eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.67
Τῷ φάσκοντι λόγῳ · ἰδοὺ ἐπεγείρω ὑμῖν τοὺς Μήδους , μαρτυρεῖ ἡ τῆς ἱστορίας ἔκβασις ἀνάγραπτος οὖσα παρὰ τοῖς Ἑλλήνων τὰ Χαλδαϊκὰ καὶ τὰ Ἀσσύρια συγγραψαμένοις , τοῖς τε τὰ Μηδικὰ ἱστορήσασιν , ὧν καὶ ἡμεῖς πλείστας ἀναλελέγμεθα μαρτυρίας ἐν τοῖς πονηθεῖσιν ἡμῖν χρονικοῖς συγγράμμασι . φαίνονται τοίνυν Μῆδοι τὴν Ἀσσυρίων καθελόντες ἀρχήν · τούτους τε Κῦρος ὑποτάξας ὁ Περσῶν βασιλεύσας πρῶτος , ὁ καὶ τὴν αἰχμαλωσίαν τῶν Ἰουδαίων ἀνεὶς καὶ δοὺς ἐξουσίαν τοῖς ἐθέλουσιν αὐτῶν εἰς τὴν οἰκείαν ἐπανιέναι χώραν καὶ ἀνεγείρειν τὸν νεὼν τοῦ θεοῦ . διὸ τούτων πρὸς λέξιν ἡ προφητεία μνημονεύουσα νῦν μὲν φάσκει · ἰδοὺ ἐπεγείρω ὑμῖν τοὺς Μήδους , ἐν δὲ τοῖς ἑξῆς καὶ τοῦ Κύρου μνήμην ὀνομαστὶ ποιεῖται . Ἐπιφέρει δὲ περὶ τῆς Βαβυλῶνος λέγουσα · καὶ ἔσται Βαβυλών , ἣ καλεῖται ἔνδοξος , ὃν τρόπον κατέστρεψεν ὁ θεὸς Σόδομα καὶ Γόμορρα · οὐ κατοικηθήσεται εἰς τὸν αἰῶνα χρόνον . ὃ καὶ αὐτὸ ἀναγκαῖον τηρῆσαι ὡς ἐπαληθεύει τοῖς ἔργοις · ἀοίκητος . γοῦν καὶ παντελῶς ἔρημος εἰσέτι νῦν ὁρᾶται ἡ Βαβυλών , μάρτυρες δὲ τούτων οἱ ἐκ τῶν τόπων ὡς ἡμᾶς ἀφικνούμενοι . ἀλλ’ οὐδὲ διελεύσονταί φησιν αὐτὴν Ἄραβες , οὕτω δηλουμένων , ὡς οἶμαι , τῶν παρ’ ἡμῖν καλουμένων Σαρακηνῶν , οἳ τὰς πραγματείας ποιούμενοι καὶ ἐπ’ αὐτῆς Βαβυλῶνος τὸ παλαιὸν ἐσκηνοποιοῦντο . φευκτὴ δὲ οὕτως καὶ τοῖς ὁμόροις καὶ ὡς ἐξ ἔθνους μακροῦ περινοστοῦσιν αὐτήν , ὡς μηδὲ ποιμένας τοὺς ἐξ Ἀράβων κατανεμῆσαί τι τῶν ἰδίων θρεμμάτων ἐν αὐτῇ διά τοι τὸ ἠρημῶσθαι παντελῶς . ἰστέον δὲ ὅτι τὰ Σαρακηνῶν ἔθνη καὶ μέχρις αὐτῆς διήκοντα τῶν Ἀσσυρίων καὶ τὴν ἐσωτάτω νεμομένους ἔρημον Ἄραβας ὀνομάζει · γείτονα γὰρ ἔχουσι τὴν Ἀράβων χώραν . διὸ κατὰ τὸν Σύμμαχον εἴρηται · οὐδὲ σκηνοποιήσει ἐκεῖ Ἄραψ . ἔστι δὲ καὶ ἄλλη τις ἡ καλουμένη ἡ εὐδαίμων Ἀραβία τῇ Περσῶν παρακειμένη χώρᾳ , ὡς καὶ περὶ τῶν ἐξ αὐτῆς δύνασθαι δηλοῦν τὸ λόγιον . ἐπεὶ δὲ πολλὰ τῶν ἐρήμων τόπων ἐπινέμονται ποιμένες μάνδρας τοῖς ἑαυτῶν θρέμμασιν ἐν αὐτοῖς ποριζόμενοι , οὐδεὶς τοῦτο ἔσεσθαι χρήσιμον τὴν Βαβυλῶνα προλέγει φάσκον · οὐδὲ ποιμένες ἀναπαύσονται ἐν αὐτῇ . Τῶν μὲν οὖν ἡμέρων καὶ λογικῶν ζῴων ἔρημον παντελῶς καταστᾶσαν τὴν Βαβυλῶνα οὐδὲν οἰκήσειν θεσπίζει . θηρία δὲ ἡμῖν τινα ἄδηλα καὶ ἄγνωστα , δαίμονάς τε καὶ πνεύματά τινα ἀπηνῆ καὶ ἀνήμερα ἐν αὐτῇ ἔσεσθαί φησι . διὸ ἀντὶ τοῦ · θηρία , σιεὶμ οἱ λοιποὶ ἑρμηνευταὶ ἐκδεδώκασι , καὶ ἀντὶ τοῦ · σειρῆνες , στρουθοκαμήλους εἰρήκασι , καὶ ἀντὶ τοῦ · ὀνοκένταυροι , ἰὶμ ἀνέγραψαν αὐτῇ χρησάμενοι τῇ Ἑβραϊκῇ φωνῇ διὰ τὸ ἄδηλον τῆς ἑρμηνείας . ἀλλὰ καὶ ἀντὶ ἐχίνων ὁμοίως οἱ τρεῖς ἑρμηνευταὶ σειρῆνας ἡρμήνευσαν , τάχα που διὰ τὸ ἀπατηλὸν τῶν τοιούτων δαιμόνων , ἐπεὶ παρ’ Ἕλλησιν ἡδύφωνοί τινες αὗται καὶ ἀπατηλοὶ γεγενῆσθαι μνημονεύονται . ταῦτα δὴ πάντα ταχύ φησιν ἔρχεται καὶ οὐ χρονιεῖ · πᾶς γὰρ καὶ ὁ νομιζόμενος παρὰ ἀνθρώποις μακρότατος εἶναι χρόνος βραχύτατος παρὰ θεῷ κριτῇ λελόγισται · χίλια γοῦν ἔτη ἐνώπιον αὐτοῦ ὡς ἡ ἡμέρα ἡ ἐχθὲς εἴρηται , καὶ ὡς φυλακὴ ἐν νυκτί . ἀλλὰ καὶ οὐκ εἰς μακρὸν χρόνον τὰ ὑπὸ τῆς προφητείας θεσπισθέντα τέλους ἔτυχεν , τὰ προρρηθέντα παθούσης τῆς Βαβυλῶνος ἐπὶ τῆς Μήδων ἀρχῆς .
Lemmas: ὁ φάσκω λόγος · ἰδού ἐπεγείρω σύ ὁ Μῆδος , μαρτυρέω ὁ ὁ ἱστορία ἔκβασις ἀνάγραπτος εἰμί παρά ὁ Ἕλλην ὁ Χαλδαικός καί ὁ Ἀσσύριος συγγράφω , ὁ τε ὁ Μηδικός ἱστορέω , ὅς καί ἐγώ πλεῖστος ἀναλέγω μαρτυρία ἐν ὁ πονέω ἐγώ χρονικός σύγγραμμα . φαίνω τοίνυν Μῆδος ὁ Ἀσσύριος καθαιρέω ἀρχή · οὗτος τε Κῦρος ὑποτάσσω ὁ Πέρσης βασιλεύω πρῶτος , ὁ καί ὁ αἰχμαλωσία ὁ Ἰουδαῖος ἀνίημι καί δίδωμι ἐξουσία ὁ ἐθέλω αὐτός εἰς ὁ οἰκεῖος ἐπανίημι χώρα καί ἀνεγείρω ὁ ναός ὁ θεός . διό οὗτος πρός λέξις ὁ προφητεία μνημονεύω νῦν μέν φάσκω · ἰδού ἐπεγείρω σύ ὁ Μῆδος , ἐν δέ ὁ ἑξῆς καί ὁ Κῦρος μνήμη ὀνομαστί ποιέω . ἐπιφέρω δέ περί ὁ Βαβυλών λέγω · καί εἰμί Βαβυλών , ὅς καλέω ἔνδοξος , ὅς τρόπος καταστρέφω ὁ θεός Σόδομα καί Γόμορρα · οὖον κατοικέω εἰς ὁ αἰών χρόνος . ὅς καί αὐτός ἀναγκαῖος τηρέω ὡς ἐπαληθεύω ὁ ἔργον · ἀοίκητος . γοῦν καί παντελῶς ἐρῆμος εἰσέτι νῦν ὁράω ὁ Βαβυλών , μάρτυς δέ οὗτος ὁ ἐκ ὁ τόπος ὡς ἐγώ ἀφικνέομαι . ἀλλά οὐδέ διέρχομαι φημί αὐτός Ἄραψ , οὗτος δηλέομαι , ὡς οἴομαι , ὁ παρά ἐγώ καλέω Σαρακηνός , ἕ ὁ πραγματεία ποιέω καί ἐπί αὐτός Βαβυλών ὁ παλαιός σκηνοποιέω . φευκτός δέ οὕτως καί ὁ ὅμορος καί ὡς ἐκ ἔθνος μακρός περινοστέω αὐτός , ὡς μηδέ ποιμήν ὁ ἐκ Ἄραψ κατανέμω τίς ὁ ἴδιος θρέμμα ἐν αὐτός διά ὅς ὁ ἐρημόω παντελῶς . ἰστέον δέ ὅτι ὁ Σαρακηνός ἔθνος καί μέχρι αὐτός διήκω ὁ Ἀσσύριος καί ὁ εἴδομαι νέμω ἐρῆμος Ἄραψ ὀνομάζω · γείτων γάρ ἔχω ὁ Ἄραψ χώρα . διό κατά ὁ Σύμμαχος εἴρω · οὐδέ σκηνοποιέω ἐκεῖ Ἄραψ . εἰμί δέ καί ἄλλος τις ὁ καλέω ὁ εὐδαίμων Ἀραβία ὁ Πέρσης παράκειμαι χώρα , ὡς καί περί ὁ ἐκ αὐτός δύναμαι δηλόω ὁ λόγιος . ἐπεί δέ πολύς ὁ ἐρῆμος τόπος ἐπινέμω ποιμήν μάνδρα ὁ ἑαυτοῦ θρέμμα ἐν αὐτός πορίζω , οὐδείς οὗτος εἰμί χρήσιμος ὁ Βαβυλών προλέγω φάσκω · οὐδέ ποιμήν ἀναπαύω ἐν αὐτός . ὁ μέν οὖν ἥμερος καί λογικός ζῷον ἐρῆμος παντελῶς καθίστημι ὁ Βαβυλών οὐδείς οἰκέω θεσπίζω . θηρίον δέ ἐγώ τις ἄδηλος καί ἄγνωστος , δαίμων τε καί πνεῦμα τις ἀπηνής καί ἀνήμερος ἐν αὐτός εἰμί φημί . διό ἀντί ὁ · θηρίον , σιεὶμ ὁ λοιπός ἑρμηνευτής ἐκδίδωμι , καί ἀντί ὁ · Σειρήν , στρουθοκάμηλος εἴρω , καί ἀντί ὁ · ὀνοκένταυρος , εἰμί ἀναγράφω αὐτός χράω ὁ ἑβραικός φωνή διά ὁ ἄδηλος ὁ ἑρμηνεία . ἀλλά καί ἀντί ἐχῖνος ὁμοίως ὁ τρεῖς ἑρμηνευτής Σειρήν ἑρμηνεύω , τάχα ποῦ διά ὁ ἀπατηλός ὁ τοιοῦτος δαίμων , ἐπεί παρά Ἕλλην ηδύφωνος τις οὗτος καί ἀπατηλός γίγνομαι μνημονεύω . οὗτος δή πᾶς ταχύς φημί ἔρχομαι καί οὖον χρονίζω · πᾶς γάρ καί ὁ νομίζω παρά ἄνθρωπος μακρός εἰμί χρόνος βραχύς παρά θεός κριτής λογίζομαι · χίλιοι γοῦν ἔτος ἐνώπιος αὐτός ὡς ὁ ἡμέρα ὁ ἐχθές εἴρω , καί ὡς φυλακή ἐν νύξ . ἀλλά καί οὐ εἰς μακρός χρόνος ὁ ὑπό ὁ προφητεία θεσπίζω τέλος τυγχάνω , ὁ προλέγω πάθος ὁ Βαβυλών ἐπί ὁ Μῆδος ἀρχή .