eusebius-scr-eccl.commentaria-in-psalmos Ps_72.1
Ψαλμὸς τῷ Ἀσάφ . Ὡς ἀγαθὸς τῷ Ἰσραὴλ ὁ θεός , τοῖς εὐθέσι τῇ καρδίᾳ . ἐμοῦ δὲ παρὰ μικρὸν ἐσαλεύθησαν οἱ πόδες , παρ’ ὀλίγον ἐξεχύθη τὰ διαβήματά μου · ὅτι ἐζήλωσα ἐπὶ τοῖς ἀνόμοις εἰρήνην ἁμαρτωλῶν θεωρῶν . Τὸ τρίτον μέρος τῆς βίβλου τῶν ἄρχεται μὲν ἀπὸ τοῦ παρόντος , περαιοῦται δὲ εἰς τὸν πη ὡς τοὺς πάντας περιέχειν ψαλμοὺς ἑπτακαίδεκα · ὧν ἐφεξῆς ια τυγχάνουσιν τοῦ Ἀσάφ , εἶτα τῶν υἱῶν Κορὲ δ καὶ τοῦ Δαυίδ εἷς καὶ Αἰθὰν τοῦ Ἐσδραΐτου τελευταῖος . ὁ μέντοι μετὰ χεῖρας τοῦ Ἀσὰφ ( προφήτης δὲ ἦν οὗτος συγχρονίσας τῷ Δαυίδ ) ψαλμὸς μὲν ἐπιγέγραπται διὰ τὸ περιέχειν ἐπὶ τέλει τῶν λόγων τῶν μὲν ἀσεβῶν τὴν καταστροφήν , τῶν δ’ εὐσεβῶν τὸ παρὰ τῷ θεῷ τεταμιευμένον ἀγαθὸν τέλος · ἃ δὴ παρίστη λέγων · ὅτι ἰδοὺ οἱ μακρύνοντες ἑαυτοὺς ἀπὸ σοῦ ἀπολοῦνται , ἐξωλόθρευσας πάντα τὸν πορνεύοντα ἀπὸ σοῦ · ἐμοὶ δὲ τὸ προσκολλᾶσθαι τῷ θεῷ ἀγαθόν ἐστιν . Ἄρχεται δ’ ἀπὸ δογματικῆς διδασκαλίας , δι’ ἧς αἰτίαν ἀποδίδωσι τῆς τῶν ἀσεβῶν κατά τινας καιροὺς εὐπραγίας · τὸ γὰρ ἀγαθὸν εἶναι καὶ μακρόθυμον τὸν θεόν , τούτου φησὶν ὑπάρχειν αἴτιον · ὃ δὴ διδάσκει καὶ ὁ θεῖος ἀπόστολος λέγων · ἢ τοῦ πλούτου τῆς χρηστότητος αὐτοῦ καὶ τῆς μακροθυμίας καταφρονεῖς ἀγνοῶν , ὅτι τὸ χρηστὸν τοῦ θεοῦ εἰς μετάνοιάν σε ἄγει ; καὶ ἀλλαχοῦ δὲ εἴρηται · ὁ θεὸς κριτὴς δίκαιος καὶ ἀγαθὸς καὶ μακρόθυμος μὴ ὀργὴν ἐπάγων καθ’ ἑκάστην ἡμέραν . Ὡς ἀγαθὸς γοῦν ἀνατέλλει τὸν ἥλιον αὐτοῦ ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους , καὶ βρέχει ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθούς · ἔνθεν καὶ ὁ σωτὴρ ὅρον περὶ τοῦ πατρὸς ἐξήνεγκεν εἰπών · οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ μὴ εἷς ὁ θεός . κἂν ἐξετάζῃς περὶ τοῦ υἱοῦ , μαθήσῃ ὅπως ἐστὶν καὶ αὐτὸς ἀγαθός , ἐπείπερ ἀπαύγασμά ἐστι φωτὸς ἀϊδίου καὶ ἔσοπτρον ἀκηλίδωτον τῆς τοῦ πατρὸς ἐνεργείας καὶ εἰκὼν τῆς ἀγαθότητος αὐτοῦ . Τοιοῦτος μὲν οὖν ὁ θεὸς πέφυκεν , ἔγνωσται δὲ οὐ πᾶσιν , ἀλλὰ μόνῳ τῷ Ἰσραήλ , τῷ διορατικῷ δηλαδὴ καὶ γνωστικῷ ἀνδρί , ὃν δὴ παρίστησι συνάπτων ἑξῆς καὶ λέγων · τοῖς εὐθέσι τῇ καρδίᾳ · ὁ γὰρ μηδὲν σκολιὸν κεκτημένος ἐν τῇ ἑαυτοῦ ψυχῇ , λογισμοῖς δὲ ὀρθοῖς ἐπιβάλλων τοῖς τῆς προνοίας λόγοις , αὐτὸς ἂν εἴη ὁ Ἰσραήλ , ᾧ καὶ ἔγνωσται ἀγαθὸς ὢν ὁ θεὸς δι’ ὑπερβολήν τε ἀγαθότητος πάντων ἀνεχόμενος . Ἀλλ’ ὁ μὲν θεὸς τοιοῦτος , ἐγὼ δὲ ἄνθρωπος φιλαλήθης εἶναι θέλων τὴν ἐμαυτοῦ διηγοῦμαι τῆς ψυχῆς νωθρίαν · μικροῦ γὰρ δεῖν τὴν ἐμαυτοῦ στάσιν καὶ βάσιν καί , ὡς ἂν εἴποι τις μεταφορικῶς , τοὺς τῆς ψυχῆς πόδας καὶ τὰ ἐρείσματα παρετράπην ἐκ τῆς εἰς τὸν θεὸν ἐλπίδος διὰ τὰς τῶν ἀθέων καὶ ἀσεβῶν ἀνδρῶν εὐπραγίας . ἀλλὰ παρὰ μικρὸν μὲν τοῦτ’ ἔπαθον , διὰ δὲ τὴν τοῦ θεοῦ χάριν οὐκ ἐσαλεύθην , οὐδὲ κατεκράτησέν μου ὁ προλεχθεὶς λογισμός · ἢ γὰρ ἂν ἀπωλόμην καὶ πάντα μου τὰ διαβήματα κέχυτο , παρ’ ὀλίγον γὰρ ἐξεχύθη τὰ διαβήματά μου , οὐ μὴν ἐξεχύθη . Νοήσεις δέ , ὅπως ἐκχεῖται ψυχῆς διαβήματα , ἐπιστή σας , ὡς ἤδη τινές προκόψαντες ἐν ἀσκήσει θεοσεβείας ἐν σωφροσύνῃ τε καὶ ἁγνείᾳ διαλάμψαντες μακροῖς χρόνοις ὕστερόν ποτε ὑπεσύρησαν χαυνότερον βιώσαντες καὶ ὀλισθήσαντες ἢ παντελῶς ἐκπεσόντες τοῦ σκοποῦ καὶ ὥσπερ ναυάγιον παθόντες τῶν πάλαι συνηγμένων αὐτοῖς ἀγαθῶν πράξεων · τούτων γὰρ οὐκ ἂν ἁμάρτοις εἰπὼν τοὺς πόδας τῆς ψυχῆς σεσαλεῦσθαι , οὐ μήν , ἀλλὰ καὶ ὅλους πεπτωκέναι τά τε διαβήματα αὐτῶν καὶ τὰς κατὰ θεὸν πορείας τὴν ἐν μακρῷ χρόνῳ προκοπήν ἀπορρεῦσαι καὶ ἐκκεχῦσθαι . ἀλλὰ ταῦτα μὲν παρὰ μικρόν , φησίν , ἔπαθον , οὐ μὴν πέπονθα διὰ τὸ τοῦ θεοῦ ἔλεος . Πλὴν ἤμελλόν γε ταῦτα πάσχειν διὰ ζῆλον , ὃν ἐζήλουν ἐπὶ τοῖς ἀνόμοις ὁρῶν τὴν εἰρήνην αὐτῶν καὶ τὴν ἐν πλούτῳ καὶ τρυφῇ ἔν τε ἀρχαῖς καὶ ἀξιώμασιν εὐημερίαν · εἰς ταῦτα γὰρ ἀφορῶν διεπριόμην ὡς μικροῦ δεῖν κινδυνεῦσαι περιπεσεῖν ἀθέοις λογισμοῖς , οἷς οὐ περιπέπτωκα δόγμασιν ὀρθοῖς θεραπευόμενος τοῖς ὑπομιμνήσκουσιν ἀγαθὸν εἶναι τὸν θεὸν καὶ ἀνεξίκακον καὶ μακρόθυμον . διόπερ ἐκπληττόμενος αὐτοῦ καὶ ἀποθαυμάζων τὴν ὑπερβολὴν τῆς ἀγαθότητος εἶπον ἀρχόμενος τοῦ λόγου · ὡς ἀγαθὸς τῷ Ἰσραὴλ ὁ θεός , τοῖς εὐθέσι τῇ καρδίᾳ . Ἀντὶ δὲ τοῦ ὡς ἀγαθός , ὁ Σύμμαχος πλὴν ὄντως , φησίν , ἀγαθὸς ὁ θεὸς τῷ Ἰσραήλ , τοῖς καθαροῖς τὴν καρδίαν · παρέστησεν γάρ , τίς εἴη ὁ Ἰσραήλ , ἐπισυνάψας καὶ εἰπών · τοῖς καθαροῖς τὴν καρδίαν · οὗτοι γάρ εἰσιν ὁ ἀληθινὸς Ἰσραήλ . διὸ ἐλέγετο καὶ ὑπὸ τοῦ σωτῆρος · μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ , ὅτι αὐτοὶ τὸν θεὸν ὄψονται , καὶ ὁ Ἰσραὴλ δὲ ὁρῶν τὸν θεὸν ἑρμηνεύεται .
Lemmas: ψαλμός ὁ Ἀσάφ . ὡς ἀγαθός ὁ Ἰσραήλ ὁ θεός , ὁ εὐθύς ὁ Καρδία . ἐγώ δέ παρά μικρός σαλεύω ὁ πούς , παρά ὀλίγος ἐκχέω ὁ διάβημα ἐγώ · ὅτι ζηλόω ἐπί ὁ ἄνομος εἰρήνη ἁμαρτωλός θεωρός . ὁ τρίτος μέρος ὁ Βίβλος ὁ ἄρχω μέν ἀπό ὁ πάρειμι , περαιόω δέ εἰς ὁ πῇ ὡς ὁ πᾶς περιέχω ψαλμός ἑπτακαίδεκα · ὅς ἐφεξῆς ἰά τυγχάνω ὁ Ἀσάφ , εἶτα ὁ υἱός κορός δ καί ὁ Δαυίδ εἷς καί Αἰθάν ὁ εσδραιος τελευταῖος . ὁ μέντοι μετά χείρ ὁ Ἀσάφ ( προφήτης δέ εἰμί οὗτος συγχρονίζω ὁ Δαυίδ ) ψαλμός μέν ἐπιγράφω διά ὁ περιέχω ἐπί τέλος ὁ λόγος ὁ μέν ἀσεβής ὁ καταστροφή , ὁ δέ εὐσεβής ὁ παρά ὁ θεός ταμιεύω ἀγαθός τέλος · ὁ δή παρίστημι λέγω · ὅτι ἰδού ὁ μακρύνω ἑαυτοῦ ἀπό σύ ἀπόλλυμι , ἐξολοθρεύω πᾶς ὁ πορνεύω ἀπό σύ · ἐγώ δέ ὁ προσκολλάω ὁ θεός ἀγαθός εἰμί . ἄρχω δέ ἀπό δογματικός διδασκαλία , διά ὅς αἴτιος ἀποδίδωμι ὁ ὁ ἀσεβής κατά τις καιρός εὐπραγία · ὁ γάρ ἀγαθός εἰμί καί μακρόθυμος ὁ θεός , οὗτος φημί ὑπάρχω αἴτιος · ὅς δή διδάσκω καί ὁ θεῖος ἀπόστολος λέγω · ἢ ὁ πλοῦτος ὁ χρηστότης αὐτός καί ὁ μακροθυμία καταφρονέω ἀγνοέω , ὅτι ὁ χρηστός ὁ θεός εἰς μετάνοια σύ ἄγω ; καί ἀλλαχοῦ δέ εἴρω · ὁ θεός κριτής δίκαιος καί ἀγαθός καί μακρόθυμος μή ὀργή ἐπάγω κατά ἕκαστος ἡμέρα . ὡς ἀγαθός γοῦν ἀνατέλλω ὁ ἥλιος αὐτός ἐπί Δίκαιος καί ἄδικος , καί βρέχω ἐπί πονηρός καί ἀγαθός · ἔνθεν καί ὁ σωτήρ ὅρος περί ὁ πατήρ ἐκφέρω εἶπον · οὐδείς ἀγαθός εἰμί μή εἷς ὁ θεός . κἀν ἐξετάζω περί ὁ υἱός , μανθάνω ὅπως εἰμί καί αὐτός ἀγαθός , ἐπεί ἀπαύγασμα εἰμί φάος ἀΐδιος καί ἔσοπτρον ἀκηλίδωτος ὁ ὁ πατήρ ἐνέργεια καί εἰκών ὁ ἀγαθότης αὐτός . τοιοῦτος μέν οὖν ὁ θεός φύω , γιγνώσκω δέ οὖον πᾶς , ἀλλά μόνος ὁ Ἰσραήλ , ὁ διορατικός δηλαδή καί γνωστικός ἀνήρ , ὅς δή παρίστημι συνάπτω ἑξῆς καί λέγω · ὁ εὐθύς ὁ Καρδία · ὁ γάρ μηδείς σκολιός κτάομαι ἐν ὁ ἑαυτοῦ Ψυχή , λογισμός δέ ὀρθός ἐπιβάλλον ὁ ὁ πρόνοια λόγος , αὐτός εἄν εἰμί ὁ Ἰσραήλ , ὅς καί γιγνώσκω ἀγαθός εἰμί ὁ θεός διά ὑπερβολή τε ἀγαθότης πᾶς ἀνέχω . ἀλλά ὁ μέν θεός τοιοῦτος , ἐγώ δέ ἄνθρωπος φιλαλήθης εἰμί ἐθέλω ὁ ἐμαυτοῦ διηγέομαι ὁ Ψυχή νωθριάω · μικρός γάρ δήω ὁ ἐμαυτοῦ στάσις καί βάσις καί , ὡς εἄν εἶπον τις μεταφορικός , ὁ ὁ Ψυχή πούς καί ὁ ἔρεισμα παρατρέπω ἐκ ὁ εἰς ὁ θεός ἐλπίς διά ὁ ὁ ἄθεος καί ἀσεβής ἀνήρ εὐπραγία . ἀλλά παρά μικρός μέν οὗτος πάσχω , διά δέ ὁ ὁ θεός χάρις οὐ σαλεύω , οὐδέ κατακρατέω ἐγώ ὁ προλέγω λογισμός · ἢ γάρ εἄν ἀπόλλυμι καί πᾶς ἐγώ ὁ διάβημα χέω , παρά ὀλίγος γάρ ἐκχέω ὁ διάβημα ἐγώ , οὖον μήv ἐκχέω . Νόησις δέ , ὅπως ἐκχέω Ψυχή διάβημα , ἐφίστημι σός , ὡς ἤδη τις προκόπτω ἐν ἀσκέω θεοσέβεια ἐν σωφροσύνη τε καί ἁγνεία διαλάμπω μακρός χρόνος ὕστερον ποτός ὑποσύρω χαῦνος βιόω καί ὀλισθάνω ἢ παντελῶς ἐκπίτνω ὁ σκοπός καί ὥσπερ ναυάγιον πάθος ὁ πάλαι συνάγω αὐτός ἀγαθός πρᾶξις · οὗτος γάρ οὐ εἄν ἁμαρτάνω εἶπον ὁ πούς ὁ Ψυχή σαλεύω , οὖον μείς , ἀλλά καί ὅλος πίπτω ὁ τε διάβημα αὐτός καί ὁ κατά θεός πορεία ὁ ἐν μακρός χρόνος προκοπή ἀπορρέω καί ἐκχέω . ἀλλά οὗτος μέν παρά μικρός , φημί , πάσχω , οὖον μήv πάσχω διά ὁ ὁ θεός ἔλεος . πλήν μέλλω γε οὗτος πάσχω διά ζῆλος , ὅς ζηλόω ἐπί ὁ ἄνομος ὁράω ὁ εἰρήνη αὐτός καί ὁ ἐν πλοῦτος καί τρυφή ἐν τε ἀρχή καί ἀξίωμα εὐημερία · εἰς οὗτος γάρ ἀφοράω διαπρίω ὡς μικρός δήω κινδυνεύω περιπίπτω ἄθεος λογισμός , ὅς οὖον περιπίπτω δόγμα ὀρθός θεραπεύω ὁ ὑπομιμνῄσκω ἀγαθός εἰμί ὁ θεός καί ἀνεξίκακος καί μακρόθυμος . διόπερ ἐκπλήσσω αὐτός καί ἀποθαυμάζω ὁ ὑπερβολή ὁ ἀγαθότης εἶπον ἄρχω ὁ λόγος · ὡς ἀγαθός ὁ Ἰσραήλ ὁ θεός , ὁ εὐθύς ὁ Καρδία . ἀντί δέ ὁ ὡς ἀγαθός , ὁ Σύμμαχος πλήν εἰμί , φημί , ἀγαθός ὁ θεός ὁ Ἰσραήλ , ὁ καθαρός ὁ Καρδία · παρίστημι γάρ , τίς εἰμί ὁ Ἰσραήλ , ἐπισυνάπτω καί εἶπον · ὁ καθαρός ὁ Καρδία · οὗτος γάρ εἰμί ὁ ἀληθινός Ἰσραήλ . διό λέγω καί ὑπό ὁ σωτήρ · μακάριος ὁ καθαρός ὁ Καρδία , ὅτι αὐτός ὁ θεός ὁράω , καί ὁ Ἰσραήλ δέ ὁράω ὁ θεός ἑρμηνεύω .