eusebius-scr-eccl.commentaria-in-psalmos Ps_80.5
Εἰ ὁ λαός μου ἤκουσέν μου , Ἰσραὴλ ταῖς ὁδοῖς μου εἰ ἐπορεύθη , ἐν τῷ μηδενὶ ἂν τοὺς ἐχθροὺς αὐτῶν ἐταπείνωσα καὶ ἐπὶ τοὺς θλίβοντας αὐτοὺς ἐπέβαλον ἂν τὴν χεῖρά μου . οἱ ἐχθροὶ κυρίου ἐψεύσαντο αὐτῷ , καὶ ἔσται ὁ καιρὸς αὐτῶν εἰς τὸν αἰῶνα . καὶ ἐψώμισεν αὐτοὺς ἐκ στέατος πυροῦ καὶ ἐκ πέτρας μέλι ἐχόρτασεν αὐτούς . Ἱκανῶς ἀπολελόγηται , ὅτι μὴ ἀκρίτως μηδὲ ὡς ἔτυχεν μετῆλθεν τὸ Ἰουδαίων ἔθνος ἡ ἐκ θεοῦ ὀργή . καί μοι δοκεῖ πρὸς τὰς ἀνωτέρω λελεγμένας πεύσεις ἐν τῷ · ἵνα τί , ὁ θεός , ἀπώσω εἰς τέλος , ὠργίσθη ὁ θυμός σου ἐπὶ πρόβατα νομῆς σου ; καὶ πάλιν · ἵνα τί καθεῖλες τὸν φραγμὸν αὐτῆς , καὶ τρυγῶσιν αὐτὴν πάντες οἱ παραπορευόμενοι τὴν ὁδόν ; τὴν ἀπόκρισιν πεποιῆσθαι · ἵνα τί γὰρ τὰ τοιαῦτα πεπόνθασι , διδάσκει λέγων , ὅτι οὐκ ἤκουσεν ὁ λαός μου τῆς φωνῆς μου , καὶ Ἰσραὴλ οὐ προσέσχεν μοι , καί · ὁ λαός μου , εἰ ἤκουσέν μου , Ἰσραὴλ ταῖς ὁδοῖς μου εἰ ἐπορεύθη , ἐν τῷ μηδενὶ ἂν τοὺς ἐχθροὺς αὐτῶν ἐταπείνωσα , ἀνθ’ οὗ ὁ Σύμμαχος ἡρμήνευσεν · ἐν ὀλιγίστῳ ἂν τοὺς ἐχθροὺς αὐτῶν ἥττησα καὶ ἐπὶ τοὺς ἐναντίους αὐτῶν ἀνέστρεψα ἂν τὴν χεῖρά μου . Ταῦτα ἂν ἔπραξα , φησί , κατὰ τῶν ἐχθρῶν τοῦ λαοῦ , εἰ ἔσχον αὐτοὺς ὑπηκόους καὶ εἰ ταῖς ὁδοῖς μου , αἷς διεταξάμην αὐτοῖς , ἐπορεύθησαν · νῦν δὲ ἀνήκοοι καὶ ἀπειθεῖς γενόμενοι αὐτοὶ ἑαυτοὺς ἐχθροὺς τοῦ θεοῦ κατέστησαν . εἶτ’ ἐπειδήπερ λαὸν αὐτοῦ ὠνόμασεν τοὺς ἀπειθεῖς καὶ ἀνηκόους καθ’ ὑπερβολὴν φιλανθρωπίας τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον , διδάσκει ὅτι οὐδεὶς θεῷ ἀπειθήσειεν λαὸς αὐτοῦ . διὸ ἐπιλέγει · οἱ ἐχθροὶ κυρίου ἐψεύσαντο αὐτῷ , κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον · μισοποιοὶ κυρίου οἱ ψευσάμενοι αὐτῷ , καὶ προστίθησιν · καὶ ἔσται ὁ καιρὸς αὐτῶν εἰς τὸν αἰῶνα · εἰ γὰρ καὶ τοιαῦτα τετολμήκασιν , ὅμως τὸν παρόντα αἰῶνα ἕξουσιν . καὶ οὗτός ἐστιν αὐτῶν ὁ καιρὸς , ἐν ᾧ καὶ μετὰ τοσαῦτα πλημμελήματα ἐψώμισεν αὐτοὺς ἐκ στέατος πυροῦ καὶ ἐκ πέτρας μέλι ἐχόρτασεν αὐτούς . Κατὰ τοῦτο δὲ ἐπλήρου καταξιώσας αὐτοὺς τῆς οἰκείας τροφῆς , οὐ μόνον τῆς σωματικῆς , ἀλλὰ καὶ τῆς ἐπουρανίου καὶ πνευματικῆς , ὁπηνίκα πρώτοις αὐτοῖς ἐπεδήμει ὁ Χριστὸς τοῦ θεοῦ , τροφὴν αὐτοῖς παρεῖχεν τὸν ἐπουράνιον ἄρτον αὐτὸς ἑαυτόν . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐψώμισεν αὐτοὺς ἐκ πέντε ἄρτων παραδόξως ἐπὶ τῆς ἐρήμου ὥσπερ πάλαι διὰ Μωσέως τὸ μάννα . Ἔτι δὲ καὶ ἐκ πέτρας μέλι ἐχόρτασεν αὐτούς · πέτρα δὲ ἦν αὐτὸς χορηγῶν αὐτοῖς τὰ πάσης ἡδονῆς καὶ παντὸς μέλιτος γλυκύτερα μαθήματα , περὶ ὧν ἦν εἰπεῖν · ὡς γλυκέα τὰ λόγιά σου τῷ φάρυγγί μου ὑπὲρ μέλι τῷ στόματί μου . Καὶ πάλαι δὲ διὰ Μωσέως ἐκ πέτρας αὐτοῖς παρεῖχε ποτόν . μέλι δὲ ἐνταῦθα τὸ ἐκ πέτρας οὐδ’ ἄλλως ἢ κατὰ διάνοιαν ἐκδεκτέον · ἐπεὶ καὶ αὐτὸς Μωσῆς τὴν αὐτὴν τίθησι μαρτυρίαν λέγων ἐν Μεγάλῃ ᾠδῇ · ἐθήλασαν μέλι ἐκ πέτρας , καὶ ἔλαιον ἐκ στερεᾶς πέτρας · ἅπερ πρὸς μὲν ψιλὴν τὴν λέξιν οὐχ ὑφέστηκεν , ἀλληγορικῶς δὲ κατὰ μόνην τὴν διάνοιαν ἐξακούεται · αὐτὸς γὰρ ὁ Χριστὸς ἡ πέτρα ἦν ὁ ταῦτα πάντα παρέχων αὐτοῖς διὰ τῆς αὐτοῦ διδασκαλίας , οὐ καθ’ ὃν χρόνον ἐπεδήμει μόνον , ἀλλὰ καὶ πρὸ τῆς ἐνσάρκου ἐπιδημίας αὐτοῦ , ὡς ἐξ ἅπαντος αὐτοὺς μὲν εἶναι ἀναπολογήτους , δικαίαν δὲ τὴν τοῦ θεοῦ κρίσιν μετὰ τὰ τοσαῦτα τὴν ἀποβολὴν αὐτὴν ἐργασαμένην . ἀλλὰ γὰρ ταῦτα ἡμᾶς τοὺς ἐξ ἐθνῶν ἐπὶ τὴν ἔνθεον ἀγαλλίασιν διὰ τῶν πρώτων κεκλημένους ὁ λόγος διδάσκει προφυλαττομένοις , μή πῆ τοῖς ὁμοίοις καὶ αὐτοί ποτε περιπέσοιμεν .
Lemmas: εἰμί ὁ λαός ἐγώ ἀκούω ἐγώ , Ἰσραήλ ὁ ὁδός ἐγώ εἰμί πορεύω , ἐν ὁ μηδείς εἄν ὁ ἐχθρός αὐτός ταπεινόω καί ἐπί ὁ θλίβω αὐτός ἐπιβάλλω εἄν ὁ χείρ ἐγώ . ὁ ἐχθρός κύριος ψεύδω αὐτός , καί εἰμί ὁ καιρός αὐτός εἰς ὁ αἰών . καί ψωμίζω αὐτός ἐκ στέαρ πῦρ καί ἐκ πέτρα μέλι χορτάζω αὐτός . ἱκανός ἀπολογέομαι , ὅτι μή ἄκριτος μηδέ ὡς τυγχάνω μετέρχομαι ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος ὁ ἐκ θεός ὀργή . καί ἐγώ δοκέω πρός ὁ ἀνωτέρω λέγω Πεύσεις ἐν ὁ · ἵνα τίς , ὁ θεός , ἀπωθέω εἰς τέλος , ὀργίζω ὁ θυμός σύ ἐπί πρόβατον νομή σύ ; καί πάλιν · ἵνα τίς καθαιρέω ὁ φραγμός αὐτός , καί τρυγάω αὐτός πᾶς ὁ παραπορεύομαι ὁ ὁδός ; ὁ ἀπόκρισις ποιέω · ἵνα τίς γάρ ὁ τοιοῦτος πάσχω , διδάσκω λέγω , ὅτι οὐ ἀκούω ὁ λαός ἐγώ ὁ φωνή ἐγώ , καί Ἰσραήλ οὖον προσέχω ἐγώ , καί · ὁ λαός ἐγώ , εἰμί ἀκούω ἐγώ , Ἰσραήλ ὁ ὁδός ἐγώ εἰμί πορεύω , ἐν ὁ μηδείς εἄν ὁ ἐχθρός αὐτός ταπεινόω , ἀντί ὅς ὁ Σύμμαχος ἑρμηνεύω · ἐν ὀλίγιστος εἄν ὁ ἐχθρός αὐτός ἡττάω καί ἐπί ὁ ἐναντίος αὐτός ἀναστρέφω εἄν ὁ χείρ ἐγώ . οὗτος εἄν πράσσω , φημί , κατά ὁ ἐχθρός ὁ λαός , εἰμί ἔχω αὐτός ὑπήκοος καί εἰμί ὁ ὁδός ἐγώ , ὅς διατάσσω αὐτός , πορεύω · νῦν δέ ἀνήκοος καί ἀπειθέω γίγνομαι αὐτός ἑαυτοῦ ἐχθρός ὁ θεός καθίστημι . εἶτα ἐπεί λαός αὐτός ὀνομάζω ὁ ἀπειθέω καί ἀνήκοος κατά ὑπερβολή φιλανθρωπία ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , διδάσκω ὅτι οὐδείς θεός ἀπειθέω λαός αὐτός . διό ἐπιλέγω · ὁ ἐχθρός κύριος ψεύδω αὐτός , κατά δέ ὁ Σύμμαχος · μισοποιέω κύριος ὁ ψεύδω αὐτός , καί προστίθημι · καί εἰμί ὁ καιρός αὐτός εἰς ὁ αἰών · εἰμί γάρ καί τοιοῦτος τολμάω , ὅμως ὁ πάρειμι αἰών ἔχω . καί οὗτος εἰμί αὐτός ὁ καιρός , ἐν ὅς καί μετά τοσοῦτος πλημμέλημα ψωμίζω αὐτός ἐκ στέαρ πῦρ καί ἐκ πέτρα μέλι χορτάζω αὐτός . κατά οὗτος δέ πληρόω καταξιόω αὐτός ὁ οἰκεῖος τροφή , οὖον μόνος ὁ σωματικός , ἀλλά καί ὁ ἐπουράνιος καί πνευματικός , ὁπηνίκα πρῶτος αὐτός ἐπιδημέω ὁ Χριστός ὁ θεός , τροφή αὐτός παρέχω ὁ ἐπουράνιος ἄρτος αὐτός ἑαυτοῦ . οὖον μήv ἀλλά καί ψωμίζω αὐτός ἐκ πέντε ἄρτος παράδοξος ἐπί ὁ ἐρῆμος ὥσπερ πάλαι διά Μωσῆς ὁ μάννα . ἔτι δέ καί ἐκ πέτρα μέλι χορτάζω αὐτός · πέτρα δέ εἰμί αὐτός χορηγός αὐτός ὁ πᾶς ἡδονή καί πᾶς μέλι γλυκύς μάθημα , περί ὅς εἰμί εἶπον · ὡς γλυκύς ὁ λόγιον σύ ὁ φάρυγξ ἐγώ ὑπέρ μέλι ὁ στόμα ἐγώ . καί πάλαι δέ διά Μωσῆς ἐκ πέτρα αὐτός παρέχω ποτός . μέλι δέ ἐνταῦθα ὁ ἐκ πέτρα οὐδέ ἄλλως ἢ κατά διάνοια ἐκδεκτέον · ἐπεί καί αὐτός Μωσῆς ὁ αὐτός τίθημι μαρτυρία λέγω ἐν Μεγάλη ᾠδή · θηλάζω μέλι ἐκ πέτρα , καί ἔλαιον ἐκ στερεός πέτρα · ὅσπερ πρός μέν ψιλός ὁ λέξις οὐ ὑφίστημι , ἀλληγορικός δέ κατά μόνος ὁ διάνοια ἐξακούω · αὐτός γάρ ὁ Χριστός ὁ πέτρα εἰμί ὁ οὗτος πᾶς παρέχω αὐτός διά ὁ αὐτός διδασκαλία , οὖον κατά ὅς χρόνος ἐπιδημέω μόνος , ἀλλά καί πρό ὁ ἔνσαρκος ἐπιδημία αὐτός , ὡς ἐκ ἅπας αὐτός μέν εἰμί ἀναπολόγητος , Δίκαιος δέ ὁ ὁ θεός κρίσις μετά ὁ τοσοῦτος ὁ ἀποβολή αὐτός ἐργάζομαι . ἀλλά γάρ οὗτος ἐγώ ὁ ἐκ ἔθνος ἐπί ὁ ἔνθεος ἀγαλλίασις διά ὁ πρῶτος καλέω ὁ λόγος διδάσκω προφυλάσσω , μή πῇ ὁ ὅμοιος καί αὐτός ποτός περιπίπτω .