eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.61
Πληρώσας ὁ λόγος τὴν περὶ τοῦ Ἰούδα καὶ τῆς Ἰερουσαλὴμ προφητείαν , δι’ ἧς ἐδήλου ὡς καὶ αὐτοὶ τὰ ὅμοια τῇ Σαμαρείᾳ καὶ τῷ Ἰσραὴλ πείσονται παραδοθέντες τῷ τῶν Ἀσσυρίων ἄρχοντι ὁποῖά τε τὸν πολιορκητὴν αὐτῶν τὸν Ἀσσύριον διαδ περί τε τῶν μετὰ ταῦτα εὐσεβῶς βιωσόντων προειπὼν ταῦτα πάντα περὶ τῶν μετὰ μακροὺς χρόνους γενησομένων παρόντα χρόνον , καθ’ ὃν Ἠσαΐας ὁ προφήτης ἐγνωρίζετο τοῖς κατ’ Ἑζεκίαν τὸν βασιλέα τὴν Ἰερουσαλὴμ οἰκοῦσι καὶ ἔφοδον φροντίζουσίν τε καὶ ἐν ἀγωνίᾳ καθεστῶσι , μὴ ἄρα ποτὲ καὶ αὐτοὶ πάθοιεν τὰ ὅμοια τοῖς τὴν Σαμάρειαν οἰκοῦσιν . παραινεῖ μὴ φοβεῖσθαι τοὺς Ἀσσυρίους · ἥξειν μὲν γάρ φησι καὶ ἐπιστρατεύσειν κατὰ τῆς Ἰερουσαλὴμ τὸν τούτων βασιλέα πρὸς τὸ βραχείας πειραθῆναι πληγῆς τοὺς ἐν αὐτῇ κατοικοῦντας ὥσπερ ῥάβδῳ παιομένους , ἄπρακτον δὲ αὐτὸν ὑποστρέψειν φυγῇ χρησάμενον . ἐπληροῦτο δὲ καὶ ταῦτα ἐπὶ Ἑζεκίου υἱοῦ Ἄχαζ βασιλεύοντος ἐν Ἰερουσαλὴμ ἀνδρὸς γενομένου οὐ κατὰ τὸν πατέρα , δικαίου δὲ ἄλλως καὶ θεοφιλοῦς κατὰ πάντα τρόπον . διό φησι ὁ κύριος πρὸς τοὺς δηλωθέντας · μὴ φοβοῦ , ὁ λαός μου οἱ κατοικοῦντες ἐν Σιών , αὐτ ἀπὸ Ἀσσυρίων . εἰ καὶ τὰ μάλιστα γὰρ ἐμοῦ ἐπιτρέποντος καὶ ἐν σοὶ ἐπελεύσεται ὁ τούτων βασιλεύς , ὅμως ἐν ῥάβδῳ ἐπιστρεπτικῇ πατάξει σε , ἀλλ’ οὐ ξίφεσιν οὐδὲ δόρασι πολέμου νόμῳ κρατήσας ἐπελεύσεταί σοι . καὶ αὕτη δὲ ἡ διὰ ῥάβδου κατὰ σοῦ πληγὴ οὐκ ἔσται παράνομος · ἔτι γὰρ μικρὸν καὶ παύσεται ἡ ὀργή . τὸ δ’ αἴτιον τοῦ συγχωρηθῆναι τὸν Ἀσσύριον πεφεισμένῃ πληγῇ χρήσασθαι κατὰ σοῦ μὴ ἀγνόει · ἐπειδὴ γὰρ τῇ ὁδῷ Αἰγύπτου πάλιν σεαυτὸν ἐκδέδωκας εἰδωλολατρίᾳ προσεσχηκὼς κατὰ τοὺς χρόνους Ἄχαζ . τούτου χάριν ὑμᾶς τῇ ῥάβδῳ τοῦ Ἀσσυρίου παραδέδωκα εἰς σωφρονισμὸν καὶ ἐπιστροφήν . πλὴν ὅσον οὔπω παύσεταί μου ὁ θυμὸς μεταβαλλόντων ὑμῶν ἐπὶ τὸ κρεῖττον καὶ τὸν θεὸν ἐπεγνωκότων , ἅμα τῷ ὑμετέρῳ βασιλεῖ Ἑζεκίᾳ . διὸ καὶ ἡ ἀγανάκτησίς μου ἡ καθ’ ὑμῶν παύσεται , ἐμοῦ δὲ τῆς ὑμετέρας σωτηρίας ὑπερασπίζοντος , φεύξεται ὁ Ἀσσύριος ἀσχημόνως διὰ τῆς ὑμετέρας χώρας καὶ διὰ τῶν ὑμετέρων πόλεων τόπον ἐκ τόπου διαδιδράσκων . ἀντὶ δὲ τοῦ · πληγὴν γὰρ ἐπάγει ἐπὶ σὲ τοῦ ἰδεῖν ὁδὸν Αἰγύπτου , ὁ Σύμμαχος · ἐν ῥάβδῳ φησὶ πλήξει σε καὶ τὴν βακτηρίαν αὐτοῦ ἐπαρεῖ ἐπὶ σὲ διὰ τὴν ὁδὸν Αἰγύπτου . ταῦτα γὰρ σοὶ ποιήσει ὁ Ἀσσύριος διὰ τὴν ὁδὸν Αἰγύπτου , ἣν ὥδευσας , πλὴν ἐπεγερεῖ αὐτῷ ὁ θεός φησι μάστιγα κατὰ τὴν πληγὴν Μαδιὰμ ἐν τόπῳ θλίψεως . ἀνθ’ οὗ ὁ Σύμμαχος τοῦτον ἡρμήνευσε τὸν τρόπον · καὶ ἐξεγερεῖ ἐπ’ αὐτὸν κύριος τῶν δυνάμεων μάστιγα κατὰ τὴν πληγὴν Μαδιὰμ τὴν ἐν Σοὺρ Ὠρήβ . κεῖται δὲ ἡ ἱστορία παρὰ Μωσεῖ ἐν τοῖς Ἀριθμοῖς , ὁπηνίκα ἐλάλησε κύριος πρὸς Μωσῆν λέγων Ἐκδίκει τὴν ἐκδίκησιν τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἐκ τῶν Μαδιανιτῶν , καὶ ἑξῆς εἶπε Μωσῆς τῷ λαῷ · Ἐξοπλίσατε ἐξ ὑμῶν ἄνδρας καὶ παρατάξασθε ἔναντι κυρίου ἐπὶ Μαδιὰμ ἀποδοῦναι ἐκδίκησιν χιλίους ἐκ φυλῆς , ὅτε καὶ ἀπέκτεινε πᾶν ἀρσενικὸν καὶ τοὺς βασιλεῖς Μαδιάμ , ἐν οἷς ἦν καὶ Βαλαὰμ υἱὸς Βεώρ . ταῦτα δὲ ἐγίνετο ἐν Σοὺρ Ὠρήβ · ἡ μὲν γὰρ ἔρημος ἐκαλεῖτο Σούρ , ὡς ἡ γραφὴ διδάσκει λέγουσα · ἐξῆρε Μωσῆς τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ ἀπὸ θαλάσσης ἐρυθρᾶς καὶ ἦγεν αὐτοὺς εἰς τὴν ἔρημον Σούρ , τὸ δὲ ὄρος ἐκαλεῖτο Χωρήβ · γέγραπται γάρ · καὶ εἶπε κύριος πρὸς Μωσῆν Προπορεύου τοῦ λαοῦ , λάβε ἐν τῇ χειρί σου τὴν ῥάβδον , ἐν ᾗ ἐπάταξας τὸν ποταμὸν καὶ πορεύσῃ . καὶ ἰδοὺ ἕστηκα πρὸ τοῦ σὲ ἐκεῖ ἐπὶ τῆς πέτρας ἐν Χωρήβ . ὥσπερ οὖν τότε τῇ Μαδιὰμ ἐπήγαγον τὴν πληγήν , οὕτως φησὶ καὶ τοῖς Ἀσσυρίοις ποιήσω , οἱ δὲ πληγέντες ἐν τῇ ἐμῇ μάστιγι ἀποστρέψουσιν ἐν τῇ ὁδῷ τῇ κατὰ θάλασσαν . καὶ ἀφαιρεθήσεται ὁ ζυγὸς τοῦ Ἀσσυρίου ἀπὸ τοῦ ὤμου σου καὶ ὁ φόβος αὐτοῦ ἀπὸ σοῦ . Καὶ σὺ μὲν ἔσῃ ἐλεύθερος καὶ παντὸς ἀπηλλαγμένος φόβου , ὁ δὲ φεύγων πρότερον μὲν ἥξει εἰς τὴν πόλιν Ἀγγαί , εἶθ’ ἐκεῖθεν παρελεύσεται εἰς ἕτερον τόπον καὶ ἀποκαμὼν ἐνταῦθα τὰ σκεύη αὐτοῦ ἀποθήσεται . ἔπειτα διαβήσεται ἐντεῦθεν ἀλλαχοῦ , κἀκεῖθεν εἰς τὴν καλουμένην πόλιν Σαούλ , εἶτα εἰς ἕτερον τόπον , καὶ οὕτως ἀσχημόνως ἀφανὴς ἔσται . Ὑμεῖς δὲ παρακληθήσεσθε καὶ παραμυθίας τεύξεσθε μηκέτι ὑποκείμενοι τῷ ζυγῷ Ἀσσυρίῳ · διὸ προστάττονται οἱ δυνάμενοι παρακαλεῖν καὶ παρακαλεῖσθαι ὑμᾶς ἐντεῦθεν ἤδη τοῦτο ποιεῖν . παρακαλεῖτε γάρ φησι σήμερον ἐν ὁδῷ τοῦ μεῖναι , παρακαλεῖτε τῇ χειρί , τὸ ὄρος , τὴν θυγατέρα Σιών , καὶ οἱ βουνοὶ οἱ ἐν Ἰερουσαλήμ . ὑπὲρ γὰρ τοῦ μὴ φεύγειν ἀλλὰ μένειν καὶ καρτερεῖν τὴν πρὸς ὀλίγον ἐπελευσομένην παιδείαν παρακαλεῖτέ φησι τὴν θυγατέρα Σιών , δηλαδὴ τοὺς ἐνοικοῦντας τὴν Ἰερουσαλήμ . ἐπιτήρει δέ , ὅπως πρόσκειται τὸ σήμερον · τὰ μὲν γὰρ πρὸ τούτων λεχθέντα περὶ τοῦ ἄρχοντος τῶν Ἀσσυρίων εἰς μακροὺς ἀνεπέμπετο χρόνους τοὺς ἐπὶ Ναβουχοδονόσορ , τὰ δὲ παρόντα πρὸς τοὺς σήμερον ὄντας κατ’ αὐτὸν τὸν προφήτην Ἠσαΐαν ἐλέγετο . διό φησι · παρακαλεῖτε σήμερον ἐν ὁδῷ τοῦ μεῖναι · πρὸς γὰρ τὸ μὴ φεύγειν τὸν λαὸν τὴν νῦν καὶ σήμερον ἐπὶ Ἑζεκίου τοῦ βασιλέως γιγνομένην ἔφοδον τοῦ Ἀσσυρίου παρακαλεῖτε , ὥστε μένειν αὐτὸν καὶ μὴ φεύγειν μαθόντα , ὁποῖα πείσεται ὁ νῦν ἐφεστὼς Ἀσσύριος . τίνας δὲ παρακαλεῖν προστάττει , ἐπιλέγει ἑξῆς · οἱ βουνοὶ οἱ ἐν Ἰερουσαλήμ · τοῖς γὰρ ἐπαναβεβηκόσι καὶ τῇ ψυχῇ καὶ τῷ φρονήματι κατὰ θεὸν ἐπηρμένοις τὸν λαὸν παρακαλεῖν ἐγκελεύεται · εἰκὸς γὰρ τῆς ἐκ θεοῦ πληγῆς ἁψαμένης τῶν Ἀσσυρίων ὡς πεσεῖν αὐτῶν ἑκατὸν ὀγδοήκοντα πέντε χιλιάδας ἐν μιᾷ νυκτί , τοὺς περιλειφθέντας σὺν αὐτῷ βασιλεῖ φυγῇ κεχρῆσθαι διὰ τῶν κατωνομασμένων ἐν τῇ προφητείᾳ πόλεών τε καὶ κωμῶν καὶ τόπων . ὅπως δὲ τῇ ὁδῷ τῇ κατὰ θάλασσαν εἰς τὴν ὁδὸν τὴν κατ’ Αἴγυπτον ὁ Ἀσσύριος διῄει φεύγων , ἡ ἱστορία παρέστησε τοὺς Αἰθίοπας ἐπαναστῆναι αὐτῷ διδάξασα . μέχρι τούτου περιγράφεται ἡ προφητεία ἡ περὶ τοῦ Ἀσσυρίου λεχθεῖσα , τὰ δ’ ἑξῆς ἀπὸ ἑτέρας ἀρχῆς περὶ τοῦ θεοῦ θεσπίζεται .
Lemmas: πληρόω ὁ λόγος ὁ περί ὁ Ἰούδας καί ὁ Ἱεροσόλυμα προφητεία , διά ὅς δηλόω ὡς καί αὐτός ὁ ὅμοιος ὁ Σαμάρεια καί ὁ Ἰσραήλ πείθω παραδίδωμι ὁ ὁ Ἀσσύριος ἄρχω ὁποῖος τε ὁ πολιορκητής αὐτός ὁ Ἀσσύριος διαδίδω περί τε ὁ μετά οὗτος εὐσεβής βιόω προεῖπον οὗτος πᾶς περί ὁ μετά μακρός χρόνος γίγνομαι πάρειμι χρόνος , κατά ὅς Ἠσαΐας ὁ προφήτης γνωρίζω ὁ κατά Ἐζεκίας ὁ βασιλεύς ὁ Ἱεροσόλυμα οἰκέω καί ἔφοδος φροντίζω τε καί ἐν ἀγωνία καθίστημι , μή ἄρα ποτέ καί αὐτός πάσχω ὁ ὅμοιος ὁ ὁ Σαμάρεια οἰκέω . παραινέω μή φοβέω ὁ Ἀσσύριος · ἥκω μέν γάρ φημί καί ἐπιστρατεύω κατά ὁ Ἱεροσόλυμα ὁ οὗτος βασιλεύς πρός ὁ βραχύς πειράω πληγή ὁ ἐν αὐτός κατοικέω ὥσπερ ῥάβδος παίω , ἄπρακτος δέ αὐτός ὑποστρέφω φυγή χράω . πληρόω δέ καί οὗτος ἐπί Ἑζεκίου υἱός Ἄχαζ βασιλεύω ἐν Ἱεροσόλυμα ἀνήρ γίγνομαι οὖον κατά ὁ πατήρ , Δίκαιος δέ ἄλλως καί θεοφιλής κατά πᾶς τρόπος . διό φημί ὁ κύριος πρός ὁ δηλόω · μή φοβέω , ὁ λαός ἐγώ ὁ κατοικέω ἐν Σιών , αὐτ ἀπό Ἀσσύριος . εἰμί καί ὁ μάλιστα γάρ ἐγώ ἐπιτρέπω καί ἐν σύ ἐπέρχομαι ὁ οὗτος βασιλεύς , ὅμως ἐν ῥάβδος ἐπιστρεπτικός πατάσσω σύ , ἀλλά οὖον ξίφος οὐδέ δόρυ πόλεμος νόμος κρατέω ἐπέρχομαι σύ . καί οὗτος δέ ὁ διά ῥάβδος κατά σύ πληγή οὐ εἰμί παράνομος · ἔτι γάρ μικρός καί παύω ὁ ὀργή . ὁ δέ αἴτιος ὁ συγχωρέω ὁ Ἀσσύριος φείδομαι πλήσσω χράω κατά σύ μή ἀγνοέω · ἐπεί γάρ ὁ ὁδός Αἴγυπτος πάλιν σαυτοῦ ἐκδίδωμι εἰδωλολατρία προσέχω κατά ὁ χρόνος Ἄχαζ . οὗτος χάρις σύ ὁ ῥάβδος ὁ Ἀσσύριος παραδίδωμι εἰς σωφρονισμός καί ἐπιστροφή . πλήν ὅσος οὔπω παύω ἐγώ ὁ θυμός μεταβάλλω σύ ἐπί ὁ ἀγαθός καί ὁ θεός ἐπιγιγνώσκω , ἅμα ὁ ὑμέτερος βασιλεύς Εζεκία . διό καί ὁ ἀγανάκτησις ἐγώ ὁ κατά σύ παύω , ἐγώ δέ ὁ ὑμέτερος σωτηρία ὑπερασπίζω , φεύγω ὁ Ἀσσύριος ἀσχήμων διά ὁ ὑμέτερος χώρα καί διά ὁ ὑμέτερος πόλις τόπος ἐκ τόπος διαδιδράσκω . ἀντί δέ ὁ · πληγή γάρ ἐπάγω ἐπί σύ ὁ ὁράω ὁδός Αἴγυπτος , ὁ Σύμμαχος · ἐν ῥάβδος φημί πλήσσω σύ καί ὁ βακτηρία αὐτός ἐπαίρω ἐπί σύ διά ὁ ὁδός Αἴγυπτος . οὗτος γάρ σύ ποιέω ὁ Ἀσσύριος διά ὁ ὁδός Αἴγυπτος , ὅς ὁδεύω , πλήν ἐπεγείρω αὐτός ὁ θεός φημί μάστιξ κατά ὁ πληγή Μαριάμ ἐν τόπος θλῖψις . ἀντί ὅς ὁ Σύμμαχος οὗτος ἑρμηνεύω ὁ τρόπος · καί ἐξεγείρω ἐπί αὐτός κύριος ὁ δύναμις μάστιξ κατά ὁ πληγή Μαριάμ ὁ ἐν Σούρ Ὠρήβ . κεῖμαι δέ ὁ ἱστορία παρά Μωσῆς ἐν ὁ Ἀριθμοί , ὁπηνίκα λαλέω κύριος πρός Μωσῆς λέγω ἐκδικέω ὁ ἐκδίκησις ὁ υἱός Ἰσραήλ ἐκ ὁ Μαδιανῖται , καί ἑξῆς εἶπον Μωσῆς ὁ λαός · ἐξοπλίζω ἐκ σύ ἀνήρ καί παρατάσσω ἔναντι κύριος ἐπί Μαριάμ ἀποδίδωμι ἐκδίκησις χίλιοι ἐκ Φυλή , ὅτε καί ἀποκτείνω πᾶς ἀρσενικός καί ὁ βασιλεύς Μαδιάμ , ἐν ὅς εἰμί καί Βαλαάμ υἱός Βεώρ . οὗτος δέ γίγνομαι ἐν Σούρ Ὠρήβ · ὁ μέν γάρ ἐρῆμος καλέω Σούρ , ὡς ὁ γραφή διδάσκω λέγω · ἐξαίρω Μωσῆς ὁ υἱός Ἰσραήλ ἀπό θάλασσα ἐρυθρός καί ἄγω αὐτός εἰς ὁ ἐρῆμος Σούρ , ὁ δέ ὄρος καλέω Χωρήβ · γράφω γάρ · καί εἶπον κύριος πρός Μωσῆς προπορεύομαι ὁ λαός , λαμβάνω ἐν ὁ χείρ σύ ὁ ῥάβδος , ἐν ὅς πατάσσω ὁ ποταμός καί πορεύω . καί ἰδού ἵστημι πρό ὁ σύ ἐκεῖ ἐπί ὁ πέτρα ἐν Χωρήβ . ὥσπερ οὖν τότε ὁ Μαριάμ ἐπάγω ὁ πληγή , οὕτως φημί καί ὁ Ἀσσύριος ποιέω , ὁ δέ πλήσσω ἐν ὁ ἐμέω μάστιξ ἀποστρέφω ἐν ὁ ὁδός ὁ κατά θάλασσα . καί ἀφαιρέω ὁ ζυγός ὁ Ἀσσύριος ἀπό ὁ ὦμος σύ καί ὁ φόβος αὐτός ἀπό σύ . καί σύ μέν εἰμί ἐλεύθερος καί πᾶς ἀπαλλάσσω φόβος , ὁ δέ φεύγω πρότερος μέν ἥκω εἰς ὁ πόλις Ἀγγαί , εἶτα ἐκεῖθεν παρέρχομαι εἰς ἕτερος τόπος καί ἀποκάμνω ἐνταῦθα ὁ σκεῦος αὐτός ἀποτίθημι . ἔπειτα διαβαίνω ἐντεῦθεν ἀλλαχοῦ , ἐκεῖθεν εἰς ὁ καλέω πόλις Σαῦλος , εἶτα εἰς ἕτερος τόπος , καί οὕτως ἀσχήμων ἀφανής εἰμί . σύ δέ παρακαλέω καί παραμυθία τυγχάνω μηκέτι ὑπόκειμαι ὁ ζυγόν Ἀσσύριος · διό προστάσσω ὁ δύναμαι παρακαλέω καί παρακαλέω σύ ἐντεῦθεν ἤδη οὗτος ποιέω . παρακαλέω γάρ φημί σήμερον ἐν ὁδός ὁ μένω , παρακαλέω ὁ χείρ , ὁ ὄρος , ὁ θυγάτηρ Σιών , καί ὁ βουνός ὁ ἐν Ἱερουσαλήμ . ὑπέρ γάρ ὁ μή φεύγω ἀλλά μένω καί καρτερέω ὁ πρός ὀλίγος ἐπέρχομαι παιδεία παρακαλέω φημί ὁ θυγάτηρ Σιών , δηλαδή ὁ ἐνοικέω ὁ Ἱερουσαλήμ . ἐπιτηρέω δέ , ὅπως πρόσκειμαι ὁ σήμερον · ὁ μέν γάρ πρό οὗτος λέγω περί ὁ ἄρχω ὁ Ἀσσύριος εἰς μακρός ἀναπέμπω χρόνος ὁ ἐπί Ναβουχοδονόσορ , ὁ δέ πάρειμι πρός ὁ σήμερον εἰμί κατά αὐτός ὁ προφήτης Ἠσαΐας λέγω . διό φημί · παρακαλέω σήμερον ἐν ὁδός ὁ μένω · πρός γάρ ὁ μή φεύγω ὁ λαός ὁ νῦν καί σήμερον ἐπί Ἑζεκίου ὁ βασιλεύς γίγνομαι ἔφοδος ὁ Ἀσσύριος παρακαλέω , ὥστε μένω αὐτός καί μή φεύγω μανθάνω , ὁποῖος πείθω ὁ νῦν ἐφίστημι Ἀσσύριος . τίς δέ παρακαλέω προστάσσω , ἐπιλέγω ἑξῆς · ὁ βουνός ὁ ἐν Ἱερουσαλήμ · ὁ γάρ ἐπαναβαίνω καί ὁ Ψυχή καί ὁ φρόνημα κατά θεός ἐπαίρω ὁ λαός παρακαλέω ἐγκελεύω · εἰκός γάρ ὁ ἐκ θεός πληγή ἅπτω ὁ Ἀσσύριος ὡς πίπτω αὐτός ἑκατόν ὀγδοήκοντα πέντε χιλιάς ἐν εἷς νύξ , ὁ περιλείπομαι σύν αὐτός βασιλεύς φυγή χράομαι διά ὁ κατονομάζω ἐν ὁ προφητεία πόλις τε καί κώμη καί τόπος . ὅπως δέ ὁ ὁδός ὁ κατά θάλασσα εἰς ὁ ὁδός ὁ κατά Αἴγυπτος ὁ Ἀσσύριος δίειμι φεύγω , ὁ ἱστορία παρίστημι ὁ Αἰθίοψ ἐπανίστημι αὐτός διδάσκω . μέχρι οὗτος περιγράφω ὁ προφητεία ὁ περί ὁ Ἀσσύριος λέγω , ὁ δέ ἑξῆς ἀπό ἕτερος ἀρχή περί ὁ θεός θεσπίζω .