eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.33
Ἔτι τὸ προφητικὸν πνεῦμα τοῖς προλεχθεῖσιν ἐπισυνάπτει καὶ αὐτὰ † ειπ αὐτῆς μέρος τυγχάνει τῆς ὁράσεως , ἣν εἶδεν Ἠσαΐας υἱὸς Ἀμὼς κατὰ τῆς Ἰουδαίας καὶ κατὰ τῆς Ἰερουσαλήμ . διεξέρχεται δὲ τὰ προκείμενα ἐκ προσώπου τοῦ ἁγίου πνεύματος φάσκον τό · Ἄισω δὴ τῷ ἠγαπημένῳ ᾆσμα τοῦ ἀγαπητοῦ μου . ἀντὶ δὲ τοῦ · τῷ ἀμπελῶνί μου , ἡ Ἑβραϊκὴ λέξις καὶ οἱ λοιποὶ ἑρμηνευταὶ τῷ ἀμπελῶνι αὐτοῦ ἐκδεκώκασι · τῷ γὰρ ἠγαπημένῳ φησὶν ᾄσω ᾆσμα οὐκ ἐμὸν οὐδ’ ὑπ’ ἐμοῦ πεποιημένον , ἀλλ’ ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀγαπητοῦ ᾄσαντος τῷ ἀμπελῶνι αὐτοῦ ᾆσμα θρήνου καὶ κλαυθμοῦ ἔμπλεων . ὅθεν ὁ Ἀκύλας τοῦτον ἡρμήνευσε τὸν τρόπον · ᾄσω δὴ τῷ προσφιλεῖ μου ᾠδὴν πατραδέλφου μου τῷ ἀμπελῶνι αὐτοῦ , ὁ δὲ Σύμμαχος · ᾄσω δὴ τῷ ἀγαπητῷ μου ᾆσμα τοῦ ἀγαπητοῦ μου εἰς τὸν ἀμπελῶνα αὐτοῦ , καὶ ὁ Θεοδοτίων · ᾄσω δὴ τῷ ἀγαπητῷ μου ᾆσμα τοῦ ἀγαπητοῦ μου τῷ ἀμπελῶνι αὐτοῦ · οὐ γὰρ ἐμόν φησιν , ἀλλὰ τοῦ ἀγαπητοῦ μου τυγχάνει τὸ ᾆσμα · αὐτὸς γὰρ συνέθηκεν αὐτὸ ἐπὶ τῷ ἀμπελῶνι αὐτοῦ ἢ εἰς τὸν ἀμπελῶνα αὐτοῦ ᾠδὴν θρήνου πεποιηκώς . ἠγαπημένος δὲ ἦν καὶ ἀγαπητός , ἠγαπημένος μὲν τῷ θεῷ καὶ πατρὶ αὐτοῦ , ἀγαπητὸς δὲ τοῦ ἁγίου πνεύματος · τοῦτο γὰρ παρίστησιν τὸ προφητικὸν πνεῦμα φῆσαν · Ἄισω δὴ τῷ ἠγαπημένῳ ᾆσμα τοῦ ἀγαπητοῦ μου τῷ ἀμπελῶνί μου . διὰ δὲ τῆς ᾠδῆς τὰς εἰς τὸν ἀμπελῶνα εὐεργεσίας αὐτοῦ ἀπαριθμεῖται καὶ τοῦ ἀμπελῶνος τὴν μοχθηρίαν ἐλέγχει , θεσπίζει τε κατὰ τὸ αὐτὸ τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβήσεσθαι . οὗτος τοιγαροῦν ὁ ἀγαπητὸς τοῦ θεοῦ τὸν πρῶτον λαὸν τὸν ἐκ περιτομῆς κλῆρον καὶ μερίδα κτησάμενος ἀποθρηνεῖ τὴν ἀπώλειαν αὐτοῦ δι’ ὑπερβολὴν φιλανθρωπίας · φησὶ γάρ · ἀμπελὼν ἐγενήθη τῷ ἠγαπημένῳ ἐν κέρατι ἐν τόπῳ πίονι , ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · ἐν κέρατι ἐν τόπῳ ἐλαιῶνι , ἢ κατὰ τὸν Ἀκύλαν · ἐν κέρατι υἱῷ ἐλαίου . φασὶ δὲ τὴν Ἰουδαίαν χώραν οὕτω δηλοῦσθαι διὰ τὸ πίονα εἶναι καὶ λιπαρωτάτην , λέγεσθαι δὲ ἐν κέρατι διὰ τὸ συστῆναι βασιλικὴν μητρόπολιν ἐν αὐτῇ τῇ Ἰερουσαλήμ · εἴωθεν γὰρ ἡ γραφὴ κέρατα τὰς βασιλείας ὀνομάζειν . Φραγμὸν δὲ περιέθηκε τῷ ἀμπελῶνι , δηλαδὴ τῷ παντὶ λαῷ , πάντως που ἀγγέλοις αὐτὸν περιφράξας , ἐχαράκωσε δὲ αὐτὸν προφήταις καὶ ἁγίοις ἀνδράσιν ὑποστηρίσας , ἀλλὰ καὶ κατεφύτευσεν αὐτὸν ἄμπελον σωρήκ . τίς δὲ ἦν αὕτη ἢ πάντως που ἡ θεόπνευστος γραφὴ καὶ ὁ τῆς θεοσεβείας λόγος ὁ τῷ παντὶ παραδοθεὶς ἔθνει ; ὁ μὲν γὰρ ἀμπελὼν κυρίου οἶκος τοῦ Ἰσραὴλ εἶναι λέλεκται καθ’ ἕτερον τρόπον , ἄμπελος καὶ αὐτὸς χρηματίζων κατὰ τό · ἄμπελον ἐξ Αἰγύπτου μετῆρας , ἐξέβαλες ἔθνη καὶ κατεφύτευσας τὰς ῥίζας αὐτῆς . ἄμπελος γὰρ εἶναι δηλοῦται ὁ διὰ Μωϋσέως προελθὼν λαός , ἑτέρα δ’ ἂν εἴη περὶ τὸν λαὸν ἡ ἐν αὐτῷ καταφυτευθεῖσα ἄμπελος σωρήκ , ἣν ὁ Σύμμαχος ἡρμήνευσεν ἐκλεκτήν . αὕτη δὲ ἦν αὐτὸς ὁ τοῦ θεοῦ λόγος ὁ καὶ ἐν Εὐαγγελίοις περὶ αὐτοῦ διδάξας καὶ εἰπών · ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος ἡ ἀληθινή , ὁ πατήρ μου ὁ γεωργός · ἐξ αὐτοῦ γὰρ καὶ ὁ πρῶτος λαὸς τὴν τῶν θείων μαθημάτων φυτείαν εἴληφε . πρὸς δὲ τῇ ἐκλεκτῇ ταύτῃ καὶ λογικὴ φυτεία ἦν , ὥσπερ ἐνεκέντρισε τῇ παλαιᾷ καὶ Αἰγυπτιακῇ ἀμπέλῳ . καὶ πύργον οἰκοδομεῖ ἐν μέσῳ τοῦ ἀμπελῶνος , δηλαδὴ τὸν ναόν , καὶ προλήνιον δὲ ὀρύττει ἐν αὐτῷ , τὸ πρὸ τοῦ ναοῦ θυσιαστήριον , πάντα δὲ τὰ παρ’ ἑαυτοῦ πεποιηκὼς ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος τοὺς καρποὺς λοιπὸν ἐκδέχεται τοὺς ἐπαξίους τῆς τοσαύτης ἐπιμελείας . ὁ δ’ ἀντὶ βοτρύων ἀκάνθας ἐποίει , σαπρίας κατὰ τὸν Ἀκύλαν , ἢ ἀτελῆ κατὰ τὸν Σύμμαχον . ταῦτα εἰρηκότος τοῦ ἁγίου πνεύματος περὶ τοῦ κυρίου τοῦ ἀμπελῶνος διαλαβὼν ὁ κύριος τὰ ἑξῆς , ἀποτείνεται πρὸς αὐτοὺς τοὺς κρινομένους λέγων · καὶ νῦν , οἱ ἐνοικοῦντες Ἰερουσαλὴμ καὶ ἄνθρωπος τοῦ Ἰούδα , κρίνατε ἐν ἐμοὶ καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ ἀμπελῶνος · εἴ τις γάρ φησιν ἐν ὑμῖν τοῖς ἐκλεκτοῖς , βασιλικοῦ γένους καὶ ἐκ φυλῆς Ἰούδα ὁρμώμενος , αὐτοὶ δὴ ὑμεῖς οἱ τῆς Ἰερουσαλὴμ πολῖται , περὶ ἧς ὁ πᾶς ἐστί μοι λόγος , κριταὶ γένεσθε τῶν τε ὑπ’ ἐμοῦ λελεγμένων καὶ τῆς τοῦ ἀμπελῶνος κακίας , ἀλλὰ καὶ συμβουλεύσατε , τί χρὴ μετὰ τοσαύτην ἐπιμέλειαν ποιῆσαι , ἢ τί χρὴ γενέσθαι ὃ οὐ γέγονεν . εἰ δ’ ὑμεῖς μηδὲν ἔχετε λέγειν , ἀλλ’ ἐμοῦ γε προλέγοντος , ἃ μέλλω πράττειν , ἐπακούσατε . εἰκὸς ὑμᾶς μαθόντας ὠφεληθήσεσθαι καὶ τοιαῦτα πρᾶξαι , ὡς μὴ παθεῖν τὰ ἀπειλούμενα . πρῶτον μὲν οὖν τὸν ἀποδοθέντα φραγμὸν τοῦ ἀμπελῶνος καὶ τὸν περιφράττοντα αὐτὸν τῆς ἐμῆς ἐπισκοπῆς τοῖχον περιελῶ · τούτου γὰρ γενομένου ἔσται εἰς διαρπαγὴν καὶ καταπάτημα τοῖς ἁρπάζειν καὶ καταπατεῖν αὐτὸν προῃρημένοις , καὶ οὐκέτι μὲν τεύξεται γεωργίας , ἧς πρότερον ἠξιοῦτο . ἀναβήσεται γὰρ εἰς αὐτὸν ὡς εἰς χέρσον ἄκανθα , ἀλλὰ καὶ ταῖς νεφέλαις ἐντελοῦμαι τοῦ μὴ βρέξαι εἰς αὐτὸν ὑετόν , νεφέλας δηλῶν τοὺς προφήτας διὰ τὸ καθαρὸν αὐτῶν καὶ διαυγὲς τοῦ βίου · διὰ τούτων γὰρ ὁ οὐράνιος αὐτοῖς ἐχορηγεῖτο λόγος , οὓς ἀπειλεῖ ὁ κύριος ἀποστήσειν αὐτῶν . καὶ τὴν αἰτίαν λευκότερον ἐπάγει λέγων · διότι ἔμεινα ἵνα ποιήσῃ κρίσιν , ἐποίησεν δὲ ἀνομίαν καὶ οὐ δικαιοσύνην ἀλλὰ κραυγήν · κραυγὴν δὲ ἀφίησι πᾶσα πρὸς θάνατον ἁμαρτία βοώσης τῆς πράξεως αὐτῆς · οὕτως γοῦν εἴρηται τό · φωνὴ αἵματος Ἅβελ τοῦ ἀδελφοῦ σου βοᾷ πρός με .
Lemmas: ἔτι ὁ προφητικός πνεῦμα ὁ προλέγω ἐπισυνάπτω καί αὐτός † ΕΙΠ αὐτός μέρος τυγχάνω ὁ ὅρασις , ὅς ὁράω Ἠσαΐας υἱός Ἀμώς κατά ὁ Ἰουδαῖος καί κατά ὁ Ἱερουσαλήμ . διεξέρχομαι δέ ὁ πρόκειμαι ἐκ πρόσωπον ὁ ἅγιος πνεῦμα φάσκω ὁ · Ἄισος δή ὁ ἀγαπάω ᾆσμα ὁ ἀγαπητός ἐγώ . ἀντί δέ ὁ · ὁ ἀμπελών ἐγώ , ὁ ἑβραικός λέξις καί ὁ λοιπός ἑρμηνευτής ὁ ἀμπελών αὐτός ἐκδίδωμι · ὁ γάρ ἀγαπάω φημί ἀείδω ᾆσμα οὐ ἐμός οὐδέ ὑπό ἐγώ ποιέω , ἀλλά ὑπό αὐτός ὁ ἀγαπητός ἀείδω ὁ ἀμπελών αὐτός ᾆσμα θρῆνος καί κλαυθμός ἔμπλεος . ὅθεν ὁ Ἀκύλας οὗτος ἑρμηνεύω ὁ τρόπος · ἀείδω δή ὁ προσφιλής ἐγώ ἀοιδή πατράδελφος ἐγώ ὁ ἀμπελών αὐτός , ὁ δέ Σύμμαχος · ἀείδω δή ὁ ἀγαπητός ἐγώ ᾆσμα ὁ ἀγαπητός ἐγώ εἰς ὁ ἀμπελών αὐτός , καί ὁ Θεοδοτίων · ἀείδω δή ὁ ἀγαπητός ἐγώ ᾆσμα ὁ ἀγαπητός ἐγώ ὁ ἀμπελών αὐτός · οὖον γάρ ἐμός φημί , ἀλλά ὁ ἀγαπητός ἐγώ τυγχάνω ὁ ᾆσμα · αὐτός γάρ συντίθημι αὐτός ἐπί ὁ ἀμπελών αὐτός ἢ εἰς ὁ ἀμπελών αὐτός ἀοιδή θρῆνος ποιέω . ἀγαπάω δέ εἰμί καί ἀγαπητός , ἀγαπάω μέν ὁ θεός καί πατήρ αὐτός , ἀγαπητός δέ ὁ ἅγιος πνεῦμα · οὗτος γάρ παρίστημι ὁ προφητικός πνεῦμα φημί · Ἄισος δή ὁ ἀγαπάω ᾆσμα ὁ ἀγαπητός ἐγώ ὁ ἀμπελών ἐγώ . διά δέ ὁ ᾠδή ὁ εἰς ὁ ἀμπελών εὐεργεσία αὐτός απαριθμώ καί ὁ ἀμπελών ὁ μοχθηρία ἔλεγχος , θεσπίζω τε κατά ὁ αὐτός ὁ μέλλω αὐτός συμβαίνω . οὗτος τοιγάρ ὁ ἀγαπητός ὁ θεός ὁ πρῶτος λαός ὁ ἐκ περιτομή κλῆρος καί μερίς κτάομαι ἀποθρηνέω ὁ ἀπώλεια αὐτός διά ὑπερβολή φιλανθρωπία · φημί γάρ · ἀμπελών γίγνομαι ὁ ἀγαπάω ἐν κέρας ἐν τόπος πίων , ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · ἐν κέρας ἐν τόπος ἐλαιών , ἢ κατά ὁ Ἀκύλας · ἐν κέρας υἱός ἔλαιον . φημί δέ ὁ Ἰουδαῖος χώρα οὗτος δηλόω διά ὁ πίων εἰμί καί λιπαρός , λέγω δέ ἐν κέρας διά ὁ συνίστημι βασιλικός μητρόπολις ἐν αὐτός ὁ Ἱερουσαλήμ · εἴωθα γάρ ὁ γραφή κέρας ὁ βασίλεια ὀνομάζω . φραγμός δέ περιτίθημι ὁ ἀμπελών , δηλαδή ὁ πᾶς λαός , πάντως ποῦ ἄγγελος αὐτός περιφράσσω , χαρακόω δέ αὐτός προφήτης καί ἅγιος ἀνήρ ὑποστηρίζω , ἀλλά καί καταφυτεύω αὐτός ἄμπελος σωρήκ . τίς δέ εἰμί οὗτος ἢ πάντως ποῦ ὁ θεόπνευστος γραφή καί ὁ ὁ θεοσέβεια λόγος ὁ ὁ πᾶς παραδίδωμι ἔθνος ; ὁ μέν γάρ ἀμπελών κύριος οἶκος ὁ Ἰσραήλ εἰμί λέγω κατά ἕτερος τρόπος , ἄμπελος καί αὐτός χρηματίζω κατά ὁ · ἄμπελος ἐκ Αἴγυπτος μεταίρω , ἐκβάλλω ἔθνος καί καταφυτεύω ὁ ῥίζα αὐτός . ἄμπελος γάρ εἰμί δηλόω ὁ διά Μωϋσῆς προέρχομαι λαός , ἕτερος δέ εἄν εἰμί περί ὁ λαός ὁ ἐν αὐτός καταφυτεύω ἄμπελος σωρήκ , ὅς ὁ Σύμμαχος ἑρμηνεύω ἐκλεκτός . οὗτος δέ εἰμί αὐτός ὁ ὁ θεός λόγος ὁ καί ἐν Εὐαγγέλιος περί αὐτός διδάσκω καί εἶπον · ἐγώ εἰμί ὁ ἄμπελος ὁ ἀληθινός , ὁ πατήρ ἐγώ ὁ γεωργός · ἐκ αὐτός γάρ καί ὁ πρῶτος λαός ὁ ὁ θεῖον μάθημα φυτεία λαμβάνω . πρός δέ ὁ ἐκλεκτός οὗτος καί λογικός φυτεία εἰμί , ὥσπερ ἐγκεντρίζω ὁ παλαιός καί Αἰγυπτιακός ἄμπελος . καί πύργος οἰκοδομέω ἐν μέσος ὁ ἀμπελών , δηλαδή ὁ ναός , καί προλήνιον δέ ὀρύσσω ἐν αὐτός , ὁ πρό ὁ ναός θυσιαστήριον , πᾶς δέ ὁ παρά ἑαυτοῦ ποιέω ὁ κύριος ὁ ἀμπελών ὁ καρπός1 λοιπός ἐκδέχομαι ὁ επάξιος ὁ τοσοῦτος ἐπιμέλεια . ὁ δέ ἀντί Βότρυς ἄκανθα ποιέω , σαπρία κατά ὁ Ἀκύλας , ἢ ἀτελής κατά ὁ Σύμμαχος . οὗτος ἐρῶ ὁ ἅγιος πνεῦμα περί ὁ κύριος ὁ ἀμπελών διαλαμβάνω ὁ κύριος ὁ ἑξῆς , ἀποτείνω πρός αὐτός ὁ κρίνω λέγω · καί νῦν , ὁ ἐνοικέω Ἱεροσόλυμα καί ἄνθρωπος ὁ Ἰούδας , κρίνω ἐν ἐγώ καί ἀνά μέσος ὁ ἀμπελών · εἰμί τις γάρ φημί ἐν σύ ὁ ἐκλεκτός , βασιλικός γένος καί ἐκ Φυλή Ἰούδας ὁρμάω , αὐτός δή σύ ὁ ὁ Ἱεροσόλυμα πολίτης , περί ὅς ὁ πᾶς εἰμί ἐγώ λόγος , κριτής γίγνομαι ὁ τε ὑπό ἐγώ λέγω3 καί ὁ ὁ ἀμπελών κακία , ἀλλά καί συμβουλεύω , τίς χρή μετά τοσοῦτος ἐπιμέλεια ποιέω , ἢ τίς χρή γίγνομαι ὅς οὖον γίγνομαι . εἰμί δέ σύ μηδείς ἔχω λέγω , ἀλλά ἐγώ γε προλέγω , ὁ μέλλω πράσσω , ἐπακούω . εἰκός σύ μανθάνω ὠφελέω καί τοιοῦτος πράσσω , ὡς μή πάσχω ὁ απειλούμενος . πρῶτος μέν οὖν ὁ ἀποδίδωμι φραγμός ὁ ἀμπελών καί ὁ περιφράσσω αὐτός ὁ ἐμός ἐπισκοπή τοῖχος περιαιρέω · οὗτος γάρ γίγνομαι εἰμί εἰς διαρπαγή καί καταπάτημα ὁ ἁρπάζω καί καταπατέω αὐτός προαιρέω , καί οὐκέτι μέν τυγχάνω γεωργία , ὅς πρότερος ἀξιόω . ἀναβαίνω γάρ εἰς αὐτός ὡς εἰς χέρσος ἄκανθα , ἀλλά καί ὁ νεφέλη ἐντελέω ὁ μή βρέχω εἰς αὐτός ὑετός , νεφέλη δηλόω ὁ προφήτης διά ὁ καθαρός αὐτός καί διαυγής ὁ βίος · διά οὗτος γάρ ὁ οὐράνιος αὐτός χορηγέω λόγος , ὅς ἀπειλέω ὁ κύριος ἀφίστημι αὐτός . καί ὁ αἴτιος λευκός ἐπάγω λέγω · διότι μένω ἵνα ποιέω κρίσις , ποιέω δέ ἀνομία καί οὖον δικαιοσύνη ἀλλά κραυγή · κραυγή δέ ἀφίημι πᾶς πρός θάνατος ἁμαρτία βοῦς ὁ πρᾶξις αὐτός · οὕτως γοῦν εἴρω ὁ · φωνή αἷμα Ἅβελ ὁ ἀδελφός σύ βοάω πρός ἐγώ .