eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.54
Τὴν προκειμένην περικοπὴν τῆς προφητείας ἠρτῆσθαι φήσομεν τῶν περὶ τοῦ Ἐμμανουὴλ λόγων , ἀλλ’ ἐν μὲν τοῖς ἔμπροσθεν περὶ τῶν ἀπιστησάντων αὐτῷ διεξῄει τὰ προλεχθέντα , ἐν δὲ τοῖς μετὰ χεῖρα σφόδρα ἀκολούθως περὶ τῶν παραδεξαμένων αὐτὸν τὰ προκείμενα λέλεκται . τίνες δὲ ἦσαν οἱ πρῶτοι τὸν Χριστὸν τοῦ θεοῦ παραδεδεγμένοι , μαθεῖν ἐστιν ἀπὸ τῆς εὐαγγελικῆς γραφῆς , ἐν ᾗ λέλεκται ταῦτα · ἀκούσας δὲ Ἰησοῦς ὅτι Ἰωάννης παρεδόθη ἀνεχώρησεν εἰς τὴν Γαλιλαίαν . καὶ καταλιπὼν τὴν Ναζαρὲτ ἐλθὼν κατῴκησεν εἰς Καφερναοὺμ τὴν παραθαλασσίαν ἐν ὁρίοις Ζαβουλὼν καὶ Νεφθαλείμ · ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ Ἠσαΐου τοῦ προφήτου λέγοντος · γῆ Ζαβουλὼν καὶ γῆ Νεφθαλείμ , ὁδὸν θαλάσσης , πέραν τοῦ Ἰορδάνου , Γαλιλαία τῶν ἐθνῶν , ὁ λαὸς ὁ καθήμενος ἐν σκότει φῶς εἶδεν μέγα , καὶ τοῖς καθημένοις ἐν χώρᾳ καὶ σκιᾷ θανάτου , φῶς ἀνέτειλεν αὐτοῖς . ἀπὸ τότε ὁ Ἰησοῦς ἤρξατο κηρύσσειν καὶ λέγειν · ὅτι ἤγγικεν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν . τὸ μὲν οὖν ἱερὸν εὐαγγέλιον τὰς ἀποβάσεις τῶν πρ ἱστορεῖ , ἡ δὲ προφητεία τὰ μέλλοντα γενήσεσθαι θεσπίζει · πρῶτον γοῦν τοῖς ἐπὶ τῆς Γαλιλαίας εὐαγγελίζεται · ἔδει γὰρ μηδὲ τὴν χώραν ἀποσιωπῆσαι , καθ’ ἣν τὰς διατριβὰς ποιεῖσθαι ἤμελλεν ἀνθρώποις φανεὶς ὁ Ἐμμανουήλ . ἡ δὲ χώρα ἦν Γαλιλαία , ᾗ ποτὸν σωτήριον εὐαγγελίζεται τὸ λόγιον φάσκον · Τοῦτο πρῶτον πίε , ταχὺ ποίει , χώρα Ζαβουλὼν καὶ γῆ Νεφθαλείμ . δύο δέ εἰσιν αὗται φυλαί , ἡ τοῦ Ζαβουλὼν καὶ ἡ τοῦ Νεφθαλείμ , τὴν Γαλιλαίαν κληρωσάμεναι ἐν τῇ διανεμήσει τῆς γῆς τῆς ἐπὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ γενομένης . ἀλλ’ ἐπεὶ συνέβαινεν ἐν τῇ χώρᾳ ταύτῃ καὶ Ἕλληνας οἰκεῖν μεταξὺ τῶν δύο φυλῶν , οὐ γὰρ μόνον Ἰουδαῖοι , ἤδη δὲ καὶ ἀλλογενεῖς κατῴκουν τὴν χώραν , ἀναγκαίως καὶ τούτων ὁ λόγος μέμνηται φήσας · καὶ οἱ λοιποὶ οἱ τὴν παράλιον καὶ πέραν τοῦ Ἰορδάνου . σφόδρα δὲ ἀκριβῶς οὔσης καὶ ἑτέρας Γαλιλαίας ἐπάγει λέγων · οἱ τὴν παράλιον καὶ πέραν τοῦ Ἰορδάνου . παράλιον δὲ λέγει πᾶσαν τὴν ἀμφὶ τὴν Γενησαρὲτ λίμνην χώραν , ἧς μέμνηται τὸ Εὐαγγέλιον ὡς θαλάσσης , λέγει δ’ οὖν · παράγων δὲ ὁ Ἰησοῦς παρὰ τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδεν δύο ἀδελφούς . ἐντεῦθέν τε καὶ οἱ μαθηταὶ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ὡρμῶντο . ἥ τε Καφερναοὺμ καὶ ἡ Βηθσαϊδὰ καὶ ἡ Χωραζὶ καὶ αἱ λοιπαὶ κῶμαι , ὧν μέμνηται ἡ εὐαγγελικὴ γραφὴ περὶ τὴν λίμνην τῆς Τιβεριάδος εἰσέτι καὶ νῦν δείκνυνται . ἀλλὰ καὶ πέραν τοῦ Ἰορδάνου τυγχάνει ἡ Γαλιλαία αὕτη , ἐν ᾗ τὰς πλείστας ἐποιήσατο διατριβὰς ὁ Χριστὸς τοῦ θεοῦ · διὸ ποτὸν σωτήριον καὶ φῶς μέγα τοῖς ἐν αὐτῇ εὐαγγελίζεται πρώτοις . τοῦ δὲ ζωοποιοῦ τούτου ποτοῦ εἰκόνα παρεῖχεν ὁ σωτὴρ αἰσθητῶς , ὁπηνίκα γάμου συντελουμένου ἐν Κανὰ τῆς Γαλιλαίας πρῶτον παράδοξον εἰργάσατο , τὴν ἐξ ὕδατος εἰς οἶνον μεταβολήν . διὸ ἐπεσημήνατο λέγων ὁ Εὐαγγελιστής · ταύτην ἐποίησεν ἀρχὴν τῶν σημείων ὁ Ἰησοῦς ἐν Κανὰ τῆς Γαλιλαίας . αὐτὰ δὴ οὖν ταῦτα σημαίνουσα ἡ προφητεία φησί · Τοῦτο πρῶτον πίε , ταχὺ ποίει . Βούλεται γὰρ δι’ ἔργων τὸν καρπὸν τοῦ λογικοῦ πόματος ἀποδιδόναι τοὺς καταξιωθέντας τοῦ μεγάλου φωτὸς τῆς σωτηρίου θεοφανείας . διό φησιν · ὁ λαὸς οἱ καθήμενοι ἐν σκότει , ἴδετε φῶς μέγα · οἱ κατοικοῦντες ἐν χώρᾳ σκιᾶς θανάτου , φῶς λάμψει ἐφ’ ὑμᾶς . τίνες δὲ ἦσαν οἱ ἐν σκότῳ καὶ σκιᾷ θανάτου ἢ οἱ ἐν ἀγνωσίᾳ τοῦ θεοῦ τὸ πρὶν κατισχυμένοι καὶ τῷ θανάτῳ τῆς ψυχῆς δεδουλωμένοι ; ἐν σκότῳ δὲ ἐτύγχανον οἱ πρὸ τῆς ἐπιλάμψεως τοῦ Χριστοῦ ἐν ἀγνωσίᾳ ὄντες τοῦ φωτὸς τοῦ ἀληθινοῦ , καὶ ἐν σκιᾷ δὲ θανάτου ἦσαν οἱ τὰ πρὸς θάνατον ἁμαρτάνοντες κατὰ τό · ψυχὴ ἡ ἁμαρτάνουσα , αὕτη ἀποθανεῖται . ἀλλ’ ἕως μὲν ἐν τῷ παρόντι βίῳ τυγχάνει ὁ πρὸς θάνατον ἁμαρτάνων , οὐχ οὕτω πάντη καταπέποται ὑπὸ τοῦ θανάτου , ὡς μὴ δύνασθαι μεταβαλόντα σωθῆναι , ἀλλ’ οὐδὲ ἀπήλλακται αὐτοῦ παντελῶς , διὸ λέγεται εἶναι ἐν σκιᾷ θανάτου . πλὴν ἐπιλάμψας τούτοις πρώτοις τὴν χάριν τοῦ μεγάλου φωτὸς ἐδωρήσατο ὁ διὰ τῶν προκειμένων θεσπιζόμενος . Ἐν ταύτῃ δὲ τῇ χώρᾳ πρώτῃ πλεῖστον λαὸν ἐκτήσατο , ὡς καὶ τὸν ἀποστολικὸν χορὸν ἐξ αὐτῶν ἐκλέξασθαι . διὸ ἑξῆς εἴρηται · τὸ πλεῖστον τοῦ λαοῦ , ὃ κατήγαγες ἐν εὐφροσύνῃ σου . ἀντὶ δὲ τοῦ · ὃ κατήγαγες , ἐμεγάλυνας ἡρμήνευσαν οἱ λοιποί . εἰ μὲν οὖν ἦσαν πάντες οἱ τὴν Γαλιλαίαν οἰκοῦντες εἰς τὸν Χριστὸν τοῦ θεοῦ πεπιστευκότες , πάντων ἂν ἐμνημόνευσεν ὁ παρὼν λόγος , νυνὶ δὲ ἐπειδὴ πλεῖστοι μὲν ἐπίστευσαν , πλείους δὲ τῇ ἀπιστίᾳ ἐναπέμειναν , εἰκότως τὸ πλεῖστον τοῦ λαοῦ λέλεκται τῆς σωτηρίου μετειληφέναι εὐφροσύνης .
Lemmas: ὁ πρόκειμαι περικοπή ὁ προφητεία ἀρτάω φημί ὁ περί ὁ Ἐμμανουήλ λόγος , ἀλλά ἐν μέν ὁ ἔμπροσθεν περί ὁ ἀπιστέω αὐτός διέξειμι ὁ προλέγω , ἐν δέ ὁ μετά χείρ σφόδρα ἀκόλουθος περί ὁ παραδέχομαι αὐτός ὁ πρόκειμαι λέγω . τίς δέ εἰμί ὁ πρῶτος ὁ Χριστός ὁ θεός παραδέχομαι , μανθάνω εἰμί ἀπό ὁ εὐαγγελικός γραφεύς , ἐν ὅς λέγω οὗτος · ἀκούω δέ Ἰησοῦς ὅτι Ἰωάννης παραδίδωμι ἀναχωρέω εἰς ὁ Γαλιλαία . καί καταλείπω ὁ Ναζαρά ἔρχομαι κατοικέω εἰς Καφερναοὺμ ὁ παραθαλάσσιος ἐν ὅριον Ζαβουλών καί Νεφθαλείμ · ἵνα πληρόω ὁ ἐρώ διά Ἠσαΐας ὁ προφήτης λέγω · γῆ Ζαβουλών καί γῆ Νεφθαλείμ , ὁδός θάλασσα , πέραν ὁ Ἰορδάνης , Γαλιλαία ὁ ἔθνος , ὁ λαός ὁ κάθημαι ἐν σκότος φάος ὁράω μέγας , καί ὁ κάθημαι ἐν χώρα καί σκιά θάνατος , φάος ἀνατέλλω αὐτός . ἀπό τότε ὁ Ἰησοῦς ἄρχω κηρύσσω καί λέγω · ὅτι ἐγγίζω ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός . ὁ μέν οὖν ἱερόν εὐαγγέλιον ὁ ἀπόβασις ὁ ΠΡ ἱστορέω , ὁ δέ προφητεία ὁ μέλλω γίγνομαι θεσπίζω · πρῶτος γοῦν ὁ ἐπί ὁ Γαλιλαία εὐαγγελίζω · ἐσθίω γάρ μηδέ ὁ χώρα ἀποσιωπάω , κατά ὅς ὁ διατριβή ποιέω μέλλω ἄνθρωπος φαίνω ὁ Ἐμμανουήλ . ὁ δέ χώρα εἰμί Γαλιλαία , ὅς ποτόν σωτήριος εὐαγγελίζω ὁ λόγιος φάσκω · οὗτος πρῶτος πίνω , ταχύς ποιέω , χώρα Ζαβουλών καί γῆ Νεφθαλείμ . δύο δέ εἰμί οὗτος Φυλή , ὁ ὁ Ζαβουλών καί ὁ ὁ Νεφθαλείμ , ὁ Γαλιλαία κληρόω ἐν ὁ διανέμησις ὁ γῆ ὁ ἐπί Ἰησοῦς ὁ Ναυῆ γίγνομαι . ἀλλά ἐπεί συμβαίνω ἐν ὁ χώρα οὗτος καί Ἕλλην οἰκέω μεταξύ ὁ δύο Φυλή , οὖον γάρ μόνος Ἰουδαῖος , ἤδη δέ καί ἀλλογενής κατοικέω ὁ χώρα , ἀναγκαῖος καί οὗτος ὁ λόγος μιμνήσκω φημί · καί ὁ λοιπός ὁ ὁ παράλιος καί πέραν ὁ Ἰορδάνης . σφόδρα δέ ἀκριβῶς εἰμί καί ἕτερος Γαλιλαία ἐπάγω λέγω · ὁ ὁ παράλιος καί πέραν ὁ Ἰορδάνης . παράλιος δέ λέγω πᾶς ὁ ἀμφί ὁ Γενησαρέτ λίμνη χώρα , ὅς μιμνήσκω ὁ Εὐαγγέλιος ὡς θάλασσα , λέγω δέ οὖν · παράγω δέ ὁ Ἰησοῦς παρά ὁ θάλασσα ὁ Γαλιλαία ὁράω δύο ἀδελφός . ἐντεῦθεν τε καί ὁ μαθητής ὁ σωτήρ ἐγώ ὁρμάω . ὅς τε Καφερναοὺμ καί ὁ Βηθσαϊδά καί ὁ Χωραζὶ καί ὁ λοιπός κώμη , ὅς μιμνήσκω ὁ εὐαγγελικός γραφή περί ὁ λίμνη ὁ Τιβεριάς εἰσέτι καί νῦν δείκνυμι . ἀλλά καί πέραν ὁ Ἰορδάνης τυγχάνω ὁ Γαλιλαία οὗτος , ἐν ὅς ὁ πλεῖστος ποιέω διατριβή ὁ Χριστός ὁ θεός · διό ποτόν σωτήριος καί φάος μέγας ὁ ἐν αὐτός εὐαγγελίζω πρῶτος . ὁ δέ ζωοποιός οὗτος ποτός εἰκών παρέχω ὁ σωτήρ αἰσθητός , ὁπηνίκα γάμος συντελέω ἐν Κανὰ ὁ Γαλιλαία πρῶτος παράδοξος ἐργάζομαι , ὁ ἐκ ὕδωρ εἰς οἶνος μεταβολή . διό ἐπισημαίνω λέγω ὁ εὐαγγελιστής · οὗτος ποιέω ἀρχή ὁ σημεῖον ὁ Ἰησοῦς ἐν Κανὰ ὁ Γαλιλαία . αὐτός δή οὖν οὗτος σημαίνω ὁ προφητεία φημί · οὗτος πρῶτος πίνω , ταχύς ποιέω . βούλομαι γάρ διά ἔργον ὁ καρπός ὁ λογικός πόμα ἀποδίδωμι ὁ καταξιόω ὁ μέγας φάος ὁ σωτήριος θεοφάνεια . διό φημί · ὁ λαός ὁ κάθημαι ἐν σκότος , ὁράω φάος μέγας · ὁ κατοικέω ἐν χώρα σκιά θάνατος , φάος λάμπω ἐπί σύ . τίς δέ εἰμί ὁ ἐν σκότος καί σκιά θάνατος ἢ ὁ ἐν ἀγνωσία ὁ θεός ὁ πρίν κατισχύω καί ὁ θάνατος ὁ Ψυχή δουλόω ; ἐν σκότος δέ τυγχάνω ὁ πρό ὁ ἐπίλαμψις ὁ Χριστός ἐν ἀγνωσία εἰμί ὁ φάος ὁ ἀληθινός , καί ἐν σκιά δέ θάνατος εἰμί ὁ ὁ πρός θάνατος ἁμαρτάνω κατά ὁ · ψυχή ὁ ἁμαρτάνω , οὗτος ἀποθνῄσκω . ἀλλά ἠώς μέν ἐν ὁ πάρειμι βίος τυγχάνω ὁ πρός θάνατος ἁμαρτάνω , οὐ οὗτος πάντῃ καταπίνω ὑπό ὁ θάνατος , ὡς μή δύναμαι μεταβάλλω σῴζω , ἀλλά οὐδέ ἀπαλλάσσω αὐτός παντελῶς , διό λέγω εἰμί ἐν σκιά θάνατος . πλήν ἐπιλάμπω οὗτος πρῶτος ὁ χάρις ὁ μέγας φάος δωρέω ὁ διά ὁ πρόκειμαι θεσπίζω . ἐν οὗτος δέ ὁ χώρα πρῶτος πλεῖστος λαός κτάομαι , ὡς καί ὁ ἀποστολικός χορός ἐκ αὐτός ἐκλέγω . διό ἑξῆς εἴρω · ὁ πλεῖστος ὁ λαός , ὅς κατάγω ἐν Εὐφρόσυνος σύ . ἀντί δέ ὁ · ὅς κατάγω , μεγαλύνω ἑρμηνεύω ὁ λοιπός . εἰμί μέν οὖν εἰμί πᾶς ὁ ὁ Γαλιλαία οἰκέω εἰς ὁ Χριστός ὁ θεός πιστεύω , πᾶς εἄν μνημονεύω ὁ πάρειμι λόγος , νυνί δέ ἐπεί πλεῖστος μέν πιστεύω , πλείων δέ ὁ ἀπιστία απομένω , εἰκότως ὁ πλεῖστος ὁ λαός λέγω ὁ σωτήριος μεταλαμβάνω Εὐφρόσυνος .