eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 2.33
Τὰ ἐπελευσόμενα τῇ Βαβυλῶνι , τοῖς τε οἰκήτορσι καὶ τοῖς βασιλεῦσιν αὐτῆς προαναφωνήσας ὁ λόγος τὸν Ἰουδαίων ἀπελέγχει λαὸν διὰ τῶν προκειμένων φάσκων , ὅτι διὰ τὸ παρ’ ἐμοὶ δίκαιον ἐπάξω ταῦτα κατὰ τῶν Χαλδαίων · οὐ μὴν ὅτι σὺ βοηθείας ἦσθα ἄξιος . καὶ ταῦτα προλαβὼν προεῖπον πρὶν γενέσθαι τὰ πράγματα προγνώσει θεϊκῇ θεσπίσας , ἵν’ ἐπειδὰν εἰς πέρας ἀχθῇ καὶ δι’ ἔργων χωρήσῃ τὰ κατὰ τῶν Χαλδαίων προηγορευμένα , μὴ οἷς νομίζεις θεοῖς τὴν αἰτίαν ἀναθῇς μηδὲ εἴπῃς , ὅτι θεοί μου , οἷς εἰδωλολατρῶν προσεῖχον . ταύτην παρὰ τῶν πολεμίων τὴν τιμωρίαν εἰλήφασιν , ἐμοῦ γὰρ ἐντεῦθεν ἤδη προφητεύσαντος τὰ συμβησόμενα καὶ ἀπειλήσαντος διὰ τῶν ἐμῶν προφητῶν ἐπάξειν τὰ προλεχθέντα τῇ Βαβυλωνίων βασιλείᾳ . ἐπειδὰν δι’ ἔργων ταῦθ’ οὕτως χωρήσειε καθὼς διεστειλάμην , ἀνάγκη πᾶσα ὁμολογεῖν ὑμᾶς ἐμὲ μόνον εἶναι θεὸν τὸν ἐπαληθεύσαντα τοὺς ἐμαυτοῦ λόγους . καλεῖ δὲ αὐτοὺς οἶκον Ἰακὼβ ὡς μὴ ὄντας ἀξίους τῆς τοῦ προπάτορος αὐτῶν ἐπωνυμίας , ἀλλὰ καὶ οἱ κεκλημένοι φησὶν ἐπὶ τῷ ὀνόματι Ἰσραήλ , οὐκ ὄντες Ἰσραὴλ οὐδὲ φερώνυμοι τῆς προσηγορίας ὄντες ὅμως οὕτως ὠνομάζοντο . εἶτ’ ἐπιλέγει · καὶ ἐξ ὕδατος Ἰούδα ἐξελθόντες · μηδὲν γὰρ ἔχοντες ἄξιον τῆς τοῦ πατριάρχου ψυχῆς , ἐκ τοῦ ὕδατος δὲ αὐτοῦ καὶ τοῦ σωματικοῦ σπέρματος ὑποστάντες · σωματικοὶ καὶ σάρκινοι μόνον ἦσαν υἱοί , οὐχὶ δὲ καὶ ψυχῆς ἀληθινὰ τέκνα . σημαίνει δὲ διὰ τοῦ ὕδατος Ἰούδα τὸ βασιλικὸν γένος ἐκ διαδοχῆς Δαυὶδ καὶ ἐκ φυλῆς Ἰούδα ἔτι τότε κατὰ τοὺς προφητικοὺς χρόνους διαμένον ἐν τῇ Ἰερουσαλήμ . ὥσπερ δὲ ἐπιπλάστως καὶ Ἰακὼβ καὶ Ἰσραὴλ καὶ Ἰούδας ἐχρημάτιζον οἱ νῦν κατηγορούμενοι οὐκ ὄντες κατὰ ἀλήθειαν ἄξιοι τούτων τῶν προσηγοριῶν , οὕτως καὶ ὀμνύοντες τῷ ὀνόματι κυρίου καὶ μνήμην ποιούμενοι τοῦ θεοῦ Ἰσραὴλ μέχρι χειλέων καὶ στόματος ταῦτ’ ἔπραττον . οὐ μὴν μετὰ ἀληθείας τῇ τῶν ὅρκων ἐχρῶντο παραλήψει , ἀλλὰ καὶ τῆς πόλεως τῆς τῷ θεῷ ἀνακειμένης ἀντεχόμενοι ἐδόκουν ἀντιστηρίζεσθαι ἐπὶ τῷ θεῷ καὶ τοῦτο μεθ’ ὑποκρίσεως πράττοντες . Ταῦτα τῷ Ἰουδαίων προσφωνήσας λαῷ ἑξῆς διαστέλλεται τοῖς αὐτοῖς λέγων Μὴ νομίσητέ με , ὦ οὗτοι , ἀργῶς τὰ μέλλοντα προαγορεύειν · τοῦτο γὰρ ὅλον γίνεται , ὅπως οἱ ἐν ὑμῖν ἄπιστοι ἐκ τῆς τῶν πραγμάτων ἐκβάσεως μάθοιεν , ὅτι οὐκ ἀνθρώπινοι ἦσαν οἱ τῶν ἐμῶν προφητῶν λόγοι · οὐ γὰρ ἀνθρώπου φύσεως τὸ γνῶσιν ἔχειν τῶν μελλόντων . θεὸς δέ εἰμι ὁ ταῦτα θεσπίζων , ἤδη μὲν οὖν καὶ διὰ τῶν ἔμπροσθεν χρόνων , ἀλλά τινα προηγόρευσα καὶ λόγοι τινὲς ἐξῆλθον διὰ στόματος ἑτέρων μου προφητῶν , ὡς εἰς ἀκοὰς ἐλθεῖν πολλῶν τὰ προλελεγμένα , οἷς καὶ τὰ ἔργα ἐπηκολούθησε σύμφωνα ταῖς προαγορεύσεσιν . Ὅμως ἐπειδὴ σὺ ὁ Ἰουδαίων λαὸς τράχηλον ἀκαμπῆ καὶ σιδήρεον ἔοικας φέρειν , ἤδη δὲ καὶ ἀναίσχυντος οὕτως εἶ ὡς μὴ ἄν τινα σφαλῆναι φήσαντα μέτωπον ἔχειν σε χάλκεον . Τούτου χάριν καὶ νῦν προαπήγγειλά σοι τὰ ἐσόμενα , μήποτε τῶν πραγμάτων ἐπελθόντων ἀπατῶν σαυτὸν τοὺς πεπλανημένως νομιζομένους θεοὺς πεποιηκέναι αὐτὰ νομίσειας . πλὴν καὶ τοῦτο τὴν ἐμὴν οὐ λανθάνει πρόγνωσιν τὸ μηδ’ ἐκ τούτων ὠφεληθήσεσθαί σε τῶν λόγων . ὅμως δ’ οὖν ἐπιμένων τῇ ἐμαυτοῦ φιλανθρωπίᾳ ἔτι καὶ νῦν μαρτύρομαι καὶ διαστέλλομαί σοι τὰ συμβησόμενα τῇ Βαβυλῶνι καὶ τοῖς Χαλδαίοις τοῖς μέλλουσί σε καταπολεμεῖν . ἰδοὺ γὰρ ἐντεῦθεν προαπεφηνάμην ὡς ἂν εἰδείης τὸν καταληψόμενον αὐτοὺς ὄλεθρον , ἵν’ ἐπειδὰν οἱ πολέμιοι παραγένωνται ἐκ Βαβυλῶνος ἐπιστάντες γνωρίσῃς τὸν θεὸν τὸν προφήσαντά σοι ταῦτα καὶ βοηθὸν αὐτὸν ἀνακαλέσῃ ὡς ἂν ἤδη προαποφηνάμενον τὸ διαληψόμενον αὐτοὺς τέλος . ταῦτα δέ σοι ἐκ τῶν ἐμῶν γιγνώσκειν παρέσχον λόγων , ἄλλοθέν ποθεν οὐδὲ μίαν αὐτῶν εἰληφότι γνῶσιν . μὴ γὰρ σαυτὸν ἀπάτα μηδὲ λέγε , ὅτι πρὸ τῆς ἐμῆς προφητείας ἐγίνωσκες αὐτά · πόθεν γάρ σοι παρῆν ταῦτα γινώσκειν ; πλὴν οὐδέν σε ἐκ τούτων ὠφεληθήσεσθαι τῶν λόγων πέπεισμαι . Οἶδα γὰρ καὶ πρὸ τούτου γινώσκων , ὡς ἀθετῶν ἀθετήσεις · διὸ παρ’ ἐμοὶ ὡς παρὰ θεῷ προγνώστῃ πάντων καὶ πρὶν γεννηθῆναί σε ἄνομος καὶ παράνομος ἐκέκλησο . διὸ κατὰ τὸν Σύμμαχον εἴρηται · καὶ ἀσύνθηκος ἐκ κοιλίας ἐκλήθης · ὅμως γοῦν οὐ διὰ σέ , ἀλλὰ διὰ τὴν ἐμαυτοῦ φιλανθρωπίαν ἐντεῦθεν ἤδη καὶ προεῖπον καὶ ἐπέδειξά σοι τὸν μέλλοντα κατὰ τῶν σῶν πολεμίων ἐπιέναι ὄλεθρον σπουδάζων διὰ πάσης προφάσεως σωθῆναί σε . Ὅθεν ἐν τῷ παραδιδόναι σε τοῖς ἐχθροῖς σου οὐχ ἕνεκεν ἀργυρίου ἐπίπρασκόν σε · ἐπ’ ὠφελείᾳ δὲ τῇ σῇ καὶ τοῦτ’ ἔπραττον ὡς ἂν τοῦτον σωφρονισθείης τὸν τρόπον , ὅτι μὴ τὴν διὰ λόγων καὶ παραινέσεων ὑπεδέξω παιδείαν . τοῖς δὲ πολεμίοις οὐχ ἕνεκεν ἀργυρίου ἐπίπρασκόν σε , ἀλλὰ τῶν σῶν ἁμαρτημάτων καὶ ἀσεβημάτων χάριν · ταῖς γὰρ ἁμαρτίαις ὑμῶν ἐπράθητε . καὶ ὅμως οὐδ’ οὕτως εἴασα ὑμᾶς διὰ παντὸς τοῖς ἐχθροῖς δουλεύειν , ἀλλὰ πάλιν λυτρώσομαι καὶ ὥσπερ ἀπὸ καμίνου πτωχείας ἐκ τῆς ὑπὸ τοῖς Βαβυλωνίοις κακώσεως αὖθις ὑμᾶς ἐλευθερώσω . Καὶ ταῦτα πάντα διὰ τὸ ἐμὸν ποιήσω ὄνομα , ἐπειδὴ λαβόντες εἰς τὸ περιττὸν οἱ πολέμιοι τὴν ἐμὴν κατεβλασφήμουν θεότητα . οὐκ ἐνόμιζον δὲ παραδεδωκέναι ὑμᾶς αὐτοῖς , θρασυνόμενοι δὲ καὶ μέγα φρονοῦντες ἐφ’ ἑαυτοῖς τὸ μηθὲν εἶναί με ὑπελάμβανον , τοὺς δὲ αὐτῶν ἐδόξαζον θεοὺς ὡς αἰτίους αὐτοῖς γενομένους τῆς καθ’ ὑμῶν νίκης . διὸ τὴν ἐμαυτοῦ δόξαν οὐ καθυφίημι οὐδὲ ἑτέρῳ παραχωρήσαιμι τὴν ἐμὴν θεότητα , ἥτις δικαιοσύνης τῆς εἰς πάντας ἀνθρώπους ἐκτεινομένης συνίσταται .
Lemmas: ὁ ἐπελεύθω ὁ Βαβυλών , ὁ τε οἰκήτωρ καί ὁ βασιλεύς αὐτός προαναφωνέω ὁ λόγος ὁ Ἰουδαῖος ἀπελέγχω λαός διά ὁ πρόκειμαι φάσκω , ὅτι διά ὁ παρά ἐγώ Δίκαιος ἐπάγω οὗτος κατά ὁ Χαλδαῖος · οὖον μήv ὅτι σύ βοήθεια εἰμί ἄξιος . καί οὗτος προλαμβάνω προεῖπον πρίν γίγνομαι ὁ πρᾶγμα πρόγνωσις θεῖος θεσπίζω , ἵνα ἐπειδάν εἰς πέρας ἄγω καί διά ἔργον χωρέω ὁ κατά ὁ Χαλδαῖος προαγορεύω , μή ὅς νομίζω θεός ὁ αἴτιος ἀνατίθημι μηδέ εἶπον , ὅτι θεός ἐγώ , ὅς εἰδωλολάτρης προσέχω . οὗτος παρά ὁ πολέμιος ὁ τιμωρία λαμβάνω , ἐγώ γάρ ἐντεῦθεν ἤδη προφητεύω ὁ συμβαίνω καί ἀπειλέω διά ὁ ἐμέω προφήτης ἐπάγω ὁ προλέγω ὁ Βαβυλώνιος βασίλεια . ἐπειδάν διά ἔργον αὐτός οὕτως χωρέω καθώς διαστέλλω , ἀνάγκη πᾶς ὁμολογέω σύ ἐγώ μόνος εἰμί θεός ὁ ἐπαληθεύω ὁ ἐμαυτοῦ λόγος . καλέω δέ αὐτός οἶκος Ἰακώβ ὡς μή εἰμί ἄξιος ὁ ὁ προπάτωρ αὐτός ἐπωνυμία , ἀλλά καί ὁ καλέω φημί ἐπί ὁ ὄνομα Ἰσραήλ , οὐ εἰμί Ἰσραήλ οὐδέ φερώνυμος ὁ προσηγορία εἰμί ὅμως οὕτως ὀνομάζω . εἶτα ἐπιλέγω · καί ἐκ ὕδωρ Ἰούδας ἐξέρχομαι · μηδείς γάρ ἔχω ἄξιος ὁ ὁ πατριάρχης Ψυχή , ἐκ ὁ ὕδωρ δέ αὐτός καί ὁ σωματικός σπέρμα ὑφίστημι · σωματικός καί σάρκινος μόνος εἰμί υἱός , οὐ δέ καί Ψυχή ἀληθινός τέκνον . σημαίνω δέ διά ὁ ὕδωρ Ἰούδας ὁ βασιλικός γένος ἐκ διαδοχή Δαυίδ καί ἐκ Φυλή Ἰούδας ἔτι τότε κατά ὁ προφητικός χρόνος διαμένω ἐν ὁ Ἱερουσαλήμ . ὥσπερ δέ ἐπίπλαστος καί Ἰακώβ καί Ἰσραήλ καί Ἰούδας χρηματίζω ὁ νῦν κατηγορέω οὐ εἰμί κατά ἀλήθεια ἄξιος οὗτος ὁ προσηγορία , οὕτως καί ὄμνυμι ὁ ὄνομα κύριος καί μνήμη ποιέω ὁ θεός Ἰσραήλ μέχρι χεῖλος καί στόμα αὐτός πράσσω . οὖον μήv μετά ἀλήθεια ὁ ὁ Ὅρκος χράω παραλαμβάνω , ἀλλά καί ὁ πόλις ὁ ὁ θεός ἀνάκειμαι ἀντέχω δοκέω ἀντιστηρίζω ἐπί ὁ θεός καί οὗτος μετά ὑπόκρισις πράσσω . οὗτος ὁ Ἰουδαῖος προσφωνέω λαός ἑξῆς διαστέλλω ὁ αὐτός λέγω μή νομίζω ἐγώ , εἰμί οὗτος , ἀργός ὁ μέλλω προαγορεύω · οὗτος γάρ ὅλος γίγνομαι , ὅπως ὁ ἐν σύ ἄπιστος ἐκ ὁ ὁ πρᾶγμα ἔκβασις μανθάνω , ὅτι οὐ ἀνθρώπινος εἰμί ὁ ὁ ἐμέω προφήτης λόγος · οὖον γάρ ἄνθρωπος φύσις ὁ γνῶσις ἔχω ὁ μέλλω . θεός δέ εἰμί ὁ οὗτος θεσπίζω , ἤδη μέν οὖν καί διά ὁ ἔμπροσθεν χρόνος , ἀλλά τις προαγορεύω καί λόγος τις ἐξέρχομαι διά στόμα ἕτερος ἐγώ προφήτης , ὡς εἰς ἀκοή ἔρχομαι πολύς ὁ προλέγω , ὅς καί ὁ ἔργον ἐπακολουθέω σύμφωνος ὁ προαγόρευσις . ὅμως ἐπεί σύ ὁ Ἰουδαῖος λαός τράχηλος ἀκαμπής καί σιδήρεος ἔοικα φέρω , ἤδη δέ καί ἀναίσχυντος οὕτως εἰμί ὡς μή ἄν τις σφάλλω φημί μέτωπον ἔχω σύ χάλκεος . οὗτος χάρις καί νῦν προαπαγγέλλω σύ ὁ εἰμί , μήποτε ὁ πρᾶγμα ἐπέρχομαι ἀπάτη σαυτοῦ ὁ πεπλανημένως νομίζω θεός ποιέω αὐτός νομίζω . πλήν καί οὗτος ὁ ἐμός οὖον λανθάνω πρόγνωσις ὁ μηδέ ἐκ οὗτος ὠφελέω σύ ὁ λόγος . ὅμως δέ οὖν ἐπιμένω ὁ ἐμαυτοῦ φιλανθρωπία ἔτι καί νῦν μαρτύρομαι καί διαστέλλω σύ ὁ συμβαίνω ὁ Βαβυλών καί ὁ Χαλδαῖος ὁ μέλλω σύ καταπολεμέω . ἰδού γάρ ἐντεῦθεν προαποφαίνω ὡς εἄν οἶδα ὁ καταλαμβάνω αὐτός ὄλεθρος , ἵνα ἐπειδάν ὁ πολέμιος παραγίγνομαι ἐκ Βαβυλών ἐφίστημι γνωρίζω ὁ θεός ὁ προφέρω σύ οὗτος καί βοηθός αὐτός ἀνακαλέω ὡς εἄν ἤδη προαποφαίνω ὁ διαλαμβάνω αὐτός τέλος . οὗτος δέ σύ ἐκ ὁ ἐμέω γιγνώσκω παρέχω λόγος , ἄλλοθεν πόθεν οὐδέ εἷς αὐτός λαμβάνω γνῶσις . μή γάρ σαυτοῦ ἀπάτη μηδέ λέγω , ὅτι πρό ὁ ἐμός προφητεία γιγνώσκω αὐτός · πόθεν γάρ σύ πάρειμι οὗτος γιγνώσκω ; πλήν οὐδείς σύ ἐκ οὗτος ὠφελέω ὁ λόγος πείθω . οἶδα γάρ καί πρό οὗτος γιγνώσκω , ὡς ἀθετέω ἀθετέω · διό παρά ἐγώ ὡς παρά θεός προγνώστης πᾶς καί πρίν γεννάω σύ ἄνομος καί παράνομος καλέω . διό κατά ὁ Σύμμαχος εἴρω · καί ἀσύνθηκος ἐκ κοιλία καλέω · ὅμως γοῦν οὖον διά σός , ἀλλά διά ὁ ἐμαυτοῦ φιλανθρωπία ἐντεῦθεν ἤδη καί προεῖπον καί ἐπιδείκνυμι σύ ὁ μέλλω κατά ὁ σός πολέμιος ἔπειμι ὄλεθρος σπουδάζω διά πᾶς πρόφασις σώζω σύ . ὅθεν ἐν ὁ παραδίδωμι σύ ὁ ἐχθρός σύ οὐ ἕνεκα ἀργύριον πιπράσκω σύ · ἐπί ὠφέλεια δέ ὁ σός καί οὗτος πράσσω ὡς εἄν οὗτος σωφρονίζω ὁ τρόπος , ὅτι μή ὁ διά λόγος καί παραίνεσις ὑποδείκνυμι παιδεία . ὁ δέ πολέμιος οὐ ἕνεκα ἀργύριον πιπράσκω σύ , ἀλλά ὁ σός ἁμάρτημα καί ἀσέβημα χάρις · ὁ γάρ ἁμαρτία σύ πέρνημι . καί ὅμως οὐδέ οὕτως ἐάω σύ διά πᾶς ὁ ἐχθρός δουλεύω , ἀλλά πάλιν λυτρόω καί ὥσπερ ἀπό κάμινος πτωχεία ἐκ ὁ ὑπό ὁ Βαβυλώνιος κάκωσις αὖθις σύ ἐλευθερόω . καί οὗτος πᾶς διά ὁ ἐμός ποιέω ὄνομα , ἐπεί λαμβάνω εἰς ὁ περισσός ὁ πολέμιος ὁ ἐμός κατεβλασφήμουν θεότης . οὐ νομίζω δέ παραδίδωμι σύ αὐτός , θρασύνω δέ καί μέγας φρονέω ἐπί ἑαυτοῦ ὁ μηδείς εἰμί ἐγώ ὑπολαμβάνω , ὁ δέ αὐτός δοξάζω θεός ὡς αἴτιος αὐτός γίγνομαι ὁ κατά σύ Νίκη . διό ὁ ἐμαυτοῦ δόξα οὖον καθυφίημι οὐδέ ἕτερος παραχωρέω ὁ ἐμός θεότης , ὅστις δικαιοσύνη ὁ εἰς πᾶς ἄνθρωπος ἐκτείνω συνίστημι .