eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 2.30
Περιγράψασα ἡ προφητεία τὰ περὶ τῆς ἐπιστροφῆς τῶν ἐθνῶν καὶ τὰ περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ σπέρματος τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἐπιστρέφει πάλιν πρὸς Ἰουδαίους τὸν λόγον καὶ τὴν τῆς εἰδωλολατρίας παντελῆ κατάλυσιν σημαίνει λέγουσα · Ἔπεσε Βήλ , συνετρίβη Δαγών , ἐγένετο τὰ γλυπτὰ αὐτῶν εἰς θηρία καὶ κτήνη . Βὴλ δὲ εἴδωλον ἦν , ὅπερ Ἕλληνες καλοῦσιν ἤλ , ἑρμηνεύοντες αὐτὸν εἶναι τὸν παρ’ αὐτοῖς καλούμενον Κρόνον , περὶ ὃν οὕτως ἦσαν οἱ παλαιοὶ ἐπτοημένοι ὡς κατασφάττειν αὐτῷ τὰ ἑαυτῶν φίλτατα καὶ ἄλλας μυρίας ἀνθρωποθυσίας αὐτῷ κατὰ πάντα τόπον προσφέρειν . Δαγὼν δὲ καὶ αὐτὸ ξόανον ἦν τῶν ἀλλοφύλων τῶν τὴν Ἀσκάλωνα καὶ τὴν Γάζαν οἰκούντων . καὶ δὴ μερικῶς τούτων μνημονεύσας ὁ λόγος ἑξῆς καθολικώτερον περὶ πάντων τῶν ἁπανταχοῦ θεοποιουμένων ἐπιφέρει · ἐγένετο τὰ γλυπτὰ αὐτῶν εἰς θηρία καὶ κτήνη . καὶ ταῦτα δέ ἐστι καθ’ ὅλης συνιδεῖν τῆς Αἰγύπτου , ἔνθα πᾶν θηρίων καὶ κτηνῶν γένος σέβειν ὡς θεοὺς εἰώθασι . κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · ἐγένετο τὰ εἴδωλα αὐτῶν ζῴοις ἔκδοτα , ἅτε δὴ ἀπορριφέντα καὶ εἰς παντελῆ καταστάντα ἐρημίαν . τούτοις ἑξῆς εἴρηται · αἴρετε αὐτὰ καταδεδεμένα ὡς φορτίον κοπιῶντι , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · καὶ κτήνεσιν βαστάγμασιν ὑμῶν γόμοι ἄρσεως εἰς ἔκλυσιν . ἐβαρήθησαν , ὑπερεταλάντησαν ὁμοῦ , οὐκ ἐδυνήθησαν ἐπισῶσαι τὸν βασταγμόν . ταῦτα δὲ καὶ αὐτοῖς ἔργοις καθ’ ἡμᾶς ἐπληροῦτο πρὸς λέξιν , καὶ κατὰ διάνοιαν δὲ βαρὺ καὶ δυσβάστακτον καὶ διαβολικὸν φορτίον ταῖς τῶν ἀνθρώπων ψυχαῖς τῆς εἰδωλολάτρου πλάνης ἐπέκειτο πάλαι . διὸ λέλεκται · ὥσπερ πεινῶντι καὶ μηκέτι ἔχοντι ἰσχὺν ἀλλ’ ἐκλελυμένῳ ἀπὸ ἀτροφίας ἐπιθείη τις φορτίον , οὕτω βαρύτατα εἶναι τὰ δαιμονικὰ βάρη τοῖς δεδουλωμένοις αὐτῶν τῇ πλάνῃ ἀσώτοις τισὶ καὶ μὴ οἵοις τε σωθῆναι ἀπὸ τοῦ καταλαβόντος αὐτῶν τὰς ψυχὰς πολέμου , ἐν ᾧ δίκην αἰχμαλώτων κλοιοῖς καὶ δεσμοῖς διαβολικοῖς περιβληθέντες ἀπήχθησαν . διό φησιν · οἳ οὐ δυνήσονται σωθῆναι ἀπὸ πολέμου , αὐτοὶ δὲ αἰχμάλωτοι ἤχθησαν . Ταῦτα τὸ Ἰουδαίων ἔθνος διδάσκων ὁ λόγος εἰς ἀποτροπὴν τῆς συνεχούσης αὐτοὺς εἰδωλολατρίας εἰς αὐτῶν πρόσωπον ἑξῆς προσφωνεῖ λέγων · Ἀκούσατέ μου , οἶκος τοῦ Ἰακὼβ καὶ πᾶν τὸ κατάλοιπον τοῦ Ἰσραήλ , ἀλλ’ οὔτε Ἰακὼβ αὐτοὺς καλεῖ οὔτε Ἰσραὴλ ὀνομάζει , οἶκον δὲ αὐτὸν μόνον τοῦ Ἰακὼβ διὰ τὴν κατὰ σάρκα οἰκειότητα καὶ κατάλοιπον ὡσανεὶ περίττευμα καὶ τρύγα τοῦ Ἰσραήλ . εἶτ’ ὀνειδίζει αὐτοὺς τὴν ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων μελέτησιν καὶ ἐκμάθησιν τῶν θείων ἀναγνωσμάτων , ἃ δὴ μανθάνοντες ἐκ παιδίου καὶ εἰς γῆρας εἰς κενὸν ἐμελέτησαν , ὡς διὰ τοῦτ’ εἰρῆσθαι τό · καὶ λαοὶ ἐμελέτησαν κενά . δεῖγμα δὲ μέγιστον τοῦ εἰς κενὸν καὶ μάταιον τὴν τῶν θείων γραφῶν μελέτην αὐτοὺς πεποιῆσθαι τὸ εἰσέτι τότε εἰδωλολατρεῖν καὶ δεῖσθαι λόγων προφητικῶν εἰς ἔλεγχον καὶ ἀποτροπὴν τῆς πλάνης . ἀλλ’ εἰ καὶ ὑμεῖς φησι τοιοῦτοι , ἐγὼ θεὸς ὢν ὁ αὐτὸς ἐμαυτῷ ἔσομαι καὶ οὐ παύσομαι εἰσφερόμενος σπουδὴν πρὸς τὸ σῶσαι ὑμᾶς .
Lemmas: περιγράφω ὁ προφητεία ὁ περί ὁ ἐπιστροφή ὁ ἔθνος καί ὁ περί ὁ ἐκλογή ὁ σπέρμα ὁ υἱός Ἰσραήλ ἐπιστρέφω πάλιν πρός Ἰουδαῖος ὁ λόγος καί ὁ ὁ εἰδωλολατρία παντελής κατάλυσις σημαίνω λέγω · ἐφέζομαι Βήλ , συντρίβω Δαγών , γίγνομαι ὁ γλυπτός αὐτός εἰς θηρίον καί κτῆνος . Βήλ δέ εἴδωλον εἰμί , ὅσπερ Ἕλλην καλέω ἀλέω , ἑρμηνεύω αὐτός εἰμί ὁ παρά αὐτός καλέω Κρόνος , περί ὅς οὕτως εἰμί ὁ παλαιός πτοέω ὡς κατασφάζω αὐτός ὁ ἑαυτοῦ φίλος καί ἄλλος μυρίος ἀνθρωποθυσία αὐτός κατά πᾶς τόπος προσφέρω . Δαγὼν δέ καί αὐτός ξόανον εἰμί ὁ ἀλλόφυλος ὁ ὁ Ἀσκάλων καί ὁ Γάζα οἰκέω . καί δή μερικός οὗτος μνημονεύω ὁ λόγος ἑξῆς καθολικός περί πᾶς ὁ ἁπανταχοῦ θεοποιέω ἐπιφέρω · γίγνομαι ὁ γλυπτός αὐτός εἰς θηρίον καί κτῆνος . καί οὗτος δέ εἰμί κατά ὅλος συνοράω ὁ Αἴγυπτος , ἔνθα πᾶς θηρίον καί κτῆνος γένος σέβω ὡς θεός εἴωθα . κατά δέ ὁ Σύμμαχος · γίγνομαι ὁ εἴδωλον αὐτός ζῷον ἔκδοτος , ἅτε δή ἀπορρίπτω καί εἰς παντελής καθίστημι ἐρημία . οὗτος ἑξῆς εἴρω · ἀείρω αὐτός καταδέω ὡς φορτίον κοπιάω , κατά δέ ὁ Σύμμαχος · καί κτῆνος βάσταγμα σύ γόμος ἄρσις εἰς ἔκλυσις . βαρέω , ὑπερεταλάντησαν ὁμοῦ , οὐ δύναμαι ἐπισῴζω ὁ βασταγμός . οὗτος δέ καί αὐτός ἔργον κατά ἐγώ πληρόω πρός λέξις , καί κατά διάνοια δέ βαρύς καί δυσβάστακτος καί διαβολικός φορτίον ὁ ὁ ἄνθρωπος Ψυχή ὁ εἰδωλολάτρης πλάνης ἐπίκειμαι πάλαι . διό λέγω · ὥσπερ πεινάω καί μηκέτι ἔχω ἰσχύς ἀλλά ἐκλύω ἀπό ἀτροφία ἐπιτίθημι τις φορτίον , οὗτος βαρύς εἰμί ὁ δαιμονικός βάρος ὁ δουλόω αὐτός ὁ πλάνη ἄσωτος τις καί μή οἷος τε σῴζω ἀπό ὁ καταλαμβάνω αὐτός ὁ ψυχή πόλεμος , ἐν ὅς δίκη αἰχμάλωτος κλοιός καί δεσμός διαβολικός περιβάλλω ἀπάγω . διό φημί · ἕ οὖον δύναμαι σῴζω ἀπό πόλεμος , αὐτός δέ αἰχμάλωτος ἄγω . οὗτος ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος διδάσκω ὁ λόγος εἰς ἀποτροπή ὁ συνέχω αὐτός εἰδωλολατρία εἰς αὐτός πρόσωπον ἑξῆς προσφωνέω λέγω · ἀκούω ἐγώ , οἶκος ὁ Ἰακώβ καί πᾶς ὁ κατάλοιπον ὁ Ἰσραήλ , ἀλλά οὔτε Ἰακώβ αὐτός καλέω οὔτε Ἰσραήλ ὀνομάζω , οἶκος δέ αὐτός μόνος ὁ Ἰακώβ διά ὁ κατά σάρξ οἰκειότης καί κατάλοιπον ὡσανεί περίσσευμα καί τρύξ ὁ Ἰσραήλ . εἶτα ὀνειδίζω αὐτός ὁ ἐκ ἁπαλός ὄνυξ μελέτησις καί ἐκμάθησις ὁ θεῖον ἀνάγνωσμα , ὁ δή μανθάνω ἐκ παιδίον καί εἰς γῆρας εἰς κενός μελετάω , ὡς διά οὗτος εἴρω ὁ · καί λαός μελετάω κενός . δεῖγμα δέ μέγας ὁ εἰς κενός καί μάταιος ὁ ὁ θεῖον γραφεύς μέλω αὐτός ποιέω ὁ εἰσέτι τότε εἰδωλολατρέω καί δήω λόγος προφητικός εἰς ἔλεγχος καί ἀποτροπή ὁ πλάνης . ἀλλά εἰμί καί σύ φημί τοιοῦτος , ἐγώ θεός εἰμί ὁ αὐτός ἐμαυτοῦ εἰμί καί οὖον παύω εἰσφέρω σπουδή πρός ὁ σῴζω σύ .