eusebius-scr-eccl.commentaria-in-psalmos Ps_100.4
Ὑπερηφάνῳ ὀφθαλμῷ καὶ ἀπλήστῳ καρδίᾳ , τούτῳ οὐ συνήσθιον . Εἰ καὶ πάντας καὶ αὐτοὺς τοὺς ἐχθροὺς ὁ σπουδαῖος ἀγαπᾷ , ἀλλὰ κεκριμένως καὶ λελογισμένως πάντα πράττων τὴν πρὸς πάντας ἀγάπην διαστελλόμενος , ἀπρόσκοπος καὶ ἀσκανδάλιστος εἶναι σπεύδει . ἀγαπᾷ οὖν τοὺς ἐχθροὺς οὐχ ὁμοτράπεζος , οὐχ ὁμοδίαιτος αὐτοῖς γινόμενος · ἔβλαπτε γὰρ ἂν καὶ ἐσκανδάλιζε τοὺς ὁρῶντας . ἀλλὰ πάντα πράττει , πρὸς τὸν ἐχθρόν , ἃ συντείνει πρὸς φιλοποίησιν · σπεύδει γοὖν ὅση δύναμις αὐτῷ τὸν ὑπερήφανον εἰς ἀτυφίαν προτρέψασθαι καὶ τὸν ἄπληστον τῇ καρδίᾳ ὀλιγοδείαν καὶ τὸ ἀρκεῖσθαι τοῖς παροῦσιν . Ἀλλ’ οὐχ ὁμοτράπεζος αὐτῶν ἔσται ἀκμὴν οὖσι τοιούτοις · μέγιστον γὰρ πρόσκομμα τοῖς ἀσθενέσι καὶ τοῖς ἔτι καταδέεσιν οὖσιν ἐν τῷ χριστιανισμῷ φέρει , ὅταν ὁ ὑπεραναβεβηκὼς ἐν τῷ χριστιανισμῷ συνδιατρίβη ἢ συνευωχεῖται φαύλοις . νομίσαντες γὰρ οἱ ἐπιπολαιότεροι ἀδιάφορον τὸ πράγμα , οὐ παραιτήσονται συνεῖναι κακοῖς , ἐξ οὗ συμβήσεται αὐτοὺς βλαβῆναι . Ἀλλὰ καὶ ὁ δοκῶν τέλειος εἶναι , κακὴν ὑπόνοιαν παράσχη ὁρῶμενος συνεσθίων φαύλοις ὡς καὶ αὐτὸς συνεσθίων καὶ ἡδόμενος ἐπ’ αὐτοῖς . Ταῦτα μὲν ὡς πρὸς λέξιν . ἐπειδὴ δέ ἐστὶ καὶ πνευματικῶς τρέφεσθαι μεταλαμβάνοντα τῶν τῆς ἀληθείας δογμάτων · ἐντρεφόμενος γάρ , φησίν , τοῖς λόγοις τῆς ἀληθείας τὸ συνεσθίειν , τὸ συμφαγεῖν λόγων μυστικῶν ἐστι μεταδοῦναι · ἀλλ’ οὐ πᾶσι μεταδιδόναι δεῖ σῶν σεμνῶν καὶ θείων μαθημάτων , ἀλλ’ ἢ μόνοις τοῖς ἀγαθοῖς συνεσθίειν δεῖ , ἀλλ’ οὐ βασκάνῳ , τουτέστι φαύλῳ καὶ φθονερῷ ἀνδρί · οὐ δὲ γὰρ τῶν αὐτοῦ καὶ πρὸς αὐτοῦ διδομένων τροφὼν μεταλαμβάνειν προσήκει βλαβερῶν οὐσῶν · οὖδ´ αὐτῶν ἡμετέρων μεταδοτέον αὐτῷ , ὅπως μὴ τὸ ἅγιον τοῖς κυσὶ δῶμεν . Ἐπεὶ οὖν δέδεικται , μὴ ὅσιον εἶναι τὸ πᾶσι κοινωνεῖν τῶν πνευματικῶν τροφῶν , εἰκότως ὁ ἅγιος τοῖς ὑπερήφανον ὀφθαλμὸν ἔχουσι δι’ αὐθάδειαν καὶ ἀλαζονείαν καὶ ἄπληστον καρδίαν διὰ τὸ ἀπληρώτῳ ἐπιθυμίᾳ ἀγαπᾶν ἀργύριον , ἐφ’ ᾧ συμβαίνει πλεονεκτεῖν καὶ ἀποστερεῖν , οὐ συνεσθίει . Ἐπειδὴ δὲ ὀφθαλμὸν ἐνταῦθα ὑπερήφανον εἶπεν , οὐχ οἱόντε δὲ κατὰ τὸ ῥητὸν ὀφθαλμῷ συνεσθίειν · ἀνθρώποις γὰρ συνεστιώμεθα . Μήποτε ἀλλιγορικώτερος ὀφθαλμὸς ὑπερήφανός ἐστι νοῦς ἠσκημένος διορατικῶς τὰ τῆς πεπλανημένης καὶ ψευδωνύμου γνώμης . Eὑρεῖν γοῦν ἐστι τοὺς τοιούτους μεγάλα φρονοῦντας καὶ φρυαττομένους , ὡς ἆρα εἶεν διορατικοί · οὗτοι δὲ καὶ ἄπληστοι τὴν καρδίαν εἰσὶ διὰ τὸ ἀπλήρωτον τῆς ὀρέξεως οὐκ ἔχοντες τὰ ἐκπληρώματα τοῦ Ἰησοῦ διδόμενα μαθήματα . τοῖς τοιούτοις οὖν οὐδὲ μεταδοτέον λόγοῦ , οὐδὲ δεκτέον τί ἢ ληπτέον παρ’ αὐτῶν .
Lemmas: ὑπερήφανος ὀφθαλμός καί ἄπληστος Καρδία , οὗτος οὖον συνεσθίω . εἰμί καί πᾶς καί αὐτός ὁ ἐχθρός ὁ σπουδαῖος ἀγαπάω , ἀλλά κεκριμένως καί λελογισμένως πᾶς πράσσω ὁ πρός πᾶς ἀγάπη διαστέλλω , ἀπρόσκοπος καί ἀσκανδάλιστος εἰμί σπεύδω . ἀγαπάω οὖν ὁ ἐχθρός οὐ ὁμοτράπεζος , οὐ ὁμοδίαιτος αὐτός γίγνομαι · βλάπτω γάρ εἄν καί σκανδαλίζω ὁ ὁράω . ἀλλά πᾶς πράσσω , πρός ὁ ἐχθρός , ὁ συντείνω πρός φιλοποίησις · σπεύδω γοῦν ὅσος δύναμις αὐτός ὁ ὑπερήφανος εἰς ἀτυφία προτρέπω καί ὁ ἄπληστος ὁ Καρδία ὀλιγόδεια καί ὁ ἀρκέω ὁ πάρειμι . ἀλλά οὐ ὁμοτράπεζος αὐτός εἰμί ἀκμή εἰμί τοιοῦτος · μέγας γάρ πρόσκομμα ὁ ἀσθενής καί ὁ ἔτι κατάδεσις εἰμί ἐν ὁ χριστιανισμός φέρω , ὅταν ὁ ὑπεραναβαίνω ἐν ὁ χριστιανισμός συνδιατριβή ἢ συνευωχέομαι φαῦλος . νομίζω γάρ ὁ ἐπιπόλαιος ἀδιάφορος ὁ πράγμα , οὖον παραιτέομαι συνίημι κακός , ἐκ ὅς συμβαίνω αὐτός βλάπτω . ἀλλά καί ὁ δοκέω τέλειος εἰμί , κακός ὑπόνοια παρέχω ὁράω συνεσθίω φαῦλος ὡς καί αὐτός συνεσθίω καί ἥδομαι ἐπί αὐτός . οὗτος μέν ὡς πρός λέξις . ἐπεί δέ εἰμί καί πνευματικός τρέφω μεταλαμβάνω ὁ ὁ ἀλήθεια δόγμα · ἐντρέφω γάρ , φημί , ὁ λόγος ὁ ἀλήθεια ὁ συνεσθίω , ὁ συνεσθίω λόγος μυστικός εἰμί μεταδίδωμι · ἀλλά οὖον πᾶς μεταδίδωμι δεῖ σός σεμνός καί θεῖον μάθημα , ἀλλά ἢ μόνος ὁ ἀγαθός συνεσθίω δεῖ , ἀλλά οὖον βάσκανος , τουτέστι φαῦλος καί φθονερός ἀνήρ · οὖον δέ γάρ ὁ αὐτός καί πρός αὐτός δίδωμι τροφή μεταλαμβάνω προσήκω βλαβερός εἰμί · οὖς αὐτός ἡμέτερος μεταδοτέον αὐτός , ὅπως μή ὁ ἅγιος ὁ κύων δήω . ἐπεί οὖν δείκνυμι , μή ὅσιος εἰμί ὁ πᾶς κοινωνέω ὁ πνευματικός τροφή , εἰκότως ὁ ἅγιος ὁ ὑπερήφανος ὀφθαλμός ἔχω διά αὐθάδεια καί ἀλαζονεία καί ἄπληστος Καρδία διά ὁ ἀπλήρωτος ἐπιθυμία ἀγαπάω ἀργύριον , ἐπί ὅς συμβαίνω πλεονεκτέω καί ἀποστερέω , οὖον συνεσθίω . ἐπεί δέ ὀφθαλμός ἐνταῦθα ὑπερήφανος εἶπον , οὐ οἷος δέ κατά ὁ ῥητός ὀφθαλμός συνεσθίω · ἄνθρωπος γάρ συνεστιάω . μήποτε ἀλλιγορικώτερος ὀφθαλμός ὑπερήφανος εἰμί νόος ἀσκέω διορατικός ὁ ὁ πλανάω καί ψευδώνυμος γνώμη . εὑρίσκω γοῦν εἰμί ὁ τοιοῦτος μέγας φρονέω καί φρυάσσω , ὡς ἆρα ἄγω διορατικός · οὗτος δέ καί ἄπληστος ὁ Καρδία εἰμί διά ὁ ἀπλήρωτος ὁ ὄρεξις οὐ ἔχω ὁ ἐκπλήρωμα ὁ Ἰησοῦς δίδωμι μάθημα . ὁ τοιοῦτος οὖν οὐδέ μεταδοτέον λόγος , οὐδέ δεκτέος τίς ἢ ληπτέος παρά αὐτός .