eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 2.22
Σφόδρα ἀκολούθως τῷ περὶ τῶν εἰδώλων ἐλέγχῳ ἀντιπαρέθηκε τὴν περὶ τοῦ Χριστοῦ προφητείαν καὶ τὴν ταύτῃ παρεπομένην τῶν ἐθνῶν κλῆσιν · ἀλλὰ γὰρ πρὸ τῆς εἰς τοὺς τόπους θεωρίας ἐπιτηρῆσαι ἄξιον , ὡς οὔτε τὸ τοῦ Ἰακὼβ ὄνομα οὔτε τὸ τοῦ Ἰσραὴλ ἐν τῇ προκειμένῃ ἐμφέρεται προφητείᾳ . διὸ οὐδὲ οἱ λοιποὶ ἑρμηνευταὶ οὐδὲ ἡ Ἑβραϊκὴ ἀνάγνωσις ἐμνημόνευσεν αὐτῶν , ἀλλ’ ὁ μὲν Σύμμαχος τοῦτον ἐξέδωκε τὸν τρόπον · ἰδοὺ ὁ δοῦλός μου , ἀνθέξομαι αὐτοῦ · ὁ ἐκλεκτός μου , ὃν εὐδόκησεν ἡ ψυχή μου , ὁ δὲ Ἀκύλας · ἰδοὺ ὁ δοῦλός μου ἀντιλήψομαι ἐν αὐτῷ . διὰ μὲν οὖν τῶν ἔμπροσθεν ὁ ἀποστολικὸς χορὸς ὠνομάζετο Ἰακὼβ καὶ Ἰσραήλ , ἐν οἷς εἴρηται · Σὺ δέ , Ἰακώβ , ὁ παῖς μου , Ἰσραήλ , ὃν ἐξελεξάμην , σπέρμα Ἀβραάμ , ὃν ἠγάπησα . ἐν δὲ τοῖς μετὰ χεῖρας , ἐπειδὴ τὸ κρεῖττον εἰσῆκται πρόσωπον ὡς ἂν μὴ ὁ αὐτὸς εἶναι νομισθείη τοῖς προδηλωθεῖσιν οὐκ ὠνομάσθη οὔτε Ἰακὼβ οὔτε Ἰσραὴλ οὔτε σπέρμα Ἀβραάμ , σαφῶς δὲ περὶ τοῦ Χριστοῦ τοῦ θεοῦ λέλεκται , καθὼς ἐμαρτύρησεν ὁ Εὐαγγελιστὴς τό · ἔδωκα τὸ πνεῦμά μου ἐπ’ αὐτόν , καὶ κρίσιν τοῖς ἔθνεσιν ἐξοίσει . καὶ μετὰ πάντα ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ἔθνη ἐλπιοῦσιν , ἃ οὐχ ἥρμοζε τῷ ἀποστολικῷ λέγεσθαι χορῷ · εἰκότως ἄρα ἐν τῇ προκειμένῃ προφητείᾳ τὸ τοῦ Ἰακὼβ ὄνομα καὶ τὸ τοῦ Ἰσραὴλ σεσιώπηται · ἕτερος οὖν τίς ἐστιν ὁ ἐνταῦθα λεγόμενος παῖς τοῦ θεοῦ καὶ ἐκλεκτὸς αὐτοῦ . διὸ πρόσκειται τό · προσεδέξατο αὐτὸν ἡ ψυχή μου · μόνος γὰρ ἦν οὗτος ὁ ἐκλεκτὸς τοῦ θεοῦ , καὶ τοῦτον προσεδέξατο ἡ λεγομένη ψυχὴ τοῦ θεοῦ , συνήθως τῆς θείας γραφῆς τῷ τῆς ψυχῆς ὀνόματι καταχρωμένης ἐπὶ τοῦ θεοῦ , ἐπεὶ καὶ πόδας καὶ χεῖρας καὶ δακτύλους καὶ ὀφθαλμοὺς θεοῦ εἴωθεν ἀνθρωπινώτερον προφέρεσθαι . ἔδωκα τὸ πνεῦμά μου ἐπ’ αὐτόν , κρίσιν τοῖς ἔθνεσιν ἐξοίσει . εὕροις δ’ ἂν ταῦτα συνῳδὰ τοῖς διὰ τῶν ἔμπροσθεν περὶ τοῦ ἐκ ῥίζης Ἰεσσαὶ προελευσομένου τεθεσπισμένοις . ἐκλεκτὸς δὲ οὐκέθ’ ὁμοίως τοῖς ἀποστόλοις , ἐπειδὴ μόνῳ αὐτῷ λέλεκται τό · ὃν ᾑρέτισεν ἡ ψυχή μου , ἀλλὰ καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ ἐπὶ μόνον αὐτὸν ἐπανεπαύσατο · ἐν αὐτῷ γὰρ κατῴκησε πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικῶς . τὸ δὲ πνεῦμα τὸ δοθὲν ἐπὶ τὸν ἐκ ῥίζης Ἰεσσαὶ προελθόντα αὐτὸς ἦν ὁ μονογενὴς τοῦ θεοῦ λόγος , ὃ δὴ καὶ ὁ Ἀπόστολος ἐδήλου φάσκων · ὁ δὲ κύριος τὸ πνεῦμά ἐστι . διόπερ ὡς μόνος χωρήσας τὸ πνεῦμα τὸ πατρικὸν τὰ ἑξῆς πάντα ἐργάζεται ἐξαγγέλλων τὰ περὶ τῆς καθολικῆς κρίσεως τοῖς ἔθνεσιν εἰς τὸ παρασκευάζεσθαι τοὺς πάντας εἰς τὴν μέλλουσαν τοῦ θεοῦ κρίσιν . διὸ λέλεκται · κρίσιν τοῖς ἔθνεσιν ἐξοίσει . Εἶτ’ ἐπειδήπερ ἡσύχως καὶ πράως τὸν ἀνθρώπινον διώδευσε βίον ὡς μηδὲ τοῖς ὑπ’ αὐτοῦ θεραπευομένοις ἐπιτρέπειν αὐτὸν φανερὸν ποιεῖν τοῖς πᾶσι . τούτου χάριν εἴρηται · οὐ κεκράξεται οὐδὲ ἀνήσει , οὐδὲ ἀκουσθήσεται ἔξω ἡ φωνὴ αὐτοῦ , ἀλλ’ οὐδὲ κάλαμον συντρίψει τεθλασμένον · οὕτω γὰρ ἀψοφητὶ καὶ ἡσύχως διελεύσεται τὸν ἐν ἀνθρώποις βίον , ὡς μηδὲ τὸν τυχόντα ἄνθρωπον λυπῆσαι τὸν πάντων ταπεινώτερον καὶ ἀσθενέστερον , καλάμῳ διὰ τὸ ἀσθενὲς ἀπεικασμένον . ἀλλ’ οὐδὲ λίνον καπνιζόμενον σβέσει , ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · οὐδὲ λίνον ἀμαυρὸν σβέσει , κατὰ δὲ τὸν Ἀκύλαν · καὶ λίνον ἀμαυρὸν οὐ σβέσει , κατὰ δὲ τὸν Θεοδοτίωνα · καὶ στίππυον ἀμαυρὸν οὐ σβέσει . λίνον δὲ τυφόμενον εἴποις ἂν εἶναι τὸν ἐκφυσιούμενον ὑπὸ τῆς σαρκὸς τοῦ νοὸς αὐτοῦ ἐπηρμένον τινὰ καὶ τετυφωμένον , ὃν οὐ κωλύσειν οὐδὲ παύσειν ἐλέγετο τοῦ ἐπάρματος ὁ προφητευόμενος . ὃ δὴ καὶ ἔργῳ ἐπλήρου ὁ Χριστὸς τοῦ θεοῦ ἐπιδημῶν τῷ θνητῷ βίῳ · οὔτε οὖν ταπεινόν τινα καὶ ἀσθενῆ ἐν ἀνθρώποις ἐλύπησεν οὔτε τινὰ τῶν ἐπηρμένων καὶ ὑπερηφάνων μετῆλθε · πρὸς ἅπαντας δὲ ἀνθρώπους πρᾶος ἦν καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ . Σὺν ἀληθείᾳ δὲ καὶ παρρησίᾳ τοῖς πᾶσι διεστέλλετο τὰ περὶ τῆς τοῦ θεοῦ κρίσεως καὶ οὐ πρότερόν γε ἐπαύσατο ἢ φωτὸς δίκην ἐκλάμψαι διὰ τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως , ἣν ὁ προφητικὸς λόγος ᾐνίξατο εἰπών · ἀναλάμψει καὶ οὐ θραυσθήσεται · θραῦσαι μὲν γὰρ αὐτὸν καὶ ἀποσβέσαι πεπείρανται οἱ τὸν θάνατον αὐτῷ κατασκευάσαντες · ἐπεὶ καὶ πᾶν τὸ θνητὸν γένος θανάτῳ θραύεσθαι πέφυκεν . ἀλλ’ οὐ καὶ αὐτὸν ἔθραυσαν · μόνος δὲ τῶν ἐξ αἰῶνος εἷς οὗτος θανάτου κρείττων ἀποφανθείς , εἰκότως ἀπὸ τῆς προφητείας μεμαρτύρηται φησάσης · ἀναλάμψει καὶ οὐ θραυσθήσεται . εἶτ’ ἐπιφέρει · ἕως ἂν θῇ ἐπὶ τῆς γῆς κρίσιν · καὶ ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ἔθνη ἐλπιοῦσι . διὸ καὶ μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν φωτὸς δίκην εἰς πάντα τὸν κόσμον ἐκλάμψας οὐ πρότερον ἐπαύσατο ἢ διατάξασθαι ἐπὶ τῆς γῆς τὴν περὶ τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ διοίκησίν τε καὶ κρίσιν , ἣν τοῖς αὐτοῦ παρέδωκε μαθηταῖς . Ὧν οὕτως εἰρημένων ἐπιφέρεται ἑξῆς · οὕτως λέγει κύριος ὁ θεὸς ὁ ποιήσας τὸν οὐρανὸν καὶ πήξας αὐτόν , ὁ στερεώσας τὴν γῆν καὶ τὰ ἐν αὐτῇ καὶ διδοὺς πνοὴν τῷ λαῷ τῷ ἐπ’ αὐτῆς καὶ πνεῦμα τοῖς πατοῦσιν αὐτήν . ὅρα δὲ ὅπως τὸν μὲν οὐρανὸν πεπῆχθαι εἴρηκεν , ἐπειδὴ κατὰ τὴν Μωσέως κοσμοποιΐαν ἐξ ὑδάτων πήξεως συνεστάναι λέγεται · οὐχὶ δὲ κατὰ τοὺς Ἕλληνας φυσιολόγους οἱ ἐκ πυρὸς εἶναι τὸν αἰθέρα καὶ τὸν οὐρανὸν αὐτὸν ὑπειλήφασι , τὴν δὲ γῆν φησιν ἐστερεῶσθαι καταλλήλως διὰ τὸ μέσην οὖσαν τοῦ παντὸς ἀκίνητον εἶναι , ὅπερ οὐχ ἥρμοζεν ἐπὶ τοῦ οὐρανοῦ λέγεσθαι . ἀντὶ δὲ τοῦ · καὶ τὰ ἐν αὐτῇ ὁ Σύμμαχος · ἐστερέωσάς φησι τὴν γῆν καὶ τὰ πορευόμενα ἐπ’ αὐτῆς . τίνα δὲ ταῦτα τυγχάνει , διασαφεῖ λέγων ἑξῆς · ὁ διδοὺς πνοὴν τῷ λαῷ τῷ ἐπ’ αὐτῆς καὶ πνεῦμα τοῖς πατοῦσιν αὐτήν . χρὴ γὰρ ἡμᾶς μαθεῖν ἐκ τίνος προσώπου ἦν τὰ περὶ Χριστοῦ λεχθέντα . ἐπειδὴ γὰρ ἀθρόως ἐπέβαλλεν ὁ προφητικὸς λόγος ἐν ἀρχῇ εἰπών · Ἰακὼβ ὁ παῖς μου , ἀντιλήψομαι αὐτοῦ · Ἰσραὴλ ὁ ἐκλεκτός μου , προσεδέξατο αὐτὸν ἡ ψυχή μου · ἔδωκα τὸ πνεῦμά μου ἐπ’ αὐτόν · τίς δὲ ἦν ὁ ταῦτα εἰρηκὼς οὐ προεδίδαξεν , ἀναγκαίως ἐπὶ τοῦ παρόντος διασαφεῖ τὸν ταῦτα τεθεσπικότα . διὸ ἐπιφέρει τό · οὕτως εἶπεν κύριος ὁ θεός · αὐτὸς γὰρ ἦν ὁ τὰ πρῶτα εἰρηκὼς καὶ τὰ ἑξῆς ἐπιλεγόμενα . εἰ γὰρ καὶ τὰ μάλιστα μὴ οἷοί τέ ἐστέ φησιν ὑμεῖς οἱ ἄνθρωποι , τὴν ἀφανῆ καὶ ἀσώματον οὐσίαν ἐποπτεῦσαι θεοῦ · ἀλλ’ ἀναβλέψαντες εἰς τὸ μέγεθος τοῦ τοσούτου οὐρανοῦ , λογίσασθε ὁποῖός τις τυγχάνει ὁ τοσοῦτο μέγεθος διαπηξάμενος · ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν γῆν αὐτὴν ἀποβλέψαντες , ὁπόση τίς ἐστι καὶ ὡς ἀκινήτως τὸν σύμπαντα αἰῶνα ἥδρασται ἐρριζωμένη καὶ τεθεμελιωμένη , ὡς μηδαμῆ μηδαμῶς κινεῖσθαι , ἐννοήσατε ὅσης ἀρρήτου ὑπάρχει δυνάμεως ὁ στερεώσας αὐτήν , γόνιμόν τε καὶ καρπῶν οἰστικὴν αὐτὴν ἀπεργασάμενος , ὡς τοσαῦτα ζῷα καὶ φυτὰ προβάλλεσθαι . ὁ δὴ οὖν τὰ τοσαῦτα κάλλη καὶ μεγέθη κατασκευάσας κύριος καὶ θεὸς τῶν ὅλων , οὗτος τὰ προλεχθέντα περὶ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ ἐθέσπισεν . σφόδρα δὲ ἀκολούθως καὶ ἐπιτετηρημένως καθ’ ὅλου μὲν τῷ ἐπὶ τῆς γῆς λαῷ , τοῦτ’ ἔστι πᾶσιν ἀνθρώποις τοῖς τὴν γῆν λαχοῦσιν οἰκεῖν , πνοὴν δεδωκέναι εἴρηται , ἐπειδὴ καὶ κατὰ τὴν πρώτην τοῦ ἀνθρώπου δημιουργίαν ἐνεφύσησεν ὁ θεὸς εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνοὴν ζωῆς , καὶ ἐγένετο ὁ ἄνθρωπος εἰς ψυχὴν ζῶσαν , ὡς ἐξ ἐκείνου πάντας ἀνθρώπους μετέχειν τῆς ζωῆς , οὐκέτι δὲ καὶ τοῦ κρείττονος πνεύματος · μόνοις γὰρ τοῖς καταπατοῦσι τὴν γῆν δίδοσθαι τὸ πνεῦμα εἴρηται . ὅποι δ’ ἂν εἶεν οἱ τὸ γεῶδες φρόνημα καταπατοῦντες , εἴποι δ’ ἄν τις καὶ ἄλλως πᾶν γένος δηλοῦσθαι τῶν τε λογικῶν ἐπὶ γῆς ζῴων καὶ ἀλόγων διὰ τῶν προκειμένων . Πρὸς δὲ τοῖς λεχθεῖσιν ἔτι καὶ τὰ ἐπιλεγόμενα ὁ αὐτὸς κύριος καὶ θεὸς τῷ Χριστῷ αὐτοῦ προσφωνεῖ λέγων · ἐγὼ κύριος ὁ θεὸς ἐκάλεσά σε ἐν δικαιοσύνῃ καὶ κρατήσω τῆς χειρός σου καὶ ἐνισχύσω σε . προσφωνεῖ δὲ ταῦτα τῷ ἀνωτέρω λεχθέντι παιδὶ αὐτοῦ , ᾧ τὸ ἑαυτοῦ πνεῦμα δώσειν ἐλέγετο , πρῶτον δὲ αὐτὸν ἐν δικαιοσύνῃ καλεῖ κατ’ ἀξίαν τὴν κλῆσιν αὐτοῦ καὶ κατὰ τὸ δικαιότατον ποιούμενος · ἔπειτα κρατήσειν τῆς χειρὸς αὐτοῦ καὶ ἐνισχῦσαι αὐτὸν καὶ τρίτον χαριεῖσθαι αὐτὸν δῶρον ὥσπερ τι φῶς μέγα πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν ἐπαγγέλλεται λέγων · καὶ ἔδωκά σε εἰς διαθήκην γένους , εἰς φῶς ἐθνῶν . πάλαι οὖν διὰ Μωσέως τὴν παλαιὰν διαθήκην τῷ Ἰουδαίων ἐδίδου λαῷ · ἐνταῦθα δὲ τὸν προφητευόμενον εἰς διαθήκην τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων καὶ εἰς φῶς ἐθνῶν δωρήσασθαί φησιν . εἰκότως ἄρα ἐπειδήπερ αὐτὸς ἦν ἡ διαθήκη ὁ Χριστὸς τοῦ θεοῦ οὐδὲ γραφὴν οὐδὲ βιβλίον ἐξέδωκεν ὁμοίως Μωσεῖ · αὐτὸς γὰρ ἦν ἡ διαθήκη , ἅτε πρῶτος μεσίτης ὑπάρχων θεοῦ καὶ ἀνθρώπων , ἀλλὰ καὶ εἰς φῶς ἐθνῶν δίδοται , ὅπως ἐν αὐτῷ φωτιζόμενοι τῶν πάλαι τὰς ψυχὰς τυφλῶν οἱ ὀφθαλμοὶ διανοίγωνται καὶ ἀναβλέπωσι διορῶντες τὴν τοῦ θεοῦ γνῶσιν ὡς μηκέτι λίθοις καὶ ξύλοις καὶ ἀψύχων ὕλῃ τὴν τοῦ θεοῦ τιμὴν ἀπονέμειν . ἐπειδὴ δὲ αὐτοὶ οὗτοι σειραῖς τῶν ἰδίων ἁμαρτιῶν ἦσαν κατεσφιγμένοι ἐν σκότῳ δὲ κακίας πεπεδημένοι , ἔμελλον δὲ διὰ τῆς τοῦ Χριστοῦ χάριτος ἁμαρτιῶν ἀφέσεως καταξιοῦσθαι καὶ ὥσπερ ἐκ δεσμωτηρίων ἀπολύεσθαι , ἐλευθεροῦσθαί τε καὶ ἀπαλλάττεσθαι τῆς τοῦ διαβόλου εἱρκτῆς . τούτου χάριν ἐπιφέρεται ἑξῆς τό · ἐξαγαγεῖν ἐκ δεσμῶν δεδεμένους καὶ ἐξ οἴκου φυλακῆς καθημένους ἐν σκότει . ταῦτα πάντα διὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ ὁ μεγαλόδωρος θεὸς οὐ τῷ Ἰσραὴλ οὐδὲ τῷ Ἰουδαίων ἔθνει , πᾶσι δὲ ἀθρόως τοῖς ἔθνεσι δώσειν ἐπαγγέλλεται . Καὶ ἐπιλέγει · ἐγὼ κύριος ὁ θεός , τοῦτό ἐστι τὸ ὄνομά μου · τὴν δόξαν μου ἑτέρῳ οὐ δώσω . καὶ τήρει , ὅπως κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτὰς καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν Ἑβραϊκὴν ἀνάγνωσιν ὁμοίως εἴρηται τό · τὴν δόξαν μου ἑτέρῳ οὐ δώσω . εἰ δὲ τὰ λόγια κυρίου πεπυρωμένα ἐστι καὶ χρὴ μὴ παρέργως ἐντυγχάνειν αὐτοῖς , ἐπιστῆσαι ἄξιον ὡς οὐκ εἴρηται · τὴν δόξαν μου οὐδενὶ δώσω · τὸ μὲν γὰρ οὐδενὶ ἀναιρετικὸν ἦν παντός , τὸ δὲ ἑτέρῳ μὴ δώσειν ἑνὶ μόνῳ τὴν συγχώρησιν γεγενῆσθαι ἐμφαίνει , δηλαδὴ τῷ προσφωνουμένῳ . οὗτος δὲ ἦν πρὸς ὃν ἐλέγετο · ἐκάλεσά σε ἐν δικαιοσύνῃ καὶ κρατήσω τῆς χειρός σου καὶ ἐνισχύσω σε καὶ ἔδωκά σε εἰς διαθήκην γένους , εἰς φῶς ἐθνῶν . ἐπεὶ τοίνυν σοὶ δέδωκά φησι τὴν ἐμὴν δόξαν , εἰδέναι προσήκει ὡς οὐκ ἂν καὶ ἑτέρῳ μεταδῴην ταύτης , τίς δὲ ἦν ἡ δόξα τοῦ ταῦτα λέγοντος , προεδίδαξεν εἰπών · ἐγὼ κύριος ὁ θεός , τοῦτό ἐστι τὸ ὄνομά μου · τὸ ὄνομα τοίνυν , δι’ οὗ δοξάζεται ὡς κύριος καὶ θεὸς τῶν ὅλων , ἑτέρῳ φησὶν οὐ δώσω , ἀλλ’ ἢ σοὶ μόνῳ , ὃν εἰς φῶς ἐθνῶν ἐδωρησάμην . ὅθεν ἀκολούθως τῇ ἐπαγγελίᾳ καὶ ὁ Χριστὸς τοῦ θεοῦ παρὰ πᾶσι τοῖς ἔθνεσι κύριος καὶ θεὸς ἀναγορεύεται τοῦ πατρὸς μόνῳ αὐτῷ ταύτην χαρισαμένου τὴν δόξαν . ἐπιλέγει δὲ ἑξῆς · οὐδὲ τὰς ἀρετάς μου δώσω τοῖς γλυπτοῖς , ἢ κατὰ τὸν Ἀκύλαν · καὶ τὴν ὕμνησίν μου τοῖς γλυπτοῖς , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · οὐδὲ τὸν ἔπαινόν μου τοῖς γλυπτοῖς . διὰ τούτων δὲ οἶμαι τῶν λόγων πάντα τὰ ἔθνη παιδεύειν μηδένα μὲν θεὸν ὑμνεῖν τῶν πάλαι νομιζομένων αὐτοῖς θεῶν · μόνον δὲ τὸν Χριστὸν τοῦ θεοῦ καὶ τὸν πέμψαντα αὐτὸν πατέρα δοξάζειν . δι’ ὃν καὶ αὐτὸς ὁ Χριστὸς θεολογεῖται μόνος , ἐπειδήπερ μόνῳ αὐτῷ καὶ οὐδ’ ἄλλῳ τὴν δόξαν αὐτοῦ καὶ τὰς ἀρετὰς αὐτοῦ ὁ ἐπὶ πάντων θεὸς ἐδωρήσατο . Τούτοις ἑξῆς εἴρηται · τὰ ἀπ’ ἀρχῆς ἰδοὺ ἥκασι , καὶ καινὰ ἃ ἐγὼ ἀναγγέλλω , πρὸ τοῦ ἀναγγεῖλαι ἐδηλώθη ὑμῖν , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · τὰ πρῶτά φησιν ἰδοὺ ἦλθε , καινὰ δὲ ἀναγγέλλω , πρὸ τοῦ ἀναγγεῖλαι αὐτὰ ἀκουστὰ ποιήσω ὑμῖν · ὥσπερ γὰρ τὰ πρῶτά φησιν ἐπληρώθη δι’ ἔργων , καθὼς γὰρ ἐπηγγειλάμην τῷ Ἀβραὰμ περὶ τοῦ σπέρματος αὐτοῦ , οὕτως καὶ ἐποίησα . ἐπληρώθη δὲ καὶ τὰ διὰ Μωσέως καὶ τῶν λοιπῶν προφητῶν προηγορευμένα , οὕτω νῦν κἀγὼ εὐαγγελίζομαι τοῖς πᾶσί φησι καὶ πρὶν ἀναγγεῖλαι καὶ εἰς φανερὸν ἐλθεῖν διὰ ταύτης τῆς προφητείας ἀκουστὰ ὑμῖν ἐποίησα . τίνα δὲ ταῦτα , ἑξῆς διεξέρχεται λέγων .
Lemmas: σφόδρα ἀκόλουθος ὁ περί ὁ εἴδωλον ἔλεγχος ἀντιπαρατίθημι ὁ περί ὁ Χριστός προφητεία καί ὁ οὗτος παρέπομαι ὁ ἔθνος κλῆσις · ἀλλά γάρ πρό ὁ εἰς ὁ τόπος θεωρία ἐπιτηρέω ἄξιος , ὡς οὔτε ὁ ὁ Ἰακώβ ὄνομα οὔτε ὁ ὁ Ἰσραήλ ἐν ὁ πρόκειμαι ἐμφέρω προφητεία . διό οὐδέ ὁ λοιπός ἑρμηνευτής οὐδέ ὁ ἑβραικός ἀνάγνωσις μνημονεύω αὐτός , ἀλλά ὁ μέν Σύμμαχος οὗτος ἐκδίδωμι ὁ τρόπος · ἰδού ὁ δοῦλος ἐγώ , ἀντέχω αὐτός · ὁ ἐκλεκτός ἐγώ , ὅς εὐδοκέω ὁ ψυχή ἐγώ , ὁ δέ Ἀκύλας · ἰδού ὁ δοῦλος ἐγώ ἀντιλαμβάνω ἐν αὐτός . διά μέν οὖν ὁ ἔμπροσθεν ὁ ἀποστολικός χορός ὀνομάζω Ἰακώβ καί Ἰσραήλ , ἐν ὅς εἴρω · σύ δέ , Ἰακώβ , ὁ παῖς ἐγώ , Ἰσραήλ , ὅς ἐκλέγω , σπέρμα Ἀβραάμ , ὅς ἀγαπάω . ἐν δέ ὁ μετά χείρ , ἐπεί ὁ ἀγαθός εἰσάγω πρόσωπον ὡς εἄν μή ὁ αὐτός εἰμί νομίζω ὁ προδηλόω οὐ ὀνομάζω οὔτε Ἰακώβ οὔτε Ἰσραήλ οὔτε σπέρμα Ἀβραάμ , σαφῶς δέ περί ὁ Χριστός ὁ θεός λέγω , καθώς μαρτυρέω ὁ εὐαγγελιστής ὁ · δίδωμι ὁ πνεῦμα ἐγώ ἐπί αὐτός , καί κρίσις ὁ ἔθνος ἐκφέρω . καί μετά πᾶς ἐπί ὁ ὄνομα αὐτός ἔθνος ἐλπίζω , ὁ οὐ ἁρμόζω ὁ ἀποστολικός λέγω χορός · εἰκότως ἄρα ἐν ὁ πρόκειμαι προφητεία ὁ ὁ Ἰακώβ ὄνομα καί ὁ ὁ Ἰσραήλ σιωπάω · ἕτερος οὖν τίς εἰμί ὁ ἐνταῦθα λέγω παῖς ὁ θεός καί ἐκλεκτός αὐτός . διό πρόσκειμαι ὁ · προσδέχομαι αὐτός ὁ ψυχή ἐγώ · μόνος γάρ εἰμί οὗτος ὁ ἐκλεκτός ὁ θεός , καί οὗτος προσδέχομαι ὁ λέγω ψυχή ὁ θεός , συνήθης ὁ θεῖος γραφεύς ὁ ὁ Ψυχή ὄνομα καταχράομαι ἐπί ὁ θεός , ἐπεί καί πούς καί χείρ καί δάκτυλος καί ὀφθαλμός θεός εἴωθα ἀνθρώπινος προφέρω . δίδωμι ὁ πνεῦμα ἐγώ ἐπί αὐτός , κρίσις ὁ ἔθνος ἐκφέρω . εὑρίσκω δέ εἄν οὗτος συνῳδός ὁ διά ὁ ἔμπροσθεν περί ὁ ἐκ ῥίζα Ἰεσσαί προέρχομαι θεσπίζω . ἐκλεκτός δέ οὐκέτι ὁμοίως ὁ ἀπόστολος , ἐπεί μόνος αὐτός λέγω ὁ · ὅς αἱρετίζω ὁ ψυχή ἐγώ , ἀλλά καί ὁ πνεῦμα ὁ θεός ἐπί μόνος αὐτός ἐπανεπαύω · ἐν αὐτός γάρ κατοικέω πᾶς ὁ πλήρωμα ὁ θεότης σωματικός . ὁ δέ πνεῦμα ὁ δίδωμι ἐπί ὁ ἐκ ῥίζα Ἰεσσαί προέρχομαι αὐτός εἰμί ὁ μονογενής ὁ θεός λόγος , ὅς δή καί ὁ ἀπόστολος δηλόω φάσκω · ὁ δέ κύριος ὁ πνεῦμα εἰμί . διόπερ ὡς μόνος χωρέω ὁ πνεῦμα ὁ πατρικός ὁ ἑξῆς πᾶς ἐργάζομαι ἐξαγγέλλω ὁ περί ὁ καθολικός κρίσις ὁ ἔθνος εἰς ὁ παρασκευάζω ὁ πᾶς εἰς ὁ μέλλω ὁ θεός κρίσις . διό λέγω · κρίσις ὁ ἔθνος ἐκφέρω . εἶτα ἐπεί ἥσυχος καί πρᾶος ὁ ἀνθρώπινος διοδεύω βίος ὡς μηδέ ὁ ὑπό αὐτός θεραπεύω ἐπιτρέπω αὐτός φανερός ποιέω ὁ πᾶς . οὗτος χάρις εἴρω · οὖον κράζω οὐδέ ἀνίημι , οὐδέ ἀκούω ἔξω ὁ φωνή αὐτός , ἀλλά οὐδέ κάλαμος συντρίβω θλάω · οὗτος γάρ ἀψοφητί καί ἥσυχος διέρχομαι ὁ ἐν ἄνθρωπος βίος , ὡς μηδέ ὁ τυγχάνω ἄνθρωπος λυπέω ὁ πᾶς ταπεινός καί ἀσθενής , κάλαμος διά ὁ ἀσθενής ἀπεικάζω . ἀλλά οὐδέ λίνον καπνίζω σβέννυμι , ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · οὐδέ λίνον ἀμαυρός σβέννυμι , κατά δέ ὁ Ἀκύλας · καί λίνον ἀμαυρός οὖον σβέννυμι , κατά δέ ὁ Θεοδοτίων · καί στιππύον ἀμαυρός οὖον σβέννυμι . λίνον δέ τύφω εἶπον εἄν εἰμί ὁ ἐκφυσιόω ὑπό ὁ σάρξ ὁ νόος αὐτός ἐπαίρω τις καί τυφόω , ὅς οὖον κωλύω οὐδέ παύω λέγω ὁ ἔπαρμα ὁ προφητεύω . ὅς δή καί ἔργον πληρόω ὁ Χριστός ὁ θεός ἐπιδημέω ὁ θνητός βίος · οὔτε οὖν ταπεινός τις καί ἀσθενής ἐν ἄνθρωπος λυπέω οὔτε τις ὁ ἐπαίρω καί ὑπερήφανος μετέρχομαι · πρός ἅπας δέ ἄνθρωπος πρᾶος εἰμί καί ταπεινός ὁ Καρδία . σύν ἀλήθεια δέ καί παρρησία ὁ πᾶς διαστέλλω ὁ περί ὁ ὁ θεός κρίσις καί οὖον πρότερος γε παύω ἢ φάος δίκη ἐκλάμπω διά ὁ ἐκ νεκρός ἀνάστασις , ὅς ὁ προφητικός λόγος αἰνίζω εἶπον · ἀνάλαμψις καί οὖον θραύω · θραύω μέν γάρ αὐτός καί ἀποσβέννυμι πειράω ὁ ὁ θάνατος αὐτός κατασκευάζω · ἐπεί καί πᾶς ὁ θνητός γένος θάνατος θραύω φύω . ἀλλά οὖον καί αὐτός θραύω · μόνος δέ ὁ ἐκ αἰών εἷς οὗτος θάνατος ἀγαθός ἀποφαίνω , εἰκότως ἀπό ὁ προφητεία μαρτυρέω φημί · ἀνάλαμψις καί οὖον θραύω . εἶτα ἐπιφέρω · ἠώς εἄν τίθημι ἐπί ὁ γῆ κρίσις · καί ἐπί ὁ ὄνομα αὐτός ἔθνος ἐλπίζω . διό καί μετά ὁ ἐκ νεκρός ἀνάστασις φάος δίκη εἰς πᾶς ὁ κόσμος ἐκλάμπω οὖον πρότερος παύω ἢ διατάσσω ἐπί ὁ γῆ ὁ περί ὁ ἐκκλησία αὐτός διοίκησις τε καί κρίσις , ὅς ὁ αὐτός παραδίδωμι μαθητής . ὅς οὕτως εἴρω ἐπιφέρω ἑξῆς · οὕτως λέγω κύριος ὁ θεός ὁ ποιέω ὁ οὐρανός καί πήγνυμι αὐτός , ὁ στερεόω ὁ γῆ καί ὁ ἐν αὐτός καί δίδωμι πνοή ὁ λαός ὁ ἐπί αὐτός καί πνεῦμα ὁ πατέω αὐτός . ὁράω δέ ὅπως ὁ μέν οὐρανός πήγνυμι εἴρω , ἐπεί κατά ὁ Μωσῆς κοσμοποιία ἐκ ὕδωρ πῆξις συνίστημι λέγω · οὐ δέ κατά ὁ Ἕλλην φυσιόλογος ὁ ἐκ πυρός εἰμί ὁ αἰθήρ καί ὁ οὐρανός αὐτός ὑπολαμβάνω , ὁ δέ γῆ φημί στερεόω κατάλληλος διά ὁ μέσος εἰμί ὁ πᾶς ἀκίνητος εἰμί , ὅσπερ οὐ ἁρμόζω ἐπί ὁ οὐρανός λέγω . ἀντί δέ ὁ · καί ὁ ἐν αὐτός ὁ Σύμμαχος · στερεόω φημί ὁ γῆ καί ὁ πορεύω ἐπί αὐτός . τίς δέ οὗτος τυγχάνω , διασαφέω λέγω ἑξῆς · ὁ δίδωμι πνοή ὁ λαός ὁ ἐπί αὐτός καί πνεῦμα ὁ πατέω αὐτός . χρή γάρ ἐγώ μανθάνω ἐκ τίς πρόσωπον εἰμί ὁ περί Χριστός λέγω . ἐπεί γάρ ἀθρόος ἐπιβάλλω ὁ προφητικός λόγος ἐν ἀρχή εἶπον · Ἰακώβ ὁ παῖς ἐγώ , ἀντιλαμβάνω αὐτός · Ἰσραήλ ὁ ἐκλεκτός ἐγώ , προσδέχομαι αὐτός ὁ ψυχή ἐγώ · δίδωμι ὁ πνεῦμα ἐγώ ἐπί αὐτός · τίς δέ εἰμί ὁ οὗτος ἐρῶ οὖον προδιδάσκω , ἀναγκαῖος ἐπί ὁ πάρειμι διασαφέω ὁ οὗτος θεσπίζω . διό ἐπιφέρω ὁ · οὕτως εἶπον κύριος ὁ θεός · αὐτός γάρ εἰμί ὁ ὁ πρῶτος ἐρῶ καί ὁ ἑξῆς ἐπιλέγω . εἰμί γάρ καί ὁ μάλιστα μή οἷος τε εἰμί φημί σύ ὁ ἄνθρωπος , ὁ ἀφανής καί ἀσώματος οὐσία ἐποπτεύω θεός · ἀλλά ἀναβλέπω εἰς ὁ μέγεθος ὁ τοσοῦτος οὐρανός , λογίζομαι ὁποῖος τις τυγχάνω ὁ τοσοῦτος μέγεθος διαπήγνυμι · ἀλλά καί εἰς ὁ γῆ αὐτός ἀποβλέπω , ὁπόσος τίς εἰμί καί ὡς ἀκίνητος ὁ σύμπας αἰών ἥδρασται ῥιζόω καί θεμελιόω , ὡς μηδαμῆ μηδαμῶς κινέω , ἐννοέω ὅσος ἄρρητος ὑπάρχω δύναμις ὁ στερεόω αὐτός , γόνιμος τε καί καρπός οἰστικός αὐτός ἀπεργάζομαι , ὡς τοσοῦτος ζῷον καί φυτόν προβάλλω . ὁ δή οὖν ὁ τοσοῦτος κάλλος καί μέγεθος κατασκευάζω κύριος καί θεός ὁ ὅλος , οὗτος ὁ προλέγω περί ὁ Χριστός αὐτός θεσπίζω . σφόδρα δέ ἀκόλουθος καί ἐπιτετηρημένως κατά ὅλος μέν ὁ ἐπί ὁ γῆ λαός , οὗτος εἰμί πᾶς ἄνθρωπος ὁ ὁ γῆ λαγχάνω οἰκέω , πνοή δίδωμι εἴρω , ἐπεί καί κατά ὁ πρῶτος ὁ ἄνθρωπος δημιουργία ἐμφυσάω ὁ θεός εἰς ὁ πρόσωπον αὐτός πνοή ζωή , καί γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος εἰς ψυχή ζώννυμι , ὡς ἐκ ἐκεῖνος πᾶς ἄνθρωπος μετέχω ὁ ζωή , οὐκέτι δέ καί ὁ ἀγαθός πνεῦμα · μόνος γάρ ὁ καταπατέω ὁ γῆ δίδωμι ὁ πνεῦμα εἴρω . ὅποι δέ εἄν ἄγω ὁ ὁ γεώδης φρόνημα καταπατέω , εἶπον δέ ἄν τις καί ἄλλως πᾶς γένος δηλόω ὁ τε λογικός ἐπί γῆ ζῷον καί ἄλογος διά ὁ πρόκειμαι . πρός δέ ὁ λέγω ἔτι καί ὁ ἐπιλέγω ὁ αὐτός κύριος καί θεός ὁ Χριστός αὐτός προσφωνέω λέγω · ἐγώ κύριος ὁ θεός καλέω σύ ἐν δικαιοσύνη καί κρατέω ὁ χείρ σύ καί ἐνισχύω σύ . προσφωνέω δέ οὗτος ὁ ἀνωτέρω λέγω παῖς αὐτός , ὅς ὁ ἑαυτοῦ πνεῦμα δίδωμι λέγω , πρῶτος δέ αὐτός ἐν δικαιοσύνη καλέω κατά ἄξιος ὁ κλῆσις αὐτός καί κατά ὁ Δίκαιος ποιέω · ἔπειτα κρατέω ὁ χείρ αὐτός καί ἐνισχύω αὐτός καί τρίτος χαρίζομαι αὐτός δῶρον ὥσπερ τίς φάος μέγας πᾶς ὁ ἔθνος ἐπαγγέλλω λέγω · καί δίδωμι σύ εἰς διαθήκη γένος , εἰς φάος ἔθνος . πάλαι οὖν διά Μωσῆς ὁ παλαιός διαθήκη ὁ Ἰουδαῖος δίδωμι λαός · ἐνταῦθα δέ ὁ προφητεύω εἰς διαθήκη ὁ γένος ὁ ἄνθρωπος καί εἰς φάος ἔθνος δωρέω φημί . εἰκότως ἄρα ἐπεί αὐτός εἰμί ὁ διαθήκη ὁ Χριστός ὁ θεός οὐδέ γραφή οὐδέ βιβλίον ἐκδίδωμι ὁμοίως Μωσῆς · αὐτός γάρ εἰμί ὁ διαθήκη , ἅτε πρῶτος μεσίτης ὑπάρχω θεός καί ἄνθρωπος , ἀλλά καί εἰς φάος ἔθνος δίδωμι , ὅπως ἐν αὐτός φωτίζω ὁ πάλαι ὁ ψυχή τυφλός ὁ ὀφθαλμός διανοίγω καί ἀναβλέπω διοράω ὁ ὁ θεός γνῶσις ὡς μηκέτι λίθος καί ξύλον καί ἄψυχος ὕλη ὁ ὁ θεός τιμή ἀπονέμω . ἐπεί δέ αὐτός οὗτος σειρά ὁ ἴδιος ἁμαρτία εἰμί κατασφίγγω ἐν σκότος δέ κακία πεδάω , μέλλω δέ διά ὁ ὁ Χριστός χάρις ἁμαρτία ἄφεσις καταξιόω καί ὥσπερ ἐκ δεσμωτήριον ἀπολύω , ἐλευθερόω τε καί ἀπαλλάσσω ὁ ὁ διάβολος εἱρκτή . οὗτος χάρις ἐπιφέρω ἑξῆς ὁ · ἐξάγω ἐκ δεσμός δέω καί ἐκ οἶκος φυλακή κάθημαι ἐν σκότος . οὗτος πᾶς διά ὁ Χριστός αὐτός ὁ μεγαλόδωρος θεός οὖον ὁ Ἰσραήλ οὐδέ ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος , πᾶς δέ ἀθρόος ὁ ἔθνος δίδωμι ἐπαγγέλλω . καί ἐπιλέγω · ἐγώ κύριος ὁ θεός , οὗτος εἰμί ὁ ὄνομα ἐγώ · ὁ δόξα ἐγώ ἕτερος οὖον δίδωμι . καί τηρέω , ὅπως κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής καί κατά αὐτός ὁ ἑβραικός ἀνάγνωσις ὁμοίως εἴρω ὁ · ὁ δόξα ἐγώ ἕτερος οὖον δίδωμι . εἰμί δέ ὁ λόγιος κύριος πυρόω εἰμί καί χρή μή πάρεργον ἐντυγχάνω αὐτός , ἐφίστημι ἄξιος ὡς οὐ εἴρω · ὁ δόξα ἐγώ οὐδείς δίδωμι · ὁ μέν γάρ οὐδείς ἀναιρετικός εἰμί πᾶς , ὁ δέ ἕτερος μή δίδωμι εἷς μόνος ὁ συγχώρησις γίγνομαι ἐμφαίνω , δηλαδή ὁ προσφωνέω . οὗτος δέ εἰμί πρός ὅς λέγω · καλέω σύ ἐν δικαιοσύνη καί κρατέω ὁ χείρ σύ καί ἐνισχύω σύ καί δίδωμι σύ εἰς διαθήκη γένος , εἰς φάος ἔθνος . ἐπεί τοίνυν σύ δίδωμι φημί ὁ ἐμός δόξα , οἶδα προσήκω ὡς οὐ εἄν καί ἕτερος μεταδίδωμι οὗτος , τίς δέ εἰμί ὁ δόξα ὁ οὗτος λέγω , προδιδάσκω εἶπον · ἐγώ κύριος ὁ θεός , οὗτος εἰμί ὁ ὄνομα ἐγώ · ὁ ὄνομα τοίνυν , διά ὅς δοξάζω ὡς κύριος καί θεός ὁ ὅλος , ἕτερος φημί οὖον δίδωμι , ἀλλά ἢ σύ μόνος , ὅς εἰς φάος ἔθνος δωρέω . ὅθεν ἀκόλουθος ὁ ἐπαγγελία καί ὁ Χριστός ὁ θεός παρά πᾶς ὁ ἔθνος κύριος καί θεός ἀναγορεύω ὁ πατήρ μόνος αὐτός οὗτος χαρίζομαι ὁ δόξα . ἐπιλέγω δέ ἑξῆς · οὐδέ ὁ ἀρετή ἐγώ δίδωμι ὁ γλυπτός , ἢ κατά ὁ Ἀκύλας · καί ὁ ὕμνησις ἐγώ ὁ γλυπτός , κατά δέ ὁ Σύμμαχος · οὐδέ ὁ ἔπαινος ἐγώ ὁ γλυπτός . διά οὗτος δέ οἴομαι ὁ λόγος πᾶς ὁ ἔθνος παιδεύω μηδείς μέν θεός ὑμνέω ὁ πάλαι νομίζω αὐτός θεός · μόνος δέ ὁ Χριστός ὁ θεός καί ὁ πέμπω αὐτός πατήρ δοξάζω . διά ὅς καί αὐτός ὁ Χριστός θεολογέω μόνος , ἐπεί μόνος αὐτός καί οὐδέ ἄλλος ὁ δόξα αὐτός καί ὁ ἀρετή αὐτός ὁ ἐπί πᾶς θεός δωρέω . οὗτος ἑξῆς εἴρω · ὁ ἀπό ἀρχή ἰδού ἥκω , καί καινός ὁ ἐγώ ἀναγγέλλω , πρό ὁ ἀναγγέλλω δηλόω σύ , κατά δέ ὁ Σύμμαχος · ὁ πρῶτος φημί ἰδού ἔρχομαι , καινός δέ ἀναγγέλλω , πρό ὁ ἀναγγέλλω αὐτός ἀκουστός ποιέω σύ · ὥσπερ γάρ ὁ πρῶτος φημί πληρόω διά ἔργον , καθώς γάρ ἐπαγγέλλω ὁ Ἀβραάμ περί ὁ σπέρμα αὐτός , οὕτως καί ποιέω . πληρόω δέ καί ὁ διά Μωσῆς καί ὁ λοιπός προφήτης προαγορεύω , οὗτος νῦν ἐγώ εὐαγγελίζω ὁ πᾶς φημί καί πρίν ἀναγγέλλω καί εἰς φανερός ἔρχομαι διά οὗτος ὁ προφητεία ἀκουστός σύ ποιέω . τίς δέ οὗτος , ἑξῆς διεξέρχομαι λέγω .