eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 2.49
Τὰς κατὰ τοῦ σωτῆρος δυσσεβείας τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ διεξελθὼν ὁ προφητικὸς λόγος μετὰ πάσας τε τὰς κατ’ αὐτῶν κατηγορίας αὐτὸν τὸν θεὸν πολέμιον αὐτῶν ἔσεσθαι προαναφωνήσας διὰ τῶν προκειμένων μεταβαίνει πάλιν ἐπὶ τὴν κλῆσιν τῶν ἐθνῶν , ᾗ συνάπτει Χριστοῦ παρουσίαν · καὶ γὰρ ἦν ἀκόλουθον τῇ περὶ τοῦ Χριστοῦ προφητείᾳ τὴν δι’ αὐτοῦ προξενηθεῖσαν τοῖς ἔθνεσι χάριν συμπεριλαμβάνεσθαι . λέγει δ’ οὖν ἀρχόμενος · καὶ φοβηθήσονται οἱ ἀπὸ δυσμῶν τὸ ὄνομα κυρίου · ἀρχὴ δὲ σοφίας φόβος κυρίου . ταύτης οὖν τῆς σοφίας μεταλήψεσθαι οὐ τὸν Ἰσραὴλ θεσπίζει , ἀλλὰ τοὺς ἀπὸ δυσμῶν , δηλαδὴ τοὺς τὰ δυτικὰ μέρη λαχόντας οἰκεῖν , καὶ οἱ ἀπὸ ἀνατολῶν δὲ ἡλίου . ὁμοίως καὶ αὐτοὶ φοβηθήσονται τὸ ὄνομα τὸ ἔνδοξον . καὶ ἀνωτέρω δὲ ἐλέγετο · ἰδοὺ οὗτοι πόρρωθεν ἥξουσιν , οὗτοι ἀπὸ δυσμῶν καὶ οὗτοι ἀπὸ βορρᾶ , ἄλλοι δὲ ἀπὸ γῆς Περσῶν . εὐφραίνεσθε , οὐρανοί . περὶ δὲ τῶν φοβουμένων τὸν κύριον πολλὰ εἴρηται , ἐπεὶ καί · μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν κύριον , καί · οὐκ ἔστιν ὑστέρημα τοῖς φοβουμένοις αὐτόν , καί · φόβος κυρίου παιδεία καὶ σοφία , καί · φόβος κυρίου προστίθησιν ἡμέρας . ταῦτ’ οὖν ἅπαντα τοῖς ἔθνεσιν ὁ προφήτης εὐαγγελίζεται λέγων · καὶ φοβηθήσονται οἱ ἀπὸ δυσμῶν τὸ ὄνομα κυρίου καὶ οἱ ἀπ’ ἀνατολῶν ἡλίου τὸ ὄνομα τὸ ἔνδοξον . τῆς δὲ τοσαύτης τῶν ἐθνῶν σωτηρίας τὸ αἴτιον παρίστησιν ἑξῆς λέγων · ἥξει γὰρ ὡς ποταμὸς βίαιος ἡ ὀργὴ κυρίου , ἥξει μετὰ θυμοῦ . οὔτε δὲ ἡ Ἑβραϊκὴ ἀνάγνωσις ὀργῆς ἐμνημόνευσεν ἐνταῦθα οὔτε θυμοῦ οὔτε οἱ λοιποὶ ἑρμηνευταί · οὔτε γὰρ λόγον εἶχεν ἐν ἀγαθῶν ἐπαγγελίαις θυμὸν καὶ ὀργὴν θεοῦ παραλαμβάνεσθαι . διὸ κατὰ μὲν τὸν Ἀκύλαν εἴρηται · ὅτι ἐλεύσεται ὡς ποταμὸς πνεῦμα κυρίου σύσσημον ἑαυτῷ , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · ἥξει ὡς ποταμὸς θλίβων τὸ πνεῦμα κυρίου , ἐπείγει καὶ ἥξει , κατὰ δὲ τὸν Θεοδοτίωνα · ἥξει γὰρ ὡς ποταμὸς πολιορκητὴς πνεῦμα κυρίου , ἐσημειώθη ἐν αὐτῷ . οὐδαμοῦ δὲ ἐν τούτοις ὀργὴ κυρίου εἴρηται , οὐδὲ θυμός · οὐκοῦν τὸ πνεῦμα κυρίου ἥξει ὡς ποταμὸς βίαιος , ἵνα φοβηθῶσιν αὐτὸν οἱ ἀπὸ δυσμῶν καὶ οἱ ἀπὸ ἀνατολῶν ἡλίου · διὰ γὰρ ταῦτα ἥξειν εἴρηται τὸ πνεῦμα κυρίου . νοήσομεν δὲ πῶς εἴρηται ὡς ποταμὸς βίαιος ἥξειν τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ λόγου θεασάμενοι , ὅπερ ἐπληροῦτο ἐν ταῖς Πράξεσι τῶν Ἀποστόλων , ὅτε συνηγμένων ἐπὶ τὸ αὐτό , ἐγένετο ἄφνω ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἦχος ὥσπερ φερομένης πνοῆς βιαίας καὶ ἐπλήρωσε τὸν οἶκον ὅλον οὗ ἦσαν καθήμενοι , καὶ ὤφθησαν αὐτοῖς διαμεριζόμεναι γλῶσσαι ὡσεὶ πυρός , καὶ ἐκάθισαν ἐφ’ ἕνα ἕκαστον αὐτῶν , καὶ ἐπληρώθησαν ἅπαντες πνεύματος ἁγίου . οὕτως οὖν εἴρηται ἥξειν ὡς ποταμὸν βίαιον τὸ πνεῦμα κυρίου , ἀλλὰ καὶ σημεῖόν φησιν ἑαυτῷ . τοῦτο δὲ ἦν τὸ σημεῖον τῆς ἀναλήψεως τοῦ σωτῆρος ἡμῶν , ὥσπερ οὖν ἐδίδασκεν αὐτὸς λέγων · ἐὰν μὴ ἀπέλθω , ὁ παράκλητος οὐκ ἔρχεται , καὶ πάλιν · ὅταν ἀπέλθω , ἀποστείλω ὑμῖν τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας . Εἶθ’ ἑξῆς εἴρηται · καὶ ἥξει ἕνεκεν Σιὼν ὁ ῥυόμενος , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · καὶ ἥξει τῇ Σιὼν ἀγχιστεύων , κατὰ δὲ τὸν Ἀκύλαν · καὶ ἐλεύσεται τῇ Σιὼν ἀγχιστεύων . τοῦτο δὲ καὶ αὐτὸς ὁ σωτὴρ ἐδήλου λέγων · οὐκ ἦλθον εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οἴκου Ἰσραήλ . πάλιν δὲ καὶ ἐνταῦθα τὸ θεοσεβὲς πολίτευμα σημαίνεται διὰ τῆς Σιών , ἥτις διαφόρως ἀπεδείκνυτο οὖσα ἡ ἐκκλησία τοῦ θεοῦ . ταύτης οὖν ἕνεκεν τῆς τοῦ θεοῦ πόλεως ἥξειν λέγεται ὁ ῥυόμενος ἢ ὁ ἀγχιστεύων . καὶ τί ποιήσει ; συγχωρήσει τὰς ἀδικίας τοῖς προσιοῦσιν αὐτῷ . διὸ λέλεκται · ἀποστρέψει ἀσεβείας ἀπὸ Ἰακώβ , δηλονότι τοῖς ἀπὸ τοῦ Ἰακὼβ ἐπιστρέφουσιν . εἰ δὲ μὴ ἐπιστρέφοιεν ἑαυτοῖς μέμφονται , ὅτι μὴ τῆς χάριτος ὁμοίως τοῖς ἔθνεσι μετέσχον καίπερ πρῶτοι κεκλημένοι . Καὶ αὕτη αὐτοῖς φησιν ἔσται ἡ παρ’ ἐμοῦ διαθήκη · ποία δὲ αὕτη ἐπιλέγει ἑξῆς · τὸ πνεῦμα τὸ ἐμόν , ὅ ἐστιν ἐπὶ σοί · τοῦτο γοῦν τὸ πνεῦμα ἡ διαθήκη ἐτύγχανε , διόπερ ὁ σωτὴρ καὶ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς τοῦ θεοῦ τοῖς αὐτοῦ μαθηταῖς ἐδίδου τὸ πνεῦμα λέγων · λάβετε πνεῦμα ἅγιον . ἐάν τινος ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας , ἀφίεται αὐτῷ . αὕτη τοίνυν ἡ καινὴ διαθήκη καὶ τὸ κεφάλαιον τοῦ μυστηρίου τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον εἴη ἄν . διὸ λέλεκται · καὶ αὕτη αὐτοῖς ἡ παρ’ ἐμοῦ διαθήκη , εἶπε κύριος · τὸ πνεῦμα τὸ ἐμόν , ὅ ἐστιν ἐν σοί . προσφωνεῖ δὲ ταῦτα τῷ ἀγχιστεῖ καὶ τῷ ῥυομένῳ καὶ ἀφιέντι τὰς ἁμαρτίας · τούτου δὴ οὖν τοῦ πνεύματος καὶ τοῖς ἑαυτοῦ μετεδίδου μαθηταῖς εἰς τὸ καὶ αὐτοὺς μεταδιδόναι τοῖς ἀξίοις . καὶ τὰ ῥήματά μού φησιν , ἃ ἔδωκα εἰς τὸ στόμα σου , τὰ διὰ τῆς καινῆς διαθήκης παραδοθησόμενα , γένοιτ’ ἂν καὶ αὐτὰ ἐμὴ διαθήκη · τὸ πνεῦμα γὰρ τὸ ἐμὸν καὶ τὰ ῥήματα , ἃ ἔδωκα εἰς τὸ στόμα σου , ταῦτα ἤδη διαθήκη σού εἰσιν , ἥτις οὐ μὴ ἐκλίπῃ ἐκ τοῦ στόματός σου καὶ ἐκ τοῦ σπέρματός σου , εἶπε κύριος , ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ εἰς τὸν αἰῶνα · μένει γὰρ καὶ εἰς τὸν παρόντα αἰῶνα καὶ εἰς τὸν μέλλοντα ταῦτα τὰ ῥήματα , ὡς ἐδίδαξεν αὐτὸς ὁ σωτὴρ εἰπὼν ἐν Εὐαγγελίοις · ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ παρελεύσεται , οἱ δὲ λόγοι μου οὐ μὴ παρέλθωσι .
Lemmas: ὁ κατά ὁ σωτήρ δυσσέβεια ὁ Ἰουδαῖος λαός διεξέρχομαι ὁ προφητικός λόγος μετά πᾶς τε ὁ κατά αὐτός κατηγορία αὐτός ὁ θεός πολέμιος αὐτός εἰμί προαναφωνέω διά ὁ πρόκειμαι μεταβαίνω πάλιν ἐπί ὁ κλῆσις ὁ ἔθνος , ὅς συνάπτω Χριστός παρουσία · καί γάρ εἰμί ἀκόλουθος ὁ περί ὁ Χριστός προφητεία ὁ διά αὐτός προξενέω ὁ ἔθνος χάρις συμπεριλαμβάνω . λέγω δέ οὖν ἄρχω · καί φοβέω ὁ ἀπό δυσμή ὁ ὄνομα κύριος · ἀρχή δέ σοφία φόβος κύριος . οὗτος οὖν ὁ σοφία μεταλαμβάνω οὖον ὁ Ἰσραήλ θεσπίζω , ἀλλά ὁ ἀπό δυσμή , δηλαδή ὁ ὁ δυτικός μέρος λαγχάνω οἰκέω , καί ὁ ἀπό ἀνατολή δέ ἥλιος . ὁμοίως καί αὐτός φοβέω ὁ ὄνομα ὁ ἔνδοξος . καί ἀνωτέρω δέ λέγω · ἰδού οὗτος πόρρωθεν ἥκω , οὗτος ἀπό δυσμή καί οὗτος ἀπό Βορέας , ἄλλος δέ ἀπό γῆ Πέρσης . εὐφραίνω , οὐρανός . περί δέ ὁ φοβέω ὁ κύριος πολύς εἴρω , ἐπεί καί · μακάριος ἀνήρ ὁ φοβέω ὁ κύριος , καί · οὐ εἰμί ὑστέρημα ὁ φοβέω αὐτός , καί · φόβος κύριος παιδεία καί σοφία , καί · φόβος κύριος προστίθημι ἡμέρα . αὐτός οὖν ἅπας ὁ ἔθνος ὁ προφήτης εὐαγγελίζω λέγω · καί φοβέω ὁ ἀπό δυσμή ὁ ὄνομα κύριος καί ὁ ἀπό ἀνατολή ἥλιος ὁ ὄνομα ὁ ἔνδοξος . ὁ δέ τοσοῦτος ὁ ἔθνος σωτηρία ὁ αἴτιος παρίστημι ἑξῆς λέγω · ἥκω γάρ ὡς ποταμός βίαιος ὁ ὀργή κύριος , ἥκω μετά θυμός . οὔτε δέ ὁ ἑβραικός ἀνάγνωσις ὀργή μνημονεύω ἐνταῦθα οὔτε θυμός οὔτε ὁ λοιπός ἑρμηνευτής · οὔτε γάρ λόγος ἔχω ἐν ἀγαθός ἐπαγγελία θυμός καί ὀργή θεός παραλαμβάνω . διό κατά μέν ὁ Ἀκύλας εἴρω · ὅτι ἔρχομαι ὡς ποταμός πνεῦμα κύριος σύσσημον ἑαυτοῦ , κατά δέ ὁ Σύμμαχος · ἥκω ὡς ποταμός θλίβω ὁ πνεῦμα κύριος , ἐπείγω καί ἥκω , κατά δέ ὁ Θεοδοτίων · ἥκω γάρ ὡς ποταμός πολιορκητής πνεῦμα κύριος , σημειόω ἐν αὐτός . οὐδαμοῦ δέ ἐν οὗτος ὀργή κύριος εἴρω , οὐδέ θυμός · οὐκοῦν ὁ πνεῦμα κύριος ἥκω ὡς ποταμός βίαιος , ἵνα φοβέω αὐτός ὁ ἀπό δυσμή καί ὁ ἀπό ἀνατολή ἥλιος · διά γάρ οὗτος ἥκω εἴρω ὁ πνεῦμα κύριος . νοέω δέ πῶς εἴρω ὡς ποταμός βίαιος ἥκω ὁ ἀποτέλεσμα ὁ λόγος θεάομαι , ὅσπερ πληρόω ἐν ὁ Πρᾶξις ὁ ἀπόστολος , ὅτε συνάγω ἐπί ὁ αὐτός , γίγνομαι ἄφνω ἐκ ὁ οὐρανός ἦχος ὥσπερ φέρω πνοή βίαιος καί πληρόω ὁ οἶκος ὅλος ὅς εἰμί κάθημαι , καί ὁράω αὐτός διαμερίζω γλῶσσα ὡσεί πῦρ , καί καθίζω ἐπί εἷς ἕκαστος αὐτός , καί πληρόω ἅπας πνεῦμα ἅγιος . οὕτως οὖν εἴρω ἥκω ὡς ποταμός βίαιος ὁ πνεῦμα κύριος , ἀλλά καί σημεῖον φημί ἑαυτοῦ . οὗτος δέ εἰμί ὁ σημεῖον ὁ ἀνάληψις ὁ σωτήρ ἐγώ , ὥσπερ οὖν διδάσκω αὐτός λέγω · ἐάν μή ἀπέρχομαι , ὁ παράκλητος οὐ ἔρχομαι , καί πάλιν · ὅταν ἀπέρχομαι , ἀποστέλλω σύ ὁ πνεῦμα ὁ ἀλήθεια . εἶτα ἑξῆς εἴρω · καί ἥκω ἕνεκα Σιών ὁ ῥύομαι , κατά δέ ὁ Σύμμαχος · καί ἥκω ὁ Σιών ἀγχιστεύω , κατά δέ ὁ Ἀκύλας · καί ἔρχομαι ὁ Σιών ἀγχιστεύω . οὗτος δέ καί αὐτός ὁ σωτήρ δηλόω λέγω · οὐ ἔρχομαι εἰμί μή εἰς ὁ πρόβατον ὁ ἀπόλλυμι οἶκος Ἰσραήλ . πάλιν δέ καί ἐνταῦθα ὁ θεοσεβής πολίτευμα σημαίνω διά ὁ Σιών , ὅστις διάφορος ἀποδείκνυμι εἰμί ὁ ἐκκλησία ὁ θεός . οὗτος οὖν ἕνεκα ὁ ὁ θεός πόλις ἥκω λέγω ὁ ῥύομαι ἢ ὁ ἀγχιστεύω . καί τίς ποιέω ; συγχωρέω ὁ ἀδικία ὁ πρόσειμι αὐτός . διό λέγω · ἀποστρέφω ἀσέβεια ἀπό Ἰακώβ , δηλονότι ὁ ἀπό ὁ Ἰακώβ ἐπιστρέφω . εἰμί δέ μή ἐπιστρέφω ἑαυτοῦ μέμφομαι , ὅτι μή ὁ χάρις ὁμοίως ὁ ἔθνος μετέχω καίπερ πρῶτος καλέω . καί οὗτος αὐτός φημί εἰμί ὁ παρά ἐγώ διαθήκη · ποῖος δέ οὗτος ἐπιλέγω ἑξῆς · ὁ πνεῦμα ὁ ἐμός , ὅς εἰμί ἐπί σύ · οὗτος γοῦν ὁ πνεῦμα ὁ διαθήκη τυγχάνω , διόπερ ὁ σωτήρ καί κύριος ἐγώ Ἰησοῦς ὁ Χριστός ὁ θεός ὁ αὐτός μαθητής δίδωμι ὁ πνεῦμα λέγω · λαμβάνω πνεῦμα ἅγιος . ἐάν τις ἀφίημι ὁ ἁμαρτία , ἀφίημι αὐτός . οὗτος τοίνυν ὁ καινός διαθήκη καί ὁ κεφάλαιος ὁ μυστήριον ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος εἰμί ἄν . διό λέγω · καί οὗτος αὐτός ὁ παρά ἐγώ διαθήκη , εἶπον κύριος · ὁ πνεῦμα ὁ ἐμός , ὅς εἰμί ἐν σύ . προσφωνέω δέ οὗτος ὁ ἀγχιστεύς καί ὁ ἐρύω καί ἀφίημι ὁ ἁμαρτία · οὗτος δή οὖν ὁ πνεῦμα καί ὁ ἑαυτοῦ μεταδίδωμι μαθητής εἰς ὁ καί αὐτός μεταδίδωμι ὁ ἄξιος . καί ὁ ῥῆμα ἐγώ φημί , ὁ δίδωμι εἰς ὁ στόμα σύ , ὁ διά ὁ καινός διαθήκη παραδίδωμι , γίγνομαι εἄν καί αὐτός ἐμός διαθήκη · ὁ πνεῦμα γάρ ὁ ἐμός καί ὁ ῥῆμα , ὁ δίδωμι εἰς ὁ στόμα σύ , οὗτος ἤδη διαθήκη σῦς εἰμί , ὅστις οὖον μή ἐκλείπω ἐκ ὁ στόμα σύ καί ἐκ ὁ σπέρμα σύ , εἶπον κύριος , ἀπό ὁ νῦν καί εἰς ὁ αἰών · μένω γάρ καί εἰς ὁ πάρειμι αἰών καί εἰς ὁ μέλλω οὗτος ὁ ῥῆμα , ὡς διδάσκω αὐτός ὁ σωτήρ εἶπον ἐν Εὐαγγέλιος · ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ παρέρχομαι , ὁ δέ λόγος ἐγώ οὖον μή παρέρχομαι .