eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.51a
Ὁ Σύμμαχος τοῦτον ἐξέδωκεν τὸν τρόπον · τάδε φησὶ εἶπε κύριος πρός με ὡς ἐν κράτει τῆς χειρὸς καὶ ἀπέστησέ με μὴ πορεύεσθαι τῇ ὁδῷ τοῦ λαοῦ τούτου λέγων · οὐκ ἐρεῖτε ἄνταρσις εἰς πᾶν ὃ ἐὰν εἴπῃ ὁ λαὸς οὗτος ἄνταρσις . ὃ δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστι τῇ ἑαυτοῦ χειρὶ ὁ κύριος ἐπιλαβόμενος ἀπέστησε καὶ ἀφώρισε τὸν ἑαυτοῦ προφήτην , ἐμὲ τοῦ μὴ τὴν αὐτὴν ὁδὸν βαδίζειν τῷ ἀπίστῳ τούτῳ λαῷ τῷ μὴ βουληθέντι τὸν Ἐμμανουὴλ ἐπικαλέσασθαι . ἀπέστησε δέ με λέγων · οὐκ ἐρεῖτε ἄνταρσις · οὗτοι μὲν γὰρ οἱ τὸν Ἐμμανουὴλ ἐπικαλέσασθαι παραιτησάμενοι ἄνταρσιν ἡγοῦνται τὴν ὑμετέραν ἐξ αὐτῶν ἀναχώρησιν , ὑμεῖς δὲ οὐκ ἐρεῖτε τοῦτο . Εἰ δὲ μόνον αὐτὸν ἔχοις σεαυτοῦ φόβον , εἴης τε πεποιθὼς ἐπ’ αὐτῷ , θάρσει , εὖ εἰδώς , ὅτι ἔσται σοι εἰς ἁγίασμα , ὡς μηκέτι δεῖσθαι τοῦ σωματικοῦ ἁγιάσματος . ἁγίασμα δὲ ἐκαλεῖτο παρ’ Ἑβραίοις ὁ πάλαι συνεστὼς παρ’ αὐτοῖς νεὼς καὶ τούτου τὰ ἐνδοτάτω . ἔσται τοίνυν σοι τῷ ἐλαυνομένῳ μὲν ὑπ’ ἐκείνων , πεποιθότι δὲ ἐπὶ τὸν κύριον ἁγίασμα , οὐχ ὁ σωματικὸς ναός , ἀλλ’ αὐτὸς ὁ κύριος ἁγιάζων σε , ἐὰν πεποιθὼς ᾖς ἐπ’ αὐτόν . διὸ μηδὲν φοβούμενος τὸν λαὸν τοῦτον , ἀναχώρει αὐτοῦ , πίστευε δὲ καὶ θάρσει τῷ σῷ φόβῳ · ἕξεις γὰρ αὐτὸν ἁγίασμα , οὐχὶ δὲ ὡς λίθῳ προσκόμματος προσκόψεις ἐν αὐτῷ οὐδὲ συναντήσεις αὐτῷ ὡς πέτρας πτώματι · τοιοῦτος γὰρ ἔσται τῷ οἴκῳ Ἰακὼβ διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν · ὡς γὰρ ἐν παγίδι καὶ ἐν κοιλάσματι οἰκοῦντες οἱ ἐν Ἰερουσαλὴμ διὰ τὸ ἀπειθεῖν τῇ ἰσχυρᾷ χειρὶ τοῦ κυρίου ἔσχον αὐτὸν λίθον προσκόμματος καὶ πέτραν πτώσεως , μὴ ὄντα τῇ φύσει τοιοῦτον · τοῖς γὰρ πιστεύουσιν εἰς αὐτὸν ἁγίασμα τυγχάνει . ὁρᾷς ὅπως αὐτὸν τὸν κύριον λίθον προσκόμματος καὶ πέτραν σκανδάλου ὀνομάζει . καὶ τοιοῦτον μὲν ἔσεσθαι αὐτόν φησι τοῖς καθημένοις ἐν Ἰερουσαλὴμ καὶ τοῖς δυσὶν οἴκοις Ἰσραήλ , τοῖς δὲ εἰς αὐτὸν πεπιστευκόσιν ἁγίασμα ἔσεσθαι διδάσκει . πῶς οὖν ἐγένετο λίθος προσκόμματος καὶ πέτρα σκανδάλου τοῖς εἰρημένοις ὁ Ἐμμανουὴλ ἢ διὰ τῆς ἐκ παρθένου κυήσεως ; ὅθεν καὶ ὁ θεῖος Ἀπόστολος ταῦτα διδάσκων ἔλεγεν · Ἰουδαίοις μὲν σκάνδαλον , ἔθνεσι δὲ μωρία . δύο δὲ ἦσαν οἶκοι Ἰσραήλ · εἷς μὲν ὁ τῶν ἐν αὐτοῖς ἀρχόντων , θάτερος δὲ ὁ τῶν ἀρχομένων . τούτοις δὲ τοῖς δυσὶν οἴκοις , δηλαδὴ ἀθρόως τῷ ὅλῳ ἔθνει ἄρχουσί τε καὶ ἀρχομένοις , τὸν κύριον αὐτὸν εἰς παγίδα καὶ εἰς σκάνδαλον ἔσεσθαί φησιν .
Lemmas: ὁ Σύμμαχος οὗτος ἐκδίδωμι ὁ τρόπος · ὅδε φημί εἶπον κύριος πρός ἐγώ ὡς ἐν κράτος ὁ χείρ καί ἀφίστημι ἐγώ μή πορεύω ὁ ὁδός ὁ λαός οὗτος λέγω · οὐ εἴρω ἄνταρσις εἰς πᾶς ὅς ἐάν εἶπον ὁ λαός οὗτος ἄνταρσις . ὅς δέ λέγω τοιοῦτος εἰμί ὁ ἑαυτοῦ χείρ ὁ κύριος ἐπιλαμβάνω ἀφίστημι καί ἀφορίζω ὁ ἑαυτοῦ προφήτης , ἐγώ ὁ μή ὁ αὐτός ὁδός βαδίζω ὁ ἄπιστος οὗτος λαός ὁ μή βούλομαι ὁ Ἐμμανουήλ ἐπικαλέω . ἀφίστημι δέ ἐγώ λέγω · οὐ εἴρω ἄνταρσις · οὗτος μέν γάρ ὁ ὁ Ἐμμανουήλ ἐπικαλέω παραιτέομαι ἄνταρσις ἡγέομαι ὁ ὑμέτερος ἐκ αὐτός ἀναχώρησις , σύ δέ οὐ εἴρω οὗτος . εἰμί δέ μόνος αὐτός ἔχω σεαυτοῦ φόβος , εἰμί τε Πεποιθὼς ἐπί αὐτός , θάρσος , εὕω οἶδα , ὅτι εἰμί σύ εἰς ἁγίασμα , ὡς μηκέτι δήω ὁ σωματικός ἁγίασμα . ἁγίασμα δέ καλέω παρά Ἑβραῖος ὁ πάλαι συνίστημι παρά αὐτός ναός καί οὗτος ὁ ἐνδοτάτω . εἰμί τοίνυν σύ ὁ ἐλαύνω μέν ὑπό ἐκεῖνος , πείθω δέ ἐπί ὁ κύριος ἁγίασμα , οὐ ὁ σωματικός ναός , ἀλλά αὐτός ὁ κύριος ἁγίζω σύ , ἐάν Πεποιθὼς εἰμί ἐπί αὐτός . διό μηδείς φοβέω ὁ λαός οὗτος , ἀναχωρέω αὐτός , πιστεύω δέ καί θάρσος ὁ σός φόβος · ἔχω γάρ αὐτός ἁγίασμα , οὐ δέ ὡς λίθος πρόσκομμα πρόσκοψις ἐν αὐτός οὐδέ συναντάω αὐτός ὡς πέτρα πτῶμα · τοιοῦτος γάρ εἰμί ὁ οἶκος Ἰακώβ διά ὁ ἀπιστία αὐτός · ὡς γάρ ἐν παγίς καί ἐν κοίλασμα οἰκέω ὁ ἐν Ἱεροσόλυμα διά ὁ ἀπειθέω ὁ ἰσχυρός χείρ ὁ κύριος ἔχω αὐτός λίθος πρόσκομμα καί πέτρα πτῶσις , μή εἰμί ὁ φύσις τοιοῦτος · ὁ γάρ πιστεύω εἰς αὐτός ἁγίασμα τυγχάνω . ὁράω ὅπως αὐτός ὁ κύριος λίθος πρόσκομμα καί πέτρα σκάνδαλον ὀνομάζω . καί τοιοῦτος μέν εἰμί αὐτός φημί ὁ κάθημαι ἐν Ἱεροσόλυμα καί ὁ δύο οἶκος Ἰσραήλ , ὁ δέ εἰς αὐτός πιστεύω ἁγίασμα εἰμί διδάσκω . πῶς οὖν γίγνομαι λίθος πρόσκομμα καί πέτρα σκάνδαλον ὁ εἴρω ὁ Ἐμμανουήλ ἢ διά ὁ ἐκ παρθένος κύησις ; ὅθεν καί ὁ θεῖος ἀπόστολος οὗτος διδάσκω λέγω · Ἰουδαῖος μέν σκάνδαλον , ἔθνος δέ μωρία . δύο δέ εἰμί οἶκος Ἰσραήλ · εἷς μέν ὁ ὁ ἐν αὐτός ἄρχω , θατέρως δέ ὁ ὁ ἄρχω . οὗτος δέ ὁ δύο οἶκος , δηλαδή ἀθρόος ὁ ὅλος ἔθνος ἄρχω τε καί ἄρχω , ὁ κύριος αὐτός εἰς παγίς καί εἰς σκάνδαλον εἰμί φημί .