eusebius-scr-eccl.commentarius-in-isaiam 2.13
Οἱ τοῦ θεοῦ προφῆται τὰ μακροῖς ὕστερον χρόνοις μέλλοντα γίνεσθαι θεσπίζοντες οὐκ ἐντεῦθεν εἶχον τὸ γνώρισμα παρὰ τοῖς πλήθεσι τοῦ προφήτας αὐτοὺς εἶναι · οὐ γὰρ ἀφ’ ὧν τὰς ἐκβάσεις ἠγνόουν προφήτας αὐτοὺς ἡγοῦντο . ἀφ’ ὧν δὲ τὴν πεῖραν ἐκ τῶν παραχρῆμα ἀποτελεσμάτων ἐλάμβανον , ἐκ τούτων ἐν ταῖς τῶν μελλόντων κατεπίστευον προρρήσεσιν . οὕτως οὖν ποτε καὶ περὶ ὄνων ὁ Σαμουὴλ προὔλεγε τῷ Σαοὺλ καὶ ἄλλος περὶ οὗ βασιλέως νοσηλευομένου καὶ πάλιν ἕτερος τοῦ βασιλέως Ἰσραὴλ θάνατον προαγορεύει . τοῦτο δὲ ἐγίνετο ὡς ἂν μὴ περισπῷτο ὁ λαὸς πόθῳ καὶ λιχνείᾳ προγνώσεων περὶ τὰ τῆς εἰδωλολάτρου πλάνης μαντεῖά τε καὶ χρηστήρια · τοῦ γὰρ αὐτῶν θεοῦ οὐ δι’ ἀψύχων ξοάνων , διὰ δὲ τῶν αὐτοῦ προφητῶν τὸ ἱκανὸν αὐτοῖς τῆς τοῦ μέλλοντος γνώσεως παρέχοντος οὐδεὶς αὐτοῖς τῶν ἔξωθεν ἐγίνετο λόγος . ὅθεν καὶ ἐν τοῖς μετὰ χεῖρας ὁ μὲν βασιλεὺς Ἑζεκίας οἷα θεοφιλὴς εἰς τὸν οἶκον ἀνῄει τοῦ θεοῦ καὶ τὴν ἀνάγραπτον ἱκετηρίαν ἀνέπεμπε , θεὸς δὲ αὐτῷ ἀποκρίνεται τὸν ἑαυτοῦ προφήτην Ἠσαΐαν ὡς αὐτὸν πέμψας , δεύτερόν τε αὐτῷ τοῦτον ἐκδίδωσι τὸν χρησμόν , ὡς ἄρα εἴη ἀκηκοὼς τῶν τῆς προσευχῆς αὐτοῦ λόγων διδάσκων . Εἶθ’ ὡς πρὸς τὸν Ἀσσύριον πολλὰ καταλαζονευόμενον καὶ ἐπαπειλήσαντα τῷ λαῷ καὶ τῷ τόπῳ τοιοῦτόν τινα λόγον ποιεῖται . σὺ μὲν ὦ οὗτος τυραννικῶς ἠπείλεις τοιαῦτα διαθήσειν τὸν ἐμοὶ καθηγησάμενον τόπον νομίζων φοβεῖν ταῖς ἀπειλαῖς τὴν ἀδιάφθορον καὶ διὰ τοῦτο παρθένῳ παραβαλλομένην τοῦ θεοῦ πόλιν , τόν τε ἐν αὐτῇ λαὸν θυγατέρα Σιὼν καὶ θυγατέρα Ἰερουσαλὴμ χρηματίζοντα καὶ παρθένῳ παραβαλλόμενον διὰ τὸ πάσης καθαρεύειν εἰδωλολατρίας . ἡ δὲ θαρσοῦσα τῇ ἑαυτῆς καθαρότητι καὶ τῷ ἑαυτῆς βοηθῷ θεῷ τὸν ὑπερήφανόν σου λογισμὸν καὶ τὰς ἀπειλὰς ἐκείνας ἐξεφαύλισε καὶ ἐμυκτήρισεν ὡς οὐδενὸς ἀξίας . διὸ κατὰ τὸν Σύμμαχον εἴρηται · ἐξουδένωσέ σε καὶ ἐξεφαύλισέ σε θυγάτηρ Σιών , ὄπισθέν σου κεφαλὴν ἐκίνησε θυγάτηρ Ἰερουσαλήμ · εἰ γὰρ καὶ μηδεμίαν ἀπόκρισιν ἐποιήσατο πρὸς σέ , ὅτε τὰς βλασφήμους προΐεσο φωνάς , ἀλλὰ μετὰ τὸ ἀναχωρῆσαι καὶ εἰς τοὐπίσω σε ἀπελθεῖν ἐπὶ σοὶ κεφαλὴν ἐκίνησεν ἡ προλεχθεῖσα τῆς Ἰερουσαλὴμ θυγάτηρ ἡ αὐτὴ οὖσα τῇ παρθένῳ θυγατρὶ Σιών . καὶ τοῦτ’ ἔπραττεν οὐκέτι σιωπὴν ἄγουσα , μετὰ δὲ τοῦ λόγον ἀποδιδόναι · διὸ ἐπὶ σοὶ τὴν κεφαλὴν ἐκίνει . Ὁ δὲ λόγος οὕτως ἦν · τίνα ὠνείδισας καὶ παρώξυνας ; ἀνθ’ οὗ οἱ λοιποὶ ἑρμηνευταὶ βεβλασφήμηκας ἐκδεδώκασιν , ἢ πρὸς τίνα ὕψωσας τὴν φωνήν σου ; οὐδὲ ἀνέβλεψας εἰς οὐρανὸν οὐδὲ διενοήθης τὸν θεὸν τὸν ὕψιστον οὐδὲ ἐλογίσω , ὡς ἄρα οὗτος εἴη ὁ ἅγιος τοῦ Ἰσραήλ , ὃν ὠνείδισας διασύρων καὶ χλευάζων ὡς ἕνα τῶν πολλῶν θεῶν τῶν ὑποχειρίων σοι γενομένων . ἐλογίσω γὰρ παρὰ σαυτῷ ὡς τῇ σαυτοῦ δυνάμει καὶ τῷ πλήθει τῶν σῶν ἁρμάτων ἀναβεβηκὼς εἴης εἰς τὰ ὑψηλὰ τῶν ὀρέων καὶ εἰς τὰ ἔσχατα τοῦ Λιβάνου , ὥστε ἀποκόψαι τὸ ἐν τῷ πλήθει τῶν ἐν αὐτῷ κέδρων τε καὶ κυπαρίσσων ἐμφαινόμενον αὐτοῦ κάλλος . ᾐνίττετο δὲ διὰ τούτων τὰς ἐν τοῖς λοιποῖς ἔθνεσιν ἐπηρτημένας καὶ εὐθηνουμένας βασιλείας · τὸ γὰρ πολὺ πλῆθος τοῦ Λιβάνου ἐν ὑψηλοτάτοις κέδροις τε καὶ κυπαρίσσοις ἢ ἀρκεύθοις κατὰ τὸν Σύμμαχον , ἢ ἐλάταις κατὰ τὸν Ἀκύλαν , εἰς εἰκόνα παρείληφε τῶν τότε εὐθηνουμένων ἐθνῶν . ἀντὶ δὲ τοῦ · εἰς ὕψος μέρους τοῦ δρυμοῦ , ὁ Σύμμαχος εἰς ὕψος τοῦ ἄκρου αὐτοῦ εἰς τὸν δρυμὸν τοῦ Καρμήλου αὐτοῦ ἡρμήνευσε , δρυμὸν κἀνταῦθα τὴν ἄκαρπον ὕλην τῶν τὸν θεὸν μὴ ἐπισταμένων ἐθνῶν αἰνιττομένου τοῦ λόγου . ἃ δὴ ὑπὸ χεῖρα πεποιημένος ὁ Ἀσσύριος μέγα φρονῶν ἐφ’ ἑαυτῷ ἔλεγεν · ἐγὼ ἀνέβην εἰς ὕψος ὀρέων καὶ εἰς τὰ ἔσχατα τοῦ Λιβάνου καὶ ἔκοψα τὸ ὕψος τῆς κέδρου αὐτοῦ καὶ τὸ κάλλος τῆς κυπαρίσσου καὶ εἰσῆλθον εἰς ὕψος μέρους τοῦ δρυμοῦ . ἔτι δὲ ἀπηυθαδίζετο λέγων · καὶ ἔθηκα γέφυραν καὶ ἠρήμωσα ὕδατα καὶ πᾶσαν συναγωγὴν ὑδάτων , ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · ἐγώ φησιν ὤρυξα καὶ ἔπιον ὕδωρ καὶ ἠρήμωσα ἐν ἴχνει ποδός μου πάντας ποταμοὺς συνεχομένους . ὁρᾷς ὅπως καὶ ἐν τούτοις ὑδάτων μέμνηται ὁ λόγος καὶ ποταμῶν ἀφανιζομένων ὑπὸ τοῦ Ἀσσυρίου , δι’ ὧν οἶμαι σημαίνειν τὰ παρὰ τοῖς ἔθνεσι πλήθη καὶ τοὺς παρ’ αὐτῶν περὶ θεῶν λόγους , οἳ τὰς ψυχὰς ἐνόμιζον τρέφεσθαι . τῷ γε μὴν ἴχνει τοῦ ἑαυτοῦ ποδὸς ἐρημίαν εἰργᾶσθαι ἐσεμνύνετο · ἐπ’ οὐδενὶ μὲν ἀγαθῷ , ἐπ’ ἐρημίᾳ δὲ ὧν ἐπέβη χωρῶν καυχώμενος καὶ ἐπὶ ἀφανισμῷ τοῦ δηλωθέντος τοῦ Λιβάνου κάλλους . ἀλλὰ ταῦτα μὲν σὺ παρὰ σαυτῷ εἶπας ἐν τῇ σαυτοῦ διανοίᾳ λογισάμενος , ὡς ἄρα τῷ πλήθει τῶν ἁρμάτων σου τὰ τοσαῦτα διεπράξω , ἐγὼ δὲ σοί φημι Μὴ σαυτὸν ἀπάτα · οὐ γὰρ τῇ σαυτοῦ δυνάμει τούτων ἁπάντων περιγέγονας . ἐγὼ δὲ ἤμην ὁ ταῦτα τὰ κατ’ αὐτῶν ὁρίσας · εἰ σὺ μὴ ἔγνως , εἰ καὶ μὴ ἤκουσας τὴν ἐμὴν ἐξ ἀρχαίου βουλήν · ταῦτα γὰρ αὐτὸς κέκρικα κατὰ τῶν ἀθέων καὶ ἀσεβῶν ἐθνῶν πάλαι καὶ ἐξ ἡμερῶν ἀρχαίων διὰ σοῦ πραχθῆναι . νῦν δὲ δι’ ἔργων τὴν ἐμὴν ἐπέδειξα βουλὴν ἐγείρας σε ἐπ’ ὀλέθρῳ τῶν τιμωρίας ἀξίων καὶ σοὶ χρησάμενος σημείῳ τοῦ ἐξερημῶσαι ἔθνη καὶ ἀναστάτους ποιῆσαι τοὺς οἰκοῦντας ἐν πόλεσιν ὀχυραῖς , ἃς πρότερον μὲν ἐφύλαττον διασῴζων ἐγώ . Ἐπεὶ δὲ ἠσέβουν μὴ γνωρίζοντες τὸν ἑαυτῶν σωτῆρα , ἀνῆκα τὰς ἐμαυτοῦ χεῖρας σοὶ παραδιδοὺς ἐπὶ τιμωρίᾳ , οἱ δὲ παραχρῆμα ἔρημοι ἐγένοντο τῆς ἐμῆς στερηθέντες ἐπισκοπῆς . διὸ καὶ παραυτίκα ἐξηράνθησαν καὶ ἐγένοντο ὡς χόρτος ξηρὸς ἐπὶ δωμάτων καὶ ὡς ἄγρωστις · τοῦτο γοῦν αὐτῶν τὸ αἴτιον τῆς ἀπωλείας , ὅτι μηδένα καρπὸν ἀγαθὸν εὐσεβείας προὔφερον . διὸ οὔτε ἀμπέλῳ οὔτε ἐλαίᾳ οὔτε τινὶ τῶν γονίμων φυτῶν , χόρτῳ δὲ ξηρῷ καὶ ἀγρώστιδι παρεικάζοντο , ὅτε δικαιότατα σῇ παρεδόθησαν χειρί . ἀλλ’ οὐ σύ γε ταῦτα ἐφρόνησας , ὦ τῶν Ἀσσυρίων ἄρχων , ἄθεα δὲ καὶ ἀσεβῆ λογισάμενος καὶ τὴν ἐμοὶ τῷ θεῷ ἀνακειμένην πόλιν ἐνόμισας ὁμοίως ταῖς λοιπαῖς ταῖς τὸν θεὸν ἀγνοούσαις αἱρήσειν . εἰδὼς δὲ σοῦ τὰς ἐνθυμήσεις καὶ τὴν ἔξοδον καὶ τὴν εἴσοδον τῶν σῶν λογισμῶν ἔτι καὶ ταῦτα πρὸς σέ φημι , ὡς οὐκ ἔλαθέ με ὁ θυμός , ᾧ κέχρησαι κατὰ τοῦ χρηματίζοντος ἐμοῦ λαοῦ , ἀλλὰ καὶ ἡ πικρία σου ἀνέβη πρός με , ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · ἀνέβη ἡ ἀλαζονεία σου εἰς τὰ ὦτά μου . ἐπεὶ τοίνυν τοιαῦτά σοι τετόλμηται , ἄκουε λοιπόν , ὦ οὗτος τὰ διαδεξόμενά σε φιμὸν κατὰ τοῦ στόματός σου τοιοῦτον ἐμβαλῶ , ὡς καὶ τὴν ῥῖνα αὐτὴν συσχεῖν καὶ ἀποπνῖξαι πρὸς τὸ μηκέτι τοιαῦτα φθέγγεσθαι , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · καὶ δώσω φησὶ κρίκον εἰς τὸν μυκτῆρά σου καὶ χαλινὸν εἰς τὰ χείλη σου , ἵνα μὴ ὅπου βούλει ἀπίῃς , ἕλκοιο δὲ καὶ μὴ βουλόμενος εἰς τοὐπίσω · ἀποστραφῆναι γάρ σε δεήσει τῇ ὁδῷ , ᾗ τὴν ἐνταῦθα πεποίησαι πορείαν . Ταῦτα μὲν οὖν ὡς πρὸς τὸν ἄρχοντα τῶν Ἀσσυρίων , εἰ καὶ μὴ τῷ σώματι πάρεστιν , ὅμως δ’ οὖν καὶ πρὸς ἅπαντα εἰρήσθω . ἐπεὶ δὲ καὶ σοὶ χρὴ τῷ Ἑζεκίᾳ πρὸς ἃς πεποίησαι εὐχὰς ἀποκρίνασθαι , δέχου δὴ καὶ τὸν πρὸς σὲ λόγον · τὰ μὲν εἰρημένα περὶ τοῦ ἄρχοντος τῶν Ἀσσυρίων ἀκήκοας , εἰ δὲ σοὶ δεῖ σημείου πρὸς πίστωσιν τῶν ἐμῶν λόγων , ἴσθι ὅτι τὸν παρόντα ἐνιαυτὸν τοῖς ἀπὸ γῆς αὐτομάτως ἀναδοθησομένοις πρὸς τροφὴν χρήσῃ , τῷ δὲ μὴ δύνασθαι συνήθως τὴν χώραν γεωργίας τυχεῖν διὰ τὴν τῶν πολεμίων ἔφοδον . διόπερ φάγε τοῦτον τὸν ἐνιαυτὸν ἃ ἔσπαρκας . ἀντὶ δὲ τοῦ · ἃ ἔσπαρκας , οἱ λοιποὶ πάντες ἑρμηνευταὶ αὐτόματα ἐκδεδώκασι . καὶ τῷ ἐπιόντι δὲ ἐνιαυτῷ ὁμοίως φάγε τὰ ὑπολειφθέντα ἐκ τοῦ προτέρου ἔτους . ἀντὶ δὲ τοῦ · τῷ δευτέρῳ ἔτει τὸ κατάλειμμα , ὁ μὲν Ἀκύλας καὶ τῷ ἔτει τῷ δευτέρῳ αὐτοφυῆ ἐκδέδωκεν , ὁ δὲ Σύμμαχος · καὶ τῷ ἔτει τῷ δευτέρῳ ἀπὸ δένδρων , ὁ δὲ Θεοδοτίων · καὶ τῷ ἔτει τῷ δευτέρῳ αὐτοφυῆ , δύο δὲ τούτους ἐνιαυτοὺς στενοχωρηθέντες διὰ τὸ μὴ ὁμοίως γεωργίας τυχεῖν τὴν χώραν . τῷ τρίτῳ ἔτει πληρωθήσεσθε πάσης εὐθηνίας · σπείραντες γοῦν ἀμήσατε καὶ φυτεύσατε ἀμπελῶνας καὶ φάγεσθε τὸν καρπὸν αὐτῶν , εὖ εἰδότες ὡς οἱ περιλειφθέντες ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ μετὰ τὴν αἰχμαλωσίαν τοῦ ἐν Σαμαρείᾳ πλήθους ἐν εἰρήνῃ διατελέσετε , εἰ κατὰ τὴν ἐμὴν βουλὴν ῥίζαν ἐμβαλόντες ἑδραίαν θεοσεβείας ἐν τῇ ἑαυτῶν ψυχῇ , καρπὸν τῆς ἐμῆς γεωργίας ἅγιον ἄνω βλέποντα πρός με ἀποδώσετε . οὕτω γοῦν διασωθήσονται οἱ ἐπὶ τῆς Ἰερουσαλὴμ καταλειφθέντες , εἰ γένοιντο καρποφόροι παρ’ ἐμοὶ καὶ τοὺς ἀξίους αὐτῶν ἀποδίδοιεν καρπούς · ζηλῶν γὰρ ὁ κύριος ὡς ὑπὲρ οἰκείας τῆς ἀνακειμένης αὐτῷ πόλεως καὶ τοῦ χρηματίζοντος αὐτοῦ λαοῦ ταῦτα πάντα δωρήσεται . Καὶ οὔτε ὁ τῶν Ἀσσυρίων βασιλεὺς οὐθ’ ἕτερός τις ἐπιβήσεται τῆς πόλεως οὔτε ἐπιτραπήσεταί τις πόλεμον ἄρασθαι κατ’ αὐτῆς · αὐτὸς γὰρ ἐγὼ ὡς ἂν ὑπὲρ ἐμῆς πόλεως ὑπερασπιῶ καὶ σώσω αὐτήν τε καὶ τοὺς ἐνοικοῦντας · τοῦτο γὰρ ἐμοὶ θεῷ ὄντι πρέπει . διὸ ταῦτα πράξω δι’ ἐμέ , ἀλλ’ οὐ διὰ τὸ ἀξίους εἶναι τοὺς βοηθουμένους . εἰ δὲ χρὴ καὶ ἄνδρα τιμῆσαι ὡς φάναι προστήσασθαι τῆς πόλεως , διὰ Δαυὶδ τὸν ἐμὸν παῖδα , ἢ κατὰ τοὺς λοιποὺς ἑρμηνευτάς · τὸν ἐμὸν δοῦλον , κτίστην τῆς πόλεως καὶ πρῶτον βασιλέα τῶν αὐτόθι γενομένων φυλάξω τὴν πόλιν , ὡς ἂν καὶ ἕτεροι μαθόντες , ὅσης ἠξίωται παρ’ ἐμοὶ τιμῆς ὁ θεοφιλὴς ἀνήρ , ζηλωταὶ αὐτοῦ καὶ μιμηταὶ τῆς θεοσεβείας γένοιντο . Οἱ μὲν οὖν τοῦ θεοῦ λόγοι διὰ Ἠσαΐου τοῦ προφήτου τοῦτον ἀπηγγέλλοντο τὸν τρόπον τῷ βασιλεῖ Ἑζεκίᾳ . οὐκ εἰς μακρὸν δὲ τοῖς λόγοις φοβερά τις καὶ θεϊκὴ πρᾶξις εἵπετο αὐτίκα μετὰ ταύτας τὰς φωνάς , οὐ δι’ ἀνθρωπίνης μεθόδου μυριάδες ἀθρόων ἀνδρῶν εὕρηντο νεκρῶν βεβλημέναι ὑπὸ χειρὸς ἑνὸς ἀγγέλου · τοσοῦτος γὰρ ἦν οὗτος ὡς θεοῦ κρίσει διακονήσασθαι καὶ τοσαῦτα πλήθη τῶν πολεμίων ἀνελεῖν , ὅπως ἔργῳ πεῖραν λάβοι ὁ τούτων βασιλεύς , οἵου καταβλασφημεῖ θεοῦ . τούτου γοῦν ἕνεκεν τοσούτων ἀπολλυμένων οὐ συναπώλλυτο , ὡς ἂν θεωρὸς γενόμενος τούτου πραχθέντος τὴν ἄθεον αὐτοῦ γλῶτταν ἐπιστομίσειε . διὸ δὴ εἴρητο ἐν τοῖς τοῦ θεοῦ λόγοις · καὶ ἐμβαλῶ φιμὸν εἰς τὴν ῥῖνά σου καὶ χαλινὸν εἰς τὰ χείλη σου πρὸς τὸ μὴ τοιαῦτα φθέγγεσθαι τολμᾶν . πλὴν εἰ καὶ μὴ συναπήλαυσεν τῷ πλήθει διὰ τὴν εἰρημένην αἰτίαν , δι’ ἣν καὶ Φαραὼ τῶν λοιπῶν Αἰγυπτίων κολαζομένων θεωρὸς ἐφυλάττετο , ὅμως γοῦν τοὺς ἑαυτοῦ παῖδας εὗρεν ἑαυτοῦ φονέας ἐπὶ τῆς οἰκείας γενόμενος γῆς .
Lemmas: ὁ ὁ θεός προφήτης ὁ μακρός ὕστερος χρόνος μέλλω γίγνομαι θεσπίζω οὐ ἐντεῦθεν ἔχω ὁ γνώρισμα παρά ὁ πλῆθος ὁ προφήτης αὐτός εἰμί · οὖον γάρ ἀπό ὅς ὁ ἔκβασις ἀγνοέω προφήτης αὐτός ἡγέομαι . ἀπό ὅς δέ ὁ πείρω ἐκ ὁ παραχρῆμα ἀποτέλεσμα λαμβάνω , ἐκ οὗτος ἐν ὁ ὁ μέλλω καταπιστεύω πρόρρησις . οὕτως οὖν ποτός καί περί ὄνος ὁ Σαμουήλ προλέγω ὁ Σαῦλος καί ἄλλος περί ὅς βασιλεύς νοσηλευόμενος καί πάλιν ἕτερος ὁ βασιλεύς Ἰσραήλ θάνατος προαγορεύω . οὗτος δέ γίγνομαι ὡς εἄν μή περισπάω ὁ λαός πόθος καί λιχνεία πρόγνωσις περί ὁ ὁ εἰδωλολάτρης πλάνης μαντεῖον τε καί χρηστήριος · ὁ γάρ αὐτός θεός οὖον διά ἄψυχος ξόανον , διά δέ ὁ αὐτός προφήτης ὁ ἱκανός αὐτός ὁ ὁ μέλλω γνῶσις παρέχω οὐδείς αὐτός ὁ ἔξωθεν γίγνομαι λόγος . ὅθεν καί ἐν ὁ μετά χείρ ὁ μέν βασιλεύς Ἐζεκίας οἷος θεοφιλής εἰς ὁ οἶκος ἄνειμι ὁ θεός καί ὁ ἀνάγραπτος ἱκετηρία ἀναπέμπω , θεός δέ αὐτός ἀποκρίνω ὁ ἑαυτοῦ προφήτης Ἠσαΐας ὡς αὐτός πέμπω , δεύτερος τε αὐτός οὗτος ἐκδίδωμι ὁ χρησμός , ὡς ἄρα εἰμί ἀκούω ὁ ὁ προσευχή αὐτός λόγος διδάσκω . εἶτα ὡς πρός ὁ Ἀσσύριος πολύς καταλαζονεύομαι καί ἐπαπειλέω ὁ λαός καί ὁ τόπος τοιοῦτος τις λόγος ποιέω . σύ μέν εἰμί οὗτος τυραννικός ἀπειλέω τοιοῦτος διατίθημι ὁ ἐγώ καθηγέομαι τόπος νομίζω φοβέω ὁ ἀπειλή ὁ ἀδιάφθορος καί διά οὗτος παρθένος παραβάλλω ὁ θεός πόλις , ὁ τε ἐν αὐτός λαός θυγάτηρ Σιών καί θυγάτηρ Ἱεροσόλυμα χρηματίζω καί παρθένος παραβάλλω διά ὁ πᾶς καθαρεύω εἰδωλολατρία . ὁ δέ θαρσέω ὁ ἑαυτοῦ καθαρότης καί ὁ ἑαυτοῦ βοηθός θεός ὁ ὑπερήφανος σύ λογισμός καί ὁ ἀπειλή ἐκεῖνος ἐκφαυλίζω καί μυκτηρίζω ὡς οὐδείς ἄξιος . διό κατά ὁ Σύμμαχος εἴρω · ἐξουδενόω σύ καί ἐκφαυλίζω σύ θυγάτηρ Σιών , ὄπισθεν σύ κεφαλή κινέω θυγάτηρ Ἱερουσαλήμ · εἰμί γάρ καί μηδείς ἀπόκρισις ποιέω πρός σός , ὅτε ὁ βλάσφημος προΐημι φωνή , ἀλλά μετά ὁ ἀναχωρέω καί εἰς τοὐπίσω σύ ἀπέρχομαι ἐπί σύ κεφαλή κινέω ὁ προλέγω ὁ Ἱεροσόλυμα θυγάτηρ ὁ αὐτός εἰμί ὁ παρθένος θυγάτηρ Σιών . καί οὗτος πράσσω οὐκέτι σιωπή ἄγω , μετά δέ ὁ λόγος ἀποδίδωμι · διό ἐπί σύ ὁ κεφαλή κινέω . ὁ δέ λόγος οὕτως εἰμί · τίς ὀνειδίζω καί παροξύνω ; ἀντί ὅς ὁ λοιπός ἑρμηνευτής βλασφημέω ἐκδίδωμι , ἢ πρός τίς ὑψόω ὁ φωνή σύ ; οὐδέ ἀναβλέπω εἰς οὐρανός οὐδέ διανοέομαι ὁ θεός ὁ ὕψιστος οὐδέ λογίζομαι , ὡς ἄρα οὗτος εἰμί ὁ ἅγιος ὁ Ἰσραήλ , ὅς ὀνειδίζω διασύρω καί χλευάζω ὡς εἷς ὁ πολύς θεός ὁ ὑποχείριος σύ γίγνομαι . λογίζομαι γάρ παρά σεαυτοῦ ὡς ὁ σεαυτοῦ δύναμις καί ὁ πλῆθος ὁ σός ἅρμα ἀναβαίνω εἰμί εἰς ὁ ὑψηλός ὁ ὄρος καί εἰς ὁ ἔσχατος ὁ Λίβανος , ὥστε ἀποκόπτω ὁ ἐν ὁ πλῆθος ὁ ἐν αὐτός κέδρος τε καί κυπάρισσος ἐμφαίνω αὐτός κάλλος . αἰνίσσομαι δέ διά οὗτος ὁ ἐν ὁ λοιπός ἔθνος ἐπαρτάω καί εὐθηνέω βασίλεια · ὁ γάρ πολύς πλῆθος ὁ Λίβανος ἐν ὑψηλός κέδρος τε καί κυπάρισσος ἢ ἄρκευθος κατά ὁ Σύμμαχος , ἢ ἐλάτη κατά ὁ Ἀκύλας , εἰς εἰκών παραλαμβάνω ὁ τότε εὐθηνέω ἔθνος . ἀντί δέ ὁ · εἰς ὕψος μέρος ὁ δρυμός , ὁ Σύμμαχος εἰς ὕψος ὁ ἄκρος αὐτός εἰς ὁ δρυμός ὁ Κάρμηλος αὐτός ἑρμηνεύω , δρυμός ἐνταῦθα ὁ ἄκαρπος ὕλη ὁ ὁ θεός μή ἐφίστημι ἔθνος αἰνίσσομαι ὁ λόγος . ὁ δή ὑπό χείρ ποιέω ὁ Ἀσσύριος μέγας φρονέω ἐπί ἑαυτοῦ λέγω · ἐγώ ἀναβαίνω εἰς ὕψος ὄρος καί εἰς ὁ ἔσχατος ὁ Λίβανος καί κόπτω ὁ ὕψος ὁ κέδρος αὐτός καί ὁ κάλλος ὁ κυπάρισσος καί εἰσέρχομαι εἰς ὕψος μέρος ὁ δρυμός . ἔτι δέ ἀπαυθαδίζω λέγω · καί τίθημι γέφυρα καί ἐρημόω ὕδωρ καί πᾶς συναγωγή ὕδωρ , ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · ἐγώ φημί ὀρύσσω καί πίνω ὕδωρ καί ἐρημόω ἐν ἴχνος πούς ἐγώ πᾶς ποταμός συνέχω . ὁράω ὅπως καί ἐν οὗτος ὕδωρ μιμνήσκω ὁ λόγος καί ποταμός ἀφανίζω ὑπό ὁ Ἀσσύριος , διά ὅς οἴομαι σημαίνω ὁ παρά ὁ ἔθνος πλῆθος καί ὁ παρά αὐτός περί θεός λόγος , ἕ ὁ ψυχή νομίζω τρέφω . ὁ γε μήv ἴχνος ὁ ἑαυτοῦ πούς ἐρημία ἐργάζομαι σεμνύνω · ἐπί οὐδείς μέν ἀγαθός , ἐπί ἐρημία δέ ὅς ἐπιβαίνω χώρα καυχάομαι καί ἐπί ἀφανισμός ὁ δηλόω ὁ Λίβανος κάλλος . ἀλλά οὗτος μέν σύ παρά σεαυτοῦ εἶπον ἐν ὁ σεαυτοῦ διάνοια λογίζομαι , ὡς ἄρα ὁ πλῆθος ὁ ἅρμα σύ ὁ τοσοῦτος διαπράσσω , ἐγώ δέ σύ φημί μή σαυτοῦ ἀπάτη · οὖον γάρ ὁ σεαυτοῦ δύναμις οὗτος ἅπας περιγίγνομαι . ἐγώ δέ εἰμί ὁ οὗτος ὁ κατά αὐτός ὁρίζω · εἰμί σύ μή γιγνώσκω , εἰμί καί μή ἀκούω ὁ ἐμός ἐκ ἀρχαῖος βουλή · οὗτος γάρ αὐτός κρίνω κατά ὁ ἄθεος καί ἀσεβής ἔθνος πάλαι καί ἐκ ἡμέρα ἀρχαῖος διά σύ πράσσω . νῦν δέ διά ἔργον ὁ ἐμός ἐπιδείκνυμι βουλή ἐγείρω σύ ἐπί ὄλεθρος ὁ τιμωρία ἄξιος καί σύ χράω σημεῖον ὁ ἐξερημόω ἔθνος καί ἀνάστατος ποιέω ὁ οἰκέω ἐν πόλις ὀχυρός , ὅς πρότερος μέν φυλάσσω διασῴζω ἐγώ . ἐπεί δέ ἀσεβέω μή γνωρίζω ὁ ἑαυτοῦ σωτήρ , ἀνίημι ὁ ἐμαυτοῦ χείρ σύ παραδίδωμι ἐπί τιμωρία , ὁ δέ παραχρῆμα ἐρῆμος γίγνομαι ὁ ἐμός στερέω ἐπισκοπή . διό καί παραυτίκα ξηραίνω καί γίγνομαι ὡς χόρτος ξηρός ἐπί δῶμα καί ὡς ἄγρωστις · οὗτος γοῦν αὐτός ὁ αἴτιος ὁ ἀπώλεια , ὅτι μηδείς καρπός ἀγαθός εὐσέβεια προφέρω . διό οὔτε ἄμπελος οὔτε ἐλαία οὔτε τις ὁ γόνιμος φυτός , χόρτος δέ ξηρός καί ἄγρωστις παρεικάζω , ὅτε Δίκαιος σός παραδίδωμι χείρ . ἀλλά οὖον σῦς γε οὗτος φρονέω , εἰμί ὁ Ἀσσύριος ἄρχω , ἄθεος δέ καί ἀσεβής λογίζομαι καί ὁ ἐγώ ὁ θεός ἀνάκειμαι πόλις νομίζω ὁμοίως ὁ λοιπός ὁ ὁ θεός ἀγνοέω αἱρέω . εἰδοί δέ σύ ὁ ἐνθύμησις καί ὁ ἔξοδος καί ὁ εἴσοδος ὁ σός λογισμός ἔτι καί οὗτος πρός σός φημί , ὡς οὐ λανθάνω ἐγώ ὁ θυμός , ὅς χράομαι κατά ὁ χρηματίζω ἐγώ λαός , ἀλλά καί ὁ πικρία σύ ἀναβαίνω πρός ἐγώ , ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · ἀναβαίνω ὁ ἀλαζονεία σύ εἰς ὁ οὖς ἐγώ . ἐπεί τοίνυν τοιοῦτος σύ τολμάω , ἀκούω λοιπός , εἰμί οὗτος ὁ διαδέχομαι σύ φιμός κατά ὁ στόμα σύ τοιοῦτος ἐμβάλλω , ὡς καί ὁ ῥίς αὐτός συνέχω καί ἀποπνίγω πρός ὁ μηκέτι τοιοῦτος φθέγγομαι , κατά δέ ὁ Σύμμαχος · καί δίδωμι φημί κίρκος εἰς ὁ μυκτήρ σύ καί χαλινός εἰς ὁ χεῖλος σύ , ἵνα μή ὅπου βούλομαι ἄπειμι , ἕλκω δέ καί μή βούλομαι εἰς τοὐπίσω · ἀποστρέφω γάρ σύ δήω ὁ ὁδός , ὅς ὁ ἐνταῦθα ποιέω πορεία . οὗτος μέν οὖν ὡς πρός ὁ ἄρχω ὁ Ἀσσύριος , εἰμί καί μή ὁ σῶμα πάρειμι , ὅμως δέ οὖν καί πρός ἅπας εἴρω . ἐπεί δέ καί σύ χρή ὁ Εζεκία πρός ὅς ποιέω εὐχή ἀποκρίνω , δέχομαι δή καί ὁ πρός σύ λόγος · ὁ μέν εἴρω περί ὁ ἄρχω ὁ Ἀσσύριος ἀκούω , εἰμί δέ σύ δεῖ σημεῖον πρός πίστωσις ὁ ἐμέω λόγος , εἰμί ὅτι ὁ πάρειμι ἐνιαυτός ὁ ἀπό γῆ αὐτόματος ἀναδίδωμι πρός τροφή χράω , ὁ δέ μή δύναμαι συνήθης ὁ χώρα γεωργία τυγχάνω διά ὁ ὁ πολέμιος ἔφοδος . διόπερ ἐσθίω οὗτος ὁ ἐνιαυτός ὁ σπείρω . ἀντί δέ ὁ · ὁ σπείρω , ὁ λοιπός πᾶς ἑρμηνευτής αὐτόματος ἐκδίδωμι . καί ὁ ἔπειμι δέ ἐνιαυτός ὁμοίως ἐσθίω ὁ ὑπολείπω ἐκ ὁ πρότερος ἔτος . ἀντί δέ ὁ · ὁ δύο ἔτος ὁ κατάλειμμα , ὁ μέν Ἀκύλας καί ὁ ἔτος ὁ δύο αὐτοφυής ἐκδίδωμι , ὁ δέ Σύμμαχος · καί ὁ ἔτος ὁ δύο ἀπό δένδρον , ὁ δέ Θεοδοτίων · καί ὁ ἔτος ὁ δύο αὐτοφυής , δύο δέ οὗτος ἐνιαυτός στενοχωρέω διά ὁ μή ὁμοίως γεωργία τυγχάνω ὁ χώρα . ὁ τρίτος ἔτος πληρόω πᾶς εὐθηνία · σπείρω γοῦν ἀμάω καί φυτεύω ἀμπελών καί ἐσθίω ὁ καρπός αὐτός , εὕω οἶδα ὡς ὁ περιλείπομαι ἐν ὁ Ἰουδαῖος μετά ὁ αἰχμαλωσία ὁ ἐν Σαμάρεια πλῆθος ἐν εἰρήνη διατελέω , εἰμί κατά ὁ ἐμός βουλή ῥίζα ἐμβάλλω ἑδραῖος θεοσέβεια ἐν ὁ ἑαυτοῦ Ψυχή , καρπός ὁ ἐμός γεωργία ἅγιος ἄνω βλέπω πρός ἐγώ ἀποδίδωμι . οὗτος γοῦν διασῴζω ὁ ἐπί ὁ Ἱεροσόλυμα καταλείπω , εἰμί γίγνομαι καρποφόρος παρά ἐγώ καί ὁ ἄξιος αὐτός ἀποδίδωμι καρπός · ζηλόω γάρ ὁ κύριος ὡς ὑπέρ οἰκεῖος ὁ ἀνάκειμαι αὐτός πόλις καί ὁ χρηματίζω αὐτός λαός οὗτος πᾶς δωρέω . καί οὔτε ὁ ὁ Ἀσσύριος βασιλεύς οὐ ἕτερος τις ἐπιβαίνω ὁ πόλις οὔτε ἐπιτρέπω τις πόλεμος ἀείρω κατά αὐτός · αὐτός γάρ ἐγώ ὡς εἄν ὑπέρ ἐμός πόλις ὑπερασπίζω καί σῴζω αὐτός τε καί ὁ ἐνοικέω · οὗτος γάρ ἐγώ θεός εἰμί πρέπω . διό οὗτος πράσσω διά ἐγώ , ἀλλά οὖον διά ὁ ἄξιος εἰμί ὁ βοηθέω . εἰμί δέ χρή καί ἀνήρ τιμάω ὡς φαίνω προΐστημι ὁ πόλις , διά Δαυίδ ὁ ἐμός παῖς , ἢ κατά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής · ὁ ἐμός δοῦλος , κτίστης ὁ πόλις καί πρῶτος βασιλεύς ὁ αὐτόθι γίγνομαι φυλάσσω ὁ πόλις , ὡς εἄν καί ἕτερος μανθάνω , ὅσος ἀξιόω παρά ἐγώ τιμή ὁ θεοφιλής ἀνήρ , ζηλωτής αὐτός καί μιμητής ὁ θεοσέβεια γίγνομαι . ὁ μέν οὖν ὁ θεός λόγος διά Ἠσαΐας ὁ προφήτης οὗτος ἀπαγγέλλω ὁ τρόπος ὁ βασιλεύς Εζεκία . οὐ εἰς μακρός δέ ὁ λόγος φοβερός τις καί θεικός πρᾶξις ἕπω αὐτίκα μετά οὗτος ὁ φωνή , οὖον διά ἀνθρώπινος μέθοδος μυριάς ἀθρόος ἀνήρ εὑρίσκω νεκρός βάλλω ὑπό χείρ εἷς ἄγγελος · τοσοῦτος γάρ εἰμί οὗτος ὡς θεός κρίσις διακονέω καί τοσοῦτος πλῆθος ὁ πολέμιος ἀναιρέω , ὅπως ἔργον πείρω λαμβάνω ὁ οὗτος βασιλεύς , οἷος καταβλασφημέω θεός . οὗτος γοῦν ἕνεκα τοσοῦτος ἀπόλλυμι οὖον συναπόλλυμι , ὡς εἄν θεωρός γίγνομαι οὗτος πράσσω ὁ ἄθεος αὐτός γλῶσσα ἐπιστομίζω . διό δή εἴρω ἐν ὁ ὁ θεός λόγος · καί ἐμβάλλω φιμός εἰς ὁ ῥίς σύ καί χαλινός εἰς ὁ χεῖλος σύ πρός ὁ μή τοιοῦτος φθέγγομαι τολμάω . πλήν εἰμί καί μή συναπήλαυσεν ὁ πλῆθος διά ὁ εἴρω αἴτιος , διά ὅς καί Φαραώ ὁ λοιπός Αἰγύπτιος κολάζω θεωρός φυλάσσω , ὅμως γοῦν ὁ ἑαυτοῦ παῖς εὑρίσκω ἑαυτοῦ φονεύς ἐπί ὁ οἰκεῖος γίγνομαι γῆ .