eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 2.26
Περιγράψας ὁ λόγος τὴν προτέραν ὑπόθεσιν εὐαγγελικὴν οὖσαν διὰ τὸ θεσπίζειν τὴν εἰς ἀνθρώπους ἐπίλαμψιν τοῦ ἐκλεκτοῦ τοῦ θεοῦ καὶ εὐαγγελίζεσθαι τὰ κάλλιστα τῇ πάλαι ποτὲ ἀνύδρῳ καὶ ἐρήμῳ τῶν ἐθνῶν χώρᾳ , ἐξ ἑτέρας ἀρχῆς τὸν λόγον ἐνταῦθα ποιεῖται πρὸς τοὺς εἰδωλολάτρας τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους , πρὸς οὕς φησιν · Οὕτως λέγει ὁ θεὸς ὁ βασιλεὺς Ἰσραήλ . ποίου δὲ Ἰσραὴλ βασιλέα αὐτὸν λέγει , διασαφεῖ ἑξῆς ἐπιφέρων · καὶ ὁ ῥυσάμενος αὐτὸν θεὸς σαβαώθ , διδάσκων ὡς μόνου τοῦ ῥυσθέντος Ἰσραὴλ γένοιτ’ ἂν βασιλεύς , οὐχὶ δὲ τῶν κατηγορουμένων ἐπὶ εἰδωλολατρίᾳ . τούτοις δὲ αὐτοῖς ὡς ἂν ταπεινοῖς τὰς φρένας καὶ ἐπτοημένοις ἔτι τότε περὶ τὴν εἰδωλολατρίαν ἔλεγχον προσάγει τῆς πλάνης παραινῶν καὶ διδάσκων μηδ’ ἕτερον ἡγεῖσθαι θεὸν ἢ μόνον αὐτὸν τῷ μηδὲ εἶναι μηδὲ μετ’ αὐτὸν ἕτερον . διό φησιν · Ἐγὼ πρῶτος καὶ ἐγὼ μετὰ ταῦτα , πλὴν ἐμοῦ οὐκ ἔστι θεός . ἔνθα πάλιν προσήκει παρατιθέναι καὶ συνάπτειν τό · καὶ ὁ παῖς , ὃν ἐξελεξάμην . ἅπαξ γὰρ εἰρημένου διὰ τῶν ἔμπροσθεν τοῦ λόγου ἡμᾶς χρὴ μνημονεύοντας αὐτοῦ ἐφ’ ἑκάστῃ θεολογίᾳ τὸν αὐτὸν συμπαραλαμβάνειν λόγον · τὸ γὰρ εἰρημένον ἅπαξ καὶ μεμαρτυρημένον ὑπὸ τοῦ θεοῦ εἴρηται ἀληθῶς , τὸ δ’ ἀληθῶς λελεγμένον πανταχοῦ περιλαμβανόμενον ἀληθές ἐστι . τίς δὲ ἦν ὁ παῖς , ὃν ἐξελέξατο ἢ ἐκεῖνος περὶ οὗ εἴρηται · ἰδοὺ ὁ παῖς μου , ὃν ᾑρέτισα , ὁ ἐκλεκτός μου , προσεδέξατο αὐτὸν ἡ ψυχή μου · κρίσιν τοῖς ἔθνεσιν ἐξοίσει , καὶ ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ἔθνη ἐλπιοῦσι καὶ τὰ τούτοις ἑπόμενα , δι’ ὧν τὸν Χριστὸν τοῦ θεοῦ σαφῶς ὁ λόγος παρίστη ; ἀλλὰ τοῦτο μὲν διὰ τῶν ἔμπροσθεν παντοίαις ἀποδείξεσι παρέστη , πρὸς δέ γε τοὺς ἐμμένοντας τῇ εἰδωλολάτρῳ πλάνῃ καὶ πολλοὺς θεοὺς ὑπειληφότας εἶναι ὁ παρὼν λόγος διδασκαλίαν ἐκτίθεται τοῦ πλὴν ἑνὸς μηδένα ἕτερον θεὸν ἡγεῖσθαι · ἓν γὰρ τὸ ἀγέννητον καὶ μία ἡ κατὰ πάντων μοναρχικὴ ἐξουσία . εἰ δὲ καὶ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ συμπεριλαμβάνεται τῇ τοῦ πατρὸς θεολογίᾳ · Ἐν ἀρχῇ γὰρ ἦν ὁ λόγος , καὶ ὁ λόγος ἦν πρὸς τὸν θεόν , καὶ θεὸς ἦν ὁ λόγος , ἀλλ’ οὐκ ἦν εὔκαιρον τοῖς ἔτι ἐπτοημένοις περὶ τὰ ξόανα καὶ ἀγάλματα καὶ τὴν ἄψυχον ὕλην ἀνακαλύπτειν τὸ περὶ τοῦ μονογενοῦς υἱοῦ τοῦ θεοῦ μυστήριον . διὸ τοῦτο μὲν ἐταμιεύετο εἰς τὴν αὐτοῦ τοῦ υἱοῦ παρουσίαν καὶ τὴν δι’ αὐτοῦ πᾶσι τοῖς μηκέτ’ εἰδωλολατροῦσι δωρηθεῖσαν χάριν , τοῖς γε μὴν ἔτι πλανωμένοις ἐν τῇ περὶ πλειόνων θεῶν δόξῃ ὡς καὶ ἀγάλμασιν ἀψύχοις καὶ παντοίοις ξοάνοις ὡς θεοῖς προσιέναι . τοιοῦτοι δὲ ἦσαν οἱ κατὰ τὸν προφήτην Ἰουδαῖοι . Καταλλήλως τὸν ἔλεγχον ὁ λόγος προσφέρει λέγων · τίς ὥσπερ ἐγώ ; στήτω καλεσάτω καὶ ἀναγγειλάτω καὶ ἑτοιμασάτω μοι ἀφ’ οὗ ἐποίησα ἄνθρωπον εἰς τὸν αἰῶνα · λεγέτω γὰρ εἴ τίς ἐστι θεός , ποῖον ἔργον ἑαυτοῦ δείκνυσι τῶν ἐν τῷ παντί . εἰ γὰρ εἷς ὁ κόσμος καὶ οὗτος συμφυὴς καὶ αὐτὸς ἑαυτῷ συνημμένος , εἷς ἂν γένοιτο καὶ ὁ τούτου δημιουργός · ἀλλ’ οὗτος ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων , οἷα τοῦ παντὸς γενεσιουργὸς θεωρεῖται . εἰ δέ τις εἰσάγει ἕτερον , δεικνύτω τοιοῦτον ὁμοίως κόσμον ἕτερον παριστάς · ἀλλ’ οὐκ ἔστιν ἕτερος παρὰ τὸν ὁρώμενον κόσμον , οὐδὲ θεὸς ἄρα ἕτερος ἔσται . εἰ δὲ ἔστι , στήτω φησὶ τοῦτο πρῶτον , λέγω δὲ τὴν ἑαυτοῦ δειξάτω ὕπαρξιν · ὅτι τέ ἐστιν ἐν οὐσίας ὑποστάσει καὶ ὅτι ἐφ’ ἑαυτῷ μένει καὶ ἕστηκεν . ἔπειτα φωνὴν ἀφεὶς λογικὴν καὶ θεῷ πρέπουσαν ἀναγγειλάτω , τίνα ἔσται τὰ μετὰ ταῦτα γενησόμενα ἐν τῷ βίῳ , ἢ τὰ πάλαι ἐξ ἀρχῆς ὑποστάντα , ἀφ’ οὗ τὸν ἄνθρωπον ἐθέμην ἐπὶ τῆς γῆς καὶ μέχρι τοῦ παρόντος χρόνου · ἀπὸ γὰρ τούτου γνωσόμεθα , ὅτι ἔστι τις ἐν αὐτῷ λόγος . ἀλλὰ γὰρ μὴ συσχηματίζεσθε ἐγκαλυπτόμενοι ὡς εἰδότες μέν τι οὐ βούλομαι δὲ λέγειν · οὔτε γὰρ ἠνωτίσασθε οὔτε ἔγνωτε ἀπ’ ἀρχῆς τούτων οὐδέν . ἐγὼ δὲ καὶ προεῖπον καὶ προαπήγγειλα διὰ τῶν ἐμαυτοῦ προφητῶν , ἀλλὰ καὶ ἔργοις ἐνεδειξάμην θεϊκῆς δυνάμεως πράξεις , ὧν ὑμεῖς μάρτυρες , οἷς ταῦτα προσδιαλέγομαι , οἳ τὰ Μωσέως λόγια μεμαθηκότες , ὡς ὁμολογεῖν ὑμᾶς κἂν μὴ βούλοισθε μὴ εἶναι πλὴν ἐμοῦ θεὸν ἕτερον . καθ’ ὃν γὰρ καιρὸν παρεῖχον ὑμῖν ὁρᾶν τὰς τῆς ἐμαυτοῦ θεότητος ἀρετὰς τὰς ἐν Αἰγύπτῳ φέρε ἢ τὰς ἐπὶ τῆς ἐρυθρᾶς θαλάσσης ἢ τὰς ἐπὶ τῆς ἐρήμου , ἐφ’ ἧς μυρία θαύματα ἐνεδειξάμην . οὐδεὶς ἦν σὺν ἐμοὶ τούτων οὐδ’ ἔτι πρότερον , οὐκ ἀπ’ ἀρχῆς φησι , τοῦτ’ ἔστι πρὸ τῶν τοῦ κατακλυσμοῦ χρόνων , καθ’ οὓς οὐδ’ αὐτῶν τῶν ἀψύχων ξοάνων τέκτονες ὑπῆρχον . καὶ τούτων ὑμεῖς μάρτυρες ὡς οὐκ ἦσαν τότε , λέγω δὲ κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς τοῦ θνητοῦ βίου συστάσεως , οἱ πλάσσοντες καὶ γλύφοντες θεοὺς οὔπω γλυπτικῆς οὐδὲ πλαστικῆς τέχνης ἐν ἀνθρώποις εὑρημένης . εἰ δὲ καὶ ὀψέ ποτε ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα χρόνοις πλεῖστοί τινες ἀνεφύησαν τοιοῦτοι , ἀλλ’ αἰσχυνθήσονται πάντες καὶ παύσονται λοιπὸν τῆς πλάνης ἐρυθριῶντες καὶ ἐγκαλυπτόμενοι · εἰ δὲ ἐπιμένοιεν τῇ ἑαυτῶν πλάνῃ , ἀπωλείᾳ παραδοθήσονται κατὰ τὸν τῆς ἐκδικήσεως καιρόν . τέως δὲ ὑμεῖς ἐπὶ τοῦ παρόντος , πρὸς οὓς ὁ παρὼν λόγος . Τί δή ποτε μὴ λογίζεσθε παρ’ ἑαυτοῖς , τίς ἡ φύσις τῶν ἐν ἀψύχοις ἀγάλμασι θεοποιουμένων ὑμῖν ; ἄρα γὰρ οὐ πρόχειρον τοῖς πᾶσιν ὁρᾶν ὡς τεκτόνων εἶεν ἔργα , σκεπάρνοις καὶ τρυπάνοις καὶ τοιούτοις τισὶν ὀργάνοις ἐσκευωρημένα , πένητος καὶ ἐνδεοῦς ἀνδρὸς ἐπίνοια , ὃς δι’ ἔνδειαν τροφῆς ἐνεργείας ἄρτου σχολῆς μηχανὴν πλάνης ἐξεύρετο ; τί δὲ μὴ λογίζεσθε , τίς θεοῦ φύσις καὶ εἰ θεὸς τροφῆς δεῖται καὶ εἰ μὴ θυόντων ὑμῶν πεινήσει , ἄρα καὶ ἀσθενήσει μὴ τραφεὶς ὁ θεός , ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · πεινάσει καὶ ἀσθενήσει καὶ ἀτονήσει καὶ οὐ πίεται ὕδωρ . διὰ τί γάρ φησι μὴ καὶ ὕδωρ πίεται , εἰ ὅλως ἐν χρείᾳ ποτοῦ καθέστηκεν , εἰ δὲ μηδενὸς τούτων ὁμοίως ἀλόγῳ θρέμματι μεθέξει ; τί δή ποτε πεπλάνησθε , ὦ μάταιοι , ταῦτα καὶ τὰ τούτοις ἀδελφὰ εἰς ἔλεγχον τῆς τῶν ξοάνων ἀδρανείας ; Διελθὼν πρὸς τοὺς εἰδωλολάτρας τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους ἐπιλέγει · Μνήσθητι ταῦτα , Ἰακὼβ καὶ Ἰσραήλ , ὡς ἐπιλελησμένων δὲ καὶ δεομένων τῆς τούτων ὑπομνήσεως διὰ παχύτητα λογισμοῦ ταῦτά φησιν . εἶθ’ ὑπομιμνῄσκει τὸν Ἰσραὴλ λέγων · ὅτι παῖς μου εἶ σύ · ἔπλασά σε εἰς τὸ εἶναί σε παῖδά μου . διόπερ ὀφείλεις τῆς σαυτοῦ μνημονεύειν ἀξίας καὶ πλάσμα θεοῦ ὢν αὐτὸς μὴ καθύβριζε σεαυτὸν ἄψυχον ὕλην χερσὶ βαναύσων ἀνδρῶν πεπλασμένην σεαυτοῦ προτιμῶν καὶ θεοποιῶν . εἶτα προτρέπων σπεύδειν ἐπὶ μετάνοιαν ἐπαγγέλλεται , εἰ ἐπιστρέψειαν ἄφεσιν αὐτοῖς τῶν προτέρων ἁμαρτημάτων παρέξειν . διό φησιν · ἀπήλειψα , ἀντὶ τοῦ · ἀπαλείψω , ὡς νεφέλην τὰς ἀνομίας σου καὶ ὡς γνόφον τὰς ἁμαρτίας σου , καὶ προστίθησιν · ἐπιστράφητι πρός με , καὶ λυτρώσομαί σε ὡς ἀπεστραμμένῳ καὶ τοῖς πολεμίοις ἐκδεδομένῳ . Καὶ τοῦτο φήσας εἶτα προορῶν ὁ προφήτης πολλοὺς ἐξ αὐτῶν ὑπακουσομένους τῷ προφητικῷ λόγῳ ἐνατενίσας τούτοις χαίρειν τοὺς οὐρανούς , λέγω δὲ τὰς οὐρανίους δυνάμεις ἐπὶ τῇ τούτων σωτηρίᾳ , προσφωνεῖ λέγων · εὐφράνθητε , οὐρανοί , ὅτι ἠλέησεν ὁ θεὸς τὸν Ἰσραήλ , ὡς ἂν χαρᾶς ἐν οὐρανῷ γενησομένης ἐπὶ τοῖς μέλλουσι μετάνοιαν τῶν προτέρων κακῶν ποιεῖσθαι , ἀλλὰ καὶ σαλπίσατέ φησι τὰ θεμέλια τῆς γῆς , ἢ κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτάς · ἀλαλάξατε τὰ κατώτατα τῆς γῆς · εἰ γάρ τινές εἰσιν αἱ τὴν γῆν αὐτὴν ὑποστηρίζουσαι θεῖαι δυνάμεις , καὶ αὗται ἀλαλαγμὸν καὶ ὕμνον ἀναπεμπέτωσαν τῷ θεῷ . εἰκὸς δὲ θεμέλια γῆς χρηματίζειν τοὺς προφήτας αὐτοὺς καὶ πάντας τοὺς δικαίους καὶ θεοφιλεῖς ἄνδρας · τοῦτο γοῦν ἐδίδασκεν ὁ Ἀπόστολος φήσας · ἐποικοδομηθέντες ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν . ἀλλὰ καὶ τὰ ὄρη βοάτωσάν φησιν εὐφροσύνης ἀφιέντα φωνὰς καὶ οἱ βουνοὶ δὲ καὶ πάντα τὰ ξύλα τὰ ἐν αὐτοῖς ὁμοίως δοξαζέτωσαν τὸν θεὸν ἐπὶ τῇ τῶν εἰρημένων μετανοίᾳ τε καὶ σωτηρίᾳ , ὄρη μὲν τὰς ἐπηρμένας καὶ μετεώρους ψυχὰς αἰνισσόμενος , βουνοὺς δὲ τὰς τούτων μετριωτέρας , ξύλα δὲ τὰς καρποφόρους . ἀλλὰ καὶ ἄλλως δὲ πάντα τὸν κόσμον καὶ τὰ τούτου μέρη τὸν θεὸν ὑμνεῖν προστάττει ἐπιλέγων · ὅτι ἐλυτρώσατο ὁ θεὸς τὸν Ἰακώβ , καὶ Ἰσραὴλ δοξασθήσεται , ἢ κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτάς · καὶ ἐν τῷ Ἰσραὴλ δοξασθήσεται . ὃ δὴ καὶ αὐτὸ ἔργοις ἐπληροῦτο ἐπὶ τῶν ἐν τῷ προτέρῳ λαῷ ἐκ τῆς τῶν προφητικῶν λόγων διδασκαλίας ὠφελημένων καὶ μεταβαλόντων ἐκ τῆς εἰδωλολάτρου πλάνης ἐπὶ τὴν κατὰ θεὸν εὐσέβειαν .
Lemmas: περιγράφω ὁ λόγος ὁ πρότερος ὑπόθεσις εὐαγγελικός εἰμί διά ὁ θεσπίζω ὁ εἰς ἄνθρωπος ἐπίλαμψις ὁ ἐκλεκτός ὁ θεός καί εὐαγγελίζω ὁ καλῶς ὁ πάλαι ποτέ ἄνυδρος καί ἐρῆμος ὁ ἔθνος χώρα , ἐκ ἕτερος ἀρχή ὁ λόγος ἐνταῦθα ποιέω πρός ὁ εἰδωλολάτρης ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος , πρός ὅς φημί · οὕτως λέγω ὁ θεός ὁ βασιλεύς Ἰσραήλ . ποῖος δέ Ἰσραήλ βασιλεύς αὐτός λέγω , διασαφέω ἑξῆς ἐπιφέρω · καί ὁ ῥύομαι αὐτός θεός Σαβαώθ , διδάσκω ὡς μόνος ὁ ῥύομαι Ἰσραήλ γίγνομαι εἄν βασιλεύς , οὐ δέ ὁ κατηγορέω ἐπί εἰδωλολατρία . οὗτος δέ αὐτός ὡς εἄν ταπεινός ὁ φρήν καί πτοέω ἔτι τότε περί ὁ εἰδωλολατρία ἔλεγχος προσάγω ὁ πλάνης παραινέω καί διδάσκω μηδέ ἕτερος ἡγέομαι θεός ἢ μόνος αὐτός ὁ μηδέ εἰμί μηδέ μετά αὐτός ἕτερος . διό φημί · ἐγώ πρῶτος καί ἐγώ μετά οὗτος , πλήν ἐγώ οὐ εἰμί θεός . ἔνθα πάλιν προσήκω παρατίθημι καί συνάπτω ὁ · καί ὁ παῖς , ὅς ἐκλέγω . ἅπαξ γάρ εἴρω διά ὁ ἔμπροσθεν ὁ λόγος ἐγώ χρή μνημονεύω αὐτός ἐπί ἕκαστος θεολογία ὁ αὐτός συμπαραλαμβάνω λόγος · ὁ γάρ εἴρω ἅπαξ καί μαρτυρέω ὑπό ὁ θεός εἴρω ἀληθής , ὁ δέ ἀληθής λέγω πανταχοῦ περιλαμβάνω ἀληθής εἰμί . τίς δέ εἰμί ὁ παῖς , ὅς ἐκλέγω ἢ ἐκεῖνος περί ὅς εἴρω · ἰδού ὁ παῖς ἐγώ , ὅς αἱρετίζω , ὁ ἐκλεκτός ἐγώ , προσδέχομαι αὐτός ὁ ψυχή ἐγώ · κρίσις ὁ ἔθνος ἐκφέρω , καί ἐπί ὁ ὄνομα αὐτός ἔθνος ἐλπίζω καί ὁ οὗτος ἕπομαι , διά ὅς ὁ Χριστός ὁ θεός σαφῶς ὁ λόγος παρίστημι ; ἀλλά οὗτος μέν διά ὁ ἔμπροσθεν παντοῖος ἀπόδειξις παρίστημι , πρός δέ γε ὁ ἐμμένω ὁ εἰδωλόλατρος πλάνη καί πολύς θεός ὑπολαμβάνω εἰμί ὁ πάρειμι λόγος διδασκαλία ἐκτίθημι ὁ πλήν εἷς μηδείς ἕτερος θεός ἡγέομαι · εἷς γάρ ὁ ἀγέννητος καί εἷς ὁ κατά πᾶς μοναρχικός ἐξουσία . εἰμί δέ καί ὁ λόγος ὁ θεός συμπεριλαμβάνω ὁ ὁ πατήρ θεολογία · ἐν ἀρχή γάρ εἰμί ὁ λόγος , καί ὁ λόγος εἰμί πρός ὁ θεός , καί θεός εἰμί ὁ λόγος , ἀλλά οὐ εἰμί Εὔκαιρον ὁ ἔτι πτοέω περί ὁ ξόανον καί ἄγαλμα καί ὁ ἄψυχος ὕλη ἀνακαλύπτω ὁ περί ὁ μονογενής υἱός ὁ θεός μυστήριον . διό οὗτος μέν ταμιεύω εἰς ὁ αὐτός ὁ υἱός παρουσία καί ὁ διά αὐτός πᾶς ὁ μηκέτι εἰδωλολατρέω δωρέω χάρις , ὁ γε μήv ἔτι πλανάω ἐν ὁ περί πλείων θεός δόξα ὡς καί ἄγαλμα ἄψυχος καί παντοῖος ξόανον ὡς θεός πρόσειμι . τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ κατά ὁ προφήτης Ἰουδαῖος . κατάλληλος ὁ ἔλεγχος ὁ λόγος προσφέρω λέγω · τίς ὥσπερ ἐγώ ; ἵστημι καλέω καί ἀναγγέλλω καί ἑτοιμάζω ἐγώ ἀπό ὅς ποιέω ἄνθρωπος εἰς ὁ αἰών · λέγω γάρ εἰμί τίς εἰμί θεός , ποῖος ἔργον ἑαυτοῦ δείκνυμι ὁ ἐν ὁ πᾶς . εἰμί γάρ εἷς ὁ κόσμος καί οὗτος συμφυής καί αὐτός ἑαυτοῦ συνάπτω , εἷς εἄν γίγνομαι καί ὁ οὗτος δημιουργός · ἀλλά οὗτος ἐκ μέγεθος καί καλλονή κτίσμα , οἷος ὁ πᾶς γενεσιουργός θεωρέω . εἰμί δέ τις εἰσάγω ἕτερος , δείκνυμι τοιοῦτος ὁμοίως κόσμος ἕτερος παρίστημι · ἀλλά οὐ εἰμί ἕτερος παρά ὁ ὁράω κόσμος , οὐδέ θεός ἄρα ἕτερος εἰμί . εἰμί δέ εἰμί , ἵστημι φημί οὗτος πρῶτος , λέγω δέ ὁ ἑαυτοῦ δείκνυμι ὕπαρξις · ὅτι τε εἰμί ἐν οὐσία ὑπόστασις καί ὅτι ἐπί ἑαυτοῦ μένω καί ἵστημι . ἔπειτα φωνή ἀφίημι λογικός καί θεός πρέπω ἀναγγέλλω , τίς εἰμί ὁ μετά οὗτος γίγνομαι ἐν ὁ βίος , ἢ ὁ πάλαι ἐκ ἀρχή ὑφίστημι , ἀπό ὅς ὁ ἄνθρωπος τίθημι ἐπί ὁ γῆ καί μέχρι ὁ πάρειμι χρόνος · ἀπό γάρ οὗτος γιγνώσκω , ὅτι εἰμί τις ἐν αὐτός λόγος . ἀλλά γάρ μή συσχηματίζω ἐγκαλύπτω ὡς οἶδα μέν τίς οὖον βούλομαι δέ λέγω · οὔτε γάρ ἐνωτίζομαι οὔτε γιγνώσκω ἀπό ἀρχή οὗτος οὐδείς . ἐγώ δέ καί προεῖπον καί προαπαγγέλλω διά ὁ ἐμαυτοῦ προφήτης , ἀλλά καί ἔργον ἐνδείκνυμι θεῖος δύναμις πρᾶξις , ὅς σύ μάρτυς , ὅς οὗτος προσδιαλέγομαι , ἕ ὁ Μωσῆς λόγιος μανθάνω , ὡς ὁμολογέω σύ κἀν μή βούλομαι μή εἰμί πλήν ἐγώ θεός ἕτερος . κατά ὅς γάρ καιρός παρέχω σύ ὁράω ὁ ὁ ἐμαυτοῦ θεότης ἀρετή ὁ ἐν Αἴγυπτος φέρω ἢ ὁ ἐπί ὁ ἐρυθρός θάλασσα ἢ ὁ ἐπί ὁ ἐρῆμος , ἐπί ὅς μυρίος θαῦμα ἐνδείκνυμι . οὐδείς εἰμί σύν ἐγώ οὗτος οὐδέ ἔτι πρότερος , οὐ ἀπό ἀρχή φημί , οὗτος εἰμί πρό ὁ ὁ κατακλυσμός χρόνος , κατά ὅς οὐδέ αὐτός ὁ ἄψυχος ξόανον τέκτων ὑπάρχω . καί οὗτος σύ μάρτυς ὡς οὐ εἰμί τότε , λέγω δέ κατά ὁ ἀρχή ὁ ὁ θνητός βίος σύστασις , ὁ πλάσσω καί γλύφω θεός οὔπω γλυπτικός οὐδέ πλαστικός τέχνη ἐν ἄνθρωπος εὑρίσκω . εἰμί δέ καί ὀψέ ποτός ἐν ὁ μετά οὗτος χρόνος πολύς τις ἀναφύω τοιοῦτος , ἀλλά αἰσχύνω πᾶς καί παύω λοιπός ὁ πλάνης ἐρυθριάω καί ἐγκαλύπτω · εἰμί δέ ἐπιμένω ὁ ἑαυτοῦ πλάνη , ἀπώλεια παραδίδωμι κατά ὁ ὁ ἐκδίκησις καιρός . τέως δέ σύ ἐπί ὁ πάρειμι , πρός ὅς ὁ πάρειμι λόγος . τις δή ποτός μή λογίζομαι παρά ἑαυτοῦ , τίς ὁ φύσις ὁ ἐν ἄψυχος ἄγαλμα θεοποιέω σύ ; ἄρα γάρ οὖον πρόχειρον ὁ πᾶς ὁράω ὡς τέκτων ἄγω ἔργον , σκέπαρνον καί τρύπανον καί τοιοῦτος τις ὄργανον σκευωρέομαι , πένης καί ἐνδεής ἀνήρ ἐπίνοια , ὅς διά ἔνδεια τροφή ἐνέργεια ἄρτος σχολή μηχανή πλάνης ἐξευρίσκω ; τίς δέ μή λογίζομαι , τίς θεός φύσις καί εἰμί θεός τροφή δήω καί εἰμί μή θύω σύ πεινάω , ἄρα καί ἀσθενέω μή τρέφω ὁ θεός , ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · πεινάω καί ἀσθενέω καί ατονώ καί οὖον πίνω ὕδωρ . διά τίς γάρ φημί μή καί ὕδωρ πίνω , εἰμί ὅλως ἐν χρεία ποτός καθίστημι , εἰμί δέ μηδείς οὗτος ὁμοίως ἄλογος θρέμμα μετέχω ; τίς δή ποτός πλανάω , εἰμί μάταιος , οὗτος καί ὁ οὗτος ἀδελφή εἰς ἔλεγχος ὁ ὁ ξόανον ἀδράνεια ; διέρχομαι πρός ὁ εἰδωλολάτρης ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος ἐπιλέγω · μιμνήσκω οὗτος , Ἰακώβ καί Ἰσραήλ , ὡς ἐπιλανθάνω δέ καί δήω ὁ οὗτος ὑπόμνησις διά παχύτης λογισμός οὗτος φημί . εἶτα ὑπομιμνῄσκω ὁ Ἰσραήλ λέγω · ὅτι παῖς ἐγώ εἰμί σῦς · πλάσσω σύ εἰς ὁ εἰμί σύ παῖς ἐγώ . διόπερ ὀφείλω ὁ σεαυτοῦ μνημονεύω ἄξιος καί πλάσμα θεός εἰμί αὐτός μή καθυβρίζω σαυτοῦ ἄψυχος ὕλη χείρ βάναυσος ἀνήρ πλάσσω σεαυτοῦ προτιμάω καί θεοποιέω . εἶτα προτρέπω σπεύδω ἐπί μετάνοια ἐπαγγέλλω , εἰμί ἐπιστρέφω ἄφεσις αὐτός ὁ πρότερος ἁμάρτημα παρέχω . διό φημί · ἀπαλείφω , ἀντί ὁ · ἀπαλείφω , ὡς νεφέλη ὁ ἀνομία σύ καί ὡς γνόφος ὁ ἁμαρτία σύ , καί προστίθημι · ἐπιστρέφω πρός ἐγώ , καί λυτρόω σύ ὡς ἀποστρέφω καί ὁ πολέμιος ἐκδίδωμι . καί οὗτος φημί εἶτα προοράω ὁ προφήτης πολύς ἐκ αὐτός ὑπακούω ὁ προφητικός λόγος ἐνατενίζω οὗτος χαίρω ὁ οὐρανός , λέγω δέ ὁ οὐράνιος δύναμις ἐπί ὁ οὗτος σωτηρία , προσφωνέω λέγω · εὐφραίνω , οὐρανός , ὅτι ἐλεέω ὁ θεός ὁ Ἰσραήλ , ὡς εἄν χαρά ἐν οὐρανός γίγνομαι ἐπί ὁ μέλλω μετάνοια ὁ πρότερος κακός ποιέω , ἀλλά καί σαλπίζω φημί ὁ θεμέλιος ὁ γῆ , ἢ κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής · ἀλαλάζω ὁ κάτος ὁ γῆ · εἰμί γάρ τις εἰμί ὁ ὁ γῆ αὐτός ὑποστηρίζω θεῖος δύναμις , καί οὗτος ἀλαλαγμός καί ὕμνος ἀναπέμπω ὁ θεός . εἰκός δέ θεμέλιος γῆ χρηματίζω ὁ προφήτης αὐτός καί πᾶς ὁ Δίκαιος καί θεοφιλής ἀνήρ · οὗτος γοῦν διδάσκω ὁ ἀπόστολος φημί · ἐποικοδομέω ἐπί ὁ θεμέλιος ὁ ἀπόστολος καί προφήτης . ἀλλά καί ὁ ὄρος βοάω φημί Εὐφρόσυνος ἀφίημι φωνή καί ὁ βουνός δέ καί πᾶς ὁ ξύλον ὁ ἐν αὐτός ὁμοίως δοξάζω ὁ θεός ἐπί ὁ ὁ εἴρω μετάνοια τε καί σωτηρία , ὄρος μέν ὁ ἐπαίρω καί μετέωρος ψυχή αἰνίσσομαι , βουνός δέ ὁ οὗτος μέτριος , ξύλον δέ ὁ καρποφόρος . ἀλλά καί ἄλλως δέ πᾶς ὁ κόσμος καί ὁ οὗτος μέρος ὁ θεός ὑμνέω προστάσσω ἐπιλέγω · ὅτι λυτρόω ὁ θεός ὁ Ἰακώβ , καί Ἰσραήλ δοξάζω , ἢ κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής · καί ἐν ὁ Ἰσραήλ δοξάζω . ὅς δή καί αὐτός ἔργον πληρόω ἐπί ὁ ἐν ὁ πρότερος λαός ἐκ ὁ ὁ προφητικός λόγος διδασκαλία ὠφελέω καί μεταβάλλω ἐκ ὁ εἰδωλολάτρης πλάνης ἐπί ὁ κατά θεός εὐσέβεια .