eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 2.31
Ἔτι καὶ ταῦτα πρὸς τὸν ἐκ περιτομῆς λαὸν ἀποτείνεται , ὃν οὐκέτι παῖδα αὐτοῦ ἐκάλει οὐδὲ ἐκλεκτὸν καὶ ἀγαπητὸν Ἰσραήλ · αὗται γὰρ αἱ προσθῆκαι διὰ τῶν ἀνωτέρων τὴν ἐξ αὐτῶν ἐκλογὴν ἐδήλουν . φησὶν οὖν πρὸς αὐτούς · Ὑμεῖς μέν , ὦ οὗτοι ἐκ παίδων καὶ ἐξ αὐτῆς κοιλίας ὡς εἰπεῖν τὰ θεῖα λόγια παιδευόμενοι καὶ καταγηρῶντες ἐν αὐτοῖς , οὐδὲν πρὸς ψυχῆς ὠφέλειαν ἐξ αὐτῶν ἐκαρπώσασθε · ἐγὼ δὲ καὶ μετὰ τοσαύτας ὑμῶν ἀποπτώσεις ἔτι καὶ νῦν ἀνεχόμενος εἰς μετάνοιαν ὑμᾶς προσκαλοῦμαι , ἐπειδήπερ ἐμὸν τυγχάνετε ὄντες ποίημα . ἐγὼ γὰρ ἐποίησα , διὸ κἀγὼ ἀνέχομαι · ἐπαγγέλλομαι δὲ καὶ συγχώρησιν ποιήσασθαι τῶν ἡμαρτημένων ὑμῖν , εἰ μεταβαλεῖσθε . διό φημι · καὶ ἐγὼ ἀνήσω καὶ πάλιν ἀναλήψομαι ὑμᾶς καὶ σώσω . Καὶ τὰ μὲν τῆς ἐμῆς προτροπῆς τοιαῦτα , ὑμεῖς δὲ λογίσασθε εἰς ποίας ἐκπεπτώκατε θεομαχίας καὶ δυσσεβείας τολμήσαντες ὁμοιῶσαί με τοῖς μὴ οὖσι καὶ ἐν οὐδενὶ λόγῳ θέσθαι τὴν ἐμὴν θεότητα . ἰσότιμον δέ με ἔθεσθε τῇ ἀψύχῳ ὕλῃ , ἣν ἐπλάσασθε · χρυσίον καὶ ἀργύριον ἐκ συμβολῆς συνάγοντες καὶ διὰ χειρῶν ἀνθρωπίνων ἀνειδωλοποιήσαντες , οἷς δὲ προσκυνεῖν οὐκ αἰσχύνεσθε μήτε βαδίζειν μήτε κινεῖσθαι δυνατοῖς οὖσιν , ἀλλ’ ἐπ’ ὤμων φερομένοις καὶ ὑφ’ ἑτέρων ὠθουμένοις καὶ μήτε ἀκούειν μήτε αὐτοὺς σῴζειν δυνατοῖς . τούτοις ὅμοιον κἀμὲ εἶναι ἐλογίσασθε , ὦ τὰς ψυχὰς πεπηρωμένοι . Ἀλλὰ γὰρ βραχύ τι διαβλέψαντες ἐννοήσατε εἰς οἷον ἀσεβείας βυθὸν ἐξωκείλατε · τούτων δὲ αὐτῶν μνησθέντες μετανοήσατε καὶ ἐπιστρέψατε ὀρθοῖς λογισμοῖς εἰς ἔννοιαν τῆς ἐμῆς θεότητος , ἐννοήθητέ τε παρ’ ἑαυτοῖς ὡς ἐξ αἰώνων ἀπείρων καὶ πρὸ παντὸς ἐπινοουμένου χρόνου ἐγώ εἰμι , καὶ οὐκ ἔστιν πλὴν ἐμοῦ θεός . Τούτου δὲ μέγιστον ἀνθρώποις μαρτύριον διὰ τῶν ἐμαυτοῦ προφητῶν παρεστησάμην τὰ μέλλοντα θεσπίσας καὶ τὰ μακροῖς ὕστερον χρόνοις γενησόμενα προειπών , ἃ καὶ δι’ ἔργων ἐξετέλεσα καὶ αὖθις ἐπιτελέσω ἐν τοῖς ἐπιοῦσι χρόνοις . καὶ πάντα δὲ ὅσα βεβούλευμαι καὶ ὥρισα ἀραρότως γενήσεται ἐμοῦ τέλος ἐπιθήσαντος τοῖς ἐμαυτοῦ λόγοις · ὅτε καὶ βούλομαι διὰ τοῦ καλεῖν τοὺς ἐμαυτοῦ ὑπηρέτας δι’ ἀέρος φερομένους ὀρνέων καὶ πετηνῶν δίκην , λέγω δὲ τὰς ἀγγελικὰς δυνάμεις καὶ τὰ λειτουργικὰ πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν . οὕτως γοῦν καλῶν ἀπὸ ἀνατολῶν πετηνόν , ἢ ὄρνεον κατὰ τὸν Σύμμαχον , καὶ ἀπὸ γῆς πόρρωθεν τὰς ἐμοὶ διακονουμένας θείας δυνάμεις . ἅπερ πρότερον ἐλάλησα διὰ τῶν ἐμαυτοῦ προφητῶν , ταῦτα δι’ αὐτῶν ἔργοις ἐπιτελέσω . κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον καὶ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτάς · πᾶν φησι τὸ θέλημά μου ποιήσω , καλῶν ἀπὸ ἀνατολῶν ὄρνιν ἀπὸ γῆς πόρρωθεν , ἄνδρα βουλῆς μου · καίγε ἐλάλησα , καίγε ἄξω αὐτό , ἔπλασα καὶ ποιήσω αὐτό . ἄνδρα δὲ βουλῆς αὐτοῦ τίνα ἂν εἴποις ἢ τὸν Χριστὸν αὐτοῦ , ὃν ἀνακαλεσάμενός φησιν ἐκ γῆς πόρρωθεν , δηλαδὴ ἐκ τῶν τοῦ ᾅδου μυχῶν . πάντα ὅσα πρὸ τούτου ἐπηγγειλάμην , εἰς ἔργα δι’ αὐτοῦ χωρῆσαι ποιήσω .
Lemmas: ἔτι καί οὗτος πρός ὁ ἐκ περιτομή λαός ἀποτείνω , ὅς οὐκέτι παῖς αὐτός καλέω οὐδέ ἐκλεκτός καί ἀγαπητός Ἰσραήλ · οὗτος γάρ ὁ προσθήκη διά ὁ ἀνώτερος ὁ ἐκ αὐτός ἐκλογή δηλόω . φημί οὖν πρός αὐτός · σύ μέν , εἰμί οὗτος ἐκ παῖς καί ἐκ αὐτός κοιλία ὡς εἶπον ὁ θεῖον λόγιος παιδεύω καί καταγηράσκω ἐν αὐτός , οὐδείς πρός Ψυχή ὠφέλεια ἐκ αὐτός καρπόω · ἐγώ δέ καί μετά τοσοῦτος σύ ἀπόπτωσις ἔτι καί νῦν ἀνέχω εἰς μετάνοια σύ προσκαλέω , ἐπεί ἐμός τυγχάνω εἰμί ποίημα . ἐγώ γάρ ποιέω , διό ἐγώ ἀνέχω · ἐπαγγέλλω δέ καί συγχώρησις ποιέω ὁ ἁμαρτάνω σύ , εἰμί μεταβάλλω . διό φημί · καί ἐγώ ἀνίημι καί πάλιν ἀναλαμβάνω σύ καί σῴζω . καί ὁ μέν ὁ ἐμός προτροπή τοιοῦτος , σύ δέ λογίζομαι εἰς Ποίας ἐκπίπτω θεομαχία καί δυσσέβεια τολμάω ὁμοιόω ἐγώ ὁ μή εἰμί καί ἐν οὐδείς λόγος τίθημι ὁ ἐμός θεότης . ἰσότιμος δέ ἐγώ τίθημι ὁ ἄψυχος ὕλη , ὅς πλάσσω · χρυσίον καί ἀργύριον ἐκ συμβολή συνάγω καί διά χείρ ἀνθρώπινος ἀνειδωλοποιέω , ὅς δέ προσκυνέω οὐ αἰσχύνω μήτε βαδίζω μήτε κινέω δυνατός εἰμί , ἀλλά ἐπί ὦμος φέρω καί ὑπό ἕτερος ὠθέω καί μήτε ἀκούω μήτε αὐτός σῴζω δυνατός . οὗτος ὅμοιος ἐγώ εἰμί λογίζομαι , εἰμί ὁ ψυχή πηρόω . ἀλλά γάρ βραχύς τίς διαβλέπω ἐννοέω εἰς οἷος ἀσέβεια βυθός ἐξοκέλλω · οὗτος δέ αὐτός μιμνήσκω μετανοέω καί ἐπιστρέφω ὀρθός λογισμός εἰς ἔννοια ὁ ἐμός θεότης , ἐννοέω τε παρά ἑαυτοῦ ὡς ἐκ αἰών ἤπειρος καί πρό πᾶς ἐπινοέω χρόνος ἐγώ εἰμί , καί οὐ εἰμί πλήν ἐγώ θεός . οὗτος δέ μέγας ἄνθρωπος μαρτύριον διά ὁ ἐμαυτοῦ προφήτης παρίστημι ὁ μέλλω θεσπίζω καί ὁ μακρός ὕστερος χρόνος γίγνομαι προεῖπον , ὁ καί διά ἔργον ἐκτελέω καί αὖθις ἐπιτελέω ἐν ὁ ἔπειμι χρόνος . καί πᾶς δέ ὅσος βουλεύω καί ὁρίζω ἀραρίσκω γίγνομαι ἐγώ τέλος πείθω ὁ ἐμαυτοῦ λόγος · ὅτε καί βούλομαι διά ὁ καλέω ὁ ἐμαυτοῦ ὑπηρέτης διά ἀήρ φέρω ὄρνις καί πετεινός δίκη , λέγω δέ ὁ ἀγγελικός δύναμις καί ὁ λειτουργικός πνεῦμα εἰς διακονία ἀποστέλλω διά ὁ μέλλω κληρονομέω σωτηρία . οὕτως γοῦν καλός ἀπό ἀνατολή πετήν , ἢ ὄρνεον κατά ὁ Σύμμαχος , καί ἀπό γῆ πόρρωθεν ὁ ἐγώ διακονέω θεῖος δύναμις . ὅσπερ πρότερος λαλέω διά ὁ ἐμαυτοῦ προφήτης , οὗτος διά αὐτός ἔργον ἐπιτελέω . κατά δέ ὁ Σύμμαχος καί ὁ λοιπός ἑρμηνευτής · πᾶς φημί ὁ θέλημα ἐγώ ποιέω , καλός ἀπό ἀνατολή ὄρνις ἀπό γῆ πόρρωθεν , ἀνήρ βουλή ἐγώ · καί λαλέω , καί ἄγω αὐτός , πλάσσω καί ποιέω αὐτός . ἀνήρ δέ βουλή αὐτός τίς εἄν εἶπον ἢ ὁ Χριστός αὐτός , ὅς ἀνακαλέω φημί ἐκ γῆ πόρρωθεν , δηλαδή ἐκ ὁ ὁ ᾍδης μυχός . πᾶς ὅσος πρό οὗτος ἐπαγγέλλω , εἰς ἔργον διά αὐτός χωρέω ποιέω .