eusebius-scr-eccl.commentaria-in-psalmos Ps_100.3
Τὸν καταλαλοῦντα λάθρᾳ τοῦ πλησίον αὐτοῦ , τοῦτον ἐξεδίωκον . Ὁ σπουδαῖος ἐν παντὶ τῷ παρρησίαν ἔχειν ἀγαπῶν , ὥσπερ τὰ λάθρᾳ δρώμενα τῷ αἰσχύνης εἶναι ἄξια , παραιτεῖται · οὕτω καὶ τὸ λέγειν ἢ ἀκούειν κατά τινος κρύβδην οὐκ ἀνέχεται . Κακοήθους γοὖν καὶ ἀνελευθέρου τὸ πράγμα · ἐπήρτηται γὰρ καὶ κίνδυνος μέγας τῷ πράγματι τῆς γραφῆς λεγούσης · μὴ ἀγάπα καταλαλεῖν , ἵνα μὴ ἐξαρθῇς · καὶ Ἰάκωβος δὲ λέγει · μὴ καταλαλεῖτε ἀλλήλων , ἀδελφοὶ , ἵνα μὴ ὑπὸ κρίσιν πέσητε . ὁ καταλαλῶν τοῦ ἀδελφοῦ , καταλαλεῖ νόμου καὶ κρίνει νόμον · ἀλλὰ καὶ Πέτρος προσφωνεῖ · διὸ ἀποθέμενοι πᾶσαν καταλαλιάν . Τί δ’ ἐστι τὸ καταλαλεῖν ὡς ἐν τύπῳ καὶ ὑπογραφικῷ λόγῳ παραδοτέον ; οὐ τὸ ὁπωσοῦν λέγειν περί τινος καὶ λάθρᾳ ἐκείνου καταλαλεῖν ἐστι · πολλάκις γοῦν ἀγορεύομέν τινα κακῶς ἀπόντα , οὐ καταλαλεῖν αὐτοῦ βουλόμενοι , ἀλλὰ λυπούμενοι διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν τοιοῦτον · πειρώμεθα δὲ λέγειν τὰ περὶ αὐτοῦ τοῖς ὡσαύτως ἡμῖν κηδομένοις αὐτοῦ καὶ φροντίζουσιν ἀπὸ διαθέσεως φιλικῆς . ὁ οὖν οὕτω λέγων κατὰ ἀπόντος οὐ κατάλαλός ἐστιν , ἀλλ’ ὁ σπουδὴν ἔχων σὺν ἡδονῇ κατ’ ἐκείνου λέγειν , οὐκ ἀχθόμενος ἐπὶ τῷ τοιαῦτα ἐκεῖνον πεποιηκέναι , ἀλλὰ καὶ χαίρων . Λέγει γοῦν ἐκείνοις τὰ περὶ αὐτοῦ τοῖς μισοῦσιν αὐτὸν ἐκ τοῦ εἶναι τοιοῦτον καὶ φανερῶσαι δυναμένοις δι’ ἀπαγγελίας ἑτέροις πλείοσι τὰ περὶ αὐτοῦ . οὗτος οὖν κακηγορῶν , καὶ ἐπιτείνει καὶ αὐξάνει τῷ λόγῳ τὰ κατ’ ἐκείνου πλέον ἢ πεπραγμένα ἐστὶν ἀπαγγέλων αὐτά . Τί δὲ βούλεται προσκείμενον τὸ λάθρᾳ φανεροῦ ὄντος , ὅτι πᾶσα καταλαλιὰ λάθρᾳ γίνεται ; ἤτοι οὖν αὐτὸ τοῦτο τὸ λάθρᾳ κατά τινος λέγειν καταλαλεῖν ἐστιν , ὡς ὁμοίως λέγεσθαι τῷ πάντα τὸν ἁμαρτάνοντα κακῶς ἁμαρτάνειν ( οὐ γὰρ ὡς ὄντος καλῶς ἁμαρτάνειν πρόσκειται τὸ κακῶς , ἀλλ’ ἀυτοῦ τοῦ ἁμαρτάνειν ὄντος κακοῦ ) . εἰ δὲ τὸ λάθρᾳ διαφορὰν ποιεῖ , διαιρετέον οὕτω τὸν λόγον τῶν κακηγορούντων τινάς · οἱ μὲν κατὰ πρόσωπον παρόντας κακηγοροῦσιν , λοίδοροι δὲ οὗτοι καὶ ὑβρισταὶ συνήθως καλοῦνται · ὅμως οὖν τῷ κατά τινος λέγειν κατάλαλοι εἶεν · οἱ δὲ λάθρᾳ καὶ ἀπόντων τῶν κακηγορουμένων λέγουσι κατ’ αὐτῶν , οὗτοι λάθρᾳ τῶν πλησίον κατηγοροῦσιν · τὸν ταύτην ἔχοντα τὴν ἕξιν ἐκδιώκειν ὁ ἅγιος λέγει , οὐ τοὺς εἰς πρόσωπον διαλοιδορουμένους . Ἐκεῖνος γάρ , καθ’ οὗ αἱ βλασφημίαι ἢ παρὼν ἀπολογήσεται , ἢ ἐλεγχθεὶς ἐπὶ τῷ τοιοῦτος εἶναι , αἰσχυνθήσεται · δυνατὸν ἀντιδιαστέλλεσθαι τὴν λάθρᾳ γινομένην καταλαλιὰν πρὸς τὴν κατηγορίαν τὴν ἐπὶ κριτῶν γινομένην · καὶ γὰρ αὕτη τῷ γένει καταλαλιά , ἀλλ’ οὐ λάθρᾳ γινομένη .
Lemmas: ὁ καταλαλέω λάθρῃ ὁ πλησίος αὐτός , οὗτος ἐκδιώκω . ὁ σπουδαῖος ἐν πᾶς ὁ παρρησία ἔχω ἀγάπη , ὥσπερ ὁ λάθρῃ δράω ὁ αἰσχύνη εἰμί ἄξιος , παραιτέομαι · οὗτος καί ὁ λέγω ἢ ἀκούω κατά τις κρύβδην οὐ ἀνέχω . κακοήθης γοῦν καί ἀνελεύθερος ὁ πράγμα · ἐπαρτάω γάρ καί κίνδυνος μέγας ὁ πρᾶγμα ὁ γραφεύς λέγω · μή ἀγάπη καταλαλέω , ἵνα μή ἐξαίρω · καί Ἰάκωβος δέ λέγω · μή καταλαλέω ἀλλήλων , ἀδελφός , ἵνα μή ὑπό κρίσις πίπτω . ὁ καταλαλέω ὁ ἀδελφός , καταλαλέω νόμος καί κρίνω νόμος · ἀλλά καί Πέτρος προσφωνέω · διό ἀποτίθημι πᾶς καταλαλιά . τις δέ εἰμί ὁ καταλαλέω ὡς ἐν τύπος καί ὑπογραφικός λόγος παραδοτέος ; οὖον ὁ ὁπωσοῦν λέγω περί τις καί λάθρῃ ἐκεῖνος καταλαλέω εἰμί · πολλάκις γοῦν ἀγορεύω τις κακῶς ἄπειμι , οὖον καταλαλέω αὐτός βούλομαι , ἀλλά λυπέω διά ὁ εἰμί αὐτός τοιοῦτος · πείρω δέ λέγω ὁ περί αὐτός ὁ ὡσαύτως ἐγώ κήδω αὐτός καί φροντίζω ἀπό διάθεσις φιλικός . ὁ οὖν οὗτος λέγω κατά ἄπειμι οὖον κατάλαλος εἰμί , ἀλλά ὁ σπουδή ἔχω σύν ἡδονή κατά ἐκεῖνος λέγω , οὐ ἄχθομαι ἐπί ὁ τοιοῦτος ἐκεῖνος ποιέω , ἀλλά καί χαίρω . λέγος γοῦν ἐκεῖνος ὁ περί αὐτός ὁ μισέω αὐτός ἐκ ὁ εἰμί τοιοῦτος καί φανερόω δύναμαι διά ἀπαγγελία ἕτερος πλείων ὁ περί αὐτός . οὗτος οὖν κακηγορέω , καί ἐπιτείνω καί αὐξάνω ὁ λόγος ὁ κατά ἐκεῖνος πλέω ἢ πράσσω εἰμί ἀπαγγέλλω αὐτός . τις δέ βούλομαι πρόσκειμαι ὁ λάθρῃ φανερός εἰμί , ὅτι πᾶς καταλαλιά λάθρῃ γίγνομαι ; ἤτοι οὖν αὐτός οὗτος ὁ λάθρῃ κατά τις λέγω καταλαλέω εἰμί , ὡς ὁμοίως λέγω ὁ πᾶς ὁ ἁμαρτάνω κακῶς ἁμαρτάνω ( οὖον γάρ ὡς εἰμί καλῶς ἁμαρτάνω πρόσκειμαι ὁ κακῶς , ἀλλά αὐτός ὁ ἁμαρτάνω εἰμί κακός ) . εἰμί δέ ὁ λάθρῃ διαφορά ποιέω , διαιρετέον οὗτος ὁ λόγος ὁ κακηγορέω τις · ὁ μέν κατά πρόσωπον πάρειμι κακηγορέω , λοίδορος δέ οὗτος καί ὑβριστής συνήθης καλέω · ὅμως οὖν ὁ κατά τις λέγω κατάλαλος ἄγω · ὁ δέ λάθρῃ καί ἄπειμι ὁ κακηγορέω λέγω κατά αὐτός , οὗτος λάθρῃ ὁ πλησίος κατηγορέω · ὁ οὗτος ἔχω ὁ ἕξις ἐκδιώκω ὁ ἅγιος λέγω , οὖον ὁ εἰς πρόσωπον διαλοιδορέομαι . ἐκεῖνος γάρ , κατά ὅς ὁ βλασφημία ἢ πάρειμι ἀπολογέομαι , ἢ ἐλέγχω ἐπί ὁ τοιοῦτος εἰμί , αἰσχύνω · δυνατός ἀντιδιαστέλλω ὁ λάθρῃ γίγνομαι καταλαλιά πρός ὁ κατηγορία ὁ ἐπί κριτής γίγνομαι · καί γάρ οὗτος ὁ γένος καταλαλιά , ἀλλά οὖον λάθρῃ γίγνομαι .