eusebius-scr-eccl.commentaria-in-psalmos Ps_103.10
Αὕτη ἡ θάλασσα ἡ μεγάλη καὶ εὐρύχωρος , ἐκεῖ ἑρπετά , ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός , ζῷα μικρὰ μετὰ μεγάλων . ἐκεῖ πλοῖα διαπορεύονται , δράκων οὗτος , ὃν ἔπλασας ἐμπαίζειν αὐτῷ . Ἐν τούτοις παρίστησιν , ὅτι , ὥσπερ τὸ τῆς γῆς στοιχεῖον πολλῶν ἐστι ζῴων γεννητικὸν καὶ θρεπτικόν , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ ὑγρὰ οὐσία παμπληθῆ ζῴων γένη τρέφει . ἡ δὲ θάλασσα ἡ μεγάλη , ἣν Ἑλλήνων παῖδες Ὠκεανὸν καλοῦσι , διχόθεν ἀναστομωμένη ἐκ τοῦ Ἰνδικοῦ πελάγους , ἐπὶ τὸν Περσικὸν ἀναπλουμένη κόλπον καὶ διὰ τῆς καλουμένης Ἐρυθρᾶς ἐπὶ τὰ ἑῷα τῆς Αἰγύπτου φερομένη εἴς τε Ἡρακλείων στηλῶν κατὰ θάτερον μέρος ἀρχομένη , εὐρυνομένη ἠρέμα κατὰ τὰ μεσαίτατα τὴν πλείστην ὑπηρεσίαν ἀνθρώποις παρέχει , τῶν ναυτιλλομένων καὶ διὰ θαλάττης πορείας τε καὶ ἀποδημίας ἐπὶ ἐμπορεία βίου στελλομένων χρησίμως καὶ ἀναγκαίως , ὡς τὰ ἔν τισι χώραις σπανίζοντα εὐπορία γίγνοιτο ἐκ τῶν ἀπὸ τῆς ἀλλοδαπῆς κομιζομένων . Χρὴ οὖν καὶ τούτων τὴν μνήμην μὴ παρελθεῖν , ὡς ἂν τέλειος ὁ περὶ τοῦ παντὸς ἀποδοθείη λόγος · καὶ ἐν τούτῳ γὰρ ὑπερεκπλήττεσθαι δεῖ τῆς θείας οἰκονομίας τὸ μέγα θαῦμα , ὅπως ἂν οἱ βραχυτάτῳ ξύλῳ τὴν ἑαυτῶν καταπιστεύσαντες ζωὴν τῷ βυθῷ ἑαυτοὺς ἐκδιδόασι φυλαττόμενοι ὑπὸ τῆς τοῦ θεοῦ χειρός , ὥστε ἔγγιστα ὄντα τὸν θάνατον καὶ πλησίον ἑστῶτα τοῦ βυθοῦ διαφεύγειν . τὸ δέ γε πάντων παραδοξότατον , ὅτι τοσούτων ἑρπετῶν ὄντων ἐν τῇ θαλάσσῃ κητῶν τε παμμεγεθεστάτων ὅμως διασῴζονται μηδένα λόγον τούτων ποιούμενοι διὰ τὴν τοῖς πᾶσιν ἐπιστατοῦσαν τοῦ θεοῦ δύναμιν . Εἶναι μὲν οὖν ἐπὶ τῆς θαλάσσης κήτη πολλὰ ἑρπετά τε ἀναρίθμητα τῷ πλήθει , σαφῶς ἡ πεῖρα παρίστησιν . οἱ δέ γε θεῖοι λόγοι ἰδίως δράκοντάς τινας ὀνομάζοντες τοὺς ἄρχοντας τοῦ αἰῶνος τούτου , ἀφανεῖς δαίμονας καὶ ἀντικειμένας δυνάμεις τόν τε τῆς τούτων κακίας ἡγούμενον τὸν διάβολον τοῦτον αἰνίττεσθαι τὸν τρόπον εἰώθασιν . ὅτι δὲ τὰ περὶ τοῦ δράκοντος ἐπὶ δυνάμεις ἀντικειμένας ἀναφέρεται , σαφῶς παρίστησιν ἡ θεῖα γραφὴ ἐν μὲν ογ ψαλμῷ φήσασα περὶ τῶν δρακόντων καὶ περὶ τοῦ κατ’ ἐξοχὴν ὀνομαζομένου δράκοντος πολυκεφάλου τινὸς καὶ πάντων ἄρχοντος · σὺ συνέτριψας τὰς κεφαλὰς τῶν δρακόντων ἐπὶ τοῦ ὕδατος . σὺ συνέθλασας τὰς κεφαλὰς τοῦ δράκοντος . ἔδωκας αὐτὸν βρῶμα λαοῖς τοῖς Αἰθίοψι · καὶ ἐνταῦθα γὰρ ἀντὶ τοῦ δράκοντος τοῦ Λευιαθὰν πάλιν ἡ Ἑβραικὴ περιέχει γραφή . καὶ αὐτὸς δὲ ὁ κύριος ἐν τῷ πρὸς τὸν Ἰὼβ χρηματισμῷ φησιν · ἄξεις δὲ δράκοντα ἐν ἀγκίστρῳ . περιθήσεις δὲ φορβεὰν περὶ ῥῖνα αὐτοῦ . εἰλήσεις δὲ κρίκον ἐν μυκτῆρι αὐτοῦ , καὶ τὰ ἑξῆς · πάλιν γὰρ καὶ ἐν τούτοις Λευιαθὰν εἴρηται ἐν τῷ Ἑβραικῷ . Καὶ ἐπὶ τέλος τοῦ χρηματισμοῦ φησιν · οὐκ ἔστιν οὐδὲν ὅμοιον αὐτῷ ἐπὶ γῆς πεποιημένον καταπαίζεσθαι ὑπὸ τῶν ἀγγέλων μου . ὅμοιον δ’ ἂν εἴη τοῦτο τῷ προκειμένῳ μέρει τοῦ μετὰ χεῖρας ψαλμοῦ , ἐν ὧ λέλεκται · δράκων οὗτος , ὃν ἔπλασας ἐμπαίζειν αὐτῷ · καὶ ἐν τούτῳ γὰρ ἐμπαίζεσθαι λέγεται ὁ δράκων ὑπὸ κυρίου , ἐν δὲ τῷ καταπαίζεσθαι ὑπὸ τῶν ἀγγέλων . τέως μὲν οὖν ἐμπαίζεται καὶ καταπαίζεται , ἐπὶ τέλει δὲ τῶν πραγμάτων ὑπὸ τῆς μαχαίρας τοῦ θεοῦ ἀναιρεθήσεται τῆς μεγάλης καὶ ἰσχυρᾶς ἐν ἡμέρᾳ τῆς κατὰ τῶν ἀσεβῶν ὀργῆς .
Lemmas: ἄτη ὁ θάλασσα ὁ μέγας καί εὐρύχωρος , ἐκεῖ ἑρπετόν , ὅς οὐ εἰμί ἀριθμός , ζῷον μικρός μετά μέγας . ἐκεῖ πλοῖον διαπορεύω , δράκων οὗτος , ὅς πλάσσω ἐμπαίζω αὐτός . ἐν οὗτος παρίστημι , ὅτι , ὥσπερ ὁ ὁ γῆ στοιχεῖον πολύς εἰμί ζῷον γεννητικός καί θρεπτικός , ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ ὑγρός οὐσία παμπληθής ζῷον γένος τρέφω . ὁ δέ θάλασσα ὁ μέγας , ὅς Ἕλλην παῖς Ὠκεανός καλέω , διχόθεν αναστομώνω ἐκ ὁ Ἰνδικός πέλαγος , ἐπί ὁ Περσικός ἀναπλέω κόλπος καί διά ὁ καλέω Ἐρυθρά ἐπί ὁ ἑῷος ὁ Αἴγυπτος φέρω εἰς τε Ἡρακλείων στήλη κατά ἕτερος μέρος ἄρχω , εὐρύνω ἠρέμα κατά ὁ μέσος ὁ πλεῖστος ὑπηρεσία ἄνθρωπος παρέχω , ὁ ναυτίλλομαι καί διά θάλασσα πορεία τε καί ἀποδημία ἐπί εμπορείο βίος στέλλω χρήσιμος καί ἀναγκαῖος , ὡς ὁ ἐν τις χώρα σπανίζω εὐπορία γίγνομαι ἐκ ὁ ἀπό ὁ ἀλλοδαπός κομίζω . χρή οὖν καί οὗτος ὁ μνήμη μή παρέρχομαι , ὡς εἄν τέλειος ὁ περί ὁ πᾶς ἀποδίδωμι λόγος · καί ἐν οὗτος γάρ ὑπερεκπλήσσω δεῖ ὁ θεῖος οἰκονομία ὁ μέγας θαῦμα , ὅπως εἄν ὁ βραχύς ξύλον ὁ ἑαυτοῦ καταπιστεύω ζωή ὁ βυθός ἑαυτοῦ ἐκδίδωμι φυλάσσω ὑπό ὁ ὁ θεός χείρ , ὥστε ἔγγιστος εἰμί ὁ θάνατος καί πλησίος ἵστημι ὁ βυθός διαφεύγω . ὁ δέ γε πᾶς παράδοξος , ὅτι τοσοῦτος ἑρπετόν εἰμί ἐν ὁ θάλασσα κῆτος τε παμμεγέθης ὅμως διασῴζω μηδείς λόγος οὗτος ποιέω διά ὁ ὁ πᾶς ἐπιστατέω ὁ θεός δύναμις . εἰμί μέν οὖν ἐπί ὁ θάλασσα κῆτος πολύς ἑρπετόν τε ἀναρίθμητος ὁ πλῆθος , σαφῶς ὁ πείρω παρίστημι . ὁ δέ γε θεῖος λόγος ἰδίως δράκων τις ὀνομάζω ὁ ἄρχω ὁ αἰών οὗτος , ἀφανής δαίμων καί ἀντίκειμαι δύναμις ὁ τε ὁ οὗτος κακία ἡγέομαι ὁ διάβολος οὗτος αἰνίσσομαι ὁ τρόπος εἴωθα . ὅτι δέ ὁ περί ὁ δράκων ἐπί δύναμις ἀντίκειμαι ἀναφέρω , σαφῶς παρίστημι ὁ θεῖον γραφή ἐν μέν ογʹ ψαλμός φημί περί ὁ δράκων καί περί ὁ κατά ἐξοχή ὀνομάζω δράκων πολυκέφαλος τις καί πᾶς ἄρχω · σύ συντρίβω ὁ κεφαλή ὁ δράκων ἐπί ὁ ὕδωρ . σύ συνθλάω ὁ κεφαλή ὁ δράκων . δίδωμι αὐτός βρῶμα λαός ὁ Αἰθίοψ · καί ἐνταῦθα γάρ ἀντί ὁ δράκων ὁ Λευιαθάν πάλιν ὁ εβραϊκός περιέχω γραφεύς . καί αὐτός δέ ὁ κύριος ἐν ὁ πρός ὁ Ἰώβ χρηματισμός φημί · ἄγω δέ δράκων ἐν ἄγκιστρον . περιτίθημι δέ φορβαία περί ῥίς αὐτός . εἴλω δέ κίρκος ἐν μυκτήρ αὐτός , καί ὁ ἑξῆς · πάλιν γάρ καί ἐν οὗτος Λευιαθάν εἴρω ἐν ὁ Ἑβραϊκός . καί ἐπί τέλος ὁ χρηματισμός φημί · οὐ εἰμί οὐδείς ὅμοιος αὐτός ἐπί γῆ ποιέω καταπαίζω ὑπό ὁ ἄγγελος ἐγώ . ὅμοιος δέ εἄν εἰμί οὗτος ὁ πρόκειμαι μέρος ὁ μετά χείρ ψαλμός , ἐν ἵημι λέγω · δράκων οὗτος , ὅς πλάσσω ἐμπαίζω αὐτός · καί ἐν οὗτος γάρ ἐμπαίζω λέγω ὁ δράκων ὑπό κύριος , ἐν δέ ὁ καταπαίζω ὑπό ὁ ἄγγελος . τέως μέν οὖν ἐμπαίζω καί καταπαίζω , ἐπί τέλος δέ ὁ πρᾶγμα ὑπό ὁ μάχαιρα ὁ θεός ἀναιρέω ὁ μέγας καί ἰσχυρός ἐν ἡμέρα ὁ κατά ὁ ἀσεβής ὀργή .