eusebius-scr-eccl.commentaria-in-psalmos Ps_67.2
ᾌσατε τῷ θεῷ , ψάλατε τῷ ὀνόματι αὐτοῦ · ὁδοποιήσατε τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ δυσμῶν , κύριος ὄνομα αὐτῷ , καὶ ἀγαλλιᾶσθε ἐνώπιον αὐτοῦ . ταραχθήσονται ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ , τοῦ πατρὸς τῶν ὀρφανῶν καὶ κριτοῦ τῶν χηρῶν . Τὸν μὲν περὶ τῶν ἐχθρῶν καὶ μισούντων τὸν θεὸν λόγον διὰ βραχέων ἐπετέμετο ἡ προφητεία , τὸν δὲ περὶ τῶν δικαίων ἐξαπλοῖ ἐνδιατρίβουσα τῇ περὶ αὐτῶν μνήμῃ . καὶ δὴ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον παρακελεύεται τοῖς δικαίοις ᾄδειν καὶ ψάλλειν τῷ θεῷ , ὡς ἂν διὰ τούτων μέλλουσιν ἀπολαύειν τῆς θείας εὐφροσύνης καὶ τῆς προλεχθείσης τερπωλῆς καὶ ἀγαλλιάσεως . Καὶ ἐπείπερ τῶν δύο τούτων , λέγω δὲ τοῦ ᾄδειν καὶ ψάλλειν , τὸ μὲν κρεῖττον ἦν τὸ ᾄδειν , τὸ δὲ ὑποβεβηκὸς τὸ δι’ ὀργάνου ἀνακρούεσθαι , εἰκότως τὸ μὲν κρεῖττον ἀνέθηκε τῷ θεῷ , τὸ δὲ διὰ τοῦ ὀργάνου ἐνεργεῖν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ . ᾄσατε γάρ , φησί , τῷ θεῷ , καὶ ψάλατε τῷ ὀνόματι αὐτοῦ . ᾌδει δὲ τῷ θεῷ ὁ δι’ ὑγιῶν δογμάτων τὴν ψυχὴν πεπαιδευμένος καὶ τὰς πρεπούσας αὐτῷ θεολογίας ἐκ διανοίας κεκαθαρμένης ἀναπέμπων · ψάλλει δὲ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ὁ διὰ τῶν τοῦ σώματος κινήσεων καὶ διὰ τῆς τῶν αἰσθητηρίων ἐνεργείας τοιαῦτα πράττων , ὡς δοξάζεσθαι δι’ αὐτοῦ παρὰ τοῖς ὁρῶσι τὸ ὄνομα τοῦ θεοῦ . Ταῦτα μὲν οὖν πρῶτα παρακελεύεται τῷ τῶν δικαίων χορῷ πράττειν ὁ λόγος · ἑξῆς δὲ πρᾶγμά τι ποιεῖν ἑτέροις χρήσιμον προστάττει . ἵνα γὰρ ἐπιβῇ ὁ θεὸς τῷ τῶν ἀνθρώπων βίῳ , καὶ ὅπως ἐμπεριπατήσῃ τοῖς ἐπὶ γῆς , τὴν ὁδὸν αὐτῷ λείαν καὶ ὁμαλὴν ἀπεργάζεσθαι διακελεύεται φάσκων · ὁδοποιήσατε , ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · καταστρώσατε , κατὰ δὲ τὸν Ἀκύλαν · ἀποσκολοπίσατε , τουτέστι πᾶν σκολιὸν ἀφέλετε , καὶ πᾶν τραχὺ καταστρώσατε , ὡς ἂν γένοιτο λεία καὶ ὁμαλὴ τοῦ θεοῦ ἡ εἰς ἀνθρώπους πορεία . τοῦτο δὲ καὶ Ἡσαΐας ἐδήλου λέγων · ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν κυρίου , εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ . πᾶσα φάραγξ πληρωθήσεται , καὶ πᾶν ὄρος καὶ βουνὸς ταπεινωθήσεται . καὶ ἔσται τὰ σκολιὰ εἰς εὐθεῖαν , καὶ ἡ τραχεῖα εἰς ὁδοὺς λείας , καὶ ὄψεται πᾶσα σὰρξ τὸ σωτήριον τοῦ θεοῦ . Ἐνταῦθα δὲ οὐ πρότερον ὁδοποιεῖν κελεύει ἢ πρῶτον αὐτοὺς μαθόντας ὅπως χρὴ ᾄδειν τῷ θεῷ καὶ ὅπως ψάλλειν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ . ταῦτα γὰρ προμαθόντας καὶ ἔργοις ἐπιτελέσαντας ἑξῆς βούλεται ὁδοποιεῖν , τουτέστι τὰς τῶν ἀνθρώπων ψυχὰς παρασκευάζειν καθαράς τε καὶ ἑτοίμους αὐτὰς ἀπεργάζεσθαι εἰς τὴν ἐπιδημίαν τοῦ προδηλωθέντος θεοῦ . διό φησιν · Ὁδοποιήσατε τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ δυσμῶν , κύριος ὄνομα αὐτῷ . Κέκληκε δὲ τὸν κύριον ἐνταῦθα καινοτέρᾳ φωνῇ κατὰ τὴν Ἑβραϊκὴν λέξιν . Ἴα γὰρ αὐτὸν ὠνόμασεν , ὅθεν ὁ Σύμμαχος · διὰ τοῦ Ἴα ἡ ὀνομασία αὐτοῦ , ἡρμήνευσεν , ἡ δὲ πέμπτη ἔκδοσις · ἐν τῷ Ἴα τὸ ὄνομα αὐτοῦ . ᾐνίξατο δὲ τὸ ὄνομα τοῦ σωτῆρος Ἰησοῦ διὰ τῆς πρώτης συλλαβῆς . Καὶ τοῦτον τὸν κύριον , οὗ τὸ ὄνομά φησιν εἶναι διὰ τοῦ Ἴα ἢ ἐν τῷ Ἴα , ἐπιβεβηκέναι ἐπὶ δυσμῶν διδάσκει · σημαίνει δὲ τὴν εἰς ἀνθρώπους αὐτοῦ πάροδον καὶ τὴν ἔνσαρκον ἐπιδημίαν . οὐ γὰρ τὸν ἐν μορφῇ θεοῦ θεὸν λόγον γυμνὸν ἐπιδείξας φώτων δίκην ἐξήστραψε τὸν τῶν ἀνθρώπων βίον , μορφὴν δὲ δούλου λαβὼν καὶ τὰς ἀκτῖνας τῆς ἑ αυτοῦ θεότητος συστείλας καὶ ὥσπερ καταδὺς ἐν τῷ σώματι ἐπὶ δυσμῶν τε γενόμενος τοῦ θνητοῦ βίου , ὃν ὁ θεῖος ἀπόστολος σκότος ὠνόμασεν εἰπών · πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τούτου , ἢ ἐν αὐτῷ καταδὺς τῷ θανάτῳ λέλεκται ἐπιβεβηκέναι ἐπὶ δυσμῶν . τούτῳ οὖν , φησί , τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ δυσμῶν κυρίῳ , οὗ τὸ Ἰησοῦ ὄνομα διὰ τοῦ Ἴα σημαίνεται , ὁδοποιήσατε . Προστάττει δὲ ταῦτα τὸ πνεῦμα τὸ προφητικὸν τῷ ἀποστολικῷ χορῷ , καὶ τοῦτο πράττειν σὺν πολλῇ προθυμίᾳ καὶ παρρησίᾳ ἐπικελεύεται . διὸ ἐπιλέγει ἑξῆς · καὶ ἀγαλλιᾶσθε ἐνώπιον αὐτοῦ , ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · καὶ γαυριᾶσθε εἰς πρόσωπον αὐτοῦ . Καὶ ἄλλο δὲ γνώρισμα δίδωσι τοῦ προδηλωθέντος κυρίου λέγων · τοῦ πατρὸς τῶν ὀρφανῶν καὶ κριτοῦ τῶν χηρῶν . Εἰ μὴ γὰρ ὀρφανῶν ἠξίωσε γενέσθαι πατὴρ χηρῶν τε ἔκδικος καὶ κριτής , οὐδεὶς ἦν αὐτῷ λόγος πρὸς τοὺς ἐπὶ γῆς ταπεινούς . ἐπεὶ δὲ καθ’ ὑπερβολὴν φιλανθρωπίας κατηξίωσεν ἐπιβῆναι ἐπὶ δυσμῶν καὶ τῶν ἐν τῷ σκότῳ ὀρφανῶν χρηματίσαι πατὴρ τῶν τε ἀπεριστάτων χηρῶν τε καὶ ἐρήμων ψυχῶν κριτὴς καὶ ἔκδικος γενέσθαι , εἰκότως τὴν ὁδὸν τὴν ἄγουσαν ἐπὶ τοὺς ὀρφανοὺς τοὺς τὸν ἐπουράνιον ἀγνοοῦντας πατέρα ἐπί τε τὰς ἐστερημένας τοῦ νυμφίου χήρας ψυχὰς ὁδοποιεῖν παρακελεύεται . Καὶ ἄλλως δὲ τοῦ περὶ προνοίας λόγου γένοιτ’ ἂν ἡ διάνοια παραστατικὴ διδάσκουσα , ὅτι χῆραι καὶ ὀρφανοὶ ἔρημοι καὶ ἀπερίστατοι καταλείπονται ἐν τῷ βίῳ οὐκ ἄνευ λόγου καὶ σοφίας θεοῦ , ἀλλ’ εἰς δόξαν αὐτοῦ καὶ εἰς ἔνδειξιν τῆς αὐτοῦ θείας ἐπισκοπῆς . πολλάκις γοῦν οἱ γονέων ἐστερημένοι παῖδες ὀρφανοὶ μᾶλλον τῶν ὑπὸ πατράσι τραφέντων λόγων καὶ παιδείας μετέσχον μακρόβιοί τε καὶ πολυχρόνιοι γεγόνασι · καὶ οὐ μόνον τροφῆς ηὐπόρησαν , ἀλλὰ καὶ εἰς ἐπισήμους ἄνδρας προῆλθον , καὶ γυναῖκες ὡσαύτως χηρείαν δυστυχήσασαι μᾶλλον τῶν ἐν συζυγίᾳ βίον εὔθυμον καὶ ἄλυπον καὶ θεοσεβῆ διεξῆλθον τοῦ θεοῦ τοῖς μὲν ὀρφανοῖς ὑπὲρ πάντα πατέρα καταστάντος , ταῖς δὲ χήραις ἀντιλήπτορος καὶ ἐκδίκου . διὸ εἴρηται · τοῦ πατρὸς τῶν ὀρφανῶν καὶ κριτοῦ τῶν χηρῶν . Ἀντὶ δὲ τοῦ · τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ δυσμῶν , ὁ Σύμμαχος · τῷ ἐποχουμένῳ ἐν τῇ ἀοικήτῳ . ἀοίκητον δὲ καλεῖ τὴν τῶν ἀλλογενῶν καὶ ἀλλοφύλων ἐθνῶν χώραν , ἣν ἔρημον ὀνομάζειν ἐν ἑτέροις εἴωθεν ὁ λόγος . καὶ πάλιν ἀντί · τοῦ κριτοῦ τῶν χηρῶν , ὁ μὲν Ἀκύλας · δικαστοῦ χηρῶν , ὁ δὲ Σύμμαχος · καὶ ὑπερδικοῦντος χηρῶν , ἡρμήνευσαν . Σφόδρα δὲ ἀκριβῶς ὀρφανῶν μὲν αὐτὸν πατέρα ἀποκαλεῖ , χηρῶν δὲ κριτήν . ἐπεὶ γὰρ μὴ πᾶσαι χῆραι τῆς ἴσης ὑπάρχουσι προαιρέσεως , διακρίνων τὰς ἀξίας αὐτοῦ καὶ τὰς μὴ τοιαύτας κριτὴς αὐτῶν καθίσταται . οὐ μὴν καὶ ὀρφανῶν ὁμοίως γένοιτ’ ἂν κριτής · ἐξ ἴσου γὰρ τούτων πατρὸς δίκην προνοεῖ .
Lemmas: ᾌζω ὁ θεός , ψάλλω ὁ ὄνομα αὐτός · ὁδοποιέω ὁ ἐπιβαίνω ἐπί δυσμή , κύριος ὄνομα αὐτός , καί ἀγαλλιάω ἐνώπιος αὐτός . ταράσσω ἀπό πρόσωπον αὐτός , ὁ πατήρ ὁ ὀρφανός καί κριτής ὁ χήρα . ὁ μέν περί ὁ ἐχθρός καί μισέω ὁ θεός λόγος διά βραχύς ἐπιτέμνω ὁ προφητεία , ὁ δέ περί ὁ Δίκαιος ἐξαπλόω ἐνδιατρίβω ὁ περί αὐτός μνήμη . καί δή ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος παρακελεύομαι ὁ Δίκαιος ἀείδω καί ψάλλω ὁ θεός , ὡς εἄν διά οὗτος μέλλω ἀπολαύω ὁ θεῖος Εὐφρόσυνος καί ὁ προλέγω τερπωλή καί ἀγαλλίασις . καί ἐπεί ὁ δύο οὗτος , λέγω δέ ὁ ἀείδω καί ψάλλω , ὁ μέν ἀγαθός εἰμί ὁ ἀείδω , ὁ δέ ὑποβαίνω ὁ διά ὄργανον ἀνακρούω , εἰκότως ὁ μέν ἀγαθός ἀνατίθημι ὁ θεός , ὁ δέ διά ὁ ὄργανον ἐνεργέω ὁ ὄνομα αὐτός . ἀείδω γάρ , φημί , ὁ θεός , καί ψάλλω ὁ ὄνομα αὐτός . ἀείδω δέ ὁ θεός ὁ διά ὑγιής δόγμα ὁ ψυχή παιδεύω καί ὁ πρέπω αὐτός θεολογία ἐκ διάνοια κίγκαθαρμαι ἀναπέμπω · ψάλλω δέ ὁ ὄνομα αὐτός ὁ διά ὁ ὁ σῶμα κίνησις καί διά ὁ ὁ αἰσθητήριον ἐνέργεια τοιοῦτος πράσσω , ὡς δοξάζω διά αὐτός παρά ὁ ὁράω ὁ ὄνομα ὁ θεός . οὗτος μέν οὖν πρῶτος παρακελεύομαι ὁ ὁ Δίκαιος χορός πράσσω ὁ λόγος · ἑξῆς δέ πρᾶγμα τίς ποιέω ἕτερος χρήσιμος προστάσσω . ἵνα γάρ ἐπιβαίνω ὁ θεός ὁ ὁ ἄνθρωπος βίος , καί ὅπως ἐμπεριπατέω ὁ ἐπί γῆ , ὁ ὁδός αὐτός λεῖος καί ὁμαλός ἀπεργάζομαι διακελεύομαι φάσκω · ὁδοποιέω , ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · καταστόρεννυμι , κατά δέ ὁ Ἀκύλας · ἀποσκολοπίζω , τουτέστι πᾶς σκολιός ἀφαιρέω , καί πᾶς τραχύς καταστόρεννυμι , ὡς εἄν γίγνομαι λεῖος καί ὁμαλός ὁ θεός ὁ εἰς ἄνθρωπος πορεία . οὗτος δέ καί Ἠσαΐας δηλόω λέγω · ἑτοιμάζω ὁ ὁδός κύριος , εὐθύς ποιέω ὁ τρίβος αὐτός . πᾶς φάραγξ πληρόω , καί πᾶς ὄρος καί βουνός ταπεινόω . καί εἰμί ὁ σκολιός εἰς εὐθύς , καί ὁ τραχύς εἰς ὁδός λεῖος , καί ὁράω πᾶς σάρξ ὁ σωτήριος ὁ θεός . ἐνταῦθα δέ οὖον πρότερος ὁδοποιέω κελεύω ἢ πρῶτος αὐτός μανθάνω ὅπως χρή ἀείδω ὁ θεός καί ὅπως ψάλλω ὁ ὄνομα αὐτός . οὗτος γάρ προμανθάνω καί ἔργον ἐπιτελέω ἑξῆς βούλομαι ὁδοποιέω , τουτέστι ὁ ὁ ἄνθρωπος ψυχή παρασκευάζω καθαρός τε καί ἑτοῖμος αὐτός ἀπεργάζομαι εἰς ὁ ἐπιδημία ὁ προδηλόω θεός . διό φημί · ὁδοποιέω ὁ ἐπιβαίνω ἐπί δυσμή , κύριος ὄνομα αὐτός . καλέω δέ ὁ κύριος ἐνταῦθα καινός φωνή κατά ὁ ἑβραικός λέξις . Ἴα γάρ αὐτός ὀνομάζω , ὅθεν ὁ Σύμμαχος · διά ὁ Ἴα ὁ ὀνομασία αὐτός , ἑρμηνεύω , ὁ δέ πέμπτος ἔκδοσις · ἐν ὁ Ἴα ὁ ὄνομα αὐτός . αἰνίζω δέ ὁ ὄνομα ὁ σωτήρ Ἰησοῦς διά ὁ πρῶτος συλλαβή . καί οὗτος ὁ κύριος , ὅς ὁ ὄνομα φημί εἰμί διά ὁ Ἴα ἢ ἐν ὁ Ἴα , ἐπιβαίνω ἐπί δυσμή διδάσκω · σημαίνω δέ ὁ εἰς ἄνθρωπος αὐτός πάροδος καί ὁ ἔνσαρκος ἐπιδημία . οὖον γάρ ὁ ἐν μορφή θεός θεός λόγος γυμνός ἐπιδείκνυμι φάος δίκη ἐκστρέφω ὁ ὁ ἄνθρωπος βίος , μορφή δέ δοῦλος λαμβάνω καί ὁ ἀκτίς ὁ ὅς αὐτός θεότης συστέλλω καί ὥσπερ καταδύω ἐν ὁ σῶμα ἐπί δυσμή τε γίγνομαι ὁ θνητός βίος , ὅς ὁ θεῖος ἀπόστολος σκότος ὀνομάζω εἶπον · πρός ὁ κοσμοκράτωρ ὁ σκότος οὗτος , ἢ ἐν αὐτός καταδύω ὁ θάνατος λέγω ἐπιβαίνω ἐπί δυσμή . οὗτος οὖν , φημί , ὁ ἐπιβαίνω ἐπί δυσμή κύριος , ὅς ὁ Ἰησοῦς ὄνομα διά ὁ Ἴα σημαίνω , ὁδοποιέω . προστάσσω δέ οὗτος ὁ πνεῦμα ὁ προφητικός ὁ ἀποστολικός χορός , καί οὗτος πράσσω σύν πολύς προθυμία καί παρρησία ἐπικελεύω . διό ἐπιλέγω ἑξῆς · καί ἀγαλλιάω ἐνώπιος αὐτός , ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · καί γαυριάω εἰς πρόσωπον αὐτός . καί ἄλλος δέ γνώρισμα δίδωμι ὁ προδηλόω κύριος λέγω · ὁ πατήρ ὁ ὀρφανός καί κριτής ὁ χήρα . εἰμί μή γάρ ὀρφανός ἀξιόω γίγνομαι πατήρ χήρα τε ἔκδικος καί κριτής , οὐδείς εἰμί αὐτός λόγος πρός ὁ ἐπί γῆ ταπεινός . ἐπεί δέ κατά ὑπερβολή φιλανθρωπία καταξιόω ἐπιβαίνω ἐπί δυσμή καί ὁ ἐν ὁ σκότος ὀρφανός χρηματίζω πατήρ ὁ τε ἀπερίστατος χήρα τε καί ἐρῆμος Ψυχή κριτής καί ἔκδικος γίγνομαι , εἰκότως ὁ ὁδός ὁ ἄγω ἐπί ὁ ὀρφανός ὁ ὁ ἐπουράνιος ἀγνοέω πατήρ ἐπί τε ὁ στερέω ὁ νυμφίος χήρα ψυχή ὁδοποιέω παρακελεύομαι . καί ἄλλως δέ ὁ περί πρόνοια λόγος γίγνομαι εἄν ὁ διάνοια παραστατικός διδάσκω , ὅτι χαίρω καί ὀρφανός ἐρῆμος καί ἀπερίστατος καταλείπω ἐν ὁ βίος οὐ ἄνευ λόγος καί σοφία θεός , ἀλλά εἰς δόξα αὐτός καί εἰς ἔνδειξις ὁ αὐτός θεῖος ἐπισκοπή . πολλάκις γοῦν ὁ γονεύς στερέω παῖς ὀρφανός μᾶλλον ὁ ὑπό πατήρ τρέφω λόγος καί παιδεία μετέχω μακρόβιος τε καί πολυχρόνιος γίγνομαι · καί οὖον μόνος τροφή εὐπορέω , ἀλλά καί εἰς ἐπίσημος ἀνήρ προέρχομαι , καί γυνή ὡσαύτως χηρεία δυστυχέω μᾶλλον ὁ ἐν συζυγία βίος εὔθυμος καί ἄλυπος καί θεοσεβής διεξέρχομαι ὁ θεός ὁ μέν ὀρφανός ὑπέρ πᾶς πατήρ καθίστημι , ὁ δέ χήρα αντιλήπτορας καί ἔκδικος . διό εἴρω · ὁ πατήρ ὁ ὀρφανός καί κριτής ὁ χήρα . ἀντί δέ ὁ · ὁ ἐπιβαίνω ἐπί δυσμή , ὁ Σύμμαχος · ὁ ἐποχέω ἐν ὁ ἀοίκητος . ἀοίκητος δέ καλέω ὁ ὁ ἀλλογενής καί ἀλλόφυλος ἔθνος χώρα , ὅς ἐρῆμος ὀνομάζω ἐν ἕτερος εἴωθα ὁ λόγος . καί πάλιν ἀντί · ὁ κριτής ὁ χήρα , ὁ μέν Ἀκύλας · δικαστής χήρα , ὁ δέ Σύμμαχος · καί ὑπερδικέω χήρα , ἑρμηνεύω . σφόδρα δέ ἀκριβῶς ὀρφανός μέν αὐτός πατήρ ἀποκαλέω , χήρα δέ κριτής . ἐπεί γάρ μή πᾶς χαίρω ὁ ἴσος ὑπάρχω προαίρεσις , διακρίνω ὁ ἄξιος αὐτός καί ὁ μή τοιοῦτος κριτής αὐτός καθίστημι . οὖον μήv καί ὀρφανός ὁμοίως γίγνομαι εἄν κριτής · ἐκ ἴσος γάρ οὗτος πατήρ δίκη προνοέω .