eusebius-scr-eccl.commentaria-in-psalmos Ps_87.8
Τίνα δὲ ἦν , ἅπερ τὰς χεῖρας ἐξαπλῶν πρὸς τὸν πατέρα προσηύχετο καὶ κατ’ ἐκείνην τὴν δηλουμένην ἡμέραν αὐτῷ πρὸς τὸν πατέρα αὐτοῦ βεβοημένα , προϊὼν διδάσκει ἐν τούτοις · μὴ τοῖς νεκροῖς ποιήσεις θαυμάσια , ἢ ἰατροὶ ἀναστήσουσι καὶ ἐξομολογήσονταί σοι ; διάψαλμα . μὴ διηγήσεταί τις ἐν τάφῳ τὸ ἔλεός σου καὶ τὴν ἀλήθειαν σου ἐν τῇ ἀπωλείᾳ ; μὴ γνωσθήσεται ἐν τῷ σκότει τὰ θαυμάσιά σου , καὶ ἡ δικαιοσύνη σου ἐν γῇ ἐπιλελησμένῃ ; Ἀντὶ τοῦ · μὴ τοῖς νεκροῖς ποιήσεις θαυμάσια , φησὶν ὁ Σύμμαχος · ἆρα νεκροῖς ποιήσεις τεράστια . Καὶ δι’ ὅλων τῶν ἑξῆς , ἐν οἷς λέγεται · μὴ διηγήσεταί τις ἐν τάφῳ , καὶ πάλιν · μὴ γνωσθήσεται ἐν τῷ σκότει , ὁ Σύμμαχος · ἢ διηγήσεται , ἢ γνωσθήσεται , ἐξέδωκεν . οὐ γὰρ ἀπογινώσκων τὰ λεγόμενα ταύτας προέφερε τὰς φωνὰς κατ’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν , δηλαδὴ τὴν τοῦ πάθους . τῷ πατρὶ δὲ μόνῳ δύναται εἶναι ταῦτα πεπεισμένος , τὰς αἰτίας τῆς εἰς θάνατον αὐτοῦ ἐδίδασκε καθόδου λέγων · ἆρα νεκροῖς ποιήσεις τεράστια , ἢ τάδε ἢ τάδε ἢ τάδε ποιήσεις ; οὐ γὰρ ἂν ἄλλως ἠθέλησας , ὦ πάτερ , μέχρι τούτου με προελθεῖν καὶ ἐν θανάτῳ γενέσθαι καὶ ἐν τῷ λάκκῳ τῷ κατωτάτῳ , εἰ μὴ πάντως που καὶ ἐν τοῖς νεκροῖς θαυμάσια παρέχειν ἐβουλήθης , ἵν’ , ἅπερ μὴ δύνανται ἰατροί , ταῦτα ἡ σὴ δύναμις κατεργάσηται · τουτέστιν , ὅπως οἱ ἐν θανάτῳ γενόμενοι ἀναστάντες ἐξομολογήσονταί σοι . οὐ γὰρ ἰατρῶν ἦν ταῦτα δύνασθαι ἐνεργεῖν , ἀλλὰ τῆς σῆς ἐνθέου μεγαλουργίας . ἄρ’ οὖν διὰ ταῦτα ὑπελθεῖν με τὸν θάνατον ἐβουλήθης , ἵν’ ἐν μὲν τοῖς τάφοις τὸ ἔλεός σου διηγηθῇ , ἐν δὲ τῇ ἀπωλείᾳ ἡ ἀλήθειά σου γνωσθῇ , ἐν δὲ τῷ σκότει τὰ θαυμάσιά σου κηρυχθῇ ἔν τε τῇ ἐπιλελησμένῃ γῇ ἡ δικαιοσύνη σου μνημονευθῇ . εἰ δέ τις τὸν νοῦν ἐπιστήσει ἐν τοῖς καθ’ ἡμᾶς ἀμφὶ τὸ μνῆμα καὶ τὸ μαρτύριον τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἐπιτελεσθεῖσι θαυμασίοις , ἀληθῶς εἴσεται ὅπως πεπλήρωται ἔργοις τὰ τεθεσπισμένα . Θέα δὲ διὰ τούτων , ὅπως τὴν ἐν τῷ θανάτῳ χώραν διαφόρως ἑρμηνεύει . πρῶτον μὲν νεκροὺς σαφῶς ἀποκαλῶν , δεύτερον τοὺς ἐν τάφῳ , τρίτον τοὺς ἐν ἀπωλείᾳ , τέταρτον τοὺς ἐν σκότῳ , πέμπτον τοὺς ἐν τῇ ἐπιλελησμένῃ γῇ . ταῦτα γὰρ πάντα περὶ τῶν αὐτῶν διεξέρχεται , οἷς ἤμελλεν ὁ φιλάνθρωπος καὶ ἀγαθὸς θεὸς δεικνύναι τε καὶ παρέχειν θαυμάσια , τὸ ἔλεος αὐτοῦ δηλαδὴ καὶ τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν δικαιοσύνην τοῦ θεοῦ διηγήσονται . Ἔστι δὲ ἐπιγνῶναι , ὅπως πάντα ταῦτα , λέγω δὲ τὰ θαυμάσια τοῦ θεοῦ καὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ καὶ ἡ ἀλήθεια αὐτοῦ καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ ἔφθασεν ἐπὶ τοὺς πάλαι νεκροὺς καὶ ἐν τάφοις καὶ ἐν ἀπωλείᾳ καὶ ἐν σκότῳ καὶ ἐν γῇ ἐπιλελησμένῃ , εἰ νοήσαιμεν , ὅσων ἀγαθῶν αἴτιος γέγονεν ὁ σωτὴρ καὶ κύριος ἡμῶν τοῖς πάλαι ἐν τῷ θανάτῳ γεγενημένοις , δι’ οὓς καὶ ἐν ἐκείνοις κατεληλύθει τοῖς τόποις , ἵνα μὴ μόνον ζώντων , ἀλλὰ καὶ νεκρῶν κυριεύσῃ . τὰ γὰρ αἴτια τῆς μέχρι τοῦ θανάτου καθόδου αὐτοῦ διὰ τῶν προκειμένων τηλαυγῶς παρέστησεν · ἅπερ ἐπληροῦτο κατὰ τοὺς εὐαγγελιστὰς , ὅτε πολλὰ σώματα τῶν κεκοιμημένων ἁγίων ἠγέρθησαν , καὶ σὺν αὐτῷ τῷ σωτῆρι εἰσῆλθον εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν τοῦ θεοῦ , δηλαδὴ τὴν ἐπουράνιον .
Lemmas: τίς δέ εἰμί , ὅσπερ ὁ χείρ εξαπλός πρός ὁ πατήρ προσεύχομαι καί κατά ἐκεῖνος ὁ δηλόω ἡμέρα αὐτός πρός ὁ πατήρ αὐτός βοάω , προέρχομαι διδάσκω ἐν οὗτος · μή ὁ νεκρός ποιέω θαυμάσιος , ἢ ἰατρός ἀνίστημι καί ἐξομολογέομαι σύ ; διάψαλμα . μή διηγέομαι τις ἐν τάφος ὁ ἔλεος σύ καί ὁ ἀλήθεια σύ ἐν ὁ ἀπώλεια ; μή γιγνώσκω ἐν ὁ σκότος ὁ θαυμάσιος σύ , καί ὁ δικαιοσύνη σύ ἐν γῆ ἐπιλανθάνομαι ; ἀντί ὁ · μή ὁ νεκρός ποιέω θαυμάσιος , φημί ὁ Σύμμαχος · ἆρα νεκρός ποιέω τεράστιος . καί διά ὅλος ὁ ἑξῆς , ἐν ὅς λέγω · μή διηγέομαι τις ἐν τάφος , καί πάλιν · μή γιγνώσκω ἐν ὁ σκότος , ὁ Σύμμαχος · ἢ διηγέομαι , ἢ γιγνώσκω , ἐκδίδωμι . οὖον γάρ ἀπογιγνώσκω ὁ λέγω οὗτος προφέρω ὁ φωνή κατά ἐκεῖνος ὁ ἡμέρα , δηλαδή ὁ ὁ πάθος . ὁ πατήρ δέ μόνος δύναμαι εἰμί οὗτος πείθω , ὁ αἴτιος ὁ εἰς θάνατος αὐτός διδάσκω κάθοδος λέγω · ἆρα νεκρός ποιέω τεράστιος , ἢ ὅδε ἢ ὅδε ἢ ὅδε ποιέω ; οὖον γάρ εἄν ἄλλως ἐθέλω , εἰμί πατήρ , μέχρι οὗτος ἐγώ προέρχομαι καί ἐν θάνατος γίγνομαι καί ἐν ὁ λάκκος ὁ κάτος , εἰμί μή πάντως ποῦ καί ἐν ὁ νεκρός θαυμάσιος παρέχω βούλομαι , ἵνα , ὅσπερ μή δύναμαι ἰατρός , οὗτος ὁ σός δύναμις κατεργάζομαι · τουτέστιν , ὅπως ὁ ἐν θάνατος γίγνομαι ἀνίστημι ἐξομολογέομαι σύ . οὖον γάρ ἰατρός εἰμί οὗτος δύναμαι ἐνεργέω , ἀλλά ὁ σός ἔνθεος μεγαλοεργία . ἄρα οὖν διά οὗτος ὑπέρχομαι ἐγώ ὁ θάνατος βούλομαι , ἵνα ἐν μέν ὁ τάφος ὁ ἔλεος σύ διηγέομαι , ἐν δέ ὁ ἀπώλεια ὁ ἀλήθεια σύ γιγνώσκω , ἐν δέ ὁ σκότος ὁ θαυμάσιος σύ κηρύσσω ἐν τε ὁ ἐπιλανθάνομαι γῆ ὁ δικαιοσύνη σύ μνημονεύω . εἰμί δέ τις ὁ νόος ἐφίστημι ἐν ὁ κατά ἐγώ ἀμφί ὁ μνῆμα καί ὁ μαρτύριον ὁ σωτήρ ἐγώ ἐπιτελέω θαυμάσιος , ἀληθής εἶμι ὅπως πληρόω ἔργον ὁ θεσπίζω . Θέα δέ διά οὗτος , ὅπως ὁ ἐν ὁ θάνατος χώρα διάφορος ἑρμηνεύω . πρῶτος μέν νεκρός σαφῶς ἀποκαλέω , δύο ὁ ἐν τάφος , τρίτος ὁ ἐν ἀπώλεια , τέταρτος ὁ ἐν σκότος , πέμπτος ὁ ἐν ὁ ἐπιλανθάνομαι γῆ . οὗτος γάρ πᾶς περί ὁ αὐτός διεξέρχομαι , ὅς μέλλω ὁ φιλάνθρωπος καί ἀγαθός θεός δείκνυμι τε καί παρέχω θαυμάσιος , ὁ ἔλεος αὐτός δηλαδή καί ὁ ἀλήθεια καί ὁ δικαιοσύνη ὁ θεός διηγέομαι . εἰμί δέ ἐπιγιγνώσκω , ὅπως πᾶς οὗτος , λέγω δέ ὁ θαυμάσιος ὁ θεός καί ὁ ἔλεος αὐτός καί ὁ ἀλήθεια αὐτός καί ὁ δικαιοσύνη αὐτός φθάνω ἐπί ὁ πάλαι νεκρός καί ἐν τάφος καί ἐν ἀπώλεια καί ἐν σκότος καί ἐν γῆ ἐπιλανθάνομαι , εἰμί νοέω , ὅσος ἀγαθός αἴτιος γίγνομαι ὁ σωτήρ καί κύριος ἐγώ ὁ πάλαι ἐν ὁ θάνατος γίγνομαι , διά ὅς καί ἐν ἐκεῖνος κατέρχομαι ὁ τόπος , ἵνα μή μόνος ζῶ , ἀλλά καί νεκρός κυριεύω . ὁ γάρ αἴτιος ὁ μέχρι ὁ θάνατος κάθοδος αὐτός διά ὁ πρόκειμαι τηλαυγής παρίστημι · ὅσπερ πληρόω κατά ὁ εὐαγγελιστής , ὅτε πολύς σῶμα ὁ κοιμάω ἅγιος ἐγείρω , καί σύν αὐτός ὁ σωτήρ εἰσέρχομαι εἰς ὁ ἅγιος πόλις ὁ θεός , δηλαδή ὁ ἐπουράνιος .