eusebius-scr-eccl.commentaria-in-psalmos Ps_40.1
Μακάριος ὁ συνιὼν ἐπὶ πτωχὸν καὶ πένητα · ἐν ἡμέρᾳ πονηρᾷ ῥύσεται αὐτὸν ὁ κύριος . Προιὼν ἑξῆς ὁ λόγος ἐπιφέρει · καὶ γὰρ ὁ ἄνθρωπος τῆς εἰρήνης μου , ἐφ’ ὃν ἤλπισα , ὁ ἐσθίων ἄρτους μου , ἐμεγάλυνεν ἐπ’ ἐμὲ πτερνισμόν . ταῦτα δὲ ἀναγέγραπται ὁ σωτὴρ καὶ κύριος ἡμῶν ἐν τῷ κατὰ Ἰωάννην εὐαγγελίῳ ὡς ἐξ οἰκείου προσώπου εἰρηκὼς ἐν τῇ πρὸς τοὺς μαθητὰς ὁμιλίᾳ , δι’ ὧν ἔφασκεν · ἀμήν , ἀμήν , λέγω ὑμῖν · οὐκ ἔστι δοῦλος μείζων τοῦ κυρίου αὐτοῦ , οὐδὲ ἀπόστολος μείζων τοῦ πέμψαντος αὐτόν . εἰ ταῦτα οἴδατε , μακάριοί ἐστε ὅταν ποιῆτε αὐτά . οὐ περὶ πάντων ὑμῶν λέγω · ἐγὼ οἶδα οὓς ἐξελεξάμην · ἀλλ’ ἵνα ἡ γραφὴ πληρωθῇ · ὁ τρώγων μου τὸν ἄρτον ἐπῆρεν ἐπ’ ἐμὲ πτέρναν αὐτοῦ . ἄλλη δὲ γραφὴ τοῦτο φήσασα οὐχ εὑρίσκεται , μόνη δὲ ἡ παροῦσα , δι’ ἧς εἴρηται · ὁ ἐσθίων ἄρτον μου ἐμεγάλυνεν ἐπ’ ἐμὲ πτερνισμόν . ὥρα τοιγαροῦν εἰς τὸ αὐτοῦ πρόσωπον τὰ ἐμφερόμενα τῷ ψαλμῷ ὡς ἂν προφητικῶς εἰρημένα ἐκλαβεῖν . διὸ καὶ εἰς τὸ τέλος ἐπιγέγραπται ἀναπέμποντα ἡμᾶς ἤτοι ἐπὶ τὴν συντέλειαν τοῦ αἰῶνος , καθ’ ἣν ἐπληροῦτο τὰ ἀναγεγραμμένα ἢ ἐπὶ τὰ τελευταῖα τῶν διὰ τοῦ ψαλμοῦ δηλουμένων . Εἰ μὲν οὖν ἐπὶ τὸ τοῦ σωτῆρος ἀναφέροιτο τὰ προκείμενα , εἴποις ἂν μακαρίζεσθαι τὸν δυνάμενον συνιεῖναι , δι’ ἣν ἀνείληφε δι’ ἡμᾶς πτωχείαν . ἔτι γὰρ πλούσιος ὢν , δι’ ἡμᾶς ἐπτώχευσεν , ἵνα ἡμεῖς τῇ αὐτοῦ πτωχείᾳ πλουτήσωμεν · ἐν μορφῇ τε θεοῦ ὑπάρχων ἐκένωσεν ἑαυτὸν μορφὴν δούλου λαβὼν σαφῶς ἐδίδαξεν ὁ θεῖος ἀπόστολος . καὶ ἄλλως δ’ ἄν τις συνήσει ἐπὶ πτωχὸν καὶ πένητα ἀκούων αὐτοῦ λέγοντος ἐν εὐαγγελίοις · δεῦτε , οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός μου , κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου . ἐπείνασα γάρ , καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν , ἐδίψησα , καὶ ἐποτίσατέ με , ξένος ἤμην , καὶ συνηγάγετέ με · γυμνός , καὶ περιεβάλετέ με , ἠσθένουν , καὶ ἐπεσκέψασθε · ἐν φυλακῇ ἤμην , καὶ ἤλθετε πρὸς μέ , οἷς ἐπιλέγει · ἐφ’ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἐλαχίστων τῶν ἀδελφῶν μου , ἐμοὶ ἐποιήσατε . Καὶ οὕτως οὖν μακάριος ἀληθῶς ὁ συνιὼν ἐπὶ τὸν οὕτως ἀποδοθέντα πτωχὸν καὶ πένητα . εἰ δὲ καὶ ἐπὶ τὸν Δαυὶδ ἀναφέροιτο τὰ λελεγμένα , εἴποις ἂν ἀκολούθως τῷ πρὸ τούτου ψαλμῷ ταῦτα συνῆφθαι · ἐπεὶ γὰρ πρὸς τοῖς τελευταίοις τοῦ λθ ἐλέγετο ἐκ προσώπου τοῦ Δαυίδ · ἐγὼ δὲ πένης εἰμὶ καὶ πτωχός . ταῦτα δ’ ἔλεγεν ὁ τοσοῦτος βασιλεὺς ὁ τὸν ἄφατον πλοῦτον συνηγιοχὼς εἰς τὴν παρασκευὴν τοῦ μετὰ ταῦτα ἐγηγερμένου διὰ Σολομῶνος ναοῦ σμικρύνων ἑαυτὸν καὶ ταπεινῶν καὶ τῇ ψυχῇ μετριοφρονῶν καὶ ἀληθῶς τῇ διαθέσει πτωχεύων · τούτου χάριν ἐπισυνῆπται ὁ παρὼν ψαλμὸς μακαρίζων τοῦ συνιέντος ἐπὶ τὸν οὕτως πτωχόν . τὸ δὲ πένητα οὔτε ἐν τῷ Ἑβραϊκῷ οὔτε παρὰ τοῖς λοιποῖς ἑρμηνευταῖς ἐμφέρεται . Καὶ κατὰ τετάρτην δὲ διάνοιαν εἴποι ἄν τις γνωμονικὸν εἶναι τὸν λόγον καὶ παραινετικὸν φιλανθρωπίας καὶ φιλοπτωχείας · προσήκει γὰρ καὶ ἐπὶ τῶν κοινότερον λεγομένων πτωχῶν συμπαθητικοὺς εἶναι καὶ μεταδοτικοὺς συνιέντας , ὡς ὁ κρίνων αὐτοὺς πτωχεύειν θεὸς εἰς ταύτην αὐτοὺς ἤγαγε τὴν κατάστασιν , ὁμοῦ μὲν καὶ αὐτοὺς ἐγγυμνάζων διὰ τῆς πτωχείας , ὁμοῦ δὲ καὶ τοὺς ἐν περιουσίᾳ βίου καρποὺς τῆς ἑαυτῶν προαιρέσεως παρέχειν διὰ τῆς εἰς τοὺς ἐνδεεῖς κοινωνίας βεβουλημένος . πειράζεται γοῦν ὁ πλούσιος διὰ τοῦ πένητος , εἴτε τις ἀνηλεὴς καὶ ἀσυμπάθητος καὶ ἄσπλαγχνος εἴη εἴτε φιλάνθρωπος καὶ ἐλεημονικός . διὸ πολὺς ὁ περὶ πενήτων καὶ πτωχῶν λόγος ἐν τοῖς θείοις παραγγέλμασι . Καὶ κατὰ πέμπτην δὲ διάνοιαν ἄλλο τάγμα πτωχῶν εὕροις ἂν τὸ ὑπὸ τοῦ σωτῆρος μακαριζόμενον κατὰ τό · μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι , ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν , ἐν οἷς τοὺς κατὰ θεὸν φιλοσοφοῦντας καὶ διὰ τὴν ἔνθεον ἄσκησιν πτωχεύοντας ὁ σωτὴρ ἐμακάριζεν · οἳ ἦσαν οἱ αὐτοῦ μαθηταὶ καὶ ἀπόστολοι . μακάριος οὖν ὁ συνιὼν ἐπὶ πτωχόν , ἐπὶ τὸν οὕτω πτωχὸν καὶ πένητα · τῆς ἀγαθῆς ταύτης καὶ τρισμακαρίας συνέσεως καρπὸν λήψεται τὸν ἑξῆς εἰρημένον · ἐν ἡμέρᾳ γὰρ πονηρᾷ ῥύσεται αὐτὸν ὁ κύριος , ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · ἐν ἡμέρᾳ κακώσεως . εἰ γὰρ γένοιτό τις πειρασμὸς ἢ περιπέσοι ποτὲ συμφορᾷ καὶ περιστάσει , ὥσπερ αὐτὸς συνῆκεν ἐπὶ πτωχὸν καὶ πένητα , οὕτω καὶ αὐτοῦ εὐκαίρως συνήσει ὁ κύριος μετρῶν αὐτῷ τὸ ἴσον μέτρον , ᾧ ἐμέτρησεν .
Lemmas: Μακάριος ὁ σύνειμι1 ἐπί πτωχός καί πένης · ἐν ἡμέρα πονηρός ῥύομαι αὐτός ὁ κύριος . προέρχομαι ἑξῆς ὁ λόγος ἐπιφέρω · καί γάρ ὁ ἄνθρωπος ὁ εἰρήνη ἐγώ , ἐπί ὅς ἐλπίζω , ὁ ἐσθίω ἄρτος ἐγώ , μεγαλύνω ἐπί ἐγώ πτερνισμός . οὗτος δέ ἀναγράφω ὁ σωτήρ καί κύριος ἐγώ ἐν ὁ κατά Ἰωάννης εὐαγγέλιον ὡς ἐκ οἰκεῖος πρόσωπον ἐρῶ ἐν ὁ πρός ὁ μαθητής ὁμιλία , διά ὅς φάσκω · ἀμήν , ἀμήν , λέγω σύ · οὐ εἰμί δοῦλος μείζων ὁ κύριος αὐτός , οὐδέ ἀπόστολος μείζων ὁ πέμπω αὐτός . εἰμί οὗτος οἶδα , μακάριος εἰμί ὅταν ποιέω αὐτός . οὖον περί πᾶς σύ λέγω · ἐγώ οἶδα ὅς ἐκλέγω · ἀλλά ἵνα ὁ γραφή πληρόω · ὁ τρώγω ἐγώ ὁ ἄρτος ἐπαίρω ἐπί ἐγώ πτέρνη αὐτός . ἄλλος δέ γραφή οὗτος φημί οὐ εὑρίσκω , μόνος δέ ὁ πάρειμι , διά ὅς εἴρω · ὁ ἐσθίω ἄρτος ἐγώ μεγαλύνω ἐπί ἐγώ πτερνισμός . ὥρα τοιγάρ εἰς ὁ αὐτός πρόσωπον ὁ ἐμφέρω ὁ ψαλμός ὡς εἄν προφητικός εἴρω ἐκλαμβάνω . διό καί εἰς ὁ τέλος ἐπιγράφω ἀναπέμπω ἐγώ ἤτοι ἐπί ὁ συντέλεια ὁ αἰών , κατά ὅς πληρόω ὁ ἀναγράφω ἢ ἐπί ὁ τελευταῖος ὁ διά ὁ ψαλμός δηλέομαι . εἰμί μέν οὖν ἐπί ὁ ὁ σωτήρ ἀναφέρω ὁ πρόκειμαι , εἶπον εἄν μακαρίζω ὁ δύναμαι συνίημι , διά ὅς ἀναλαμβάνω διά ἐγώ πτωχεία . ἔτι γάρ πλούσιος εἰμί , διά ἐγώ πτωχεύω , ἵνα ἐγώ ὁ αὐτός πτωχεία πλουτέω · ἐν μορφή τε θεός ὑπάρχω κενόω ἑαυτοῦ μορφή δοῦλος λαμβάνω σαφῶς διδάσκω ὁ θεῖος ἀπόστολος . καί ἄλλως δέ ἄν τις συνίημι ἐπί πτωχός καί πένης ἀκούω αὐτός λέγω ἐν εὐαγγέλιον · δεῦρο , ὁ εὐλογέω ὁ πατήρ ἐγώ , κληρονομέω ὁ ἑτοιμάζω σύ βασίλειος ἀπό καταβολή κόσμος . πεινάω γάρ , καί δίδωμι ἐγώ ἐσθίω , διψάω , καί ποτίζω ἐγώ , ξένος εἰμί , καί συνάγω ἐγώ · γυμνός , καί περιβάλλω ἐγώ , ἀσθενέω , καί ἐπισκοπέω · ἐν φυλακή εἰμί , καί ἔρχομαι πρός ἐγώ , ὅς ἐπιλέγω · ἐπί ὅσος ποιέω εἷς οὗτος ὁ μικρός ὁ ἀδελφός ἐγώ , ἐγώ ποιέω . καί οὕτως οὖν μακάριος ἀληθής ὁ σύνειμι1 ἐπί ὁ οὕτως ἀποδίδωμι πτωχός καί πένης . εἰμί δέ καί ἐπί ὁ Δαυίδ ἀναφέρω ὁ λέγω , εἶπον εἄν ἀκόλουθος ὁ πρό οὗτος ψαλμός οὗτος συνάπτω · ἐπεί γάρ πρός ὁ τελευταῖος ὁ λθʹ λέγω ἐκ πρόσωπον ὁ Δαυίδ · ἐγώ δέ πένης εἰμί καί πτωχός . οὗτος δέ λέγω ὁ τοσοῦτος βασιλεύς ὁ ὁ ἄφατος πλοῦτος συνάγω εἰς ὁ παρασκευή ὁ μετά οὗτος ἐγείρω διά Σολομών ναός σμικρύνω ἑαυτοῦ καί ταπεινός καί ὁ Ψυχή μετριοφρονέω καί ἀληθής ὁ διάθεσις πτωχεύω · οὗτος χάρις ἐπισυνάπτω ὁ πάρειμι ψαλμός μακαρίζω ὁ συνίημι ἐπί ὁ οὕτως πτωχός . ὁ δέ πένης οὔτε ἐν ὁ ἑβραικός οὔτε παρά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής ἐμφέρω . καί κατά τέταρτος δέ διάνοια εἶπον ἄν τις γνωμονικός εἰμί ὁ λόγος καί παραινετικός φιλανθρωπία καί φιλοπτωχεια · προσήκω γάρ καί ἐπί ὁ κοινός λέγω πτωχός συμπαθητικός εἰμί καί μεταδέω συνίημι , ὡς ὁ κρίνω αὐτός πτωχεύω θεός εἰς οὗτος αὐτός ἄγω ὁ κατάστασις , ὁμοῦ μέν καί αὐτός ἐγγυμνάζω διά ὁ πτωχεία , ὁμοῦ δέ καί ὁ ἐν περιουσία βίος καρπός1 ὁ ἑαυτοῦ προαίρεσις παρέχω διά ὁ εἰς ὁ ἐνδεής κοινωνία βούλομαι . πειράζω γοῦν ὁ πλούσιος διά ὁ πένης , εἴτε τις ἀνηλεής καί ἀσυμπάθητος καί ἄσπλαγχνος εἰμί εἴτε φιλάνθρωπος καί ἐλεημονικός . διό πολύς ὁ περί πένης καί πτωχός λόγος ἐν ὁ θεῖον παράγγελμα . καί κατά πέμπτος δέ διάνοια ἄλλος τάγμα πτωχός εὑρίσκω εἄν ὁ ὑπό ὁ σωτήρ μακαρίζω κατά ὁ · μακάριος ὁ πτωχός ὁ πνεῦμα , ὅτι αὐτός εἰμί ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός , ἐν ὅς ὁ κατά θεός φιλοσοφέω καί διά ὁ ἔνθεος ἄσκησις πτωχεύω ὁ σωτήρ μακαρίζω · ἕ εἰμί ὁ αὐτός μαθητής καί ἀπόστολος . μακάριος οὖν ὁ σύνειμι1 ἐπί πτωχός , ἐπί ὁ οὗτος πτωχός καί πένης · ὁ ἀγαθός οὗτος καί τρισμακάριος σύνεσις καρπός λαμβάνω ὁ ἑξῆς εἴρω · ἐν ἡμέρα γάρ πονηρός ῥύομαι αὐτός ὁ κύριος , ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · ἐν ἡμέρα κάκωσις . εἰμί γάρ γίγνομαι τις πειρασμός ἢ περιπίπτω ποτέ συμφορά καί περίστασις , ὥσπερ αὐτός συνίημι ἐπί πτωχός καί πένης , οὗτος καί αὐτός εὔκαιρος συνίημι ὁ κύριος μετρέω αὐτός ὁ ἴσος μέτρον , ὅς μετρέω .