eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.48
Συντελέσας ὁ λόγος τὰ γενησόμενα ἐν ταῖς καταλεχθείσαις ἡμέραις , περὶ ὧν ἐλέγετο · ἀλλὰ ἐπάξει ὁ θεὸς ἐπὶ σὲ καὶ ἐπὶ τὸν λαόν σου καὶ ἐπὶ τὸν οἶκον τοῦ πατρός σου ἡμέρας , αἳ οὔπω ἥκασιν , ἐπαναλαμβάνει τὴν διάνοιαν τὴν περὶ τῆς γενέσεως τοῦ Ἐμμανουήλ , περὶ οὗ τῷ οἴκῳ Δαυὶδ παρεκελεύετο ἀντὶ ἐπῳδῆς τὸ τοῦ Ἐμμανουὴλ ἐπικαλεῖσθαι ὄνομα , θαρσοῦντας καὶ πιστεύοντας δι’ αὐτοῦ σωθήσεσθαι ἀπὸ τῶν ἐπικειμένων αὐτοῖς δύο βασιλέων , ἐπαναλαμβάνει δὲ ἀναγκαίως , ἐπειδὴ γὰρ ἐδίδαξεν τὸν Ἐμμανουὴλ ξένην τινὰ καὶ ἀλλοτρίαν τῆς θνητῆς φύσεως ἕξειν γένεσιν · μὴ ἐξ ἀνδρὸς γὰρ καὶ γυναικός , ἀλλ’ ἐξ ἀδιαφθόρου νεάνιδος καὶ ἐξ ἀπειρογάμου παρθένου τεχθήσεσθαι , σφόδρα ἀναγκαίως ἐν τούτοις αὐτὸς ὁ κύριος , οὐκέτι τῷ Ἄχαζ οὐδὲ τῷ οἴκῳ Ἰούδα , ἀλλ’ αὐτῷ μόνῳ τῷ προφήτῃ τὸ μυστήριον ἀνακαλύπτει τῆς ἀπορρήτου γενέσεως τοῦ Ἐμμανουήλ , καί πως ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ λήψεται καὶ τέξεται υἱόν . ὃ δὴ διασαφῶν αὐτὸς ὁ κύριός φησιν · καὶ προσῆλθον πρὸς τὴν προφῆτιν , καὶ ἐν γαστρὶ ἔλαβεν καὶ ἔτεκεν υἱόν . ἵνα δὲ ταῦτα μὴ εἰς τὰς πάντων ἀκοὰς τῶν τότε χωρήσῃ , φυλαχθείη δὲ ἐν ἀπορρήτῳ γραφῇ , παρακελεύεται τῷ προφήτῃ λαβεῖν τόμον καινὸν καὶ μέγαν , ἢ τεῦχος ἢ διφθέρωμα ἢ κεφαλίδα κατὰ τοὺς λοιπούς , γράψαι τε ἐν αὐτῷ γραφίδι ἀνθρώπου , τοῦτ’ ἔστιν τῇ συνήθει καὶ γνωριζομένῃ ἀνθρώποις γραφῇ · εἶναι γὰρ ἄλλην θεοῦ γραφήν , οὐ γραφίδι ἀνθρώπου γραφομένην , ἀλλὰ δυνάμει τοῦ θεοῦ λόγου τοὺς ἀξίους ἀπογραφομένου ἐν βίβλῳ ζώντων , νυνὶ δὲ γραφίδι ἀνθρώπου τῷ προφήτῃ προστάττει γράψαι ἐν αὐτῷ ὑπὲρ τοῦ ὀξέως προνομὴν ποιῆσαι σκύλων . αὐτὸς γοῦν ἦν ὁ καὶ πάλαι ἰσχυρὸν τὸν διάβολον καταδήσας καὶ τὰ σκῦλα αὐτοῦ διαρπάσας . διὰ τῆς τοῦ Ἐμμανουὴλ δυνάμεως ἤδη γὰρ πλησίον ἐγγίζειν καὶ παρεῖναι τὸν καιρόν , ἐν ᾧ σκυλευθήσονται οἱ προλεχθέντες δύο βασιλεῖς , ὅ τε τῆς Δαμασκοῦ καὶ ὁ τῆς Σαμαρείας ἐπιθεμένου αὐτοῖς τοῦ τῶν Ἀσσυρίων βασιλέως διὰ τῆς τοῦ Ἐμμανουὴλ ἀπορρήτου προσηγορίας . ἐγγράψαι δὲ τῷ προφήτῃ κελεύει ἐπὶ τοῦ τόμου τοῦ καινοῦ καὶ μεγάλου τὰ μέλλοντα ῥηθήσεσθαι καὶ τοῦτο πράξαι ἐπὶ μαρτύρων δύο ἀνδρῶν , ἑνὸς μὲν ἱερέως , θατέρου δὲ προφήτου . μέμνηται δὲ τοῦ ἱερέως Οὐρίου ἡ ἱστορία ὡς κατὰ τοὺς χρόνους Ἠσαΐου τοῦ προφήτου ἱερωμένου τῷ θεῷ , μέμνηται δὲ καὶ τοῦ Ζαχαρίου ἐπὶ Ἑζεκίου τοῦ βασιλέως γενομένου · λέγει γοῦν ἡ γραφὴ τῶν Παραλειπομένων · καὶ ἦν Ἑζεκίας ἐκζητῶν τὸν κύριον ἐν ταῖς ἡμέραις Ζαχαρίου τοῦ συνιέντος ἐν φόβῳ κυρίου . τούτους τοιγαροῦν τοὺς δύο ἄνδρας μάρτυράς μοί φησι ποίησον λαβὼν τὸν καινὸν τόμον καὶ μέλλων εἰς αὐτὸν γράφειν γραφίδι ἀνθρώπου , παρόντων δὲ τῶν μαρτύρων τῶν ἐν ἐμοὶ μαρτυρούντων . ἐντεῦθεν ἤδη γράφε ταῦτα τὰ ῥήματα ἐν τῷ λεχθέντι τόμῳ · καὶ προσῆλθον πρὸς τὴν προφῆτιν , καὶ ἐν γαστρὶ ἔλαβεν καὶ ἔτεκεν υἱόν . λέγει δὲ ταῦτα ὁ χρηματίζων κύριος · ἐπιμελῶς γὰρ προσεκτέον τῇ λέξει τῆς γραφῆς πάσης · καὶ εἶπεν κύριος πρός με ἐξ αὐτοῦ τε τοῦ προσώπου συναπτούσῃ τό · καὶ προσῆλθον πρὸς τὴν προφῆτιν , καὶ ἐν γαστρὶ ἔλαβεν καὶ ἔτεκεν υἱόν . ἃ δὴ τῷ καινῷ τόμῳ ἐγγράψαι τῷ προφήτῃ ὁ χρηματίζων προσέταττεν , ἐπειδὴ γὰρ εἴρητο ἀνωτέρῳ τό · ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ λήψεται καὶ τέξεται υἱὸν καὶ τὰ ἑξῆς , νῦν ἀναγκαίως ἐπὶ τοῦ παρόντος , πῶς ἂν γένοιτο τοῦτο διασαφεῖ λέγων αὐτὸς ὁ κύριος · καὶ προσῆλθον πρὸς τὴν προφῆτιν , ἀντὶ τοῦ · αὐτὸς ἐγὼ προσελεύσομαι τῇ προφήτιδι . προφῆτιν δὲ ὀνομάζει τὴν παρθένον διὰ τὸ πνεύματος ἁγίου μετασχεῖν κατὰ τὸν φήσαντα πρὸς αὐτήν · πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σέ , καὶ δύναμις ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι . αὕτη τοίνυν ἡ δύναμις τοῦ ὑψίστου ἡ διὰ τῆς προφητείας λέγουσα · καὶ προσῆλθον πρὸς τὴν προφῆτιν , τὰ μέλλοντα ὡς ἤδη γεγονότα διεξέρχεται κατά τινα προφητικὴν συνήθειαν . ἐγὼ αὐτὸς προσελεύσομαι τῇ προφήτιδι , ὦ προφῆτα , καὶ οὕτως ἐν γαστρὶ λαβοῦσα τέξεται υἱόν . τοῦτον δὲ αὐτὸν σύ , ὦ προφῆτα , ἐντεῦθεν ἤδη ὀνόμαζε · Ταχέως σκύλευσον , ὀξέως προνόμευσον , ἐπεὶ καὶ πρὸ τῆς κατὰ σάρκα αὐτοῦ γενέσεως παντελῆ καθαίρεσιν ἐργάσεται ταῖς δυσὶ βασιλείαις ταύταις ταῖς νῦν ἐπικειμέναις τῷ οἴκῳ Δαυίδ · λήψεται γὰρ δύναμιν Δαμασκοῦ καὶ τὰ σκῦλα Σαμαρείας σκυλεύσει . καὶ τοῦτο πράξει διὰ τοῦ τῶν Ἀσσυρίων βασιλέως , ταῦτα δὲ ἐπὶ μόνων τῶν δηλωθέντων λέγε τε μαρτύρων καὶ γραφὴν παραδίδου , ὡς ἂν φυλάττοιτο καὶ εἰς τοὺς μετὰ ταῦτα χρόνους , ἐπειδὴ μέλλει καὶ ἡ καινὴ διαθήκη τὰ τῶν προφητευομένων ἀποτελέσματα περιέξειν .
Lemmas: συντελέω ὁ λόγος ὁ γίγνομαι ἐν ὁ καταλέγω ἡμέρα , περί ὅς λέγω · ἀλλά ἐπάγω ὁ θεός ἐπί σύ καί ἐπί ὁ λαός σύ καί ἐπί ὁ οἶκος ὁ πατήρ σύ ἡμέρα , ὅς οὔπω ἥκω , ἐπαναλαμβάνω ὁ διάνοια ὁ περί ὁ γένεσις ὁ Ἐμμανουήλ , περί ὅς ὁ οἶκος Δαυίδ παρακελεύομαι ἀντί ἐπῳδή ὁ ὁ Ἐμμανουήλ ἐπικαλέω ὄνομα , θάρσος καί πιστεύω διά αὐτός σῴζω ἀπό ὁ ἐπίκειμαι αὐτός δύο βασιλεύς , ἐπαναλαμβάνω δέ ἀναγκαῖος , ἐπεί γάρ διδάσκω ὁ Ἐμμανουήλ ξένος τις καί ἀλλότριος ὁ θνητός φύσις ἔχω γένεσις · μή ἐκ ἀνήρ γάρ καί γυνή , ἀλλά ἐκ ἀδιάφθορος νεᾶνις καί ἐκ απειρόγαμος παρθένος τίκτω , σφόδρα ἀναγκαῖος ἐν οὗτος αὐτός ὁ κύριος , οὐκέτι ὁ Ἄχαζ οὐδέ ὁ οἶκος Ἰούδας , ἀλλά αὐτός μόνος ὁ προφήτης ὁ μυστήριον ἀνακαλύπτω ὁ ἀπόρρητος γένεσις ὁ Ἐμμανουήλ , καί πως ὁ παρθένος ἐν γαστήρ λαμβάνω καί τίκτω υἱός . ὅς δή διασαφέω αὐτός ὁ κύριος φημί · καί προσέρχομαι πρός ὁ προφῆτις , καί ἐν γαστήρ λαμβάνω καί τίκτω υἱός . ἵνα δέ οὗτος μή εἰς ὁ πᾶς ἀκοή ὁ τότε χωρέω , φυλάσσω δέ ἐν ἀπόρρητος γράφω , παρακελεύομαι ὁ προφήτης λαμβάνω τόμος καινός καί μέγας , ἢ τεῦχος ἢ διφθέρωμα ἢ κεφαλίς κατά ὁ λοιπός , γράφω τε ἐν αὐτός γραφίς ἄνθρωπος , οὗτος εἰμί ὁ συνήθης καί γνωρίζω ἄνθρωπος γράφω · εἰμί γάρ ἄλλος θεός γραφεύς , οὖον γραφίς ἄνθρωπος γράφω , ἀλλά δύναμις ὁ θεός λόγος ὁ ἄξιος ἀπογράφω ἐν Βίβλος ζῶ , νυνί δέ γραφίς ἄνθρωπος ὁ προφήτης προστάσσω γράφω ἐν αὐτός ὑπέρ ὁ ὀξύς προνομή ποιέω σκῦλα . αὐτός γοῦν εἰμί ὁ καί πάλαι ἰσχυρός ὁ διάβολος καταδέω καί ὁ σκῦλα αὐτός διαρπάζω . διά ὁ ὁ Ἐμμανουήλ δύναμις ἤδη γάρ πλησίος ἐγγίζω καί πάρειμι ὁ καιρός , ἐν ὅς σκυλεύω ὁ προλέγω δύο βασιλεύς , ὅς τε ὁ Δαμασκός καί ὁ ὁ Σαμάρεια ἐπιτίθημι αὐτός ὁ ὁ Ἀσσύριος βασιλεύς διά ὁ ὁ Ἐμμανουήλ ἀπόρρητος προσηγορία . ἐγγράφω δέ ὁ προφήτης κελεύω ἐπί ὁ τόμος ὁ καινός καί μέγας ὁ μέλλω εἴρω καί οὗτος πράσσω ἐπί μάρτυς δύο ἀνήρ , εἷς μέν ἱερεύς , θατέρου δέ προφήτης . μιμνήσκω δέ ὁ ἱερεύς Οὔριος ὁ ἱστορία ὡς κατά ὁ χρόνος Ἠσαΐας ὁ προφήτης ἱερόω ὁ θεός , μιμνήσκω δέ καί ὁ Ζαχαρίας ἐπί Ἑζεκίου ὁ βασιλεύς γίγνομαι · λέγω γοῦν ὁ γραφή ὁ παραλείπω · καί εἰμί Ἐζεκίας ἐκζητέω ὁ κύριος ἐν ὁ ἡμέρα Ζαχαρίας ὁ συνίημι ἐν φόβος κύριος . οὗτος τοιγάρ ὁ δύο ἀνήρ μάρτυς ἐγώ φημί ποιέω λαμβάνω ὁ καινός τόμος καί μέλλω εἰς αὐτός γράφω γραφίς ἄνθρωπος , πάρειμι δέ ὁ μάρτυς ὁ ἐν ἐγώ μαρτυρέω . ἐντεῦθεν ἤδη γράφω οὗτος ὁ ῥῆμα ἐν ὁ λέγω τόμος · καί προσέρχομαι πρός ὁ προφῆτις , καί ἐν γαστήρ λαμβάνω καί τίκτω υἱός . λέγω δέ οὗτος ὁ χρηματίζω κύριος · ἐπιμελής γάρ προσεκτέος ὁ λέγω ὁ γραφεύς πᾶς · καί εἶπον κύριος πρός ἐγώ ἐκ αὐτός τε ὁ πρόσωπον συνάπτω ὁ · καί προσέρχομαι πρός ὁ προφῆτις , καί ἐν γαστήρ λαμβάνω καί τίκτω υἱός . ὁ δή ὁ καινός τόμος ἐγγράφω ὁ προφήτης ὁ χρηματίζω προστάσσω , ἐπεί γάρ εἴρω ἀνώτερος ὁ · ἰδού ὁ παρθένος ἐν γαστήρ λαμβάνω καί τίκτω υἱός καί ὁ ἑξῆς , νῦν ἀναγκαῖος ἐπί ὁ πάρειμι , πῶς εἄν γίγνομαι οὗτος διασαφέω λέγω αὐτός ὁ κύριος · καί προσέρχομαι πρός ὁ προφῆτις , ἀντί ὁ · αὐτός ἐγώ προσέρχομαι ὁ προφῆτις . προφῆτις δέ ὀνομάζω ὁ παρθένος διά ὁ πνεῦμα ἅγιος μετέχω κατά ὁ φημί πρός αὐτός · πνεῦμα ἅγιος ἐπέρχομαι ἐπί σός , καί δύναμις ὕψιστος ἐπισκιάζω σύ . οὗτος τοίνυν ὁ δύναμις ὁ ὕψιστος ὁ διά ὁ προφητεία λέγω · καί προσέρχομαι πρός ὁ προφῆτις , ὁ μέλλω ὡς ἤδη γίγνομαι διεξέρχομαι κατά τις προφητικός συνήθεια . ἐγώ αὐτός προσέρχομαι ὁ προφῆτις , εἰμί προφήτης , καί οὕτως ἐν γαστήρ λαμβάνω τίκτω υἱός . οὗτος δέ αὐτός σῦς , εἰμί προφήτης , ἐντεῦθεν ἤδη ὀνομάζω · ταχέως σκυλεύω , ὀξύς προνομεύω , ἐπεί καί πρό ὁ κατά σάρξ αὐτός γένεσις παντελής καθαίρεσις ἐργάζομαι ὁ δύο βασίλεια οὗτος ὁ νῦν ἐπίκειμαι ὁ οἶκος Δαυίδ · λαμβάνω γάρ δύναμις Δαμασκός καί ὁ σκῦλα Σαμάρεια σκυλεύω . καί οὗτος πρᾶξις διά ὁ ὁ Ἀσσύριος βασιλεύς , οὗτος δέ ἐπί μόνος ὁ δηλόω λέγω τε μάρτυς καί γραφή παραδίδωμι , ὡς εἄν φυλάσσω καί εἰς ὁ μετά οὗτος χρόνος , ἐπεί μέλλω καί ὁ καινός διαθήκη ὁ ὁ προφητεύω ἀποτέλεσμα περιέχω .