eusebius-scr-eccl.commentaria-in-psalmos Ps_77.11
Ἐξαπέστειλεν εἰς αὐτοὺς ὀργὴν θυμοῦ αὐτοῦ , θυμὸν καὶ ὀργὴν καὶ θλῖψιν , ἀποστολὴν δι’ ἀγγέλων πονηρῶν · ὡδοποίησεν τρίβον τῇ ὀργῇ αὐτοῦ , οὐκ ἐφείσατο ἀπὸ θανάτου τῶν ψυχῶν αὐτῶν καὶ τὰ κτήνη αὐτῶν εἰς θάνατον συνέκλεισεν · καὶ ἐπάταξεν πᾶν πρωτότοκον ἐν γῇ Αἰγύπτῳ , ἀπαρχὴν παντὸς πόνου αὐτῶν ἐν τοῖς σκηνώμασι Χάμ . Πρὸς τοῖς λεχθεῖσι καὶ ταῦτα κατὰ τῶν Αἰγυπτίων ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τοῦ λαοῦ ὁ θεὸς εἰργάζετο · ἐξαπέστειλεν εἰς αὐτοὺς ὀργὴν θυμοῦ αὐτοῦ , θυμὸν καὶ ὀργὴν καὶ θλίψιν . Πολλαχοῦ δὲ τῆς ὀργῆς ὀνομαζομένης καὶ τοῦ θυμοῦ ὁ παρὼν λόγος τὴν διάνοιαν ἑρμηνεύει τῆς τοιαύτης φωνῆς ἑξῆς ἐπιλέγων · ἀποστολὴν δι’ ἀγγέλων πονηρῶν , ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον · ἐπαποστολὴν ἀγγέλων κακούντων . Ἡ γὰρ τῶν κακούντων ἀγγέλων ἐπαποστολὴ ὡς πρὸς ἀνθρώπους ἐνομίζετο θυμὸς εἶναι καὶ ὀργὴ θεοῦ · οὐ γὰρ δὴ πάθος εἶναι ὀργῆς περὶ τὸν θεὸν προσήκει νομίζειν , τὰς δὲ κατὰ τῶν ἀσεβῶν τιμωρίας κρίσει δικαίᾳ θεοῦ δι’ ἀποστολὴν ἀγγέλων τῶν εἰς τοῦτο τεταγμένων γιγνομένας ὀργὴν καὶ θυμὸν καλεῖσθαι . πλὴν ἀλλὰ τοῖς Αἰγυπτίοις ἐπαποστολῆς ἀγγέλων κακούντων γενομένης αὐτὸς ὡδοποίησε τρίβον τῇ ὀργῇ αὐτοῦ , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · διέστρωσεν ἀτραπὸν τῇ ὀργῇ αὐτοῦ , κατὰ δὲ τὸν Ἀκύλαν · ὡδοποίησεν ἀτραπὸν τῷ θυμῷ αὐτοῦ . Καί μοι δοκεῖ διὰ τούτων αἰνίττεσθαι τὴν παραδοθεῖσαν τῷ λαῷ μυστικὴν λατρείαν κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ἐπελθούσης τοῖς Αἰγυπτίοις ὀργῆς · τότε γὰρ διατάττεται τὴν τοῦ Πάσχα ἑορτὴν ἐπιτελέσαι θύσαντας μὲν πρόβατον κατὰ σύμβολον τοῦ μέλλοντος ὑπὲρ ἀνθρώπων τυθήσεσθαι ἀμνοῦ τοῦ θεοῦ , χρίσαντας δὲ ἑαυτῶν τὰς φλιὰς τῶν οἴκων τῷ αἵματι , ὡς ἄν , τοῦτο θεασάμενος ὁ ὀλοθρευτὴς ἀναχωρήσειεν τῆς κατὰ τῶν τοῦτο πραξάντων ἐπιβουλῆς . γέγραπται γοῦν · καὶ παρελεύσεται κύριος πατάξαι τοὺς Αἰγυπτίους καὶ ὄψεται τὸ αἷμα ἐπὶ τῆς φλιᾶς καὶ ἐπ’ ἀμφοτέρων τῶν σταθμῶν · καὶ παρελεύσεται κύριος τὴν θύραν καὶ οὐκ ἀφήσει τὸν ὀλοθρεύοντα εἰσελθεῖν εἰς τὰς οἰκίας ὑμῶν πατάξαι . Ἀλλὰ τούτοις μὲν ὡδοποίησε τρίβον πρὸς τὸ ἐκφυγεῖν τὴν ὀργὴν αὐτοῦ , τῶν δὲ Αἰγυπτίων οὐκ ἐφείσατο , παρεδίδου δὲ εἰς θάνατον τὰς ψυχὰς αὐτῶν , ἀξίων ὄντων τῆς τοιαύτης τιμωρίας , ἐπείπερ ἀσεβείαις ἐκδεδομένοι καὶ τῇ πολυθέῳ καὶ Αἰγυπτιακῇ δεισιδαιμονίᾳ ἄλλῳ θανάτῳ τὰς ψυχὰς ἐτύγχανον βεβαπτισμένοι . διόπερ ὁ παρὼν λόγος οὐ κοινὸν θάνατον ἐπεληλυθέναι αὐτοῖς διδάσκει , ἀλλὰ ψυχῶν θάνατον · ὁ γὰρ ὀλοθρευτής , ᾧ παρεδόθησαν , ἅμα τῇ τοῦ σώματος διαλύσει τὰς ψυχὰς αὐτῶν παρελάμβανεν εἰς ὄλεθρον αὐτὰς ἀπάγων . διὸ καὶ αὖθις γέγραπται · οὐκ ἐφείσατο ἀπὸ θανάτου τῶν ψυχῶν αὐτῶν . Εἶτα διασαφεῖ λέγων ἑξῆς · καὶ ἐπάταξεν πᾶν πρωτότοκον ἐν γῇ Αἰγύπτῳ , ἀπαρχὴν τῶν πόνων αὐτῶν . Ἀντὶ δὲ τοῦ · ἀπαρχὴν τῶν πόνων αὐτῶν ἐν τοῖς σκηνώμασι Χάμ , ὁ Σύμμαχος πρωτεῖον δυνάμεως αὐτῶν ἡρμήνευσεν · τὰ γὰρ πρωτότοκα καὶ πρωτεῖον ἦν τῆς δυνάμεως τῶν γεννησάντων . Διὰ μὲν οὖν τῶν πρώτων πληγῶν ὥσπερ εἰς μετάνοιαν αὐτοὺς προσκαλούμενος διὰ τῆς ἀνοχῆς καὶ μακροθυμίας πεφεισμένως αὐτοῖς ἐπῆγεν τὰς τιμωρίας . ἐπὶ τέλει δὲ οὐκ ἐφείσατο ἀπὸ θανάτου τῶν ψυχῶν αὐτῶν , ἀλλὰ καὶ τὰ κτήνη αὐτῶν εἰς θάνατον συνέκλεισεν , ἐπεὶ καὶ πᾶν πρωτότοκον ἐν γῇ Αἰγύπτῳ ἀνῃρεῖτο , κτηνῶν τε καὶ ἀνδρῶν . Σφόδρα δὲ ἀκριβῶς ἐπὶ μὲν τῶν ἀνθρώπων θανάτῳ φησὶ τὰς ψυχὰς αὐτῶν παραδίδοσθαι · ἦν γὰρ ὀλοθρευτὴς δαίμων ὁ τὰς ψυχὰς αὐτῶν καὶ μετὰ θάνατον παραλαμβάνων . ἐπὶ δὲ τῶν κτηνῶν οὐκέτι ψυχῶν ἐμνημόνευσεν , ἀλλὰ μόνου τοῦ κοινοῦ καὶ σωματικοῦ θανάτου · οὐ γὰρ μετέχει ψυχῆς τὰ κτήνη τῆς μετὰ τὴν τοῦ σώματος λύσιν παραμενούσης ὁμοίως ταῖς τῶν ἀνθρώπων ψυχαῖς . Τὴν δὲ αὐτὴν ἱστορίαν διαφόρως Μωσῆς τε καὶ ὁ παρὼν λόγος ἡρμήνευσεν , ὁ μὲν ὀλοθρευτὴν εἰπὼν διακονῆσαι τὸν θάνατον τῶν πρωτοτόκων , ὁ δὲ παρὼν λόγος δι’ ἀγγέλων πονηρῶν ταῦτα γεγονέναι , κἀκεῖ μὲν ὁ Μωσῆς τῷ αἵματι κεχρῖσθαι τὰς φλιάς καὶ τοῦτο φυλακτήριον γεγονέναι τῶν διαφυγόντων τὸν ὀλοθρευτήν , ἐνταῦθα δὲ ὡδοποιηκέναι τρίβον εἴρηται ὁ θεὸς πρὸς τὸ ἀποφυγεῖν τὴν ὀργὴν αὐτοῦ . Ταῦτα δέ , φησί , συνετελεῖτο ἐν τοῖς σκηνώμασι Χὰμ ἤ ἐν ταῖς σκηνώσεσι Χὰμ κατὰ τὸν Σύμμαχον ἤ ἐν ταῖς σκέπαις Χὰμ κατὰ τὸν Ἀκύλαν · δι’ ὧν διδασκόμεθα τὴν Αἴγυπτον γεγονέναι σκηνώματα τοῦ Χάμ · τριῶν γὰρ παίδων τοῦ Νῶε γενομένων · Σήμ , Χάμ , Ἰάφεθ , ὁ Χὰμ γέγονεν πατὴρ τοῦ Χαναάν , Χαναὰν δὲ πατὴρ τοῦ Μεστραΐμ , ὃς ἦν Αἴγυπτος , ἀφ’ οὗ Αἰγύπτιοι πάντες · ὥστ’ εἰκότως τὴν τῶν Αἰγυπτίων χώραν σκηνώματα τοῦ προπάτορος τοῦ Μεστραῒμ εἰρῆσθαι · οὗτος δὲ ἦν ὁ Χὰμ τὴν Αἴγυπτον πρῶτος οἰκήσας .
Lemmas: ἐξαποστέλλω εἰς αὐτός ὀργή θυμός αὐτός , θυμός καί ὀργή καί θλῖψις , ἀποστολή διά ἄγγελος πονηρός · ὁδοποιέω τρίβω ὁ ὀργή αὐτός , οὐ φείδομαι ἀπό θάνατος ὁ Ψυχή αὐτός καί ὁ κτῆνος αὐτός εἰς θάνατος συγκλείω · καί πατάσσω πᾶς πρωτότοκος ἐν γῆ Αἴγυπτος , ἀπαρχή πᾶς πόνος αὐτός ἐν ὁ σκήνωμα Χάμ . πρός ὁ λέγω καί οὗτος κατά ὁ Αἰγύπτιος ὑπέρ ὁ σωτηρία ὁ λαός ὁ θεός ἐργάζομαι · ἐξαποστέλλω εἰς αὐτός ὀργή θυμός αὐτός , θυμός καί ὀργή καί θλῖψις . πολλαχοῦ δέ ὁ ὀργή ὀνομάζω καί ὁ θυμός ὁ πάρειμι λόγος ὁ διάνοια ἑρμηνεύω ὁ τοιοῦτος φωνή ἑξῆς ἐπιλέγω · ἀποστολή διά ἄγγελος πονηρός , ἢ κατά ὁ Σύμμαχος · ἐπαποστολή ἄγγελος κακόω . ὁ γάρ ὁ κακόω ἄγγελος ἐπαποστολή ὡς πρός ἄνθρωπος νομίζω θυμός εἰμί καί ὀργή θεός · οὖον γάρ δή πάθος εἰμί ὀργή περί ὁ θεός προσήκω νομίζω , ὁ δέ κατά ὁ ἀσεβής τιμωρία κρίσις Δίκαιος θεός διά ἀποστολή ἄγγελος ὁ εἰς οὗτος τάσσω γίγνομαι ὀργή καί θυμός καλέω . πλήν ἀλλά ὁ Αἰγύπτιος ἐπαποστολή ἄγγελος κακόω γίγνομαι αὐτός ὁδοποιέω τρίβω ὁ ὀργή αὐτός , κατά δέ ὁ Σύμμαχος · διαστρώννυμι ἀτραπός ὁ ὀργή αὐτός , κατά δέ ὁ Ἀκύλας · ὁδοποιέω ἀτραπός ὁ θυμός αὐτός . καί ἐγώ δοκέω διά οὗτος αἰνίσσομαι ὁ παραδίδωμι ὁ λαός μυστικός λατρεία κατά ὁ καιρός ὁ ἐπέρχομαι ὁ Αἰγύπτιος ὀργή · τότε γάρ διατάσσω ὁ ὁ Πάσχα ἑορτή ἐπιτελέω θύω1 μέν πρόβατον κατά σύμβολον ὁ μέλλω ὑπέρ ἄνθρωπος θύω ἀμνός ὁ θεός , χρίω δέ ἑαυτοῦ ὁ φλιά ὁ οἶκος ὁ αἷμα , ὡς ἄν , οὗτος θεάομαι ὁ ὀλοθρευτής ἀναχωρέω ὁ κατά ὁ οὗτος πράσσω ἐπιβουλή . γράφω γοῦν · καί παρέρχομαι κύριος πατάσσω ὁ Αἰγύπτιος καί ὁράω ὁ αἷμα ἐπί ὁ φλιά καί ἐπί ἀμφότερος ὁ σταθμός · καί παρέρχομαι κύριος ὁ θύρα καί οὐ ἀφίημι ὁ ὀλοθρεύω εἰσέρχομαι εἰς ὁ οἰκίον σύ πατάσσω . ἀλλά οὗτος μέν ὁδοποιέω τρίβω πρός ὁ ἐκφεύγω ὁ ὀργή αὐτός , ὁ δέ Αἰγύπτιος οὐ φείδομαι , παραδίδωμι δέ εἰς θάνατος ὁ ψυχή αὐτός , ἄξιος εἰμί ὁ τοιοῦτος τιμωρία , ἐπεί ἀσέβεια ἐκδίδωμι καί ὁ πολύθεος καί Αἰγυπτιακός δεισιδαιμονία ἄλλος θάνατος ὁ ψυχή τυγχάνω βαπτίζω . διόπερ ὁ πάρειμι λόγος οὖον κοινός θάνατος ἐπέρχομαι αὐτός διδάσκω , ἀλλά Ψυχή θάνατος · ὁ γάρ ὀλοθρευτής , ὅς παραδίδωμι , ἅμα ὁ ὁ σῶμα διαλύω ὁ ψυχή αὐτός παραλαμβάνω εἰς ὄλεθρος αὐτός ἀπάγω . διό καί αὖθις γράφω · οὐ φείδομαι ἀπό θάνατος ὁ Ψυχή αὐτός . εἶτα διασαφέω λέγω ἑξῆς · καί πατάσσω πᾶς πρωτότοκος ἐν γῆ Αἴγυπτος , ἀπαρχή ὁ πόνος αὐτός . ἀντί δέ ὁ · ἀπαρχή ὁ πόνος αὐτός ἐν ὁ σκήνωμα Χάμ , ὁ Σύμμαχος πρωτεῖος δύναμις αὐτός ἑρμηνεύω · ὁ γάρ πρωτότοκος καί πρωτεῖος εἰμί ὁ δύναμις ὁ γεννάω . Ζεύς μέν οὖν ὁ πρῶτος πληγή ὥσπερ εἰς μετάνοια αὐτός προσκαλέω διά ὁ ἀνοχή καί μακροθυμία πεφεισμένως αὐτός ἐπάγω ὁ τιμωρία . ἐπί τέλος δέ οὐ φείδομαι ἀπό θάνατος ὁ Ψυχή αὐτός , ἀλλά καί ὁ κτῆνος αὐτός εἰς θάνατος συγκλείω , ἐπεί καί πᾶς πρωτότοκος ἐν γῆ Αἴγυπτος ἀναιρέω , κτῆνος τε καί ἀνήρ . σφόδρα δέ ἀκριβῶς ἐπί μέν ὁ ἄνθρωπος θάνατος φημί ὁ ψυχή αὐτός παραδίδωμι · εἰμί γάρ ὀλοθρευτής δαίμων ὁ ὁ ψυχή αὐτός καί μετά θάνατος παραλαμβάνω . ἐπί δέ ὁ κτῆνος οὐκέτι Ψυχή μνημονεύω , ἀλλά μόνος ὁ κοινός καί σωματικός θάνατος · οὖον γάρ μετέχω Ψυχή ὁ κτῆνος ὁ μετά ὁ ὁ σῶμα λύσις παραμένω ὁμοίως ὁ ὁ ἄνθρωπος Ψυχή . ὁ δέ αὐτός ἱστορία διάφορος Μωσῆς τε καί ὁ πάρειμι λόγος ἑρμηνεύω , ὁ μέν ὀλοθρευτής εἶπον διακονέω ὁ θάνατος ὁ πρωτοτόκος , ὁ δέ πάρειμι λόγος διά ἄγγελος πονηρός οὗτος γίγνομαι , ἐκεῖ μέν ὁ Μωσῆς ὁ αἷμα χρίω ὁ φλιά καί οὗτος φυλακτήριον γίγνομαι ὁ διαφεύγω ὁ ὀλοθρευτής , ἐνταῦθα δέ ὁδοποιέω τρίβω εἴρω ὁ θεός πρός ὁ ἀποφεύγω ὁ ὀργή αὐτός . οὗτος δέ , φημί , συντελέω ἐν ὁ σκήνωμα Χάμ ἤ ἐν ὁ σκήνωσις Χάμ κατά ὁ Σύμμαχος ἤ ἐν ὁ σκέπη Χάμ κατά ὁ Ἀκύλας · διά ὅς διδάσκω ὁ Αἴγυπτος γίγνομαι σκήνωμα ὁ Χάμ · τρεῖς γάρ παῖς ὁ Νῶε γίγνομαι · Σήμ , Χάμ , Ἰάφεθ , ὁ Χάμ γίγνομαι πατήρ ὁ Χαναάν , Χαναάν δέ πατήρ ὁ Μεστραΐμ , ὅς εἰμί Αἴγυπτος , ἀπό ὅς Αἰγύπτιος πᾶς · ὥστε εἰκότως ὁ ὁ Αἰγύπτιος χώρα σκήνωμα ὁ προπάτωρ ὁ Μεστραῒμ εἴρω · οὗτος δέ εἰμί ὁ Χάμ ὁ Αἴγυπτος πρῶτος οἰκέω .