eusebius-scr-eccl.commentaria-in-psalmos Ps_70.5
Ὁ θεός , μὴ μακρύνῃς ἀπ’ ἐμοῦ · ὁ θεὸς , εἰς τὴν βοήθειάν μου πρόσχες . αἰσχυνθήτωσαν καὶ ἐκλειπέτωσαν οἱ ἐνδιαβάλλοντες τὴν ψυχήν μου · περιβαλέσθωσαν αἰσχύνην καὶ ἐντροπὴν οἱ ζητοῦντες τὰ κακά μοι · ἐγὼ δὲ διαπαντὸς ἐλπιῶ · καὶ προσθήσω ἐπὶ πᾶσαν τὴν αἴνεσίν σου τὸ στόμα μου ἀναγγελεῖ τὴν δικαιοσύνην σου · ὅλην τὴν ἡμέραν τὴν σωτηρίαν σου · ὅτι οὐκ ἔγνων γραμματείας . εἰσελεύσομαι ἐν δυναστείᾳ κυρίου · μνησθήσομαι τῆς διακαιοσύνης σου μόνου . Οἱ μὲν προλεχθέντες ἐχθροί μου ἔλεγον · « ὁ θεὸς ἐγκατέλιπεν αὐτόν · » ἐγὼ δὲ ἀντιβολῶ καὶ δέομαί σε τὸν ἐμαυτοῦ θεὸν παρεῖναί μοι διαπαντὸς , μηδὲ μακράν μου ἵστασθαι , προσέχειν δὲ εἰς τὴν βοήθειάν μου . σὲ γὰρ βοηθὸν κτώμενος , οἶδ’ ὅτι ὄψομαι καταισχυνομένους πάντας μου τοὺς ἐχθρούς . Τὸ δὲ , « αἰσχυνθήτωσαν , » συνήθως τῇ θείᾳ γραφῇ καὶ νῦν ἀντὶ τοῦ , « αἰσχυνθήσονται » εἴρηται · καὶ τὸ , « ἐκλειπέτωσαν , » ἀντὶ τοῦ , « ἐκλείψουσιν οἱ ἐνδιαβάλλοντες τὴν ψυχήν μου · » ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · οἱ ἀντικείμενοι τῇ ψυχῇ μου . « Ὅπως δὲ ἐκλελοίπασιν αἰσχύνην καταχεάμενοι οἱ τὸν θάνατον αὐτῷ τυρεύσαντες , οὐ μακρῶν ἡμῖν δεῖ λόγων · ὁπότε ἐξ ἐκείνου ἐκλέλοιπε πᾶς ἀρχιερεὺς παρ’ αὐτοῖς , Φαρισαίων δὲ οὐδὲ ὄνομα ἔτι λείπεται , οὐδὲ μνήμη τῶν παρ’ αὐτοῖς ἀξιωμάτων . ἐξέλιπον γὰρ ἄρχοντες ἐξ Ἰούδα καὶ ἡγούμενοι ἐκ τῶν μηρῶν αὐτοῦ , τῆς προσδοκίας τῶν ἐθνῶν ἐπιστάσης κατὰ τὴν τοῦτο θεσπίζουσαν προφητείαν . καὶ οὔτε βασιλεῖς , οὔτε ἡγεμόνες , οὔτε τινὲς παρ’ αὐτοῖς δυνάσται εἰσὶν , οὐδέ τι τάγμα τῶν πάλαι παρ’ αὐτοῖς ὄντων περιλέλειπται · καταισχυνθέντες δὲ πάντες ἐκ λελοίπασιν οἱ τότε ἐνδιαβάλλοντες αὐτοῦ τὴν ψυχήν . Ἐν ὁποίᾳ δὲ αἰσχύνῃ τυγχάνουσιν εἰσέτι καὶ νῦν οἱ τῶν Ἰουδαίων προεστάναι νομιζόμενοι , ὁρῶντες ἑαυτοὺς μὲν διὰ πάσης γραφῆς ἐπὶ εἰδωλολατρείαις διαβεβλημένους , πάντα δὲ τὰ καθ’ ὅλης τῆς οἰκουμένης ἔθνη διὰ τῆς τοῦ Χριστοῦ διδασκαλίας τῆς πατροπαραδότου πλάνης μεταβεβληκότα · ἐν οἷς ἤδη τυγχάνουσιν , ἐντροπῇ ὁρῶντες ἑαυτοὺς μὲν τῆς βασιλικῆς αὐτῶν μητροπόλεως καὶ ἀποβλήτους , Ἕλληνας δὲ ἄνδρας ἀλλογενεῖς καὶ ἀλλοφύλους τὸν τόπον αὐτῶν οἰκοῦντας , κατὰ πάσας τε ἐπαρχίας καὶ χώρας , καὶ πόλεις τοὺς ἐξ ἐθνῶν τὰς περὶ τοῦ σωτῆρος προφητικὰς φωνὰς κηρύττοντας ; αἰσχύνη δὲ ἀληθῶς καὶ ἐντροπὴ κατείληφεν αὐτῶν τὰς ψυχὰς , τῶν χθὲς αὐτῶν σταυρῷ παραδοθέντα καθ’ ὅλης τῆς οἰκουμένης προσκυνούμενον καὶ θεολογούμενον ὁρῶντας · ἃ δὴ ἐπληροῦτο ἀκολούθως τῇ μετὰ χεῖρας προρρήσει λεγούσῃ · Περιβαλέσθωσαν αἰσχύνην καὶ ἐντροπὴν οἱ ζητοῦντες τὰ κακά μοι . Καὶ οὗτοι μὲν τάδε πείσονται · « ἐγὼ δὲ , » ὑπ’ αὐτῶν τὰ τοσαῦτα πεπονθὼς , « διαπαντὸς , φησὶν , ἐλπιῶ , καὶ προσθήσω ἐπὶ πᾶσαν τὴν αἴνεσίν σου . » ἐπεὶ δὲ κατὰ πάντας τοὺς ἑρμηνεύσαντας τὸ , « προσθήσω , » λέλεκται ὅ τε Ἀκύλας φησίν · Καὶ προσθήσω ἐπὶ πάσας ὑμνήσεις σου , καὶ ὁ Σύμμαχος · καὶ προσθήσω τοῖς ὕμνοις σου · « Ὅρα εἰ μὴ προσθή κην ἐποιήσατο τοῖς τοῦ πατρὸς ὕμνοις , τὴν καινὴν διαθήκην πρὸς τῇ παλαιᾷ παραδούς . οὐ γὰρ ἀνεῖλε τὰ πρῶτα , εἰσαγαγὼν τὰ δεύτερα , προσθήκην δὲ ἐποιήσατο · καὶ τοῦτό ἐστιν εὑρεῖν ἐν ταῖς αὐτοῦ διδασκαλίαις , δι’ ὧν φησιν · « ἐρρέθη τοῖς ἀρχαίοις , οὐ φονεύσεις · ἐγὼ δὲ λέγω , μηδὲ ὀργίζεσθαι . ἐρρέθη τοῖς ἀρχαίοις , οὐ μοιχεύσεις · ἐγὼ δὲ λέγω , μηδὲ ἐπιθυμεῖν · » καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα προσθήκην ἔχοντα διὰ τῆς πνευματικῆς θεωρίας τε καὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ αὐτοῦ παραδέδοται . ἀλλὰ καὶ « τὸ στόμα μου , φησὶν , ἀναγγελεῖ τὴν δικαιοσύνην σου . » Τὸ γὰρ εὐαγγέλιον δικαιοσύνην ἐμφαίνει θεοῦ , οὐκ Ἰουδαίοις μόνοις ἀφωρισμένον ὥσπερ ὁ διὰ Μωϋσέως Μωϋσέως ] vereinhetilichen ! νόμος . διό φησιν ὁ ἀπόστολος · « οὐ γὰρ ἐπαισχύνομαι τὸ εὐαγγέλιον . δύναμις γὰρ θεοῦ ἐστιν εἰς σωτηρίαν παντὶ τῷ πιστεύοντι , Ἰουδαίῳ τε πρῶτον καὶ Ἕλληνι . δικαιοσύνη γὰρ θεοῦ ἐν αὐτῷ ἀποκαλύπτεται . » διὸ ἐνταῦθα λέλεκται · Τὸ στόμα μου ἀναγγελεῖ τὴν δικαιοσύνην σου , ὅλην τὴν ἡμέραν τὴν σωτηρίαν σου , ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · Κατὰ πᾶσαν ἡμέραν τὴν σωτηρίαν σου . Καὶ τοῦτο δέ ἐστι πληρούμενον θεωρεῖν καθ’ ὅλης τῆς οἰκουμένης · ἐν ᾗ τὸ στόμα τοῦ σωτῆρος ἡμῶν διὰ τῶν θείων γραφῶν πᾶσιν ἀνθρώποις ἐφ’ ἑκάστης ἡμέρας τὴν δι’ αὐτοῦ προξενηθεῖσαν ἅπασι σωτηρίαν κηρύττει . ἐπιλέγει δὲ τούτοις , « ὅτι οὐκ ἔγνων γραμματείας . » τὰς κλεῖς εἰληφότες τῆς βασιλείας , καὶ μήτε αὐτοὶ εἰσερχόμενοι μήτε ἑτέροις συγχωροῦντες , τὰς γραμματείας κατεῖχον . ἐγὼ δὲ , φησὶ , μὴ τῷ Μωϋσέως Μωϋσέως ] vereinheitlichen ! συγγράμματι προσέχων , μηδὲ τὰς τοῦ νόμου σωματικὰς γραμματείας τοῖς ἐμαυτοῦ παραδοὺς μαθηταῖς , οὐκ ἔγνων γραμματείας . τί δὲ ἔγνως ; ἑξῆς διασαφεῖ λέγων · Εἰσελεύσομαι ἐν δυναστείαις κυρίου κυρίου , καὶ μνησθήσομαι τῆς δικαιοσύνης σου μόνου . Αἱ μὲν γὰρ γραμματεῖαι Ἰουδαίοις μόνοις ἥρμοττον , τρὶς τοῦ ἐνιαυτοῦ παρακελευόμεναι ἀπαντᾷν εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα , πολλά τε ἄλλα δυσχερῆ καὶ οὐκ ἀναγκαῖα περιεῖχον . ἐγὼ δὲ ἐν δυναστείᾳ κυρίου κυρίου , εἰς τὰς ἐμαυτοῦ ἐκκλησίας εἰσελεύσομαι , καὶ μνησθήσομαι τῆς δικαιοσύνης σου μόνου . δικαιοσύνη γὰρ τοῦ πατρὸς ἦν τὸ πάντας ἀνθρώπους Ἕλληνας ἅμα καὶ βαρβάρους τῆς αὐτοῦ καταξιωθῆναι γνώσεως , καὶ τὸ ἐν παντὶ τόπῳ , ἀλλὰ μηκέτι ἐν ἑνὶ ἐπιτρέψαι λατρεύειν αὐτῷ · ὥστε ἀπὸ ἀνατολῶν ἡλίου μέχρι δυσμῶν δοξάζεσθαι αὐτοῦ τὸ ὄνομα ἐν τοῖς ἔθνεσιν .
Lemmas: ὁ θεός , μή μακρύνω ἀπό ἐγώ · ὁ θεός , εἰς ὁ βοήθεια ἐγώ προέχω . αἰσχύνω καί ἐκλείπω ὁ ἐνδιαβάλλω ὁ Ψυχή ἐγώ · περιβάλλω αἰσχύνη καί ἐντροπή ὁ ζητέω ὁ κακός ἐγώ · ἐγώ δέ διαπαντός ἐλπίζω · καί προστίθημι ἐπί πᾶς ὁ αἴνεσις σύ ὁ στόμα ἐγώ ἀναγγέλλω ὁ δικαιοσύνη σύ · ὅλος ὁ ἡμέρα ὁ σωτηρία σύ · ὅτι οὐ γιγνώσκω γραμματεία . εἰσέρχομαι ἐν δυναστεία κύριος · μιμνήσκω ὁ διακαίω σύ μόνος . ὁ μέν προλέγω ἐχθρός ἐγώ λέγω · « ὁ θεός ἐγκαταλείπω αὐτός · » ἐγώ δέ ἀντιβολέω καί δέω2 σύ ὁ ἐμαυτοῦ θεός πάρειμι ἐγώ διαπαντός , μηδέ μακρός ἐγώ ἵστημι , προσέχω δέ εἰς ὁ βοήθεια ἐγώ . σύ γάρ βοηθός κτάομαι , οἶδα ὅτι ὁράω καταισχύνω πᾶς ἐγώ ὁ ἐχθρός . ὁ δέ , « αἰσχύνω , » συνήθης ὁ θεῖος γράφω καί νῦν ἀντί ὁ , « αἰσχύνω » εἴρω · καί ὁ , « ἐκλείπω , » ἀντί ὁ , « ἐκλείπω ὁ ἐνδιαβάλλω ὁ Ψυχή ἐγώ · » ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · ὁ ἀντίκειμαι ὁ Ψυχή ἐγώ . « ὅπως δέ ἐκλείπω αἰσχύνη καταχέω ὁ ὁ θάνατος αὐτός τυρεύω , οὖον μακρός ἐγώ δεῖ λόγος · ὁπότε ἐκ ἐκεῖνος ἐκλείπω πᾶς ἀρχιερεύς παρά αὐτός , Φαρισαῖος δέ οὐδέ ὄνομα ἔτι λείπω , οὐδέ μνήμη ὁ παρά αὐτός ἀξίωμα . ἐκλείπω γάρ ἄρχω ἐκ Ἰούδας καί ἡγέομαι ἐκ ὁ μηρός αὐτός , ὁ προσδοκία ὁ ἔθνος ἐφίστημι κατά ὁ οὗτος θεσπίζω προφητεία . καί οὔτε βασιλεύς , οὔτε ἡγεμών , οὔτε τις παρά αὐτός δυνάστης εἰμί , οὐδέ τίς τάγμα ὁ πάλαι παρά αὐτός εἰμί περιλείπομαι · καταισχύνω δέ πᾶς ἐκ λείπω ὁ τότε ἐνδιαβάλλω αὐτός ὁ Ψυχή . ἐν ὁποῖος δέ αἰσχύνη τυγχάνω εἰσέτι καί νῦν ὁ ὁ Ἰουδαῖος προίστημι νομίζω , ὁράω ἑαυτοῦ μέν διά πᾶς γραφεύς ἐπί εἰδωλολατρεία διαβάλλω , πᾶς δέ ὁ κατά ὅλος ὁ οἰκέω ἔθνος διά ὁ ὁ Χριστός διδασκαλία ὁ πατροπαράδοτος πλάνης μεταβάλλω · ἐν ὅς ἤδη τυγχάνω , ἐντροπή ὁράω ἑαυτοῦ μέν ὁ βασιλικός αὐτός μητρόπολις καί ἀπόβλητος , Ἕλλην δέ ἀνήρ ἀλλογενής καί ἀλλόφυλος ὁ τόπος αὐτός οἰκέω , κατά πᾶς τε ἐπαρχία καί χώρα , καί πόλις ὁ ἐκ ἔθνος ὁ περί ὁ σωτήρ προφητικός φωνή κηρύσσω ; αἰσχύνη δέ ἀληθής καί ἐντροπή καταλαμβάνω αὐτός ὁ ψυχή , ὁ χθές αὐτός σταυρός παραδίδωμι κατά ὅλος ὁ οἰκέω προσκυνέω καί θεολογέω ὁράω · ὁ δή πληρόω ἀκόλουθος ὁ μετά χείρ πρόρρησις λέγω · περιβάλλω αἰσχύνη καί ἐντροπή ὁ ζητέω ὁ κακός ἐγώ . καί οὗτος μέν ὅδε πείθω · « ἐγώ δέ , » ὑπό αὐτός ὁ τοσοῦτος πάσχω , « διαπαντός , φημί , ἐλπίζω , καί προστίθημι ἐπί πᾶς ὁ αἴνεσις σύ . » ἐπεί δέ κατά πᾶς ὁ ἑρμηνεύω ὁ , « προστίθημι , » λέγω ὅς τε Ἀκύλας φημί · καί προστίθημι ἐπί πᾶς ὑμνέω σύ , καί ὁ Σύμμαχος · καί προστίθημι ὁ ὕμνος σύ · « Ὅρας εἰμί μή προστίθημι καίνω ποιέω ὁ ὁ πατήρ ὕμνος , ὁ καινός διαθήκη πρός ὁ παλαιός παραδίδωμι . οὖον γάρ ἀναιρέω ὁ πρῶτος , εἰσάγω ὁ δύο , προσθήκη δέ ποιέω · καί οὗτος εἰμί εὑρίσκω ἐν ὁ αὐτός διδασκαλία , διά ὅς φημί · « εἴρω ὁ ἀρχαῖος , οὖον φονεύω · ἐγώ δέ λέγω , μηδέ ὀργίζω . εἴρω ὁ ἀρχαῖος , οὖον μοιχεύω · ἐγώ δέ λέγω , μηδέ ἐπιθυμέω · » καί ὅσος ἄλλος τοιοῦτος προσθήκη ἔχω διά ὁ πνευματικός θεωρία τε καί ἑρμηνεία ὁ νόμος ἐν ὁ ἐκκλησία αὐτός παραδίδωμι . ἀλλά καί « ὁ στόμα ἐγώ , φημί , ἀναγγέλλω ὁ δικαιοσύνη σύ . » ὁ γάρ εὐαγγέλιον δικαιοσύνη ἐμφαίνω θεός , οὐ Ἰουδαῖος μόνος ἀφορίζω ὥσπερ ὁ διά Μωϋσῆς Μωϋσῆς ] vereinhetilichen ! νόμος . διό φημί ὁ ἀπόστολος · « οὖον γάρ ἐπαισχύνομαι ὁ εὐαγγέλιον . δύναμις γάρ θεός εἰμί εἰς σωτηρία πᾶς ὁ πιστεύω , Ἰουδαῖος τε πρῶτος καί Ἕλλην . δικαιοσύνη γάρ θεός ἐν αὐτός ἀποκαλύπτω . » διό ἐνταῦθα λέγω · ὁ στόμα ἐγώ ἀναγγέλλω ὁ δικαιοσύνη σύ , ὅλος ὁ ἡμέρα ὁ σωτηρία σύ , ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · κατά πᾶς ἡμέρα ὁ σωτηρία σύ . καί οὗτος δέ εἰμί πληρόω θεωρέω κατά ὅλος ὁ οἰκέω · ἐν ὅς ὁ στόμα ὁ σωτήρ ἐγώ διά ὁ θεῖον γραφεύς πᾶς ἄνθρωπος ἐπί ἕκαστος ἡμέρα ὁ διά αὐτός προξενέω ἅπας σωτηρία κηρύσσω . ἐπιλέγω δέ οὗτος , « ὅτι οὐ γιγνώσκω γραμματεία . » ὁ κλείς λαμβάνω ὁ βασίλεια , καί μήτε αὐτός εἰσέρχομαι μήτε ἕτερος συγχωρέω , ὁ γραμματεία κατέχω . ἐγώ δέ , φημί , μή ὁ Μωϋσῆς Μωϋσῆς ] vereinheitlichen ! σύγγραμμα προσέχω , μηδέ ὁ ὁ νόμος σωματικός γραμματεία ὁ ἐμαυτοῦ παραδίδωμι μαθητής , οὐ γιγνώσκω γραμματεία . τίς δέ γιγνώσκω ; ἑξῆς διασαφέω λέγω · εἰσέρχομαι ἐν δυναστεία κύριος κύριος , καί μιμνήσκω ὁ δικαιοσύνη σύ μόνος . ὁ μέν γάρ γραμματεία Ἰουδαῖος μόνος ἁρμόζω , τρίς ὁ ἐνιαυτός παρακελεύομαι ἀπαντάω εἰς ὁ Ἱερουσαλήμ , πολύς τε ἄλλος δυσχερής καί οὐ ἀναγκαῖος περιέχω . ἐγώ δέ ἐν δυναστεία κύριος κύριος , εἰς ὁ ἐμαυτοῦ ἐκκλησία εἰσέρχομαι , καί μιμνήσκω ὁ δικαιοσύνη σύ μόνος . δικαιοσύνη γάρ ὁ πατήρ εἰμί ὁ πᾶς ἄνθρωπος Ἕλλην ἅμα καί βάρβαρος ὁ αὐτός καταξιόω γνῶσις , καί ὁ ἐν πᾶς τόπος , ἀλλά μηκέτι ἐν εἷς ἐπιτρέπω λατρεύω αὐτός · ὥστε ἀπό ἀνατολή ἥλιος μέχρι δυσμή δοξάζω αὐτός ὁ ὄνομα ἐν ὁ ἔθνος .