eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 2.17
Σφόδρα καὶ ταῦτα τῇ τῶν προλεχθέντων ἕπεται διανοίᾳ εὐκαίρως καὶ τῶν εὐαγγελιστῶν μνήμην ποιούμενα καὶ παρουσίαν θεοῦ ἀνθρώποις εὐαγγελιζόμενα , μετὰ τὰ περὶ τῆς ἐν τῇ ἐρήμῳ βοώσης φωνῆς . εἵπετο γὰρ τῇ περὶ Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ προφητείᾳ ὁ περὶ τῶν εὐαγγελιστῶν τοῦ σωτῆρος λόγος , ἥ τε τῆς θεοφανείας αὐτοῦ δήλωσις . κατὰ δὲ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτὰς ἀντὶ τοῦ · ὁ εὐαγγελιζόμενος , ἡ εὐαγγελιζομένη εἴρηται · λέγει γοῦν ὁ Σύμμαχος · ἐπ’ ὄρος ὑψηλὸν ἀνάβηθι σεαυτῇ ἡ εὐαγγελιζομένη Σιών , καὶ ἔπαρον ὑψηλῶς τὴν φωνήν σου ἡ εὐαγγελιζομένη Ἰερουσαλήμ , ἔπαρον , μὴ φοβοῦ . καὶ διὰ τούτων δὲ θέα ὡς ἔμψυχον καὶ ζῶσαν τὴν Σιὼν καὶ τὴν Ἰερουσαλὴμ οἶδεν ὁ λόγος · ἀναβῆναι γοῦν αὐτὴν ἑαυτῆς ἐπὶ ὑψηλὸν ὄρος καὶ τὴν φωνὴν αὐτῆς ὑψῶσαι ἐν τῷ εὐαγγελίζεσθαι τὴν τοῦ θεοῦ παρουσίαν παρεκελεύετο . τίς οὖν ἐστιν αὕτη Σιὼν ἐπ’ ὄρος ὑψηλὸν ἕτερον παρ’ αὐτὴν ἀνιοῦσα ; καὶ αὕτη γὰρ ὄρος ἦν , ὡς δηλοῖ ἡ φάσκουσα γραφή · ὄρος Σιὼν τοῦτο , ὃ κατεσκήνωσας ἐν αὐτῷ , καὶ ὁ Ἀπόστολος · προσεληλύθατε Σιὼν ὄρει , ἢ πάντως που ἡ διὰ τῶν ἔμπροσθεν καρδία Ἰερουσαλὴμ ὠνομασμένη . καὶ μήποτε νῦν ὁ χορὸς ὁ ἀποστολικὸς ὁ ἐκ τοῦ προτέρου λαοῦ ἐκ περιτομῆς ἐξειλεγμένος τοῦτον σημαίνεται τὸν τρόπον ; αὕτη γάρ ἐστι Σιὼν καὶ Ἰερουσαλὴμ ἡ τὸ σωτήριον τοῦ θεοῦ παραδεδεγμένη , ἐπηρτημένη τις οὖσα καὶ αὕτη καὶ τῷ ὄρει τοῦ θεοῦ τῷ μονογενεῖ αὐτοῦ λόγῳ παρεικασμένη , ᾗ προστάττει εὐαγγελίζεσθαι ἀνελθούσῃ ἐπ’ ὄρος ὑψηλὸν τὸν σωτήριον λόγον . καὶ δὴ ὁ εὐαγγελικὸς χορὸς καὶ αἱ ἅγιαι καὶ ἐπηρτημέναι τῷ τῆς ἀρετῆς φρονήματι ψυχαὶ Σιὼν καὶ Ἰερουσαλὴμ ὀνομαζόμεναι ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ ὑψηλὸν τῆς θεότητος τοῦ μονογενοῦς τοῦ θεοῦ κελεύονται ἀνιέναι κἀκεῖθεν ἄνωθεν ἀφ’ ὑψηλοῦ εὐαγγελίζεσθαι καὶ κηρύττειν ἅπασιν ἀνθρώποις τοῦ Χριστοῦ τοῦ θεοῦ τὴν ἐπὶ γῆς παρουσίαν . εἶτ’ ἐπειδὴ εἰκὸς ἦν ἐπανίστασθαι πολλοὺς αὐτοῖς ἀναγκαίως ἐπιλέγει · ὑψώσατε , μὴ φοβεῖσθε . εἶτα πρὸς τοῖς προτέροις ἀπαγγέλλειν προστάττει ταῖς πόλεσιν Ἰούδα , λέγω δὲ ταῖς Ἰουδαϊκαῖς συναγωγαῖς , ὡς ἄρα εἴη ἐληλυθὼς ὁ πάλαι ἥξειν καὶ ἐπιδημήσειν ἀνθρώποις διὰ τῶν προφητῶν κηρυττόμενος θεὸς καὶ αὐτὸς κύριος ὁ ἐκ μακροῦ προσδοκώμενος αὐτοῖς . Ἀλλὰ καὶ ὡς αὖθις ἥξει καὶ τὴν δευτέραν αὐτοῦ παρουσίαν ποιήσεται μετὰ μεγάλης ἰσχύος καὶ ὡς ὁ βραχίων αὐτοῦ ἥξει μετὰ κυρείας , ὡσεὶ σαφέστερον ἔλεγε μετὰ δεσποτικῆς καὶ κυριακῆς αὐθεντείας . καὶ ἐπιλέγει · ἰδοὺ ὁ μισθὸς αὐτοῦ μετ’ αὐτοῦ καὶ τὸ ἔργον ἐναντίον αὐτοῦ . ταῦτα μὲν περὶ τῆς δευτέρας τοῦ Χριστοῦ παρουσίας , καθ’ ἣν ἥξει ἐν δόξῃ ἀποδώσων ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ . τοῦτο μὲν οὖν ὡς δεσπότης καὶ κύριος ποιήσει μετὰ ἰσχύος καὶ μετὰ τοῦ καλουμένου βραχίονος αὐτοῦ . τὸ δ’ ἑξῆς ἐπιλεγόμενον · ὡς ποιμὴν ποιμανεῖ τὸ ποίμνιον αὐτοῦ , κατὰ τὴν πρώτην αὐτοῦ πάροδον ἐπληροῦτο , ἐν ᾗ κενώσας ἑαυτὸν καὶ μορφὴν δούλου λαβών , σχήματί τε ὡς ἄνθρωπος εὑρεθείς , ποιμένος τρόπον τὴν τῶν προβάτων δορὰν τὸ σῶμα τὸ ἀνθρώπινον περιβαλόμενος ἐποίμαινε τὸ ποίμνιον αὐτοῦ , ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · τὴν ἀγέλην αὐτοῦ ἔβοσκεν . οὐ γὰρ ὡς κύριος μετὰ ἰσχύος οὐδ’ ὡς βραχίων μετὰ τῆς οἰκείας κυρείας τε καὶ δεσποτείας , ἀλλ’ ὡς ποιμήν φησι ποιμανεῖ τὸ ποίμνιον αὐτοῦ . ὃ δὴ καὶ ἐμαρτύρει λέγων αὐτὸς ἐν Εὐαγγελίοις · Ἐγώ εἰμι ὁ ποιμὴν ὁ καλός , καὶ γινώσκω τὰ ἐμὰ καὶ γινώσκουσί με τὰ ἐμά , καὶ τὴν ψυχήν μου τίθημι ὑπὲρ τῶν προβάτων . καὶ ἐν τῷ βραχίονι δὲ αὐτοῦ συνάξει φησὶν ἄρνας . βραχίων δὲ αὐτοῦ ἦν ἡ κατοικοῦσα ἐν τῷ φαινομένῳ σώματι θεότης , δι’ οὗ συνάξειν ἄρνας καὶ ἐν γαστρὶ ἐχούσας παρακαλέσειν εἴρηται . ἄρνας δὲ τοὺς ἀρτιγενεῖς καὶ ἐν Χριστῷ ἀναγεγεννημένους δηλοῖ , ἐν γαστρὶ δὲ ἐχούσας τὰς πάλαι κυούσας καὶ ὠδινούσας ψυχὰς λέγει διὰ τὴν τῆς αὐτοῦ παρουσίας ἐλπίδα , ἃς παρακαλεῖν εἴρηται διὰ τῆς αὐτοῦ παρουσίας . διὸ λέλεκται · καὶ ἐν γαστρὶ ἐχούσας παρακαλέσει . καὶ ἄλλως δὲ τῶν ἀποστόλων αὐτοῦ αἱ ψυχαὶ κύουσαι καὶ ὠδίνουσαι τοὺς δι’ αὐτῶν ἐν Χριστῷ ἀναγεννωμένους παράκλητον αὐτὸν εἶχον , ὅπερ νοήσεις ἐξ ἑνὸς τοῦ λέγοντος · τεκνία μου , οὓς πάλιν ὠδίνω ἄχρις οὗ μορφωθῇ Χριστὸς ἐν ὑμῖν · ὁρᾷς πῶς ὁ Παῦλος ὑπὲρ τῶν μαθητευομένων αὐτῷ εἶχεν ὠδίνας . οὕτως οὖν καὶ οἱ λοιποὶ ἀπόστολοι ὥσπερ ἐν γαστρὶ κύουσαι μητέρες τοὺς δι’ αὐτῶν ἐν Χριστῷ ἀναγεννωμένους ὤδινον ὑπεραγωνιῶντες , μήπως τις ἔκτρωμα γένηται ἀπολισθήσας καὶ ἐξαμβλωθεὶς τῆς ἐν Χριστῷ μορφώσεώς τε καὶ τελειώσεως . διόπερ αὐτὸς ὁ προλεχθεὶς ποιμὴν παρακαλέσειν αὐτοὺς εἴρηται .
Lemmas: σφόδρα καί οὗτος ὁ ὁ προλέγω ἕπω διάνοια εὔκαιρος καί ὁ εὐαγγελιστής μνήμη ποιέω καί παρουσία θεός ἄνθρωπος ευαγγελίζομαι , μετά ὁ περί ὁ ἐν ὁ ἐρῆμος βοῦς φωνή . ἕπω γάρ ὁ περί Ἰωάννης ὁ βαπτιστής προφητεία ὁ περί ὁ εὐαγγελιστής ὁ σωτήρ λόγος , ὅς τε ὁ θεοφάνεια αὐτός δήλωσις . κατά δέ ὁ λοιπός ἑρμηνευτής ἀντί ὁ · ὁ εὐαγγελίζω , ὁ εὐαγγελίζω εἴρω · λέγω γοῦν ὁ Σύμμαχος · ἐπί ὄρος ὑψηλός ἀναβαίνω σεαυτοῦ ὁ εὐαγγελίζω Σιών , καί ἐπαίρω ὑψηλός ὁ φωνή σύ ὁ εὐαγγελίζω Ἱερουσαλήμ , ἐπαίρω , μή φοβέω . καί διά οὗτος δέ θέα ὡς ἔμψυχος καί ζώννυμι ὁ Σιών καί ὁ Ἱεροσόλυμα οἶδα ὁ λόγος · ἀναβαίνω γοῦν αὐτός ἑαυτοῦ ἐπί ὑψηλός ὄρος καί ὁ φωνή αὐτός ὑψόω ἐν ὁ εὐαγγελίζω ὁ ὁ θεός παρουσία παρακελεύομαι . τίς οὖν εἰμί οὗτος Σιών ἐπί ὄρος ὑψηλός ἕτερος παρά αὐτός ἀνέρχομαι ; καί οὗτος γάρ ὄρος εἰμί , ὡς δηλόω ὁ φάσκω γραφεύς · ὄρος Σιών οὗτος , ὅς κατασκηνόω ἐν αὐτός , καί ὁ ἀπόστολος · πρόσειμι Σιών ὄρος , ἢ πάντως ποῦ ὁ διά ὁ ἔμπροσθεν καρδία Ἱεροσόλυμα ὀνομάζω . καί μήποτε νῦν ὁ χορός ὁ ἀποστολικός ὁ ἐκ ὁ πρότερος λαός ἐκ περιτομή ἐκλέγω οὗτος σημαίνω ὁ τρόπος ; οὗτος γάρ εἰμί Σιών καί Ἱεροσόλυμα ὁ ὁ σωτήριος ὁ θεός παραδεδεγμένος , ἐπαρτάω τις εἰμί καί οὗτος καί ὁ ὄρος ὁ θεός ὁ μονογενής αὐτός λόγος παρεικάζω , ὅς προστάσσω εὐαγγελίζω ἀνέρχομαι ἐπί ὄρος ὑψηλός ὁ σωτήριος λόγος . καί δή ὁ εὐαγγελικός χορός καί ὁ ἅγιος καί ἐπαρτάω ὁ ὁ ἀρετή φρόνημα ψυχή Σιών καί Ἱεροσόλυμα ὀνομάζω ἐπί ὁ ὄρος ὁ ὑψηλός ὁ θεότης ὁ μονογενής ὁ θεός κελεύω ἀνέρχομαι ἐκεῖθεν ἄνωθεν ἀπό ὑψηλός εὐαγγελίζω καί κηρύσσω ἅπας ἄνθρωπος ὁ Χριστός ὁ θεός ὁ ἐπί γῆ παρουσία . εἶτα ἐπεί εἰκός εἰμί ἐπανίστημι πολύς αὐτός ἀναγκαῖος ἐπιλέγω · ὑψόω , μή φοβέω . εἶτα πρός ὁ πρότερος ἀπαγγέλλω προστάσσω ὁ πόλις Ἰούδας , λέγω δέ ὁ Ἰουδαϊκός συναγωγή , ὡς ἄρα εἰμί ἔρχομαι ὁ πάλαι ἥκω καί ἐπιδημέω ἄνθρωπος διά ὁ προφήτης κηρύσσω θεός καί αὐτός κύριος ὁ ἐκ μακρός προσδοκάω αὐτός . ἀλλά καί ὡς αὖθις ἥκω καί ὁ δύο αὐτός παρουσία ποιέω μετά μέγας ἰσχύς καί ὡς ὁ βραχύς αὐτός ἥκω μετά κυρεία , ὡσεί σαφής λέγω μετά δεσποτικός καί κυριακός αὐθεντία . καί ἐπιλέγω · ἰδού ὁ μισθός αὐτός μετά αὐτός καί ὁ ἔργον ἐναντίος αὐτός . οὗτος μέν περί ὁ δύο ὁ Χριστός παρουσία , κατά ὅς ἥκω ἐν δόξα ἀποδίδωμι ἕκαστος κατά ὁ ἔργον αὐτός . οὗτος μέν οὖν ὡς δεσπότης καί κύριος ποιέω μετά ἰσχύς καί μετά ὁ καλέω βραχύς αὐτός . ὁ δέ ἑξῆς ἐπιλέγω · ὡς ποιμήν ποιμαίνω ὁ ποίμνη αὐτός , κατά ὁ πρῶτος αὐτός πάροδος πληρόω , ἐν ὅς κενόω ἑαυτοῦ καί μορφή δοῦλος λαμβάνω , σχῆμα τε ὡς ἄνθρωπος εὑρίσκω , ποιμήν τρόπος ὁ ὁ πρόβατον δορά ὁ σῶμα ὁ ἀνθρώπινος περιβάλλω ποιμαίνω ὁ ποίμνη αὐτός , ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · ὁ ἀγέλη αὐτός βόσκω . οὖον γάρ ὡς κύριος μετά ἰσχύς οὐδέ ὡς βραχύς μετά ὁ οἰκεῖος κυρεία τε καί δεσποτεία , ἀλλά ὡς ποιμήν φημί ποιμαίνω ὁ ποίμνη αὐτός . ὅς δή καί μαρτυρέω λέγω αὐτός ἐν Εὐαγγέλιος · ἐγώ εἰμί ὁ ποιμήν ὁ καλός , καί γιγνώσκω ὁ ἐμός καί γιγνώσκω ἐγώ ὁ ἐμός , καί ὁ Ψυχή ἐγώ τίθημι ὑπέρ ὁ πρόβατον . καί ἐν ὁ βραχύς δέ αὐτός συνάγω φημί ἀμνός . βραχύς δέ αὐτός εἰμί ὁ κατοικέω ἐν ὁ φαίνω σῶμα θεότης , διά ὅς συνάγω ἀμνός καί ἐν γαστήρ ἔχω παρακαλέω εἴρω . ἀμνός δέ ὁ ἀρτιγενής καί ἐν Χριστός ἀναγίγνομαι δηλόω , ἐν γαστήρ δέ ἔχω ὁ πάλαι κύω καί ὠδινέω ψυχή λέγω διά ὁ ὁ αὐτός παρουσία ἐλπίς , ὅς παρακαλέω εἴρω διά ὁ αὐτός παρουσία . διό λέγω · καί ἐν γαστήρ ἔχω παρακαλέω . καί ἄλλως δέ ὁ ἀπόστολος αὐτός ὁ ψυχή κύω καί ὠδίνω ὁ διά αὐτός ἐν Χριστός ἀναγεννάω παράκλητος αὐτός ἔχω , ὅσπερ νοέω ἐκ εἷς ὁ λέγω · τεκνίον ἐγώ , ὅς πάλιν ὠδίνω ἄχρι ὅς μορφόω Χριστός ἐν σύ · ὁράω πῶς ὁ Παῦλος ὑπέρ ὁ μαθητεύω αὐτός ἔχω ὠδίς . οὕτως οὖν καί ὁ λοιπός ἀπόστολος ὥσπερ ἐν γαστήρ κύω μήτηρ ὁ διά αὐτός ἐν Χριστός ἀναγεννάω ὠδίνω ὑπεραγωνιάω , μήπως τις ἔκτρωμα γίγνομαι ἀπολισθάνω καί ἐξαμβλόω ὁ ἐν Χριστός μόρφωσις τε καί τελείωσις . διόπερ αὐτός ὁ προλέγω ποιμήν παρακαλέω αὐτός εἴρω .