eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.30
Οἱ πράκτορες ὑμῶν καλαμῶνται ὑμᾶς . τῶν κατά τι πλημμελούντων οἱ μὲν πταίουσιν ἐν γνώσει νικώμενοι ὑπὸ τῆς κακίας , κεντούμενοι δὲ καὶ τιτρωσκόμενοι τὸ συνειδὸς ἐφ’ οἷς πράττουσιν , οἱ δ’ ἐν ἀγνοίᾳ τυγχάνοντες τρόπον βοσκημάτων φέρονται . τρίτοι δέ εἰσιν τῶν προλεχθέντων χείρους , οἱ πρὸς τῇ ἑαυτῶν ἀπωλείᾳ καὶ ἑτέρους διὰ ἀπάτης τοῖς ὁμοίοις ὑποβάλλοντες ἀτοπήμασιν . ὁ τοίνυν τοῦ θεοῦ λόγος πολλοὺς ὁρῶν παρὰ Ἰουδαίοις κατὰ πλάνην πταίοντας ἀφορίζει μὲν τῶν ἔμπροσθεν κατηγορηθέντων , παρακελεύεται δ’ αὐτοῖς διὰ τῶν προκειμένων , οἷα Χριστὸς καὶ φιλάνθρωπος καὶ λαὸν αὐτοῦ ὀνομάζει προτρεπτικῶς ἰδιοποιούμενος καὶ ἕλκων ἐπὶ τὴν ἑαυτοῦ γνῶσιν . πᾶς τοίνυν ἄνθρωπος αὐτοῦ τυγχάνει κἂν ἁμαρτάνῃ · ἐπάγεται τοίνυν πρὸς ἑαυτὸν συγγνώμην νέμων τοῖς κατὰ ἄγνοιαν πλημμελοῦσιν , διό φησι · λαός μου . εἶτ’ ἐλέγχει τοὺς αἰτίους αὐτοῖς γινομένους τῆς εἰς αὐτὸν ἀπιστίας , οὓς διὰ τῶν ἔμπροσθεν ἐμπαίκτας ὠνόμασεν . διό φησι · λαός μου , οἱ πράκτορες ὑμῶν καλαμῶνται ὑμᾶς · βουλόμενοι γὰρ τὰ παρὰ τοῦ θεοῦ κέρδη συνάγειν οἱ ἄρχοντες τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους δι’ ἀπαρχῶν καὶ δεκατῶν καὶ τῶν ἄλλων αὐτοῖς ὡς ἄρχουσι καὶ διδασκάλοις προσφερομένων , οὐκ ἐπέτρεπον τὴν εἰς τὸν Χριστὸν γνῶσιν αὐτοὺς ἀναλαβεῖν . ὃ δὴ παρίστησιν λέγων · οἱ πράκτορες ὑμῶν καλαμῶνται ὑμᾶς , καὶ οἱ ἀπαιτοῦντες κυριεύσουσιν ὑμῶν . τίνα δὲ ἀπαιτοῦντες ἢ τὰ προλεχθέντα κέρδη , ὧν ἕνεκα οὐδὲ τοὺς ἁμαρτάνοντας ἤλεγχον , πάντας δὲ πρὸς κολακείαν ὁμιλοῦντες ἐμακάριζον αὐτούς ; διὸ καὶ τούτους ἀπελέγχει φάσκων · λαός μου , οἱ μακαρίζοντες ὑμᾶς πλανῶσιν ὑμᾶς καὶ τὴν τρίβον τῶν ποδῶν ὑμῶν ταράσσουσιν · ἀποτρέποντες γὰρ τῆς εὐθείας ὁδοῦ τῆς ἀγούσης ἐπὶ τὸν σωτήριον λόγον , διέστρεφον αὐτῶν τὰ τῆς ψυχῆς βήματα . τῶν δὲ ἀπατωμένων ἐπὶ τῷ μακαρισμῷ καὶ ἡ τρίβος τῶν ποδῶν συνταράσσεται · διότι ἡ μὲν θλῖψις ἐπὶ ταπείνωσιν προσκαλεῖται , ὁ δὲ μακαρισμὸς φυσίωσιν ἐμποιεῖ . Ἀκολούθως οὖν τοῖς τοιάδε δρῶσιν ἑξῆς ἐπιλέγει · ἀλλὰ νῦν καταστήσεται εἰς κρίσιν κύριος , καὶ πάλιν · αὐτὸς κύριος εἰς κρίσιν ἥξει μετὰ τῶν πρεσβυτέρων τοῦ λαοῦ καὶ μετὰ τῶν ἀρχόντων αὐτοῦ . πρεσβύτεροι οὖν καὶ ἄρχοντες οἱ μὴ διὰ τῆς ὑγιαινούσης διδασκαλίας καὶ τῶν κατὰ τὸν ἴδιον βίον ἀγαθῶν ὑποδειγμάτων τὸν ἀμπελῶνα γεωργοῦντες ταῦτα ἐγκληθησόμεθα . εἶθ’ ὡς παραστὰς τῷ τοῦ κυρίου βήματι καταμέμφεται καὶ εἰς πρόσωπον αὐτοὺς ἀπελέγχει λέγων · Ὑμεῖς δὲ τί ἐνεπυρίσατε τὸν ἀμπελῶνά μου καὶ ἡ ἁρπαγὴ τοῦ πτωχοῦ ἐν τοῖς οἴκοις ὑμῶν ; τί ὑμεῖς ἀδικεῖτε τὸν λαόν μου καὶ τὸ πρόσωπον τῶν πτωχῶν καταισχύνετε ; ἐὰν τὰ εἰς λόγον τῆς ἀναπαύσεως τῶν πενήτων διδόμενα ἐν τοῖς οἴκοις ἔχωμεν ἀποστεροῦντες τοὺς ἐνδεεῖς . ἔθος τοῖς ἀδικοῦσι καὶ ἀποστεροῦσιν , ἐπειδὰν ἐγκαλῶνται παρὰ τῶν ἠδικημένων , ὕβρεσι καὶ λοιδορίαις καταισχύνειν αὐτοὺς ἐξευτελίζοντες καὶ πληγὰς ἀπειλοῦντες . τοῦτο οὖν φησι τὴν ὑμῖν προσήκουσαν ἐκ τῆς ἀδικίας αἰσχύνην ταύτην ἐκ τῆς τυραννίδος ὑμῶν τοῖς πτωχοῖς περιτρέπετε . λαὸν δὲ αὐτοῦ καὶ νῦν ἀποκαλεῖ καὶ ἀμπελῶνα αὐτοῦ ἐμπεπυρισμένον τοὺς κατὰ συναρπαγὴν καὶ διαστροφὴν τῶν διδασκάλων ἠπατημένους , οὓς ἀνακαλούμενος καὶ πρὸς ἑαυτὸν ἐπιστρέφων ἀποτρέπει τῆς τῶν προλεχθέντων διαστρόφου διδασκαλίας . σφόδρα δὲ ἀκολούθως τὴν πρώτην τοῦ σωτῆρος παρουσίαν θεσπίσας καὶ τὴν τῶν ἀρχόντων τοῦ λαοῦ διαστροφήν , τὰ περὶ τῆς δευτέρας ἀφίξεως αὐτοῦ παραδίδωσιν λέγων · αὐτὸς κύριος εἰς κρίσιν ἥξει μετὰ τῶν πρεσβυτέρων τοῦ λαοῦ καὶ μετὰ τῶν ἀρχόντων αὐτοῦ .
Lemmas: ὁ πράκτωρ σύ καλαμόω σύ . ὁ κατά τίς πλημμελέω ὁ μέν πταίω ἐν γνῶσις νικάω ὑπό ὁ κακία , κεντέω δέ καί τιτρώσκω ὁ σύνοιδα ἐπί ὅς πράσσω , ὁ δέ ἐν ἄγνοια τυγχάνω τρόπος βόσκημα φέρω . τρίτος δέ εἰμί ὁ προλέγω χείρων , ὁ πρός ὁ ἑαυτοῦ ἀπώλεια καί ἕτερος διά ἀπάτη ὁ ὅμοιος ὑποβάλλω ἀτόπημα . ὁ τοίνυν ὁ θεός λόγος πολύς ὁράω παρά Ἰουδαῖος κατά πλάνη πταίω ἀφορίζω μέν ὁ ἔμπροσθεν κατηγορέω , παρακελεύομαι δέ αὐτός διά ὁ πρόκειμαι , οἷος Χριστός καί φιλάνθρωπος καί λαός αὐτός ὀνομάζω προτρεπτικός ἰδιοποιέω καί ἕλκω ἐπί ὁ ἑαυτοῦ γνῶσις . πᾶς τοίνυν ἄνθρωπος αὐτός τυγχάνω κἀν ἁμαρτάνω · ἐπάγω τοίνυν πρός ἑαυτοῦ συγγνώμη νέμω ὁ κατά ἄγνοια πλημμελέω , διό φημί · λαός ἐγώ . εἶτα ἔλεγχος ὁ αἴτιος αὐτός γίγνομαι ὁ εἰς αὐτός ἀπιστία , ὅς διά ὁ ἔμπροσθεν ἐμπαίκτης ὀνομάζω . διό φημί · λαός ἐγώ , ὁ πράκτωρ σύ καλαμόω σύ · βούλομαι γάρ ὁ παρά ὁ θεός κέρδος συνάγω ὁ ἄρχω ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος διά ἀπαρχή καί δεκάτη καί ὁ ἄλλος αὐτός ὡς ἄρχω καί διδάσκαλος προσφέρω , οὐ ἐπιτρέπω ὁ εἰς ὁ Χριστός γνῶσις αὐτός ἀναλαμβάνω . ὅς δή παρίστημι λέγω · ὁ πράκτωρ σύ καλαμόω σύ , καί ὁ ἀπαιτέω κυριεύω σύ . τίς δέ ἀπαιτέω ἢ ὁ προλέγω κέρδος , ὅς ἕνεκα οὐδέ ὁ ἁμαρτάνω ἐλέγχω , πᾶς δέ πρός κολακεία ὁμιλέω μακαρίζω αὐτός ; διό καί οὗτος ἀπελέγχω φάσκω · λαός ἐγώ , ὁ μακαρίζω σύ πλανάω σύ καί ὁ τρίβω ὁ πούς σύ ταράσσω · ἀποτρέπω γάρ ὁ εὐθύς ὁδός ὁ ἄγω ἐπί ὁ σωτήριος λόγος , διαστρέφω αὐτός ὁ ὁ Ψυχή βῆμα . ὁ δέ ἀπατάω ἐπί ὁ μακαρισμός καί ὁ τρίβος ὁ πούς συνταράζω · διότι ὁ μέν θλῖψις ἐπί ταπείνωσις προσκαλέω , ὁ δέ μακαρισμός φυσίωσις ἐμποιέω . ἀκόλουθος οὖν ὁ τοιόσδε δράω ἑξῆς ἐπιλέγω · ἀλλά νῦν καθίστημι εἰς κρίσις κύριος , καί πάλιν · αὐτός κύριος εἰς κρίσις ἥκω μετά ὁ πρέσβυς ὁ λαός καί μετά ὁ ἄρχω αὐτός . πρέσβυς οὖν καί ἄρχω ὁ μή διά ὁ ὑγιαίνω διδασκαλία καί ὁ κατά ὁ ἴδιος βίος ἀγαθός ὑπόδειγμα ὁ ἀμπελών γεωργέω οὗτος ἐγκαλέω . εἶτα ὡς παραστὰς ὁ ὁ κύριος βῆμα καταμέμφομαι καί εἰς πρόσωπον αὐτός ἀπελέγχω λέγω · σύ δέ τίς ἐνίπυριμι ὁ ἀμπελών ἐγώ καί ὁ ἁρπαγή ὁ πτωχός ἐν ὁ οἶκος σύ ; τίς σύ ἀδικέω ὁ λαός ἐγώ καί ὁ πρόσωπον ὁ πτωχός καταισχύνω ; ἐάν ὁ εἰς λόγος ὁ ἀνάπαυσις ὁ πένης δίδωμι ἐν ὁ οἶκος ἔχω ἀποστερέω ὁ ἐνδεής . ἔθος ὁ ἀδικέω καί ἀποστερέω , ἐπειδάν ἐγκαλέω παρά ὁ ἀδικέω , ὕβρις καί λοιδορία καταισχύνω αὐτός ἐξευτελίζω καί πληγάς ἀπειλέω . οὗτος οὖν φημί ὁ σύ προσήκω ἐκ ὁ ἀδικία αἰσχύνη οὗτος ἐκ ὁ τυραννίς σύ ὁ πτωχός περιτρέπω . λαός δέ αὐτός καί νῦν ἀποκαλέω καί ἀμπελών αὐτός ἐμπυρίζω ὁ κατά συναρπαγή καί διαστροφή ὁ διδάσκαλος ἀπατάω , ὅς ἀνακαλέω καί πρός ἑαυτοῦ ἐπιστρέφω ἀποτρέπω ὁ ὁ προλέγω διάστροφος διδασκαλία . σφόδρα δέ ἀκόλουθος ὁ πρῶτος ὁ σωτήρ παρουσία θεσπίζω καί ὁ ὁ ἄρχω ὁ λαός διαστροφή , ὁ περί ὁ δύο ἄφιξις αὐτός παραδίδωμι λέγω · αὐτός κύριος εἰς κρίσις ἥκω μετά ὁ πρέσβυς ὁ λαός καί μετά ὁ ἄρχω αὐτός .