eusebius-scr-eccl.commentaria-in-psalmos Ps_88.4
Ὅτι τίς ἐν νεφέλαις ἰσωθήσεται τῷ κυρίῳ , ὁμοιωθήσεται τῷ κυρίῳ ἐν υἱοῖς θεοῦ ; Ἀντὶ τοῦ · ἐν νεφέλαις , ὁ Σύμμαχός φησι · τίς γὰρ ἐν αἰθέρι ; Σφόδρα δὲ ἀκολούθως ἐπήγαγε τὰ προκείμενα τοῖς προλεχθεῖσι · τὴν γὰρ ἀλήθειάν σου , φησίν , καὶ τὰ θαυμάσιά σου , εἰ καὶ μὴ ἄνθρωποι συνεῖναι δύνανται ( δι’ ὃ μέλλω λέγειν μικρὸν ὕστερον · ποῦ ἐστι τὰ ἐλέη σου τὰ ἀρχαῖα , κύριε , ἃ ὤμοσας τῷ Δαυίδ ; ) , ἀλλ’ οὐρανοὶ διηγήσονται καὶ ἐκκλησία ἁγίων μαρτυρήσει , ὅτι μηδὲν ὤμοσας τῷ Δαυὶδ διαπεσεῖται , οὐδὲ ψεύσονταί σου αἱ ἐπαγγελίαι · ἀδύνατον γάρ ἐστι τὸ σὲ ψεύσασθαι . Τίς γάρ σοι ἐξισωθήσεται ἐν ἀληθείᾳ , ἢ τίς ὁμοιωθήσεται ἐν τῷ λέγειν καὶ πιστοῦσθαί σου τὰς ἐπαγγελίας ; οὐδὲ γὰρ ἀντιστῆναί σου τῇ βουλῇ δύναταί τις , ὡς ἀνατρέπειν τὰ ἅπαξ ὑπὸ σοῦ ὡρισμένα , μήτιγε τὰ καὶ μεθ’ ὅρκου ἐπηγγελμένα · ὥστε εἰ μὴ καὶ ἡμῖν ἔγνωσταί πω ἡ τῶν ἐπαγγελιῶν σου ἀλήθεια , ἀλλ’ ἐκεῖνο ἀκριβῶς ἴσμεν , ὅτι δυνατὸς εἶ , κύριε , καὶ ἡ ἀλήθειά σου κύκλῳ σου . πάντ’ οὖν , ὅσα καὶ βεβούλησαι δύνασαι , καὶ τῶν λόγων σου τῶν περὶ τοῦ Δαυὶδ προρρηθέντων ἡ ἀλήθεια ἀμφὶ σὲ εἱλεῖται , ὡς πᾶσι μὲν τοῖς περὶ σὲ οὖσι καὶ τὴν σὴν θεότητα δορυφοροῦσι γινώσκεσθαι , ἀγνοεῖσθαι δὲ τοῖς μακρὰν ἀφεστηκόσιν ἀπὸ σοῦ . Δοκεῖ δέ μοι διὰ τούτων ὁ προφήτης ἁγίῳ πνεύματι θεοφορηθεὶς καὶ τοὺς τῆς ψυχῆς ὀφθαλμοὺς φωτὶ νοερῷ καταυγασθεὶς τὴν δόξαν ἑωρακέναι τοῦ μονογενοῦς τοῦ θεοῦ ἐν μέσῳ τῆς ἐκκλησίας τῶν ἁγίων ἑστῶτος καὶ δορυφορουμένου ὑπὸ τῶν ἁγίων τῶν ἐν τῇ βασιλείᾳ αὐτοῦ . μνημονεύσας γοῦν τῶν οὐρανῶν καὶ τῷ θείῳ πνεύματι ἐνατενίσας τῇ τῶν ἁγίων ἐκκλησίᾳ ἔοικεν ἑωρακέναι μέσον τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ · εἶτα μετὰ τὴν ἐκείνου κατανόησιν ἐπιστρέφειν τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐπὶ τὸν τῶν πέριξ ἁγίων ἀγγέλων καὶ ἀρχαγγέλων , πνευμάτων τε θείων καὶ δυνάμεων χορὸν καὶ θαυμάζειν μὲν τὴν τούτων θειότητα , ὑπερεκπλήττεσθαι δὲ τὸν ἐπέκεινα πάντων καὶ ὑπὲρ πάντας τὸν μονογενῆ τοῦ θεοῦ · εἶτ’ ἐκ τοῦ θαύματος ἀναπεφωνηκέναι τό · ὅτι τίς ἐν νεφέλαις ἰσωθήσεται τῷ κυρίῳ ; ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · τίς γὰρ ἐν αἰθέρι ἀντιπαραθήσει τῷ κυρίῳ ἐν υἱοῖς θεοῦ ; Ταῦτα δὲ περὶ μὲν τοῦ μονογενοῦς τοῦ θεοῦ λεγόμενα σώζοι ἂν εὐσεβῆ τὴν διάνοιαν , οὐ μὲν περὶ τοῦ πατρὸς καὶ θεοῦ τῶν ὅλων · ἀνοίκειος γὰρ καὶ ἀσεβὴς ἡ παράθεσις . τὸ γὰρ υἱοῖς θεοῦ παραβάλλειν τὸ πάντων αἴτιον καὶ τὸ συγκρίνειν ἑτέροις τολμᾷν τὸν ἐπέκεινα τὸν ὅλων θεὸν πάντων ἂν γένοιτο ἀνοσιώτατον . ἀκίνδυνος δ’ ἂν εἴη ὁ λόγος υἱοῖς θεοῦ συγκρίνων υἱὸν θεοῦ μονογενῆ , καὶ τὸ πρὸς πάντας ἀσύγκριτον αὐτοῦ καὶ ἀπαράθετον καθ’ ὑπερβολήν τε ὑπερέχον σημαίνειν διὰ τοῦ · τίς ἐν νεφέλαις ἰσωθήσεται τῷ κυρίῳ ; ἀντὶ τοῦ · οὐδείς . Εἰ γὰρ καὶ πολλοὶ ἅγιοι καὶ μυριάδες ἀγγέλων καὶ ἐκκλησία πρωτοτόκων ἀρχαί τε καὶ ἐξουσίαι καὶ θρόνοι καὶ κυριότητες πνεύματά τε ἅγια καὶ δυνάμεις θεῖαι ἐν ταῖς κατ’ οὐρανὸν στρατιαῖς πολιτεύονται τὴν ἐπουράνιον συμπληροῦντες ἐκκλησίαν , ἀλλὰ τίς , φησίν , ἐν τῷ αἰθέρι τῷ ἐπέκεινα τοῦ στερεώματος ἰσωθήσεται τῷ κυρίῳ ; εἰ δὲ καὶ πολλοὶ υἱοὶ θεοῦ καὶ θεοὶ κατὰ τό · ὁ θεὸς ἔστη ἐν συναγωγῇ θεῶν , καί · θεὸς θεῶν κύριος ἐλάλησε , καί · ἐγὼ εἶπον · θεοί ἐστε καὶ υἱοὶ ὑψίστου πάντες , ἀλλὰ τίς ὁμοιωθήσεται τῷ κυρίῳ ἐν υἱοῖς θεοῦ ; μυρίων γὰρ ὄντων υἱῶν οὐδείς , φησίν , τούτῳ ὁμοιωθήσεται οὐδὲ ἐξισωθήσεται ἐκλεκτῷ ὄντι καὶ μονογενεῖ καὶ πρωτοτόκῳ πάσης κτίσεως , λόγῳ τε καὶ σοφίᾳ καὶ δυνάμει καὶ σοφίᾳ θεοῦ . καί μοι δοκεῖ τὴν τούτων γνῶσιν διὰ τῶν ἀνωτέρω σημαίνειν , ἐν οἷς ἔφη · ἐξομολογήσονται οἱ οὐρανοὶ τὰ θαυμάσιά σου . Ἓν γὰρ τῶν θαυμασίων καὶ τοῦτο ἦν , ὅπερ ἤμελλεν ἑξῆς ἐπιλέγειν περὶ τοῦ μονογενοῦς τοῦ θεοῦ . ἀναγκαίως δέ , ἐπειδὴ ἤμελλε τὸν ἐκ σπέρματος Δαυὶδ γενησόμενον διὰ τῆς προφητείας σημαίνειν , τὴν θεότητα τοῦ κατοικήσοντος ἐν αὐτῷ προθεωρεῖ , ὡς ἂν ὁμοῦ μάθοιμεν , τίς ἡ μέλλουσα κατοικεῖν ἐν αὐτῷ δύναμις , καὶ ὡς ὁ μὲν υἱὸς ἦν Δαυίδ , ὁ δὲ ἐν αὐτῷ κατοικήσων υἱὸς τοῦ θεοῦ .
Lemmas: ὅτι2 τίς ἐν νεφέλη ἰσόω ὁ κύριος , ὁμοιόω ὁ κύριος ἐν υἱός θεός ; ἀντί ὁ · ἐν νεφέλη , ὁ Σύμμαχος φημί · τίς γάρ ἐν αἰθήρ ; σφόδρα δέ ἀκόλουθος ἐπάγω ὁ πρόκειμαι ὁ προλέγω · ὁ γάρ ἀλήθεια σύ , φημί , καί ὁ θαυμάσιος σύ , εἰμί καί μή ἄνθρωπος συνίημι δύναμαι ( διά ὅς μέλλω λέγω μικρός ὕστερος · ποῦ εἰμί ὁ ἔλεος σύ ὁ ἀρχαῖος , κύριος , ὁ ὄμνυμι ὁ Δαυίδ ; ) , ἀλλά οὐρανός διηγέομαι καί ἐκκλησία ἅγιος μαρτυρέω , ὅτι μηδείς ὄμνυμι ὁ Δαυίδ διαπίπτω , οὐδέ ψεύδω σύ ὁ ἐπαγγελία · ἀδύνατος γάρ εἰμί ὁ σύ ψεύδω . Τῖς γάρ σύ ἐξισόω ἐν ἀλήθεια , ἢ τίς ὁμοιόω ἐν ὁ λέγω καί πιστόω σύ ὁ ἐπαγγελία ; οὐδέ γάρ ἀνθίστημι σύ ὁ βουλή δύναμαι τις , ὡς ἀνατρέπω ὁ ἅπαξ ὑπό σύ ὁρίζω , μήτιγε ὁ καί μετά Ὅρκος ἐπαγγέλλω · ὥστε εἰμί μή καί ἐγώ γιγνώσκω πω ὁ ὁ ἐπαγγελία σύ ἀλήθεια , ἀλλά ἐκεῖνος ἀκριβῶς οἶδα , ὅτι δυνατός εἰμί , κύριος , καί ὁ ἀλήθεια σύ κύκλος σύ . πᾶς οὖν , ὅσος καί βούλομαι δύναμαι , καί ὁ λόγος σύ ὁ περί ὁ Δαυίδ προερέω ὁ ἀλήθεια ἀμφί σύ εἱλέω , ὡς πᾶς μέν ὁ περί σύ εἰμί καί ὁ σός θεότης δορυφορέω γιγνώσκω , ἀγνοέω δέ ὁ μακράν ἀφίστημι ἀπό σύ . δοκέω δέ ἐγώ διά οὗτος ὁ προφήτης ἅγιος πνεῦμα θεοφορέω καί ὁ ὁ Ψυχή ὀφθαλμός φάος νοερός καταυγάζω ὁ δόξα ὁράω ὁ μονογενής ὁ θεός ἐν μέσος ὁ ἐκκλησία ὁ ἅγιος ἵστημι καί δορυφορέω ὑπό ὁ ἅγιος ὁ ἐν ὁ βασίλεια αὐτός . μνημονεύω γοῦν ὁ οὐρανός καί ὁ θεῖον πνεῦμα ἐνατενίζω ὁ ὁ ἅγιος ἐκκλησία ἔοικα ὁράω μέσος ὁ υἱός ὁ θεός · εἶτα μετά ὁ ἐκεῖνος κατανόησις ἐπιστρέφω ὁ ὀφθαλμός ἐπί ὁ ὁ πέριξ ἅγιος ἄγγελος καί ἀρχάγγελος , πνεῦμα τε θεῖον καί δύναμις χορός καί θαυμάζω μέν ὁ οὗτος θειότης , ὑπερεκπλήσσω δέ ὁ ἐπέκεινα πᾶς καί ὑπέρ πᾶς ὁ μονογενής ὁ θεός · εἶτα ἐκ ὁ θαῦμα ἀναφωνέω ὁ · ὅτι τίς ἐν νεφέλη ἰσόω ὁ κύριος ; ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · τίς γάρ ἐν αἰθήρ ἀντιπαρατίθημι ὁ κύριος ἐν υἱός θεός ; οὗτος δέ περί μέν ὁ μονογενής ὁ θεός λέγω σῴζω εἄν εὐσεβής ὁ διάνοια , οὖον μέν περί ὁ πατήρ καί θεός ὁ ὅλος · ἀνοίκειος γάρ καί ἀσεβής ὁ παράθεσις . ὁ γάρ υἱός θεός παραβάλλω ὁ πᾶς αἴτιος καί ὁ συγκρίνω ἕτερος τολμάω ὁ ἐπέκεινα ὁ ὅλος θεός πᾶς εἄν γίγνομαι ἀνόσιος . ἀκίνδυνος δέ εἄν εἰμί ὁ λόγος υἱός θεός συγκρίνω υἱός θεός μονογενής , καί ὁ πρός πᾶς ἀσύγκριτος αὐτός καί ἀπαράθετος κατά ὑπερβολή τε ὑπερέχω σημαίνω διά ὁ · τίς ἐν νεφέλη ἰσόω ὁ κύριος ; ἀντί ὁ · οὐδείς . εἰμί γάρ καί πολύς ἅγιος καί μυριάς ἄγγελος καί ἐκκλησία πρωτοτόκος ἀρχή τε καί ἐξουσία καί Θρόνοι καί κυριότης πνεῦμα τε ἅγιος καί δύναμις θεῖος ἐν ὁ κατά οὐρανός στρατιά πολιτεύω ὁ ἐπουράνιος συμπληρόω ἐκκλησία , ἀλλά τίς , φημί , ἐν ὁ αἰθήρ ὁ ἐπέκεινα ὁ στερέωμα ἰσόω ὁ κύριος ; εἰμί δέ καί πολύς υἱός θεός καί θεός κατά ὁ · ὁ θεός ἵστημι ἐν συναγωγή θεός , καί · θεός θεός κύριος λαλέω , καί · ἐγώ εἶπον · θεός εἰμί καί υἱός ὕψιστος πᾶς , ἀλλά τίς ὁμοιόω ὁ κύριος ἐν υἱός θεός ; μυρίος γάρ εἰμί υἱός οὐδείς , φημί , οὗτος ὁμοιόω οὐδέ ἐξισόω ἐκλεκτός εἰμί καί μονογενής καί πρωτοτόκος πᾶς κτίσις , λόγος τε καί σοφία καί δύναμις καί σοφία θεός . καί ἐγώ δοκέω ὁ οὗτος γνῶσις διά ὁ ἀνωτέρω σημαίνω , ἐν ὅς φημί · ἐξομολογέομαι ὁ οὐρανός ὁ θαυμάσιος σύ . εἷς γάρ ὁ θαυμάσιος καί οὗτος εἰμί , ὅσπερ μέλλω ἑξῆς ἐπιλέγω περί ὁ μονογενής ὁ θεός . ἀναγκαῖος δέ , ἐπεί μέλλω ὁ ἐκ σπέρμα Δαυίδ γίγνομαι διά ὁ προφητεία σημαίνω , ὁ θεότης ὁ κατοικέω ἐν αὐτός προθεωρέω , ὡς εἄν ὁμοῦ μανθάνω , τίς ὁ μέλλω κατοικέω ἐν αὐτός δύναμις , καί ὡς ὁ μέν υἱός εἰμί Δαυίδ , ὁ δέ ἐν αὐτός κατοικέω υἱός ὁ θεός .