eusebius-scr-eccl.commentaria-in-psalmos Ps_18.2
Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν θεοῦ , ποίησιν δὲ χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τὸ στερέωμα . Διδασκαλίαν περιέχει τῆς τοῦ θεοῦ μεγαλουργίας παραστατικήν . ἐπειδὴ γὰρ τὸ ἀφανὲς καὶ ἀόρατον τῆς ἀσωμάτου καὶ ἀγενήτου καὶ θεϊκῆς οὐσίας διὰ τὸ μὴ σαρκὸς ὀφθαλμοῖς καταλαμβάνεσθαι , οἱ τὰ ὄμματα τῆς ψυχῆς πεπηρωμένοι τῆς τῶν ὄντων ὑπάρξεως ἐκβεβλήκασιν ἀθέοις στόμασιν ἀποφηνάμενοι μὴ εἶναι θεὸν μηδὲ ὑπάρχειν τι κρεῖττον τῶν ἐν σώμασιν ὁρωμένων · αὐτομάτῳ δὲ καὶ ἀλόγῳ συντυχίᾳ εἰκῆ καὶ μάτην ἐξ οὐδεμιᾶς αἰτίας ὑποστῆναι τὸν πάντα κόσμον · ἀναγκαίως ὁ παρὼν λόγος διὰ τῆς ψαλμῳδίας ἀποδεικτικῶς καὶ μετὰ δημιουργικῆς τῶν ὅλων δυνάμεως τὴν θεολογίαν παρίστησι τοιοῦτόν τινα λογισμὸν διεξιών . θνητῶν μὲν φύσις μικρὰ τυγχάνει καὶ ἀσθενής λογισμοί τε ἀνθρώπων δειλοὶ καὶ ἐπισφαλεῖς αἱ ἐπίνοιαι ἡμῶν · διὸ πλεῖστον ὅσον ἀποδέομεν τῆς κατ’ ἀξίαν τοῦ θεοῦ δοξολογίας . οὐδὲ γὰρ ἀνθρώπων φωναῖς οὐδὲ γλώττῃ σαρκὸς καὶ χείλεσιν δύνασθαί ποτε νομίζειν ἐπάξιον περὶ θεοῦ λόγον ἀποδίδοσθαι . εἰ δὲ χρὴ διδασκαλίας ἐνεργοῦς καὶ μεγίστης αὐτῷ τε πρεπούσης τῷ θεῷ ἐπακούειν , εἴ τις ἔρρωται τῆς ψυχῆς τὰ αἰσθητήρια , συντεινάτω ἑαυτὸν καὶ διεγειράτω πρὸς ἀκρόασιν ἐπαξίως ἀναφωνουμένην τῆς ἀπειρομεγέθους δυνάμεως τοῦ θεοῦ , ἣν αὐτοὶ προφέρονται οἱ τὸν σύμπαντα περιέχοντες οὐρανοὶ τὸν ἑαυτῶν κτίστην καὶ ποιητὴν τῶν ὅλων θεὸν ᾠδαῖς καὶ δοξολογίαις ἀνυμνοῦντες . αὐτοὶ γὰρ οἱ ἀνωτάτω πάντων καὶ τοῦ ὑποβεβηκότος στερεώματος ὑπερκείμενοι οὐρανοὶ οἱ σύμπασαν περιειληφότες τὴν αἰσθητὴν καὶ πνευματικὴν κτίσιν τὴν δόξαν θεοῦ οὐκ Ἑλληνικῇ φωνῇ φθεγγόμενοι οὐδ’ ἑτέρᾳ τινὶ διαλέκτῳ χρώμενοι , αὐτῷ δὲ ἔργῳ διὰ τοῦ ἑαυτῶν κόσμου καὶ τῆς εὐρύθμου καὶ ἐναρμονίου καὶ πανσόφου στάσεως τοῦ αἰτίου αὐτοῖς τῆς τοιᾶσδε κινήσεως τὴν ἀπειρομεγέθη δύναμιν ἐκδιδάσκουσιν . ἐκ γὰρ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς αὐτῶν θεωρεῖται · καί · τὰ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται · ἥ τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θεότης . ὁ οὖν τοὺς οὐρανοὺς νομίζων δίχα τινὸς δημιουργικοῦ λόγου καὶ θείας ἄνευ δυνάμεως ἑαυτοὺς ὑποστήσασθαι καὶ τοῦ τοσοῦδε μεγέθους καὶ τοῦ τοιοῦδε σχήματος τῆς τε εὐσταθοῦς καὶ εὐτάκτου κινήσεως τὴν αἰτίαν τοῖς σώμασιν αὐτῶν προσγράφων , ἄφρων καὶ ἀσεβής . διὸ τοὺς ἔμφρονα νοῦν κεκτημένους προσήκει συνομολογεῖν μονονουχὶ φωνῆς ἀκούειν ἔργῳ βοώσης αὐτῶν τῶν οὐρανῶν τὴν πρέπουσαν δόξαν ἀναπεμπόντων τῷ ἑαυτῶν ποιητῇ καὶ δημιουργῷ θεῷ . οὕτω δὲ καὶ τὸ στερέωμα , ὃ δὴ Μωϋσῆς κατὰ τὴν δευτέραν ἡμέραν τῆς κοσμοποιίας γεγονέναι παρίστη · καὶ τοῦτο τοιγαροῦν τὸ στερέωμα , ἕτερον ὂν παρὰ τοὺς προωνομασμένους οὐρανοὺς κηρύττει τοῖς πᾶσι καὶ κέκραγε διδάσκων , ὅτι μὴ ἐξ αὐτομάτου τοιόνδε ὑπέστη · ἔργον δέ ἐστι καὶ αὐτὸ τοῦ τῶν ὅλων ποιητοῦ θεοῦ · διὸ εἴρηται · ποίησιν δὲ χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τὸ στερέωμα . οἶδε δὲ Μωϋσῆς πρὸ τῆς τοῦ στερεώματος συστάσεως οὐρανὸν πρότερον τῆς ἡμέρας γεγενημένον λέγων · ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν . ἑξῆς δ’ οὖν μετὰ τὴν ποίησιν τοῦ πρώτου οὐρανοῦ φωτὸς εἰσάγει δύναμιν καὶ γένεσιν ἡμέραν τε διδάσκει τὸ φῶς κεκλῆσθαι γεγονέναι τε πρωΐαν φησὶ καὶ ἑσπέραν , ἡμέραν μίαν . εἶτα δευτέρας ἡμέρας ἀρχόμενος τὴν τοῦ στερεώματος εἰσάγει ποίησιν . οἶδε δὲ ἡ γραφὴ καὶ πλείους οὐρανούς · διό φησιν · αἰνεῖτε τὸν κύριον ἐκ τῶν οὐρανῶν · καὶ πάλιν · αἰνεῖτε αὐτὸν οἱ οὐρανοὶ τῶν οὐρανῶν , καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν · καὶ ἀλλαχοῦ εἴρηται · ὁ οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ τῷ κυρίῳ . καὶ τὸ στερέωμα κέκληται οὐρανὸς καὶ ὁ σωτὴρ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἐπαγγέλλεται καὶ ἐν τῇ εὐχῇ διδάσκει εἰπεῖν · πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς , καὶ , αἱ δυνάμεις τῶν οὐρανῶν σαλευθήσονται .
Lemmas: ὁ οὐρανός διηγέομαι δόξα θεός , ποίησις δέ χείρ αὐτός ἀναγγέλλω ὁ στερέωμα . διδασκαλία περιέχω ὁ ὁ θεός μεγαλοεργία παραστατικός . ἐπεί γάρ ὁ ἀφανής καί ἀόρατος ὁ ἀσώματος καί ἀγένητος καί θεῖος οὐσία διά ὁ μή σάρξ ὀφθαλμός καταλαμβάνω , ὁ ὁ ὄμμα ὁ Ψυχή πηρόω ὁ ὁ εἰμί ὕπαρξις ἐκβάλλω ἄθεος στόμα ἀποφαίνω μή εἰμί θεός μηδέ ὑπάρχω τίς ἀγαθός ὁ ἐν σῶμα ὁράω · αὐτόματος δέ καί ἄλογος συντυχία εἰκῇ καί μάτην ἐκ οὐδείς αἴτιος ὑφίστημι ὁ πᾶς κόσμος · ἀναγκαῖος ὁ πάρειμι λόγος διά ὁ ψαλμῳδία ἀποδεικτικός καί μετά δημιουργικός ὁ ὅλος δύναμις ὁ θεολογία παρίστημι τοιοῦτος τις λογισμός διέξειμι . θνητός μέν φύσις μικρός τυγχάνω καί ἀσθενής λογισμός τε ἄνθρωπος δειλός καί ἐπισφαλής ὁ ἐπίνοια ἐγώ · διό πλεῖστος ὅσος ἀποδέω ὁ κατά ἄξιος ὁ θεός δοξολογία . οὐδέ γάρ ἄνθρωπος φωνή οὐδέ γλῶσσα σάρξ καί χεῖλος δύναμαι ποτός νομίζω ἐπάξιος περί θεός λόγος ἀποδίδωμι . εἰμί δέ χρή διδασκαλία ἐνεργής καί μέγας αὐτός τε πρέπω ὁ θεός ἐπακούω , εἰμί τις ῥώννυμι ὁ Ψυχή ὁ αἰσθητήριον , συντείνω ἑαυτοῦ καί διεγείρω πρός ἀκρόασις ἐπάξιος ἀναφωνέω ὁ ἀπειρομεγέθης δύναμις ὁ θεός , ὅς αὐτός προφέρω ὁ ὁ σύμπας περιέχω οὐρανός ὁ ἑαυτοῦ κτίστης καί ποιητής ὁ ὅλος θεός ᾠδή καί δοξολογία ἀνυμνέω . αὐτός γάρ ὁ ἄνω2 πᾶς καί ὁ ὑποβαίνω στερέωμα ὑπέρκειμαι οὐρανός ὁ σύμπας περιλαμβάνω ὁ αἰσθητός καί πνευματικός κτίσις ὁ δόξα θεός οὐ Ἑλληνικός φωνή φθέγγομαι οὐδέ ἕτερος τις διάλεκτος χράω , αὐτός δέ ἔργον διά ὁ ἑαυτοῦ κόσμος καί ὁ εὔρυθμος καί ἐναρμόνιος καί πάνσοφος στάσις ὁ αἴτιος αὐτός ὁ τοιόσδε κίνησις ὁ απειρομεγέθης δύναμις ἐκδιδάσκω . ἐκ γάρ μέγεθος καί καλλονή κτίσμα ἀνάλογος ὁ γενεσιουργός αὐτός θεωρέω · καί · ὁ ἀόρατος αὐτός ἀπό κτίσις κόσμος ὁ ποίημα νοέω καθοράω · ὅς τε ἀΐδιος αὐτός δύναμις καί θεότης . ὁ οὖν ὁ οὐρανός νομίζω δίχα τις δημιουργικός λόγος καί θεῖος ἄνευ δύναμις ἑαυτοῦ ὑφίστημι καί ὁ τοσόσδε μέγεθος καί ὁ τοιόσδε σχῆμα ὁ τε εὐσταθής καί εὔτακτος κίνησις ὁ αἴτιος ὁ σῶμα αὐτός προσγράφω , ἄφρων καί ἀσεβής . διό ὁ ἔμφρων νόος κτάομαι προσήκω συνομολογέω μονονού φωνή ἀκούω ἔργον βοῦς αὐτός ὁ οὐρανός ὁ πρέπω δόξα ἀναπέμπω ὁ ἑαυτοῦ ποιητής καί δημιουργός θεός . οὗτος δέ καί ὁ στερέωμα , ὅς δή Μωϋσῆς κατά ὁ δύο ἡμέρα ὁ κοσμοποιία γίγνομαι παρίστημι · καί οὗτος τοιγάρ ὁ στερέωμα , ἕτερος εἰμί παρά ὁ προωνομασμένους οὐρανός κηρύσσω ὁ πᾶς καί κράζω διδάσκω , ὅτι μή ἐκ αὐτόματος τοιόσδε ὑφίστημι · ἔργον δέ εἰμί καί αὐτός ὁ ὁ ὅλος ποιητής θεός · διό εἴρω · ποίησις δέ χείρ αὐτός ἀναγγέλλω ὁ στερέωμα . οἶδα δέ Μωϋσῆς πρό ὁ ὁ στερέωμα σύστασις οὐρανός πρότερος ὁ ἡμέρα γίγνομαι λέγω · ἐν ἀρχή ποιέω ὁ θεός ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ . ἑξῆς δέ οὖν μετά ὁ ποίησις ὁ πρῶτος οὐρανός φάος εἰσάγω δύναμις καί γένεσις ἡμέρα τε διδάσκω ὁ φάος καλέω γίγνομαι τε πρωΐα φημί καί ἑσπέρα , ἡμέρα εἷς . εἶτα δύο ἡμέρα ἄρχω ὁ ὁ στερέωμα εἰσάγω ποίησις . οἶδα δέ ὁ γραφή καί πλείων οὐρανός · διό φημί · αἰνέω ὁ κύριος ἐκ ὁ οὐρανός · καί πάλιν · αἰνέω αὐτός ὁ οὐρανός ὁ οὐρανός , καί ὁ ὕδωρ ὁ ὑπεράνω ὁ οὐρανός · καί ἀλλαχοῦ εἴρω · ὁ οὐρανός ὁ οὐρανός ὁ κύριος . καί ὁ στερέωμα καλέω οὐρανός καί ὁ σωτήρ ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός ἐπαγγέλλω καί ἐν ὁ εὐχή διδάσκω εἶπον · πατήρ ἐγώ ὁ ἐν ὁ οὐρανός , καί , ὁ δύναμις ὁ οὐρανός σαλεύω .