eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.55
Τῆς τοῦ Ἐμμανουὴλ ὑποθέσεως πέρας λαβούσης ἀνατρέχει ὁ λόγος ἐπὶ τὴν τοῦ Ἰσραὴλ προφητείαν , οὗ χάριν καὶ τὴν τοῦ Ἐμμανουὴλ πεποίητο μνήμην · ἐπειδὴ γὰρ ὁ ἐν Σαμαρείᾳ βασιλευόμενος λαὸς ὁ καλούμενος Ἰσραὴλ συμμαχοῦντος αὐτῷ τοῦ τῶν Σύρων βασιλέως ἐπῄει πολιορκήσων τὴν Ἰερουσαλήμ , ἠγωνία τε τὴν ἔφοδον τῶν δύο βασιλέων ὁ Ἄχαζ , κελεύεται ὁ προφήτης θεσπίζειν τὰ ἀναγεγραμμένα , ἐν οἷς ἦν καὶ τὰ περὶ τοῦ Ἐμμανουήλ , περὶ οὗ μακρὸν κατατείνας λόγον αὖθις ἐπαναλαμβάνει τὴν περὶ τοῦ Ἰσραήλ , λέγω δὲ τοῦ ἐν Σαμαρείᾳ βασιλευομένου λαοῦ προφητείαν , δι’ ἧς ταῦτά φησιν · ὁ μὲν οὖν κύριος οὐκ ἐπὶ τὸν Ἰσραήλ , ἀλλ’ ἐπὶ τὸν Ἰακὼβ ἀτελέστερον ὄντα αὐτοῦ λαὸν ἀπέστειλε θάνατον ἢ λόγον ἀποφατικὸν ὀργῆς · οὐ γὰρ ἐπὶ τὸν Ἰσραὴλ προηγουμένως , ἀλλ’ ἐπὶ τὸν Ἰακὼβ τοῦτον ἀπεστάλκει ὡς ὑποβεβηκότα καὶ σωματικώτερον . ὁ δὲ ἀποσταλεὶς ἐπὶ τὸν Ἰακὼβ θάνατος ἢ λόγος ἀποφατικὸς ὀργῆς τοὺς νομιζομένους ἐν αὐτοῖς κρείττους ὀργῆς ἀξίους καὶ θανάτου καταλαβών , λέγω δὲ τοὺς καλουμένους Ἰσραήλ , ἐπ’ αὐτοὺς ἦλθε . τὴν δὲ διαφορὰν τοῦ Ἰακὼβ καὶ τοῦ Ἰσραὴλ γνῴης ἂν ἀπὸ τοῦ πρώτου πατριάρχου , ὃς κατὰ μὲν τὴν ἔνσαρκον γένεσιν Ἰακὼβ ἐκαλεῖτο , τῇ δὲ κατὰ θεὸν προκοπῇ ἐπιδοὺς καὶ τῆς τοῦ θεοῦ καταξιωθεὶς ὁμιλίας Ἰσραὴλ ἐπωνομάσθη ὑπὸ τοῦ χρηματίσαντος αὐτῷ καὶ εἰρηκότος · οὐκέτι τὸ ὄνομά σου Ἰακὼβ κληθήσεται , ἀλλὰ Ἰσραὴλ ἔσται τὸ ὄνομά σου , ὅτι ἐνίσχυσας μετὰ θεοῦ . εἰκότως οὖν τοὺς μὲν ἀλογωτέρους καὶ σωματικωτέρους τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους Ἰακὼβ ἐν τούτοις ὀνομάζει , τοὺς δὲ νομιζομένους ἐν αὐτοῖς λογικωτέρους Ἰσραὴλ ἀποκαλεῖ . κατηγορεῖ τοίνυν καὶ τούτων τῶν νομιζομένων εἶναι κρειττόνων ὁ λόγος ὡς καὶ αὐτῶν θανάτου γενομένων ἀξίων , διόπερ εἴρηται · θάνατον ἀπέστειλεν κύριος ἐπὶ Ἰακώβ , καὶ ἦλθεν ἐπὶ Ἰσραήλ . Τίς δὲ ἦν ὁ Ἰσραήλ , ἑξῆς παρίστησι λέγων · καὶ γνώσονται πᾶς ὁ λαὸς τοῦ Ἐφραὶμ καὶ οἱ καθήμενοι ἐν Σαμαρείᾳ ἐφ’ ὕβρει καὶ ὑψηλῇ καρδίᾳ λέγοντες Πλίνθοι πεπτώκασιν , ἀλλὰ δεῦτε λαξεύσωμεν λίθους καὶ κόψωμεν συκαμίνους καὶ κέδρους καὶ οἰκοδομήσωμεν ἑαυτοῖς πύργον · αὐτοὶ γὰρ οὗτοι οἱ τὴν Σαμάρειαν ἐνοικοῦντες Ἰσραὴλ χρηματίζοντες καὶ λαὸς τοῦ Ἐφραὶμ ὀνομαζόμενοι διὰ τὸ βασιλεύεσθαι ὑπὸ τῶν ἐκ φυλῆς Ἐφραίμ , χλευάζοντες καὶ ἐξευτελίζοντες τὴν Ἰερουσαλήμ , πλίνθοις αὐτὴν ἔφασκον ᾠκοδομῆσθαι , καὶ τὰς στέγας ἔχειν ἀπὸ συκαμίνων , ἢ συκομώρων κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτάς . εἶθ’ ὡς αὐτοὶ βελτίονα πόλιν κατασκευάζοντες ἐπηγγέλλοντο διὰ λίθων ξεστῶν καὶ κέδρων οἰκοδομήσειν , καὶ ἀντὶ τοῦ ναοῦ τοῦ ἐν τῇ Ἰερουσαλὴμ πύργον ἑαυτοῖς ἀναστήσειν ἐν τῇ Σαμαρείᾳ . Ἐπεὶ τοίνυν τοιαῦτα τετολμήκασιν ἀπαυθαδίσασθαι , ἀπειλεῖ αὐτοῖς ἑξῆς φάσκων ὁ λόγος · καὶ ῥάξει ὁ θεὸς τοὺς ἐπανισταμένους ἐπὶ τὸ ὄρος Σιὼν ἐπ’ αὐτὸν καὶ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ διασκεδάσει · ἐπειδὴ γὰρ τοιαῦτα κατεθρασύνοντο κατὰ τοῦ ὄρους Σιὼν καὶ κατὰ τοῦ ἐν αὐτῷ τιμωμένου θεοῦ , ὡς ἀπὸ μεγάλου ὕψους τῆς ὑπερηφανίας αὐτῶν ταπεινώσειν καὶ καταρράξειν αὐτοὺς ἀπειλεῖ . τοὺς γὰρ ἐπὶ τὸ ὄρος Σιὼν ἐπανισταμένους ἐπ’ αὐτὸν τὸν θεὸν ἀσεβεῖν συνέβαινεν , οὓς ταπεινώσειν καὶ ῥάξειν φησίν , οὐ μόνους ἀλλὰ καὶ πάντας τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ διασκεδάσειν , σημαίνων τοὺς ἐν Δαμασκῷ συμμαχοῦντας τῷ Ἰσραὴλ κατὰ τὰ ἔμπροσθεν ἀποδεδομένα . καὶ πάντας δὲ τοὺς ἐκ τῶν λοιπῶν ἐθνῶν ἐπανισταμένους τῷ ὄρει Σιὼν καὶ τῷ θεῷ τῷ ἐνταῦθα τιμωμένῳ διασκεδάσειν ἐπαγγέλλεται , ὧν οἱ μὲν ἦσαν ἀνατολικοί τινες , οἱ δὲ ἀφ’ ἡλίου δυσμῶν , μέσοι δὲ τούτων οἱ Ἕλληνες · πάντες γὰρ οὗτοι τὸν προλεχθέντα Ἰσραὴλ ὅλῳ τῷ στόματι κατεσθίοντες καὶ καταβάλλοντες ἐπὶ τὴν τῆς εἰδωλολατρίας αὐτῶν πλάνην , βοηθεῖν καὶ συμμαχεῖν ἐπηγγέλλοντο τοῖς ἐπανισταμένοις κατὰ τοῦ ὄρους Σιών . οὐκ ἂν δὲ ἁμάρτοις ὅλῳ τῷ στόματι τῶν Ἑλλήνων καὶ τῶν ἀλλοφύλων κατεσθίεσθαι λέγων τοὺς διὰ τῆς σοφίας τοῦ αἰῶνος τούτου τῆς Ἑλληνικῆς ἀπάτης εἰς ἀποστασίαν χωροῦντας , οἷος ἦν ὁ διὰ τῶν μετὰ χεῖρας κατηγορούμενος Ἰσραήλ , διόπερ ὁ θυμὸς τοῦ θεοῦ κατ’ αὐτῶν ἠγείρετο καὶ ἡ χεὶρ ἡ ὑψηλὴ παρεσκευάζετο πρὸς τὴν κατ’ αὐτῶν ὀργήν . οἱ δὲ οὐδὲ οὕτως ἐπέστρεφον οὐδὲ τὸν κύριον τῶν δυνάμεων ἐπεζήτουν , κατὰ δὲ τὴν σκληρότητα αὐτῶν καὶ τὴν ἀμετανόητον καρδίαν ἐθησαύριζον ἑαυτοῖς ὀργὴν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς οὐ τοῦ θεοῦ παθητικῶς ὀργιζομένου , τοῦ δὲ κατ’ αὐτῶν ἐξ τιμωρίας κατὰ τὴν τῆς γραφῆς συνήθειαν ὀνομαζομένης .
Lemmas: ὁ ὁ Ἐμμανουήλ ὑπόθεσις πέρας λαμβάνω ἀνατρέχω ὁ λόγος ἐπί ὁ ὁ Ἰσραήλ προφητεία , ὅς χάρις καί ὁ ὁ Ἐμμανουήλ ποιέω μνήμη · ἐπεί γάρ ὁ ἐν Σαμάρεια βασιλεύω λαός ὁ καλέω Ἰσραήλ συμμαχέω αὐτός ὁ ὁ Σύρος βασιλεύς ἔπειμι πολιορκέω ὁ Ἱερουσαλήμ , ἀγωνιάω τε ὁ ἔφοδος ὁ δύο βασιλεύς ὁ Ἄχαζ , κελεύω ὁ προφήτης θεσπίζω ὁ ἀναγράφω , ἐν ὅς εἰμί καί ὁ περί ὁ Ἐμμανουήλ , περί ὅς μακρός κατατείνω λόγος αὖθις ἐπαναλαμβάνω ὁ περί ὁ Ἰσραήλ , λέγω δέ ὁ ἐν Σαμάρεια βασιλεύω λαός προφητεία , διά ὅς οὗτος φημί · ὁ μέν οὖν κύριος οὐ ἐπί ὁ Ἰσραήλ , ἀλλά ἐπί ὁ Ἰακώβ ἀτελής εἰμί αὐτός λαός ἀποστέλλω θάνατος ἢ λόγος ἀποφατικός ὀργή · οὖον γάρ ἐπί ὁ Ἰσραήλ προηγουμένως , ἀλλά ἐπί ὁ Ἰακώβ οὗτος ἀποστέλλω ὡς ὑποβαίνω καί σωματικός . ὁ δέ ἀποστέλλω ἐπί ὁ Ἰακώβ θάνατος ἢ λόγος ἀποφατικός ὀργή ὁ νομίζω ἐν αὐτός ἀγαθός ὀργή ἄξιος καί θάνατος καταλαμβάνω , λέγω δέ ὁ καλέω Ἰσραήλ , ἐπί αὐτός ἔρχομαι . ὁ δέ διαφορά ὁ Ἰακώβ καί ὁ Ἰσραήλ γνάω εἄν ἀπό ὁ πρῶτος πατριάρχης , ὅς κατά μέν ὁ ἔνσαρκος γένεσις Ἰακώβ καλέω , ὁ δέ κατά θεός προκοπή ἐπιδίδωμι καί ὁ ὁ θεός καταξιόω ὁμιλία Ἰσραήλ ἐπονομάζω ὑπό ὁ χρηματίζω αὐτός καί ἐρῶ · οὐκέτι ὁ ὄνομα σύ Ἰακώβ καλέω , ἀλλά Ἰσραήλ εἰμί ὁ ὄνομα σύ , ὅτι ἐνισχύω μετά θεός . εἰκότως οὖν ὁ μέν ἄλογος καί σωματικός ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος Ἰακώβ ἐν οὗτος ὀνομάζω , ὁ δέ νομίζω ἐν αὐτός λογικός Ἰσραήλ ἀποκαλέω . κατηγορέω τοίνυν καί οὗτος ὁ νομίζω εἰμί ἀγαθός ὁ λόγος ὡς καί αὐτός θάνατος γίγνομαι ἄξιος , διόπερ εἴρω · θάνατος ἀποστέλλω κύριος ἐπί Ἰακώβ , καί ἔρχομαι ἐπί Ἰσραήλ . Τῖς δέ εἰμί ὁ Ἰσραήλ , ἑξῆς παρίστημι λέγω · καί γιγνώσκω πᾶς ὁ λαός ὁ Ἐφραίμ καί ὁ κάθημαι ἐν Σαμάρεια ἐπί ὕβρις καί ὑψηλός Καρδία λέγω Πλίνθος πίπτω , ἀλλά δεῦρο λαξεύω λίθος καί κόπτω συκάμινος καί κέδρος καί οἰκοδομέω ἑαυτοῦ πύργος · αὐτός γάρ οὗτος ὁ ὁ Σαμάρεια ἐνοικέω Ἰσραήλ χρηματίζω καί λαός ὁ Ἐφραίμ ὀνομάζω διά ὁ βασιλεύω ὑπό ὁ ἐκ Φυλή Ἐφραίμ , χλευάζω καί ἐξευτελίζω ὁ Ἱερουσαλήμ , πλίνθος αὐτός φάσκω οἰκοδομέω , καί ὁ στέγη ἔχω ἀπό συκάμινος , ἢ συκομωρος κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής . εἶτα ὡς αὐτός ἀγαθός πόλις κατασκευάζω ἐπαγγέλλω διά λίθος ξεστός καί κέδρος οἰκοδομέω , καί ἀντί ὁ ναός ὁ ἐν ὁ Ἱεροσόλυμα πύργος ἑαυτοῦ ἀνίστημι ἐν ὁ Σαμάρεια . ἐπεί τοίνυν τοιοῦτος τολμάω ἀπαυθαδίζομαι , ἀπειλέω αὐτός ἑξῆς φάσκω ὁ λόγος · καί ῥάσσω ὁ θεός ὁ ἐπανίστημι ἐπί ὁ ὄρος Σιών ἐπί αὐτός καί ὁ ἐχθρός αὐτός διασκεδάννυμι · ἐπεί γάρ τοιοῦτος καταθρασύνομαι κατά ὁ ὄρος Σιών καί κατά ὁ ἐν αὐτός τιμάω θεός , ὡς ἀπό μέγας ὕψος ὁ ὑπερηφανία αὐτός ταπεινόω καί καταρράσσω αὐτός ἀπειλέω . ὁ γάρ ἐπί ὁ ὄρος Σιών ἐπανίστημι ἐπί αὐτός ὁ θεός ἀσεβέω συμβαίνω , ὅς ταπεινόω καί ῥάσσω φημί , οὖον μόνος ἀλλά καί πᾶς ὁ ἐχθρός αὐτός διασκεδάννυμι , σημαίνω ὁ ἐν Δαμασκός συμμαχέω ὁ Ἰσραήλ κατά ὁ ἔμπροσθεν ἀποδίδωμι . καί πᾶς δέ ὁ ἐκ ὁ λοιπός ἔθνος ἐπανίστημι ὁ ὄρος Σιών καί ὁ θεός ὁ ἐνταῦθα τιμάω διασκεδάννυμι ἐπαγγέλλω , ὅς ὁ μέν εἰμί ἀνατολικός τις , ὁ δέ ἀπό ἥλιος δυσμή , μέσος δέ οὗτος ὁ Ἕλλην · πᾶς γάρ οὗτος ὁ προλέγω Ἰσραήλ ὅλος ὁ στόμα κατεσθίω καί καταβάλλω ἐπί ὁ ὁ εἰδωλολατρία αὐτός πλάνη , βοηθέω καί συμμαχέω ἐπαγγέλλω ὁ ἐπανίστημι κατά ὁ ὄρος Σιών . οὐ εἄν δέ ἁμαρτάνω ὅλος ὁ στόμα ὁ Ἕλλην καί ὁ ἀλλόφυλος κατεσθίω λέγω ὁ διά ὁ σοφία ὁ αἰών οὗτος ὁ Ἑλληνικός ἀπάτη εἰς ἀποστασία χωρέω , οἷος εἰμί ὁ διά ὁ μετά χείρ κατηγορέω Ἰσραήλ , διόπερ ὁ θυμός ὁ θεός κατά αὐτός ἐγείρω καί ὁ χείρ ὁ ὑψηλός παρασκευάζω πρός ὁ κατά αὐτός ὀργή . ὁ δέ οὐδέ οὕτως ἐπιστρέφω οὐδέ ὁ κύριος ὁ δύναμις ἐπιζητέω , κατά δέ ὁ σκληρότης αὐτός καί ὁ ἀμετανόητος Καρδία θησαυρίζω ἑαυτοῦ ὀργή ἐν ἡμέρα ὀργή οὖον ὁ θεός παθητικός ὀργίζω , ὁ δέ κατά αὐτός ἐκ τιμωρία κατά ὁ ὁ γραφεύς συνήθεια ὀνομάζω .