eusebius-scr-eccl.commentaria-in-psalmos Ps_144.3
Μέγας κύριος καὶ αἰνετὸς σφόδρα , καὶ τῆς μεγαλωσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας . Ὁ τρίτος στίχος ἀρχόμενος τῆς πρώτης συλλαβῆς τὸ στοιχεῖον ἀπὸ τοῦ Γιμὲλ περιέχει . καί μοι δοκεῖ ἐντεῦθεν ἀρχὴν ποιεῖσθαι τοῦ ὕμνου τὰ πρῶτα ὡς ἐν προοιμίῳ εἰπών . Μέγαν ἐροῦμεν τὸν θεὸν οὐκ αἰσθητῷ μεγέθει , ἐπεὶ μηδὲ τὴν ἀρχὴν ὑπὸ ποσόν ἐστιν · μεγάλα γὰρ καὶ μικρὰ λέγεται τὰ σώματα , ἐπεὶ πεπόσωται καὶ μέγεθος ἔχει . ὁ δὲ θεὸς ὢν ἀσώματος ἐκτὸς ὢν παντὸς ποσοῦ καὶ μεγέθους αἰσθητοῦ ἀνώτερός ἐστιν . μέγαν δέ φαμεν αὐτὸν ὑπεροχῇ δυνάμεως καὶ τιμιότητος οὐσίας τε καὶ ἐνεργείας . καὶ ὥσπερ ἡ περὶ τοῦ ἀγαπᾶν αὐτὸν ἐντολὴ μεγάλη καὶ πασῶν μείζων εἴρηται οὐκ ὄγκω καὶ μεγέθει σωματικῷ , ἀλλ’ ὑπεροχῇ ἀξίας τῷ πρὸς τὸν πάντων μείζονα ἀναφέρεσθαι , οὕτω καὶ αὐτὸς ὁ ἀγαπώμενος θεὸς ἀσυγκρίτως ὑπερβάλλων τὰ ἑαυτοῦ κτίσματα μέγας καὶ αἰνετός ἐστιν . ἀλλὰ καὶ ὑμνεῖσθαι ἄξιός ἐστι πάντων αἴτιος καὶ εὐεργέτης ὢν καὶ οὐ μόνον αἰνετός , ἀλλὰ καὶ σφόδρα . Δύναται δὲ τὸ σφόδρα καὶ ἐπὶ τὸ μέγαν αὐτὸν εἶναι ἀναφέρεσθαι . διὸ καὶ ἐπενήνεκται · καὶ τῆς μεγαλωσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας . οὐκ ἔστι γὰρ ἀληθῶς καταλαβόντα τὴν μεγαλωσύνην αὐτοῦ στῆναι ὡς μηκέτι ὑπερβαλεῖν τὸ μεγέθος αὐτοῦ · ὅσον γάρ τις ἀντιλαμβάνεται τῆς μεγαλωσύνης αὐτοῦ , πάνυ ἀπολειπόμενον ἑαυτὸν ὁρᾷ τοῦ τεθεωρηκέναι τὴν ὑπεροχὴν αὐτοῦ . ὅθεν καὶ τούτῳ μᾶλλον ἔτι βεβαιούμεθα , μὴ αἰσθητῶς τὸ μέγεθος αὐτοῦ καὶ τὴν μεγαλωσύνην αὐτοῦ εἶναι · πᾶν γὰρ μέγεθος πεπέρανται καὶ πέρας ἔχει , ὡς παριστῶσιν οἱ περὶ ἀπείρου λόγοι . Εἴπερ οὖν καὶ ὁ θεὸς ὑπὸ σωματικὸν ἐτύγχανε μέγεθος , κἂν ὑπῆρχε πέρας τῆς μεγαλωσύνης αὐτοῦ . περατοῦται δὲ καὶ τὸ περινοούμενον τῇ νοήσει περιγραφόμενον καὶ περιοριζόμενον , ὡς καὶ παντὸς εἶναι τοιούτου πέρας . ἀλλ’ ἐπεὶ μὴ οἷόν τε θεὸν τῷ νῷ περιγράψαι ἀκαταλήπτου τυγχανούσης τῆς μεγαλωσύνης αὐτοῦ , εἰκότως εἴρηται σφόδρα μέγας εἶναι , ὡς μὴ εἶναι πέρας τῆς μεγαλωσύνης αὐτοῦ .
Lemmas: Μέγας κύριος καί αἰνετός σφόδρα , καί ὁ μεγαλωσύνη αὐτός οὐ εἰμί πέρας . ὁ τρίτος στίχος ἄρχω ὁ πρῶτος συλλαβή ὁ στοιχεῖον ἀπό ὁ Γιμὲλ περιέχω . καί ἐγώ δοκέω ἐντεῦθεν ἀρχή ποιέω ὁ ὕμνος ὁ πρῶτος ὡς ἐν προοίμιον εἶπον . Μέγας εἴρω ὁ θεός οὐ αἰσθητός μέγεθος , ἐπεί μηδέ ὁ ἀρχή ὑπό ποσός εἰμί · μέγας γάρ καί μικρός λέγω ὁ σῶμα , ἐπεί ποσόω καί μέγεθος ἔχω . ὁ δέ θεός εἰμί ἀσώματος ἐκτός εἰμί πᾶς ποσός καί μέγεθος αἰσθητής ἀνώτερος εἰμί . μέγας δέ φημί αὐτός ὑπεροχή δύναμις καί τιμιότης οὐσία τε καί ἐνέργεια . καί ὥσπερ ὁ περί ὁ ἀγαπάω αὐτός ἐντολή μέγας καί πᾶς μείζων εἴρω οὐ ὄγκος καί μέγεθος σωματικός , ἀλλά ὑπεροχή ἄξιος ὁ πρός ὁ πᾶς μείζων ἀναφέρω , οὗτος καί αὐτός ὁ ἀγαπάω θεός ἀσύγκριτος ὑπερβάλλω ὁ ἑαυτοῦ κτίσμα μέγας καί αἰνετός εἰμί . ἀλλά καί ὑμνέω ἄξιος εἰμί πᾶς αἴτιος καί εὐεργέτης εἰμί καί οὖον μόνος αἰνετός , ἀλλά καί σφόδρα . δύναμαι δέ ὁ σφόδρα καί ἐπί ὁ μέγας αὐτός εἰμί ἀναφέρω . διό καί ἐπιφέρω · καί ὁ μεγαλωσύνη αὐτός οὐ εἰμί πέρας . οὐ εἰμί γάρ ἀληθής καταλαμβάνω ὁ μεγαλωσύνη αὐτός ἵστημι ὡς μηκέτι ὑπερβάλλω ὁ μέγεθος αὐτός · ὅσος γάρ τις ἀντιλαμβάνω ὁ μεγαλωσύνη αὐτός , πάνυ ἀπολείπω ἑαυτοῦ ὁράω ὁ θεωρέω ὁ ὑπεροχή αὐτός . ὅθεν καί οὗτος μᾶλλον ἔτι βεβαιόω , μή αἰσθητός ὁ μέγεθος αὐτός καί ὁ μεγαλωσύνη αὐτός εἰμί · πᾶς γάρ μέγεθος περαίνω καί πέρας ἔχω , ὡς παρίστημι ὁ περί ἤπειρος λόγος . εἴπερ οὖν καί ὁ θεός ὑπό σωματικός τυγχάνω μέγεθος , κἀν ὑπάρχω πέρας ὁ μεγαλωσύνη αὐτός . περατόω δέ καί ὁ περινοέω ὁ νοέω περιγράφω καί περιορίζω , ὡς καί πᾶς εἰμί τοιοῦτος πέρας . ἀλλά ἐπεί μή οἷος τε θεός ὁ νάω περιγράφω ἀκατάληπτος τυγχάνω ὁ μεγαλωσύνη αὐτός , εἰκότως εἴρω σφόδρα μέγας εἰμί , ὡς μή εἰμί πέρας ὁ μεγαλωσύνη αὐτός .