eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 2.15
Συνεξετάζουσιν ἡμῖν καὶ διερευνωμένοις τὰ κατὰ τοὺς παρόντας τόπους ὁ τῶν Ἰουδαίων διδάσκαλος ἔλεγε νενοσηκέναι μὲν τὸν Ἑζεκίαν , ἐπεὶ μὴ εἰρήκει ᾠδὴν εἰς τὸν θεὸν εὐχαριστήριον ἐπὶ τῇ πτώσει τῶν Ἀσσυρίων , ὡς Μωσῆς ᾖσεν ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ τῶν Αἰγυπτίων καὶ ὡς Δεββώρα ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ τοῦ Σισάρα καὶ ὡς Ἅννα ἐπὶ τῇ γενέσει τοῦ Σαμουήλ · ὅπερ μὴ ποιήσαντα τὸν Ἑζεκίαν τῇ νόσῳ περιπεσεῖν · τὸν δὲ Βαβυλώνιον ἐγνωκέναι τὴν ἀπὸ τῆς νόσου ῥῶσιν αὐτοῦ καὶ ἀπεσταλκέναι πρὸς αὐτὸν ἄνδρας οὐκ ἀργῶς , ἀλλ’ ἐπειδὴ συνέβη τὴν ἡμέραν ἐκείνην , καθ’ ἣν τὸ σημεῖον τῆς τοῦ ἡλίου ἀναδρομῆς ὡρῶν γεγενῆσθαι διπλασιόνων · μὴ γὰρ λαθεῖν τοῦτο τοὺς Βαβυλωνίους δεινοὺς ὄντας περὶ τὴν τῶν ἄστρων θεωρίαν . καὶ ἐπειδὴ τὸν ἥλιον θεοποιοῦντες συνεῖδον , ὡς ὑπὸ κρείττονος περιηνέχθη εἰς τοὐπίσω δυνάμεως · τούτου χάριν ζητῆσαι τὸ τούτου αἴτιον . εἶτ’ ἐπειδὴ πολυπραγμονήσαντες ἔμαθον τὸν τῶν Ἑβραίων θεὸν μέγαν εἶναι , τὸν καὶ τοῦ παντὸς κόσμου δημιουργόν · τοῦ τε βασιλέως Ἑζεκίου τὴν ἀρρωστίαν , δι’ ἣν καὶ τὸ θαῦμα γέγονεν , εἰκότως καταπλαγέντα τὸ πεπαγμένον φιλίαν ἐθελῆσαι σπείσασθαι πρὸς τὸν Ἑζεκίαν ὡς πρὸς ἄνδρα θεοφιλῆ . ταῦτα μὲν ὁ Ἑβραῖος . ἐγὼ δὲ συνιδὼν ὡς ὑφ’ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ἐνιαυτὸν ταῦτα πάντα συνέβη , λέγω δὲ ἡ ἔφοδος τοῦ Ἀσσυρίου ἡ κατὰ τῆς Ἰουδαίας καὶ ἡ δι’ ἀγγέλου θεοῦ κατὰ τῶν Ἀσσυρίων πληγή , ἥ τε τοῦ Σεναχηρεὶμ φυγὴ καὶ ἡ τῶν αὐτοῦ παίδων ἐπανάστασις , ἥ τε τοῦ διαδεδεγμένου αὐτὸν υἱοῦ σεσιωπημένη ἀπώλεια . ταῦτα πάντα οἶμαι σώφρονα λογισμὸν ἐμβαλεῖν τῷ Μαρωδὰκ Βαλδὰν ἐξ ἑτέρου γένους ὁρμωμένῳ καὶ βασιλεύοντι Βαβυλῶνος καὶ τοῦ Χαλδαίων ἔθνους · εἰκὸς γὰρ αὐτὸν ἐκ τῆς τούτων γνώσεως ὠφελῆσθαι ὡς μηκέτ’ ἐχθρίαν μηδὲ πόλεμον , φιλίαν δὲ ἀσπάσασθαι πρὸς τὸν οὕτω θεοφιλῆ βασιλέα παράδοξον αὐτῷ γενέσθαι τὴν ἐκ θεοῦ πρυτανευθεῖσαν ἐκ τῆς νόσου σωτηρίαν . ὅτι δὲ καθ’ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν καιρὸν ταῦτα συνέβη πραχθῆναι , μάθοις ἂν ἐπιστήσας ὡς ἡ μὲν ἔφοδος τοῦ Ἀσσυρίου ἔτους τεσσαρεσκαιδεκάτου τῆς Ἑζεκίου βασιλείας γέγονεν · τελευτᾷ δὲ βασιλεύσας τὰ πάντα ἐννέα καὶ εἴκοσιν ἔτη , ὧν τὰ πέντε καὶ δέκα ἔτη , μετὰ τὴν νόσον αὐτῷ προσετέθη . οὐκοῦν ἐν τῷ τεσσαρεσκαιδεκάτῳ ἔτει νενοσήκει καὶ τὰ λοιπὰ πάντα πρὸ τῆς νόσου κατὰ τὸν αὐτὸν συνετελέσθη χρόνον . ὁμοῦ δὴ οὖν τούτων ἁπάντων ἡ ἀκοὴ τὸν τῶν Βαβυλωνίων βασιλέα ἐνῆγε πρὸς τὴν τοῦ Ἑζεκίου φιλίαν ὡς καὶ ἀποστεῖλαι αὐτῷ δῶρα καὶ πρέσβεις καὶ ἐπιστολάς . ἐφ’ οἷς ἀνθρώπινόν τι παθὼν ὁ Ἑζεκίας χαίρει μὲν ἐπὶ τῇ τούτων δεξιώσει , φιλοτιμίᾳ δὲ περιττῇ ληφθεὶς τοῖς ἀπεσταλμένοις ἀνακαλύπτει τοὺς θησαυροὺς καὶ τὸν οἶκον τοῦ νεχωθά , ὅπερ ὁ Ἀκύλας καὶ ὁ Σύμμαχος τὸν οἶκον τῶν ἀρωμάτων ἐκδεδώκασιν . ἀλλὰ καὶ τὸ ἀργύριον καὶ τὸ χρυσίον καὶ τὰ ἡδύσματα καὶ τὸ μύρον τὸ καλὸν καὶ πάσας τὰς ἀποθήκας τῶν σκευῶν αὐτοῦ δείκνυσιν · οὕτως γὰρ ὁ Σύμμαχος ἡρμήνευσεν . Εἶτ’ ἐπεὶ μὴ ἐχρῆν ἀλλοφύλοις ἀνδράσιν ἀπειροκάλως καὶ ἀπερισκέπτως ἀνακαλύπτειν τὸν ἐκεῖ πλοῦτον ἐπιστὰς ὁ προφήτης αὐτῷ προηγόρευεν , ὡς ἔσται τις καιρός , καθ’ ὃν αὐτοὶ Βαβυλώνιοι ἅπαντα λήψονται καὶ εἰς τὴν αὐτῶν ἀπάξουσι γῆν . προσετίθη δὲ ὡς καὶ ἀπὸ τῶν υἱῶν αὐτοῦ τῶν μηδέπω μὲν ὄντων , μελλόντων δὲ ἐξ αὐτοῦ γίγνεσθαι ἐκτεμόντες εὐνούχους , οἳ αὐτοὶ παραστῆναι αὐτοὺς ποιήσουσι τοῖς αὐτῶν βασιλεῦσιν . ἅπερ ἀκούσας ὁ Ἑζεκίας εὐλαβῶς ἅμα καὶ εὐσεβῶς πάντα λόγον ἀγαθὸν εἶναι , ὃν λαλήσειεν ὁ θεός , κἂν λυπηρὸς εἶναι νομίζοιτο ἀνθρώποις ἀπεκρίνατο . ἠξίου δὲ μὴ κατὰ τὸν τῆς ζωῆς αὐτοῦ χρόνον τὰ ἠπειλημένα γενέσθαι , εἰρήνην δὲ καὶ δικαιοσύνην , ἢ κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτὰς εἰρήνην καὶ ἀλήθειαν , ὑπάρξαι ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτοῦ . Ἐφ’ οἷς πάλιν ὁ Ἑβραῖος μὴ ἀποδέξασθαι τοῦ Ἑζεκίου τὴν προαίρεσιν τὸν θεὸν ἔλεγε · τὸ γὰρ ὑπὲρ μὲν ἑαυτοῦ ἠξιωκέναι , ὑπὲρ δὲ τοῦ λαοῦ μηδένα λόγον πεποιῆσθαι μεμπτὸν τῷ θεῷ φανῆναι · διὸ ἐπιλέγειν ἑξῆς τὸν προφήτην · Παρακαλεῖτε παρακαλεῖτε τὸν λαόν μου , λέγει ὁ θεός · εἰ γὰρ καὶ οὗτός φησι φίλαυτος ὤν , ὑπὲρ μὲν ἑαυτοῦ φροντίσας ἐδεήθη , τοῦ δὲ λαοῦ μνήμην οὔ τινα ἐποιήσατο , ἀλλ’ ὁ θεὸς τοῦ ἰδίου κηδόμενος λαοῦ παρακαλεῖν αὐτὸν τοῖς τοῦτο πράττειν οἵοις τε παρακελεύεται .
Lemmas: Συνεξετάζω ἐγώ καί διερευνάω ὁ κατά ὁ πάρειμι τόπος ὁ ὁ Ἰουδαῖος διδάσκαλος λέγω νοσέω μέν ὁ Ἐζεκίας , ἐπεί μή εἴρω ἀοιδή εἰς ὁ θεός εὐχαριστήριος ἐπί ὁ πτῶσις ὁ Ἀσσύριος , ὡς Μωσῆς ἀείδω ἐπί ὁ ἀπώλεια ὁ Αἰγύπτιος καί ὡς Δεββώρα ἐπί ὁ ἀπώλεια ὁ Σισάρα καί ὡς Ἅννα ἐπί ὁ γένεσις ὁ Σαμουήλ · ὅσπερ μή ποιέω ὁ Ἐζεκίας ὁ νόσος περιπίπτω · ὁ δέ Βαβυλώνιος γιγνώσκω ὁ ἀπό ὁ νόσος ῥῶσις αὐτός καί ἀποστέλλω πρός αὐτός ἀνήρ οὐ ἀργός , ἀλλά ἐπεί συμβαίνω ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος , κατά ὅς ὁ σημεῖον ὁ ὁ ἥλιος ἀναδρομή ὥρα γίγνομαι διπλασίων · μή γάρ λανθάνω οὗτος ὁ Βαβυλώνιος δεινός εἰμί περί ὁ ὁ ἄστρον θεωρία . καί ἐπεί ὁ ἥλιος θεοποιέω συνεῖδον , ὡς ὑπό ἀγαθός περιφέρω εἰς τοὐπίσω δύναμις · οὗτος χάρις ζητέω ὁ οὗτος αἴτιος . εἶτα ἐπεί πολυπραγμονέω μανθάνω ὁ ὁ Ἑβραῖος θεός μέγας εἰμί , ὁ καί ὁ πᾶς κόσμος δημιουργός · ὁ τε βασιλεύς Ἑζεκίου ὁ ἀρρωστία , διά ὅς καί ὁ θαῦμα γίγνομαι , εἰκότως καταπλήσσω ὁ πάσσω φίλιος ἐθέλω σπένδω πρός ὁ Ἐζεκίας ὡς πρός ἀνήρ θεοφιλής . οὗτος μέν ὁ Ἑβραῖος . ἐγώ δέ σύν-εἶδον ὡς ὑπό εἷς καί ὁ αὐτός ἐνιαυτός οὗτος πᾶς συμβαίνω , λέγω δέ ὁ ἔφοδος ὁ Ἀσσύριος ὁ κατά ὁ Ἰουδαῖος καί ὁ διά ἄγγελος θεός κατά ὁ Ἀσσύριος πληγή , ὅς τε ὁ Σεναχηρείμ φυγή καί ὁ ὁ αὐτός παῖς ἐπανάστασις , ὅς τε ὁ διαδέχομαι αὐτός υἱός σιωπάω ἀπώλεια . οὗτος πᾶς οἴομαι σώφρων λογισμός ἐμβάλλω ὁ Μαρωδὰκ Βαλδάς ἐκ ἕτερος γένος ὁρμάω καί βασιλεύω Βαβυλών καί ὁ Χαλδαῖος ἔθνος · εἰκός γάρ αὐτός ἐκ ὁ οὗτος γνῶσις ὠφελέω ὡς μηκέτι ἐχθρία μηδέ πόλεμος , φίλιος δέ ἀσπάζομαι πρός ὁ οὗτος θεοφιλής βασιλεύς παράδοξος αὐτός γίγνομαι ὁ ἐκ θεός πρυτανεύω ἐκ ὁ νόσος σωτηρία . ὅτι δέ κατά εἷς καί ὁ αὐτός καιρός οὗτος συμβαίνω πράσσω , μανθάνω εἄν ἐφίστημι ὡς ὁ μέν ἔφοδος ὁ Ἀσσύριος ἔτος τεσσαρεσκαιδέκατος ὁ Ἑζεκίου βασίλεια γίγνομαι · τελευτάω δέ βασιλεύω ὁ πᾶς ἐννέα καί εἴκοσι ἔτος , ὅς ὁ πέντε καί δέκα ἔτος , μετά ὁ νόσος αὐτός προστίθημι . οὐκοῦν ἐν ὁ τεσσαρεσκαιδέκατος ἔτος νοσέω καί ὁ λοιπάς πᾶς πρό ὁ νόσος κατά ὁ αὐτός συντελέω χρόνος . ὁμοῦ δή οὖν οὗτος ἅπας ὁ ἀκοή ὁ ὁ Βαβυλώνιος βασιλεύς ἐνάγω πρός ὁ ὁ Ἑζεκίου φίλιος ὡς καί ἀποστέλλω αὐτός Δῶρα καί πρέσβυς καί ἐπιστολή . ἐπί ὅς ἀνθρώπινος τίς πάσχω ὁ Ἐζεκίας χαίρω μέν ἐπί ὁ οὗτος δεξιόομαι , φιλοτιμία δέ περισσός λαμβάνω ὁ ἀποστέλλω ἀνακαλύπτω ὁ θησαυρός καί ὁ οἶκος ὁ νεχωθά , ὅσπερ ὁ Ἀκύλας καί ὁ Σύμμαχος ὁ οἶκος ὁ ἄρωμα ἐκδίδωμι . ἀλλά καί ὁ ἀργύριον καί ὁ χρυσίον καί ὁ ἥδυσμα καί ὁ μύρον ὁ καλός καί πᾶς ὁ ἀποθήκη ὁ σκεῦος αὐτός δείκνυμι · οὕτως γάρ ὁ Σύμμαχος ἑρμηνεύω . εἶτα ἐπεί μή χρή ἀλλόφυλος ἀνήρ ἀπειρόκαλος καί ἀπερισκέπτως ἀνακαλύπτω ὁ ἐκεῖ πλοῦτος ἐφίστημι ὁ προφήτης αὐτός προαγορεύω , ὡς εἰμί τις καιρός , κατά ὅς αὐτός Βαβυλώνιος ἅπας λαμβάνω καί εἰς ὁ αὐτός ἀπάγω γῆ . προστίθημι δέ ὡς καί ἀπό ὁ υἱός αὐτός ὁ μηδέπω μέν εἰμί , μέλλω δέ ἐκ αὐτός γίγνομαι ἐκτέμνω εὐνοῦχος , ἕ αὐτός παρίστημι αὐτός ποιέω ὁ αὐτός βασιλεύς . ὅσπερ ἀκούω ὁ Ἐζεκίας εὐλαβής ἅμα καί εὐσεβής πᾶς λόγος ἀγαθός εἰμί , ὅς λαλέω ὁ θεός , κἀν λυπηρός εἰμί νομίζω ἄνθρωπος ἀποκρίνω . ἀξιόω δέ μή κατά ὁ ὁ ζωή αὐτός χρόνος ὁ ἀπειλέω γίγνομαι , εἰρήνη δέ καί δικαιοσύνη , ἢ κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής εἰρήνη καί ἀλήθεια , ὑπάρχω ἐν ὁ ἡμέρα αὐτός . ἐπί ὅς πάλιν ὁ Ἑβραῖος μή ἀποδείκνυμι ὁ Ἑζεκίου ὁ προαίρεσις ὁ θεός λέγω · ὁ γάρ ὑπέρ μέν ἑαυτοῦ ἀξιόω , ὑπέρ δέ ὁ λαός μηδείς λόγος ποιέω μεμπτός ὁ θεός φαίνω · διό ἐπιλέγω ἑξῆς ὁ προφήτης · παρακαλέω παρακαλέω ὁ λαός ἐγώ , λέγω ὁ θεός · εἰμί γάρ καί οὗτος φημί φίλαυτος εἰμί , ὑπέρ μέν ἑαυτοῦ φροντίζω δήω , ὁ δέ λαός μνήμη οὖον τις ποιέω , ἀλλά ὁ θεός ὁ ἴδιος κήδω λαός παρακαλέω αὐτός ὁ οὗτος πράσσω οἷος τε παρακελεύομαι .