eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.49
Ἔτι καὶ ταῦτα περὶ τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως προφητεύεται , διὸ εἴρηται · καὶ προσέθετο κύριος λαλῆσαί μοι ἔτι · πρὸς γὰρ τοῖς προλεχθεῖσιν ἔτι καὶ ταῦτα τῷ προφήτῃ , ἀλλ’ οὐ τῷ παντὶ λαῷ λέγει διδάσκων , ὅτι μὴ ἔπραττεν ὁ λαὸς τὸ κεκελευσμένον · ὁ προσταχθεὶς γὰρ μὴ φοβεῖσθαι ἀπὸ τῶν δύο ξύλων τῶν δαλῶν τῶν καπνιζομένων , μηδ’ ἀγωνιᾶν τοὺς δύο βασιλεῖς τοὺς προδηλωθέντας , μόνον δ’ ἐπικαλεῖσθαι τὸν Ἐμμανουὴλ πιστεύοντας τῷ τοῦ θεοῦ προστάγματι , τοῦτο πράττειν οὐκ ἐβούλετο , ἠγάπα δὲ μᾶλλον δουλεύειν τοῖς προλεχθεῖσι βασιλεῦσι , καὶ ταῦτα πολεμίοις οὖσιν ἢ πιστεύειν τῷ θεῷ καὶ τὸν Ἐμμανουὴλ ἐπικαλεῖσθαι . διὸ λέλεκται τῷ προφήτῃ · Διὰ τὸ μὴ βούλεσθαι τὸν λαὸν τοῦτον τὸ ὕδωρ τοῦ Σιλωὰμ τὸ πορευόμενον ἡσυχῇ . τί δὲ τοῦτο ἦν τὸ ὕδωρ τοῦ Σιλωάμ , ἀλλ’ ἢ ὁ ἐπηγγελμένος αὐτοῖς Ἐμμανουήλ , πηγὴ τυγχάνων ὕδατος ζῶντος ἁλλομένου εἰς ζωὴν αἰώνιον , καὶ πηγὴ ὕδατος πορευομένου ἡσυχῇ · ἔτι γὰρ τότε λανθανόντως καὶ ἡσύχως συνεπορεύετο τῷ λαῷ , ἀρδεύειν αὐτῷ καὶ ἐπισκοπεῖν βουλόμενος τὰς ψυχάς , καὶ μηδέπω κηρυττόμενος εἰς πάντα τὰ ἔθνη . διὸ καὶ κέκληται προσφυῶς ὕδωρ τὸ πορευόμενον ἡσυχῇ καὶ πηγὴ τοῦ Σιλωάμ , ὃ ἑρμηνεύεται ἀπεσταλμένος . ὁ δὲ ἐνταῦθα κατηγορούμενος ὑπὸ τοῦ κυρίου λαὸς οὐ βουληθεὶς πιστεῦσαι τῷ προστάγματι καὶ τὸν Ἐμμανουὴλ καλεῖν , ὃς ἦν τὸ ὕδωρ τοῦ Σιλωὰμ τὸ πορευόμενον ἡσυχῇ , ἔρημος αὐτοῦ γίνεται . Ἐπεὶ τοίνυν ἄπιστοι ὄντες , ἠγάπων μᾶλλον ὑποτάττειν ἑαυτοὺς τῷ βασιλεῖ τῆς Δαμασκοῦ καὶ τῷ βασιλεῖ τῆς Σαμαρείας πολεμίοις οὖσιν ἢ πράττειν τὰ κεκελευσμένα · τούτου χάριν ἀπειλεῖ ὁ λόγος μὴ ἐκείνοις αὐτοὺς ὑποχειρίους ἔσεσθαι , ἀλλὰ τῷ τῶν Ἀσσυρίων βασιλεῖ , ὃν καὶ ὕδωρ τοῦ ποταμοῦ ἰσχυρὸν καὶ πολὺ ὀνομάζει , ὡς πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ ὕδατος τοῦ Σιλωὰμ τοῦ πορευομένου ἡσυχῇ , τὸ ὕδωρ ἀντέθηκε τοῦ ποταμοῦ τὸ ἰσχυρὸν καὶ τὸ πολύ · ἦν δὲ οὗτος ὁ βασιλεὺς τῶν Ἀσσυρίων . διό φησι καὶ τὴν Ἰουδαίαν ἀναβήσεσθαι καὶ περιπατήσειν ἐπὶ πᾶν τεῖχος αὐτῶν καὶ ἀφελεῖν ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας ἄνθρωπον ὃς δυνήσεται κεφαλὴν ἆραι ἢ δυνατὸν συντελέσασθαί τι , ὡς μηκέτι κεφαλὴν αὐτοὺς ἔχειν τοῦ λοιποῦ , τοῦτ’ ἔστιν ἄρχοντας καὶ βασιλέας . τοσοῦτον δὲ πλῆθος ἥξειν τῶν πολεμίων θεσπίζει ὡς πᾶν τὸ πλάτος τῆς Ἰουδαϊκῆς χώρας πληρώσειν , ὅπερ δι’ ἔργων ἐχώρει κατὰ τὴν ἱστορίαν ἐπὶ τῶν Ἰερεμίου τοῦ προφήτου χρόνων , καθ’ οὓς ἐπιστὰς Ναβουχοδονόσορ ὁ τῶν Ἀσσυρίων βασιλεὺς τέλος ἐπῆγε τοῖς προηγορευμένοις .
Lemmas: ἔτι καί οὗτος περί ὁ αὐτός ὑπόθεσις προφητεύω , διό εἴρω · καί προστίθημι κύριος λαλέω ἐγώ ἔτι · πρός γάρ ὁ προλέγω ἔτι καί οὗτος ὁ προφήτης , ἀλλά οὖον ὁ πᾶς λαός λέγω διδάσκω , ὅτι μή πράσσω ὁ λαός ὁ κελεύω · ὁ προστάσσω γάρ μή φοβέω ἀπό ὁ δύο ξύλον ὁ δαλός ὁ καπνίζω , μηδέ ἀγωνιάω ὁ δύο βασιλεύς ὁ προδηλόω , μόνος δέ ἐπικαλέω ὁ Ἐμμανουήλ πιστεύω ὁ ὁ θεός πρόσταγμα , οὗτος πράσσω οὐ βούλομαι , ἀγαπάω δέ μᾶλλον δουλεύω ὁ προλέγω βασιλεύς , καί οὗτος πολέμιος εἰμί ἢ πιστεύω ὁ θεός καί ὁ Ἐμμανουήλ ἐπικαλέω . διό λέγω ὁ προφήτης · Ζεύς ὁ μή βούλομαι ὁ λαός οὗτος ὁ ὕδωρ ὁ Σιλωάμ ὁ πορεύω ἡσυχῇ . τίς δέ οὗτος εἰμί ὁ ὕδωρ ὁ Σιλωάμ , ἀλλά ἢ ὁ ἐπαγγέλλω αὐτός Ἐμμανουήλ , πηγή τυγχάνω ὕδωρ ζῶ ἅλλομαι εἰς ζωή αἰώνιος , καί πηγή ὕδωρ πορεύω ἡσυχῇ · ἔτι γάρ τότε λανθάνω καί ἥσυχος συμπορεύομαι ὁ λαός , ἀρδεύω αὐτός καί ἐπισκοπέω βούλομαι ὁ Ψυχή , καί μηδέπω κηρύσσω εἰς πᾶς ὁ ἔθνος . διό καί καλέω προσφυῶς ὕδωρ ὁ πορεύω ἡσυχῇ καί πηγή ὁ Σιλωάμ , ὅς ἑρμηνεύω ἀποστέλλω . ὁ δέ ἐνταῦθα κατηγορέω ὑπό ὁ κύριος λαός οὖον βούλομαι πιστεύω ὁ πρόσταγμα καί ὁ Ἐμμανουήλ καλέω , ὅς εἰμί ὁ ὕδωρ ὁ Σιλωάμ ὁ πορεύω ἡσυχῇ , ἐρῆμος αὐτός γίγνομαι . ἐπεί τοίνυν ἄπιστος εἰμί , ἀγαπάω μᾶλλον ὑποτάσσω ἑαυτοῦ ὁ βασιλεύς ὁ Δαμασκός καί ὁ βασιλεύς ὁ Σαμάρεια πολέμιος εἰμί ἢ πράσσω ὁ κελεύω · οὗτος χάρις ἀπειλέω ὁ λόγος μή ἐκεῖνος αὐτός ὑποχείριος εἰμί , ἀλλά ὁ ὁ Ἀσσύριος βασιλεύς , ὅς καί ὕδωρ ὁ ποταμός ἰσχυρός καί πολύς ὀνομάζω , ὡς πρός ἀντιδιαστολή ὁ ὕδωρ ὁ Σιλωάμ ὁ πορεύω ἡσυχῇ , ὁ ὕδωρ ἀνατίθημι ὁ ποταμός ὁ ἰσχυρός καί ὁ πολύς · εἰμί δέ οὗτος ὁ βασιλεύς ὁ Ἀσσύριος . διό φημί καί ὁ Ἰουδαῖος ἀναβαίνω καί περιπατέω ἐπί πᾶς τεῖχος αὐτός καί ἀφαιρέω ἀπό ὁ Ἰουδαῖος ἄνθρωπος ὅς δύναμαι κεφαλή ἀείρω ἢ δυνατός συντελέω τίς , ὡς μηκέτι κεφαλή αὐτός ἔχω ὁ λοιπός , οὗτος εἰμί ἄρχω καί βασιλεύς . τοσοῦτος δέ πλῆθος ἥκω ὁ πολέμιος θεσπίζω ὡς πᾶς ὁ πλάτος ὁ Ἰουδαϊκός χώρα πληρόω , ὅσπερ διά ἔργον χωρέω κατά ὁ ἱστορία ἐπί ὁ Ἰερεμίας ὁ προφήτης χρόνος , κατά ὅς ἐφίστημι Ναβουχοδονόσορ ὁ ὁ Ἀσσύριος βασιλεύς τέλος ἐπάγω ὁ προαγορεύω .