eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 2.54
Ἡ μὲν περὶ τῆς δευτέρας τοῦ Χριστοῦ παρουσίας προφητεία περιγέγραπται , ἑτέρας δ’ ὑποθέσεως κατάρχεται ὁ λόγος , δι’ ἧς ἐξαγορεύει μὲν τὰς τοῦ θεοῦ εἰς τὸν Ἰουδαίων λαὸν εὐεργεσίας . ἐκ προσώπου δὲ τοῦ λαοῦ κατηγορίαν αὐτοῦ ποιεῖται παριστὰς διὰ τῆς ἐξομολογήσεως τὴν ἀποβολὴν αὐτῶν καὶ τὴν ἐσχάτην τῆς Ἰερουσαλὴμ ἐρημίαν δικαίᾳ κρίσει τοῦ θεοῦ γεγονέναι . διό φησι · Τὸν ἔλεον κυρίου ἐμνήσθην , καὶ ἐπιφέρει · τὰς ἀρετὰς κυρίου ἀναμνήσω , οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὰς παραδόξους εὐεργεσίας τοῦ ἐλέους αὐτοῦ οὔποτε λήθῃ παραδώσω , μεμνήσομαι δὲ διὰ παντὸς ἐγὼ καὶ τοῦ ἐλέους καὶ τῶν θαυμασίων αὐτοῦ , ὧν πώποτε ἡμῖν παρέσχεν . εἰ καὶ σκυθρωπὰ μετῆλθεν ἡμᾶς ἐπὶ τέλει καὶ τῇ ὀργῇ τοῦ θεοῦ καὶ τὸ ἔθνος καὶ ἡ πόλις Ἰερουσαλήμ , ὅτε ἐν αὐτῇ νεὼς παρεδόθη ἕως ἐκ βάθρων ἀρθῆναι αὐτά . ἀντὶ δὲ τοῦ · ἐν πᾶσιν , οἷς ἀποδίδωσιν ἡμῖν , ὁ Σύμμαχος περὶ πάντων , ὧν εὐηργέτησεν ἡμᾶς εἴρηκε , καὶ πάλιν ἀντὶ τοῦ · κύριος κριτὴς ἀγαθὸς τῷ οἴκῳ Ἰσραὴλ καὶ τῶν ἑξῆς , ὁ Σύμμαχος · κύριος ἐκ πλήθους ἀγαθωσύνης τῷ οἴκῳ Ἰσραήλ , ὃς εὐηργέτησεν αὐτοὺς κατὰ τοὺς οἰκτιρμοὺς αὐτοῦ . ταῦτα τοίνυν πάντα φησὶν ἀναμνήσω τὰ πλήθη καταριθμούμενος τῆς ἀγαθωσύνης αὐτοῦ , ἐν οἷς καὶ τοῦτο μέγιστον ἐδωρήσατο χάρισμα καταξιώσας τέκνα ἑαυτοῦ ὀνομάσαι τὸν λαόν , εἰ μὴ ἀθετοῖεν τὴν αὐτοῦ χάριν . διὸ κατὰ τὸν Σύμμαχον εἴρηται · πλὴν λαός μού εἰσιν , υἱοὶ οὐκ ἀσυνθηκοῦντες . ἀπήλεγχεν δὲ αὐτοὺς κατ’ ἀρχὰς τῆς προφητείας λέγων · υἱοὺς ἐγέννησα καὶ ὕψωσα , αὐτοὶ δέ με ἠθέτησαν . Αὐτὸς μὲν οὖν προαρξάμενος ἔσπευσεν ἐπὶ τὴν τοῦ λαοῦ αὐτοῦ σωτηρίαν αὐτάγγελος παρὼν καὶ δι’ ἑαυτοῦ , οὐχὶ δι’ ἑτέρων διακονούμενος αὐτοῖς τὴν τῶν ἀγαθῶν χορηγίαν . διό φησιν · οὐ πρέσβυς οὐδὲ ἄγγελος , ἀλλ’ αὐτὸς ἔσωσεν αὐτοὺς διὰ τὸ ἀγαπᾶν αὐτοὺς καὶ φείδεσθαι αὐτῶν καὶ τὰ ἑξῆς . τὰ μὲν οὖν τῆς αὐτοῦ φιλανθρωπίας τοιαῦτα οἱ δὲ οὐκ ἀξίους ἑαυτοὺς τῶν εὐεργεσιῶν παραστήσαντες πειρῶνται ἐχθρὸν αὐτὸν ἑαυτοῖς καταστῆσαι . αὐτίκα γοῦν ὁ τὰ τοσαῦτα δεδωρημένος αὐτοῖς ἀγαθὰ πολέμιος κατέστη αὐτοῖς ἀνενέγκας τῇ μνήμῃ ὡς νῦν οὐ πρῶτον τοιοῦτοι γεγόνασι , πάντοτε δὲ καὶ ἐκ πρώτης τῆς εἰς αὐτοὺς ἐπισκοπῆς ἀπηνεῖς ἦσαν καὶ ἀνεπαίσθητοι τῶν τοῦ θεοῦ εὐεργεσιῶν . Αὐτίκα δ’ οὖν ἐπὶ Μωσέως ὁποῖα μυρίων καταξιωθέντες παραδόξων εὐεργεσιῶν οὐδαμῶς τὸν εὐεργέτην πρὸ ὀφθαλμῶν ἔθεντο οὐδὲ ἐλογίσαντο παρ’ ἑαυτοῖς , τίς ἦν καὶ οἷος ὁ τὰ τοσαῦτα αὐτοῖς θαύματα ἐπιδεδειγμένος , ἀλλὰ καὶ ἐμοσχοποίησαν καὶ πάλιν εἰδωλολάτρησαν καὶ μυρία ἕτερα ἠσέβησαν ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἐρήμου μὴ λογισάμενοι τῇ διανοίᾳ , ὅπως αὐτοὺς διὰ τῆς θαλάσσης τῆς ἐρυθρᾶς διήγαγε , Μωσέα οἷα προβάτων ποιμένα ἐπιστήσας αὐτοῖς , ὃν καὶ μέγαν προφήτην καὶ θεράποντα ἑαυτοῦ ἀνέδειξε πληρώσας αὐτὸν τοῦ ἰδίου πνεύματος . ἀντὶ δὲ τοῦ · κατίσχυσεν ὕδωρ ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ , ὁ Σύμμαχος ὁ ῥήξας ὕδατα ἔμπροσθεν αὐτῶν εἴρηκε , ποιῆσαι αὐτῶν ὄνομα αἰώνιον . οὕτως οὖν διαρρήξας τὰ τῆς ἐρυθρᾶς θαλάσσης ὕδατα ὡς ἵππον δι’ ἐρήμου καὶ διὰ ξηρᾶς καὶ ὡς κτήνη διὰ πεδίου παρήγαγεν αὐτούς , ἀλλὰ τούτων οὐδεμίαν μνήμην ποιησάμενοι οἱ ὑπὸ τοῦ λόγου δηλούμενοι ἠπείθησαν καὶ παρώξυναν τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον αὐτοῦ · διὸ καὶ ἐστράφη αὐτοῖς εἰς ἔχθραν , καὶ αὐτὸς ἐπολέμησεν αὐτούς . Ὁ πρότερος ὑπέρμαχος αὐτῶν ὀρθῷ λόγῳ καὶ δικαιοσύνῃ τοῦτο κρίνας πλὴν ἐπεὶ φιλάνθρωπος καὶ ἀγαθὸς οἷα θεὸς τὴν φύσιν ἐστίν , οὐκ ἀποναρκητέον ἡμῖν οὐδ’ ἀπογνωστέον τὴν ἐξ αὐτοῦ σωτηρίαν · ἔξεστι γὰρ ἱκετηρίαις καὶ ἐξομολογήσεσιν ἑαυτοὺς ἐπιδιδόντας ἵλεων αὐτὸν κτήσασθαι . διὸ κοινῇ πάντες , ἐγώ τε ὁ ταῦτα λέγων προφήτης , καὶ ὑμεῖς οἱ ἐν τῷ λαῷ θεοσεβεῖν προῃρημένοι καθικετεύοντες καὶ λιπαραῖς ταῖς παρακλήσεσιν ἀντιβολοῦντες λέγομεν · Ἐπίστρεψον ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καὶ ἴδε ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ ἁγίου σου καὶ δόξης σου . εἴ γε δεικνύομεν αὐτῷ τὴν ἀπὸ τῶν χειρόνων ἐπὶ τὰ κρείττω μεταβολὴν λέγοντες · καὶ ἴδε καὶ τοῦτο δέ , ὦ κύριε , ἀναγκαῖον ὑπομνῆσαι ὡς πολλάκις οὐ δι’ ἡμᾶς , ἀλλὰ διὰ τὸν σὸν ζῆλον ἐποίησας μεθ’ ἡμῶν καίτοι ἀναξίων ὄντων καὶ παρέσχου τὰ σαυτοῦ ἐλέη · ποῦ τοίνυν ἐστὶν ὁ ζῆλός σου ἐκεῖνος καὶ ἡ ἰσχύς σου καὶ τὸ πλῆθος τοῦ ἐλέους σου ; ἤδη γὰρ καὶ ἄλλοτε πολλάκις ἁμαρτησάντων ἡμῶν ἠνέσχου καὶ οὐδὲν θαυμαστόν , ἐπειδὴ ἅπαξ κατηξίωσας εἰπεῖν · ὁ λαός μου τέκνα καὶ ὁ λαός μου υἱοί εἰσιν . ὡς οὖν πατὴρ τέκνων καὶ πρότερον ἠνέσχου , καὶ νῦν πάλιν ἀνάσχου · οὐ γὰρ Ἀβραὰμ ἦν πατὴρ ἡμῶν , εἰ καὶ διακονεῖσθαι τῇ κατὰ σάρκα ἡμῶν ἔδοξε γενέσει , ἀληθεῖ δὲ λόγῳ σὺ πατὴρ ἡμῶν εἶ ἅτε πατὴρ πάντων πνευμάτων ὑπάρχων καὶ τῶν κατ’ εἰκόνα τὴν σὴν πεποιημένων ψυχῶν . διὸ ῥύσασθαι ἡμᾶς ἀντιβολοῦμεν , ἐπείπερ τὸ ὄνομά σου κοσμεῖ ἡμᾶς . διὸ χαριζόμενος τῷ σαυτοῦ ὀνόματι , ἵνα μὴ βλασφημεῖται παρὰ τοῖς ἔθνεσι , καταξίωσον ἡμᾶς τοῦ σοῦ ἐλέους . Ταῦτα εἰπὼν ὁ προφήτης ἐξ οἰκείου προσώπου καὶ τῶν ἐν τῷ λαῷ εὐλαβεστέρων καὶ ταῦτα προστίθησιν ἐκ προσώπου τῶν ἐν τῷ λαῷ φιλαιτίων καὶ φιλεγκαλημόνων οὐκ ὀκνούντων πολλάκις καὶ αὐτῷ καταμέμφεσθαι τῷ θεῷ . διό φασι · τί ἐπλάνησας ἡμᾶς , κύριε , ἀπὸ τῆς ὁδοῦ σου , ἐσκλήρυνας τὰς καρδίας ἡμῶν τοῦ μὴ φοβεῖσθαί σε ; ὡς ἐκ προσώπου τοῦ λαοῦ ταῦτά φησιν · ὥσπερ γὰρ ἐσκλήρυνάς ποτε τὴν καρδίαν Φαραώ , οὕτως φησὶ καὶ ἡμᾶς νῦν ἐσκλήρυνας ἀναξίους εἶναι κρίνας τοῦ φόβου σου , ἀλλὰ καὶ ἐπλάνησας ἡμᾶς σὺ αὐτός , ὦ κύριε , τοῦ μὴ γνωρίσαι τὴν ὁδόν σου . πλὴν ἀλλ’ εἰ καὶ ἡμεῖς τοιοῦτοι , σὺ γοῦν ὡς θεὸς διὰ τοὺς δούλους σου , εἰκὸς γὰρ εἶναί τινας ἐν τῷ παντὶ πλήθει τοιούτους , ἐπίστρεψον , καὶ ἐπειδὴ κλῆρός σου κατηξιώθημεν ὀνομάζεσθαι , ἱκετεύομεν · Ἐπίστρεψαι διὰ τοὺς δούλους σου καὶ διὰ τὰς φυλὰς τῆς κληρονομίας σου , ἵνα κἂν διὰ τοὺς σοὺς δούλους καὶ τὰς φυλὰς τῆς κληρονομίας σου δυνηθῶμεν καὶ ἡμεῖς οἱ ἀνάξιοι μικρᾶς τινος μερίδος τυχεῖν ἐν τῷ ἐπηγγελμένῳ ὑπὸ σοῦ ὄρει ἁγίῳ , οὗ παντελῶς νῦν ἀποπεπτώκαμεν , ἐπειδήπερ οἱ ὑπεναντίοι ἡμῶν κατεπάτησαν τὸ ἁγίασμά σου . Καὶ τοῦτ’ ἔπραξαν διὰ τὸ σὲ ἀποστραφῆναι ἡμᾶς · οὕτω γοῦν καταλειφθέντες ἔρημοι τῆς σῆς ἐπισκοπῆς τοιοῦτοι νῦν ἐσμεν , ὁποῖοι καὶ πρὶν σὲ ἡμῶν ἄρξαι . ὡς γὰρ ἦν ποτε χρόνος , ὅτε οὔτε προφήτας οὔτε ἱερέας οὔτε βασιλέας οὔτε τι τῶν σῶν χαρισμάτων εἴχομεν , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ νῦν εἰς ἐκείνην κατέστημεν τὴν ἐρημίαν . ἦμεν δὲ τοιοῦτοι ἐν Αἰγύπτῳ μακρῷ διατρίψαντες χρόνῳ πρὶν καὶ Μωσέα ἡμῖν ἐπιστῆναι . τὸ τηνικαῦτα γὰρ οὐδὲ τὸ ὄνομά σου ἐκόσμει ἡμᾶς οὐδὲ λαός σου ἐχρηματίζομεν οὐδὲ μερὶς κληρονομίας σου , καὶ νῦν δὲ ὁμοίως εἰς τὸ αὐτὸ περιέστημεν τέλος . ταῦτα πάντα ἔοικεν ἀναφέρεσθαι ἐπὶ τὸν καιρὸν τὸν μετὰ τὴν παρουσίαν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν , ἐν ᾧ παντελῶς κατελείφθησαν διὰ τὰ κατὰ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν τολμηθέντα αὐτοῖς . νῦν γὰρ ὡς ἀληθῶς τοιοῦτοι γεγόνασιν ὡς τὸ ἀπ’ ἀρχῆς , ὅτε οὐκ ἦρχεν αὐτῶν ὁ θεός . Ἀντὶ δὲ τοῦ · ἐὰν ἀνοίξῃς τὸν οὐρανόν , τρόμος λήψεται ἀπὸ σοῦ ὄρη καὶ τῶν ἑξῆς , ὁ Σύμμαχος τοῦτον ἡρμήνευσε τὸν τρόπον · ἐγενήθημεν ὡς ἀπ’ αἰῶνος , ὧν οὐκ ἐξουσιάσεις οὐδὲ ἐπεκλήθη τὸ ὄνομά σου αὐτοῖς , οὐδὲ ῥήξας οὐρανοὺς κατέβης . ἀπὸ προσώπου σου ὄρη κατέρρευσεν , ὡς ἔκκαυσις πυρὸς ἐτάκη θάλασσα , ὕδατα ἐπτοήθησαν . τοιοῦτοι γοῦν φησι γεγόναμεν ὁποῖοι μηδὲ πώποτε πειραθέντες τῶν σῶν θαυμάτων , οἷς οὐκ ἔδειξας τὰ θαυμάσιά σου τὰ ἐπὶ Μωσέως γεγεννημένα . κατὰ δὲ τοὺς Ἑβδομήκοντα · τοιοῦτοι μὲν ἡμεῖς φησι γεγόναμεν ὁποῖοι ἦμεν πρὶν ἄρξαι σὲ ἡμῶν . πλὴν ἀλλ’ ἴσμεν ἀκριβῶς καὶ πεπείσμεθα , ὅτι ἐὰν θελήσῃς ἀνοῖξαι τὸν οὐρανὸν θεὸς ὢν καὶ πάντα δυνατός , τρόμος λήψεται ἀπὸ σοῦ ὄρη , τὰς ἀντικειμένας δηλαδὴ δυνάμεις τὰς ἐπαιρομένας κατὰ τῆς γνώσεώς σου , καὶ τακήσονται ὡς κηρὸς ἀπὸ πυρός , ἀλλὰ καὶ πῦρ καταφάγεται τοὺς ὑπεναντίους τῆς σῆς θεότητος . ἔργῳ τε δειχθήσεται πᾶσι τοῖς ἐχθροῖς ἡ δύναμις τοῦ ὀνόματός σου , καὶ τὰ ἔθνη δὲ τὰ σὲ μὴ εἰδότα τὸν θεόν , εἰ βουληθείης αὐτὸ μόνον διανοίξας τὸν σαυτοῦ οὐρανὸν ἐπισκοπῆσαι τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς , ταραχθήσονται , καὶ τρόμος λήψεται ἀπὸ σοῦ τὰ προλεχθέντα ὄρη . Τοσαύτη πάρεστί σοι δύναμις , ὅθεν ἀπὸ τοῦ αἰῶνος οὐκ ἠκούσαμεν , τίς ἕτερος τοιοῦτος θεὸς οὐδὲ δυνάμεθα ψευδομαρτυρήσαντες εἰπεῖν ὡς ἄρα καὶ ἄλλον τινὰ τοιούτων ἔργων ποιητὴν τεθέανται ἡμῶν οἱ ὀφθαλμοὶ οὔτε οὖν θεὸν πλὴν σοῦ ἕτερον εἴδομεν οὔτε πράξεις θεϊκάς . ὁποῖα δὲ τοῖς σὲ ὑπομένουσιν ὁρᾶν παρέσχες , ὑφ’ ἑτέρου γεγενημένα τιθέμεθα . ἔνθα γενόμενος ἐπίστησον , ὅπως θεὸν ὁρώμενον ὁ προφητικὸς εἰσάγει λόγος φάσκων ἐκ προσώπου τοῦ λαοῦ · οὐδὲ οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν εἶδον θεὸν πλὴν σοῦ . καὶ μήν · θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε , καί · οὐδεὶς ὄψεται μου τὸ πρόσωπον καὶ ζήσεται , ἀλλ’ ἔοικε τὸν Χριστὸν τοῦ θεοῦ διὰ τούτων αἰνίττεσθαι , τὸν δὲ ἐπὶ τῆς ἐρήμου χρηματίσαντα Μωσεῖ , τῷ τε παντὶ λαῷ ἑωραμένον διὰ τῆς ἐμφαινομένης τοῖς πᾶσι δόξης , περὶ ἧς εἴρηται · καὶ ἑώρα πᾶς ὁ λαὸς τὴν δόξαν κυρίου . Τούτοις ἑξῆς ἐπιφέρει · ἰδοὺ σὺ ὠργίσθης , καὶ ἡμεῖς ἡμάρτομεν , ὡσεὶ σαφέστερον ἔλεγεν , ἐπειδὴ ἡμάρτομεν ἡμεῖς , σὺ ὠργίσθης , ἀλλὰ καὶ ἐπλανήθημέν φησι , καὶ ἐγενήθημεν ὡς ἀκάθαρτοι πάντες ἡμεῖς . εἰ δὲ καί τις ἐνομίσθη παρ’ ἡμῖν εὑρίσκεσθαι δικαιοσύνη καὶ πρᾶξις δικαία , ἐρρυπωμένη καὶ αὐτὴ καὶ ἄτιμος ἐλήλεγκται . διόπερ ὡς ἄκαρπον δένδρον ἀποβαλὸν τοὺς καρποὺς τοιοῦτοι γεγόναμεν , ἀλλὰ καὶ ὡς φύλλα ἐξερρεύσαμεν πάντες καὶ διεσκεδάσθημεν ὡς χοῦς ἀπὸ προσώπου ἀνέμου . Καὶ οὐδεὶς ἐν ἡμῖν εἴρηται τοιοῦτος ὡς ἐπικαλεῖσθαι τὸ ὄνομά σου καὶ δυσωπεῖν σε διὰ τῶν προσευχῶν δύνασθαι · οὐδὲ γὰρ ἀντέχεταί τις οὐδ’ ἐν μνήμῃ τίθεται τὴν παρὰ σοῦ βοήθειαν . διὸ εὐλόγως ἀπέστρεψας τὸ πρόσωπόν σου ἀφ’ ἡμῶν · πλὴν ὅμως καὶ μετὰ ταῦτά σε πάτερ γινώσκομεν , οὐκ ἀγνοοῦμεν δὲ καὶ ἑαυτοὺς ὡς οὐδὲν διενηνώχαμεν πηλοῦ , οὗ σὺ μόνος πλάστης γέγονας , καὶ ὀστράκου δὲ εὐθραύστου σκεύους κατ’ οὐδὲν διαφέρομεν ἄλλοτε ἄλλως ῥηγνύμενοι καὶ συντριβόμενοι . διὸ ἀπιδόντας σε τῇ σαθρότητι τῆς ἡμετέρας ἀσθενείας ἀντιβολοῦμεν νεῖμαι συγγνώμην τοῖς ἡμαρτημένοις ἀνενέγκαντα τῇ μνήμῃ , ὡς σός ποτε λαὸς ἐχρηματίσαμεν καὶ σὴ πόλις , ἣ νῦν ἔρημος , καὶ σὸν ἁγιαστήριον , τὸ νῦν καθῃρημένον , καὶ ὡς ὁ οἶκος τοῦ ἁγιάσματός σου μεταβέβληται εἰς κατάραν καὶ πυρὶ παραδέδοται ὁ ὑπὸ τῶν πατέρων ἡμῶν εὐλογηθεὶς τόπος , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · ἔρημός φησιν ἐγένετο Ἰερουσαλήμ , εἰς ἀφανισμὸν ὁ οἶκος τοῦ ἁγιάσματος ἡμῶν , ὅπου ὕμνησάν σε οἱ πατέρες ἡμῶν , ἐγένετο εἰς καῦσιν πυρός , καὶ πᾶν τὸ ἐπιθυμητὸν ἡμῶν ἐγένετο εἰς ὄνειδος . μὴ ἐπὶ τούτοις ἐγκρατεύσῃ , κύριε , καὶ σιγήσῃς καὶ ταπεινώσῃς ἡμᾶς ἕως σφόδρα ;
Lemmas: ὁ μέν περί ὁ δύο ὁ Χριστός παρουσία προφητεία περιγράφω , ἕτερος δέ ὑπόθεσις κατάρχω ὁ λόγος , διά ὅς ἐξαγορεύω μέν ὁ ὁ θεός εἰς ὁ Ἰουδαῖος λαός εὐεργεσία . ἐκ πρόσωπον δέ ὁ λαός κατηγορία αὐτός ποιέω παρίστημι διά ὁ ἐξομολόγησις ὁ ἀποβολή αὐτός καί ὁ ἔσχατος ὁ Ἱεροσόλυμα ἐρημία Δίκαιος κρίσις ὁ θεός γίγνομαι . διό φημί · ὁ ἔλεος κύριος μιμνήσκω , καί ἐπιφέρω · ὁ ἀρετή κύριος ἀναμιμνήσκω , οὖον μήv ἀλλά καί ὁ παράδοξος εὐεργεσία ὁ ἔλεος αὐτός οὔποτε λήθη παραδίδωμι , μιμνήσκω δέ διά πᾶς ἐγώ καί ὁ ἔλεος καί ὁ θαυμάσιος αὐτός , ὅς πώποτε ἐγώ παρέχω . εἰμί καί σκυθρωπός μετέρχομαι ἐγώ ἐπί τέλος καί ὁ ὀργή ὁ θεός καί ὁ ἔθνος καί ὁ πόλις Ἱερουσαλήμ , ὅτε ἐν αὐτός ναός παραδίδωμι ἠώς ἐκ βάθρον ἀραρίσκω αὐτός . ἀντί δέ ὁ · ἐν πᾶς , ὅς ἀποδίδωμι ἐγώ , ὁ Σύμμαχος περί πᾶς , ὅς εὐεργετέω ἐγώ εἴρω , καί πάλιν ἀντί ὁ · κύριος κριτής ἀγαθός ὁ οἶκος Ἰσραήλ καί ὁ ἑξῆς , ὁ Σύμμαχος · κύριος ἐκ πλῆθος ἀγαθωσύνη ὁ οἶκος Ἰσραήλ , ὅς εὐεργετέω αὐτός κατά ὁ οἰκτιρμός αὐτός . οὗτος τοίνυν πᾶς φημί ἀναμιμνήσκω ὁ πλῆθος καταριθμέω ὁ ἀγαθωσύνη αὐτός , ἐν ὅς καί οὗτος μέγας δωρέω χάρισμα καταξιόω τέκνον ἑαυτοῦ ὀνομάζω ὁ λαός , εἰμί μή ἀθετέω ὁ αὐτός χάρις . διό κατά ὁ Σύμμαχος εἴρω · πλήν λαός ἐγώ εἰμί , υἱός οὐ ἀσυνθηκέω . ἀπολέγω δέ αὐτός κατά ἀρχή ὁ προφητεία λέγω · υἱός γεννάω καί ὑψόω , αὐτός δέ ἐγώ ἀθετέω . αὐτός μέν οὖν προάρχω σπεύδω ἐπί ὁ ὁ λαός αὐτός σωτηρία αὐτάγγελος πάρειμι καί διά ἑαυτοῦ , οὐ διά ἕτερος διακονέω αὐτός ὁ ὁ ἀγαθός χορηγία . διό φημί · οὖον πρέσβυς οὐδέ ἄγγελος , ἀλλά αὐτός σῴζω αὐτός διά ὁ ἀγαπάω αὐτός καί φείδομαι αὐτός καί ὁ ἑξῆς . ὁ μέν οὖν ὁ αὐτός φιλανθρωπία τοιοῦτος ὁ δέ οὐ ἄξιος ἑαυτοῦ ὁ εὐεργεσία παρίστημι πειράω ἐχθρός αὐτός ἑαυτοῦ καθίστημι . αὐτίκα γοῦν ὁ ὁ τοσοῦτος δωρέω αὐτός ἀγαθός πολέμιος καθίστημι αὐτός ἀναφέρω ὁ μνήμη ὡς νῦν οὖον πρῶτος τοιοῦτος γίγνομαι , πάντοτε δέ καί ἐκ πρῶτος ὁ εἰς αὐτός ἐπισκοπή ἀπηνής εἰμί καί ἀνεπαίσθητος ὁ ὁ θεός εὐεργεσία . αὐτίκα δέ οὖν ἐπί Μωσῆς ὁποῖος μυρίος καταξιόω παράδοξος εὐεργεσία οὐδαμῶς ὁ εὐεργέτης πρό ὀφθαλμός τίθημι οὐδέ λογίζομαι παρά ἑαυτοῦ , τίς εἰμί καί οἷος ὁ ὁ τοσοῦτος αὐτός θαῦμα ἐπιδείκνυμι , ἀλλά καί μοσχοποιέω καί πάλιν εἰδωλολατρέω καί μυρίος ἕτερος ἀσεβέω ἐπί αὐτός ὁ ἐρῆμος μή λογίζομαι ὁ διάνοια , ὅπως αὐτός διά ὁ θάλασσα ὁ ἐρυθρός διάγω , Μωσῆς οἷος πρόβατον ποιμήν ἐφίστημι αὐτός , ὅς καί μέγας προφήτης καί θεράπων ἑαυτοῦ ἀναδείκνυμι πληρόω αὐτός ὁ ἴδιος πνεῦμα . ἀντί δέ ὁ · κατισχύω ὕδωρ ἀπό πρόσωπον αὐτός , ὁ Σύμμαχος ὁ ῥήγνυμι ὕδωρ ἔμπροσθεν αὐτός εἴρω , ποιέω αὐτός ὄνομα αἰώνιος . οὕτως οὖν διαρρήγνυμι ὁ ὁ ἐρυθρός θάλασσα ὕδωρ ὡς ἵππος διά ἐρῆμος καί διά ξηρός καί ὡς κτῆνος διά πεδίον παράγω αὐτός , ἀλλά οὗτος οὐδείς μνήμη ποιέω ὁ ὑπό ὁ λόγος δηλέομαι ἀπειθέω καί παροξύνω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος αὐτός · διό καί στρέφω αὐτός εἰς ἔχθρα , καί αὐτός πολεμέω αὐτός . ὁ πρότερος ὑπέρμαχος αὐτός ὀρθός λόγος καί δικαιοσύνη οὗτος κρίνω πλήν ἐπεί φιλάνθρωπος καί ἀγαθός οἷος θεός ὁ φύσις εἰμί , οὐ ἀποναρκέω ἐγώ οὐδέ ἀπογνωστέον ὁ ἐκ αὐτός σωτηρία · ἔξεστι γάρ ἱκετήριος καί ἐξομολόγησις ἑαυτοῦ ἐπιδίδωμι ἵλαος αὐτός κτάομαι . διό κοινός πᾶς , ἐγώ τε ὁ οὗτος λέγω προφήτης , καί σύ ὁ ἐν ὁ λαός θεοσεβέω προαιρέω καθικετεύω καί λιπαρός ὁ παράκλησις ἀντιβολέω λέγω · ἐπιστρέφω ἐκ ὁ οὐρανός καί ὁράω ἐκ ὁ οἶκος ὁ ἅγιος σύ καί δόξα σύ . εἰμί γε δείκνυμι αὐτός ὁ ἀπό ὁ χείρων ἐπί ὁ ἀγαθός μεταβολή λέγω · καί ὁράω καί οὗτος δέ , εἰμί κύριος , ἀναγκαῖος ὑπομιμνήσκω ὡς πολλάκις οὖον διά ἐγώ , ἀλλά διά ὁ σός ζῆλος ποιέω μετά ἐγώ καίτοι Ἀναξίων εἰμί καί παρέχω ὁ σεαυτοῦ ἔλεος · ποῦ τοίνυν εἰμί ὁ ζῆλος σύ ἐκεῖνος καί ὁ ἰσχύς σύ καί ὁ πλῆθος ὁ ἔλεος σύ ; ἤδη γάρ καί ἄλλοτε πολλάκις ἁμαρτάνω ἐγώ ἀνέχω καί οὐδείς θαυμαστός , ἐπεί ἅπαξ καταξιόω εἶπον · ὁ λαός ἐγώ τέκνον καί ὁ λαός ἐγώ υἱός εἰμί . ὡς οὖν πατήρ τέκνον καί πρότερος ἀνέχω , καί νῦν πάλιν ἀνέχω · οὖον γάρ Ἀβραάμ εἰμί πατήρ ἐγώ , εἰμί καί διακονέω ὁ κατά σάρξ ἐγώ δοκέω γένεσις , ἀληθής δέ λόγος σύ πατήρ ἐγώ εἰμί ἅτε πατήρ πᾶς πνεῦμα ὑπάρχω καί ὁ κατά εἰκών ὁ σός ποιέω Ψυχή . διό ῥύομαι ἐγώ ἀντιβολέω , ἐπεί ὁ ὄνομα σύ κοσμέω ἐγώ . διό χαρίζομαι ὁ σεαυτοῦ ὄνομα , ἵνα μή βλασφημέω παρά ὁ ἔθνος , καταξιόω ἐγώ ὁ σύ ἔλεος . οὗτος εἶπον ὁ προφήτης ἐκ οἰκεῖος πρόσωπον καί ὁ ἐν ὁ λαός εὐλαβής καί οὗτος προστίθημι ἐκ πρόσωπον ὁ ἐν ὁ λαός φιλαίτιος καί φιλεγκαλημοναω οὐ ὀκνέω πολλάκις καί αὐτός καταμέμφομαι ὁ θεός . διό φημί · τίς πλανάω ἐγώ , κύριος , ἀπό ὁ ὁδός σύ , σκληρύνω ὁ Καρδία ἐγώ ὁ μή φοβέω σύ ; ὡς ἐκ πρόσωπον ὁ λαός οὗτος φημί · ὥσπερ γάρ σκληρύνω ποτός ὁ Καρδία Φαραώ , οὕτως φημί καί ἐγώ νῦν σκληρύνω ἀνάξιος εἰμί κρίνω ὁ φόβος σύ , ἀλλά καί πλανάω ἐγώ σύ αὐτός , εἰμί κύριος , ὁ μή γνωρίζω ὁ ὁδός σύ . πλήν ἀλλά εἰμί καί ἐγώ τοιοῦτος , σύ γοῦν ὡς θεός διά ὁ δοῦλος σύ , εἰκός γάρ εἰμί τις ἐν ὁ πᾶς πλῆθος τοιοῦτος , ἐπιστρέφω , καί ἐπεί κλῆρος σύ καταξιόω ὀνομάζω , ἱκετεύω · ἐπιστρέφω διά ὁ δοῦλος σύ καί διά ὁ φυλή ὁ κληρονομία σύ , ἵνα κἀν διά ὁ σός δοῦλος καί ὁ φυλή ὁ κληρονομία σύ δύναμαι καί ἐγώ ὁ ἀνάξιος μικρός τις μερίς τυγχάνω ἐν ὁ ἐπαγγέλλω ὑπό σύ ὄρος ἅγιος , ὅς παντελῶς νῦν ἀποπίπτω , ἐπεί ὁ ὑπεναντίος ἐγώ καταπατέω ὁ ἁγίασμα σύ . καί οὗτος πράσσω διά ὁ σύ ἀποστρέφω ἐγώ · οὗτος γοῦν καταλείπω ἐρῆμος ὁ σός ἐπισκοπή τοιοῦτος νῦν εἰμί , ὁποῖος καί πρίν σύ ἐγώ ἄρχω . ὡς γάρ εἰμί ποτός χρόνος , ὅτε οὔτε προφήτης οὔτε ἱερεύς οὔτε βασιλεύς οὔτε τίς ὁ σός χάρισμα ἔχω , ὁ αὐτός τρόπος καί νῦν εἰς ἐκεῖνος καθίστημι ὁ ἐρημία . εἰμί δέ τοιοῦτος ἐν Αἴγυπτος μακρός διατρίβω χρόνος πρίν καί Μωσῆς ἐγώ ἐφίστημι . ὁ τηνικαῦτα γάρ οὐδέ ὁ ὄνομα σύ κοσμέω ἐγώ οὐδέ λαός σύ χρηματίζω οὐδέ μερίς κληρονομία σύ , καί νῦν δέ ὁμοίως εἰς ὁ αὐτός περιίστημι τέλος . οὗτος πᾶς ἔοικα ἀναφέρω ἐπί ὁ καιρός ὁ μετά ὁ παρουσία ὁ σωτήρ ἐγώ , ἐν ὅς παντελῶς καταλείπω διά ὁ κατά ὁ σωτήρ ἐγώ τολμάω αὐτός . νῦν γάρ ὡς ἀληθής τοιοῦτος γίγνομαι ὡς ὁ ἀπό ἀρχή , ὅτε οὐ ἄρχω αὐτός ὁ θεός . ἀντί δέ ὁ · ἐάν ἀνοίγω ὁ οὐρανός , τρόμος λαμβάνω ἀπό σύ ὄρος καί ὁ ἑξῆς , ὁ Σύμμαχος οὗτος ἑρμηνεύω ὁ τρόπος · γίγνομαι ὡς ἀπό αἰών , ὅς οὐ ἐξουσιάζω οὐδέ ἐπικαλέω ὁ ὄνομα σύ αὐτός , οὐδέ ῥήγνυμι οὐρανός καταβαίνω . ἀπό πρόσωπον σύ ὄρος καταρρέω , ὡς ἔκκαυσις πυρός τήκω θάλασσα , ὕδωρ πτοέω . τοιοῦτος γοῦν φημί γίγνομαι ὁποῖος μηδέ πώποτε πειράω ὁ σός θαῦμα , ὅς οὐ δείκνυμι ὁ θαυμάσιος σύ ὁ ἐπί Μωσῆς γεννάω . κατά δέ ὁ ἑβδομήκοντα · τοιοῦτος μέν ἐγώ φημί γίγνομαι ὁποῖος εἰμί πρίν ἄρχω σύ ἐγώ . πλήν ἀλλά οἶδα ἀκριβῶς καί πείθω , ὅτι ἐάν ἐθέλω ἀνοίγω ὁ οὐρανός θεός εἰμί καί πᾶς δυνατός , τρόμος λαμβάνω ἀπό σύ ὄρος , ὁ ἀντίκειμαι δηλαδή δύναμις ὁ ἐπαίρω κατά ὁ γνῶσις σύ , καί τήκω ὡς κηρός ἀπό πῦρ , ἀλλά καί πῦρ κατεσθίω ὁ ὑπεναντίος ὁ σός θεότης . ἔργον τε δείκνυμι πᾶς ὁ ἐχθρός ὁ δύναμις ὁ ὄνομα σύ , καί ὁ ἔθνος δέ ὁ σύ μή οἶδα ὁ θεός , εἰμί βούλομαι αὐτός μόνος διανοίγνυμι ὁ σεαυτοῦ οὐρανός ἐπισκοπέω ὁ ἐπί ὁ γῆ , ταράσσω , καί τρόμος λαμβάνω ἀπό σύ ὁ προλέγω ὄρος . τοσοῦτος πάρειμι σύ δύναμις , ὅθεν ἀπό ὁ αἰών οὐ ἀκούω , τίς ἕτερος τοιοῦτος θεός οὐδέ δύναμαι ψευδομαρτυρέω εἶπον ὡς ἄρα καί ἄλλος τις τοιοῦτος ἔργον ποιητής θεάομαι ἐγώ ὁ ὀφθαλμός οὔτε οὖν θεός πλήν σύ ἕτερος ὁράω οὔτε πρᾶξις θεῖος . ὁποῖος δέ ὁ σύ ὑπομένω ὁράω παρέχω , ὑπό ἕτερος γίγνομαι τίθημι . ἔνθα γίγνομαι ἐφίστημι , ὅπως θεός ὁράω ὁ προφητικός εἰσάγω λόγος φάσκω ἐκ πρόσωπον ὁ λαός · οὐδέ ὁ ὀφθαλμός ἐγώ εἶδον θεός πλήν σύ . καί μείς · θεός οὐδείς ὁράω πώποτε , καί · οὐδείς ὁράω ἐγώ ὁ πρόσωπον καί ζῶ , ἀλλά ἔοικα ὁ Χριστός ὁ θεός διά οὗτος αἰνίσσομαι , ὁ δέ ἐπί ὁ ἐρῆμος χρηματίζω Μωσῆς , ὁ τε πᾶς λαός ὁράω διά ὁ ἐμφαίνω ὁ πᾶς δόξα , περί ὅς εἴρω · καί ὁράω πᾶς ὁ λαός ὁ δόξα κύριος . οὗτος ἑξῆς ἐπιφέρω · ἰδού σύ ὀργίζω , καί ἐγώ ἁμαρτάνω , ὡσεί σαφής λέγω , ἐπεί ἁμαρτάνω ἐγώ , σύ ὀργίζω , ἀλλά καί πλανάω φημί , καί γίγνομαι ὡς ἀκάθαρτος πᾶς ἐγώ . εἰμί δέ καί τις νομίζω παρά ἐγώ εὑρίσκω δικαιοσύνη καί πρᾶξις Δίκαιος , ῥυπόω καί αὐτός καί ἄτιμος ἐλέγχω . διόπερ ὡς ἄκαρπος δένδρον ἀποβάλλω ὁ καρπός1 τοιοῦτος γίγνομαι , ἀλλά καί ὡς φύλλον ἐκρέω πᾶς καί διασκεδάννυμι ὡς χοῦς ἀπό πρόσωπον ἄνεμος . καί οὐδείς ἐν ἐγώ εἴρω τοιοῦτος ὡς ἐπικαλέω ὁ ὄνομα σύ καί δυσωπέω σύ διά ὁ προσευχή δύναμαι · οὐδέ γάρ ἀντέχω τις οὐδέ ἐν μνήμη τίθημι ὁ παρά σύ βοήθεια . διό εὔλογος ἀποστρέφω ὁ πρόσωπον σύ ἀπό ἐγώ · πλήν ὅμως καί μετά οὗτος σύ πατήρ γιγνώσκω , οὐ ἀγνοέω δέ καί ἑαυτοῦ ὡς οὐδείς διαφέρω πηλός , ὅς σύ μόνος πλάστης γίγνομαι , καί ὄστρακον δέ εὔθραυστος σκεῦος κατά οὐδείς διαφέρω ἄλλοτε ἄλλως ῥήγνυμι καί συντρίβω . διό ἀφοράω σύ ὁ σαθρότης ὁ ἡμέτερος ἀσθένεια ἀντιβολέω νέμω συγγνώμη ὁ ἁμαρτάνω ἀναφέρω ὁ μνήμη , ὡς σός ποτός λαός χρηματίζω καί σός πόλις , ὅς νῦν ἐρῆμος , καί σός ἁγιαστήριον , ὁ νῦν καθαιρέω , καί ὡς ὁ οἶκος ὁ ἁγίασμα σύ μεταβάλλω εἰς καταίρω καί πῦρ παραδίδωμι ὁ ὑπό ὁ πατήρ ἐγώ εὐλογέω τόπος , κατά δέ ὁ Σύμμαχος · ἐρῆμος φημί γίγνομαι Ἱερουσαλήμ , εἰς ἀφανισμός ὁ οἶκος ὁ ἁγίασμα ἐγώ , ὅπου ὑμνέω σύ ὁ πατήρ ἐγώ , γίγνομαι εἰς καῦσις πῦρ , καί πᾶς ὁ ἐπιθυμητός ἐγώ γίγνομαι εἰς ὄνειδος . μή ἐπί οὗτος ἐγκρατεύομαι , κύριος , καί σιγάω καί ταπεινόω ἐγώ ἠώς σφόδρα ;