eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.58
Μετὰ τὴν τοῦ λαοῦ τοῦ καλουμένου Ἰσραὴλ αἰχμαλωσίαν ἀκολούθως ὁ λόγος μεταβαίνει ἐπὶ τοὺς αἰχμαλωτεύσαντας · ἦσαν δὲ οὗτοι Ἀσσύριοι , οἷς τὰ προκείμενα ἀπειλεῖ . ὅτι δὲ ἀπῆκτο ὑπὸ Ἀσσυρίων ὁ λαὸς καὶ πεπολιόρκητο ἡ Σαμάρεια , ὅτε τὰ μετὰ χεῖρας ἐλέγετο , δῆλον τυγχάνει ἐκ τοῦ λέγεσθαι ἐν αὐτοῖς ἐκ προσώπου τοῦ τῶν Ἀσσυρίων βασιλέως · καὶ ἔλαβον Ἀραβίαν καὶ Δαμασκὸν καὶ Σαμάρειαν · ὃν τρόπον ταύτας ἔλαβον , καὶ πάσας τὰς ἀρχὰς λήψομαι , καὶ πάλιν · ὃν τρόπον γὰρ ἐποίησα Σαμαρείᾳ καὶ τοῖς χειροποιήτοις αὐτῆς , οὕτως ποιήσω καὶ Ἰερουσαλήμ . καὶ ἡ ἱστορία δὲ διδάσκει , ὅτι ἐν ταῖς ἡμέραις Ἄχαζ ἀνέβη ὁ βασιλεὺς τῶν Ἀσσυρίων εἰς Σαμάρειαν καὶ ἐπολιόρκησεν αὐτήν · καὶ τέως μὲν μέρος τι τοῦ λαοῦ ᾐχμαλώτισεν , ἐπὶ δὲ Ἑζεκίου τοῦ τὸν Ἄχαζ διαδεδεγμένου πάντα τὸν λαὸν ἀπῴκισεν εἰς Ἀσσυρίους . τοιαῦτα δὴ πραξάντων τῶν Ἀσσυρίων ὁ παρὼν λόγος ὡς πρὸς αὐτοὺς τὰ προκείμενα διεξέρχεται λέγων ῥάβδου παιδευτικῆς καὶ ἐπιστρεπτικῆς πεῖραν ἐχρῆν λαβεῖν τὸν μὴ διὰ τῶν προφητικῶν λόγων σωφρονισθέντα λαόν · διόπερ ἤγειρα κατ’ αὐτοῦ τοὺς Ἀσσυρίους ὥσπερ ἐμῇ ῥάβδῳ , παραδιδοὺς αὐτὸν ταῖς τῶν Ἀσσυρίων χερσίν , ὅπως δι’ αὐτῶν ἡ ὀργὴ καὶ ὁ θυμός , ὃν ἐπεσπάσαντο ἑαυτοῖς , μετέλθοι αὐτούς . ἐγὼ μὲν οὖν τὴν ἐμαυτοῦ ὀργὴν διὰ τῶν Ἀσσυρίων εἰς τὸ ἄνομον ἔθνος ἀπέστελλον , ὃ δὴ ἐνομίζετο εἶναι ἐμὸς λαός , συνεχώρησά τε καὶ πολεμῆσαι καὶ σκυλεῦσαι καὶ διαρπάσαι αὐτὸν καὶ τὰς πόλεις αὐτοῦ πάσας καθελεῖν ὡς ἔδαφος αὐτὰς καὶ εἰς κονιορτὸν χωρῆσαι . Ὁ δὲ Ἀσσύριος τὴν παρ’ ἐμοῦ λαβὼν ἐξουσίαν οὐχ οὕτως ἐνεθυμήθη , ἀλλ’ ὑπερήρθη τῷ λογισμῷ ὡς οἰκείᾳ δυνάμει τοῦ ἐμοῦ περιγενόμενος λαοῦ . εἶτα μὴ ἀρκεσθεὶς τῇ τούτων πολιορκίᾳ μυρία ἄλλα ἔθνη μετέρχεσθαι ἀπειλεῖ , ὡς ἂν τοῦ κρείττονος καὶ θεῷ ἀνακειμένου κρατήσας . διὸ δὴ τῶν ὑποχειρίων αὐτῷ γενομένων θαυμαζόντων αὐτὸν καὶ λεγόντων · Σὺ μόνος εἶ ἄρχων , ἀποκρίνεται πρὸς αὐτοὺς λέγων · μήπω με καλεῖτε ἄρχοντα μηδὲ κύριον , ἐπεὶ μηδέπω πάσας εἴληφα τὰς ἁπανταχοῦ χώρας , οὔτε γὰρ τὴν ἐπάνω Βαβυλῶνος οὔτε τὴν Χαλάνην , οὗ ὁ πύργος ᾠκοδομήθη κατὰ τὸν χρόνον τῆς διασπορᾶς τῶν γλωσσῶν , ὑποχειρίους πεποίημαι . μικραὶ δὲ αὗται καὶ βραχεῖαι σφόδρα τυγχάνουσιν , ὧν τέως περιγέγονα , Ἀραβίας γὰρ καὶ Δαμασκοῦ καὶ Σαμαρείας τέως κεκράτηκα , πλὴν ἀλλ’ ὃν τρόπον ταύτας ἔλαβον , οὕτω καὶ πάσας τὰς ἀρχὰς λήψομαι . τοιαῦτα καταλαζονευσαμένων τῶν Ἀσσυρίων εἰκότως ὁ προφητικὸς λόγος τὰ παρόντα πρὸς αὐτοὺς ἀποτείνεται καὶ πρὸς τὸν ἄρχοντα αὐτῶν λέγων · Οὐαὶ Ἀσσυρίοις , ὅτι οὐ συνῆκαν ὡς ἄρα ἡ ἐμὴ ὀργὴ ἡ κατὰ τῶν πλημμελούντων τὴν ἐξουσίαν αὐτοῖς τῆς τοσαύτης ἀρχῆς δέδωκεν . οἱ δὲ μὴ λογισάμενοι τοῦτο τῇ ἑαυτῶν δυνάμει τῶν ἐθνῶν κεκρατηκέναι ὑπέλαβον . καὶ ταῦτα μὲν περὶ τούτων , τὰ δ’ ἑξῆς ἐπιφερόμενα αὐτὸς ὁ θεὸς κατὰ τῆς Ἰερουσαλὴμ ἀπειλεῖ λέγων · ὀλολύξατε , γλυπτὰ ἐν Ἰερουσαλήμ · ὃν τρόπον γὰρ ἐποίησα τῇ Σαμαρείᾳ καὶ τοῖς χειροποιήτοις αὐτῆς , οὕτως ποιήσω τῇ Ἰερουσαλὴμ καὶ τοῖς εἰδώλοις αὐτῆς . ὅπως δὲ κατὰ τὴν βασιλείαν Ἄχαζ καὶ ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα χρόνοις ἐπ’ αὐτῆς τῆς Ἰερουσαλὴμ εἰδωλολάτρουν οἱ τοῦ καλουμένου λαοῦ Ἰούδα ἡ γραφὴ τῶν Βασιλειῶν διδάσκει . τὰ ἴσα τοίνυν τῇ Σαμαρείᾳ καὶ τῇ Ἰερουσαλὴμ πείσεσθαι ὁ λόγος ἀπειλεῖ , προλέγει τε ταῦτα προκαλούμενος εἰς ἐπιστροφὴν καὶ μετάνοιαν τοὺς ἀκούοντας , φόβῳ τε τοῦ παραδείγματος σωφρονίζων αὐτούς · οὐ γὰρ ὁ Ἀσσύριός φησιν ἐποίησεν τὰ κατὰ τῆς Σαμαρείας , ἀλλ’ ἐγὼ ὁ θεὸς διὰ τὰς τῶν οἰκητόρων ἀσεβείας . οὐκοῦν κατὰ τὸν τοῦ δικαίου λόγον καὶ τοὺς ἐν τῇ Ἰερουσαλὴμ εἰκὸς παραδοθήσεσθαι τῇ ἴσῃ πολιορκίᾳ , ὡς ἂν τὰ ἀδελφὰ μεταχειριζομένους τοῖς τὰ προλεχθέντα πεπονθόσιν . ἰστέον δ’ ὡς μέχρι τούτων Ὠριγένει προῆλθεν ὁ ἑνδέκατος τῶν εἰς τὸν προφήτην ἐξηγητικῶν τόμος .
Lemmas: μετά ὁ ὁ λαός ὁ καλέω Ἰσραήλ αἰχμαλωσία ἀκόλουθος ὁ λόγος μεταβαίνω ἐπί ὁ αἰχμαλωτεύω · εἰμί δέ οὗτος Ἀσσύριος , ὅς ὁ πρόκειμαι ἀπειλέω . ὅτι δέ ἀπάγω ὑπό Ἀσσύριος ὁ λαός καί πολιορκέω ὁ Σαμάρεια , ὅτε ὁ μετά χείρ λέγω , δῆλος τυγχάνω ἐκ ὁ λέγω ἐν αὐτός ἐκ πρόσωπον ὁ ὁ Ἀσσύριος βασιλεύς · καί λαμβάνω Ἀραβία καί Δαμασκός καί Σαμάρεια · ὅς τρόπος οὗτος λαμβάνω , καί πᾶς ὁ ἀρχή λαμβάνω , καί πάλιν · ὅς τρόπος γάρ ποιέω Σαμάρεια καί ὁ χειροποίητος αὐτός , οὕτως ποιέω καί Ἱερουσαλήμ . καί ὁ ἱστορία δέ διδάσκω , ὅτι ἐν ὁ ἡμέρα Ἄχαζ ἀναβαίνω ὁ βασιλεύς ὁ Ἀσσύριος εἰς Σαμάρεια καί πολιορκέω αὐτός · καί τέως μέν μέρος τίς ὁ λαός αἰχμαλωτίζω , ἐπί δέ Ἑζεκίου ὁ ὁ Ἄχαζ διαδέχομαι πᾶς ὁ λαός ἀποικίζω εἰς Ἀσσύριος . τοιοῦτος δή πράσσω ὁ Ἀσσύριος ὁ πάρειμι λόγος ὡς πρός αὐτός ὁ πρόκειμαι διεξέρχομαι λέγω ῥάβδος παιδευτικός καί ἐπιστρεπτικός πείρω χρή λαμβάνω ὁ μή διά ὁ προφητικός λόγος σωφρονίζω λαός · διόπερ ἐγείρω κατά αὐτός ὁ Ἀσσύριος ὥσπερ ἐμέω ῥάβδος , παραδίδωμι αὐτός ὁ ὁ Ἀσσύριος χείρ , ὅπως διά αὐτός ὁ ὀργή καί ὁ θυμός , ὅς ἐπισπάω ἑαυτοῦ , μετέρχομαι αὐτός . ἐγώ μέν οὖν ὁ ἐμαυτοῦ ὀργή διά ὁ Ἀσσύριος εἰς ὁ ἄνομος ἔθνος ἀποστέλλω , ὅς δή νομίζω εἰμί ἐμός λαός , συγχωρέω τε καί πολεμέω καί σκυλεύω καί διαρπάζω αὐτός καί ὁ πόλις αὐτός πᾶς καθαιρέω ὡς ἔδαφος αὐτός καί εἰς κονιορτός χωρέω . ὁ δέ Ἀσσύριος ὁ παρά ἐγώ λαμβάνω ἐξουσία οὐ οὕτως ἐνθυμέομαι , ἀλλά ὑπεραίρω ὁ λογισμός ὡς οἰκεῖος δύναμις ὁ ἐγώ περιγίγνομαι λαός . εἶτα μή ἀρκέω ὁ οὗτος πολιορκία μυρίος ἄλλος ἔθνος μετέρχομαι ἀπειλέω , ὡς εἄν ὁ ἀγαθός καί θεός ἀνάκειμαι κρατέω . διό δή ὁ ὑποχείριος αὐτός γίγνομαι θαυμάζω αὐτός καί λέγω · σύ μόνος εἰμί ἄρχω , ἀποκρίνω πρός αὐτός λέγω · μήπω ἐγώ καλέω ἄρχω μηδέ κύριος , ἐπεί μηδέπω πᾶς λαμβάνω ὁ ἁπανταχοῦ χώρα , οὔτε γάρ ὁ ἐπάνω Βαβυλών οὔτε ὁ Χαλάνης , ὅς ὁ πύργος οἰκοδομέω κατά ὁ χρόνος ὁ διασπορά ὁ γλῶσσα , ὑποχείριος ποιέω . μικρός δέ οὗτος καί βραχύς σφόδρα τυγχάνω , ὅς τέως περιγίγνομαι , Ἀραβία γάρ καί Δαμασκός καί Σαμάρεια τέως κρατέω , πλήν ἀλλά ὅς τρόπος οὗτος λαμβάνω , οὗτος καί πᾶς ὁ ἀρχή λαμβάνω . τοιοῦτος καταλαζονεύομαι ὁ Ἀσσύριος εἰκότως ὁ προφητικός λόγος ὁ πάρειμι πρός αὐτός ἀποτείνω καί πρός ὁ ἄρχω αὐτός λέγω · οὐαί Ἀσσύριος , ὅτι οὖον συνίημι ὡς ἄρα ὁ ἐμός ὀργή ὁ κατά ὁ πλημμελέω ὁ ἐξουσία αὐτός ὁ τοσοῦτος ἀρχή δίδωμι . ὁ δέ μή λογίζομαι οὗτος ὁ ἑαυτοῦ δύναμις ὁ ἔθνος κρατέω ὑπολαμβάνω . καί οὗτος μέν περί οὗτος , ὁ δέ ἑξῆς ἐπιφέρω αὐτός ὁ θεός κατά ὁ Ἱεροσόλυμα ἀπειλέω λέγω · ὀλολύζω , γλυπτός ἐν Ἱερουσαλήμ · ὅς τρόπος γάρ ποιέω ὁ Σαμάρεια καί ὁ χειροποίητος αὐτός , οὕτως ποιέω ὁ Ἱεροσόλυμα καί ὁ εἴδωλον αὐτός . ὅπως δέ κατά ὁ βασίλειος Ἄχαζ καί ἐν ὁ μετά οὗτος χρόνος ἐπί αὐτός ὁ Ἱεροσόλυμα εἰδωλολατρέω ὁ ὁ καλέω λαός Ἰούδας ὁ γραφή ὁ Βασίλεια διδάσκω . ὁ ἴσος τοίνυν ὁ Σαμάρεια καί ὁ Ἱεροσόλυμα πείθω ὁ λόγος ἀπειλέω , προλέγω τε οὗτος προκαλέω εἰς ἐπιστροφή καί μετάνοια ὁ ἀκούω , φόβος τε ὁ παράδειγμα σωφρονίζω αὐτός · οὖον γάρ ὁ Ἀσσύριος φημί ποιέω ὁ κατά ὁ Σαμάρεια , ἀλλά ἐγώ ὁ θεός διά ὁ ὁ οἰκήτωρ ἀσέβεια . οὐκοῦν κατά ὁ ὁ Δίκαιος λόγος καί ὁ ἐν ὁ Ἱεροσόλυμα εἰκός παραδίδωμι ὁ ἴσος πολιορκία , ὡς εἄν ὁ ἀδελφή μεταχειρίζω ὁ ὁ προλέγω πάσχω . ἰστέον δέ ὡς μέχρι οὗτος Ὠριγένης προέρχομαι ὁ ἑνδέκατος ὁ εἰς ὁ προφήτης ἐξηγητικός τόμος .