eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.78
Δόξει τὰ προκείμενα ἐναντία εἶναι τοῖς ἀρτίως εἰρημένοις , δι’ ὧν ἔσεσθαι Αἰγυπτίων καὶ Ἀσσυρίων ἐπιμιξίαν εἰρηνικὴν ὁ λόγος ἐδήλου , νῦν δὲ τὸν βασιλέα τῶν Ἀσσυρίων αἰχμαλώτους λήψεσθαί φησι τῶν Αἰγυπτίων τοὺς νεανίσκους καὶ τοὺς πρεσβύτας , γυμνοὺς καὶ ἀνυποδέτους . εὑρεθείη δ’ ἂν λύσις τῆς ἀπορίας , εἰ ἐπιστήσαιμεν τῷ τρόπῳ τοῦ προφητικοῦ πνεύματος . ὡς γὰρ τῇ Αἰγύπτῳ προσέσχε , συνεῖδε μὲν καὶ τὰ παραυτίκα τοῖς Αἰγυπτίοις μέλλοντα ἔσεσθαι κατὰ τὸν τοῦ προφήτου χρόνον , ἀπέβλεψε δὲ καὶ ἐπὶ τὰ μακροῖς ὕστερον χρόνοις ἀποβησόμενα χρηστὰ περὶ τὴν τῶν Αἰγυπτίων χώραν . εἶτα πρῶτα τὰ χρηστὰ θεσπίσας διὰ τῶν ἔμπροσθεν , ἐπὶ τὰ παραχρῆμα γενησόμενα μεταβαίνει . λυπηρὰ δὲ τοῖς Αἰγυπτίοις ταῦτα ἦν · ἃ καὶ οὐκ εἰς μακρὸν ἐπληροῦτο κατ’ αὐτοὺς ἐκείνους , καθ’ οὓς ὁ προφήτης ἐγνωρίζετο χρόνους . ἀναγκαίως δὲ τὸ θεῖον πνεῦμα τοῖς περὶ τῆς τοῦ κυρίου εἰς τὴν Αἴγυπτον ἀφίξεως καὶ περὶ τῶν ἐν ταύτῃ γενησομένων τοῖς Αἰγυπτίοις ἀγαθῶν θεσπίσαντα παραχρῆμα μέλλοντα τέλους τυγχάνειν συνῆψεν , ἵν’ ἀπὸ τῆς τῶν παρόντων ἐκβάσεως καὶ τὰ μακροῖς ὕστερον χρόνοις μέλλοντα γίγνεσθαι πιστευθείη τοῖς τότε τηνικαῦτα τῶν προφητικῶν λόγων ἐπακούουσιν . οὐκ ἦν οὖν ἐναντία τὰ προκείμενα τοῖς διὰ τῶν ἔμπροσθεν πεπροφητευομένοις · τὰ μὲν γὰρ εἰς τοὺς ἐπελευσομένους χρόνους ἀνέπεμπε , τὰ δὲ περὶ τῶν ἔγγιστα γενησομένων ἀνεφώνει . κατὰ γὰρ τοὺς τοῦ προφήτου Ἠσαΐου χρόνους τοῦ τῶν Ἀσσυρίων βασιλέως ὑπάρχοντος , ὅστις ἐπιβὰς τῷ Παλαιστίνων ἔθνει τὴν Ἄζωτον εἷλε μεγίστην οὖσαν τότε καὶ διαφανεστάτην τῶν τῇδε πόλεων , ἧς ἁλούσης προστάττεται ὁ προφήτης ἑνὶ πρόξενον χρώμενος ἐνδύματι δι’ ἀκρότητα φιλοσοφίας , καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ἐρέας , ἀλλ’ ἐκ τριχῶν αἰγείων ὑφασμένον τοῦτ’ αὐτὸ ἀποθέσθαι , ὡς παντελῶς καταστῆναι γυμνὸν διὰ τὸ μὴ δεύτερον ἔχειν ἐπὶ τοῦ χρωτὸς περίβλημα , καὶ τὰ σανδάλια δέ , ἢ ὑποδήματα κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτάς , περιελεῖν , ταῦτα δὲ πράξαντος τὰ ὅμοια πείσεσθαι τῷ τοῦ προφήτου σχήματι τοὺς Αἰγυπτίους πολεμηθέντας ὑπὸ Ἀσσυρίων φησὶν ὁ θεός · γυμνοὺς γὰρ καὶ ἀνυποδέτους ἀπαχθήσεσθαι , οὐ μόνους ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐπικουρήσειν αὐτοῖς καὶ συμμαχήσειν ἐλπισθέντας Αἰθίοπας · τῷ γὰρ πλήθει τῶν Αἰθιόπων καὶ τῇ τούτων χειρὶ μεγάλα κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ δυναμένων θαρσοῦντες οἱ Αἰγύπτιοι , καταφρονητικῶς εἶχον τῶν Ἀσσυρίων . ἀλλ’ ὁ θεὸς τὸ μέλλον προφαίνει λέγων · Ὃν τρόπον πεπόρευται ὁ παῖς μου Ἠσαΐας γυμνὸς καὶ ἀνυπόδετος τρία ἔτη , ἔσται σημεῖα καὶ τέρατα τοῖς Αἰγυπτίοις . Ὅρα αὐτοὺς πολεμουμένους ὑπὸ τῶν Ἀσσυρίων γυμνούς τε καὶ ἀνυποδέτους ἀπαγομένους κατὰ τὴν εἰκόνα , ἣν δι’ αὐτοὺς ὁ προφήτης ὑπέμεινε . διὸ ἐπιλέγει ἑξῆς · οὕτως γυμνοὺς καὶ ἀνυποδέτους καὶ ἀνακεκαλυμμένους τὴν αἰσχύνην ἀπάξει αἰχμαλώτους ὁ βασιλεὺς τῶν Ἀσσυρίων τοὺς Αἰγυπτίους καὶ τοὺς Αἰθίοπας . ἁλόντων δὲ τῶν Αἰθιόπων καταισχυνθήσονται οἱ Αἰγύπτιοι ἐρυθριῶντες , ἐφ’ οἷς ἐθάρσουν καὶ ἐπεποίθεισαν , ὡς καταγιγνώσκειν καὶ μέμφεσθαι αὐτοὺς ἑαυτοῖς τοὺς κατοικοῦντας ἐν τῇ νήσῳ ταύτῃ , δῆλον δ’ ὅτι ἐν τῇ Αἰγυπτίων χώρᾳ . νῆσον δὲ αὐτὴν ὠνόμασε διὰ τὸ πανταχόθεν περιρρεῖσθαι καὶ κυκλοῦσθαι ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῇ ποταμοῦ . ἐροῦσι δέ φησι καταγινώσκοντες ἑαυτῶν καὶ μεταμελόμενοι , ὅτι δὴ ἐπ’ ἀνθρώπους , ἀλλ’ οὐκ ἐπὶ τὸν τῶν ὅλων θεὸν τὰς ἑαυτῶν ἀνήρτησαν ἐλπίδας . καὶ πῶς αὐτοὶ δυνησόμεθα σωθῆναι , ὁπότε ταῦτα πεπόνθασιν οἱ προσδοκήσαντες ἡμῖν ἔσεσθαι βοηθοί . θαυμάσαι δέ ἐστιν τὸν προφητικὸν βίον , ὃν ὁ μὲν Ἀπόστολος παρέστησεν εἰπών · περιῆλθον ἐν μηλωταῖς , ἐν αἰγείοις δέρμασιν , ὑστερούμενοι , θλιβόμενοι , κακουχούμενοι . ἡ δὲ παροῦσα γραφὴ τὸν Ἠσαΐαν ἑνὶ ἐνδύματι σάκκῳ κεχρημένον εἰσάγει , πενθοῦντα δηλαδὴ καὶ ἀποκλαόμενον τοὺς διὰ τὰς οἰκείας ἀσεβείας μακρὰν ἀποπίπτοντας τοῦ θεοῦ . τὸ δὲ κελευσθέντα γυμνὸν βαδίσαι καὶ μὴ μελλῆσαι , πρᾶξαι δὲ τοῦτο παραχρῆμα ἐπ’ ὀφθαλμοῖς τῶν παρόντων αὐτῷ , μεγίστης ὑπακοῆς καὶ προθυμίας τῆς πρὸς τὸν θεὸν γένοιτ’ ἂν δεῖγμα , παραστήματός τε καὶ φρονήματος ἐπῃρμένου , πᾶσαν τὴν παρὰ ἀνθρώποις δόξαν ἐν οὐδενὶ τιθεμένου .
Lemmas: δοκέω ὁ πρόκειμαι ἐναντίος εἰμί ὁ ἄρτιος εἴρω , διά ὅς εἰμί Αἰγύπτιος καί Ἀσσύριος ἐπιμιξία εἰρηνικός ὁ λόγος δηλόω , νῦν δέ ὁ βασιλεύς ὁ Ἀσσύριος αἰχμάλωτος λαμβάνω φημί ὁ Αἰγύπτιος ὁ νεανίσκος καί ὁ πρεσβύτης , γυμνός καί ἀνυπόδετος . εὑρίσκω δέ εἄν λύσις ὁ ἀπορία , εἰμί ἐφίστημι ὁ τρόπος ὁ προφητικός πνεῦμα . ὡς γάρ ὁ Αἴγυπτος προσέχω , σύν-εἶδον μέν καί ὁ παραυτίκα ὁ Αἰγύπτιος μέλλω εἰμί κατά ὁ ὁ προφήτης χρόνος , ἀποβλέπω δέ καί ἐπί ὁ μακρός ὕστερος χρόνος ἀποβαίνω χρηστός περί ὁ ὁ Αἰγύπτιος χώρα . εἶτα πρῶτος ὁ χρηστός θεσπίζω διά ὁ ἔμπροσθεν , ἐπί ὁ παραχρῆμα γίγνομαι μεταβαίνω . λυπηρός δέ ὁ Αἰγύπτιος οὗτος εἰμί · ὁ καί οὐ εἰς μακρός πληρόω κατά αὐτός ἐκεῖνος , κατά ὅς ὁ προφήτης γνωρίζω χρόνος . ἀναγκαῖος δέ ὁ θέω πνεῦμα ὁ περί ὁ ὁ κύριος εἰς ὁ Αἴγυπτος ἄφιξις καί περί ὁ ἐν οὗτος γίγνομαι ὁ Αἰγύπτιος ἀγαθός θεσπίζω παραχρῆμα μέλλω τέλος τυγχάνω συνάπτω , ἵνα ἀπό ὁ ὁ πάρειμι ἔκβασις καί ὁ μακρός ὕστερος χρόνος μέλλω γίγνομαι πιστεύω ὁ τότε τηνικαῦτα ὁ προφητικός λόγος ἐπακούω . οὐ εἰμί οὖν ἐναντίος ὁ πρόκειμαι ὁ διά ὁ ἔμπροσθεν προφητεύω · ὁ μέν γάρ εἰς ὁ ἐπέρχομαι χρόνος ἀναπέμπω , ὁ δέ περί ὁ ἔγγιστος γίγνομαι ἀναφωνέω . κατά γάρ ὁ ὁ προφήτης Ἠσαΐας χρόνος ὁ ὁ Ἀσσύριος βασιλεύς ὑπάρχω , ὅστις ἐπιβαίνω ὁ Παλαιστῖνος ἔθνος ὁ Ἄζωτος αἱρέω μέγας εἰμί τότε καί διαφανής ὁ ὅδε πόλις , ὅς ἁλίσκομαι προστάσσω ὁ προφήτης εἷς Πρόξενος χράω ἔνδυμα διά ἀκρότης φιλοσοφία , καί οὗτος οὐ ἐκ ἐρέας , ἀλλά ἐκ θρίξ αἴγειος ὑφαίνω οὗτος αὐτός ἀποτίθημι , ὡς παντελῶς καθίστημι γυμνός διά ὁ μή δύο ἔχω ἐπί ὁ χρώς περίβλημα , καί ὁ σανδάλιον δέ , ἢ ὑπόδημα κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής , περιαιρέω , οὗτος δέ πράσσω ὁ ὅμοιος πείθω ὁ ὁ προφήτης σχῆμα ὁ Αἰγύπτιος πολεμέω ὑπό Ἀσσύριος φημί ὁ θεός · γυμνός γάρ καί ἀνυπόδετος ἀπάγω , οὖον μόνος ἀλλά καί ὁ ἐπικουρέω αὐτός καί συμμαχέω ἐλπίζω Αἰθίοψ · ὁ γάρ πλῆθος ὁ Αἰθίοψ καί ὁ οὗτος χείρ μέγας κατά ἐκεῖνος καιρός δύναμαι θάρσος ὁ Αἰγύπτιος , καταφρονητικός ἔχω ὁ Ἀσσύριος . ἀλλά ὁ θεός ὁ μέλλω προφαίνω λέγω · ὅς τρόπος πορεύω ὁ παῖς ἐγώ Ἠσαΐας γυμνός καί ἀνυπόδετος τρεῖς ἔτος , εἰμί σημεῖον καί τέρας ὁ Αἰγύπτιος . Ὅρας αὐτός πολεμέω ὑπό ὁ Ἀσσύριος γυμνός τε καί ἀνυπόδετος ἀπάγω κατά ὁ εἰκών , ὅς διά αὐτός ὁ προφήτης ὑπομένω . διό ἐπιλέγω ἑξῆς · οὕτως γυμνός καί ἀνυπόδετος καί ἀνακαλύπτω ὁ αἰσχύνη ἀπάγω αἰχμάλωτος ὁ βασιλεύς ὁ Ἀσσύριος ὁ Αἰγύπτιος καί ὁ Αἰθίοψ . ἁλίσκομαι δέ ὁ Αἰθίοψ καταισχύνω ὁ Αἰγύπτιος ἐρυθριάω , ἐπί ὅς θαρσέω καί πείθω , ὡς καταγιγνώσκω καί μέμφομαι αὐτός ἑαυτοῦ ὁ κατοικέω ἐν ὁ νῆσος οὗτος , δῆλος δέ ὅτι ἐν ὁ Αἰγύπτιος χώρα . νῆσος δέ αὐτός ὀνομάζω διά ὁ πανταχόθεν περιρρέω καί κυκλόω ὑπό ὁ ἐν αὐτός ποταμός . εἴρω δέ φημί καταγιγνώσκω ἑαυτοῦ καί μεταμέλομαι , ὅτι δή ἐπί ἄνθρωπος , ἀλλά οὐ ἐπί ὁ ὁ ὅλος θεός ὁ ἑαυτοῦ ἀναρτάω ἐλπίς . καί πῶς αὐτός δύναμαι σῴζω , ὁπότε οὗτος πάσχω ὁ προσδοκάω ἐγώ εἰμί βοηθός . θαυμάζω δέ εἰμί ὁ προφητικός βίος , ὅς ὁ μέν ἀπόστολος παρίστημι εἶπον · περιέρχομαι ἐν μηλωτή , ἐν αἴγειος δέρμα , ὑστερέω , θλίβω , κακουχέω . ὁ δέ πάρειμι γραφή ὁ Ἠσαΐας εἷς ἔνδυμα σάκκος χράομαι εἰσάγω , πενθέω δηλαδή καί ἀποκλάω ὁ διά ὁ οἰκεῖος ἀσέβεια μακράν ἀποπίπτω ὁ θεός . ὁ δέ κελεύω γυμνός βαδίζω καί μή μέλλω , πράσσω δέ οὗτος παραχρῆμα ἐπί ὀφθαλμός ὁ πάρειμι αὐτός , μέγας ὑπακοή καί προθυμία ὁ πρός ὁ θεός γίγνομαι εἄν δεῖγμα , παράστημα τε καί φρόνημα ἐπαίρω , πᾶς ὁ παρά ἄνθρωπος δόξα ἐν οὐδείς τίθημι .