eusebius-scr-eccl.commentaria-in-psalmos Ps_73.5
Ὁ δὲ θεός , βασιλεὺς ἡμῶν πρὸ αἰῶνος , εἰργάσατο σωτηρίαν ἐν μέσῳ τῆς γῆς . σὺ ἐκραταίωσας ἐν τῇ δυνάμει σου τὴν θάλασσαν · σὺ συνέτριψας τὰς κεφαλὰς τῶν δρακόντων ἐπὶ τοῦ ὕδατος · σὺ συνέθλασας τὰς κεφαλὰς τοῦ δράκοντος , ἔδωκας αὐτὸν βρῶμα λαοῖς τοῖς Αἰθίοψιν · σὺ διέρρηξας πηγὰς καὶ χειμάρρους · σὺ ἐξήρανας ποταμοὺς Ἠθάμ · σή ἐστιν ἡ ἡμέρα , καὶ σή ἐστιν ἡ νύξ · σὺ κατηρτίσω φαῦσιν καὶ ἥλιον · σὺ κατηρτίσω πάντα τὰ ὅρια τῆς γῆς · θέρος καὶ ἔαρ συ ἔπλασας αὐτά · μνήσθητι αὐτῆς . Διελθὼν τὰ προλελεγμένα ἐπαναλαμβάνει τοὺς περὶ τῆς προνοίας λόγους καὶ τῆς δυνάμεως τοῦ θεοῦ παρίστησι τὰς μεγαλουργίας εὐκαίρως εὐσεβεῖς προϊέμενος φωνάς , ὡς ἂν μή τις νομίσειεν διὰ τὸ μὴ ἐφορᾶν αὐτὸν μηδὲ ἐπιστατεῖν τοῖς πᾶσιν τὰ προλεχθέντα γεγενῆσθαι . διό φησιν · εἰ καὶ ταῦτα τοῦτον ἐπράχθη τὸν τρόπον , ἀλλ’ ὅμως πεπείσμεθα , ὅτι σὺ ὁ θεὸς ἡμῶν , ὃν καὶ βασιλέα ἡμέτερον εἶναι γνωρίζομεν , κρίσει βασιλικῇ καὶ θείᾳ πάντα οἰκονομεῖς ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν ὅλων · ὁ γὰρ θεὸς ἡμῶν , βασιλεὺς ἡμῶν πρὸ αἰῶνος εἰργάσατο σωτηρίαν ἐν μέσῳ τῆς γῆς · ὥστ’ εἰ καὶ ἐν μιᾷ γωνίᾳ γῆς τοιαῦτα πραχθῆναι συγκεχώρηκας διὰ τοὺς οἰκήτορας τοῦ τόπου , ἀλλ’ ὅμως πεπείσμεθα , ὅτι τοὺς καθ’ ὅλης τῆς οἰκουμένης οἰκοῦντας ἀνθρώπους σωτηρίας ἀξιώσεις τὸν ἑαυτοῦ Χριστὸν ἐγείρας ἅπασιν ἀνθρώποις σωτῆρα . Καί μοι δοκεῖ δι’ ἑνὸς τοῦ μετὰ χεῖρας στίχου ὥσπερ ἀνταπόδοσιν ποιεῖσθαι τῶν ἐπηπορημένων · ἀντὶ γὰρ τῶν συμβεβηκότων κατὰ τοῦ δηλωθέντος τόπου ἐργάσεται , φησίν , ὁ θεὸς σωτηρίαν ἐν μέσῳ τῆς γῆς · συνήθως δὲ καὶ νῦν τὰ ἐσόμενα ὡς παρῳχηκότα θεσπίζει . Εἶτα διδάσκει ἑξῆς , ὁποίας ἤδη πάλαι πρότερον ὁ θεὸς κατειργάσατο θαυματουργίας , λέγων · σὺ ἐκραταίωσας ἐν τῇ δυνάμει σου τὴν θάλασσαν · ἀντὶ δὲ τοῦ σὺ ἐκραταίωσας , ὁ Σύμμαχος σὺ διεσκέδασας τῇ ἰσχύϊ σου τὴν θάλασσαν ἡρμήνευσεν · καί μοι δοκεῖ διὰ τούτων ὡς πρὸς τὴν ἱστορίαν σημαίνειν τὴν ἐπὶ Μωσέως γενομένην δίοδον τοῦ λαοῦ διὰ τῆς Ἐρυθρᾶς θαλάσσης . διὸ κατὰ μὲν τὸν Σύμμαχον εἴρηται · σὺ διεσκέδασας τῇ ἰσχύϊ σου τὴν θάλασσαν , κατὰ δὲ τὸν Θεοδοτίωνα · σὺ διέστησας ἐν τῇ δυνάμει σου τὴν θάλασσαν . Εἶτα τοὺς Αἰγυπτίους καὶ τὸν Φαραὼ αἰνίττεσθαί μοι δοκεῖ φάσκων · σὺ συνέτριψας τὰς κεφαλὰς τῶν δρακόντων ἐπὶ τοῦ ὕδατος , σὺ συνέθλασας τὰς κεφαλὰς τοῦ δράκοντος , δράκοντα μὲν τὸν Φαραώ , κεφαλὰς δὲ αὐτοῦ τοὺς ὑπ’ αὐτὸν ἄρχοντας αἰνιττόμενος , ἢ δράκοντας τοὺς Αἰγυπτίους , κεφαλὰς δὲ αὐτῶν τοὺς τριστάτας καὶ τοὺς ἡγουμένους αὐτῶν ὀνομάζων . τὸ δέ · ἔδωκας αὐτὸν βρῶμα λαοῖς τοῖς Αἰθίοψιν , εἴποι ἄν τις τὰ νεκρὰ σώματα αὐτῶν ἐκβρασθέντα τῆς θαλάσσης βορὰν γεγονέναι τοῖς πετεινοῖς τοῦ οὐρανοῦ . ἀντὶ δὲ τοῦ τοῖς Αἰθίοψιν ὁ μὲν Ἀκύλας τοῖς ἐξελευσομένοις , ὁ δὲ Θεοδοτίων τῷ ἐσχάτῳ , καὶ ἡ ε ἔκδοσις τῷ ἐξεληλυθότι ἡρμήνευσαν . Τῶν δ’ ἐν τῇ Ἐρυθρᾷ θαλάσσῃ καταποντωθέντων μνημονεύσας ὁ λόγος ἑξῆς καὶ τῶν μετὰ ταῦτα πεπραγμένων ἀναφέρει τὴν μνήμην λέγων · σὺ διέρρηξας πηγὰς καὶ χειμάρρους · οὐ γὰρ Μωσῆς , φησίν , ἦν ὁ τῇ ῥάβδῳ τύψας τὴν πέτραν καὶ ἐξαγαγὼν ἐξ αὐτῆς πηγὰς καὶ χειμάρρους , ἀλλὰ σὺ ἦσθα , ὁ θεός , ὁ ταῦτα διὰ Μωσέως παραδοξοποιῶν . καὶ τὸ ἐπιλεγόμενον δὲ ἐν τῷ · σὺ ἐξήρανας ποταμοὺς Ἠθάμ , ἀναφέροιτο ἂν ἐπὶ τὸν Ἰορδάνη , ὃν ἀποξηρανθέντα διῆλθον ποσὶ μετὰ τὴν Μωσέως τελευτὴν οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ ἡγουμένου αὐτῶν Ἰησοῦ · ἔστιν δὲ ὁ τρόπος περιληπτικὸς ἀντὶ τοῦ ἑνικοῦ πληθυντικῶς προενηνεγμένος . τὸ δὲ Ἠθὰμ ὁ μὲν Ἀκύλας στερεοὺς ποταμοὺς ἡρμήνευσεν , ὁ δὲ Σύμμαχος ἀρχαίους . Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὴν λέξιν εἰρήσθω . τροπικῶς δ’ ἄν τις ἐπιβαλὼν τοῖς τόποις ἀνοίσει ταῦτα ἐπὶ δυνάμεις ἀφανεῖς καὶ ἀοράτους , αὐτὰς εἶναι λέγων τοὺς δράκοντας τοὺς ἐνταῦθα ὠνομασμένους θάλασσάν τε τροπικῶς τὸ τούτων οἰκητήριον αὐτόν τε τὸν ἄρχοντα τῶν πονηρῶν πνευμάτων σημαίνεσθαι διὰ τοῦ πολυκεφάλου δράκοντος , περὶ οὗ φήσειέν τις εἰρῆσθαι τό · σὺ συνέθλασας τὰς κεφαλὰς τοῦ δράκοντος , ἔ δωκας αὐτὸν βρῶμα λαοῖς τοῖς Αἰθίοψιν . Ζητήσει δὲ ὁ τοιοῦτος καὶ τίνας Αἰθίοπας νόμοις ἀλληγορίας τοὺς τὰς ψυχὰς μεμελανωμένους φάσκων εἶναι · οὓς δὲ καὶ ἐσθίειν ἐρεῖ τὸν προλεχθέντα δράκοντα ἀναλόγως τοῖς ἐσθίουσιν τοῦ σωτηρίου λόγου τὰς σάρκας · ἀκολούθως δὲ τούτοις καὶ πηγὰς ῥηγνυμένας εἰς χειμάρρους καὶ ποταμοὺς ἀποξηραινομένους τροπικώτερον ἀποδοῦναι πειράσεται · ἀλλ’ ἡμεῖς πρὸς λέξιν τὴν διάνοιαν ἀποδεδωκότες ἐπὶ τὰ ἑξῆς διαβησόμεθα . Παραστήσας ὁ προφήτης , ὁποῖα εἴργασται θαύματα ὁ πρὸ αἰώνων βασιλεὺς θεός , ἔτι καὶ ταῦτα προστίθησι λέγων · σή ἐστιν ἡ ἡμέρα , καὶ σή ἐστιν ἡ νύξ · τὴν γὰρ τοσαύτην τῶν πραγμάτων μεταβολὴν σὺ μόνος , ὁ παντοδύναμος , εἰργάσω · ὡς γὰρ τὴν στερέμνιον πέτραν εἰς ῥευστὴν οὐσίαν μεταβαλὼν πηγὰς καὶ χειμάρρους ἐξ αὐτῆς εἰργάσω καὶ ἀνάπαλιν τὰ τῶν ποταμῶν ῥεύματα εἰς τὸ ἐναντίον καταστήσας ἐξήρανας , οὕτω καὶ τὴν ἡμέραν , ὅτε θέλεις , νυκτοποιεῖς ἔμπαλίν τε τὴν νύκτα μετατρέπεις εἰς ἡμέραν · αὐτὸς καὶ φωστῆρας ἐν οὐρανῷ κατηστέρισας αὐτοῖς καὶ ἡλίῳ διέταξας δρόμους ὅρους τε τῷ παντὶ νομοθετήσας ὥσπερ μεθορίοις διεῖλας τὸν σύμπαντα αἰῶνα κατακερματίσας εἰς διάφορα τμήματα τοὺς τοῦ παντὸς ἐνιαυτοῦ καιρούς · ἑνὸς γὰρ ὄντος τοῦ χρόνου καὶ τῆς τοῦ παντὸς ἀνακυκλήσεως μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς οὔσης σύ , ὁ πάντα δυνατὸς θεός , τροπαῖς διαφόροις διεῖλας τὸ πᾶν θέρος μὲν ἔαρι συνάψας , τούτῳ δὲ μετό πωρον περιγράψας χειμῶνά τε περιορίσας ἔαρι · πάντα γὰρ ταῦτα σὺ ἔπλασας . ἐπεὶ τοίνυν σύ , ὁ ἐξ αἰῶνος καὶ πρὸ αἰῶνος βασιλεὺς ἡμῶν , τοιαῦτα πέφυκας μεγαλουργεῖν καὶ παραδοξοποιεῖν μεταβάλλειν τε ἐκ τῶν ἐναντίων εἰς τὰ ἐναντία τὰ τῷ σῷ νεύματι παριστάμενα , εἰκότως ἀντιβολοῦμεν καὶ νῦν ταῖς ἡμετέραις ἱκετηρίαις ἐπινεῦσαι μνησθῆναί τε ταύτης ( ἀντὶ δὲ τοῦ ταύτης ταῦτα ὁ Σύμμαχος ἡρμήνευσεν ) , ὅπως καὶ ἐφ’ ἡμῶν μεταβολὴν ποιήσειας τῶν προκαταλαβόντων ἡμᾶς κακῶν . Ἀντὶ δὲ τοῦ · σὺ κατηρτίσω φαῦσιν καὶ ἥλιον , ὁ Ἀκύλας σὺ ἡτοίμασας φωστῆρα καὶ ἥλιον ἡρμήνευσεν .
Lemmas: ὁ δέ θεός , βασιλεύς ἐγώ πρό αἰών , ἐργάζομαι σωτηρία ἐν μέσος ὁ γῆ . σύ κραταιόω ἐν ὁ δύναμις σύ ὁ θάλασσα · σύ συντρίβω ὁ κεφαλή ὁ δράκων ἐπί ὁ ὕδωρ · σύ συνθλάω ὁ κεφαλή ὁ δράκων , δίδωμι αὐτός βρῶμα λαός ὁ Αἰθίοψ · σύ διαρρήγνυμι πηγή καί χειμάρρους · σύ ξηραίνω ποταμός Ἠθάμ · σός εἰμί ὁ ἡμέρα , καί σός εἰμί ὁ νύξ · σύ καταρτίζω φαῦσις καί ἥλιος · σύ καταρτίζω πᾶς ὁ ὅριον ὁ γῆ · θέρος καί ἔαρ σῦς πλάσσω αὐτός · μιμνήσκω αὐτός . διέρχομαι ὁ προλέγω ἐπαναλαμβάνω ὁ περί ὁ πρόνοια λόγος καί ὁ δύναμις ὁ θεός παρίστημι ὁ μεγαλοεργία εὔκαιρος εὐσεβής προΐημι φωνή , ὡς εἄν μή τις νομίζω διά ὁ μή ἐφοράω αὐτός μηδέ ἐπιστατέω ὁ πᾶς ὁ προλέγω γίγνομαι . διό φημί · εἰμί καί οὗτος οὗτος πράσσω ὁ τρόπος , ἀλλά ὅμως πείθω , ὅτι σύ ὁ θεός ἐγώ , ὅς καί βασιλεύς ἡμέτερος εἰμί γνωρίζω , κρίσις βασιλικός καί θεῖος πᾶς οἰκονομέω ἐπί σωτηρία ὁ ὅλος · ὁ γάρ θεός ἐγώ , βασιλεύς ἐγώ πρό αἰών ἐργάζομαι σωτηρία ἐν μέσος ὁ γῆ · ὥστε εἰμί καί ἐν εἷς γωνία γῆ τοιοῦτος πράσσω συγχωρέω διά ὁ οἰκήτωρ ὁ τόπος , ἀλλά ὅμως πείθω , ὅτι ὁ κατά ὅλος ὁ οἰκέω οἰκέω ἄνθρωπος σωτηρία ἀξιόω ὁ ἑαυτοῦ χριστός ἐγείρω ἅπας ἄνθρωπος σωτήρ . καί ἐγώ δοκέω διά εἷς ὁ μετά χείρ στίχος ὥσπερ ἀνταπόδοσις ποιέω ὁ ἐπαπορέω · ἀντί γάρ ὁ συμβεβηκός κατά ὁ δηλόω τόπος ἐργάζομαι , φημί , ὁ θεός σωτηρία ἐν μέσος ὁ γῆ · συνήθης δέ καί νῦν ὁ εἰμί ὡς παροͅχέω θεσπίζω . εἶτα διδάσκω ἑξῆς , ὁποῖος ἤδη πάλαι πρότερος ὁ θεός κατεργάζομαι θαυματουργία , λέγω · σύ κραταιόω ἐν ὁ δύναμις σύ ὁ θάλασσα · ἀντί δέ ὁ σύ κραταιόω , ὁ Σύμμαχος σύ διασκεδάννυμι ὁ ἰσχύς σύ ὁ θάλασσα ἑρμηνεύω · καί ἐγώ δοκέω διά οὗτος ὡς πρός ὁ ἱστορία σημαίνω ὁ ἐπί Μωσῆς γίγνομαι δίοδος ὁ λαός διά ὁ Ἐρυθρά θάλασσα . διό κατά μέν ὁ Σύμμαχος εἴρω · σύ διασκεδάννυμι ὁ ἰσχύς σύ ὁ θάλασσα , κατά δέ ὁ Θεοδοτίων · σύ διΐστημι ἐν ὁ δύναμις σύ ὁ θάλασσα . εἶτα ὁ Αἰγύπτιος καί ὁ Φαραώ αἰνίσσομαι ἐγώ δοκέω φάσκω · σύ συντρίβω ὁ κεφαλή ὁ δράκων ἐπί ὁ ὕδωρ , σύ συνθλάω ὁ κεφαλή ὁ δράκων , δράκων μέν ὁ Φαραώ , κεφαλή δέ αὐτός ὁ ὑπό αὐτός ἄρχω αἰνίσσομαι , ἢ δράκων ὁ Αἰγύπτιος , κεφαλή δέ αὐτός ὁ τριστάτης καί ὁ ἡγέομαι αὐτός ὀνομάζω . ὁ δέ · δίδωμι αὐτός βρῶμα λαός ὁ Αἰθίοψ , εἶπον ἄν τις ὁ νεκρός σῶμα αὐτός ἐκβράζω ὁ θάλασσα βορά γίγνομαι ὁ πετεινός ὁ οὐρανός . ἀντί δέ ὁ ὁ Αἰθίοψ ὁ μέν Ἀκύλας ὁ ἐξέρχομαι , ὁ δέ Θεοδοτίων ὁ ἔσχατος , καί ὁ ε ἔκδοσις ὁ ἐξέρχομαι ἑρμηνεύω . ὁ δέ ἐν ὁ Ἐρυθρά θάλασσα καταποντίζω μνημονεύω ὁ λόγος ἑξῆς καί ὁ μετά οὗτος πράσσω ἀναφέρω ὁ μνήμη λέγω · σύ διαρρήγνυμι πηγή καί χειμάρρους · οὖον γάρ Μωσῆς , φημί , εἰμί ὁ ὁ ῥάβδος τύπτω ὁ πέτρα καί ἐξάγω ἐκ αὐτός πηγή καί χειμάρρους , ἀλλά σύ εἰμί , ὁ θεός , ὁ οὗτος διά Μωσῆς παραδοξοποιός . καί ὁ ἐπιλέγω δέ ἐν ὁ · σύ ξηραίνω ποταμός Ἠθάμ , ἀναφέρω εἄν ἐπί ὁ Ἰορδάνης , ὅς ἀποξηραίνω διέρχομαι πούς μετά ὁ Μωσῆς τελευτή ὁ υἱός Ἰσραήλ ἡγέομαι αὐτός Ἰησοῦς · εἰμί δέ ὁ τρόπος περιληπτικός ἀντί ὁ ἑνικός πληθυντικός προφέρω . ὁ δέ Ἠθάμ ὁ μέν Ἀκύλας στερεός ποταμός ἑρμηνεύω , ὁ δέ Σύμμαχος ἀρχαῖος . καί οὗτος μέν ὡς πρός ὁ λέξις εἴρω . τροπικός δέ ἄν τις ἐπιβάλλω ὁ τόπος ἄνοισις οὗτος ἐπί δύναμις ἀφανής καί ἀόρατος , αὐτός εἰμί λέγω ὁ δράκων ὁ ἐνταῦθα ὀνομάζω θάλασσα τε τροπικός ὁ οὗτος οἰκητήριον αὐτός τε ὁ ἄρχω ὁ πονηρός πνεῦμα σημαίνω διά ὁ πολυκέφαλος δράκων , περί ὅς φημί τις εἴρω ὁ · σύ συνθλάω ὁ κεφαλή ὁ δράκων , ἔ δίδωμι αὐτός βρῶμα λαός ὁ Αἰθίοψ . ζητέω δέ ὁ τοιοῦτος καί τίς Αἰθίοψ νόμος ἀλληγορία ὁ ὁ ψυχή μελανωμένος φάσκω εἰμί · ὅς δέ καί ἐσθίω εἴρω ὁ προλέγω δράκων ἀνάλογος ὁ ἐσθίω ὁ σωτήριος λόγος ὁ σάρξ · ἀκόλουθος δέ οὗτος καί πηγή ῥήγνυμι εἰς χειμάρρους καί ποταμός ἀποξηραίνω τροπικός ἀποδίδωμι πειράζω · ἀλλά ἐγώ πρός λέξις ὁ διάνοια ἀποδίδωμι ἐπί ὁ ἑξῆς διαβαίνω . παρίστημι ὁ προφήτης , ὁποῖος ἐργάζομαι θαῦμα ὁ πρό αἰών βασιλεύς θεός , ἔτι καί οὗτος προστίθημι λέγω · σός εἰμί ὁ ἡμέρα , καί σός εἰμί ὁ νύξ · ὁ γάρ τοσοῦτος ὁ πρᾶγμα μεταβολή σύ μόνος , ὁ παντοδύναμος , ἐργάζομαι · ὡς γάρ ὁ στερέμνιος πέτρα εἰς ῥευστός οὐσία μεταβάλλω πηγή καί χειμάρρους ἐκ αὐτός ἐργάζομαι καί ἀνάπαλιν ὁ ὁ ποταμός ῥεῦμα εἰς ὁ ἐναντίος καθίστημι ξηραίνω , οὗτος καί ὁ ἡμέρα , ὅτε ἐθέλω , νυκτοποιέω ἔμπαλιν τε ὁ νύξ μετατρέπω εἰς ἡμέρα · αὐτός καί φωστήρ ἐν οὐρανός καταστερίζω αὐτός καί ἥλιος διατάσσω δρόμος ὅρος τε ὁ πᾶς νομοθετέω ὥσπερ μεθόριος διαιρέω ὁ σύμπας αἰών κατακερματίζω εἰς διάφορος τμῆμα ὁ ὁ πᾶς ἐνιαυτός καιρός · εἷς γάρ εἰμί ὁ χρόνος καί ὁ ὁ πᾶς ἀνακύκλησις εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί σῦς , ὁ πᾶς δυνατός θεός , τροπή διάφορος διαιρέω ὁ πᾶς θέρος μέν ἔαρ συνάπτω , οὗτος δέ Μέτο πωρός περιγράφω χειμών τε περιορίζω ἔαρ · πᾶς γάρ οὗτος σύ πλάσσω . ἐπεί τοίνυν σῦς , ὁ ἐκ αἰών καί πρό αἰών βασιλεύς ἐγώ , τοιοῦτος φύω μεγαλουργέω καί παραδοξοποιέω μεταβάλλω τε ἐκ ὁ ἐναντίος εἰς ὁ ἐναντίος ὁ ὁ σός νεῦμα παρίστημι , εἰκότως ἀντιβολέω καί νῦν ὁ ἡμέτερος ἱκετήριος ἐπινάω μιμνῄσκω τε οὗτος ( ἀντί δέ ὁ οὗτος οὗτος ὁ Σύμμαχος ἑρμηνεύω ) , ὅπως καί ἐπί ἐγώ μεταβολή ποιέω ὁ προκαταλαμβάνω ἐγώ κακός . ἀντί δέ ὁ · σύ καταρτίζω φαῦσις καί ἥλιος , ὁ Ἀκύλας σύ ἑτοιμάζω φωστήρ καί ἥλιος ἑρμηνεύω .