eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 2.41
Θεσπίσας ὁ λόγος τὴν εἰς ἀνθρώπους παρουσίαν αὐτοῦ πάλαι διὰ τῶν προφητῶν λαλοῦντος σφόδρα ἀκολούθως ἐπισυνάπτει τὸ εὐαγγελικὸν κήρυγμα τὸ εἰς πάντα τὰ ἔθνη διαδοθὲν διὰ τῶν ἀποστόλων αὐτοῦ , ὧν τὴν μνήμην διὰ τῶν προκειμένων ποιεῖται . τὴν δὲ τούτων διάνοιαν καὶ ὁ θεσπέσιος Ἀπόστολος ἐκλαβὼν ἐν τῇ πρὸς Ῥωμαίους ἐπιστολῇ τοῦτον μετέφρασε τὸν τρόπον · ὡς ὡραῖοι οἱ πόδες τῶν εὐαγγελιζομένων ἀγαθά , τῶν εὐαγγελιζομένων εἰρήνην . ὁ δὲ Σύμμαχος τὰ κατὰ τοὺς τόπους οὕτως ἡρμήνευσε · τί εὐπρεπεῖς ἐπὶ τῶν ὀρέων πόδες εὐαγγελιζομένου , ἀκοὴν ποιοῦντος εἰρήνην , εὐαγγελιζομένου ἀγαθά , ἀκουστὴν ποιοῦντος σωτηρίαν . ἀντὶ τοῦ σωτηρίαν , ἰησουὰ ἡ Ἑβραϊκὴ λέξις περιέχει , ὥστε εἰ ἦσαν ἀμετάβλητον φυλάξαντες οἱ ἑρμηνευταὶ τὴν Ἑβραϊκὴν φωνήν , οὐδὲν ἐκώλυεν αὐτοὺς εἰπεῖν · ἀκουτίζοντος τὸν Ἰησοῦν . κατὰ δὲ τὸν Ἀκύλαν · τί ὡραιώθησάν φησιν ἐπὶ τὰ ὄρη πόδες εὐαγγελιζομένων ἀγαθά , ἀκουτίζοντος σωτηρίαν , κατὰ δὲ τὸν Θεοδωτίονα · ὡς εὐπρεπεῖς ἐπὶ τὰ ὄρη πόδες τῶν εὐαγγελιζομένων ἀγαθά . ἐν τούτοις τὸ πνεῦμα τὸ προφητικὸν τῶν κηρύκων τοῦ εὐαγγελίου τοὺς πόδας ἀποθαυμάζει , δι’ ὧν πεποίηνται δρόμον ἐκπεριελθόντες τὴν εἰς πάντα τὰ ἔθνη περίοδον . ὡραῖοί τε ἦσαν αὐτῶν οἱ πόδες καὶ διὰ τὸ κεκαθάρθαι ὡς ἂν τοῦ σωτῆρος αὐτοὺς ἀπονίψαντος , ἐπὶ δὲ τῶν ὀρέων ἔτρεχον διὰ τὸ μετέωρον καὶ ὑψηλὸν τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος , εἰρήνην δὲ κατήγγελλον ἀνθρώποις εὐαγγελιζόμενοι τὴν πρὸς θεὸν εἰρήνην καὶ ταύτην γε τὴν εἰρήνην , ἣν τοῖς μακρὰν καὶ τοῖς ἐγγὺς εὐηγγελίζοντο , δηλοῦντες τὸν Χριστὸν τοῦ θεοῦ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἓν καὶ τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας , τὴν ἔχθραν , ἐν τῇ σαρκὶ αὐτοῦ . διὸ ταῖς ἐκκλησίαις ἐπιστέλλων ὁ Παῦλος χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη λέγων ἔγραφε . καὶ ἀγαθὰ δὲ εὐηγγελίζοντο , τὰ ὄντως ἀγαθά , τοὺς μακαρισμοὺς καταγγέλλοντες , οὓς ὁ σωτὴρ ἐδίδου διὰ τῆς εὐαγγελικῆς διδασκαλίας . ἔλεγε δὴ τὸ κήρυγμα τῇ Σιών , δηλαδὴ τῷ θεοσεβεῖ πολιτεύματι καὶ τῷ χορῷ τῷ ἀποστολικῷ · Βασιλεύσει σου ὁ θεός , διὸ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἅπασι κατήγγελον ἀνθρώποις . Ἀντὶ δὲ τοῦ · φωνὴ τῶν φυλασσόντων σε ὑψώθη , ὁ Σύμμαχος φωνὴ τῶν σκοπῶν σου ἐπῆρε φωνὴν εἴρηκε καὶ ἐπήγαγεν · ἐπὶ τὸ αὐτὸ αἰνέσουσιν · ὀφθαλμοφανῶς γὰρ ὄψονται ἐν τῷ ἐπιστρέψαι κύριον τὴν Σιών , πάλιν κἀνταῦθα τοῦ θεοσεβοῦς πολιτεύματος Σιὼν ὀνομαζομένου , κατὰ δὲ τὸν Ἀκύλαν · φωνή φησι τῶν σκοπῶν σου ἐπῆρε φωνήν , ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἀγαλλιάσονται · ὅτι ὀφθαλμὸν ἐν ὀφθαλμῷ ὄψονται , κατὰ δὲ τὸν Θεοδοτίωνα · φωνὴ τῶν σκοπῶν σου ἐπῆρε φωνήν , περὶ οὗ αἰνέσουσιν · ὅτι ὀφθαλμὸν ἐν ὀφθαλμῷ ὄψονται , σκοποὺς ἐνταῦθα τοὺς μαθητὰς καὶ ἀποστόλους τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ὀνομάζοντος τοῦ λόγου . ὥσπερ γὰρ ἐκαλοῦντο σκοποὶ τοῦ ἐκ περιτομῆς λαοῦ οἱ παρ’ αὐτοῖς γενόμενοι προφῆται , οὕτω καὶ νῦν τῆς νέας καὶ καινῆς Σιών , δηλαδὴ τῆς ἐκκλησίας τοῦ θεοῦ καὶ τοῦ θεοσεβοῦς πολιτεύματος οἱ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἀπόστολοι γεγόνασι σκοποὶ καὶ φύλακες , οἳ καὶ ὀφθαλμοφανῶς αὐτόπται καὶ αὐτήκοοι τοῦ σωτῆρος γενόμενοι ὕψωσαν τὴν ἑαυτῶν φωνὴν ὡς ἐξάκουστον αὐτὴν γενέσθαι πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν . οἱ δ’ αὐτοὶ πάσης πνευματικῆς εὐφροσύνης ἐπληροῦντο ἐλεουμένης ὑπὸ τοῦ θεοῦ τῆς ἀποδοθείσης ἡμῖν Σιὼν καὶ τῶν πάλαι ἐρήμων αὐτῆς σῳζομένων διὰ τῆς σωτηρίου ἀπολυτρώσεως . Ἀντὶ δὲ τοῦ · ῥηξάτω εὐφροσύνην ἅμα τὰ ἔρημα Ἰερουσαλήμ , ὁ Σύμμαχος · ἱλαρύνθητε καὶ ἀγαλλιᾶσθε ὁμοῦ τὰ ἔρημα Ἰερουσαλήμ , Ἰερουσαλὴμ νοουμένης τῆς τοῦ θεοῦ πόλεως , λέγω δὲ τοῦ θεοσεβοῦς πολιτεύματος , οὗ τὰ πάλαι γενόμενα ἔρημα εὐαγγελίζεται , νῦν ὁ λόγος ἀγαλλιάσεως καὶ εὐφροσύνης πληρωθήσεσθαι διὰ τὸ τοῦ θεοῦ ἔλεος . Σφόδρα δὲ ἀκολούθως τίνα ἦν τὰ εἰρημένα τῇ Ἰερουσαλήμ , παρίστησι συνάπτων ἑξῆς καὶ λέγων · ἀποκαλύψει κύριος τὸν βραχίονα τὸν ἅγιον αὐτοῦ ἐνώπιον πάντων τῶν ἐθνῶν , καὶ κατὰ τὸν Σύμμαχον δὲ εἴρηται · ἀπεκάλυψε κύριος τὸν βραχίονα τὸν ἅγιον αὐτοῦ ἐνώπιον πάντων τῶν ἐθνῶν καὶ ὄψεται πάντα τὰ πέρατα τῆς γῆς τὸ σωτήριον τοῦ θεοῦ ἡμῶν . ὁρᾷς ὅπως καὶ διὰ τούτων τοῖς ἔθνεσι τὸ εὐαγγελικὸν κήρυγμα τὰ ἐπαγγελλόμενα ὑπισχνεῖται · τὸν γὰρ βραχίονα τὸν ἅγιον αὐτοῦ , αὐτὸς δὲ ἦν ὁ θεὸς λόγος , ἀποκαλύψειν τὸν θεόν φησι πᾶσι τοῖς ἔθνεσι καὶ ὄψεσθαι πάντα τὰ ἄκρα τῆς γῆς τὴν σωτηρίαν τὴν παρὰ τοῦ θεοῦ ἡμῶν . οὐκοῦν ἐπειδὰν αὐτὸς φωνήσῃ τῇ Σιὼν καὶ τῇ Ἰερουσαλήμ , τὰ λελεγμένα ἐπὶ τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν ἀναφέρεται · τὸ γὰρ θεοσεβὲς πολίτευμα , ὅτε μὲν παρ’ ἐκείνοις ἦν , ὅτε δὲ παρὰ τοῖς ἔθνεσιν , ὃ δὴ Σιὼν καὶ Ἰερουσαλὴμ ὠνόμασται . διὸ καὶ πάντοτε ἐν ἀνθρώποις συνέστηκεν ἡ τοιαύτη τοῦ θεοῦ πόλις · οὐδὲν οὖν διαφέρει Σιὼν καλεῖσθαι καὶ Ἰερουσαλὴμ ὀνομάζεσθαι τὴν ἐν ἀνθρώποις ἀφωρισμένην τῷ θεῷ ἐκλογήν . Καὶ ὡς πολλάκις ἡμῖν εἴρηται τὸ θεοσεβὲς ἐν ἀνθρώποις πολίτευμα , τούτοις ἑξῆς εἰς πρόσωπον τοῦ χοροῦ τῶν ἀποστόλων τὸ πνεῦμα τὸ προφητικόν φησιν · ἀπόστητε ἀπόστητε , ἐξέλθετε ἐκεῖθεν , δῆλον δὲ ὅτι ἐκ τοῦ ἀπίστου λαοῦ , καὶ ἀκαθάρτου μὴ ἅπτεσθε , ἐξέλθετε ἐκ μέσου αὐτῆς καὶ ἀφορίσθητε , οἱ φέροντες τὰ σκεύη κυρίου . σκεύη δὲ κυρίου ἦν τὰ ἐκλεχθέντα ὑπὸ τοῦ κυρίου σώματα αὐτῶν ἐν ἁγιωσύνῃ καὶ τιμῇ τῷ θεῷ ἀφωρισμένα ἢ καὶ σκεύη κυρίου ἐτύγχανε τὰ τῆς καινῆς διαθήκης εὐαγγέλια , ἅπερ ἐπικομιζομένους ἀπαλλάττεσθαι τῆς ἀπιστίας τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ καὶ ἀφορίζεσθαι αὐτῶν προστάττει . Καὶ ἐπιλέγει · ὅτι οὐ μετὰ ταραχῆς ἐξελεύσεσθε οὐδὲ φυγῇ πορεύσεσθε · οὐ γὰρ ὡς ἐλαυνόμενοι προῆλθον εἰς τὴν περίοδον τῶν ἐθνῶν , ἀλλὰ προθυμίᾳ πάσῃ καὶ προαιρέσει αὐτεξουσίῳ κελευσθέντες μαθητεῦσαι πάντα τὰ ἔθνη ἐν τῷ αὐτοῦ ὀνόματι . διὸ ὡς πρὸς αὐτοὺς εἴρηται · ὅτι οὐ μετὰ ταραχῆς ἐξελεύσεσθε οὐδὲ φυγῇ πορεύσεσθε · ἐποιοῦντο γοῦν τὴν πορείαν σὺν πάσῃ εἰρήνῃ ἔχοντες σὺν αὐτοῖς τὸν εἰρηκότα αὐτοῖς · ἰδοὺ ἐγὼ μεθ’ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος · ὃ δὴ σημαίνει καὶ ὁ παρὼν λόγος φάσκων · προπορεύσεται γὰρ πρότερος ὑμῶν κύριος καὶ ὁ ἐπισυνάγων ὑμᾶς θεὸς Ἰσραήλ .
Lemmas: θεσπίζω ὁ λόγος ὁ εἰς ἄνθρωπος παρουσία αὐτός πάλαι διά ὁ προφήτης λαλέω σφόδρα ἀκόλουθος ἐπισυνάπτω ὁ εὐαγγελικός κήρυγμα ὁ εἰς πᾶς ὁ ἔθνος διαδίδωμι διά ὁ ἀπόστολος αὐτός , ὅς ὁ μνήμη διά ὁ πρόκειμαι ποιέω . ὁ δέ οὗτος διάνοια καί ὁ θεσπέσιος ἀπόστολος ἐκλαμβάνω ἐν ὁ πρός Ῥωμαῖος ἐπιστολή οὗτος μεταφράζω ὁ τρόπος · ὡς ὡραῖος ὁ πούς ὁ εὐαγγελίζομαι ἀγαθός , ὁ εὐαγγελίζομαι εἰρήνη . ὁ δέ Σύμμαχος ὁ κατά ὁ τόπος οὕτως ἑρμηνεύω · τίς εὐπρεπής ἐπί ὁ ὄρος πούς εὐαγγελίζομαι , ἀκοή ποιέω εἰρήνη , εὐαγγελίζομαι ἀγαθός , ἀκουστός ποιέω σωτηρία . ἀντί ὁ σωτηρία , ἰάομαι ὁ ἑβραικός λέξις περιέχω , ὥστε εἰμί εἰμί ἀμετάβλητος φυλάζω ὁ ἑρμηνευτής ὁ ἑβραικός φωνή , οὐδείς κωλύω αὐτός εἶπον · ἀκουτίζω ὁ Ἰησοῦς . κατά δέ ὁ Ἀκύλας · τίς ὡραιόω φημί ἐπί ὁ ὄρος πούς εὐαγγελίζομαι ἀγαθός , ἀκουτίζω σωτηρία , κατά δέ ὁ Θεοδωτίων · ὡς εὐπρεπής ἐπί ὁ ὄρος πούς ὁ εὐαγγελίζομαι ἀγαθός . ἐν οὗτος ὁ πνεῦμα ὁ προφητικός ὁ κῆρυξ ὁ εὐαγγέλιον ὁ πούς ἀποθαυμάζω , διά ὅς ποιέω δρόμος ἐκπεριέρχομαι ὁ εἰς πᾶς ὁ ἔθνος περίοδος . ὡραῖος τε εἰμί αὐτός ὁ πούς καί διά ὁ καθαίρω ὡς εἄν ὁ σωτήρ αὐτός ἀπονίζω , ἐπί δέ ὁ ὄρος τρέχω διά ὁ μετέωρος καί ὑψηλός ὁ εὐαγγελικός κήρυγμα , εἰρήνη δέ καταγγέλλω ἄνθρωπος εὐαγγελίζομαι ὁ πρός θεός εἰρήνη καί οὗτος γε ὁ εἰρήνη , ὅς ὁ μακράν καί ὁ ἐγγύς εὐαγγελίζω , δηλόω ὁ Χριστός ὁ θεός ποιέω ὁ ἀμφότερος εἷς καί ὁ μεσότοιχον ὁ φραγμός λύω , ὁ ἔχθρα , ἐν ὁ σάρξ αὐτός . διό ὁ ἐκκλησία ἐπιστέλλω ὁ Παῦλος χάρις σύ καί εἰρήνη λέγω γράφω . καί ἀγαθός δέ εὐαγγελίζω , ὁ εἰμί ἀγαθός , ὁ μακαρισμός καταγγέλλω , ὅς ὁ σωτήρ δίδωμι διά ὁ εὐαγγελικός διδασκαλία . λέγω δή ὁ κήρυγμα ὁ Σιών , δηλαδή ὁ θεοσεβής πολίτευμα καί ὁ χορός ὁ ἀποστολικός · βασιλεύω σύ ὁ θεός , διό ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός ἅπας καταγγέλλω ἄνθρωπος . ἀντί δέ ὁ · φωνή ὁ φυλάσσω σύ ὑψόω , ὁ Σύμμαχος φωνή ὁ σκοπός σύ ἐπαίρω φωνή εἴρω καί ἐπάγω · ἐπί ὁ αὐτός αἰνέω · ὀφθαλμοφανῶς γάρ ὁράω ἐν ὁ ἐπιστρέφω κύριος ὁ Σιών , πάλιν ἐνταῦθα ὁ θεοσεβής πολίτευμα Σιών ὀνομάζω , κατά δέ ὁ Ἀκύλας · φωνή φημί ὁ σκοπός σύ ἐπαίρω φωνή , ἐπί ὁ αὐτός ἀγαλλιάω · ὅτι ὀφθαλμός ἐν ὀφθαλμός ὁράω , κατά δέ ὁ Θεοδοτίων · φωνή ὁ σκοπός σύ ἐπαίρω φωνή , περί ὅς αἰνέω · ὅτι ὀφθαλμός ἐν ὀφθαλμός ὁράω , σκοπός ἐνταῦθα ὁ μαθητής καί ἀπόστολος ὁ σωτήρ ἐγώ ὀνομάζω ὁ λόγος . ὥσπερ γάρ καλέω σκοπός ὁ ἐκ περιτομή λαός ὁ παρά αὐτός γίγνομαι προφήτης , οὗτος καί νῦν ὁ νέος καί καινός Σιών , δηλαδή ὁ ἐκκλησία ὁ θεός καί ὁ θεοσεβής πολίτευμα ὁ ὁ σωτήρ ἐγώ ἀπόστολος γίγνομαι σκοπός καί φύλαξ , ἕ καί ὀφθαλμοφανῶς αὐτόπτης καί αὐτήκοος ὁ σωτήρ γίγνομαι ὑψόω ὁ ἑαυτοῦ φωνή ὡς ἐξάκουστος αὐτός γίγνομαι πᾶς ὁ ἔθνος . ὁ δέ αὐτός πᾶς πνευματικός Εὐφρόσυνος πληρόω ἐλεέω ὑπό ὁ θεός ὁ ἀποδίδωμι ἐγώ Σιών καί ὁ πάλαι ἐρῆμος αὐτός σῴζω διά ὁ σωτήριος ἀπολύτρωσις . ἀντί δέ ὁ · ῥήγνυμι Εὐφρόσυνος ἅμα ὁ ἐρῆμος Ἱερουσαλήμ , ὁ Σύμμαχος · ἱλαρύνω καί ἀγαλλιάω ὁμοῦ ὁ ἐρῆμος Ἱερουσαλήμ , Ἱεροσόλυμα νοέω ὁ ὁ θεός πόλις , λέγω δέ ὁ θεοσεβής πολίτευμα , ὅς ὁ πάλαι γίγνομαι ἐρῆμος εὐαγγελίζω , νῦν ὁ λόγος ἀγαλλίασις καί Εὐφρόσυνος πληρόω διά ὁ ὁ θεός ἔλεος . σφόδρα δέ ἀκόλουθος τίς εἰμί ὁ εἴρω ὁ Ἱερουσαλήμ , παρίστημι συνάπτω ἑξῆς καί λέγω · ἀποκάλυψις κύριος ὁ βραχύς ὁ ἅγιος αὐτός ἐνώπιος πᾶς ὁ ἔθνος , καί κατά ὁ Σύμμαχος δέ εἴρω · ἀποκαλύπτω κύριος ὁ βραχύς ὁ ἅγιος αὐτός ἐνώπιος πᾶς ὁ ἔθνος καί ὁράω πᾶς ὁ πέρας ὁ γῆ ὁ σωτήριος ὁ θεός ἐγώ . ὁράω ὅπως καί διά οὗτος ὁ ἔθνος ὁ εὐαγγελικός κήρυγμα ὁ ἐπαγγέλλω ὑπισχνέομαι · ὁ γάρ βραχύς ὁ ἅγιος αὐτός , αὐτός δέ εἰμί ὁ θεός λόγος , ἀποκαλύπτω ὁ θεός φημί πᾶς ὁ ἔθνος καί ὁράω πᾶς ὁ ἄκρος ὁ γῆ ὁ σωτηρία ὁ παρά ὁ θεός ἐγώ . οὐκοῦν ἐπειδάν αὐτός φωνέω ὁ Σιών καί ὁ Ἱερουσαλήμ , ὁ λέγω ἐπί ὁ ὁ ἔθνος κλῆσις ἀναφέρω · ὁ γάρ θεοσεβής πολίτευμα , ὅτε μέν παρά ἐκεῖνος εἰμί , ὅτε δέ παρά ὁ ἔθνος , ὅς δή Σιών καί Ἱεροσόλυμα ὀνομάζω . διό καί πάντοτε ἐν ἄνθρωπος συνίστημι ὁ τοιοῦτος ὁ θεός πόλις · οὐδείς οὖν διαφέρω Σιών καλέω καί Ἱεροσόλυμα ὀνομάζω ὁ ἐν ἄνθρωπος ἀφορίζω ὁ θεός ἐκλογή . καί ὡς πολλάκις ἐγώ εἴρω ὁ θεοσεβής ἐν ἄνθρωπος πολίτευμα , οὗτος ἑξῆς εἰς πρόσωπον ὁ χορός ὁ ἀπόστολος ὁ πνεῦμα ὁ προφητικός φημί · ἀφίστημι ἀφίστημι , ἐξέρχομαι ἐκεῖθεν , δῆλος δέ ὅτι ἐκ ὁ ἄπιστος λαός , καί ἀκάθαρτος μή ἅπτω , ἐξέρχομαι ἐκ μέσος αὐτός καί ἀφορίζω , ὁ φέρω ὁ σκεῦος κύριος . σκεῦος δέ κύριος εἰμί ὁ ἐκλέγω ὑπό ὁ κύριος σῶμα αὐτός ἐν ἁγιωσύνη καί τιμή ὁ θεός ἀφορίζω ἢ καί σκεῦος κύριος τυγχάνω ὁ ὁ καινός διαθήκη εὐαγγέλιον , ὅσπερ ἐπικομίζω ἀπαλλάσσω ὁ ἀπιστία ὁ Ἰουδαῖος λαός καί ἀφορίζω αὐτός προστάσσω . καί ἐπιλέγω · ὅτι οὖον μετά ταραχή ἐξέρχομαι οὐδέ φυγή πορεύω · οὖον γάρ ὡς ἐλαύνω προέρχομαι εἰς ὁ περίοδος ὁ ἔθνος , ἀλλά προθυμία πᾶς καί προαίρεσις αὐτεξούσιος κελεύω μαθητεύω πᾶς ὁ ἔθνος ἐν ὁ αὐτός ὄνομα . διό ὡς πρός αὐτός εἴρω · ὅτι οὖον μετά ταραχή ἐξέρχομαι οὐδέ φυγή πορεύω · ποιέω γοῦν ὁ πορεία σύν πᾶς εἰρήνη ἔχω σύν αὐτός ὁ ἐρῶ αὐτός · ἰδού ἐγώ μετά σύ εἰμί πᾶς ὁ ἡμέρα ἠώς ὁ συντέλεια ὁ αἰών · ὅς δή σημαίνω καί ὁ πάρειμι λόγος φάσκω · προπορεύω γάρ πρότερος σύ κύριος καί ὁ ἐπισυνάγω σύ θεός Ἰσραήλ .