eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.26
Ἀκολούθως μετὰ τὴν κατηγορίαν τοῦ ἐκ περιτομῆς λαοῦ καὶ μετὰ τὴν κατ’ αὐτῶν ἐξενεχθεῖσαν ἀπόφασιν ἐπὶ τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν μεταβαίνει τὸ προφητικὸν πνεῦμα θεσπίζον τὴν ἐπὶ τὸν θεὸν ἐπιστροφὴν τῶν ἐθνῶν . εἶθ’ ἑξῆς τούτοις καινοῦ νόμου καὶ λόγου μέμνηται καὶ ὄρους καινοῦ καὶ οἴκου θεοῦ , ἐφ’ ἃ ἥξειν ποτὲ τὰ ἀλλόφυλά φησιν ἔθνη , τοὺς μὲν πατρῴους καταλιπόντα θεούς , τὸν δὲ θεὸν τῶν προφητῶν τὸν παρ’ αὐτοῖς θεὸν Ἰακὼβ χρηματίζοντα γνωσόμενα . σημεῖον δὲ ἐναργέστατον δίδωσιν τοῦ καιροῦ , καθ’ ὃν ἤμελλεν ταῦτα ἐπιτελεῖσθαι · τὸ δὲ σημεῖον εἰρήνην ἔσεσθαι τὸ τηνικαῦτα τῶν ἐθνῶν ἁπάντων εὐαγγελίζεται , ὡς μηκέτι τοπαρχίας εἶναι καὶ πολυαρχίας μηδὲ τὰ ἔθνη διαιρεῖσθαι στασιάζοντα πρὸς ἄλληλα μηδὲ τὰς καθ’ ἕκαστον ἔθνος πόλεις ἀλλήλαις πολεμεῖν καὶ μάχεσθαι , ὁμονοεῖν δὲ καὶ εἰρηνεύειν ἁπανταχοῦ πάντα ὡς μηκέτι κατὰ τὸ παλαιὸν τοὺς τὴν γῆν ἐργαζομένους ξίφων καὶ πολεμικῶν ὀργάνων πρόνοιαν ποιεῖσθαι , ὃ δὴ πρότερον ἔπραττον διὰ τὰς συνήθεις τῶν πλησιοχώρων ἐπαναστάσεις . ἄντικρυς δὲ καὶ ταῦτα ἐπληροῦτο μετὰ τὴν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ παρουσίαν · οὐκ ἂν οὖν εὕροι τις ἐν τοῖς πρὸ τούτου χρόνοις τὴν αὐτὴν καιρῶν εὐσταθῆ καὶ εἰρηναίαν κατάστασιν , ὁποίαν ἐπὶ τῆς Ῥωμαίων ἀρχῆς μετὰ τοὺς τοῦ σωτῆρος ἡμῶν χρόνους ὀφθαλμοῖς ὁρῶμεν , ἐπιμιξίας οὔσης τῶν ἐθνῶν καὶ εἰρήνης ἁπανταχοῦ κατ’ ἀγροὺς καὶ κατὰ πόλεις , ὡς τὸν καινὸν νόμον καὶ τὸν εὐαγγελικὸν λόγον ἀρξάμενον ἀπὸ τῆς τῶν Ἰουδαίων χώρας καὶ ἀπ’ αὐτῆς τῆς Σιὼν ἀκωλύτως ἐπελθεῖν τὴν οἰκουμένην καὶ σύμπαντα τὰ ἔθνη πληρῶσαι . εἰκότως οὖν ὥσπερ καινῆς ὑποθέσεως ἀπαρχόμενον τὸ προφητικὸν πνεῦμα διαστολῇ κέχρηται μετὰ τὴν πρώτην κατηγορίαν καὶ τὴν κατὰ τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους ἀπόφασιν , ἐξ ἑτέρας τε ἀρχῆς ὥσπερ εὐαγγελίου ἀπερχόμενον εἰσάγει τὸν τοῦ θεοῦ λόγον γενόμενον πρὸς Ἠσαΐαν . οὗτος δὲ ἦν ἐκεῖνος , οὗ καὶ τὸ Εὐαγγέλιον μέμνηται φῆσαν · ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος · ἔδει γὰρ κλήσεως ἐθνῶν θεσπιζομένης τὸν θεὸν λόγον προτάττεσθαι εὐαγγελιζόμενον τὰ προκείμενα τοῖς ἔθνεσιν .
Lemmas: ἀκόλουθος μετά ὁ κατηγορία ὁ ἐκ περιτομή λαός καί μετά ὁ κατά αὐτός ἐκφέρω ἀπόφασις ἐπί ὁ ὁ ἔθνος κλῆσις μεταβαίνω ὁ προφητικός πνεῦμα θεσπίζω ὁ ἐπί ὁ θεός ἐπιστροφή ὁ ἔθνος . εἶτα ἑξῆς οὗτος καινός νόμος καί λόγος μιμνήσκω καί ὄρος καινός καί οἶκος θεός , ἐπί ὁ ἥκω ποτέ ὁ ἀλλόφυλος φημί ἔθνος , ὁ μέν πατρῷος καταλείπω θεός , ὁ δέ θεός ὁ προφήτης ὁ παρά αὐτός θεός Ἰακώβ χρηματίζω γιγνώσκω . σημεῖον δέ ἐναργής δίδωμι ὁ καιρός , κατά ὅς μέλλω οὗτος ἐπιτελέω · ὁ δέ σημεῖον εἰρήνη εἰμί ὁ τηνικαῦτα ὁ ἔθνος ἅπας εὐαγγελίζω , ὡς μηκέτι τοπαρχία εἰμί καί πολυαρχία μηδέ ὁ ἔθνος διαιρέω στασιάζω πρός ἀλλήλων μηδέ ὁ κατά ἕκαστος ἔθνος πόλις ἀλλήλων πολεμέω καί μάχομαι , ὁμονοέω δέ καί εἰρηνεύω ἁπανταχοῦ πᾶς ὡς μηκέτι κατά ὁ παλαιός ὁ ὁ γῆ ἐργάζομαι Ξίφων καί πολεμικός ὄργανον πρόνοια ποιέω , ὅς δή πρότερος πράσσω διά ὁ συνήθης ὁ πλησιόχωρος ἐπανάστασις . ἄντικρυς δέ καί οὗτος πληρόω μετά ὁ ὁ σωτήρ ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός παρουσία · οὐ εἄν οὖν εὑρίσκω τις ἐν ὁ πρό οὗτος χρόνος ὁ αὐτός καιρός εὐσταθής καί εἰρηναῖος κατάστασις , ὁποῖος ἐπί ὁ Ῥωμαῖος ἀρχή μετά ὁ ὁ σωτήρ ἐγώ χρόνος ὀφθαλμός ὁράω , ἐπιμιξία εἰμί ὁ ἔθνος καί εἰρήνη ἁπανταχοῦ κατά ἀγρός καί κατά πόλις , ὡς ὁ καινός νόμος καί ὁ εὐαγγελικός λόγος ἄρχω ἀπό ὁ ὁ Ἰουδαῖος χώρα καί ἀπό αὐτός ὁ Σιών ἀκωλύτως ἐπέρχομαι ὁ οἰκέω καί σύμπας ὁ ἔθνος πληρόω . εἰκότως οὖν ὥσπερ καινός ὑπόθεσις ἀπάρχομαι ὁ προφητικός πνεῦμα διαστολή χράομαι μετά ὁ πρῶτος κατηγορία καί ὁ κατά ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος ἀπόφασις , ἐκ ἕτερος τε ἀρχή ὥσπερ εὐαγγέλιον ἀπέρχομαι εἰσάγω ὁ ὁ θεός λόγος γίγνομαι πρός Ἠσαΐας . οὗτος δέ εἰμί ἐκεῖνος , ὅς καί ὁ Εὐαγγέλιος μιμνήσκω φημί · ἐν ἀρχή εἰμί ὁ λόγος · ἐσθίω γάρ κλῆσις ἔθνος θεσπίζω ὁ θεός λόγος προτάσσω εὐαγγελίζω ὁ πρόκειμαι ὁ ἔθνος .