eusebius-scr-eccl.commentaria-in-psalmos Ps_144.4
Μνήμην τοῦ πλήθους τῆς χρηστότητός σου ἐξερεύξονται καὶ τῇ δικαιοσύνῃ σου ἀγαλλιάσονται . Ταῦτα πάντα ἡγοῦμαι λέγεσθαι οὐ περὶ πάντων ἁπλῶς ἀνθρώπων οὐδὲ περὶ πάσης ἁπλῶς γενεᾶς · πῶς γὰρ οἷόν τε εἰς τοὺς μὴ εἰδότας θεόν , δαίμοσι δὲ πονηροῖς καταδεδουλωμένους ἀναφέρεσθαι ; ἐπεὶ τοίνυν σπανία τις αὕτη ἡ γενεὰ ἡ δυναμένη ἐπαινεῖν τὰ ἔργα τοῦ θεοῦ καὶ τὰ ἑξῆς ποιεῖν τὰ προειρημένα , εἰκότως προφητεύει ταῦτα περὶ τῶν καθ’ ἑκάστην γενεὰν ἀφορισμένων τῇ τοῦ θεοῦ λατρείᾳ καὶ σχολαζόντων , ὥστ’ ἂν εἰπεῖν ἐπὶ μὲν τοῦ προτέρου λαοῦ οὐ τὸ πᾶν ἁπλῶς , ἀλλὰ τῶν θεοφιλῶν καὶ δικαίων ἀνδρῶν μόνων τὸ γένος δηλοῦσθαι καὶ μετὰ τὴν ἐκείνων τελευτὴν τῆς ἐξ ἐθνῶν ἐκκλησίας πάλιν οὐ τὸ πλῆθος , ἀλλ’ αὐτοὺς τοὺς ἐκκρίτους καὶ δοκίμους καὶ αὐτῷ ἀνακειμένους διὰ τούτων θεσπίζεσθαι , οἵτινες , ἵνα συνελὼν εἴπω , πρῶτον μὲν ἐπαινοῦσι τὰ ἔργα τοῦ θεοῦ ἅτε δὴ ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων τὸν γενεσιουργὸν θεωροῦντες , εἶτα οὐ μέχρις ἑαυτῶν ἱστῶντες τὴν ὠφέλειαν καὶ εἰς ἑτέρους ταύτην ἀπαγγέλλουσι διδάσκοντες πάντας τοὺς πλησιάζοντας ὁμοίως αὐτοῖς ἐπαινεῖν τὰ ἔργα αὐτοῦ , ὑπερβάντες δὲ τὰ ἔργα καὶ προκόπτοντες τῇ διανοίᾳ ἐπὶ φαντασίαν τῆς ἀγεννήτου φύσεως ἀνίασι καὶ ὁρῶντες , ὅπως ὑπὸ τῶν θείων δυνάμεων θεολογούμενος ἅγιος ἅγιος ἅγιος κύριος σαβαὼθ ἐπωνόμασται , τοῦτ’ αὐτὸ καὶ αὐτοὶ διὰ στόματος φέρειν διδάσκονται . διό φησιν · τὴν μεγαλοπρέπειαν τῆς δόξης τῆς ἁγιωσύνης σου λαλήσουσι . Μεταστάντες δὲ καὶ ἀπὸ ταύτης τῆς θεολογίας τὰς θαυματουργίας τοῦ θεοῦ τὰς παραδόξους καταριθμοῦνται τοῖς μὴ εἰδόσι ταύτας διηγούμενοι , οἷον ὅσα πέπρακται ἐπὶ τοῦ προτέρου λαοῦ καὶ ὅσα ἐπὶ τῆς καινῆς διαθήκης , ἃ δὴ ἐν τοῖς εὐαγγελίοις ἀναγέγραπται . Ἀλλ’ ἐπειδὴ τῶν περὶ ἀνθρώπους αὐτοῦ πράξεων τὰ μὲν εἰς εὐεργεσίας τῶν ἀνθρώπων ἐπιτελεῖται , τὰ δ’ ἐπὶ τιμωρίᾳ τῶν πονηρῶν , ὥσπερ αἱ κατ’ Αἰγυπτίων μάστιγες καὶ αἱ κατὰ τοῦ Φαραὼ καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα , εἰκότως περὶ μὲν τῶν εὐεργεσιῶν λέλεκται · καὶ τὰ θαυμάσιά σου διηγήσονται , περὶ δὲ τῶν κατὰ τῶν ἀσεβῶν τιμωριῶν · καὶ τὴν δύναμιν τῶν φοβερῶν σου ἐροῦσι καὶ τὴν μεγαλωσύνην σου διηγήσονται . Ἐπεὶ δὲ πολὺ τὸ πλῆθος τῆς χρηστότητος τοῦ θεοῦ τυγχάνει , ὡς καὶ τοὺς ἀσεβεῖς καὶ τοὺς ἁμαρτωλοὺς μετέχειν αὐτοῦ ἀπολαύοντας τοῦ ἐλέου καὶ τῆς φιλανθρωπίας τοῦ θεοῦ , ὑπερεκπληττόμενοι καὶ ταύτην τὴν ἀρετήν , δι’ ἧς καὶ τοὺς ἁμαρτωλοὺς μνηστεύεται , μνημονεύουσι καὶ ταύτης ἐν τῷ ὕμνῳ . διὸ λέλεκται · μνήμην τοῦ πλήθους τῆς χρηστότητός σου ἐξερεύξονται ἢ κατὰ τὸν Ἀκύλαν ἀνομβρήσουσιν ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον ἀναβλύσουσιν . Ἀγαθὰ δὲ ἑαυτοῖς συνειδότες καὶ τὸ κατ’ ἀξίαν ἀπολήψεσθαι παρ’ αὐτοῦ κατὰ τὸν δικαίου λόγον ποθοῦντες αὐτῇ τῇ δικαιοσύνῃ αὐτοῦ ἀγαλλιάσονται · εἰ γὰρ καὶ ἐπὶ τοὺς ἀναξίους ἡ μνήμη τῆς χρηστότητος αὐτοῦ διήκει , τί χρὴ λογίζεσθαι περὶ τῶν ἀξίων ; διόπερ ἐπὶ τῇ δικαιοσύνῃ αὐτοῦ ἀγαλλιάσονται .
Lemmas: μνήμη ὁ πλῆθος ὁ χρηστότης σύ ἐξερεύγομαι καί ὁ δικαιοσύνη σύ ἀγαλλιάω . οὗτος πᾶς ἡγέομαι λέγω οὖον περί πᾶς ἁπλόος ἄνθρωπος οὐδέ περί πᾶς ἁπλόος γενεά · πῶς γάρ οἷος τε εἰς ὁ μή οἶδα θεός , δαίμων δέ πονηρός καταδουλόω ἀναφέρω ; ἐπεί τοίνυν σπάνις τις οὗτος ὁ γενεά ὁ δύναμαι ἐπαινέω ὁ ἔργον ὁ θεός καί ὁ ἑξῆς ποιέω ὁ προερέω , εἰκότως προφητεύω οὗτος περί ὁ κατά ἕκαστος γενεά αφορισμένος ὁ ὁ θεός λατρεία καί σχολάζω , ὥστε εἄν εἶπον ἐπί μέν ὁ πρότερος λαός οὖον ὁ πᾶς ἁπλόος , ἀλλά ὁ θεοφιλής καί Δίκαιος ἀνήρ μόνος ὁ γένος δηλόω καί μετά ὁ ἐκεῖνος τελευτή ὁ ἐκ ἔθνος ἐκκλησία πάλιν οὖον ὁ πλῆθος , ἀλλά αὐτός ὁ ἔκκριτος καί δόκιμος καί αὐτός ἀνάκειμαι διά οὗτος θεσπίζω , ὅστις , ἵνα συναιρέω εἶπον , πρῶτος μέν ἐπαινέω ὁ ἔργον ὁ θεός ἅτε δή ἐκ μέγεθος καί καλλονή κτίσμα ὁ γενεσιουργός θεωρέω , εἶτα οὖον μέχρι ἑαυτοῦ ἱστάω ὁ ὠφέλεια καί εἰς ἕτερος οὗτος ἀπαγγέλλω διδάσκω πᾶς ὁ πλησιάζω ὁμοίως αὐτός ἐπαινέω ὁ ἔργον αὐτός , ὑπερβαίνω δέ ὁ ἔργον καί προκόπτω ὁ διάνοια ἐπί φαντασία ὁ ἀγέννητος φύσις ἀνέρχομαι καί ὁράω , ὅπως ὑπό ὁ θεῖον δύναμις θεολογέω ἅγιος ἅγιος ἅγιος κύριος Σαβαώθ ἐπονομάζω , οὗτος αὐτός καί αὐτός διά στόμα φέρω διδάσκω . διό φημί · ὁ μεγαλοπρέπεια ὁ δόξα ὁ ἁγιωσύνη σύ λαλέω . μεθίστημι δέ καί ἀπό οὗτος ὁ θεολογία ὁ θαυματουργία ὁ θεός ὁ παράδοξος καταριθμέω ὁ μή οἶδα οὗτος διηγέομαι , οἷος ὅσος πράσσω ἐπί ὁ πρότερος λαός καί ὅσος ἐπί ὁ καινός διαθήκη , ὁ δή ἐν ὁ εὐαγγέλιον ἀναγράφω . ἀλλά ἐπεί ὁ περί ἄνθρωπος αὐτός πρᾶξις ὁ μέν εἰς εὐεργεσία ὁ ἄνθρωπος ἐπιτελέω , ὁ δέ ἐπί τιμωρία ὁ πονηρός , ὥσπερ ὁ κατά Αἰγύπτιος μάστιξ καί ὁ κατά ὁ Φαραώ καί ὅσος ἄλλος τοιοῦτος , εἰκότως περί μέν ὁ εὐεργεσία λέγω · καί ὁ θαυμάσιος σύ διηγέομαι , περί δέ ὁ κατά ὁ ἀσεβής τιμωρία · καί ὁ δύναμις ὁ φοβερός σύ εἴρω καί ὁ μεγαλωσύνη σύ διηγέομαι . ἐπεί δέ πολύς ὁ πλῆθος ὁ χρηστότης ὁ θεός τυγχάνω , ὡς καί ὁ ἀσεβής καί ὁ ἁμαρτωλός μετέχω αὐτός ἀπολαύω ὁ ἔλεος καί ὁ φιλανθρωπία ὁ θεός , ὑπερεκπλήσσω καί οὗτος ὁ ἀρετή , διά ὅς καί ὁ ἁμαρτωλός μνηστεύω , μνημονεύω καί οὗτος ἐν ὁ ὕμνος . διό λέγω · μνήμη ὁ πλῆθος ὁ χρηστότης σύ ἐξερεύγομαι ἢ κατά ὁ Ἀκύλας ἀνομβρέω ἢ κατά ὁ Σύμμαχος ἀναβλύζω . ἀγαθός δέ ἑαυτοῦ σύνοιδα καί ὁ κατά ἄξιος ἀπολαμβάνω παρά αὐτός κατά ὁ Δίκαιος λόγος ποθέω αὐτός ὁ δικαιοσύνη αὐτός ἀγαλλιάω · εἰμί γάρ καί ἐπί ὁ ἀνάξιος ὁ μνήμη ὁ χρηστότης αὐτός διήκω , τίς χρή λογίζομαι περί ὁ ἄξιος ; διόπερ ἐπί ὁ δικαιοσύνη αὐτός ἀγαλλιάω .