέκνα τοῦ Ἀβραὰμ ἦτε , τὰ ἔργα τοῦ Ἀβραὰμ ἐποιεῖτε . κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · τάδε λέγει κύριος πρὸς τὸν οἶκον Ἰακώβ , ὁ λυτρωσάμενος τὸν Ἀβραάμ , ἀλλ’ οὐχὶ τούτους λυτρωσάμενος , πρὸς οὓς ἀπετείνετο · διὸ πρὸς τούτους τάδε φησίν . εἴρηται μὲν περὶ ὑμῶν , ὡς οὐ συνήσετε τοὺς λόγους τῆς βίβλου ταύτης , εἴρηται δὲ καὶ περὶ τῶν πάλαι τυφλῶν καὶ ἀπίστων ἐθνῶν , ὡς ἐκεῖνοι καὶ τοὺς λόγους τῶν ἱερῶν καὶ θεοπνεύστων γραφῶν συνήσουσι καὶ ψυχῆς ὀφθαλμοῖς τῶν θείων λογίων τὸν νοῦν θεωρήσουσι καὶ ὡς γνῶσιν ἀναλήψονται θεοῦ καὶ τῆς παρ’ αὐτῷ μεθέξουσιν εὐφροσύνης οἱ πάλαι ἀνελπίδες , ἀλλὰ νῦν μὲν ὅτε ταῦτα προφητεύεται οὐδεμίαν αἴσθησιν ἔχετε τῶν λεγομένων . διὸ οὐδὲ αἰσχύνεσθε νῦν οὐδὲ προσποιεῖσθε τὰ καθ’ ὑμῶν ἀπειλούμενα , οὐδὲ τὸ πρόσωπον ὑμῶν ἐπὶ τοῦ παρόντος ταῦτα ἀκουόντων διατρέπεται . ἔσται δὲ καιρός , ἐν ᾧ αἰσχυνθήσεσθε καὶ διατραπήσεσθε , καὶ τὸ πρόσωπον ὑμῶν ἀπὸ τῆς ἀναιδοῦς ταύτης καὶ ἀναισχύντου ἐνστάσεως μεταβαλεῖτε . Τίς δ’ ἂν εἴη οὗτος ὁ καιρός , ἢ ὁ τῆς ἐκβάσεως τῶν ἐμῶν λόγων , καθ’ ὃν τὰ τέκνα τὰ ὑμέτερα τοὺς ἀλλογενεῖς καὶ ἀλλοτρίους τοῦ ὑμετέρου γένους ὄψεται δοξάζοντας καὶ ἁγιάζοντας τὸ ἐμὸν ὄνομα ; τότε γὰρ αὐτὰ τὰ ὑμέτερα τέκνα καταισχυνθήσεται καὶ ἐντραπήσεται ὁρῶντα τὸ παράδοξον τῆς τῶν ἐθνῶν μεταβολῆς , καὶ ὡς ἀλλόφυλοί τινες ἄνδρες τὸν ἅγιον τοῦ Ἰακὼβ καὶ τὸν θεὸν τοῦ Ἰσραὴλ ἁγιάσουσι , καὶ ὡς φόβον ἀναλήψονται τοῦ ἐπὶ πάντων θεοῦ οἱ τῷ μακρῷ αἰῶνι πλανηθέντες , καὶ ὡς συνήσουσιν αὐτοὶ ἐκεῖνοι οἱ πάλαι ἐν πλάνῃ ἐξετασθέντες , καὶ ὡς οἱ καταγογγύζοντες καὶ κατηγοροῦντες τῆς προνοίας μαθήσονται ὑπακούειν καὶ τοῖς ἐμοῖς παραγγέλμασι πείθεσθαι . αἵ τε γλῶσσαι αἱ ψελλίζουσαι καὶ μηδὲν τρανὸν μηδὲ ἀληθὲς λαλεῖν δυνάμεναι εἰς τὸ κατὰ φύσιν ἐλθοῦσαι τρανώτατα λαλήσουσι μαθοῦσαι λαλεῖν εἰρήνης λόγους , ὡς ἂν παντὸς ἀπηλλαγμέναι πολέμου καὶ τὴν πρὸς τὸν θεὸν εἰρήνην σπεισάμεναι . ἀντὶ δὲ τοῦ · οὐ νῦν αἰσχυνθήσεται Ἰακώβ , οὐδὲ νῦν τὸ πρόσωπον μεταβαλεῖ καὶ τῶν ἑξῆς , ὁ Σύμμαχος οὕτως ἡρμήνευσεν · οὐ νῦν αἰσχυνθήσεται Ἰακώβ , οὐδὲ νῦν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ διατραπήσεται , ἀλλ’ ὅταν ἴδῃ τὰ τέκνα αὐτοῦ ἔργα χειρῶν μου ἐν μέσῳ αὐτοῦ ἁγιάζοντας τὸ ὄνομά μου καὶ ἁγιάσουσι τὸν ἅγιον Ἰακὼβ καὶ τὸν θεὸν Ἰσραὴλ κραταιώσουσι καὶ γνώσονται οἱ πεπλανημένοι τῷ πνεύματι σύνεσιν καὶ γογγυσταὶ μαθήσονται παιδείαν . ἐνταῦθα τὸ τέλος περιγράφεται τῆς προφητείας τῆς κατὰ τοῦ στεφάνου τῆς ὕβρεως ἀρξαμένης μετὰ τὰ κατὰ τοῦ δράκοντος καὶ τοῦ ὄφεως τοῦ σκολιοῦ ἠπειλημένα . τὰ δὲ ἐπιφερόμενα τοῖς προτέροις ἀπὸ ἑτέρας ἀρχῆς ἀναγνωστέον .
Lemmas: ἔτι πρός ὁ αὐτός ὁ λόγος ὁ προφητικός ἀποτείνω , καί ἐπεί τοιοῦτος γίγνομαι φημί , διά οὗτος ὅδε πρός σύ λέγω ὁ ὁ ὅλος κύριος , σύ δέ λέγω ὁ καλέω οἶκος Ἰακώβ , ὅς οὐ ἄξιος εἰμί ὁ θεοφιλής ἐκεῖνος καί μακάριος ἀφορίζω καί ἀπαλλοτριόω αὐτός ὁ θεός διά ὁ μή ὁ ἔργον ἄξιος ὁ Ἀβραάμ καθίστημι ἑαυτοῦ . ὁ γάρ τέκνον ὁ Ἀβραάμ διά ὁ ἔργον γνωρίζω , ὡς διδάσκω ὁ σωτήρ εἶπον · εἰμί τέκνον ὁ Ἀβραάμ εἰμί , ὁ ἔργον ὁ Ἀβραάμ ποιέω . κατά δέ ὁ Σύμμαχος · ὅδε λέγω κύριος πρός ὁ οἶκος Ἰακώβ , ὁ λυτρόω ὁ Ἀβραάμ , ἀλλά οὐ οὗτος λυτρόω , πρός ὅς ἀποτείνω · διό πρός οὗτος ὅδε φημί . εἴρω μέν περί σύ , ὡς οὖον συνίημι ὁ λόγος ὁ Βίβλος οὗτος , εἴρω δέ καί περί ὁ πάλαι τυφλός καί ἄπιστος ἔθνος , ὡς ἐκεῖνος καί ὁ λόγος ὁ ἱερός καί θεόπνευστος γραφεύς συνίημι καί Ψυχή ὀφθαλμός ὁ θεῖον λόγιος ὁ νόος θεωρέω καί ὡς γνῶσις ἀναλαμβάνω θεός καί ὁ παρά αὐτός μετέχω Εὐφρόσυνος ὁ πάλαι ανέλπιδος , ἀλλά νῦν μέν ὅτε οὗτος προφητεύω οὐδείς αἴσθησις ἔχω ὁ λέγω . διό οὐδέ αἰσχύνω νῦν οὐδέ προσποιέω ὁ κατά σύ απειλούμενος , οὐδέ ὁ πρόσωπον σύ ἐπί ὁ πάρειμι οὗτος ἀκούω διατρέπω . εἰμί δέ καιρός , ἐν ὅς αἰσχύνω καί διατρέπω , καί ὁ πρόσωπον σύ ἀπό ὁ ἀναιδής οὗτος καί ἀναίσχυντος ἔνστασις μεταβάλλω . Τῖς δέ εἄν εἰμί οὗτος ὁ καιρός , ἢ ὁ ὁ ἔκβασις ὁ ἐμέω λόγος , κατά ὅς ὁ τέκνον ὁ ὑμέτερος ὁ ἀλλογενής καί ἀλλότριος ὁ ὑμέτερος γένος ὁράω δοξάζω καί ἁγίζω ὁ ἐμός ὄνομα ; τότε γάρ αὐτός ὁ ὑμέτερος τέκνον καταισχύνω καί ἐντρέπω ὁράω ὁ παράδοξος ὁ ὁ ἔθνος μεταβολεύς , καί ὡς ἀλλόφυλος τις ἀνήρ ὁ ἅγιος ὁ Ἰακώβ καί ὁ θεός ὁ Ἰσραήλ ἁγιάζω , καί ὡς φόβος ἀναλαμβάνω ὁ ἐπί πᾶς θεός ὁ ὁ μακρός αἰών πλανάω , καί ὡς συνίημι αὐτός ἐκεῖνος ὁ πάλαι ἐν πλάνη ἐξετάζω , καί ὡς ὁ καταγογγύζω καί κατηγορέω ὁ πρόνοια μανθάνω ὑπακούω καί ὁ ἐμέω παράγγελμα πείθω . ὁ τε γλῶσσα ὁ ψελλίζω καί μηδείς τρανός μηδέ ἀληθής λαλέω δύναμαι εἰς ὁ κατά φύσις ἔρχομαι τρανός λαλέω μανθάνω λαλέω εἰρήνη λόγος , ὡς εἄν πᾶς ἀπαλλάσσω πόλεμος καί ὁ πρός ὁ θεός εἰρήνη σπένδω . ἀντί δέ ὁ · οὖον νῦν αἰσχύνω Ἰακώβ , οὐδέ νῦν ὁ πρόσωπον μεταβάλλω καί ὁ ἑξῆς , ὁ Σύμμαχος οὕτως ἑρμηνεύω · οὖον νῦν αἰσχύνω Ἰακώβ , οὐδέ νῦν ὁ πρόσωπον αὐτός διατρέπω , ἀλλά ὅταν ὁράω ὁ τέκνον αὐτός ἔργον χείρ ἐγώ ἐν μέσος αὐτός ἁγίζω ὁ ὄνομα ἐγώ καί ἁγιάζω ὁ ἅγιος Ἰακώβ καί ὁ θεός Ἰσραήλ κραταιόω καί γιγνώσκω ὁ πλανάω ὁ πνεῦμα σύνεσις καί γογγυστής μανθάνω παιδεία . ἐνταῦθα ὁ τέλος περιγράφω ὁ προφητεία ὁ κατά ὁ στέφανος ὁ ὕβρις ἄρχω μετά ὁ κατά ὁ δράκων καί ὁ ὄφις ὁ σκολιός ἀπειλέω . ὁ δέ ἐπιφέρω ὁ πρότερος ἀπό ἕτερος ἀρχή ἀναγνωστέον .