eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.66
Τὰ προλεχθέντα περὶ τῆς καθολικῆς τοῦ θεοῦ κρίσεως διελθὼν ἔτι καὶ ταῦτα προστίθησιν ὁ λόγος τὰ συμβησόμενα τοῖς καθ’ ὅλης τῆς οἰκουμένης ἀσεβέσι διδάσκων καὶ τὰ ἐπελευσόμενα τοῖς τῶν ἐθνῶν ἀθέως καὶ τυραννικῶς ἄρξασιν . ἦσαν δὲ οὗτοι ὑπερήφανοι καὶ ἐπηρμένοι τινὲς οἱ κατὰ καιροὺς καὶ χρόνους τῶν ἐπὶ γῆς κρατήσαντες , περὶ ὧν φησι · καὶ ἀπολῶ ὕβριν ἀνόμων καὶ ὕβριν ὑπερηφάνων ταπεινώσω . ἀντὶ δὲ τοῦ · καὶ ἔσονται οἱ καταλελειμμένοι ἔντιμοι , ὁ Σύμμαχος · τιμιώσω ἄνδρα φησὶν ὑπὲρ τὸ χρυσίον καὶ ἄνθρωπον ὑπὲρ τὸν λίθον τὸν ἐκ Σουφείρ · σπάνιον γάρ φησιν ἔσεσθαι τὸν εὑρεθησόμενον ἐν αὐτοῖς , ἄξιον τῆς τοῦ ἀνδρὸς προσηγορίας . Ἀλλ’ οὐδὲ ὁ σῴζων τὸν κατὰ φύσιν λογικὸν ἄνθρωπον παρ’ αὐτοῖς εὑρεθήσεται · θηριώδεις γάρ τινες ἦσαν οὗτοι καὶ ἀπηγριωμένοι τοὺς τρόπους , ὡς καὶ τὸν οὐρανὸν κατ’ αὐτῶν κινεῖσθαι , λέγω δὲ τὰς οὐρανίους δυνάμεις ἢ καὶ αὐτὴν τὴν κτίσιν τοῦ θεοῦ ὥσπερ συναγανακτοῦσαν τῷ θεῷ ἐπὶ τῇ ἀπονοίᾳ καὶ ἀλαζονείᾳ καὶ ἀθεότητι τῶν δηλουμένων . διὸ γέγραπται · ὁ γὰρ οὐρανὸς θυμωθήσεται καὶ ἡ γῆ σεισθήσεται ἐκ τῶν θεμελίων αὐτῆς διὰ θυμὸν ὀργῆς κυρίου . τὴν συντέλειαν δὲ οἶμαι σημαίνειν διὰ τοῦ λέγειν σεισθήσεσθαι τὴν γῆν ἐκ τῶν θεμελίων αὐτῆς . Εἰ δέ τινες ἐν αὐτοῖς πειραθεῖέν φησι φυγῇ τὴν σωτηρίαν πορίσασθαι , καὶ οὗτοι εὐάλωτοι γενήσονται , οὐ δορκάσι τελείαις ἀποπηδῶσι κοῦφόν τε καὶ ταχὺ ποιουμέναις τὸν δρόμον ἐοικότες , ἀλλὰ δορκαδίῳ · διὸ κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτὰς δορκάδιον ὠνόμασται . καὶ προβάτῳ δὲ πλανωμένῳ καὶ μηδὲ ζητουμένῳ μηδὲ συναγομένῳ πρός τινος ἔσονται ὅμοιοι · εὔξονται μὲν γὰρ οἱ φεύγοντες δεξιοῦ τινος τυχεῖν καὶ καταφυγὴν εὕρασθαι παρά τινι τῶν γνωρίμων οὐ μὴν εὑρήσουσιν · οὐκ ἔσται γὰρ ὁ συνάγων αὐτούς . διὸ οἱ μὲν αὐτῶν ἡττηθήσονται , ἢ κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτάς · ἐκκεντηθήσονται . ἁλόντες οἱ δὲ ὁμοῦ συναχθέντες καὶ ὡσανεὶ σύστρεμμα ἑαυτοὺς ποιησάμενοι ὑποπεσοῦνται τῇ μαχαίρᾳ τῆς ὀργῆς τοῦ θεοῦ . Οὐ μόνους δὲ τοὺς εἰρημένους ὑπερηφάνους ταῦτα διαθήσουσιν οἱ ἐπελευσόμενοι αὐτοῖς τιμωροὶ ἄγγελοι , ἀλλὰ καὶ τὰ τέκνα αὐτῶν ἐνράξουσιν ἐνώπιον αὐτῶν καὶ τὰς οἰκίας αὐτῶν προνομεύσουσι καὶ τὰς γυναῖκας αὐτῶν ἕξουσιν · ὁμοίως γὰρ τοῖς κολαζομένοις ἀνδράσι καὶ τὰς τούτων γυναῖκας ἀθέους καὶ ἀσεβεῖς καὶ αὐτὰς γενομένας ταῖς ἴσαις ὑποβαλοῦσι τιμωρίαις , ὥσπερ οὖν καὶ τὰ τέκνα αὐτῶν τὰ ἀσεβῆ τὰς οἰκείας καὶ τῇ τῶν τρόπων αὐτῶν μοχθηρίᾳ ἐξοικειωθείσας καὶ παρομοιωθείσας ψυχάς . ταῦτα μὲν οὖν ἀπειλεῖ πείσεσθαι τοὺς ἀσεβεῖς ἅπαντας καὶ τοὺς ἀνόμους καὶ τοὺς ὑπερηφάνους ἐν καιρῷ τῆς καθολικῆς τοῦ θεοῦ κρίσεως . ἀφωρισμένως δὲ τὰ συμβησόμενα τῇ Βαβυλῶνι καὶ τοῖς Βαβυλωνίοις , τῷ τε βασιλεῖ τῶν Χαλδαίων ἑξῆς προαναφωνεῖ ἐντεῦθεν ἰδιάζουσαν προφητείαν καὶ μερικὴν ποιούμενος , διὸ καὶ εἰς πρόσωπον αὐτῶν ἀποτείνεται τῶν Βαβυλωνίων τὸν λόγον . ἰστέον δ’ ὡς μέχρι τούτων Ὠριγένει προῆλθεν ὁ πεντεκαιδέκατος τῶν εἰς τὸν προφήτην ἐξηγητικῶν τόμος .
Lemmas: ὁ προλέγω περί ὁ καθολικός ὁ θεός κρίσις διέρχομαι ἔτι καί οὗτος προστίθημι ὁ λόγος ὁ συμβαίνω ὁ κατά ὅλος ὁ οἰκέω ἀσεβής διδάσκω καί ὁ ἐπελεύθω ὁ ὁ ἔθνος ἄθεος καί τυραννικός ἄρχω . εἰμί δέ οὗτος ὑπερήφανος καί ἐπαίρω τις ὁ κατά καιρός καί χρόνος ὁ ἐπί γῆ κρατέω , περί ὅς φημί · καί ἀπόλλυμι ὕβρις ἄνομος καί ὕβρις ὑπερήφανος ταπεινόω . ἀντί δέ ὁ · καί εἰμί ὁ καταλείπω ἔντιμος , ὁ Σύμμαχος · τιμιόω ἀνήρ φημί ὑπέρ ὁ χρυσίον καί ἄνθρωπος ὑπέρ ὁ λίθος ὁ ἐκ Σουφείρ · σπάνις γάρ φημί εἰμί ὁ εὑρίσκω ἐν αὐτός , ἄξιος ὁ ὁ ἀνήρ προσηγορία . ἀλλά οὐδέ ὁ σῴζω ὁ κατά φύσις λογικός ἄνθρωπος παρά αὐτός εὑρίσκω · θηριώδης γάρ τις εἰμί οὗτος καί ἀπαγριόομαι ὁ τρόπος , ὡς καί ὁ οὐρανός κατά αὐτός κινέω , λέγω δέ ὁ οὐράνιος δύναμις ἢ καί αὐτός ὁ κτίσις ὁ θεός ὥσπερ συναγανακτέω ὁ θεός ἐπί ὁ ἀπόνοια καί ἀλαζονεία καί ἀθεότης ὁ δηλέομαι . διό γράφω · ὁ γάρ οὐρανός θυμόω καί ὁ γῆ σείω ἐκ ὁ θεμέλιος αὐτός διά θυμός ὀργή κύριος . ὁ συντέλεια δέ οἴομαι σημαίνω διά ὁ λέγω σείω ὁ γῆ ἐκ ὁ θεμέλιος αὐτός . εἰμί δέ τις ἐν αὐτός πειράω φημί φυγή ὁ σωτηρία πορίζω , καί οὗτος εὐάλωτος γίγνομαι , οὖον δορκάς τέλειος ἀποπηδάω κοῦφος τε καί ταχύς ποιέω ὁ δρόμος ἔοικα , ἀλλά δορκάδιον · διό κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής δορκάδιον ὀνομάζω . καί πρόβατον δέ πλανάω καί μηδέ ζητέω μηδέ συνάγω πρός τις εἰμί ὅμοιος · εὔχομαι μέν γάρ ὁ φεύγω δεξιός τις τυγχάνω καί καταφυγή εὑρίσκω παρά τις ὁ γνώριμος οὖον μήv εὑρίσκω · οὐ εἰμί γάρ ὁ συνάγω αὐτός . διό ὁ μέν αὐτός ἡσσάομαι , ἢ κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής · ἐκκεντέω . ἁλίσκομαι ὁ δέ ὁμοῦ συνάγω καί ὡσανεί σύστρεμμα ἑαυτοῦ ποιέω ὑποπίπτω ὁ μάχαιρα ὁ ὀργή ὁ θεός . οὖον μόνος δέ ὁ εἴρω ὑπερήφανος οὗτος διατίθημι ὁ ἐπελεύθω αὐτός τιμωρός ἄγγελος , ἀλλά καί ὁ τέκνον αὐτός ἐνράσσω ἐνώπιος αὐτός καί ὁ οἰκίον αὐτός προνομεύω καί ὁ γυνή αὐτός ἔχω · ὁμοίως γάρ ὁ κολάζω ἀνήρ καί ὁ οὗτος γυνή ἄθεος καί ἀσεβής καί αὐτός γίγνομαι ὁ ἴσος ὑποβάλλω τιμωρία , ὥσπερ οὖν καί ὁ τέκνον αὐτός ὁ ἀσεβής ὁ οἰκεῖος καί ὁ ὁ τρόπος αὐτός μοχθηρία ἐξοικειόω καί παρομοιόω Ψυχή . οὗτος μέν οὖν ἀπειλέω πείθω ὁ ἀσεβής ἅπας καί ὁ ἄνομος καί ὁ ὑπερήφανος ἐν καιρός ὁ καθολικός ὁ θεός κρίσις . ἀφωρισμένως δέ ὁ συμβαίνω ὁ Βαβυλών καί ὁ Βαβυλώνιος , ὁ τε βασιλεύς ὁ Χαλδαῖος ἑξῆς προαναφωνέω ἐντεῦθεν ἰδιάζω προφητεία καί μερικός ποιέω , διό καί εἰς πρόσωπον αὐτός ἀποτείνω ὁ Βαβυλώνιος ὁ λόγος . ἰστέον δέ ὡς μέχρι οὗτος Ὠριγένης προέρχομαι ὁ πεντεκαιδέκατος ὁ εἰς ὁ προφήτης ἐξηγητικός τόμος .