eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.39
Τὰ συμβησόμενα πρὶν γενέσθαι ἐπίτηδες ὁ λόγος προαναφωνεῖ τῷ τῆς ἀπειλῆς φόβῳ τὴν κακίαν ἀναστέλλειν προῃρημένος · εἰκὸς γὰρ ἦν σωφρονισθήσεσθαι τοὺς ἀκροωμένους προμαθόντας τὰ ἐπελευσόμενα . τοῖς ἐπιμόνως ἁμαρτάνουσίν φησιν οὖν διὰ τοῦτο · οὐ γὰρ διά τινα συντυχίαν οὐδὲ δι’ ἀνάγκην φυσικὴν οὐδὲ διὰ τὴν εἱμαρμένην , ἀλλὰ διὰ τὰ προλεχθέντα ἀτοπήματα τάδε ὑμῖν καὶ τάδε ἐπελεύσεται , ἐπεὶ τοίνυν ὑμεῖς ὁ ἀμπελὼν κυρίου , οὐ βότρυς οὐδὲ καρποὺς ἀγαθούς , ξύλα δὲ καὶ χόρτον καὶ καλάμην συνηγάγετε καὶ τὰς ἀκάνθας ὑμῶν ἐπληθύνατε . τούτου χάριν λέγει εἰκότως · ὃν τρόπον καυθήσεται καλάμη ὑπὸ ἄνθρακος πυρὸς καὶ συγκαυθήσεται ὑπὸ φλογὸς ἀνειμένης οὕτως ἡ τῆς κακίας ὑμῶν ῥίζα ὡς χνοῦς καὶ ὡς ἀπόβρωμα πυρὸς ἔσται , ἀλλὰ καὶ τὸ ἄνθος ὑμῶν ὡραιότης , δηλαδὴ τοῦ σώματος , καὶ ἡ τοῦ πλούτου δόξα καὶ ἡ τοῦ παντὸς ἔθνους εὐπρέπεια , ὅσον οὐδέπω κονιορτοῦ δίκην διασκεδασθήσεται . ταῦτα δέ φησιν αὐτοῖς ἔσεσθαι , ἐπειδὴ πρὸς τοῖς προλεχθεῖσιν τὸν νόμον κυρίου σαβαὼθ οὐκ ἠθέλησαν παραδέξασθαι , ἀλλὰ καὶ τὸ λόγιον τοῦ ἁγίου Ἰσραὴλ παρώξυναν . καὶ ἐν τούτοις δὲ θέα ὡς οὐκ εἰδωλολατρίας αὐτῶν κατηγορεῖ , ἀλλ’ ὅτι μὴ τὸν νόμον κυρίου σαβαὼθ ἐθέλησαν · ποῖον δὲ νόμον ἢ περὶ οὗ ἀνωτέρω εἴρηται · ἐκ γὰρ Σιὼν ἐξελεύσεται νόμος καὶ λόγος κυρίου ἐξ Ἰερουσαλήμ ; ἐπεὶ τοίνυν οὐκ ἠβουλήθησαν τὸν νόμον τῆς καινῆς διαθήκης , ἀλλὰ καὶ τὸν ζῶντα τοῦ θεοῦ λόγον παρώξυναν , κατὰ δὲ τὸν Ἀκύλαν · ὅτι ἀπέρριψαν τὸν νόμον κυρίου στρατιῶν καὶ τὸ λόγιον τοῦ ἁγίου Ἰσραὴλ διέσυραν , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · ὅτι ἀπεδοκίμασαν τὸν νόμον κυρίου τῶν δυνάμεων καὶ τὸν λόγον τοῦ ἁγίου Ἰσραὴλ παρώξυναν . Τούτου χάριν ἐπιλέγει · καὶ ἐθυμώθη ὀργῇ κύριος σαβαὼθ ἐπὶ τὸν λαὸν αὐτοῦ , ὃν αὐτὸς μὲν ἐβουλεύετο εἶναι οἰκεῖον αὐτοῦ λαόν τε καὶ χρηματίζειν , οἱ δ’ οὐκ ἐβούλοντο . καὶ ἐπέβαλεν τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπ’ αὐτοὺς καὶ ἐπάταξεν αὐτούς , καὶ ταῦτα πάντα διὰ τὰς ἀποδοθείσας αἰτίας προστίθησι δὲ τούτοις λέγων · καὶ παρωξύνθη τὰ ὄρη , καὶ ἐγενήθη τὰ θνησιμαῖα αὐτῶν ὡς κοπρία ἐν μέσῳ ὁδοῦ . καὶ ἐν πᾶσι τούτοις οὐκ ἀπεστράφη ὁ θυμὸς αὐτοῦ , ἀλλ’ ἔτι ἡ χεὶρ ὑψηλή . σημαίνει δὲ καὶ διὰ τούτων πολεμίων ἔφοδον καὶ πλῆθος τῶν ἀναιρουμένων , ὡς καὶ αὐτὰ πληροῦσθαι τὰ ὄρη νεκρῶν σωμάτων , καὶ τὴν χώραν ἅπασαν τῶν θνησιμαίων αὐτῶν μεστὴν γίνεσθαι . ἐπίμονος δὲ ὢν ὁ θυμὸς τοῦ θεοῦ κατ’ αὐτῶν οὐκ ἀπεστράφη τοσαῦτα αὐτοῖς ἐνδειξάμενος , ἀλλ’ ἔτι ἡ χεὶρ τοῦ θεοῦ κατ’ αὐτῶν ὑπῆρχεν ὑψηλὴ διὰ τὸ ἐπίμονον αὐτῶν τῆς ἀπιστίας . τήρει δέ πως εἴρηται τό · ἔτι ἡ χεὶρ ὑψηλή · ὡς γὰρ παραμενούσης κατ’ αὐτῶν εἰσέτι καὶ νῦν τῆς τοῦ θεοῦ ὀργῆς λέλεκται . ὃ δὴ καὶ ὁ Ἀπόστολος παρίστησιν εἰπών · ἔφθασεν δὲ ἐπ’ αὐτοὺς ἡ ὀργὴ εἰς τέλος . πόθεν δὲ ἤμελλεν πληροῦσθαι τὰ ὄρη καὶ ἡ χώρα τῶν θνησιμαίων αὐτῶν ἑξῆς παρίστησιν διὰ τούτων .
Lemmas: ὁ συμβαίνω πρίν γίγνομαι ἐπίτηδες ὁ λόγος προαναφωνέω ὁ ὁ ἀπειλή φόβος ὁ κακία ἀναστέλλω προαιρέω · εἰκός γάρ εἰμί σωφρονίζω ὁ ἀκροάζομαι προμανθάνω ὁ ἐπελεύθω . ὁ ἐπίμονος ἁμαρτάνω φημί οὖν διά οὗτος · οὖον γάρ διά τις συντυχία οὐδέ διά ἀνάγκη φυσικός οὐδέ διά ὁ μείρομαι , ἀλλά διά ὁ προλέγω ατόπημα ὅδε σύ καί ὅδε ἐπέρχομαι , ἐπεί τοίνυν σύ ὁ ἀμπελών κύριος , οὖον βότρυς οὐδέ καρπός1 ἀγαθός , ξύλον δέ καί χόρτος καί καλάμη συνάγω καί ὁ ἄκανθα σύ πληθύνω . οὗτος χάρις λέγω εἰκότως · ὅς τρόπος καίω καλάμη ὑπό ἄνθραξ πυρός καί συγκαίω ὑπό φλόξ ἀνίημι οὕτως ὁ ὁ κακία σύ ῥίζα ὡς χνόος καί ὡς ἀπόβρωμα πυρός εἰμί , ἀλλά καί ὁ ἄνθος σύ ὡραιότης , δηλαδή ὁ σῶμα , καί ὁ ὁ πλοῦτος δόξα καί ὁ ὁ πᾶς ἔθνος Εὐπρέπεια , ὅσος οὐδέπω κονιορτός δίκη διασκεδάννυμι . οὗτος δέ φημί αὐτός εἰμί , ἐπεί πρός ὁ προλέγω ὁ νόμος κύριος Σαβαώθ οὐ ἐθέλω παραδέχομαι , ἀλλά καί ὁ λόγιος ὁ ἅγιος Ἰσραήλ παροξύνω . καί ἐν οὗτος δέ θέα ὡς οὐ εἰδωλολατρία αὐτός κατηγορέω , ἀλλά ὅτι μή ὁ νόμος κύριος Σαβαώθ ἐθέλω · ποῖος δέ νόμος ἢ περί ὅς ἀνωτέρω εἴρω · ἐκ γάρ Σιών ἐξέρχομαι νόμος καί λόγος κύριος ἐκ Ἱερουσαλήμ ; ἐπεί τοίνυν οὐ βούλομαι ὁ νόμος ὁ καινός διαθήκη , ἀλλά καί ὁ ζῶ ὁ θεός λόγος παροξύνω , κατά δέ ὁ Ἀκύλας · ὅτι ἀπορρίπτω ὁ νόμος κύριος στρατιά καί ὁ λόγιος ὁ ἅγιος Ἰσραήλ διασύρω , κατά δέ ὁ Σύμμαχος · ὅτι ἀποδοκιμάζω ὁ νόμος κύριος ὁ δύναμις καί ὁ λόγος ὁ ἅγιος Ἰσραήλ παροξύνω . οὗτος χάρις ἐπιλέγω · καί θυμόω ὀργή κύριος Σαβαώθ ἐπί ὁ λαός αὐτός , ὅς αὐτός μέν βουλεύω εἰμί οἰκέω αὐτός λαός τε καί χρηματίζω , ὁ δέ οὐ βούλομαι . καί ἐπιβάλλω ὁ χείρ αὐτός ἐπί αὐτός καί πατάσσω αὐτός , καί οὗτος πᾶς διά ὁ ἀποδίδωμι αἴτιος προστίθημι δέ οὗτος λέγω · καί παροξύνω ὁ ὄρος , καί γίγνομαι ὁ θνησιμαῖος αὐτός ὡς κοπρία ἐν μέσος ὁδός . καί ἐν πᾶς οὗτος οὐ ἀποστρέφω ὁ θυμός αὐτός , ἀλλά ἔτι ὁ χείρ ὑψηλός . σημαίνω δέ καί διά οὗτος πολέμιος ἔφοδος καί πλῆθος ὁ ἀναιρέω , ὡς καί αὐτός πληρόω ὁ ὄρος νεκρός σῶμα , καί ὁ χώρα ἅπας ὁ θνησιμαῖος αὐτός μεστός γίγνομαι . Ἐπίμονος δέ εἰμί ὁ θυμός ὁ θεός κατά αὐτός οὐ ἀποστρέφω τοσοῦτος αὐτός ἐνδείκνυμι , ἀλλά ἔτι ὁ χείρ ὁ θεός κατά αὐτός ὑπάρχω ὑψηλός διά ὁ ἐπίμονος αὐτός ὁ ἀπιστία . τηρέω δέ πως εἴρω ὁ · ἔτι ὁ χείρ ὑψηλός · ὡς γάρ παραμένω κατά αὐτός εἰσέτι καί νῦν ὁ ὁ θεός ὀργή λέγω . ὅς δή καί ὁ ἀπόστολος παρίστημι εἶπον · φθάνω δέ ἐπί αὐτός ὁ ὀργή εἰς τέλος . πόθεν δέ μέλλω πληρόω ὁ ὄρος καί ὁ χώρα ὁ θνησιμαῖος αὐτός ἑξῆς παρίστημι διά οὗτος .