ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.1
Τὸ πνεῦμα τῷ προφήτῃ ἐδείκνυ ποτὲ μὲν σαφῶς τὰ δηλούμενα ὡς μὴ δεῖσθαι τρόπων ἀλληγορίας ἐν τῇ τῶν φωνῶν ἑρμηνείᾳ , μόναις δὲ αὐταῖς κεχρῆσθαι ψιλαῖς ταῖς λέξεσιν , ποτὲ δὲ διὰ συμβόλων ἑτέρων πραγμάτων , ἐμφαντικοῖς ῥήμασί τε καὶ ὀνόμασιν ἑτέραν ὑποβαλλόντων διάνοιαν , ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ὀνείρων τοῦ Ἰωσὴφ προσκυνεῖν ἐδόκουν ἀστέρες τὸν ἀριθμὸν ἕνδεκα , ὧδέ πη τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ δηλουμένων , ἄλλοτε δὲ στάχυς ἀναλέγοντας τοὺς ἀδελφοὺς ἑώρα τῆς σιτοδείας ὧδέ πως ᾐνιγμένης . οὕτως καὶ τῷ παρόντι προφήτῃ τὰ πλεῖστα τῶν θεσπιζομένων διὰ συμβόλων ἑωρᾶτο , πλεῖστα δὲ καὶ συμπεπλεγμένως εἴρηται κατὰ τὸ αὐτὸ τῶν μὲν πρὸς λέξιν τῶν δὲ πρὸς διάνοιαν ὑφασμένων , ὁποῖα καὶ ἐν ταῖς τοῦ σωτῆρος εὑρίσκεται διδασκαλίαις , δι’ ὧν ἀναγέγραπται εἰπεῖν · οὐχ ὑμεῖς λέγετε ὅτι τετράμηνός ἐστι καὶ ὁ θερισμὸς ἔρχεται ; ἐπάρατε τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν καὶ ἴδετε τὰς χώρας , ὅτι λευκαί εἰσι πρὸς θερισμὸν ἤδη · τούτων γὰρ τὸ μὲν ῥητόν ἐστι , τὸ δὲ διανοίᾳ καὶ ἄλλα ἂν εὕροις μυρία ὥσπερ οὖν καὶ τῷ μετὰ χεῖρας προφήτῃ παρ’ ᾧ ῥήματα μὲν αὐτολεξεὶ νοούμενα εὕροις ἂν τοιαῦτα · τί μοι πλῆθος τῶν θυσιῶν ὑμῶν ; λέγει κύριος · πλήρης εἰμὶ ὁλοκαυτωμάτων καὶ τὰ ἑξῆς , πρὸς δὲ μόνην διάνοιαν ταῦτα · ἀμπελὼν ἐγενήθη τῷ ἠγαπημένῳ ἐν κέρατι ἐν τόπῳ πίονι καὶ τὰ ἑξῆς .
Lemmas: ὁ πνεῦμα ὁ προφήτης δείκνυμι ποτέ μέν σαφῶς ὁ δηλόω ὡς μή δήω τρόπος ἀλληγορία ἐν ὁ ὁ φωνή ἑρμηνεία , μόνος δέ αὐτός χράομαι ψιλός ὁ λέξις , ποτέ δέ διά σύμβολον ἕτερος πρᾶγμα , ἐμφαντικός ῥῆμα τε καί ὄνομα ἕτερος ὑποβάλλω διάνοια , ὥσπερ καί ἐπί ὁ ὄνειρος ὁ Ἰωσήφ προσκυνέω δοκέω ἀστήρ ὁ ἀριθμός ἕνδεκα , ὧδε πῇ ὁ ἀδελφός αὐτός δηλέομαι , ἄλλοτε δέ στάχυς ἀναλέγω ὁ ἀδελφός ὁράω ὁ σιτοδεία ὧδε πως αἰνίσσω . οὕτως καί ὁ πάρειμι προφήτης ὁ πλεῖστος ὁ θεσπίζω διά σύμβολον ὁράω , πλεῖστος δέ καί συμπεπλεγμένως εἴρω κατά ὁ αὐτός ὁ μέν πρός λέξις ὁ δέ πρός διάνοια υφασμένος , ὁποῖος καί ἐν ὁ ὁ σωτήρ εὑρίσκω διδασκαλία , διά ὅς ἀναγράφω εἶπον · οὐ σύ λέγω ὅτι τετράμηνος εἰμί καί ὁ θερισμός ἔρχομαι ; ἐπαίρω ὁ ὀφθαλμός σύ καί ὁράω ὁ χώρα , ὅτι λευκός εἰμί πρός θερισμός ἤδη · οὗτος γάρ ὁ μέν ῥητός εἰμί , ὁ δέ διάνοια καί ἄλλος εἄν εὑρίσκω μυρίος ὥσπερ οὖν καί ὁ μετά χείρ προφήτης παρά ὅς ῥῆμα μέν αὐτολεξεί νοέω εὑρίσκω εἄν τοιοῦτος · τίς ἐγώ πλῆθος ὁ θυσία σύ ; λέγω κύριος · πλήρης εἰμί ὁλοκαύτωμα καί ὁ ἑξῆς , πρός δέ μόνος διάνοια οὗτος · ἀμπελών γίγνομαι ὁ ἀγαπάω ἐν κέρας ἐν τόπος πίων καί ὁ ἑξῆς .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.1a
Ὅρασιν δὲ οὐ κοινὴν λέγει οὐδὲ σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς ὑποπίπτουσαν , ἀλλὰ προφητικὴν τῶν μακροῖς ὕστερον χρόνοις συμβησομένων ἐποπτικήν · ὥσπερ γὰρ εἴ τις ἐν μεγάλῳ πίνακι θεῷτο πολεμίων ἔφοδον καὶ δῃώσεις χώρας πολιορκίας τε καὶ ἀνδραποδισμοὺς χρώματος ἄνθεσιν ἐξεικονισμένας , τὸν αὐτὸν δοκεῖ τρόπον ὕπαρ ἀλλ’ οὐ καθ’ ὕπνους τὴν ὅρασιν τεθεᾶσθαι τοῦ θείου πνεύματος καταλάμποντος αὐτοῦ τὴν ψυχήν .
Lemmas: ὅρασις δέ οὖον κοινός λέγω οὐδέ σωματικός ὀφθαλμός ὑποπίπτω , ἀλλά προφητικός ὁ μακρός ὕστερος χρόνος συμβαίνω ἐποπτικός · ὥσπερ γάρ εἰμί τις ἐν μέγας πίναξ θεάομαι πολέμιος ἔφοδος καί δῃόω χώρα πολιορκία τε καί ἀνδραποδισμός χρῶμα ἄνθος ἐξεικονίζω , ὁ αὐτός δοκέω τρόπος ὕπαρ ἀλλά οὖον κατά ὕπνος ὁ ὅρασις θεάομαι ὁ θεῖον πνεῦμα καταλάμπω αὐτός ὁ Ψυχή .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.2
Ἠσαΐας οὐκ ἐκ διατριβῶν ὥρμητο οὐδ’ ἐκ διδασκαλιῶν ὠφελημένος , ἀλλ’ ἐξ ἀγροῦ παρελθὼν καὶ βίου ὥς γε δοκεῖ τοῖς πολλοῖς ἀφανοῦς καὶ ἀπεριμμένου τῆς θείας ἐμπνεύσεως καὶ σοφίας μετείληφεν . Ἠσαΐαν καὶ εὐαγγελιστὴν δεῖ λέγειν ὡς τὴν αὐτὴν διακονίαν τοῖς εὐαγγελισταῖς ποιήσαντα · διαφερόντως γὰρ τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ κηρύττει , ποτὲ μὲν θεολογῶν ποτὲ δὲ τὴν εἰς οὐρανοὺς πάροδον αὐτοῦ θεσπίζων καὶ τὴν ἐκ παρθένου προαγορεύων τοῦ Ἐμμανουὴλ γέννησιν καὶ τὴν ἀνάστασιν , ἀλλὰ καὶ ἀπόστολον · καὶ τοῦτο γὰρ παρίστησιν λέγουσα ἡ αὐτοῦ γραφή · καὶ εἶπεν κύριος Τίνα ἀποστελῶ , καὶ τίς πορεύσεται πρὸς τὸν λαὸν τοῦτον ; καὶ εἶπον Ἰδοὺ ἐγώ εἰμι · ἀπόστειλόν με .
Lemmas: Ἠσαΐας οὐ ἐκ διατριβή ὁρμέω οὐδέ ἐκ διδασκαλία ὠφελέω , ἀλλά ἐκ ἀγρός παρέρχομαι καί βίος ὅς γε δοκέω ὁ πολύς ἀφανής καί ἀπορίπτω ὁ θεῖος ἔμπνευσις καί σοφία μεταλαμβάνω . Ἠσαΐας καί εὐαγγελιστής δεῖ λέγω ὡς ὁ αὐτός διακονία ὁ εὐαγγελιστής ποιέω · διαφερόντως γάρ ὁ υἱός ὁ θεός κηρύσσω , ποτέ μέν θεολογέω ποτέ δέ ὁ εἰς οὐρανός πάροδος αὐτός θεσπίζω καί ὁ ἐκ παρθένος προαγορεύω ὁ Ἐμμανουήλ γέννησις καί ὁ ἀνάστασις , ἀλλά καί ἀπόστολος · καί οὗτος γάρ παρίστημι λέγω ὁ αὐτός γραφεύς · καί εἶπον κύριος τίς ἀποστέλλω , καί τίς πορεύω πρός ὁ λαός οὗτος ; καί εἶπον ἰδέ ἐγώ εἰμί · ἀποστέλλω ἐγώ .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.3
Τὴν πᾶσαν ὑπόθεσιν κατὰ τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους εἶναι διδάσκει · οὐ γὰρ μόνον ἐπὶ τοῦ πρώτου καταλεχθέντος βασιλέως , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ δευτέρου καὶ τρίτου καὶ τοῦ τετάρτου . καὶ εὕροις αὐτὸν ἐφ’ ἑκάστῃ βασιλείᾳ τῶν προλεχθέντων ἐλέγχους τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους καὶ προρρήσεις κατ’ αὐτῶν ποιούμενον μέχρις αὐτοῦ τέλους τῆς βασιλείας , ἤτοι τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους ἢ τῆς χώρας , Ἰερουσαλὴμ δὲ τῆς πόλεως . διὰ τί πρῶτον κατὰ τῆς Ἰουδαίας ἄρχεται καίτοι μέλλων λέγειν καὶ κατὰ Βαβυλῶνος καὶ Αἰγυπτίων ; ἐπειδὴ ἐξ αὐτῶν ἄρχεται τῶν δοκούντων ἀνακεῖσθαι τῷ θεῷ κατὰ τὸ εἰρημένον ἀλλαχόθι · ἀπὸ τῶν ἁγίων μου ἄρξασθε καὶ δυνατοὶ δυνατῶς ἐτασθήσονται .
Lemmas: ὁ πᾶς ὑπόθεσις κατά ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος εἰμί διδάσκω · οὖον γάρ μόνος ἐπί ὁ πρῶτος καταλέγω βασιλεύς , ἀλλά καί ἐπί ὁ δύο καί τρίτος καί ὁ τέταρτος . καί εὑρίσκω αὐτός ἐπί ἕκαστος βασίλεια ὁ προλέγω ἔλεγχος ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος καί πρόρρησις κατά αὐτός ποιέω μέχρι αὐτός τέλος ὁ βασίλεια , ἤτοι ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος ἢ ὁ χώρα , Ἱεροσόλυμα δέ ὁ πόλις . διά τίς πρῶτος κατά ὁ Ἰουδαῖος ἄρχω καίτοι μέλλω λέγω καί κατά Βαβυλών καί Αἰγύπτιος ; ἐπεί ἐκ αὐτός ἄρχω ὁ δοκέω ἀνάκειμαι ὁ θεός κατά ὁ εἴρω ἀλλαχόθι · ἀπό ὁ ἅγιος ἐγώ ἄρχω καί δυνατός δυνατῶς ἐτάζω .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.4
Ἐπεσημήνατο δὲ τὸν τῶν βασιλέων χρόνον , ἐπειδὴ ἄλλη τις ἦν κατάστασις παρὰ Ἰουδαίοις πραγμάτων . ἔμελλεν δὲ τὰ μηδ’ εἰς νοῦν μηδ’ εἰς ὑπόνοιαν ἐπιόντα τῶν τότε μακροῖς ὕστερον χρόνοις ἀποβήσεσθαι . ὅτι κἀκεῖνος τηρητέον ὡς μία μὲν συνημμένη εἶναι δοκεῖ ἡ πᾶσα βίβλος , λέλεκται δὲ τῷ προφήτῃ κατὰ μέρος ἐν διαφόροις καὶ μακρῶν καιρῶν διαστήμασιν ὡς πολλῆς δεῖσθαι καὶ ἀκριβοῦς ἐπιστήμης τῷ μέλλοντι διαιρεῖν καὶ εἰς χρόνους ἀφορίζειν τὴν τῶν ἐμφερομένων διάνοιαν καὶ ταῖς πράξεσι ταῖς καθ’ ἑκάστην βασιλείαν πεπραγμέναις τὴν προφητείαν ἐφαρμόζειν · ἐφ’ ὅλοις γὰρ ἔτεσιν πεντήκοντα ὁ τῶν προκειμένων βασιλέων ἀπαρτίζεται χρόνος , καθ’ ὃν εἴρηται τὰ δι’ ὅλης τῆς βίβλου φερόμενα .
Lemmas: ἐπισημαίνω δέ ὁ ὁ βασιλεύς χρόνος , ἐπεί ἄλλος τις εἰμί κατάστασις παρά Ἰουδαῖος πρᾶγμα . μέλλω δέ ὁ μηδέ εἰς νόος μηδέ εἰς ὑπόνοια ἔπειμι ὁ τότε μακρός ὕστερος χρόνος ἀποβαίνω . ὅτι ἐκεῖνος τηρητέον ὡς εἷς μέν συνάπτω εἰμί δοκέω ὁ πᾶς βίβλος , λέγω δέ ὁ προφήτης κατά μέρος ἐν διάφορος καί μακρός καιρός διάστημα ὡς πολύς δήω καί ἀκριβής ἐπιστήμη ὁ μέλλω διαιρέω καί εἰς χρόνος ἀφορίζω ὁ ὁ ἐμφέρω διάνοια καί ὁ πρᾶξις ὁ κατά ἕκαστος βασίλειος πράσσω ὁ προφητεία ἐφαρμόζω · ἐπί ὅλος γάρ ἔτος πεντήκοντα ὁ ὁ πρόκειμαι βασιλεύς ἀπαρτίζω χρόνος , κατά ὅς εἴρω ὁ διά ὅλος ὁ Βίβλος φέρω .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.5
Πληρῶσαν τὸ θεῖον πνεῦμα τὴν τοῦ προφήτου ψυχὴν τῆς οἰκείας δυνάμεως ὡς δι’ ὀργάνου τοῦ προφητικοῦ στόματος ἐξεφώνησεν τὰ προκείμενα προπαρασκευάζον ἀκροατὰς τῶν ὑπὸ τοῦ κυρίου λεγομένων λόγων , διό φησιν · ὅτι κύριος ἐλάλησεν . εἶθ’ ἑξῆς καὶ τὸν λόγον αὐτὸν ἐμφαίνει , ὃν ἐλάλησε κύριος φῆσαν ἐκ προσώπου κυρίου τό · υἱοὺς ἐγέννησα καὶ ὕψωσα · ὁ μὲν οὖν κύριος ἐλάλησε τὸν λόγον , ἐπακοῦσαν δὲ τὸ πνεῦμα τὸ προφητικὸν τῆς τοῦ κυρίου φωνῆς ὡς δι’ ὀργάνου τοῦ προφήτου ταῖς τῶν ἀνθρώπων ἀκοαῖς παρεδίδου τὸν λόγον , ὃν τοῦ κυρίου λέγοντος ἠκροάσατο , συνεκάλει δὲ πρὸς τὴν μάθησιν τὰ συνεκτικὰ μέρη , οὐρανὸν τοῦτον τὸν τὰς θείας δυνάμεις ἀπειληφότα καὶ γῆν τὸ τῶν θνητῶν οἰκητήριον . οὐρανῷ μὲν ἀκούειν , γῇ δὲ ἐνωτίζεσθαι παρακελεύεται ἢ ὡς ἐμψύχοις οὖσιν · διοικεῖν γὰρ καὶ τὸ οὐράνιον σῶμα ψυχὴν καὶ τὸ τῆς γῆς στοιχεῖον ὡσαύτως φασίν τινες , ἢ δι’ αὐτῶν τὰς ἀφανεῖς δυνάμεις ἀνακαλούμενος ἢ ἔπειτα θεσπιζόμενα μακροῖς χρόνοις ἔμελλον ἀποβήσεσθαι τῆς θνητῆς φύσεως οὔσης ὀλιγοχρονίου πρὸς τὰ διαμένοντα ποιεῖται τὸν λόγον , ἢ ὡς μὴ ἀξίους ὄντας Ἰουδαίους τὸν οὐρανὸν προσκαλεῖται καὶ τὴν γῆν . καὶ τὸ μὲν ἀκούειν τῷ οὐρανῷ προσνέμει , ὅπερ ἐστὶν τὸ συνιέναι ὡς κρεῖττον , τῇ δὲ γῇ ἐνωτίζεσθαι , ὅπερ ἐστὶν τὸ δι’ ὤτων ἀκούειν , ὅπερ ἐστὶ σωματικώτερον .
Lemmas: πληρόω ὁ θέω πνεῦμα ὁ ὁ προφήτης ψυχή ὁ οἰκεῖος δύναμις ὡς διά ὄργανον ὁ προφητικός στόμα ἐκφωνέω ὁ πρόκειμαι προπαρασκευάζω ἀκροατής ὁ ὑπό ὁ κύριος λέγω λόγος , διό φημί · ὅτι κύριος λαλέω . εἶτα ἑξῆς καί ὁ λόγος αὐτός ἐμφαίνω , ὅς λαλέω κύριος φημί ἐκ πρόσωπον κύριος ὁ · υἱός γεννάω καί ὑψόω · ὁ μέν οὖν κύριος λαλέω ὁ λόγος , ἐπακούω δέ ὁ πνεῦμα ὁ προφητικός ὁ ὁ κύριος φωνή ὡς διά ὄργανον ὁ προφήτης ὁ ὁ ἄνθρωπος ἀκοή παραδίδωμι ὁ λόγος , ὅς ὁ κύριος λέγω ἀκροάομαι , συγκαλέω δέ πρός ὁ μάθησις ὁ συνεκτικός μέρος , οὐρανός οὗτος ὁ ὁ θεῖος δύναμις ἀπολαμβάνω καί γῆ ὁ ὁ θνητός οἰκητήριον . οὐρανός μέν ἀκούω , γῆ δέ ἐνωτίζομαι παρακελεύομαι ἢ ὡς ἔμψυχος εἰμί · διοικέω γάρ καί ὁ οὐράνιος σῶμα ψυχή καί ὁ ὁ γῆ στοιχεῖον ὡσαύτως φημί τις , ἢ διά αὐτός ὁ ἀφανής δύναμις ἀνακαλέω ἢ ἔπειτα θεσπίζω μακρός χρόνος μέλλω ἀποβαίνω ὁ θνητός φύσις εἰμί ὀλιγοχρόνιος πρός ὁ διαμένω ποιέω ὁ λόγος , ἢ ὡς μή ἄξιος εἰμί Ἰουδαῖος ὁ οὐρανός προσκαλέω καί ὁ γῆ . καί ὁ μέν ἀκούω ὁ οὐρανός προσνέμω , ὅσπερ εἰμί ὁ συνίημι ὡς ἀγαθός , ὁ δέ γῆ ἐνωτίζομαι , ὅσπερ εἰμί ὁ διά οὖς ἀκούω , ὅσπερ εἰμί σωματικός .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.6
Υἱοὺς ἐγέννησα λέγει διὰ τὴν νοερὰν ψυχὴν τὸ κατ’ εἰκόνα αὐτοῦ γενέσθαι , ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ γέρους ἐξαιρέτου τετυχηκέναι τοὺς πρώτους .
Lemmas: υἱός γεννάω λέγω διά ὁ νοερός ψυχή ὁ κατά εἰκών αὐτός γίγνομαι , ἀλλά καί διά ὁ γέρος ἐξαίρετος τυγχάνω ὁ πρῶτος .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.7
Αἰνίττεται διὰ τοῦ λέγειν ἔγνω βοῦς τὸν κτησάμενον , ὅτι τὰ μὲν πρὶν κτηνῶν ἀλόγων κατ’ οὐδὲν διαφέροντα ἔθνη συνήσουσιν , Ἰσραὴλ δὲ οὐ συνήσει · τὸ γὰρ οὐ συνῆκεν ἀντ’ οὐ συνήσει . καὶ βοῦς μὲν καὶ ὄνος φυσικῇ φαντασίᾳ τοὺς τρέφοντας ἐπιγινώσκουσιν , οἱ δὲ τοσαύτης ἀξιωθέντες παρὰ τῷ θεῷ προνοίας , ὡς μὴ μόνον λογικοὺς καταστῆναι , ἀλλὰ καὶ λαὸν θεοῦ χρηματίσαι καταξιωθῆναι , υἱῶν τε προσηγορίᾳ τιμηθῆναι , οὐδ’ ὁμοίως τοῖς ἀλόγοις θρέμμασιν τὸν γεννήσαντα καὶ ἀναθρέψαντα , τιμήσαντά τε καὶ ὑψώσαντα αὐτοὺς κύριον ἔγνωσαν . οἶμαι δὲ διὰ τούτων προφητικῶς αἰνίττεσθαι πρὸς τὸν Χριστὸν τοῦ θεοῦ αὐτὸν ὄντα τὸν κύριον μόνοις αὐτοῖς ἐξ ἁπάντων τῶν ἐθνῶν ἐπιδημήσαντα κατὰ τὴν ἐνανθρώπησιν οὐ παραδέξονται οὐδὲ ἐπιγνώσονται αὐτὸν οὐδὲ νοήσουσιν , ἀλλ’ οὐδὲ συνήσουσιν .
Lemmas: αἰνίσσομαι διά ὁ λέγω γιγνώσκω βοῦς ὁ κτάομαι , ὅτι ὁ μέν πρίν κτῆνος ἄλογος κατά οὐδείς διαφέρω ἔθνος συνίημι , Ἰσραήλ δέ οὖον συνίημι · ὁ γάρ οὖον συνίημι ἀντί οὖον συνίημι . καί βοῦς μέν καί ὄνος φυσικός φαντασία ὁ τρέφω ἐπιγιγνώσκω , ὁ δέ τοσοῦτος ἀξιόω παρά ὁ θεός πρόνοια , ὡς μή μόνος λογικός καθίστημι , ἀλλά καί λαός θεός χρηματίζω καταξιόω , υἱός τε προσηγορία τιμάω , οὐδέ ὁμοίως ὁ ἄλογος θρέμμα ὁ γεννάω καί ἀνατρέφω , τιμάω τε καί ὑψόω αὐτός κύριος γιγνώσκω . οἴομαι δέ διά οὗτος προφητικός αἰνίσσομαι πρός ὁ Χριστός ὁ θεός αὐτός εἰμί ὁ κύριος μόνος αὐτός ἐκ ἅπας ὁ ἔθνος ἐπιδημέω κατά ὁ ἐνανθρώπησις οὖον παραδέχομαι οὐδέ ἐπιγιγνώσκω αὐτός οὐδέ νοέω , ἀλλά οὐδέ συνίημι .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.8
Τὰ μὲν οὖν πρῶτα τὸν υἱὸν αὐτοπροσώπως εἰρηκέναι τὸ προφητικὸν ἐμαρτύρησε πνεῦμα , διὰ δὲ τῶν ἑξῆς ἐπιφερομένων οὐκέθ’ ὁ κύριος , ἀλλ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ἐπιμέμφεται ὡς ἐνταῦθα ὑπὸ τοῦ κυρίου κατηγορηθεῖσιν φάσκον · οὐαὶ ἔθνος ἁμαρτωλόν . διὰ ταῦτα γοῦν ἀπελέγχει τὸ Ἰουδαίων ἔθνος καὶ ταλανίζει αὐτοὺς τὸ ἅγιον πνεῦμα ὡς πάντων τῶν ἐθνῶν χείρους καὶ ὡς τὸ μηδὲν ὠφεληθέντας μήτε ἐκ τῆς υἱοθεσίας μήτε ἐξ ἧς παρὰ τοῦ θεοῦ τιμῆς ἠξιώθησαν · ὑψωθέντες καὶ πλείστων ὅσων ἐξαιρέτων παρ’ αὐτοῦ τετυχηκότες , ἀλλ’ οὐδὲ ἐξ ὧν πολλάκις ἐπλήγησαν δι’ ὑπερβολὴν ἀγάπης θεοῦ τυπτόμενοι καὶ κολαζόμενοι τῶν ἀσεβημάτων αὐτῶν ἕνεκα · ὃν γὰρ ἀγαπᾷ κύριος παιδεύει , μαστιγοῖ δὲ πάντα υἱὸν ὃν παραδέχεται .
Lemmas: ὁ μέν οὖν πρῶτος ὁ υἱός αὐτοπρόσωπος εἴρω ὁ προφητικός μαρτυρέω πνεῦμα , διά δέ ὁ ἑξῆς ἐπιφέρω οὐκέτι ὁ κύριος , ἀλλά αὐτός ὁ πνεῦμα ἐπιμέμφομαι ὡς ἐνταῦθα ὑπό ὁ κύριος κατηγορέω φάσκω · οὐαί ἔθνος ἁμαρτωλός . διά οὗτος γοῦν ἀπελέγχω ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος καί ταλανίζω αὐτός ὁ ἅγιος πνεῦμα ὡς πᾶς ὁ ἔθνος χείρων καί ὡς ὁ μηδείς ὠφελέω μήτε ἐκ ὁ υἱοθεσία μήτε ἐκ ὅς παρά ὁ θεός τιμή ἀξιόω · ὑψόω καί πλεῖστος ὅσος ἐξαίρω παρά αὐτός τυγχάνω , ἀλλά οὐδέ ἐκ ὅς πολλάκις πλήσσω διά ὑπερβολή ἀγάπη θεός τύπτω καί κολάζω ὁ ἀσέβημα αὐτός ἕνεκα · ὅς γάρ ἀγαπάω κύριος παιδεύω , μαστιγόω δέ πᾶς υἱός ὅς παραδέχομαι .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.9
Τηρητέον ὡς τὸν λαὸν τὸν χρηματίζοντα Ἰσραὴλ καὶ διὰ τὸ ἐξ Ἀβραὰμ τὸ γένος κατάγειν καὶ διὰ τὸ ἐκ σπέρματος θεοφιλῶν ἀνδρῶν κατὰ σάρκα γεγονέναι μέγα φρονοῦντας τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἁμαρτωλὸν ἔθνος καὶ λαὸν πλήρη ἁμαρτιῶν καὶ σπέρμα πονηρὸν καὶ υἱοὺς ἀνόμους ἀποκαλεῖ , διδάσκων μάτην τυφοῦσθαι τοὺς ἐπὶ γένει καὶ προπάτορσι σεμνυνομένους .
Lemmas: τηρητέον ὡς ὁ λαός ὁ χρηματίζω Ἰσραήλ καί διά ὁ ἐκ Ἀβραάμ ὁ γένος κατάγω καί διά ὁ ἐκ σπέρμα θεοφιλής ἀνήρ κατά σάρξ γίγνομαι μέγας φρονέω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ἁμαρτωλός ἔθνος καί λαός πλήρης ἁμαρτία καί σπέρμα πονηρός καί υἱός ἄνομος ἀποκαλέω , διδάσκω μάτην τυφόω ὁ ἐπί γένος καί προπάτωρ σεμνύνω .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.10
Κύριον τὸν υἱὸν λέγει ἐνταῦθα , καὶ πρέποι δ’ ἂν τῷ υἱῷ τοῦ θεοῦ λόγῳ ὄντι περὶ ἀνθρώπου φύσεως καὶ τῶν ἐν ἀνθρώποις λογικῶν ψυχῶν φάσκειν τό · υἱοὺς ἐγέννησα καὶ ὕψωσα . καὶ ἐπιλέγει · ἐγκατελείπατε τὸν κύριον καὶ παρωργίσατε τὸν ἅγιον τοῦ Ἰσραήλ . τίς δὲ ἦν ὃν ἐγκατέλιπον ἢ ὁ Χριστός , ὃν διὰ τὸ παρωργικέναι καὶ ἐγκαταλελοιπέναι τὰ ἑξῆς ἐπιλεγόμενα πεπόνθασιν ; τηρητέον ὡς τὰ προκείμενα τοῦ παντὸς ἔθνους Ἰουδαίων ἀρχόντων τε καὶ ἀρχομένων κατηγορεῖ , οὐδὲν ἕτερον ἢ ὡς τὸν κύριον καταλιπόντων · οὐ γὰρ εἰδωλολατρίαν αὐτοῖς ἐπιμέμφεται , ἀλλ’ ὅτι τὸν κύριον καταλελοίπασιν , ὃν βοῦς καὶ ὄνος ἐπέγνω , ὁ δὲ Ἰσραὴλ οὐ συνῆκεν . διόπερ εἰκότως αὐτὸν ταλανίζει ὡς καὶ αὐτῶν τῶν τῇ φύσει ἀλόγων ἀποδειχθέντα πολὺ χείρονα .
Lemmas: κύριος ὁ υἱός λέγω ἐνταῦθα , καί πρέπω δέ εἄν ὁ υἱός ὁ θεός λόγος εἰμί περί ἄνθρωπος φύσις καί ὁ ἐν ἄνθρωπος λογικός Ψυχή φάσκω ὁ · υἱός γεννάω καί ὑψόω . καί ἐπιλέγω · ἐγκαταλείπω ὁ κύριος καί παροργίζω ὁ ἅγιος ὁ Ἰσραήλ . τίς δέ εἰμί ὅς ἐγκαταλείπω ἢ ὁ Χριστός , ὅς διά ὁ παροργίζω καί ἐγκαταλείπω ὁ ἑξῆς ἐπιλέγω πάσχω ; τηρητέον ὡς ὁ πρόκειμαι ὁ πᾶς ἔθνος Ἰουδαῖος ἄρχω τε καί ἄρχω κατηγορέω , οὐδείς ἕτερος ἢ ὡς ὁ κύριος καταλιμπάνω · οὖον γάρ εἰδωλολατρία αὐτός ἐπιμέμφομαι , ἀλλά ὅτι ὁ κύριος καταλείπω , ὅς βοῦς καί ὄνος ἐπιγιγνώσκω , ὁ δέ Ἰσραήλ οὖον συνίημι . διόπερ εἰκότως αὐτός ταλανίζω ὡς καί αὐτός ὁ ὁ φύσις ἄλογος ἀποδείκνυμι πολύς χείρων .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.11
Ἀνίατόν τινα καὶ ἀθεράπευτον ἐπιμέμφεται αὐτοῖς νόσον · πᾶσαν γὰρ κεφαλήν φησιν εἰς πόνον καὶ πᾶσαν καρδίαν εἰς λύπην , ἀπὸ ποδῶν ἕως κεφαλῆς οὐκ ἔστιν ἐν αὐτῷ ὁλοκληρία . εἶτα καὶ ἀπογινώσκει αὐτῶν ὁ λόγος τὴν θεραπείαν λέγων · οὐκ ἔστιν μάλαγμα ἐπιθεῖναι οὔτε ἔλαιον οὔτε καταδέσμους , ἅπερ εἰ μετὰ τοὺς χρόνους τοὺς περὶ τὴν σωτήριον παρουσίαν ἐκλαμβάνοιτο χώραν ἔχει , ἐπειδὴ τότε ἔφθασεν εἰς αὐτοὺς ἡ ὀργὴ εἰς τέλος . εἰ δὲ ἐπὶ τοὺς ἀνωτέρω χρόνους οὐκ ἂν ἀληθεύοιτο , διὰ τὸ κατὰ χρόνους καὶ καθ’ ἑκάστην γενεὰν ἐπ’ αὐτῆς τε τῆς ἐν Βαβυλῶνι αἰχμαλωσίας γεγονέναι τινὰς παρ’ αὐτοῖς θεοφιλεῖς ἄνδρας , ὥστε εὐλόγως ἡμᾶς τὰ προκείμενα ἐπὶ τὴν ἐσχάτην αὐτῶν ἀπόπτωσιν ἐκλαβεῖν , καθ’ ἣν διὰ τὸ μὴ συνιέναι ἐπιδημήσαντα αὐτοῖς τὸν Χριστὸν τοῦ θεοῦ , πολιορκηθέντες ὑπὸ Ῥωμαίων οὐκέτι ἦραν κεφαλήν . ἀπηλλοτριώθησαν γοῦν εἰς τὰ ὀπίσω καὶ πᾶσα αὐτῶν κεφαλή , ἀρχοντικὴ δηλαδὴ ἐξουσία , ταπεινωθεῖσα γέγονεν εἰς πόνον , πᾶσά τε καρδία εἰς λύπην , ὡς ἀπὸ ποδῶν ἕως κεφαλῆς , ἀπὸ μικροῦ δηλαδὴ καὶ ἕως μείζονος , μὴ εἶναι ἐν αὐτοῖς ὁλοκληρίαν , μηδέ τι φάρμακον αὐτοῖς ἐπινοεῖς σωτήριον . πῶς γὰρ καὶ οἷόν τε ἦν ἕτερον αὐτοὺς ὑγείας καὶ σωτηρίας ποιητικὸν εὑρᾶσθαι φάρμακον ἀρνησαμένους τὸν κύριον , μηδὲ ἐπεγνωκότας αὐτὸν μηδὲ συνιέντας ἐπιδημήσαντα αὐτοῖς τὸν τῶν ψυχῶν ἰατρὸν τὸν μόνον πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν ψυχῶν ὁμοῦ καὶ σωμάτων ἰάσασθαι δυνάμενον . ἀντὶ δὲ τοῦ · οὐκ ἔστιν ἐν αὐτῷ ὁλοκληρία οὔτε τραῦμα οὔτε μώλωψ καὶ τῶν ἑξῆς ὁ Σύμμαχος τοῦτον ἐξέδωκεν τὸν τρόπον · οὐκ ἔστιν ἐν αὐτῷ ὑγιές , ἀλλὰ τραῦμα καὶ μώλωψ καὶ πληγὴ κρούματος οὐ σφιγγομένη οὐδ’ ἐπιδεσμουμένη οὐδ’ ἁπαλυνομένη ἐλαίῳ .
Lemmas: ἀνίατος τις καί ἀθεράπευτος ἐπιμέμφομαι αὐτός νόσος · πᾶς γάρ κεφαλή φημί εἰς πόνος καί πᾶς Καρδία εἰς λύπη , ἀπό πούς ἠώς κεφαλή οὐ εἰμί ἐν αὐτός ὁλοκληρία . εἶτα καί ἀπογιγνώσκω αὐτός ὁ λόγος ὁ θεραπεία λέγω · οὐ εἰμί μάλαγμα ἐπιτίθημι οὔτε ἔλαιον οὔτε κατάδεσμος , ὅσπερ εἰμί μετά ὁ χρόνος ὁ περί ὁ σωτήριος παρουσία ἐκλαμβάνω χώρα ἔχω , ἐπεί τότε φθάνω εἰς αὐτός ὁ ὀργή εἰς τέλος . εἰμί δέ ἐπί ὁ ἀνωτέρω χρόνος οὐ εἄν ἀληθεύω , διά ὁ κατά χρόνος καί κατά ἕκαστος γενεά ἐπί αὐτός τε ὁ ἐν Βαβυλών αἰχμαλωσία γίγνομαι τις παρά αὐτός θεοφιλής ἀνήρ , ὥστε εὔλογος ἐγώ ὁ πρόκειμαι ἐπί ὁ ἔσχατος αὐτός ἀπόπτωσις ἐκλαμβάνω , κατά ὅς διά ὁ μή συνίημι ἐπιδημέω αὐτός ὁ Χριστός ὁ θεός , πολιορκέω ὑπό Ῥωμαῖος οὐκέτι ἀείρω κεφαλή . ἀπαλλοτριόω γοῦν εἰς ὁ ὀπίσω καί πᾶς αὐτός κεφαλή , Αρχοντική δηλαδή ἐξουσία , ταπεινόω γίγνομαι εἰς πόνος , πᾶς τε καρδία εἰς λύπη , ὡς ἀπό πούς ἠώς κεφαλή , ἀπό μικρός δηλαδή καί ἠώς μείζων , μή εἰμί ἐν αὐτός ὁλοκληρία , μηδέ τίς φάρμακον αὐτός ἐπινοέω σωτήριος . πῶς γάρ καί οἷος τε εἰμί ἕτερος αὐτός ὑγεία καί σωτηρία ποιητικός εὑρίσκω φάρμακον ἀρνέομαι ὁ κύριος , μηδέ ἐπιγιγνώσκω αὐτός μηδέ συνίημι ἐπιδημέω αὐτός ὁ ὁ Ψυχή ἰατρός ὁ μόνος πᾶς νόσος καί πᾶς μαλακία Ψυχή ὁμοῦ καί σῶμα ἰάομαι δύναμαι . ἀντί δέ ὁ · οὐ εἰμί ἐν αὐτός ὁλοκληρία οὔτε τραῦμα οὔτε μώλωψ καί ὁ ἑξῆς ὁ Σύμμαχος οὗτος ἐκδίδωμι ὁ τρόπος · οὐ εἰμί ἐν αὐτός ὑγιής , ἀλλά τραῦμα καί μώλωψ καί πληγή κροῦμα οὖον σφίγγω οὐδέ ἐπιδεσμέω οὐδέ ἁπαλύνω ἔλαιον .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.12
Τό · ἡ γῆ ὑμῶν ἔρημος , αἱ πόλεις ὑμῶν πυρίκαυστοι , καὶ τὰ τούτοις ἐπιλεγόμενα καὶ τότε μὲν οὐδαμῶς ἐνηργεῖτο ὁπηνίκα ἐλέγετο , μέλλοντα δὲ συμβήσεσθαί ποτε μακροῖς ὕστερον χρόνοις τῷ προφήτῃ προεθεωρεῖτο . ἀντὶ δὲ τοῦ · ὡς σκηνὴ ἐν ἀμπελῶνι , ὁ Σύμμαχος ὡς καλύβη φησὶν ἐν ἀμπελῶνι καὶ ὡς νυκτοφυλάκιον ἐν σικυηράτῳ καὶ ὡς πόλις πεπορθημένη . τὸν δ’ ἐνταῦθα ἀμπελῶνα ὠνομασμένον ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα τὸ πᾶν ἔθνος εἶναι διασαφεῖ ὁ αὐτὸς προφήτης λέγων · ὁ γὰρ ἀμπελὼν κυρίου σαβαὼθ οἶκος τοῦ Ἰσραήλ ἐστιν καὶ ἄνθρωπος τοῦ Ἰούδα νεόφυτον ἠγαπημένον . εἶθ’ ἐπάγει τὴν αἰτίαν τῆς ἐρημίας αὐτῶν λέγων · ἔμεινα ἵνα ποιήσῃ δικαιοσύνην , ἐποίησεν δὲ ἀνομίαν καὶ οὐ δικαιοσύνην ἀλλὰ κραυγήν .
Lemmas: ὁ · ὁ γῆ σύ ἐρῆμος , ὁ πόλις σύ πυρίκαυστος , καί ὁ οὗτος ἐπιλέγω καί τότε μέν οὐδαμῶς ἐνεργέω ὁπηνίκα λέγω , μέλλω δέ συμβαίνω ποτός μακρός ὕστερος χρόνος ὁ προφήτης προθεωρέω . ἀντί δέ ὁ · ὡς σκηνή ἐν ἀμπελών , ὁ Σύμμαχος ὡς καλύβη φημί ἐν ἀμπελών καί ὡς νυκτοφυλάκιον ἐν σικυήρατον καί ὡς πόλις πορθέω . ὁ δέ ἐνταῦθα ἀμπελών ὀνομάζω ἐν ὁ μετά οὗτος ὁ πᾶς ἔθνος εἰμί διασαφέω ὁ αὐτός προφήτης λέγω · ὁ γάρ ἀμπελών κύριος Σαβαώθ οἶκος ὁ Ἰσραήλ εἰμί καί ἄνθρωπος ὁ Ἰούδας νεόφυτος ἀγαπάω . εἶτα ἐπάγω ὁ αἴτιος ὁ ἐρημία αὐτός λέγω · μένω ἵνα ποιέω δικαιοσύνη , ποιέω δέ ἀνομία καί οὖον δικαιοσύνη ἀλλά κραυγή .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.13
Ἐπεὶ αὐτοὶ πρότεροι ἐγκατέλιπον τὸν κύριον καὶ παρώργισαν τὸν ἅγιον τοῦ Ἰσραήλ , εἰκότως ἐγκαταλειφθήσεσθαι λέγονται . τὸ δέ · ὡς σκηνὴ ἐν ἀμπελῶνι καταλείπεσθαι , σημαίνει τὴν παντελῆ αὐτῶν ἀκαρπίαν · ἕως μὲν γὰρ καρπῶν ἀγαθῶν πεπλήρωται , ἀμπελὼν τὸν φρουροῦντα κέκτηται , ὃς σκηνὴν πηξάμενος ἄνωθεν ἀφ’ ὑψηλοῦ ἀφορᾷ καὶ φυλάττει τὸν ἀμπελῶνα . εἰ δ’ ὁ τούτου καρπὸς ἀφανισθῇ , τηνικαῦτα ὁ φύλαξ ὡς ἂν μὴ εἰς μάταιον κάμνοι , τὴν σκηνὴν ἔρημον καταλιπὼν ἀναχωρεῖ τῆς φυλακῆς . τοῦτο δὴ οὖν αὐτὸ γενήσεσθαι περὶ τὸν νεὼν τὸ θεῖον πνεῦμα θεσπίζει · τοῦ γάρ τοι παντὸς ἔθνους δίκην ἀμπελῶνος συνεστῶτος , ὥσπερ τις σκηνὴν μέση τοῦ παντὸς ὁ ἐν τῇ Ἰερουσαλὴμ νεὼς ἵδρυτο , ἔνθεν τε ὡς ἀπὸ σκοπῆς ὁ φρουρὸς τὸν ἀμπελῶνα ἐπεσκόπει , ἐπεὶ δὲ ἀντὶ σταφυλῆς ἐποίησεν ἀκάνθας , ἀκόλουθον καὶ τὴν πόλιν καὶ τὸν νεὼν ἐγκαταλειφθήσεσθαι θεσπίζει . ὡς σκηνὴ ἐν ἀμπελῶνι , ἀλλὰ καὶ ὡς ὀπωροφυλάκιον ἐν σικυηράτῳ φησὶ διὰ τὸ οὐχ ὅπως τὰς κατ’ ἀρετὴν πράξεις ὀνομαζομένας σταφυλὴν τὴν ὡς καρποῖς τιμιωτέραν μὴ φέρειν , ἀλλὰ μηδὲ τὴν καλουμένην ὀπώραν . τοιαύτη δέ τις ἦν ἡ πρόσκαιρος καὶ σωματικὴ κατὰ τὸν Μωσέως νόμον λατρεία ὡραία τις οὖσα τῇ ὄψει καὶ εὐθαλής , πλὴν ἀλλὰ πρόσκαιρος . διὸ καὶ ὁ τόπος , ἐν ᾧ τὰ τῆς ὀπώρας ἤκμαζεν , ὀπωροφυλάκιον ὠνόμαστο , ὃ δὴ καὶ αὐτὸ ἐγκαταλειφθήσεσθαι λέγεται . καταλιπόντος δὲ τὴν ἑαυτοῦ σκηνὴν καὶ τὸ ὀπωροφυλάκιον τοῦ δεσπότου καὶ φύλακος ἀκολούθως καὶ ἡ πᾶσα πόλις πεπολιορκημένη γέγονεν τῇ τε ἐρημίᾳ τοῦ τόπου καὶ τοῦ ἔθνους .
Lemmas: ἐπεί αὐτός πρότερος ἐγκαταλείπω ὁ κύριος καί παροργίζω ὁ ἅγιος ὁ Ἰσραήλ , εἰκότως ἐγκαταλείπω λέγω . ὁ δέ · ὡς σκηνή ἐν ἀμπελών καταλείπω , σημαίνω ὁ παντελής αὐτός ἀκαρπία · ἠώς μέν γάρ καρπός ἀγαθός πληρόω , ἀμπελών ὁ φρουρά κτάομαι , ὅς σκηνή πήγνυμι ἄνωθεν ἀπό ὑψηλός ἀφοράω καί φυλάσσω ὁ ἀμπελών . εἰμί δέ ὁ οὗτος καρπός1 ἀφανίζω , τηνικαῦτα ὁ φύλαξ ὡς εἄν μή εἰς μάταιος κάμνω , ὁ σκηνή ἐρῆμος καταλείπω ἀναχωρέω ὁ φυλακή . οὗτος δή οὖν αὐτός γίγνομαι περί ὁ ναός ὁ θέω πνεῦμα θεσπίζω · ὁ γάρ ὅς πᾶς ἔθνος δίκη ἀμπελών συνίστημι , ὥσπερ τις σκηνή μέσος ὁ πᾶς ὁ ἐν ὁ Ἱεροσόλυμα ναός ἱδρύω , ἔνθεν τε ὡς ἀπό σκοπή ὁ φρουρός ὁ ἀμπελών ἐπισκοπέω , ἐπεί δέ ἀντί σταφυλή ποιέω ἄκανθα , ἀκόλουθος καί ὁ πόλις καί ὁ ναός ἐγκαταλείπω θεσπίζω . ὡς σκηνή ἐν ἀμπελών , ἀλλά καί ὡς ὀπωροφυλάκιον ἐν σικυήρατον φημί διά ὁ οὐ ὅπως ὁ κατά ἀρετή πρᾶξις ὀνομάζω σταφυλή ὁ ὡς καρπός τίμιος μή φέρω , ἀλλά μηδέ ὁ καλέω ὀπώρα . τοιοῦτος δέ τις εἰμί ὁ πρόσκαιρος καί σωματικός κατά ὁ Μωσῆς νόμος λατρεία ὡραῖος τις εἰμί ὁ ὁράω καί εὐθαλής , πλήν ἀλλά πρόσκαιρος . διό καί ὁ τόπος , ἐν ὅς ὁ ὁ ὀπώρα ἀκμάζω , ὀπωροφυλάκιον ὀνομάζω , ὅς δή καί αὐτός ἐγκαταλείπω λέγω . καταλείπω δέ ὁ ἑαυτοῦ σκηνή καί ὁ ὀπωροφυλάκιον ὁ δεσπότης καί φύλαξ ἀκόλουθος καί ὁ πᾶς πόλις πολιορκέω γίγνομαι ὁ τε ἐρημία ὁ τόπος καί ὁ ἔθνος .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.14
Ἐπειδὴ τὸ ἐξ αὐτῶν σπέρμα ὁ ἀποστολικὸς χορὸς συνῆκέν τε αὐτὸν καὶ ἐπέγνω , εἰκότως ἀφορίζεται τοῦ πλήθους , μνήμην τε αὐτῶν ὁ λόγος ποιεῖται ἐκ προσώπου τῶν προφητῶν φάσκων · καὶ εἰ μὴ κύριος σαβαὼθ ἐγκατέλιπεν ἡμῖν σπέρμα , ὡς Σόδομα ἂν ἐγενήθημεν καὶ ὡς Γόμορρα ἂν ὡμοιώθημεν · ἄτοπον γὰρ τὸ νομίζειν τοὺς ἀποστόλους ἀσεβῶν σπέρμα λέγεσθαι , περὶ ὧν ἀνωτέρω ἐλέγετο · σπέρμα πονηρόν , υἱοὶ ἄνομοι .
Lemmas: ἐπεί ὁ ἐκ αὐτός σπέρμα ὁ ἀποστολικός χορός συνίημι τε αὐτός καί ἐπιγιγνώσκω , εἰκότως ἀφορίζω ὁ πλῆθος , μνήμη τε αὐτός ὁ λόγος ποιέω ἐκ πρόσωπον ὁ προφήτης φάσκω · καί εἰμί μή κύριος Σαβαώθ ἐγκαταλείπω ἐγώ σπέρμα , ὡς Σόδομα εἄν γίγνομαι καί ὡς Γόμορρα εἄν ὁμοιόω · ἄτοπος γάρ ὁ νομίζω ὁ ἀπόστολος ἀσεβής σπέρμα λέγω , περί ὅς ἀνωτέρω λέγω · σπέρμα πονηρός , υἱός ἄνομος .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.14a
Ταῦτα οὖν τῷ θείῳ πνεύματι οἱ προφῆται θεώμενοι παραμύθιον αὐτοῖς ἐπὶ τῇ τοῦ παντὸς ἔθνους ἀπωλείᾳ προσῆγον λέγοντες · καὶ εἰ μὴ κύριος σαβαὼθ ἐγκατέλιπεν ἡμῖν σπέρμα , ὡς Σόδομα ἂν ἐγενήθημεν καὶ ὡς Γόμορρα ἂν ὡμοιώθημεν .
Lemmas: οὗτος οὖν ὁ θεῖον πνεῦμα ὁ προφήτης θεάομαι παραμύθιον αὐτός ἐπί ὁ ὁ πᾶς ἔθνος ἀπώλεια προσάγω λέγω · καί εἰμί μή κύριος Σαβαώθ ἐγκαταλείπω ἐγώ σπέρμα , ὡς Σόδομα εἄν γίγνομαι καί ὡς Γόμορρα εἄν ὁμοιόω .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.15
Παραβάλλει αὐτοὺς ἄρχουσι Σοδόμων καὶ λαῷ Γομόρρας διὰ τὴν μέλλουσαν καὶ αὐτοῖς ἐλεύσεσθαι καταστροφήν , ὁμοίως τοῖς τὰ Σόδομα καὶ Γόμορρα οἰκήσασιν ἀνδράσιν ἀσεβεστάτοις ἢ διὰ τὴν ὁμοιοτροπίαν τοῦ βίου , ἣν ἐν τοῖς ἑξῆς προϊὼν αὐτὸς ὁ προφήτης παρίστη λέγων · τὴν δὲ ἀνομίαν αὐτῶν ὡς Σοδόμων ἀνήγγειλαν καὶ ἐνεφάνισαν . οὐαὶ τῇ ψυχῇ αὐτῶν , ὅτι ἐβουλεύσαντο βουλὴν πονηρὰν καθ’ ἑαυτῶν εἰπόντες · Δήσωμεν τὸν δίκαιον , ὅτι δύσχρηστος ἡμῖν ἐστιν · οὐκοῦν ἀποδέδεικται , δι’ ἣν αἰτίαν ἄρχοντας Σοδόμων ἐκάλεσεν .
Lemmas: παραβάλλω αὐτός ἄρχω Σόδομα καί λαός Γόμορρα διά ὁ μέλλω καί αὐτός ἔρχομαι καταστροφή , ὁμοίως ὁ ὁ Σόδομα καί Γόμορρα οἰκέω ἀνήρ ἀσεβής ἢ διά ὁ ὁμοιοτροπία ὁ βίος , ὅς ἐν ὁ ἑξῆς προέρχομαι αὐτός ὁ προφήτης παρίστημι λέγω · ὁ δέ ἀνομία αὐτός ὡς Σόδομα ἀναγγέλλω καί ἐμφανίζω . οὐαί ὁ Ψυχή αὐτός , ὅτι βουλεύω βουλή πονηρός κατά ἑαυτοῦ εἶπον · δέω ὁ Δίκαιος , ὅτι δύσχρηστος ἐγώ εἰμί · οὐκοῦν ἀποδείκνυμι , διά ὅς αἴτιος ἄρχω Σόδομα καλέω .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.15a
Ἐπειδὴ Ἰουδαίων παῖδες ἐπὶ τῇ τῶν πατέρων ἀρετῇ σεμνυνόμενοι μέγα ἐφρόνουν ὡς τοῦ Ἀβραὰμ ὄντες σπέρμα καὶ τοῦ Ἰσραὴλ ἀπόγονοι , εἰκότως τὸ μεγάλαυχον αὐτῶν ὁ λόγος ταπεινοῖ καὶ τὸ μάταιον οἴημα καθαιρεῖ , τοὺς μὲν ἄρχοντας τοῦ διαβοήτου Ἰσραὴλ Σοδόμων ἄρχοντας ὀνομάζων , αὐτὸν δὲ τὸν χρηματίζοντα λαὸν τοῦ θεοῦ λαὸν Γομόρρας ἀποκαλῶν , τοὺς διὰ τῶν ἴσων ἐπιτηδευμάτων τοῖς πάλαι ἀσεβήσασιν ὁμοιωθέντας .
Lemmas: ἐπεί Ἰουδαῖος παῖς ἐπί ὁ ὁ πατήρ ἀρετή σεμνύνω μέγας φρονέω ὡς ὁ Ἀβραάμ εἰμί σπέρμα καί ὁ Ἰσραήλ ἀπόγονος , εἰκότως ὁ μεγάλαυχος αὐτός ὁ λόγος ταπεινόω καί ὁ μάταιος οἴημα καθαιρέω , ὁ μέν ἄρχω ὁ διαβόητος Ἰσραήλ Σόδομα ἄρχω ὀνομάζω , αὐτός δέ ὁ χρηματίζω λαός ὁ θεός λαός Γόμορρα ἀποκαλέω , ὁ διά ὁ ἴσος ἐπιτήδευμα ὁ πάλαι ἀσεβέω ὁμοιόω .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.16
Καινὸν διδασκαλίας νόμον ὁ λόγος εἰσάγει παραίτησιν ἔχοντα τῆς κατὰ Μωσέα σωματικῆς λατρείας · ἀναφέρομεν δὲ ταῦτα ἐπὶ τοὺς κατὰ τὸν σωτῆρα γενομένους ἄρχοντας τοῦ ἔθνους , οἳ κατὰ τοῦ κυρίου τολμήσαντες θυσίαις καὶ σπονδαῖς καὶ ταῖς ἄλλαις κατὰ τὸν νόμον σωματικαῖς λατρείαις ἱλάσκεσθαι τὸν θεὸν ἐνόμιζον . πρὸς δὴ οὖν τούτους ἀποτείνεται ὁ λόγος φάσκων · τί μοι πλῆθος τῶν θυσιῶν ὑμῶν ; καὶ τὰ ἑξῆς . οἷς προστίθησιν τό · ἐγενήθητέ μοι εἰς πλησμονὴν καὶ τὰ ἑξῆς . ἐπὶ πᾶσιν τὴν αἰτίαν τῆς τοσαύτης ἀπειλῆς ἐκφαίνει συνάπτων ἑξῆς καὶ λέγων · αἱ γὰρ χεῖρες ὑμῶν αἵματος πλήρεις , πληρώσαντες γὰρ τὸ μέτρον τῆς τῶν πατέρων αὐτῶν κακίας . τήρει τε ὡς ἐν τούτοις πᾶσιν οὐδαμοῦ διαβέβληνται εἰδωλολατρίᾳ , ἀλλ’ ὅτι μὴ ἔγνωσαν τὸν κύριον καὶ ὅτι μὴ συνῆκαν αὐτόν , τότε ἐγκατέλιπον αὐτὸν καὶ παρώξυναν τὸν ἅγιον τοῦ Ἰσραήλ . καὶ πρὸς ἅπασι τούτοις , ὅτι αἱ χεῖρες αὐτῶν γεγόνασιν αἵματος πλήρεις διὰ τῆς κατὰ τοῦ Χριστοῦ μιαιφονίας , ἣν μετὰ μυρίας προφητοκτονίας εἰργάσαντο , γεγόνασιν αἵματος πλήρεις . διὰ τοῦτο πᾶσα ἑορτὴ καὶ πανήγυρις , τά τε λοιπὰ δι’ ὧν ἐνόμιζον ἀφέσεως ἁμαρτημάτων τυγχάνειν κατὰ τὸν Μωσέως νόμον , ἀφῄρηται αὐτῶν μετὰ τὴν κατὰ Χριστοῦ τόλμαν . θέα δὲ καὶ ὁποία τις αὐτοῖς ἐπάγεται ἀπειλὴ λέγουσα · οὐκέτι ἀνήσω τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν , ὃ καὶ αὐτὸ μετὰ τὴν κατὰ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἐπιβουλὴν εἰς αὐτοὺς ἐπληροῦτο · διὸ ἑξῆς ἐπιλέγεται · αἱ γὰρ χεῖρες ὑμῶν αἵματος πλήρεις , εἰκότως γοῦν ἐπειδὴ χεῖρες αὐτῶν πλήρεις γεγόνασιν αἵματος , ἐπενήνεκται τό · οὐκέτι ἀνήσω τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν , καὶ τό · ἐὰν πληθύνητε τὴν δέησιν , οὐκ εἰσακούσομαι ὑμῶν .
Lemmas: καινόν διδασκαλία νόμος ὁ λόγος εἰσάγω παραίτησις ἔχω ὁ κατά Μωσῆς σωματικός λατρεία · ἀναφέρω δέ οὗτος ἐπί ὁ κατά ὁ σωτήρ γίγνομαι ἄρχω ὁ ἔθνος , ἕ κατά ὁ κύριος τολμάω θυσία καί σπονδή καί ὁ ἄλλος κατά ὁ νόμος σωματικός λατρεία ἱλάσκομαι ὁ θεός νομίζω . πρός δή οὖν οὗτος ἀποτείνω ὁ λόγος φάσκω · τίς ἐγώ πλῆθος ὁ θυσία σύ ; καί ὁ ἑξῆς . ὅς προστίθημι ὁ · γίγνομαι ἐγώ εἰς πλησμονή καί ὁ ἑξῆς . ἐπί πᾶς ὁ αἴτιος ὁ τοσοῦτος ἀπειλή ἐκφαίνω συνάπτω ἑξῆς καί λέγω · ὁ γάρ χείρ σύ αἷμα πλήρης , πληρόω γάρ ὁ μέτρον ὁ ὁ πατήρ αὐτός κακία . τηρέω τε ὡς ἐν οὗτος πᾶς οὐδαμοῦ διαβάλλω εἰδωλολατρία , ἀλλά ὅτι μή γιγνώσκω ὁ κύριος καί ὅτι μή συνίημι αὐτός , τότε ἐγκαταλείπω αὐτός καί παροξύνω ὁ ἅγιος ὁ Ἰσραήλ . καί πρός ἅπας οὗτος , ὅτι ὁ χείρ αὐτός γίγνομαι αἷμα πλήρης διά ὁ κατά ὁ Χριστός μιαιφονία , ὅς μετά μυρίος προφητοκτονία ἐργάζομαι , γίγνομαι αἷμα πλήρης . διά οὗτος πᾶς ἑορτή καί πανήγυρις , ὁ τε λοιπάς διά ὅς νομίζω ἄφεσις ἁμάρτημα τυγχάνω κατά ὁ Μωσῆς νόμος , ἀφαιρέω αὐτός μετά ὁ κατά Χριστός τόλμα . θέα δέ καί ὁποῖος τις αὐτός ἐπάγω ἀπειλή λέγω · οὐκέτι ἀνίημι ὁ ἁμαρτία σύ , ὅς καί αὐτός μετά ὁ κατά ὁ σωτήρ ἐγώ ἐπιβουλή εἰς αὐτός πληρόω · διό ἑξῆς ἐπιλέγω · ὁ γάρ χείρ σύ αἷμα πλήρης , εἰκότως γοῦν ἐπεί χείρ αὐτός πλήρης γίγνομαι αἷμα , ἐπιφέρω ὁ · οὐκέτι ἀνίημι ὁ ἁμαρτία σύ , καί ὁ · ἐάν πληθύνω ὁ δέησις , οὐ εἰσακούω σύ .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.18
Τούτοις ἐπιλέγεται τό · καὶ ἐὰν θέλητε καὶ εἰσακούσητέ μου ἐν τῷ λούσασθαι καὶ τὰ λοιπὰ διαπράξασθαι κατὰ τὸν ἀποδοθέντα τρόπον , τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς φάγεσθε . ἔνθ’ ὁ λόγος ὡς μὲν πρὸς Ἰουδαίους διαλεγόμενος , οἷα νηπίους αὐτοὺς διὰ τῆς σωματικῆς ἐπαγγελίας τοῖς εἰρημένοις προτρέπει · πρὸς δὲ τὸν ἀληθῆ λόγον , γῆς τῆς ψυχῆς νοουμένης κατὰ τὴν σωτήριον παραβολὴν ἢ τὸν ἐπουράνιον σπόρον λέγεται παραδέχεσθαι . καὶ τότε μὲν ἀποπνίγειν καὶ ἀπολλύειν διαφόρως τὸν ἐν αὐτῇ καταβαλλόμενον λόγον , τότε δὲ καρποὺς εὐθαλεῖς ἀποδιδόναι ἐν τριάκοντα ἢ ἑξήκοντα ἢ ἑκατὸν καρποφορίαις , ἀκόλουθόν ἐστιν ἀγαθὰ ψυχῆς νοεῖν ἤτοι τὰς κατὰ ἀρετὴν προκοπὰς καὶ τελειώσεις , ἢ τὰ ἐπηγγελμένα αὐτοῖς ἐν οὐρανῷ βασιλείᾳ καὶ ἐν ἐπουρανίῳ γῇ , περὶ ἧς ἐν Εὐαγγελίοις αὐτὸς ὁ σωτὴρ διδάσκων ἔλεγεν · μακάριοι οἱ πραεῖς , ὅτι αὐτοὶ κληρονομήσουσιν τὴν γῆν . ἐπὶ ταύτης γοῦν τῆς οὐρανίου γῆς τὰ ὄντως ἀγαθὰ τυγχάνει · ἃ ὁ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδεν καὶ οὖς οὐκ ἤκουσεν καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη . ἔνθα καὶ ἡ ἐπουράνιος νοεῖται Ἰερουσαλήμ . Πεισθεῖσιν μὲν οὖν ταῦτα ὁ λόγος ἐπαγγέλλεται , ἀπειθοῦσι δὲ ἀπειλεῖ λέγων · ἐὰν μὴ θέλητε μηδὲ εἰσακούσητέ μου , μάχαιρα ὑμᾶς κατέδεται · τὸ γὰρ στόμα κυρίου ἐλάλησεν ταῦτα . πρὸς μὲν οὖν τὴν λέξιν αὐτίκα τοῖς λόγοις ἐπηκολούθει ἡ διὰ τῶν ἔργων ἔκβασις · οἱ γοῦν μὴ ἐπακούσαντες τῇ σωτηρίῳ χάριτι αὐτοῖς ἄρχουσι καὶ αὐτῷ λαῷ τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους παραχρῆμα καὶ οὐκ εἰς μακρὸν τῇ τῶν πολεμίων μαχαίρᾳ παρεδόθησαν , ἐπελθόντων αὐτοῖς Ῥωμαίων καὶ πολέμου νόμῳ τοὺς πάντας χειρωσαμένων . εἰ δὲ καὶ διαβολική τίς ἐστι μάχαιρα , καὶ ταύτῃ ἔκδοτοι γεγόνασιν διὰ τὸ ἀπειθῆσαι τῇ κλήσει τῆς τοῦ Χριστοῦ χάριτος .
Lemmas: οὗτος ἐπιλέγω ὁ · καί ἐάν ἐθέλω καί εἰσακούω ἐγώ ἐν ὁ λούω καί ὁ λοιπάς διαπράσσω κατά ὁ ἀποδίδωμι τρόπος , ὁ ἀγαθός ὁ γῆ ἐσθίω . ἔνθα ὁ λόγος ὡς μέν πρός Ἰουδαῖος διαλέγω , οἷος νήπιος αὐτός διά ὁ σωματικός ἐπαγγελία ὁ εἴρω προτρέπω · πρός δέ ὁ ἀληθής λόγος , γῆ ὁ Ψυχή νοέω κατά ὁ σωτήριος παραβολή ἢ ὁ ἐπουράνιος σπόρος λέγω παραδέχομαι . καί τότε μέν ἀποπνίγω καί ἀπόλλυμι διάφορος ὁ ἐν αὐτός καταβάλλω λόγος , τότε δέ καρπός1 εὐθαλής ἀποδίδωμι ἐν τριάκοντα ἢ ἑξήκοντα ἢ ἑκατόν καρποφορία , ἀκόλουθος εἰμί ἀγαθός Ψυχή νοέω ἤτοι ὁ κατά ἀρετή προκοπή καί τελείωσις , ἢ ὁ ἐπαγγέλλω αὐτός ἐν οὐρανός βασίλεια καί ἐν ἐπουράνιος γῆ , περί ὅς ἐν Εὐαγγέλιος αὐτός ὁ σωτήρ διδάσκω λέγω · μακάριος ὁ πρᾶος , ὅτι αὐτός κληρονομέω ὁ γῆ . ἐπί οὗτος γοῦν ὁ οὐράνιος γῆ ὁ εἰμί ἀγαθός τυγχάνω · ὁ ὁ ὀφθαλμός οὐ ὁράω καί οὖς οὐ ἀκούω καί ἐπί Καρδία ἄνθρωπος οὐ ἀναβαίνω . ἔνθα καί ὁ ἐπουράνιος νοέω Ἱερουσαλήμ . πείθω μέν οὖν οὗτος ὁ λόγος ἐπαγγέλλω , ἀπειθέω δέ ἀπειλέω λέγω · ἐάν μή ἐθέλω μηδέ εἰσακούω ἐγώ , μάχαιρα σύ κατέδω · ὁ γάρ στόμα κύριος λαλέω οὗτος . πρός μέν οὖν ὁ λέξις αὐτίκα ὁ λόγος ἐπακολουθέω ὁ διά ὁ ἔργον ἔκβασις · ὁ γοῦν μή ἐπακούω ὁ σωτήριος χάρις αὐτός ἄρχω καί αὐτός λαός ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος παραχρῆμα καί οὐ εἰς μακρός ὁ ὁ πολέμιος μάχαιρα παραδίδωμι , ἐπέρχομαι αὐτός Ῥωμαῖος καί πόλεμος νόμος ὁ πᾶς χειρόομαι . εἰμί δέ καί διαβολικός τίς εἰμί μάχαιρα , καί οὗτος ἔκδοτος γίγνομαι διά ὁ ἀπειθέω ὁ κλῆσις ὁ ὁ Χριστός χάρις .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.19
Οὔτε γοῦν τὸ Ἑβραϊκὸν οὔτε οἱ λοιποὶ ἑρμηνευταὶ τῆς Σιὼν ἐνταῦθα ἐμνημόνευσαν . διδάσκει δὲ ὁ λόγος , ὡς πάλαι μὲν ᾤκησαν τὴν πόλιν ἄνδρες πιστοί , διὸ πιστὴ πόλις ἐχρημάτισεν , ὥσπερ ἂν εἴποι τις πιστῶν πόλις , ἀλλὰ καὶ πλήρης κρίσεως ἦν καὶ δικαιοσύνης , ὡς ἂν ἐναρέτων ψυχῶν οἰκητήριον τότε γενομένη · διὸ κεκοιμῆσθαι ἐν αὐτῇ δικαιοσύνην , τοῦτ’ ἔστιν ἐνοικῆσαι καὶ ἀναπεπαῦσθαι εἴρηται . πάλαι μὲν οὖν τούτων πλήρης ἐτύγχανεν , τάχα που περὶ τοὺς χρόνους Δαυίδ , ὃς πρῶτος ἑλὼν τὴν πόλιν ἐκ χειρὸς ἀλλοφύλων , τὴν κιβωτὸν τοῦ θεοῦ καὶ τὴν σκηνὴν ἐν αὐτῇ κατεστήσατο , αὐτός τε αὐτὴν βασιλικὴν ἀποδείξας ἑαυτοῦ ὡς χρηματίσαι πόλιν Δαυὶδ τὸν τόπον · τότε γὰρ εἰκὸς ἦν αὐτὴν καὶ πιστὴν γεγονέναι , πλήρη τε κρίσεως καὶ δικαιοσύνης , νυνὶ δὲ γέγονεν πόρνη διὰ τοὺς ἐκπορνεύσαντας ἐν αὐτῇ . οὗτοι δὲ ἦσαν , οὓς ἑξῆς δηλοῖ λέγων · νῦν δὲ φονευταί . καὶ ταῦτα συμφώνως τοῖς προαποδοθεῖσιν ἐπὶ τοὺς χρόνους ἀναφέροιτ’ ἂν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν , μετὰ δὲ τὸ φονευτὰς ἀποκαλέσαι τοὺς ἐκπορνεύσαντας ἀπὸ τοῦ νυμφίου λόγου τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον πρὸς αὐτοὺς τείνεται φάσκον · τὸ ἀργύριον ὑμῶν ἀδόκιμον ἐπειδὴ καὶ μετὰ τὸ ἐκπορνεῦσαι καὶ φονευτὰς γενέσθαι προσεποιοῦντο θεοσεβείας λόγους ἀπαγγέλλειν καὶ τὰς θείας γραφὰς διερμηνεύειν καὶ δευτερώσεις μυθικὰς ποιεῖσθαι τῶν ἀναγνωσμάτων . ἦν αὐτῶν τὸ ἀργύριον ἀδόκιμον , δηλαδὴ ὁ Ἰουδαϊκὸς λόγος μυθικός τις ὢν καὶ γραώδης καὶ διὰ τοῦτο ἀπόβλητος . καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ διδάσκαλοι αὐτῶν καπηλεύοντες τὴν διδασκαλίαν κάπηλοι προσφυῶς ὠνομάσθησαν μιγνύντες τὸν οἶνον ὕδατι , λόγῳ ἐξυδαροῦντι τὸν ἄκρατον καὶ τὸν στρυφνὸν καὶ ἐπιστυπτικὸν τῶν θεοπνεύστων γραφῶν νοῦν διὰ τῆς μυθικῆς αὐτῶν καὶ ληρώδους δευτερώσεως .
Lemmas: οὔτε γοῦν ὁ ἑβραικός οὔτε ὁ λοιπός ἑρμηνευτής ὁ Σιών ἐνταῦθα μνημονεύω . διδάσκω δέ ὁ λόγος , ὡς πάλαι μέν οἰκέω ὁ πόλις ἀνήρ πιστός , διό πιστός πόλις χρηματίζω , ὥσπερ εἄν εἶπον τις πιστός πόλις , ἀλλά καί πλήρης κρίσις εἰμί καί δικαιοσύνη , ὡς εἄν ἐναίρω Ψυχή οἰκητήριον τότε γίγνομαι · διό κοιμάω ἐν αὐτός δικαιοσύνη , οὗτος εἰμί ἐνοικέω καί ἀναπαύω εἴρω . πάλαι μέν οὖν οὗτος πλήρης τυγχάνω , τάχα ποῦ περί ὁ χρόνος Δαυίδ , ὅς πρῶτος αἱρέω ὁ πόλις ἐκ χείρ ἀλλόφυλος , ὁ κιβωτός ὁ θεός καί ὁ σκηνή ἐν αὐτός καθίστημι , αὐτός τε αὐτός βασιλικός ἀποδείκνυμι ἑαυτοῦ ὡς χρηματίζω πόλις Δαυίδ ὁ τόπος · τότε γάρ εἰκός εἰμί αὐτός καί πιστός γίγνομαι , πλήρης τε κρίσις καί δικαιοσύνη , νυνί δέ γίγνομαι πόρνη διά ὁ ἐκπορνεύω ἐν αὐτός . οὗτος δέ εἰμί , ὅς ἑξῆς δηλόω λέγω · νῦν δέ φονευτής . καί οὗτος σύμφωνος ὁ προαποδίδωμι ἐπί ὁ χρόνος ἀναφέρω εἄν ὁ σωτήρ ἐγώ , μετά δέ ὁ φονευτής ἀποκαλέω ὁ ἐκπορνεύω ἀπό ὁ νυμφίος λόγος ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος πρός αὐτός τείνω φάσκω · ὁ ἀργύριον σύ ἀδόκιμος ἐπεί καί μετά ὁ ἐκπορνεύω καί φονευτής γίγνομαι προσποιέω θεοσέβεια λόγος ἀπαγγέλλω καί ὁ θεῖος γραφή διερμηνεύω καί δευτέρωσις μυθικός ποιέω ὁ ἀνάγνωσμα . εἰμί αὐτός ὁ ἀργύριον ἀδόκιμος , δηλαδή ὁ Ἰουδαικός λόγος μυθικός τις εἰμί καί γραώδης καί διά οὗτος ἀπόβλητος . καί αὐτός δέ ὁ διδάσκαλος αὐτός καπηλεύω ὁ διδασκαλία κάπηλος προσφυῶς ὀνομάζω μίγνυμι ὁ οἶνος ὕδωρ , λόγος ἐξυδαρέω ὁ ἄκρατος καί ὁ στρυφνός καί ἐπιστυπτικός ὁ θεόπνευστος γραφεύς νόος διά ὁ μυθικός αὐτός καί ληρώδης δευτέρωσις .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.20
Καλούμενοι γὰρ ὑπὸ τοῦ σωτῆρος οὐχ ὑπήκουον , ἀλλὰ καὶ κοινωνοὶ κλεπτῶν ἐγίνοντο τῷ προδότῃ Ἰούδᾳ κλέπτοντι συνόντες καὶ κοινωνοῦντες αὐτῷ τῆς τοῦ διδασκάλου προδοσίας , οἱ δ’ αὐτοὶ δωροδόκοι τινὲς ὄντες τὴν ὀρθότητα τοῦ δικαίου δώροις ἐπίπρασκον , ἐδίωκόν τε ἀνταπόδομα τῷ μὴ βούλεσθαι παραδέχεσθαι τὸν ὑπὸ ὠφελείας αὐτῶν γινόμενον ἔλεγχον , ἀμοιβῇ δὲ κακῇ κεχρῆσθαι ἐθέλειν . διὸ κατὰ τὸν Σύμμαχον λέγονται διώκειν ἀμοιβάς . πρὸς τούτοις ἅπασιν τὴν ἐπισκοπὴν πεπιστευμένοι τῶν ἐνδεῶν οὔτε ὀρφανοῖς ἔκρινον οὐδὲ χήρας ἀντιλαμβάνοντες . ταῦτα πάντα κατηγοροῦνται οἱ προλεχθέντες φονευταί , δύναται δὲ καὶ ἐπὶ τοὺς προπάτορας αὐτῶν ἀναφέρεσθαι · ταῦτα λέγω δὲ τοὺς πάλαι γενομένους τῶν τοῦ θεοῦ προφητῶν φονευτάς .
Lemmas: καλέω γάρ ὑπό ὁ σωτήρ οὐ ὑπακούω , ἀλλά καί κοινωνός κλέπτης γίγνομαι ὁ προδότης Ἰούδας κλέπτω σύνειμι καί κοινωνέω αὐτός ὁ ὁ διδάσκαλος προδοσία , ὁ δέ αὐτός δωροδόκος τις εἰμί ὁ ὀρθότης ὁ Δίκαιος δῶρον πέρνημι , διώκω τε ἀνταπόδομα ὁ μή βούλομαι παραδέχομαι ὁ ὑπό ὠφέλεια αὐτός γίγνομαι ἔλεγχος , ἀμοιβή δέ κακός χράομαι ἐθέλω . διό κατά ὁ Σύμμαχος λέγω διώκω ἀμοιβή . πρός οὗτος ἅπας ὁ ἐπισκοπή πιστεύω ὁ ἐνδεής οὔτε ὀρφανός κρίνω οὐδέ χήρα ἀντιλαμβάνω . οὗτος πᾶς κατηγορέω ὁ προλέγω φονευτής , δύναμαι δέ καί ἐπί ὁ προπάτωρ αὐτός ἀναφέρω · οὗτος λέγω δέ ὁ πάλαι γίγνομαι ὁ ὁ θεός προφήτης φονευτής .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.22
Ὅτι δὲ περὶ ὀλίγων τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ περιλειφθέντων ταῦτα θεσπίζεται , ἑξῆς ἡ προφητεία παρίστησι λέγουσα · μετὰ γὰρ κρίματος σωθήσεται ἡ αἰχμαλωσία αὐτῆς καὶ μετὰ ἐλεημοσύνης , ἢ κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτάς · καὶ μετὰ δικαιοσύνης · εἰ γὰρ μετὰ κρίματος σωθήσεσθαι λέγεται ἡ αἰχμαλωσία αὐτῆς , δηλονότι οἱ σωτηρίας ἄξιοι κριθέντες μόνοι τεύξονται τῆς ἐπαγγελίας . μάτην ἄρα φαντάζονται Ἰουδαίων παῖδες ἐπιστροφὴν τῆς διασπορᾶς τοῦ παντὸς ἔσεσθαι αὐτῶν ἔθνους , σαφῶς τοῦ λόγου οὐχὶ πάντας ἐπαγγελλομένου ἐπιστρέψειν , ἀλλὰ τοὺς ἀξίους κριθησομένους . αἰχμαλωσίας δὲ ἐπιστροφὴν χρὴ νοεῖν τὴν ἀπὸ τῆς πλάνης ἐπὶ τὴν ἀληθῆ τοῦ θεοῦ γνῶσιν μεταβολὴν τῶν ψυχῶν , ἣν καὶ ὁ σωτὴρ παρίστη , ὁπηνίκα ἐν τῇ συναγωγῇ λαβὼν τὴν βίβλον τοῦ Ἠσαΐου , τήν τε περικοπὴν ἀναγνοὺς τὴν ἐξ αὐτοῦ προσώπου φήσασαν · πνεῦμα κυρίου ἐπ’ ἐμέ , οὗ εἵνεκεν ἔχρισέ με , εὐαγγελίσασθαι πτωχοῖς ἀπέσταλκέ με . πτύξας τὴν βίβλον εἶπεν · σήμερον ἡ γραφὴ αὕτη πεπλήρωται ἐν τοῖς ὠσὶν ὑμῶν , διδάσκων ὡς αὐτὸς εἴη ὁ λυτρωτὴς τῶν ἀνθρωπίνων ψυχῶν .
Lemmas: ὅτι2 δέ περί ὀλίγος ὁ Ἰουδαῖος λαός περιλείπομαι οὗτος θεσπίζω , ἑξῆς ὁ προφητεία παρίστημι λέγω · μετά γάρ κρίμα σῴζω ὁ αἰχμαλωσία αὐτός καί μετά ἐλεημοσύνη , ἢ κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής · καί μετά δικαιοσύνη · εἰμί γάρ μετά κρίμα σῴζω λέγω ὁ αἰχμαλωσία αὐτός , δηλονότι ὁ σωτηρία ἄξιος κρίνω μόνος τυγχάνω ὁ ἐπαγγελία . μάτην ἄρα φαντάζω Ἰουδαῖος παῖς ἐπιστροφή ὁ διασπορά ὁ πᾶς εἰμί αὐτός ἔθνος , σαφῶς ὁ λόγος οὐ πᾶς ἐπαγγέλλω ἐπιστρέφω , ἀλλά ὁ ἄξιος κρίνω . αἰχμαλωσία δέ ἐπιστροφή χρή νοέω ὁ ἀπό ὁ πλάνης ἐπί ὁ ἀληθής ὁ θεός γνῶσις μεταβολή ὁ Ψυχή , ὅς καί ὁ σωτήρ παρίστημι , ὁπηνίκα ἐν ὁ συναγωγή λαμβάνω ὁ Βίβλος ὁ Ἠσαΐας , ὁ τε περικοπή ἀναγιγνώσκω ὁ ἐκ αὐτός πρόσωπον φημί · πνεῦμα κύριος ἐπί ἐγώ , ὅς ἕνεκα χρίω ἐγώ , εὐαγγελίζω πτωχός ἀποστέλλω ἐγώ . πτύσσω ὁ Βίβλος εἶπον · σήμερον ὁ γραφή οὗτος πληρόω ἐν ὁ οὖς σύ , διδάσκω ὡς αὐτός εἰμί ὁ λυτρωτής ὁ ἀνθρώπινος Ψυχή .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.23
Τίνες δὲ ἦσαν οἱ ἐγκαταλιπόντες τὸν κύριον , ἐδίδαξεν ὁ λόγος διὰ τῶν ἔμπροσθεν εἰπών · οὐαὶ ἔθνος ἁμαρτωλόν , λαὸς πλήρης ἁμαρτιῶν , σπέρμα πονηρόν , υἱοὶ ἄνομοι · ἐγκατελείπατε τὸν κύριον καὶ παρωργίσατε τὸν ἅγιον τοῦ Ἰσραήλ . τούτοις οὖν αὐτοῖς ὁ λόγος συντέλειαν ἀπειλεῖ καὶ παντελῆ ἐρημίαν καὶ συντριβήν , ὅτε καὶ εἰς συναίσθησιν ἐλθόντες αἰσχυνθήσονται , ἐφ’ οἷς οἱ πατέρες αὐτῶν πάλαι πρότερον ἠσέβουν εἰδωλολατροῦντες . αἰσχυνθέντες δὲ παύσονται τῆς ὁμοίας ἐκείνοις πλάνης , διὸ ἐπιλέγεται · ἀπὸ τῶν εἰδώλων αὐτῶν , ἃ αὐτοὶ ἠβούλοντο , καὶ ἐπὶ τοῖς κήποις , ἃ ἐπεθύμησαν . ἡ δὲ ἐπὶ τοῖς αἰσχροῖς αἰσχύνη ἐκ συναισθήσεως αὐτοῖς ἐγγενομένη τῆς ἀναισχύντου καὶ ἀναιδοῦς προαιρέσεως μεταβολὴν αὐτοῖς ἤμελλεν ἐμποιήσειν . καί ἐστιν ἔργῳ παραλαβεῖν τοῦ θεσπίσματος τὸ ἀποτέλεσμα · οὐκέτι γοῦν τὸ Ἰουδαίων ἔθνος εἰδωλολατρεῖ ὁμοίως τοῖς αὐτῶν πατράσιν , ἀλλ’ ᾐσχύνθη ἀληθῶς , ὁρῶντες τοὺς ἐκ πατέρων δαίμονας , λέγω δὲ τοὺς ἐξ ἐθνῶν διὰ τῆς Χριστοῦ διδασκαλίας ἐπὶ τὸν τῆς εὐσεβείας λόγον μεταβεβλημένους . οὐκοῦν πεπλήρωται ἡ πρόρρησις φήσασα · διότι αἰσχυνθήσονται ἀπὸ τῶν εἰδώλων αὐτῶν , ἃ αὐτοὶ ἠβούλοντο , καὶ ἐπῃσχύνθησαν ἐν τοῖς κήποις , ἃ ἐπεθύμησαν · ἐπὶ γὰρ τῶν κήπων τὸ πλεῖστον τὰ τῆς εἰδωλολατρίας οἱ πατέρες αὐτῶν συνετέλουν .
Lemmas: τίνω δέ εἰμί ὁ ἐγκαταλείπω ὁ κύριος , διδάσκω ὁ λόγος διά ὁ ἔμπροσθεν εἶπον · οὐαί ἔθνος ἁμαρτωλός , λαός πλήρης ἁμαρτία , σπέρμα πονηρός , υἱός ἄνομος · ἐγκαταλείπω ὁ κύριος καί παροργίζω ὁ ἅγιος ὁ Ἰσραήλ . οὗτος οὖν αὐτός ὁ λόγος συντέλεια ἀπειλέω καί παντελής ἐρημία καί συντριβή , ὅτε καί εἰς συναίσθησις ἔρχομαι αἰσχύνω , ἐπί ὅς ὁ πατήρ αὐτός πάλαι πρότερος ἀσεβέω εἰδωλολατσέω . αἰσχύνω δέ παύω ὁ ὅμοιος ἐκεῖνος πλάνης , διό ἐπιλέγω · ἀπό ὁ εἴδωλον αὐτός , ὁ αὐτός βούλομαι , καί ἐπί ὁ κῆπος , ὁ ἐπιθυμέω . ὁ δέ ἐπί ὁ αἰσχρός αἰσχύνη ἐκ συναίσθησις αὐτός ἐγγίγνομαι ὁ ἀναίσχυντος καί ἀναιδής προαίρεσις μεταβολή αὐτός μέλλω ἐμποιέω . καί εἰμί ἔργον παραλαμβάνω ὁ θέσπισμα ὁ ἀποτέλεσμα · οὐκέτι γοῦν ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος εἰδωλολατρέω ὁμοίως ὁ αὐτός πατήρ , ἀλλά αἰσχύνω ἀληθής , ὁράω ὁ ἐκ πατήρ δαίμων , λέγω δέ ὁ ἐκ ἔθνος διά ὁ Χριστός διδασκαλία ἐπί ὁ ὁ εὐσέβεια λόγος μεταβάλλω . οὐκοῦν πληρόω ὁ πρόρρησις φημί · διότι αἰσχύνω ἀπό ὁ εἴδωλον αὐτός , ὁ αὐτός βούλομαι , καί ἐπαισχύνομαι ἐν ὁ κῆπος , ὁ ἐπιθυμέω · ἐπί γάρ ὁ κῆπος ὁ πλεῖστος ὁ ὁ εἰδωλολατρία ὁ πατήρ αὐτός συντελέω .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.24
Οἱ πάλαι ὄντες ἀμπελὼν κυρίου σαβαὼθ καὶ ἐλαία εὔσκιος καὶ ἄμπελος εὐκληματοῦσα Ἰσραὴλ τοσαύτην πείσεσθαι αὐτοὺς τὴν ἐπὶ τὰ χείρω τροπὴν διδάσκει ὡς τερεβίνθῳ παραβαλέσθαι καὶ οὐδὲ ἀνθούσῃ ταύτῃ , ἀλλὰ ἀποβεβληκυίᾳ τὰ φύλλα . ὃ δὴ σημεῖον ἔσται τοῦ μηδαμῆ μηδαμῶς ὑγρᾶς νοτίδος μετέχειν μηδέ τινα ζωτικὴν ἐπάγεσθαι δύναμιν , πλῆθος δὲ μόνον φέρειν ψυχῶν ἀπεσκληκυιῶν καὶ διὰ τοῦτο καρποῖς τερεβίνθου σκληροτάτοις καὶ ξηροτάτοις παραβαλλομένῳ . τοιαῦτα δ’ ἂν ἴδοις τὰ ἐπὶ τοῦ παρόντος πλήθη τοῦ τῶν Ἰουδαίων ἔθνους , διὸ εἴρηται · ὡς τερέβινθος ἀποβεβληκυῖα τὰ φύλλα , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · ὡς τερέβινθος ἀπορρεύσασα τὰ φύλλα αὐτῆς . γεγόνασι δὲ καὶ ὡς παράδεισος ὕδωρ μὴ ἔχων · εἰ γοῦν τις θεάσαιτο τὰς παρ’ αὐτοῖς τῶν θείων γραφῶν ἀπαγγελίας , νομικῶν τε καὶ προφητικῶν ἀναγνώσεις , βίβλους τε ἱστορικῶν καὶ στιχηρῶν λόγων , ὑμνῳδίας τε τρόπους καὶ ψαλμῳδίας , ὄψεται παράδεισον ἀληθῶς καὶ λειμῶνα παντοίων ἀγαθῶν . εἰ δὲ ζητήσειεν παρ’ αὐτοῖς τὸν ἔμψυχον καὶ γόνιμον καὶ ζῶντα λόγον , οὗ ὁ πίνων πηγὴν ἕξει ὕδατος ἁλλομένου εἰς ζωὴν αἰώνιον , οὐκ ἂν εὕροι . διὸ θεσπίζονται ὡς παράδεισος ὕδωρ μὴ ἔχων .
Lemmas: ὁ πάλαι εἰμί ἀμπελών κύριος Σαβαώθ καί ἐλαία εὔσκιος καί ἄμπελος εὐκληματέω Ἰσραήλ τοσοῦτος πείθω αὐτός ὁ ἐπί ὁ χείρων τροπή διδάσκω ὡς τερέβινθος παραβάλλω καί οὐδέ ἀναθέω οὗτος , ἀλλά ἀποβάλλω ὁ φύλλον . ὅς δή σημεῖον εἰμί ὁ μηδαμῆ μηδαμῶς ὑγρός νοτίς μετέχω μηδέ τις ζωτικός ἐπάγω δύναμις , πλῆθος δέ μόνος φέρω Ψυχή ἀποσκλῆναι καί διά οὗτος καρπός τερέβινθος σκληρός καί ξηρός παραβάλλω . τοιοῦτος δέ εἄν ὁράω ὁ ἐπί ὁ πάρειμι πλῆθος ὁ ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος , διό εἴρω · ὡς τερέβινθος ἀποβάλλω ὁ φύλλον , κατά δέ ὁ Σύμμαχος · ὡς τερέβινθος ἀπορρέω ὁ φύλλον αὐτός . γίγνομαι δέ καί ὡς παράδεισος ὕδωρ μή ἔχω · εἰμί γοῦν τις θεάομαι ὁ παρά αὐτός ὁ θεῖον γραφεύς ἀπαγγελία , νομικός τε καί προφητικός ἀναγιγνώσκω , Βίβλος τε ἱστορικός καί στιχηρός λόγος , ὑμνῳδία τε τρόπος καί ψαλμῳδία , ὁράω παράδεισος ἀληθής καί λειμών παντοῖος ἀγαθός . εἰμί δέ ζητέω παρά αὐτός ὁ ἔμψυχος καί γόνιμος καί ζῶ λόγος , ὅς ὁ πίνω πηγή ἔχω ὕδωρ ἅλλομαι εἰς ζωή αἰώνιος , οὐ εἄν εὑρίσκω . διό θεσπίζω ὡς παράδεισος ὕδωρ μή ἔχω .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.25
Τὴν ἰσχὺν αὐτῶν φησιν ἔσεσθαι ὡς καλάμην οὐ σίτου οὐδέ τινος ἑτέρου τῶν ἀναγκαίων , ἀλλ’ ὡς στιππύου καλάμην διὰ τὸ ἀφῃρῆσθαι ἀπ’ αὐτῶν ἰσχύοντα καὶ ἰσχύουσαν , ἰσχὺν ἄρτου καὶ ἰσχὺν ὕδατος , γίγαντα καὶ ἰσχύοντα . διὸ οὐδὲ δύνανται λέγειν τοῖς Χριστοῦ μαθηταῖς ὁμοίως · πάντα ἰσχύω ἐν τῷ ἐνδυναμοῦντί με Χριστῷ , καί · τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ ; θλῖψις ἢ στενοχωρία καὶ τὰ ἑξῆς . οὕτω γὰρ γέγονεν αὐτῶν ἡ ἰσχὺς ὡς καλάμη στιππύου , ὡς μὴ μόνον ἀπολέσαι τὴν ἐλευθερίαν , ἐν ᾗ πρότερον ἐκόμων αὐτονομίᾳ καὶ βασιλείᾳ οἰκείᾳ χρώμενοι , ἀλλὰ καὶ τοῖς τυχοῦσιν Ῥωμαίων στρατιωτικοῖς ἀνδράσιν δουλεύειν . καὶ ἐργασίαι αὐτῶν ὡς σπινθῆρες γεγόνασιν , ἐπειδήπερ αἱ πράξεις αὐτῶν αἴτιαι πυρὸς γίγνονται , ἅτε οὐ χρυσὸν οὔτε ἄργυρον οὔτε λίθους τιμίους , ξύλα δὲ μόνον καὶ χόρτον καὶ καλάμην οἰκοδομούντων . διὸ ἐπιλέγεται τούτοις ἅπασι · καὶ κατακαυθήσονται ἄνομοι καὶ οἱ ἁμαρτωλοὶ ἅμα , καὶ οὐκ ἔσται ὁ σβέσων . ὁρᾷς ὅπως πυρπόλησιν καὶ ἐμπρησμὸν αὐτοῖς ἀπειλεῖ ὁ λόγος . καὶ τοῦτο τέλος τῆς παρούσης κατ’ αὐτῶν προφητείας · ὃ δὴ καὶ πρὸς λέξιν ἀπέβη παραχρῆμα καὶ οὐκ εἰς μακρὸν μετὰ τὴν κατὰ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν τόλμαν πυρποληθείσης τῆς μητροπόλεως , τῶν τε ἐν αὐτῇ ἀσεβῶν ἐκ τῶν οἰκείων σπινθήρων τὸ ἄσβεστον πῦρ τὸ αἰώνιον καὶ τὴν ἐκ θεοῦ ὀργὴν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς ἑαυτοῖς ταμιευσαμένων .
Lemmas: ὁ ἰσχύς αὐτός φημί εἰμί ὡς καλάμη οὖον σῖτος οὐδέ τις ἕτερος ὁ ἀναγκαῖος , ἀλλά ὡς στιππύον καλάμη διά ὁ ἀφαιρέω ἀπό αὐτός ἰσχύω καί ἰσχύω , ἰσχύς ἄρτος καί ἰσχύς ὕδωρ , Γίγας καί ἰσχύω . διό οὐδέ δύναμαι λέγω ὁ Χριστός μαθητής ὁμοίως · πᾶς ἰσχύω ἐν ὁ ἐνδυναμόω ἐγώ Χριστός , καί · τίς ἐγώ χώρισις ἀπό ὁ ἀγάπη ὁ Χριστός ; θλῖψις ἢ στενοχωρία καί ὁ ἑξῆς . οὗτος γάρ γίγνομαι αὐτός ὁ ἰσχύς ὡς καλάμη στιππύον , ὡς μή μόνος ἀπόλλυμι ὁ ἐλευθερία , ἐν ὅς πρότερος κομάω αὐτονομία καί βασίλεια οἰκεῖος χράω , ἀλλά καί ὁ τυγχάνω Ῥωμαῖος στρατιωτικός ἀνήρ δουλεύω . καί ἐργασία αὐτός ὡς σπινθήρ γίγνομαι , ἐπεί ὁ πρᾶξις αὐτός αἴτιος πυρός γίγνομαι , ἅτε οὖον χρυσός οὔτε ἄργυρος οὔτε λίθος τίμιος , ξύλον δέ μόνος καί χόρτος καί καλάμη οἰκοδομέω . διό ἐπιλέγω οὗτος ἅπας · καί κατακαίω ἄνομος καί ὁ ἁμαρτωλός ἅμα , καί οὐ εἰμί ὁ σβέννυμι . ὁράω ὅπως πυρπόλησις καί ἐμπρησμός αὐτός ἀπειλέω ὁ λόγος . καί οὗτος τέλος ὁ πάρειμι κατά αὐτός προφητεία · ὅς δή καί πρός λέξις ἀποβαίνω παραχρῆμα καί οὐ εἰς μακρός μετά ὁ κατά ὁ σωτήρ ἐγώ τόλμα πυρπολώ ὁ μητρόπολις , ὁ τε ἐν αὐτός ἀσεβής ἐκ ὁ οἰκέω σπινθήρ ὁ ἄσβεστος πῦρ ὁ αἰώνιος καί ὁ ἐκ θεός ὀργή ἐν ἡμέρα ὀργή ἑαυτοῦ ταμιεύω .
eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 1.27
Ἀκολούθως ὁ προφήτης διεξελθὼν τὴν κλῆσιν τῶν ἐθνῶν καὶ τὴν χυθεῖσαν εἰς ἅπαντας ἀνθρώπους εἰρήνην τὴν εἰς τοὺς οἰκείους ἐνδείκνυται φιλοστοργίαν παρακαλῶν τὸν αὐτοῦ λαόν , καταδέξασθαι τὴν πᾶσιν τοῖς ἔθνεσιν δωρηθεῖσαν τοῦ Χριστοῦ χάριν . διό φησι · Καὶ νῦν , ὁ οἶκος τοῦ Ἰακώβ , δεῦτε καὶ πορευθῶμεν τῷ φωτὶ κυρίου . καὶ θέα ὅπως εἰς παρόρμησιν καὶ προτροπὴν τοῦ λαοῦ καὶ αὐτὸν καταλέγει , παρακαλῶν τοῦ φωτὸς κυρίου μεταλαγχάνειν , φῶς κυρίου ὀνομάζων τὸν ἐκ Σιὼν προελθόντα νόμον τῆς καινῆς διαθήκης καὶ τὸν σωτήριον καὶ εὐαγγελικὸν λόγον . προκαλεῖται δὲ οὐ τὸν Ἰακώβ , ἀλλὰ τὸν τούτου οἶκον ἥκειν ἐπὶ τὸ φῶς τῆς τοῦ κυρίου γνώσεως , ὡς ἂν ἐν σκότει τυγχάνοντας . ὃ δὴ καὶ αὐτὸ παρίστη συνάπτων ἑξῆς καὶ λέγων · ἀνῆκεν γὰρ τὸν λαὸν αὐτοῦ τὸν οἶκον τοῦ Ἰακώβ . σπεύσατε οὖν ὑμεῖς οἱ τοῦ ἀνεθέντος οἴκου καὶ δεῦτε ἅμα ἐμοί , ἐπεὶ καὶ αὐτὸς ἐγὼ ἅμα ὑμῖν ἕτοιμος τυγχάνω τοῦ πορεύεσθαι τῷ φωτὶ κυρίου . καλεῖ δὲ τὸν οἶκον Ἰακὼβ τὸν Ἰουδαίων λαὸν ὡς οὐκ ὄντα Ἰακὼβ οὐδ’ ἄξιον χρηματίζειν τῷ τοῦ προπάτορος αὐτῶν ὀνόματι , αὐτὸ δὲ μόνον οἴκῳ ὄντι ὑποκένῳ καὶ σχολάζοντι . διὰ τί δὲ αὐτὸν ἀνῆκεν ὥσπερ ἀπολογούμενος ὑπὲρ τοῦ θεοῦ τὰς αἰτίας τίθησιν ἐπιφέρων · ὅτι ἐνεπλήσθη ἡ χώρα αὐτῶν ὡς τὸ ἀπ’ ἀρχῆς κληδονισμῶν καὶ τὰ ἑξῆς , δι’ ὧν παρίστησιν , ὅτι μὴ ἀλόγως αὐτοὺς ἀνῆκεν τὸ φῶς τοῦ κυρίου τὸ ἐπιλάμψαν πᾶσιν τοῖς ἔθνεσιν . ταῦτα μὲν οὖν κατὰ τὴν τῶν Ἑβδομήκοντα ἑρμηνείαν , καθ’ οὓς τό · ἀνῆκεν τὸν λαὸν αὐτοῦ καὶ τὰ ἑπόμενα συνῆπται τῷ δευτέρῳ · καὶ πορευθῶμεν τῷ φωτὶ κυρίου .
Lemmas: ἀκόλουθος ὁ προφήτης διεξέρχομαι ὁ κλῆσις ὁ ἔθνος καί ὁ χέω εἰς ἅπας ἄνθρωπος εἰρήνη ὁ εἰς ὁ οἰκεῖος ἐνδείκνυμι φιλοστοργία παρακαλέω ὁ αὐτός λαός , καταδέχομαι ὁ πᾶς ὁ ἔθνος δωρέω ὁ Χριστός χάρις . διό φημί · καί νῦν , ὁ οἶκος ὁ Ἰακώβ , δεῦρο καί πορεύω ὁ φάος κύριος . καί θέα ὅπως εἰς παρόρμησις καί προτροπή ὁ λαός καί αὐτός καταλέγω , παρακαλέω ὁ φάος κύριος μεταλαγχάνω , φάος κύριος ὀνομάζω ὁ ἐκ Σιών προέρχομαι νόμος ὁ καινός διαθήκη καί ὁ σωτήριος καί εὐαγγελικός λόγος . προκαλέω δέ οὖον ὁ Ἰακώβ , ἀλλά ὁ οὗτος οἶκος ἥκω ἐπί ὁ φάος ὁ ὁ κύριος γνῶσις , ὡς εἄν ἐν σκότος τυγχάνω . ὅς δή καί αὐτός παρίστημι συνάπτω ἑξῆς καί λέγω · ἀνίημι γάρ ὁ λαός αὐτός ὁ οἶκος ὁ Ἰακώβ . σπεύδω οὖν σύ ὁ ὁ ἀνίημι οἶκος καί δεῦρο ἅμα ἐγώ , ἐπεί καί αὐτός ἐγώ ἅμα σύ ἑτοῖμος τυγχάνω ὁ πορεύω ὁ φάος κύριος . καλέω δέ ὁ οἶκος Ἰακώβ ὁ Ἰουδαῖος λαός ὡς οὐ εἰμί Ἰακώβ οὐδέ ἄξιος χρηματίζω ὁ ὁ προπάτωρ αὐτός ὄνομα , αὐτός δέ μόνος οἶκος εἰμί ὑποκενόω καί σχολάζω . διά τίς δέ αὐτός ἀνίημι ὥσπερ ἀπολογέομαι ὑπέρ ὁ θεός ὁ αἴτιος τίθημι ἐπιφέρω · ὅτι ἐμπίμπλημι ὁ χώρα αὐτός ὡς ὁ ἀπό ἀρχή κληδονισμός καί ὁ ἑξῆς , διά ὅς παρίστημι , ὅτι μή ἄλογος αὐτός ἀνίημι ὁ φάος ὁ κύριος ὁ ἐπιλάμπω πᾶς ὁ ἔθνος . οὗτος μέν οὖν κατά ὁ ὁ ἑβδομήκοντα ἑρμηνεία , κατά ὅς ὁ · ἀνίημι ὁ λαός αὐτός καί ὁ ἕπομαι συνάπτω ὁ δύο · καί πορεύω ὁ φάος κύριος .