eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.91
Γυναῖκας ἀνακαλεῖται ὡς ἀνδρῶν μὴ εὑρισκομένων ἐν αὐτοῖς ἀξίων σωτηρίας . διὸ ταῖς γυναιξὶ παρακελεύεται ἥκειν καὶ σπεύδειν εἰς μαρτυρίαν ἀπὸ θέας τῶν παραδόξων καὶ θαυμαστῶν ἔργων , ὡς ἂν ἐλθοῦσαι φωτίσαιεν τὸν ἐν σκότῳ καθήμενον λαὸν καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν τὴν ἀφειμένην . διὸ κατὰ τὸν Ἀκύλαν εἴρηται · γυναῖκες ἐρχόμεναι φωτίζουσιν αὐτήν , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · γυναῖκες ἐρχόμεναι καὶ δηλοῦσαι αὐτήν . τίνα δὲ αὐτὴν ἢ τὴν ἀνωτέρω λεχθεῖσαν πόλιν , περὶ ἧς εἴρητο · πόλις γὰρ ὠχυρωμένη μόνη καλὴ ἀφεῖται καὶ ἐγκαταλέλειπται ὡς ἔρημος . ταῦτα δὲ ἐπληροῦτο πρὸς λέξιν καὶ πρὸς ἱστορίαν κατὰ τὴν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἀνάστασιν . ἐν ᾧ κατὰ μὲν τὸν Ματθαῖον · ἦσαν ἐκεῖ γυναῖκες πολλαὶ ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι , αἵτινες ἠκολούθησαν αὐτῷ ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας διακονοῦσαι αὐτῷ · ἐν αἷς ἦν Μαρία ἡ Μαγδαληνή , καὶ Μαρία ἡ Ἰακώβου καὶ Ἰώση μήτηρ , καὶ ἡ μήτηρ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου , κατὰ δὲ τὸν Λουκᾶν · κατακολουθήσασαι δὲ γυναῖκές τινες , αἵτινες ἦσαν συνεληλυθυῖαι ἐκ τῆς Γαλιλαίας αὐτῷ καὶ τὰ ἑξῆς . ἐπεὶ τοίνυν ὁ λαὸς ὁ μὴ ἔχων σύνεσιν καὶ κηρύγματι τῶν ἀποστόλων οὐκ ἐπείθετο , καίτοι τῶν ἐθνῶν παραδεχομένων τὸν λόγον , τούτου χάριν τὰς γυναῖκας τὸ θεῖον πνεῦμα καλεῖ ἐπὶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ κηρυττομένου λόγου , ἐπειδὴ δὲ τυφλώττοντας αὐτοὺς ἑώρα . διὰ τοῦτό φησιν οὐ μὴ οἰκτειρήσει ὁ ποιήσας αὐτούς , οὐδὲ ὁ πλάσας αὐτοὺς οὐ μὴ ἐλεήσει . Ἔσται δὲ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ φησί , τοῦτ’ ἔστιν ἐν τῷ καιρῷ τῷ δηλουμένῳ , συμφράξει κύριος ἀπὸ τῆς διώρυχος τοῦ ποταμοῦ . ἀντὶ δὲ τοῦ συμφράξει οἱ λοιποὶ ἑρμηνευταὶ πάντες πατάξει εἰρήκασι , δηλοῦντες πατάξειν τὸν κύριον τοὺς ἀπίστους ἐκείνους καὶ τὸν λαὸν τὸν ἀσύνετον . εἶτα τόπον ἀφορίζει λέγων · ἀπὸ τοῦ ῥείθρου τοῦ ποταμοῦ ἕως τοῦ χειμάρρου Αἰγύπτου κατὰ τὸν Σύμμαχον , ᾧ ἰσοδυναμοῦσι καὶ οἱ λοιποί . οἶμαι δὲ διὰ τούτων σημαίνεσθαι τὸν ἐπελθόντα τοῖς Ἰουδαίοις πόλεμον κατὰ τὸ Παλαιστίνων ἔθνος μετὰ τὴν κατὰ τοῦ Χριστοῦ τόλμαν . αὐτῶν τῶν γοῦν μεθορίων τῆς Παλαιστίνης ἔοικεν ὁ λόγος μνημονεύων ἀπὸ τοῦ ποταμοῦ λέγων , τάχα που τοῦ Ἰορδάνου , ἕως Ῥινοκορούρων · πόλις δέ ἐστιν αὕτη ἀμφὶ τοὺς ὅρους τοὺς μεταξὺ τῆς Αἰγύπτου καὶ τῆς Παλαιστίνης κειμένη . διὸ κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτὰς ἕως τοῦ χειμάρρου Αἰγύπτου εἴρηται , αἰνιττομένου ὡς ἔφην τοῦ λόγου τὸν γενησόμενον κατὰ Ἰουδαίων πόλεμον ἐν τῷ Παλαιστίνων ἔθνει . τοῖς δὲ τοῦ λόγου κήρυξιν ἑξῆς προστάττει λέγων · ὑμεῖς δὲ συναγάγετε κατὰ ἕνα ἕνα τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλ · εἰ γὰρ καὶ μὴ ἀθρόως ὁ λαὸς βούλεται προσιέναι τῷ σωτῆρι κηρύγματι · λαὸς γάρ ἐστιν οὐκ ἔχων σύνεσιν , ἀλλὰ κἂν βραχεῖς τινας ἐξ αὐτῶν κατὰ ἕνα συναγάγετε τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλ . ἀγαπητὸν γὰρ τὸ κἂν ἕνα ἕνα ἢ καὶ δεύτερον καί τινας εὐαριθμήτους ἐξ αὐτῶν καθ’ ἑκάστην πόλιν ἢ καθ’ ἕκαστον ἔθνος σῴζεσθαι . τούτους μὲν οὖν κατὰ ἕνα ἕνα συναγάγετε , τοῖς δὲ λοιποῖς ἔθνεσι σάλπιγξ σαλπιεῖ μεγάλη τοῦ λόγου βοῶντος εἰς ἐξάκουστον ἅπασιν ἀνθρώποις . διὸ εἴρηται · καὶ ἔσται ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ σαλπίσει ἐν τῇ σάλπιγγι τῇ μεγάλῃ , καὶ ἥξουσιν οἱ ἀπολόμενοι τοῦ λαοῦ τῶν Ἀσσυρίων καὶ οἱ ἀπολόμενοι ἐν Αἰγύπτῳ καὶ προσκυνήσουσι τῷ κυρίῳ ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ ἅγιον ἐν Ἰερουσαλήμ . σημαίνει διὰ μὲν τῶν Αἰγυπτίων τοὺς εἰδωλολάτρας , διὰ δὲ τῶν Ἀσσυρίων τοὺς πολεμίους τοῦ Ἰσραὴλ τοὺς πολιορκητὰς τῆς Ἰουδαίων χώρας γενομένους , οἷς τοῦ λόγου διὰ τῆς εὐαγγελικῆς σάλπιγγος τῆς ὡς ἀληθῶς μεγάλης κηρύξαντος , μεταβαλόντες οἱ ἐν τοῖς ἔθνεσιν εἰδωλολάτραι καὶ οἱ πάλαι ἐχθροὶ καὶ πολέμιοι τῆς τοῦ Ἰσραὴλ θεοσεβείας , ἥξουσι πρὸς τὸν θεὸν ἐπιστρέψαντες , ὡς τοὺς πάλαι ἀπολωλότας ἐν τῇ τῆς εἰδωλολατρίας πλάνῃ , μεταβληθέντας καὶ σπεύσαντας ἐλθεῖν ἐπὶ τὴν τοῦ θεοῦ λόγου γνῶσιν τῆς διὰ Χριστοῦ σωτηρίας τυχεῖν .
Lemmas: γυνή ἀνακαλέω ὡς ἀνήρ μή εὑρίσκω ἐν αὐτός ἄξιος σωτηρία . διό ὁ γυνή παρακελεύομαι ἥκω καί σπεύδω εἰς μαρτυρία ἀπό θέα ὁ παράδοξος καί θαυμαστός ἔργον , ὡς εἄν ἔρχομαι φωτίζω ὁ ἐν σκότος κάθημαι λαός καί ὁ πόλις αὐτός ὁ ἀφίημι . διό κατά ὁ Ἀκύλας εἴρω · γυνή ἐρχόμενος φωτίζω αὐτός , κατά δέ ὁ Σύμμαχος · γυνή ἐρχόμενος καί δηλόω αὐτός . τίς δέ αὐτός ἢ ὁ ἀνωτέρω λέγω πόλις , περί ὅς εἴρω · πόλις γάρ ὀχυρόω μόνος κάλως ἀφίημι καί ἐγκαταλείπω ὡς ἐρῆμος . οὗτος δέ πληρόω πρός λέξις καί πρός ἱστορία κατά ὁ ὁ σωτήρ ἐγώ ἀνάστασις . ἐν ὅς κατά μέν ὁ Ματθαῖος · εἰμί ἐκεῖ γυνή πολύς ἀπό μακρόθεν θεωρέω , ὅστις ἀκολουθέω αὐτός ἀπό ὁ Γαλιλαία διακονέω αὐτός · ἐν ὅς εἰμί Μαρία ὁ Μαγδαληνή , καί Μαρία ὁ Ἰάκωβος καί ίωση μήτηρ , καί ὁ μήτηρ ὁ υἱός Ζεβεδαῖος , κατά δέ ὁ Λουκᾶς · κατακολουθέω δέ γυνή τις , ὅστις εἰμί συνέρχομαι ἐκ ὁ Γαλιλαία αὐτός καί ὁ ἑξῆς . ἐπεί τοίνυν ὁ λαός ὁ μή ἔχω σύνεσις καί κήρυγμα ὁ ἀπόστολος οὐ πείθω , καίτοι ὁ ἔθνος παραδέχομαι ὁ λόγος , οὗτος χάρις ὁ γυνή ὁ θέω πνεῦμα καλέω ἐπί ὁ μαρτυρία ὁ κηρύσσω λόγος , ἐπεί δέ τυφλώττω αὐτός ὁράω . διά οὗτος φημί οὖον μή οἰκτειρέω ὁ ποιέω αὐτός , οὐδέ ὁ πλάσσω αὐτός οὖον μή ἐλεέω . εἰμί δέ ἐν ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος φημί , οὗτος εἰμί ἐν ὁ καιρός ὁ δηλέομαι , σύμφραξις κύριος ἀπό ὁ διῶρυξ ὁ ποταμός . ἀντί δέ ὁ σύμφραξις ὁ λοιπός ἑρμηνευτής πᾶς πατάσσω εἴρω , δηλόω πατάσσω ὁ κύριος ὁ ἄπιστος ἐκεῖνος καί ὁ λαός ὁ ἀσύνετος . εἶτα τόπος ἀφορίζω λέγω · ἀπό ὁ ῥεῖθρον ὁ ποταμός ἠώς ὁ χειμάρρους Αἴγυπτος κατά ὁ Σύμμαχος , ὅς ἰσοδυναμέω καί ὁ λοιπός . οἴομαι δέ διά οὗτος σημαίνω ὁ ἐπέρχομαι ὁ Ἰουδαῖος πόλεμος κατά ὁ Παλαιστῖνος ἔθνος μετά ὁ κατά ὁ Χριστός τόλμα . αὐτός ὁ γοῦν μεθόριος ὁ Παλαιστίνη ἔοικα ὁ λόγος μνημονεύω ἀπό ὁ ποταμός λέγω , τάχα ποῦ ὁ Ἰορδάνης , ἠώς Ῥινοκόρουρα · πόλις δέ εἰμί οὗτος ἀμφί ὁ ὅρος ὁ μεταξύ ὁ Αἴγυπτος καί ὁ Παλαιστίνη κεῖμαι . διό κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής ἠώς ὁ χειμάρρους Αἴγυπτος εἴρω , αἰνίσσομαι ὡς φημί ὁ λόγος ὁ γίγνομαι κατά Ἰουδαῖος πόλεμος ἐν ὁ Παλαιστῖνος ἔθνος . ὁ δέ ὁ λόγος κῆρυξ ἑξῆς προστάσσω λέγω · σύ δέ συνάγω κατά εἷς εἷς ὁ υἱός Ἰσραήλ · εἰμί γάρ καί μή ἀθρόος ὁ λαός βούλομαι πρόσειμι ὁ σωτήρ κήρυγμα · λαός γάρ εἰμί οὐ ἔχω σύνεσις , ἀλλά κἀν βραχύς τις ἐκ αὐτός κατά εἷς συνάγω ὁ υἱός Ἰσραήλ . ἀγαπητός γάρ ὁ κἀν εἷς εἷς ἢ καί δύο καί τις εὐαρίθμητος ἐκ αὐτός κατά ἕκαστος πόλις ἢ κατά ἕκαστος ἔθνος σῴζω . οὗτος μέν οὖν κατά εἷς εἷς συνάγω , ὁ δέ λοιπός ἔθνος σάλπιγξ σαλπίζω μέγας ὁ λόγος βοῦς εἰς ἐξάκουστος ἅπας ἄνθρωπος . διό εἴρω · καί εἰμί ἐν ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος σαλπίζω ἐν ὁ σάλπιγξ ὁ μέγας , καί ἥκω ὁ ἀπόλλυμι ὁ λαός ὁ Ἀσσύριος καί ὁ ἀπόλλυμι ἐν Αἴγυπτος καί προσκυνέω ὁ κύριος ἐπί ὁ ὄρος ὁ ἅγιος ἐν Ἱερουσαλήμ . σημαίνω διά μέν ὁ Αἰγύπτιος ὁ εἰδωλολάτρης , διά δέ ὁ Ἀσσύριος ὁ πολέμιος ὁ Ἰσραήλ ὁ πολιορκητής ὁ Ἰουδαῖος χώρα γίγνομαι , ὅς ὁ λόγος διά ὁ εὐαγγελικός σάλπιγξ ὁ ὡς ἀληθής μέγας κηρύσσω , μεταβάλλω ὁ ἐν ὁ ἔθνος εἰδωλολάτρης καί ὁ πάλαι ἐχθρός καί πολέμιος ὁ ὁ Ἰσραήλ θεοσέβεια , ἥκω πρός ὁ θεός ἐπιστρέφω , ὡς ὁ πάλαι ἀπόλλυμι ἐν ὁ ὁ εἰδωλολατρία πλάνη , μεταβάλλω καί σπεύδω ἔρχομαι ἐπί ὁ ὁ θεός λόγος γνῶσις ὁ διά Χριστός σωτηρία τυγχάνω .