eusebius-scr-eccl.commentaria-in-psalmos Ps_23.1
Ψαλμὸς τὸ Δαυιδ · τῆς μιᾶς τῶν σαββάτων . τοῦ κυρίου ἡ γῆ καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς , ἡ οἰκουμένη καὶ πάντες οἱ κατοικοῦντες ἐν αὐτῇ · αὐτὸς ἐπὶ θαλασσῶν ἐθεμελίωσεν αὐτὴν καὶ ἐπὶ ποταμῶν ἡτοίμασεν αὐτήν . Εἰ μὴ γὰρ λόγος αὐτῆς , φησίν , ἐπεστάτει θεῖος , καὶ εἰ μὴ σοφία θεοῦ τοῦτον αὐτὴν τεθεμελιώκει τὸν τρόπον , πάλαι ἂν φυσικῷ βάρει κάτω που φερομένη κατὰ βυθῶν κεχωρήκει . ἀλλ’ ἦν ἄρα κρείττων αὐτῆς ἡ θαυματουργὸς καὶ παραδοξοποιὸς τοῦ τῶν ὅλων κυρίου δύναμις ἢ τὸν τοσοῦτον ὄγκον καὶ τὸ τοσοῦτον τῆς γῆς πλήρωμα ὅλην τε τὴν οἰκουμένην καὶ τοὺς κατοικοῦντας αὐτὴν ἄνω φέρεσθαι μετέωρον ὑπὲρ τὰ νῶτα τῶν ὑδάτων βεβούληται . διὸ αὐτὸς ἐπὶ θαλασσῶν ἐθεμελίωσεν αὐτὴν εἴρηται . οὐ γὰρ αὐτὴ ἑαυτὴν ἡ βαρεῖα καὶ ἄψυχος γῆ ἐπὶ τῶν βυθῶν ἐστήριξεν , ἀλλ’ ὁ πάντων δημιουργὸς ὁ τοῦ θεοῦ υἱός , ὃς τὸ στερέμνιον καὶ βαρὺ τῆς γῆς στοιχεῖον θεϊκῇ δημιουργίᾳ ὑπὲρ νώτων ὀχεῖσθαι θαλάσσης καὶ ὑπεράνω τῆς ὑγρᾶς φύσεως ἑστάναι βουληθεὶς καὶ τοῦτον αὐτὴν θεμελιώσας τὸν τρόπον . καὶ καθ’ ἕτερον δὲ λογισμὸν παρίστησι τὸ μὴ αὐτόματον ὑποστῆναι τὴν γῆν μηδὲ ὡς ἔτυχεν εἰκῆ καὶ ἀλόγως τὸ τοιοῦτον αὐτῇ περιβεβλῆσθαι σχῆμα · διὸ ἐπιλέγει · καὶ ἐπὶ ποταμῶν ἡτοίμασεν αὐτήν . εἰ μὲν γὰρ ὅλη δι’ ὅλου λεία καὶ ὁμαλὴ κατὰ τὴν σφαῖραν τῶν Ἑλλήνων ὑπῆρχεν , οὐκ ἄν ποτε τῆς τῶν ποταμῶν συστάσεως δεκτικὴ ἐγεγόνει οὐδ’ ἂν εἰς γεωργίαν ἐπιτηδεία ἐκρεόντων ἁπανταχόθεν τῶν εἰς αὐτὴν φερομένων ὄμβρων · ὡς αὖ πάλιν ἐκ τοῦ ἐναντίου , εἰ πλὰξ ἦν μία ἡπλωμένη καὶ ἀνειμένη εἰς πεδιάδας χώρας , οὐδ’ οὕτως συνέστησαν ἐν αὐτῇ ποταμοί · οἵ τ’ ἐξ ἀεννάων πηγῶν φερόμενοι οἵ τε ἐκ τῶν χειμερινῶν ὄμβρων συνιστάμενοι · πάλαι δ’ ἂν ἐπικλύσαντες πᾶσαν οὔτε σπέρμασιν οὔτε φυτοῖς οὔτε γεωργίαις ἐπιτηδείαν αὐτὴν παρεῖχον · ἀλλ’ οὐδὲ αὐτοῖς τοῖς οἰκήτορσιν γεγόνει ἂν χρήσιμος πάντων ἐπικλυζομένων καὶ κατασυρομένων ὑπὸ τῆς τῶν ὑδάτων πλημμύρας . ταῦτα μὲν οὖν ἦν , εἰ μὴ λόγος τις δημιουργικὸς καὶ θεοῦ σοφία τεχνικῶς αὐτῇ τοιόνδε σχῆμα περιβεβλήκει · νυνὶ δὲ οὕτως κατεσκευάσθη , ὡς εἰς ὄρη καὶ νάπας βουνούς τε καὶ φάραγγας ἐσχηματίσθαι ὡς καὶ ποταμοὺς τὰς ἑαυτῶν διεξόδους ἀκωλύτως ποιεῖσθαι ὄρη τε καὶ ἄλση καὶ φυτὰ ζώοις ἀπονέμεσθαι χώρας τε καὶ πεδιάδας εἰς οἰκήσεις καὶ γεωργίας ἀνθρώποις ἀφωρίσθαι . τίς τοίνυν οὐκ ἂν ὁμολογήσειεν ἀληθῶς σοφῆς εἶναι προμηθείας ταῦτα ; ἣ προλαβοῦσα τὸ μέλλον πρὸ τοῦ πληρώματος τῆς γῆς καὶ πρὸ τοῦ συστῆναι τὰ ἐν αὐτῇ τοιάνδε αὐτὴν ἐσχημάτισε καταλλήλῳ διαπλάττουσα τύπῳ , ὡς ἂν τοῖς πᾶσι γένοιτο ἐπιτηδεία .
Lemmas: ψαλμός ὁ Δαυΐδ · ὁ εἷς ὁ σάββατον . ὁ κύριος ὁ γῆ καί ὁ πλήρωμα αὐτός , ὁ οἰκέω καί πᾶς ὁ κατοικέω ἐν αὐτός · αὐτός ἐπί θάλασσα θεμελιόω αὐτός καί ἐπί ποταμός ἑτοιμάζω αὐτός . εἰμί μή γάρ λόγος αὐτός , φημί , ἐπιστατέω θεῖος , καί εἰμί μή σοφία θεός οὗτος αὐτός θεμελιόω ὁ τρόπος , πάλαι εἄν φυσικός βάρος κάτω ποῦ φέρω κατά βυθός χωρέω . ἀλλά εἰμί ἄρα ἀγαθός αὐτός ὁ θαυματουργός καί παραδοξοποιός ὁ ὁ ὅλος κύριος δύναμις ἢ ὁ τοσοῦτος ὄγκος καί ὁ τοσοῦτος ὁ γῆ πλήρωμα ὅλος τε ὁ οἰκέω καί ὁ κατοικέω αὐτός ἄνω φέρω μετέωρος ὑπέρ ὁ νῶτον ὁ ὕδωρ βούλομαι . διό αὐτός ἐπί θάλασσα θεμελιόω αὐτός εἴρω . οὖον γάρ αὐτός ἑαυτοῦ ὁ βαρύς καί ἄψυχος γῆ ἐπί ὁ βυθός στηρίζω , ἀλλά ὁ πᾶς δημιουργός ὁ ὁ θεός υἱός , ὅς ὁ στερέμνιος καί βαρύς ὁ γῆ στοιχεῖον θεῖος δημιουργία ὑπέρ νῶτον ὀχέω θάλασσα καί ὑπεράνω ὁ ὑγρός φύσις ἵστημι βούλομαι καί οὗτος αὐτός θεμελιόω ὁ τρόπος . καί κατά ἕτερος δέ λογισμός παρίστημι ὁ μή αὐτόματος ὑφίστημι ὁ γῆ μηδέ ὡς τυγχάνω εἰκῇ καί ἄλογος ὁ τοιοῦτος αὐτός περιβάλλω σχῆμα · διό ἐπιλέγω · καί ἐπί ποταμός ἑτοιμάζω αὐτός . εἰμί μέν γάρ ὅλος διά ὅλος λεῖος καί ὁμαλός κατά ὁ σφαῖρα ὁ Ἕλλην ὑπάρχω , οὐ ἄν ποτός ὁ ὁ ποταμός σύστασις δεκτικός γίγνομαι οὐδέ εἄν εἰς γεωργία ἐπιτήδειος ἐκρέω ἁπανταχόθεν ὁ εἰς αὐτός φέρω ὄμβρος · ὡς αὖος πάλιν ἐκ ὁ ἐναντίος , εἰμί πλάξ εἰμί εἷς ἁπλόω καί ἀνίημι εἰς πεδιάς χώρα , οὐδέ οὕτως συνίστημι ἐν αὐτός ποταμός · ὁ τε ἐκ ἀέναος πηγή φέρω ὁ τε ἐκ ὁ χειμερινός ὄμβρος συνίστημι · πάλαι δέ εἄν ἐπικλύζω πᾶς οὔτε σπέρμα οὔτε φυτός οὔτε γεωργία ἐπιτήδειος αὐτός παρέχω · ἀλλά οὐδέ αὐτός ὁ οἰκήτωρ γίγνομαι εἄν χρήσιμος πᾶς ἐπικλύζω καί κατασύρω ὑπό ὁ ὁ ὕδωρ πλήμμυρα . οὗτος μέν οὖν εἰμί , εἰμί μή λόγος τις δημιουργικός καί θεός σοφία τεχνικός αὐτός τοιόσδε σχῆμα περιβάλλω · νυνί δέ οὕτως κατασκευάζω , ὡς εἰς ὄρος καί νάπη βουνός τε καί φάραγξ σχηματίζω ὡς καί ποταμός ὁ ἑαυτοῦ διέξοδος ἀκωλύτως ποιέω ὄρος τε καί ἄλσος καί φυτόν ζῷον ἀπονέμω χώρα τε καί πεδιάς εἰς οἰκέω καί γεωργία ἄνθρωπος ἀφορίζω . τίς τοίνυν οὐ εἄν ὁμολογέω ἀληθής σοφός εἰμί προμήθεια οὗτος ; ὅς προλαμβάνω ὁ μέλλω πρό ὁ πλήρωμα ὁ γῆ καί πρό ὁ συνίστημι ὁ ἐν αὐτός τοιόσδε αὐτός σχηματίζω κατάλληλος διαπλήσσω τύπος , ὡς εἄν ὁ πᾶς γίγνομαι ἐπιτήδειος .