eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.83
Εἰ μὲν περὶ πραγμάτων πάλαι παρεληλυθότων καὶ τοῖς ἔργοις ἐκ μακροῦ τετελεσμένων μόνων διελάμβανον αἱ περὶ τῶν ἀλλοφύλων προφητεῖαι , περιττὸν ἦν αὐτὰς πολυπραγμονεῖν μηδὲν πρὸς ἡμᾶς περιεχούσας , νῦν δὲ πρὸς τῷ λέγειν τὰ μέλλοντα συμβήσεσθαι τοῖς εἰρημένοις ἔθνεσι καθ’ ἑκάστην προφητείαν ἰδιάζων φέρεται λόγος θεοσεβείᾳ προσήκων . ὃ δὴ καὶ θαυμάσαι ἐστίν , ὅπως ἐφ’ ἑκάστου ἔθνους ἀφωρισμένως ἰδιάζοντά τινα θεσπίζεται καὶ ἐν τούτοις αὐτοῖς τὰ συντείνοντα εἰς τὸν θεοσεβῆ λόγον πάλιν ἰδίως ἐμφέρεται . αὐτίκα γοῦν ἡ μὲν περὶ Βαβυλῶνος ὅρασις δόγμα καθολικὸν ἀνεκίνει τὸ περὶ τῆς προσδοκωμένης τοῦ θεοῦ δικαιοκρισίας καὶ ὡς εἰς ἔσχατον ἐρημίας ἡ Βαβυλὼν ἥξει καθαιρεθείσης ὑπὸ Μήδων τῆς τῶν Ἀσσυρίων ἀρχῆς · οὐ μὴν ὅτι ἔσται θυσιαστήριον ἐν Βαβυλῶνι οὐδ’ ὅτι θεοσεβεῖς οἱ ἐν αὐτῇ γενήσονται εἴρηται . ἡ δ’ ὅρασις Αἰγύπτου οὐκ αὐτῆς ἐρημίας , ἀλλὰ τῆς παρ’ αὐτοῖς εἰδωλολατρίας ἐδήλου , πλῆθός τε θεοσεβείας ἔσεσθαί φησι καὶ γνώσεως θεοῦ παρ’ αὐτοῖς Αἰγυπτίοις . οὕτω καὶ τῇ Μωὰβ ἰδιάζοντά τινα προειπὼν τῶν παρ’ αὐτοῖς βωμῶν ἀφανισμὸν ἐπάγει , ἐκκλησίας τε θεοῦ σύστασιν καὶ Χριστοῦ θρόνον ἱδρυθήσεσθαι παρ’ αὐτοῖς θεσπίζει . ὡσαύτως καὶ ἐν τοῖς περὶ Δαμασκοῦ πλεῖστα ὅσα ἐπενήνεκται περὶ ἐπιστροφῆς τῶν πάλαι τὸν θεὸν μὴ εἰδότων ὅσα τε ἄλλα διειλήφαμεν τὰ κατὰ τοὺς τόπους διερευνώμενοι καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος . τοιγαροῦν τὰ περὶ Τύρου λεγόμενα ἔχει μέν τινα ἰδιάζοντα περὶ τῶν ἐπελεύσεσθαι αὐτῇ μελλόντων , καὶ πάλαι πεπλήρωται κατὰ τοὺς τῶν Ἀσσυρίων χρόνους , ὑφ’ ὧν πολιορκηθεῖσα πέπονθε τὰ ἐμφερόμενα τῇ προφητείᾳ . ὁ δ’ ἐπὶ τέλει τῆς ὑποθέσεως λόγος φάσκων · καὶ ἔσται ἡ ἐμπορία αὐτῆς καὶ ὁ μισθὸς ἅγιος τῷ κυρίῳ · οὐκ αὐτοῖς συναχθήσεται , ἀλλὰ τοῖς κατοικοῦσιν ἔναντι κυρίου τὸ κεφάλαιον τῆς προφητείας συντεῖνον εἰς ὑπόθεσιν θεοσεβείας παρίστησι . τὸ ῥῆμα τοίνυν τὸ περὶ Τύρου ἐν τοῖς πρώτοις σημαίνει τὴν ἐπελθοῦσαν τῇ πόλει πολιορκίαν , καθ’ ὃν χρόνον ἐπιστὰς ὁ Ἀσσύριος μετὰ τῶν ἄλλων ἐθνῶν καὶ αὐτὴν εἷλε καὶ τὴν Σιδῶνα , ὡς καὶ ἐν ταῖς ἔξωθεν ἐμφέρεται ἱστορίαις . εὕρομεν γοῦν παρὰ τοῖς τὰ Ἀσσύρια γραφῇ παραδεδωκόσιν ὡς ἐπελθὼν ὁ τῶν Βαβυλωνίων βασιλεὺς αὐτὸς ἐκεῖνος ὁ τὰ Ἱεροσόλυμα πορθήσας οὐ μόνην τὴν Παλαιστίνην , ἀλλὰ καὶ τὴν Ἀραβίαν καὶ τὴν Δαμασκὸν καὶ πᾶν τὸ Φοινίκων γένος ἐχειρώσατο . κρίνας γὰρ ὁ θεὸς τὸν χρηματίζοντα αὐτοῦ λαόν , λέγω δὲ τὸν Ἰσραήλ , πικροτέρας ἐπιστρεφείας πεῖραν λαβεῖν διὰ τῆς τῶν Ἀσσυρίων ἐπιθέσεως , οὐδὲ τὰ λοιπὰ παρῆλθεν ἔθνη ἀνεκδίκητα ὅσα ἦν ἐπαναστάντα τῷ Ἰσραὴλ κατὰ τὸν τῆς ἁλώσεως αὐτῶν χρόνον . τίνα δὲ ἦν ταῦτα τὰ σκηνώματα τῶν Ἰδουμαίων καὶ οἱ Ἰσμαηλῖται , Μωὰβ καὶ οἱ Ἁγαρηνοί , Γεβὰλ καὶ Ἀμμὼν καὶ Ἀμαλήκ , ἀλλόφυλοι μετὰ τῶν κατοικούντων Τύρον ; ὁρᾷς πῶς καὶ Τυρίων ἐμνήσθη ὡς καὶ αὐτῶν ἐπιθεμένων κατὰ τὸν τῆς πολιορκίας τοῦ λαοῦ χρόνον . εἰκότως οὖν ἡ προφητεία καὶ τὰ τῇ Τύρῳ ἐπελευσόμενα σημαίνει καὶ τὸν χρόνον δὲ τῆς ἐρημώσεως Τύρου τοσοῦτον ἔσεσθαί φησιν , ὅσος γέγονε καὶ ὁ τῆς ἐρημίας τῆς Ἰερουσαλήμ . λέγει γοῦν · καὶ καταλειφθήσεται Τύρος ἑβδομήκοντα ἔτη ὡς χρόνος βασιλέως καὶ ὡς χρόνος ἀνθρώπου ἑνός . ἐν τῷ καιρῷ τοίνυν ἐκείνῳ , καθ’ ὃν τὴν τοσαύτην ὑπέμεινεν ἐρημίαν ἡ Τυρίων πόλις , εἰκὸς ἦν αὐτοὺς μηκέτι μηδὲ τῇ συνήθει κεχρῆσθαι ἐμπορίᾳ ναυτικοὺς ὄντας καὶ πάντα πραγματείαις ταῖς διὰ θαλάσσης σχολάζοντας . διὸ λέλεκται · Ὀλολύξατε , πλοῖα Καρχηδόνος , ὅτι ἀπώλετο , καὶ οὐκέτι ἔρχονται . διὰ τί δὲ Καρχηδόνος ἐν τούτοις μνήμην ἡ προφητεία πεποίηται , ἀλλ’ ἐπειδήπερ ἦν τις Τυρίοις καὶ Καρχηδονίοις παλαιᾶς οἰκειότητος σχέσις , τῶν τὴν Ἀφρικὴν οἰκούντων ὑποδεξαμένους ποτὲ τοὺς Τυρίους οἱ καὶ πρῶτοι κτῖσται τῆς Καρχηδόνος γεγόνασιν . ἀφανισθείσης τοίνυν τῆς Τύρου οὐκέτ’ ἦσαν οἱ τὰς ἐμπορίας ἐξ αὐτῆς κομίζοντες ἐπὶ Καρχηδόνα οὐδὲ οἱ ἀπὸ τῆς Καρχηδόνος εἰωθότες διαπλεῖν ἐπὶ τὴν Τύρον . διὸ εἴρηται · Ὀλολύξατε , πλοῖα Καρχηδόνος , ὅτι ἀπώλετο , καὶ οὐκέτι ἔρχονται ἐκ γῆς Κιτιέων , ἢ ἐκ γῆς Χεττιεὶμ κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτάς . λέγεται δὲ ἡ Κύπρος οὕτω δηλοῦσθαι καὶ Κίτιον εἶναι πόλιν ἐν αὐτῇ , δι’ ἧς παρέπλεον οἱ ἀπὸ τῆς Τύρου ναυτιλλόμενοι . τὸ δ’ αἴτιον τοῦ μηκέτι τὰς συνήθεις ἐμπορίας τῶν Τυρίων γίγνεσθαι ἑξῆς παρίστησι λέγων · ἦκται αἰχμάλωτος , δῆλον δ’ ὅτι ἡ Τύρος . Ἀντὶ δὲ τοῦ · τίνι ὅμοιοι γεγόνασιν ; ὁ μὲν Ἀκύλας σιωπήσατε , ὁ δὲ Σύμμαχος σιγήσατε οἱ κατοικοῦντες τὴν νῆσον εἰρήκασιν . ἦν γάρ τις καιρός , ἐν ᾧ ἐμεγαλαύχουν φρυαττόμενοι καὶ ἐπαιρόμενοι καὶ λόγοις ἀλαζονικοῖς χρώμενοι , ἀλλὰ σιωπᾶν αὐτοὺς ταπεινωθέντας ὁ λόγος παρακελεύεται . οἱ δ’ αὐτοὶ ἦσάν ποτε μεταβόλοι Φοινίκης , πλοῦτον πολὺν σωρεύοντες ὡς ἀμήτῳ παραβάλλεσθαι αὐτῶν τὸ πλῆθος τῆς πραγματείας , νῦν δὲ πάντων ἀθρόως ἀφῃρημένους καὶ τῶν νομιζομένων αὐτοῖς ἀγαθῶν στερηθέντας , αἰσχύνην καταχέεσθαι προσήκει μὴ μόνους , ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐκ γειτόνων αὐτοῖς οἰκοῦντας Σιδωνίους , μονονουχὶ καὶ τῆς θαλάσσης αὐτῆς φωνὴν ἀφιείσης καὶ ἀποθρηνούσης αὐτοὺς διὰ τὸ μηκέτ’ ἔχειν οὓς θρέψειε νεανίσκους καὶ παρθένους . ὅτι τὸ παλαιὸν ὥσπερ θαλάσσης ὄντες γεννήματα ὑπ’ αὐτῆς ἐτρέφοντο , ὅτε ἤνθει τὰ Τυρίων πράγματα , νῦν δ’ ὅτε μηκέτι ἐστίν , εἰκότως ἀποκλάεται αὐτοὺς ἡ θάλασσα καὶ ἡ ἰσχὺς αὐτῶν ἀποθρηνεῖ ὡς ἐπὶ τέκνοις ἀπολωλόσιν ὀλοφυρομένη . ἀλλὰ καὶ ἡ Αἴγυπτος ἐκ γειτόνων φησὶ παρακειμένη ἐν ὀδύνῃ καταστήσεται φροντίζουσα καὶ ἀγωνιῶσα περὶ ἑαυτῆς , μή πη τὰ ὅμοια πάθοι τῇ Τύρῳ . ὧν οὕτω γενομένων , εἰ δύνασθέ φησιν οἱ μετὰ τοὺς ἀπολωλότας ὑπολειφθέντες ἐν τῇ Τύρῳ , διάβητε φεύγοντες ἐπὶ τοὺς ὑμετέρους ἀποίκους τοὺς τὴν Καρχηδόνα οἰκοῦντας . κἀκεῖσε ἀπομείναντες ἀποκλαύσασθε τὴν ἑαυτῶν πατρίδα καταμεμφόμενοι μὴ ἑτέρους ἐφ’ οἷς πεπόνθατε , ἀλλὰ τὴν ὑμῶν αὐτῶν ὑπερηφανίαν καὶ τὴν ὕβριν , ᾗ πάντας ἀνθρώπους περιβάλλειν ἐπειρᾶσθε . Τὰ δὲ συμβεβηκότα ὑμῖν , ὦ Τύριοι , μὴ εἱμαρμένης ἐπιγράφετε ἀνάγκῃ , ἀλλὰ ζητήσατε παρ’ ἑαυτοῖς , τίς ταῦτα ἐβουλεύσατο , τίς ἔκρινε ταῦτα παθεῖν τὴν ὑμετέραν πατρίδα · ζητοῦντες γὰρ εὑρήσετε θεοῦ δικαίᾳ κρίσει ταῦτα αὐτῇ συμβεβηκέναι · κύριος γὰρ σαβαὼθ ὁ παρὰ μόνοις Ἑβραίοις θεολογούμενος τοῦτον ἐξήνεγκε τὸν ὅρον , οὐ μόνης τῆς Τύρου τὴν ὕβριν καὶ τὴν ὑπερηφανίαν ταπεινῶν , ἀλλὰ καὶ τῶν λοιπῶν ἀθέων καὶ ἀσεβῶν ἐθνῶν . διὸ καὶ τῇ Βαβυλῶνι τὰ ὅμοια διὰ τῶν ἔμπροσθεν ἠπείλει καὶ τῇ Μωὰβ καὶ τῇ Δαμασκῷ καὶ τοῖς λοιποῖς τοῖς προωνομασμένοις · θεὸς γάρ ἐστιν ὑπερηφάνοις ἀντιτασσόμενος , ταπεινοῖς δὲ διδοὺς χάριν . Μηκέτι τοίνυν ἐπαίρου , ὦ αὕτη μεγαλαυχουμένη ἐπὶ τῷ ἐκ θαλάσσης ποριζομένῳ σοι πλούτῳ , ταπεινωθεῖσα δὲ περὶ τὴν σεαυτῆς ἀσχολοῦ γῆν γεωπονοῦσα καὶ ἐκ τῶν ἀπὸ γῆς καρπῶν τρεφομένη · πέπαυται γάρ σοι τὰ ἀπὸ θαλάττης κέρδη . καὶ γὰρ τούτων ἀπολαύουσα οὐκ ἔφερες σαυτῆς τὴν εὐδαιμονίαν , ἀλλ’ ἐξύβριζες παροξύνουσα βασιλεῖς πάντας τοὺς πλησιοχώρους . πλὴν οὐκέτι σοι πράττειν ταῦτ’ ἐξέσται οὔτε καθ’ ἑτέρων οὔτε κατὰ τῆς πλησίον σου Σιδῶνος , ἣν καὶ αὐτὴν ἀδικεῖν ἐπεχείρεις . Ἀλλὰ καὶ εἰ ἀπέλθοις εἰς Κίτιον , τὴν ἀνωτέρω λεχθεῖσαν Κυπρίων πόλιν , ὡς πρὸς γνώριμον καὶ ἐκ παλαιοῦ συνήθη καὶ φίλην , οὐδ’ ἐκεῖ ἀνάπαυσις ἔσται σοι τοῦ πανταχόθεν ἐλαύνοντος καὶ ἀποκλείοντός σε . εἰ δὲ καὶ εἰς τὴν Χαλδαίων γῆν αὐτομολῆσαι θελήσειας , ἴσθι ὅτι καὶ ἡ τούτων βασιλικὴ πόλις ἡ Βαβυλὼν ἔρημος ἔσται διὰ τοὺς οἰκήσαντας αὐτὴν ἀσεβεῖς καὶ ὑπερηφάνους ἄνδρας , ὅθεν καὶ ὁ τοῖχος αὐτῆς πέπτωκεν , λέγω δὲ ἡ δύναμις ἡ βασιλική , δι’ ἧς τὸ παλαιὸν ὠχύρωτο . Ποίαν τοίνυν ἄλλην καταφυγὴν ἕξεις ἢ ὁπόθεν ἐλπίδα σωτηρίας σεαυτῇ ποριεῖς ; διὸ θρηνεῖν εὔλογον τοὺς ἀποίκους τοὺς ὑμετέρους , λέγω δὲ τοὺς Καρχηδονίους , σὲ τὴν Τύρου ὀχύρωμα αὐτῶν ποτε γενομένην , τὰ δὲ προφητευόμενα κατὰ τῆς Τύρον πάντα ἐν ὀλίγοις ἔτεσιν συντελεσθήσεται , ἐν ὅσοις καὶ ἡ τῷ θεῷ ἀφιερωμένη πόλις Ἰερουσαλὴμ κατέστη ἔρημος . ἔκρινε γὰρ ὁ θεὸς ἀνθρώπου ἑνὸς ζωῆς χρόνον , λέγω δὲ ἑβδομήκοντα ἔτη , ἀνορίσαι τῇ μελλούσῃ διαλήψεσθαι ἐρημίᾳ τὴν Τύρον ἢ καὶ βασιλέως ἑνὸς πολυετοῦς ἀρχήν . Ἐν δὲ τούτοις τοῖς ἑβδομήκοντα ἔτεσιν ᾠδὴν καὶ ᾆσμα περὶ τῆς σῆς ἐρημίας ᾄσουσι πάντες ἄνθρωποι οἱ πάλαι σε ἀκριβῶς εἰδότες ὡς ἐπὶ γυναικὶ ἐκπεσούσῃ τῆς ἰδίας τιμῆς . καὶ σὺ δὲ αὐτὴ περίελθε τὸν χρόνον τῆς σῆς ἐρημίας ῥεμβομένη καὶ τόπον ἐκ τόπου μεθισταμένη καὶ εἰς τὰ λοιπὰ ἔθνη ἐκπορνεύουσα , ἅτε δὴ ἐπιλελησμένη ἐκ τοῦ θεοῦ . εἰ δὲ δύνασαι λαβοῦσα τὴν σεαυτῆς κιθάραν μηκέτι πορνικῶς , ἀλλ’ ἐπιστημονικῶς χρήσασθαι τῷ σεαυτῷ ὀργάνῳ πολλὰ κιθάρισον καὶ πολλὰ ᾆσον δι’ εὐχῶν καὶ ἱκετηρίων τῶν πρὸς τὸν θεόν . οὕτω γὰρ ἔσται σοῦ ποτε μνεία παρὰ τῷ θεῷ , εἰ τοῖς μέλεσι τοῦ σώματος καὶ τοῖς αἰσθητηρίοις αὐτοῖς εὖ ἡρμοσμένοις κιθάρας δίκην ἐπιστημόνως χρήσαιο σωφρόνως βιοῦσα καὶ θεῷ ἀρεσκόντως ᾄδουσα · οὕτω γάρ σου μνεία γενήσεται καταξιώσαντός σε τῆς ἑαυτοῦ μνήμης τοῦ θεοῦ . αὐτίκα γοῦν συμπερανθέντος τοῦ προλελεγμένου χρόνου ἐπισκοπῆς τῆς παρ’ αὐτοῦ τεύξῃ καὶ αὖθις ἀποκατασταθήσῃ εἰς τὸ ἀρχαῖον , ὥστε πάλιν συστῆναι ἐν σοὶ ἐμπόριον καὶ τοὺς ἁπανταχόθεν συρρεῖν ἐπὶ σὲ σπεύδοντας καὶ τὰς ἑαυτῶν πραγματείας ἐπὶ σοὶ κομίζοντας . Ταῦτα καὶ τὰ ἐχόμενα τῆς αὐτῆς διανοίας περὶ τῆς καταλαβούσης τὴν Τύρον ἐρημίας , περί τε τῆς ἀνανεώσεως αὐτῆς , ἥτις εἰσέτι καὶ νῦν συνέστηκε , διελθὼν ὁ λόγος ἐπιφέρει · καὶ ἔσται ἡ ἐμπορία αὐτῆς καὶ ὁ μισθὸς ἅγιος τῷ κυρίῳ . τὸ δ’ ἀκριβὲς ἐξετάζων τῆς ἀναγνώσεως ἐπέστησα τῇ τοῦ Ἀκύλου ἑρμηνείᾳ φησάσῃ · καὶ ἔσται ἐμπόριον αὐτῆς καὶ μίσθωμα ἡγιασμένον τῷ κυρίῳ . οὕτω δὲ ἀκριβῶς ἡ Ἑβραϊκὴ φωνὴ δίχα τῶν ἄρθρων ἐμπόριον καὶ μίσθωμα περιέχει , οὐ κατὰ τοὺς Ἑβδομήκοντα ἡ ἐμπορία καὶ ὁ μισθός , δι’ οὗ δοκεῖ σημαίνεσθαι πᾶσα ἡ ἐμπορία καὶ πᾶς ὁ μισθός , ἀλλὰ κατὰ τὸν Ἀκύλαν ἐμπόριον αὐτῆς καὶ μίσθωμα ἡγιασμένον τῷ κυρίῳ · οὐ γὰρ πᾶν τὸ ἐμπόριον αὐτῆς οὐδὲ πᾶν τὸ μίσθωμα αὐτῆς , ἀλλὰ μέρος τι τοῦ ἐμπορίου καὶ μέρος τι τοῦ μισθοῦ ἔσται ἡγιασμένον τῷ κυρίῳ . ὃ δὴ καὶ πληροῦται καθ’ ἡμᾶς αὐτούς · τῆς γὰρ ἐκκλησίας τοῦ θεοῦ ἱδρυμένης ἐν τῇ Τυρίων πόλει , ὥσπερ οὖν καὶ ἐν τοῖς λοιποῖς ἔθνεσι πολλὰ τῶν ἐν αὐτῇ μισθωμάτων , τῶν τε ἐκ πραγματείας ποριζομένων ἁγιάζεται τῷ κυρίῳ προσφερόμενα τῇ ἐκκλησίᾳ αὐτοῦ · ἅπερ οἱ κομίζοντες προσφέρουσι σὺν εὐλαβείᾳ , οὐχ ἑαυτοῖς οὐδ’ ἵνα αὐτοὶ χρήσωνται τοῖς τῷ θεῷ προσφερομένοις δώροις , ἀλλὰ τοῖς κατοικοῦσιν ἔναντι κυρίου , δηλαδὴ τοῖς παρέδροις τοῦ θυσιαστηρίου · οὕτω γὰρ ὁ κύριος διετάξατο τοῖς τὸ εὐαγγέλιον καταγγέλλουσιν ἐκ τοῦ εὐαγγελίου ζῆν , καί · οἱ τῷ θυσιαστηρίῳ παρεδρεύοντες τῷ θυσιαστηρίῳ συμμερίζονται . τούτοις οὖν αὐτοῖς ὡς ἂν ἱερεῦσι τοῦ θεοῦ τοῖς κατοικοῦσιν ἔναντι κυρίου τὰς ἀπαρχὰς προσφέροντες οἱ δηλωθέντες ἔργῳ πληροῦσι τὴν φάσκουσαν προφητείαν · καὶ ἔσται ἐμπόριον αὐτῆς καὶ μίσθωμα αὐτῆς ἡγιασμένον τῷ κυρίῳ καὶ οὐκ αὐτοῖς συναχθήσεται , ἀλλὰ τοῖς κατοικοῦσιν ἔναντι κυρίου . μετέχει δὲ θαύματος ὁ λόγος , εἰ Τύριοι οἱ εἰδωλολάτραι καὶ πάντοτε τοῦ Ἰσραὴλ ἐχθροὶ ἤμελλον δῶρα καὶ ἀπαρχὰς τῆς ἐμπορίας αὐτῶν τῷ θεῷ τοῦ Ἰσραὴλ προσφέρειν , μεῖζον δὲ τοῦ λόγου τὸ ἀποτέλεσμα τυγχάνει ἔργοις αὐτοῖς καθ’ ὑμᾶς πληρούμενον . τούτοις ἑξῆς εἴρηται · πᾶσα ἡ ἐμπορία αὐτῆς φαγεῖν καὶ πιεῖν καὶ ἐμπλησθῆναι εἰς πλησμονὴν μνημόσυνον ἔναντι κυρίου . ἃ δὴ καὶ ὁ Σύμμαχος σαφέστερον ἡρμήνευσεν εἰπών · τοῖς γὰρ κατοικοῦσιν ἐνώπιον κυρίου ἔσται ἡ ἐμπορία αὐτῆς φαγεῖν εἰς πλησμονὴν καὶ περιβαλέσθαι εἰς τὸ παλαιῶσαι , οἷς ἀκολούθως καὶ τὴν παρὰ τοῖς Ἑβδομήκοντα διάνοιαν ἐφαρμόσομεν · τοῖς γὰρ κατοικοῦσιν ἔναντι κυρίου ἔσται τὰ ἀπὸ τῆς ἐμπορίας αὐτῆς ὥστε φαγεῖν καὶ πιεῖν καὶ ἐμπλησθῆναι εἰς συμβολὴν καὶ εἰς μνημόσυνον ἔναντι κυρίου . εἰ μὲν οὖν εἴη προσκείμενον κατὰ τοὺς Ἑβδομήκοντα τό · πᾶσα ἡ ἐμπορία αὐτῆς φαγεῖν καὶ πιεῖν , ἄλλως ἂν ἀποδοθείη ὁ λόγος , ἐπεὶ δ’ οὔτε ἡ Ἑβραϊκὴ ἀνάγνωσις οὔτε οἱ λοιποὶ ἑρμηνευταὶ τὸ πᾶσα ἡ ἐμπορία αὐτῆς εἰρήκασι , μέρος δέ τι τῆς ἐμπορίας αὐτῆς καὶ τοῦ μισθοῦ τοῖς κατοικοῦσιν ἔναντι κυρίου ὑπὸ τῶν πιστῶν τῶν τὴν Τύρον οἰκούντων προσφέρεσθαι δεδηλώκασιν . ἔργῳ δείκνυται τὸ συμπέρασμα τοῦ θεσπίσματος πεπληρωμένον κατὰ ἀποδοθέντα λόγον . τίς δὲ τούτοις ἐντυγχάνων οὐκ ἀποθαυμάσει τὴν πρὸ τοσούτων χρόνων γενομένην πρόρρησιν , ἣ τοὺς εἰδωλολάτρας καὶ ἐκτόπως περὶ τὴν πολύθεον πλάνην ἐπτοημένους , Ἰουδαίων τε ὄντας ἐχθροὺς καὶ πολεμίους πάντοτε εἰς τοσοῦτον ἥξειν μεταβολῆς φησιν , ὡς τὸν παρὰ Ἰουδαίοις τιμώμενον θεὸν γνώσεσθαι καὶ δῶρα αὐτῷ προσάξειν , ἃ δὴ καὶ ταῦτα διὰ τῆς τοῦ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ χάριτος ἔργοις ἀποτελεσθέντα δείκνυται . ἐν τούτοις περιγραφὴν ἔχουσιν αἱ περὶ τῶν ἀλλοφύλων ἐθνῶν προφητεῖαι , τὰ δ’ ἑξῆς ἑτέρας ἅπτεται ὑποθέσεως .
Lemmas: εἰμί μέν περί πρᾶγμα πάλαι παρέρχομαι καί ὁ ἔργον ἐκ μακρός τελέω μόνος διαλαμβάνω ὁ περί ὁ ἀλλόφυλος προφητεία , περισσός εἰμί αὐτός πολυπραγμονέω μηδείς πρός ἐγώ περιέχω , νῦν δέ πρός ὁ λέγω ὁ μέλλω συμβαίνω ὁ εἴρω ἔθνος κατά ἕκαστος προφητεία ἰδιάζω φέρω λόγος θεοσέβεια προσήκω . ὅς δή καί θαυμάζω εἰμί , ὅπως ἐπί ἕκαστος ἔθνος ἀφωρισμένως ιδιάζων τις θεσπίζω καί ἐν οὗτος αὐτός ὁ συντείνω εἰς ὁ θεοσεβής λόγος πάλιν ἰδίως ἐμφέρω . αὐτίκα γοῦν ὁ μέν περί Βαβυλών ὅρασις δόγμα καθολικός ἀνακινέω ὁ περί ὁ προσδοκάω ὁ θεός δικαιοκρισία καί ὡς εἰς ἔσχατος ἐρημία ὁ Βαβυλών ἥκω καθαιρέω ὑπό Μῆδος ὁ ὁ Ἀσσύριος ἀρχή · οὖον μήv ὅτι εἰμί θυσιαστήριον ἐν Βαβυλών οὐδέ ὅτι θεοσεβής ὁ ἐν αὐτός γίγνομαι εἴρω . ὁ δέ ὅρασις Αἴγυπτος οὐ αὐτός ἐρημία , ἀλλά ὁ παρά αὐτός εἰδωλολατρία δηλόω , πλῆθος τε θεοσέβεια εἰμί φημί καί γνῶσις θεός παρά αὐτός Αἰγύπτιος . οὗτος καί ὁ Μωάβ ιδιάζων τις προεῖπον ὁ παρά αὐτός βωμός ἀφανισμός ἐπάγω , ἐκκλησία τε θεός σύστασις καί Χριστός θρόνος ἱδρύω παρά αὐτός θεσπίζω . ὡσαύτως καί ἐν ὁ περί Δαμασκός πλεῖστος ὅσος ἐπιφέρω περί ἐπιστροφή ὁ πάλαι ὁ θεός μή οἶδα ὅσος τε ἄλλος διαλαμβάνω ὁ κατά ὁ τόπος διερευνάω καί ἐπί ὁ πάρειμι . τοιγάρ ὁ περί Τύρος λέγω ἔχω μέν τις ἰδιάζω περί ὁ ἐπέρχομαι αὐτός μέλλω , καί πάλαι πληρόω κατά ὁ ὁ Ἀσσύριος χρόνος , ὑπό ὅς πολιορκέω πάσχω ὁ ἐμφέρω ὁ προφητεία . ὁ δέ ἐπί τέλος ὁ ὑπόθεσις λόγος φάσκω · καί εἰμί ὁ ἐμπορία αὐτός καί ὁ μισθός ἅγιος ὁ κύριος · οὐ αὐτός συνάγω , ἀλλά ὁ κατοικέω ἔναντι κύριος ὁ κεφάλαιος ὁ προφητεία συντείνω εἰς ὑπόθεσις θεοσέβεια παρίστημι . ὁ ῥῆμα τοίνυν ὁ περί Τύρος ἐν ὁ πρῶτος σημαίνω ὁ ἐπέρχομαι ὁ πόλις πολιορκία , κατά ὅς χρόνος ἐφίστημι ὁ Ἀσσύριος μετά ὁ ἄλλος ἔθνος καί αὐτός αἱρέω καί ὁ Σιδών , ὡς καί ἐν ὁ ἔξωθεν ἐμφέρω ἱστορία . εὑρίσκω γοῦν παρά ὁ ὁ Ἀσσύριος γράφω παραδίδωμι ὡς ἐπέρχομαι ὁ ὁ Βαβυλώνιος βασιλεύς αὐτός ἐκεῖνος ὁ ὁ Ἱερουσαλήμ πορθέω οὖον μόνος ὁ Παλαιστίνη , ἀλλά καί ὁ Ἀραβία καί ὁ Δαμασκός καί πᾶς ὁ Φοῖνιξ γένος χειρόομαι . κρίνω γάρ ὁ θεός ὁ χρηματίζω αὐτός λαός , λέγω δέ ὁ Ἰσραήλ , πικρός ἐπιστρέφεια πείρω λαμβάνω διά ὁ ὁ Ἀσσύριος ἐπίθεσις , οὐδέ ὁ λοιπάς παρέρχομαι ἔθνος ἀνεκδίκητος ὅσος εἰμί ἐπανίστημι ὁ Ἰσραήλ κατά ὁ ὁ ἅλωσις αὐτός χρόνος . τίς δέ εἰμί οὗτος ὁ σκήνωμα ὁ Ἰδουμαῖος καί ὁ Ἰσμαηλίτης , Μωάβ καί ὁ αγαρηνός , Γεβάλ καί Ἀμμών καί Ἀμαλήκ , ἀλλόφυλος μετά ὁ κατοικέω Τύρος ; ὁράω πῶς καί Τυρίων μιμνήσκω ὡς καί αὐτός ἐπιτίθημι κατά ὁ ὁ πολιορκία ὁ λαός χρόνος . εἰκότως οὖν ὁ προφητεία καί ὁ ὁ Τύρος ἐπελεύθω σημαίνω καί ὁ χρόνος δέ ὁ ἐρήμωσις Τύρος τοσοῦτος εἰμί φημί , ὅσος γίγνομαι καί ὁ ὁ ἐρημία ὁ Ἱερουσαλήμ . λέγω γοῦν · καί καταλείπω Τύρος ἑβδομήκοντα ἔτος ὡς χρόνος βασιλεύς καί ὡς χρόνος ἄνθρωπος εἷς . ἐν ὁ καιρός τοίνυν ἐκεῖνος , κατά ὅς ὁ τοσοῦτος ὑπομένω ἐρημία ὁ Τυρίων πόλις , εἰκός εἰμί αὐτός μηκέτι μηδέ ὁ συνήθης χράομαι ἐμπορία ναυτικός εἰμί καί πᾶς πραγματεία ὁ διά θάλασσα σχολάζω . διό λέγω · ὀλολύζω , πλοῖον Καρχηδών , ὅτι ἀπόλλυμι , καί οὐκέτι ἔρχομαι . διά τίς δέ Καρχηδών ἐν οὗτος μνήμη ὁ προφητεία ποιέω , ἀλλά ἐπεί εἰμί τις Τύριος καί Καρχηδόνιος παλαιός οἰκειότης σχέσις , ὁ ὁ Ἀφρική οἰκέω ὑποδέχομαι ποτέ ὁ Τύριος ὁ καί πρῶτος κτίστης ὁ Καρχηδών γίγνομαι . ἀφανίζω τοίνυν ὁ Τύρος οὐκέτι εἰμί ὁ ὁ ἐμπορία ἐκ αὐτός κομίζω ἐπί Καρχηδών οὐδέ ὁ ἀπό ὁ Καρχηδών εἴωθα διαπλέω ἐπί ὁ Τύρος . διό εἴρω · ὀλολύζω , πλοῖον Καρχηδών , ὅτι ἀπόλλυμι , καί οὐκέτι ἔρχομαι ἐκ γῆ Κιτιεύς , ἢ ἐκ γῆ Χεττιείμ κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής . λέγω δέ ὁ Κύπρος οὗτος δηλόω καί Κίτιον εἰμί πόλις ἐν αὐτός , διά ὅς παραπλέω ὁ ἀπό ὁ Τύρος ναυτίλλομαι . ὁ δέ αἴτιος ὁ μηκέτι ὁ συνήθης ἐμπορία ὁ Τυρίων γίγνομαι ἑξῆς παρίστημι λέγω · ἄγω αἰχμάλωτος , δῆλος δέ ὅτι ὁ Τύρος . ἀντί δέ ὁ · τίς ὅμοιος γίγνομαι ; ὁ μέν Ἀκύλας σιωπάω , ὁ δέ Σύμμαχος σιγάω ὁ κατοικέω ὁ νῆσος εἴρω . εἰμί γάρ τις καιρός , ἐν ὅς μεγαλαυχέω φρυάσσομαι καί ἐπαίρω καί λόγος ἀλαζονικός χράω , ἀλλά σιωπάω αὐτός ταπεινόω ὁ λόγος παρακελεύομαι . ὁ δέ αὐτός εἰμί ποτός μετάβολος Φοινίκη , πλοῦτος πολύς σωρεύω ὡς ἄμητος παραβάλλω αὐτός ὁ πλῆθος ὁ πραγματεία , νῦν δέ πᾶς ἀθρόος ἀφαιρέω καί ὁ νομίζω αὐτός ἀγαθός στερέω , αἰσχύνη καταχέω προσήκω μή μόνος , ἀλλά καί ὁ ἐκ γείτων αὐτός οἰκέω Σιδώνιος , μονονού καί ὁ θάλασσα αὐτός φωνή ἀφίημι καί ἀποθρηνέω αὐτός διά ὁ μηκέτι ἔχω ὅς τρέφω νεανίσκος καί παρθένος . ὅτι ὁ παλαιός ὥσπερ θάλασσα εἰμί γέννημα ὑπό αὐτός τρέφω , ὅτε ἀνθέω ὁ Τυρίων πρᾶγμα , νῦν δέ ὅτε μηκέτι εἰμί , εἰκότως ἀποκλάω αὐτός ὁ θάλασσα καί ὁ ἰσχύς αὐτός ἀποθρηνέω ὡς ἐπί τέκνον ἀπόλλυμι ὀλοφύρομαι . ἀλλά καί ὁ Αἴγυπτος ἐκ γείτων φημί παράκειμαι ἐν ὀδύνη καθίστημι φροντίζω καί ἀγωνιάω περί ἑαυτοῦ , μή πῇ ὁ ὅμοιος πάσχω ὁ Τύρος . ὅς οὗτος γίγνομαι , εἰμί δύναμαι φημί ὁ μετά ὁ ἀπόλλυμι ὑπολείπω ἐν ὁ Τύρος , διαβαίνω φεύγω ἐπί ὁ ὑμέτερος ἄποικος ὁ ὁ Καρχηδών οἰκέω . κἀκεῖσε ἀπομένω ἀποκλαίω ὁ ἑαυτοῦ πατρίς καταμέμφομαι μή ἕτερος ἐπί ὅς πάσχω , ἀλλά ὁ σύ αὐτός ὑπερηφανία καί ὁ ὕβρις , ὅς πᾶς ἄνθρωπος περιβάλλω πειράω . ὁ δέ συμβεβηκός σύ , εἰμί Τύριος , μή μείρομαι ἐπιγράφω ἀνάγκη , ἀλλά ζητέω παρά ἑαυτοῦ , τίς οὗτος βουλεύω , τίς κρίνω οὗτος πάσχω ὁ ὑμέτερος πατρίς · ζητέω γάρ εὑρίσκω θεός Δίκαιος κρίσις οὗτος αὐτός συμβαίνω · κύριος γάρ Σαβαώθ ὁ παρά μόνος Ἑβραῖος θεολογέω οὗτος ἐκφέρω ὁ ὅρος , οὖον μόνος ὁ Τύρος ὁ ὕβρις καί ὁ ὑπερηφανία ταπεινός , ἀλλά καί ὁ λοιπός ἄθεος καί ἀσεβής ἔθνος . διό καί ὁ Βαβυλών ὁ ὅμοιος διά ὁ ἔμπροσθεν ἀπειλέω καί ὁ Μωάβ καί ὁ Δαμασκός καί ὁ λοιπός ὁ προωνομασμένοις · θεός γάρ εἰμί ὑπερήφανος ἀντιτάσσω , ταπεινός δέ δίδωμι χάρις . μηκέτι τοίνυν ἐπαίρω , εἰμί οὗτος μεγαλαυχέω ἐπί ὁ ἐκ θάλασσα πορίζω σύ πλοῦτος , ταπεινόω δέ περί ὁ σεαυτοῦ ἀσχολέω γῆ γεωπονέω καί ἐκ ὁ ἀπό γῆ καρπός τρέφω · παύω γάρ σύ ὁ ἀπό θάλασσα κέρδος . καί γάρ οὗτος ἀπολαύω οὐ φέρω σεαυτοῦ ὁ εὐδαιμονία , ἀλλά ἐξυβρίζω παροξύνω βασιλεύς πᾶς ὁ πλησιόχωρος . πλήν οὐκέτι σύ πράσσω αὐτός ἔξεστι οὔτε κατά ἕτερος οὔτε κατά ὁ πλησίος σύ Σιδών , ὅς καί αὐτός ἀδικέω ἐπιχειρέω . ἀλλά καί εἰμί ἀπέρχομαι εἰς Κίτιον , ὁ ἀνωτέρω λέγω Κύπριος πόλις , ὡς πρός γνώριμος καί ἐκ παλαιός συνήθης καί φίλος , οὐδέ ἐκεῖ ἀνάπαυσις εἰμί σύ ὁ πανταχόθεν ἐλαύνω καί ἀποκλείω σύ . εἰμί δέ καί εἰς ὁ Χαλδαῖος γῆ αὐτομολέω ἐθέλω , εἰμί ὅτι καί ὁ οὗτος βασιλικός πόλις ὁ Βαβυλών ἐρῆμος εἰμί διά ὁ οἰκέω αὐτός ἀσεβής καί ὑπερήφανος ἀνήρ , ὅθεν καί ὁ τοῖχος αὐτός πίπτω , λέγω δέ ὁ δύναμις ὁ βασιλικός , διά ὅς ὁ παλαιός ὀχυρόω . Ποίας τοίνυν ἄλλος καταφυγή ἔχω ἢ ὁπόθεν ἐλπίς σωτηρία σεαυτοῦ πορίζω ; διό θρηνέω εὔλογος ὁ ἄποικος ὁ ὑμέτερος , λέγω δέ ὁ Καρχηδόνιος , σύ ὁ Τύρος ὀχύρωμα αὐτός ποτός γίγνομαι , ὁ δέ προφητεύω κατά ὁ Τύρος πᾶς ἐν ὀλίγος ἔτος συντελέω , ἐν ὅσος καί ὁ ὁ θεός αφιερώνω πόλις Ἱεροσόλυμα καθίστημι ἐρῆμος . κρίνω γάρ ὁ θεός ἄνθρωπος εἷς ζωή χρόνος , λέγω δέ ἑβδομήκοντα ἔτος , ανορισης ὁ μέλλω διαλαμβάνω ἐρημία ὁ Τύρος ἢ καί βασιλεύς εἷς πολυετής ἀρχή . ἐν δέ οὗτος ὁ ἑβδομήκοντα ἔτος ἀοιδή καί ᾆσμα περί ὁ σός ἐρημία ἀείδω πᾶς ἄνθρωπος ὁ πάλαι σύ ἀκριβῶς οἶδα ὡς ἐπί γυνή ἐκπίπτω ὁ ἴδιος τιμή . καί σύ δέ αὐτός περιέρχομαι ὁ χρόνος ὁ σός ἐρημία ῥέμβω καί τόπος ἐκ τόπος μεθίστημι καί εἰς ὁ λοιπάς ἔθνος ἐκπορνεύω , ἅτε δή ἐπιλανθάνομαι ἐκ ὁ θεός . εἰμί δέ δύναμαι λαμβάνω ὁ σεαυτοῦ κιθάρα μηκέτι πορνικός , ἀλλά ἐπιστημονικός χράω ὁ σεαυτοῦ ὄργανον πολύς κιθαρίζω καί πολύς ἀείδω διά εὖχος καί ικετευτικός ὁ πρός ὁ θεός . οὗτος γάρ εἰμί σύ ποτός μνεία παρά ὁ θεός , εἰμί ὁ μέλος ὁ σῶμα καί ὁ αἰσθητήριον αὐτός εὕω ἁρμόζω κιθάρα δίκη ἐπιστήμων χράω σωφρόνως βιόω καί θεός ἀρέσκω ἀείδω · οὗτος γάρ σύ μνεία γίγνομαι καταξιόω σύ ὁ ἑαυτοῦ μνήμη ὁ θεός . αὐτίκα γοῦν συμπεραίνω ὁ προλέγω χρόνος ἐπισκοπή ὁ παρά αὐτός τυγχάνω καί αὖθις ἀποκαθίστημι εἰς ὁ ἀρχαῖος , ὥστε πάλιν συνίστημι ἐν σύ ἐμπόριον καί ὁ ἁπανταχόθεν συρρέω ἐπί σύ σπεύδω καί ὁ ἑαυτοῦ πραγματεία ἐπί σύ κομίζω . οὗτος καί ὁ ἔχω ὁ αὐτός διάνοια περί ὁ καταλαμβάνω ὁ Τύρος ἐρημία , περί τε ὁ ἀνανέωσις αὐτός , ὅστις εἰσέτι καί νῦν συνίστημι , διέρχομαι ὁ λόγος ἐπιφέρω · καί εἰμί ὁ ἐμπορία αὐτός καί ὁ μισθός ἅγιος ὁ κύριος . ὁ δέ ἀκριβής ἐξετάζω ὁ ἀνάγνωσις ἐφίστημι ὁ ὁ Ἀκύλας ἑρμηνεία φημί · καί εἰμί ἐμπόριον αὐτός καί μίσθωμα ἁγίζω ὁ κύριος . οὗτος δέ ἀκριβῶς ὁ ἑβραικός φωνή δίχα ὁ ἄρθρον ἐμπόριον καί μίσθωμα περιέχω , οὖον κατά ὁ ἑβδομήκοντα ὁ ἐμπορία καί ὁ μισθός , διά ὅς δοκέω σημαίνω πᾶς ὁ ἐμπορία καί πᾶς ὁ μισθός , ἀλλά κατά ὁ Ἀκύλας ἐμπόριον αὐτός καί μίσθωμα ἁγίζω ὁ κύριος · οὖον γάρ πᾶς ὁ ἐμπόριον αὐτός οὐδέ πᾶς ὁ μίσθωμα αὐτός , ἀλλά μέρος τίς ὁ ἐμπόριον καί μέρος τίς ὁ μισθός εἰμί ἁγίζω ὁ κύριος . ὅς δή καί πληρόω κατά ἐγώ αὐτός · ὁ γάρ ἐκκλησία ὁ θεός ἱδρύω ἐν ὁ Τυρίων πόλις , ὥσπερ οὖν καί ἐν ὁ λοιπός ἔθνος πολύς ὁ ἐν αὐτός μίσθωμα , ὁ τε ἐκ πραγματεία πορίζω ἁγίζω ὁ κύριος προσφέρω ὁ ἐκκλησία αὐτός · ὅσπερ ὁ κομίζω προσφέρω σύν εὐλάβεια , οὐ ἑαυτοῦ οὐδέ ἵνα αὐτός χράω ὁ ὁ θεός προσφέρω δῶρον , ἀλλά ὁ κατοικέω ἔναντι κύριος , δηλαδή ὁ πάρεδρος ὁ θυσιαστήριον · οὗτος γάρ ὁ κύριος διατάσσω ὁ ὁ εὐαγγέλιον καταγγέλλω ἐκ ὁ εὐαγγέλιον ζῶ , καί · ὁ ὁ θυσιαστήριον παρεδρεύω ὁ θυσιαστήριον συμμερίζω . οὗτος οὖν αὐτός ὡς εἄν ἱερεύς ὁ θεός ὁ κατοικέω ἔναντι κύριος ὁ ἀπαρχή προσφέρω ὁ δηλόω ἔργον πληρόω ὁ φάσκω προφητεία · καί εἰμί ἐμπόριον αὐτός καί μίσθωμα αὐτός ἁγίζω ὁ κύριος καί οὐ αὐτός συνάγω , ἀλλά ὁ κατοικέω ἔναντι κύριος . μετέχω δέ θαῦμα ὁ λόγος , εἰμί Τύριος ὁ εἰδωλολάτρης καί πάντοτε ὁ Ἰσραήλ ἐχθρός μέλλω Δῶρα καί ἀπαρχή ὁ ἐμπορία αὐτός ὁ θεός ὁ Ἰσραήλ προσφέρω , μείζων δέ ὁ λόγος ὁ ἀποτέλεσμα τυγχάνω ἔργον αὐτός κατά σύ πληρόω . οὗτος ἑξῆς εἴρω · πᾶς ὁ ἐμπορία αὐτός ἐσθίω καί πίνω καί ἐμπίμπλημι εἰς πλησμονή μνημόσυνον ἔναντι κύριος . ὁ δή καί ὁ Σύμμαχος σαφής ἑρμηνεύω εἶπον · ὁ γάρ κατοικέω ἐνώπιος κύριος εἰμί ὁ ἐμπορία αὐτός ἐσθίω εἰς πλησμονή καί περιβάλλω εἰς ὁ παλαιόω , ὅς ἀκόλουθος καί ὁ παρά ὁ ἑβδομήκοντα διάνοια ἐφαρμόζω · ὁ γάρ κατοικέω ἔναντι κύριος εἰμί ὁ ἀπό ὁ ἐμπορία αὐτός ὥστε ἐσθίω καί πίνω καί ἐμπίμπλημι εἰς συμβολή καί εἰς μνημόσυνον ἔναντι κύριος . εἰμί μέν οὖν εἰμί πρόσκειμαι κατά ὁ ἑβδομήκοντα ὁ · πᾶς ὁ ἐμπορία αὐτός ἐσθίω καί πίνω , ἄλλως εἄν ἀποδίδωμι ὁ λόγος , ἐπεί δέ οὔτε ὁ ἑβραικός ἀνάγνωσις οὔτε ὁ λοιπός ἑρμηνευτής ὁ πᾶς ὁ ἐμπορία αὐτός εἴρω , μέρος δέ τίς ὁ ἐμπορία αὐτός καί ὁ μισθός ὁ κατοικέω ἔναντι κύριος ὑπό ὁ πιστός ὁ ὁ Τύρος οἰκέω προσφέρω δηλόω . ἔργον δείκνυμι ὁ συμπέρασμα ὁ θέσπισμα πληρόω κατά ἀποδίδωμι λόγος . τίς δέ οὗτος ἐντυγχάνω οὐ αποθαυμάζω ὁ πρό τοσοῦτος χρόνος γίγνομαι πρόρρησις , ὅς ὁ εἰδωλολάτρης καί ἔκτοπος περί ὁ πολύθεος πλάνη πτοέω , Ἰουδαῖος τε εἰμί ἐχθρός καί πολέμιος πάντοτε εἰς τοσοῦτος ἥκω μεταβολεύς φημί , ὡς ὁ παρά Ἰουδαῖος τιμάω θεός γιγνώσκω καί Δῶρα αὐτός προσάγω , ὁ δή καί οὗτος διά ὁ ὁ σωτήρ ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός χάρις ἔργον ἀποτελέω δείκνυμι . ἐν οὗτος περιγραφή ἔχω ὁ περί ὁ ἀλλόφυλος ἔθνος προφητεία , ὁ δέ ἑξῆς ἕτερος ἅπτω ὑπόθεσις .