eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.40
Πολεμικὴν παράταξιν καὶ ἔφοδον ἐθνῶν ὑπογράφει κατὰ τοῦ μὴ παραδεξαμένου τὸν καινὸν νόμον καὶ τὸν λόγον τοῦ κυρίου σαβαὼθ λαοῦ , παρίστησίν τε πόθεν τὰ ὄρη παρωξύνθη , μᾶλλον δὲ κατὰ τὸν Ἀκύλαν ἐκλονήθη , ἐταράχθη δὲ κατὰ τὸν Σύμμαχον . πόθεν δὲ τὰ θνησιμαῖα αὐτῶν ἐγενήθη ὡς κοπρία ἐν μέσῳ ὁδοῦ διδάσκων , ὡς πάντα αὐτὰ αὐτοῖς συμβέβηκεν ἐκ τῆς τῶν πολεμίων ἐφόδου , ἣν οὐκ ἐξ ἑαυτῶν ἐποιήσαντο , θεὸς δὲ ἦγεν αὐτοὺς μονονουχὶ σύρων καὶ ἕλκων ἐπὶ τὴν τῶν κατηγορηθέντων πολιορκίαν . Τοῦτο γὰρ σημαίνει φάσκων ὁ λόγος · τοιγαροῦν ἀρεῖ σύσσημον ἐν τοῖς ἔθνεσιν τοῖς μακρὰν καὶ συριεῖ αὐτοὺς ἀπ’ ἄκρου τῆς γῆς . σημαίνει δὲ διὰ τούτων τὸ Ῥωμαϊκὸν στρατόπεδον ἀπὸ τῶν δυτικῶν μερῶν ὁρμῆσαν κατὰ τῆς Ἰερουσαλήμ . εἴ ποτε γοῦν Βαβυλωνίους ἢ Ἀσσυρίους βούλεται λέγειν , ὀνομαστὶ τούτων μνημονεύειν εἴωθεν ἢ τοὺς ἀπὸ βορρᾶ καλεῖ διὰ τὸ ἐν τοῖς βορειοτέροις τῆς Ἰουδαίων χώρας οἰκεῖν , νυνὶ δὲ ὥσπερ ἐν ἱστορίᾳ τῆς Ῥωμαϊκῆς παρατάξεως τὸ πλῆθος ἔθνη καλεῖ μακρὰν ἀφεστῶτα καὶ ἐν ἄκροις τῆς γῆς οἰκοῦντα . εἶτα διαγράφει θυμοὺς πολεμικῶν ἀνδρῶν , ἐμφαντικῶς τε παρίστησιν δοράτων καὶ ξιφῶν καὶ τῶν λοιπῶν πολεμικῶν ὅπλων , ἵππων τε πρὸς τούτοις καὶ ἁρμάτων παρασκευήν . οἷς ἐπιλέγει περὶ μὲν τῶν πολιορκητῶν · ὁρμῶσιν ὡς λέοντες καὶ παρεστήκασιν ὡς σκύμνοι λέοντος · καὶ ἐπιλήψεται καὶ βοήσει ὡς φωνὴ θαλάσσης κυμαινούσης . ἔνθα προσήκει ἐπιστῆσαι τὸν νοῦν , ὡς τὸ πλῆθος τῶν πολεμίων φωνῇ θαλάσσης κυμαινούσης ἐξομοιοῖ , ἵν’ εἴ ποτε λέγοιτό τινα τοιαῦτα ὡς περὶ θαλάσσης ἔχοιμεν , ἐντεῦθεν τῆς θεωρίας τὴν μαρτυρίαν ἐκλαμβάνειν . ταῦτα μὲν οὖν εἴρηται περὶ τῶν πολιορκητῶν , περὶ δὲ τῶν πολιορκηθησομένων · καὶ ἐμβλέψονται εἰς τὴν γῆν , καὶ ἰδοὺ σκότος σκληρὸν ἐν τῇ ἀπορίᾳ αὐτῶν . καὶ τοῦτο τέλος τῆς κατὰ Ὀζίαν τὸν βασιλέα προφητείας ἀρξαμένης μὲν ἀπὸ τοῦ · Ἄκουε , οὐρανέ , καὶ ἐνωτίζου , γῆ , ὅτι κύριος ἐλάλησεν , διαρκεσάσης δὲ μέχρι τῆς παρούσης περικοπῆς , δι’ ἧς ὁ τελευταῖος κατ’ αὐτῶν πόλεμος ἠπείληται καὶ τὸ ἐπελθὸν σκότος τοῖς παροξύνασιν τὸ λόγιον κυρίου καὶ μὴ θελήσασιν τὸν νόμον τῆς καινῆς αὐτοῦ διαθήκης παραδέξασθαι . τὰ δ’ ἑξῆς τούτοις ἐπιφερόμενα μετὰ τὴν τελευτὴν Ὀζίου τοῦ βασιλέως θεωρεῖται ἐπὶ τῶν χρόνων Ἰωαθάμ · οὗτος γὰρ τὴν τοῦ Ὀζίου βασιλείαν διαδέχεσθαι ἱστορεῖται .
Lemmas: πολεμικός παράταξις καί ἔφοδος ἔθνος ὑπογράφω κατά ὁ μή παραδέχομαι ὁ καινός νόμος καί ὁ λόγος ὁ κύριος Σαβαώθ λαός , παρίστημι τε πόθεν ὁ ὄρος παροξύνω , μᾶλλον δέ κατά ὁ Ἀκύλας κλονέω , ταράσσω δέ κατά ὁ Σύμμαχος . πόθεν δέ ὁ θνησιμαῖος αὐτός γίγνομαι ὡς κοπρία ἐν μέσος ὁδός διδάσκω , ὡς πᾶς αὐτός αὐτός συμβαίνω ἐκ ὁ ὁ πολέμιος ἔφοδος , ὅς οὐ ἐκ ἑαυτοῦ ποιέω , θεός δέ ἄγω αὐτός μονονού Σύρος καί ἕλκω ἐπί ὁ ὁ κατηγορέω πολιορκία . οὗτος γάρ σημαίνω φάσκω ὁ λόγος · τοιγάρ ἀείρω σύσσημον ἐν ὁ ἔθνος ὁ μακράν καί συρίζω αὐτός ἀπό ἄκρος ὁ γῆ . σημαίνω δέ διά οὗτος ὁ Ῥωμαικός στρατόπεδον ἀπό ὁ δυτικός μέρος ὁρμάω κατά ὁ Ἱερουσαλήμ . εἰμί ποτός γοῦν Βαβυλώνιος ἢ Ἀσσύριος βούλομαι λέγω , ὀνομαστί οὗτος μνημονεύω εἴωθα ἢ ὁ ἀπό Βορέας καλέω διά ὁ ἐν ὁ βόρειος ὁ Ἰουδαῖος χώρα οἰκέω , νυνί δέ ὥσπερ ἐν ἱστορία ὁ Ῥωμαϊκός παράταξις ὁ πλῆθος ἔθνος καλέω μακράν ἀφίστημι καί ἐν ἄκρος ὁ γῆ οἰκέω . εἶτα διαγράφω θυμός πολεμικός ἀνήρ , ἐμφαντικός τε παρίστημι δόρυ καί ξίφος καί ὁ λοιπός πολεμικός ὅπλον , ἵππος τε πρός οὗτος καί ἅρμα παρασκευή . ὅς ἐπιλέγω περί μέν ὁ πολιορκητής · ὁρμάω ὡς λέων καί παρίστημι ὡς σκύμνος λέων · καί ἐπιλαμβάνω καί βοάω ὡς φωνή θάλασσα κυμαίνω . ἔνθα προσήκω ἐφίστημι ὁ νόος , ὡς ὁ πλῆθος ὁ πολέμιος φωνή θάλασσα κυμαίνω ἐξομοιόω , ἵνα εἰμί ποτός λέγω τις τοιοῦτος ὡς περί θάλασσα ἔχω , ἐντεῦθεν ὁ θεωρία ὁ μαρτυρία ἐκλαμβάνω . οὗτος μέν οὖν εἴρω περί ὁ πολιορκητής , περί δέ ὁ πολιορκέω · καί ἐμβλέπω εἰς ὁ γῆ , καί ἰδού σκότος σκληρός ἐν ὁ ἀπορία αὐτός . καί οὗτος τέλος ὁ κατά Ὀζίας ὁ βασιλεύς προφητεία ἄρχω μέν ἀπό ὁ · Ἄκουος , οὐρανός , καί ἐνωτίζομαι , γῆ , ὅτι κύριος λαλέω , διαρκέω δέ μέχρι ὁ πάρειμι περικοπή , διά ὅς ὁ τελευταῖος κατά αὐτός πόλεμος ἀπειλέω καί ὁ ἐπέρχομαι σκότος ὁ παροξύνω ὁ λόγιος κύριος καί μή ἐθέλω ὁ νόμος ὁ καινός αὐτός διαθήκη παραδέχομαι . ὁ δέ ἑξῆς οὗτος ἐπιφέρω μετά ὁ τελευτή Ὀζίου ὁ βασιλεύς θεωρέω ἐπί ὁ χρόνος Ἰωαθάμ · οὗτος γάρ ὁ ὁ Ὀζίου βασίλειος διαδέχομαι ἱστορέω .