eusebius-scr-eccl.commentaria-in-psalmos Ps_66.1
Εἰς τὸ τέλος , ἐν ὕμοις , ψαλμὸς ᾠδῆς . Ὁ θεός , οἰκτειρήσαι ἡμᾶς καὶ εὐλογήσαι ἡμᾶς , ἐπιφάναι τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐφ’ ἡμᾶς καὶ ἐλεήσαι ἡμᾶς . Διάψαλμα . Τοῦ γνῶναι ἐν τῇ γῇ τὴν ὁδόν σου ἐν πᾶσιν ἔθνεσι τὸ σωτήριόν σου . Καὶ ὁ παρὼν ψαλμὸς εὐαγγελικὸς ὢν τῆς αὐτῆς ἔχεται τῷ πρὸ αὐτοῦ διανοίας · διόπερ εἰς τὸ τέλος παραπέμπει καὶ αὐτὸς ᾠδή τε ψαλμοῦ ἐπιγέγραπται · ἐπεὶ κἀκεῖνος ψαλμὸς ᾠδῆς ἐλέγετο εἶναι . μήποτε δὲ τὸ τίνος εἶεν λόγοι οὐδέτερος αὐτῶν ἐν τῇ προγραφῇ παρίστησι διὰ τὸ ἐναργὲς τῶν προφητικῶς εἰσηγμένων ἐν αὐτοῖς προσώπων . οἱ κήρυκες γοῦν τῶν ἐθνῶν , οἱ ἀπόστολοι δηλαδὴ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν , ἐν ἑκατέρῳ παρελήφθησαν . αὐτίκα γοῦν καὶ διὰ τῶν προκειμένων ἀκαλύπτως ἀναβοῶσιν ἐν τῇ γῇ καὶ ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι τό τε σωτήριον τοῦ θεοῦ καὶ τὴν ὁδὸν αὐτοῦ γνωσθῆναι εὐχόμενοι · εἶθ’ ἑξῆς φασιν · ἐξομολογησάσθωσάν σοι λαοί , ὁ θεός , ἐξομολογησάσθωσάν σοι λαοὶ πάντες · εὐφρανθήτωσαν καὶ ἀγαλλιάσθωσαν ἔθνη . Καὶ αὖθις δευτεροῦσι τὸν λόγον εἰς βεβαίωσιν τῶν θεσπιζομένων . ὁ χορὸς τοίνυν ὁ ἀποστολικός , ὁ διὰ τῶν ἔμπροσθεν εἰρηκώς · ἀλαλάξατε τῷ θεῷ , πᾶσα ἡ γῆ , καὶ αὖθις · πᾶσα ἡ γῆ προσκυνησάτωσαν , καὶ πάλιν · εὐλογεῖτε , ἔθνη , τὸν θεὸν ἡμῶν , καὶ ἐν τῷ μετὰ χεῖρας ὁμοίως ὁρῶν , ὅτι πολλῆς δεῖται συνεργίας θεοῦ εἰς κατόρθωσιν τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος , ὥσπερ κατεπᾴδων ἑαυτῷ δι’ εὐχῆς φησιν · ὁ θεός , οἰκτειρήσαι ἡμᾶς καὶ εὐλογήσαι ἡμᾶς , ἐπιφάναι τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐφ’ ἡμᾶς καὶ ἐλεήσαι ἡμᾶς . Ἡμεῖς μὲν γὰρ ἑαυτοὺς τὸ μηθὲν εἶναί φαμεν καὶ τὸ μηδὲν δύνασθαι ὁμολογοῦμεν , εὐτελεῖς ὄντες καὶ ἰδιῶται πένητές τε καὶ πάντων ἔσχατοι ἀνθρώπων · αὐτὸς δὲ ὁ θεὸς βουληθεὶς ἡμᾶς ὑπηρέτας γενέσθαι τῆς τῶν ἐθνῶν σωτηρίας , πρῶτον μὲν οἰκτειρήσειεν ἡμᾶς οἶκτον ἡμῶν λαβὼν τῆς ἀσθενείας · εἶτα προσθείη τι τὸ δυνάμενον ἡμᾶς δυναμῶσαι · τοῦτο δὲ ἦν τό · εὐλογήσαι ἡμᾶς , εὐλογίᾳ δὴ πνευματικῇ , ὡς ἂν καὶ εἰς ἡμᾶς πληρωθείη πρεπόντως τῇ αὐτοῦ χάριτι ἡ φάσκουσα εὐλογία · αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε καὶ πληρώσατε τὴν γῆν καὶ κατακυριεύσατε αὐτῆς . Ταῦτα μὲν γὰρ καὶ πάλαι κατ’ ἀρχὰς ἐπὶ τῆς κοσμοποιΐας εἴρητο ἐνομίσθη τε Ἰουδαίοις οὐκ ἄλλως ἢ σωματικῶς μόνως διὰ τῆς πολυτελείας πληροῦσθαι . ἡμεῖς δὲ εἰδότες , ὡς ἔστι καὶ ψυχῆς ἔκγονα διδασκάλων τε παῖδες οἱ μαθητευόμενοι , τοιαύτης ἀξιοῦμεν τυχεῖν εὐλογίας , ὡς ἂν αὐξηθείημεν καὶ πληθυνθείημεν πλή θει τῶν μαθητευομένων μυριάσιν τε τῶν δι’ ἡμῶν σωζομένων , ὡς ἂν εἰπεῖν · εὐλογητὸς ὁ θεὸς ὁ εὐλογήσας ἡμᾶς ἐν πάσῃ εὐλογίᾳ πνευματικῇ ἐν τοῖς ἐπουρανίοις ἐν Χριστῷ . Οὕτως οὖν · ὁ θεός , οἰκτειρήσαι ἡμᾶς πρότερον , εἶτ’ οἰκτειρήσας εὐλογήσαι ἡμᾶς . τοῦτο δὲ οὐκ ἄλλως ἔσται , εἰ μὴ ἐπιφάναι τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐφ’ ἡμᾶς , ὥστε καὶ ἡμᾶς εἰπεῖν · ἐσημειώθη ἐφ’ ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ προσώπου σου , κύριε . Τὸ δὲ ἐπιλεγόμενον ἑξῆς · καὶ ἐλεήσαι ἡμᾶς , μὴ κείμενον μήτε ἐν τῷ Ἑβραϊκῷ , μήτε παρὰ τοῖς λοιποῖς ἑρμηνευταῖς , ἀναγκαίως ὠβέλισται . Τῶν δὲ προλεχθέντων εὐχόμεθα τυχεῖν , ἵνα δυνηθῶμεν τὴν ὁδὸν αὐτοῦ γνωστὴν ποιῆσαι ἐν πάσῃ τῇ γῇ . διὸ λέλεκται · τοῦ γνῶναι ἐν τῇ γῇ τὴν ὁδόν σου . Τίς δὲ ἡ γῆ , καὶ τίς ἡ ὁδὸς τοῦ θεοῦ ; γῆ μὲν πάντες οἱ τὴν γῆν οἰκοῦντες ἄνθρωποι καὶ πάντα τὰ καθ’ ὅλης τῆς οἰκουμένης ἔθνη · ὁδὸς δὲ τοῦ θεοῦ ὁ θεοσεβὴς βίος , οὗ τὸ τέλος πρὸς αὐτὸν ἄγει τὸν θεὸν ὡς ἐπὶ μητρόπολιν ἀγαθῶν . καὶ αὐτὸς δὲ ὁ σωτήριος λόγος εἴη ἂν ὁδὸς τοῦ θεοῦ · διὸ ἑξῆς ὥσπερ διερμηνεύων τὴν διάνοιαν ἐπιλέγει · ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι τὸ σωτήριόν σου . Ὅπως οὖν δυνηθῶμεν ἐν πάσῃ τῇ γῇ καὶ ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι τοῖς τὴν γῆν οἰκοῦσι τὴν ὁδόν σου καὶ τὸ σωτήριόν σου ( ταὐτὸν γάρ ἐστι ) γνωστὸν ποιῆσαι , οἰκτείρησον ἡμᾶς , ὁ θεός , καὶ εὐλόγησον ἡμᾶς , καὶ τὸ πρόσωπόν σου ἐπίφανον ἐφ’ ἡμᾶς , ἵνα πληρωθέντες φωτὸς ἐκ τοῦ προσώπου σου καταλάμψωμεν πάντας ἀνθρώπους . εἰ γὰρ μὴ ταῦθ’ ἡμῖν ὑπάρξειεν , οὐδέν ἐσμεν ἡμεῖς πρὸς τὴν τοῦ τηλικούτου πράγματος κατόρθωσιν .
Lemmas: εἰς ὁ τέλος , ἐν ὑμέτερος , ψαλμός ᾠδή . ὁ θεός , οἰκτειρέω ἐγώ καί εὐλογέω ἐγώ , ἐπιφαίνω ὁ πρόσωπον αὐτός ἐπί ἐγώ καί ἐλεέω ἐγώ . διάψαλμα . ὁ γιγνώσκω ἐν ὁ γῆ ὁ ὁδός σύ ἐν πᾶς ἔθνος ὁ σωτήριος σύ . καί ὁ πάρειμι ψαλμός εὐαγγελικός εἰμί ὁ αὐτός ἔχω ὁ πρό αὐτός διάνοια · διόπερ εἰς ὁ τέλος παραπέμπω καί αὐτός ᾠδή τε ψαλμός ἐπιγράφω · ἐπεί ἐκεῖνος ψαλμός ᾠδή λέγω εἰμί . μήποτε δέ ὁ τίς ἄγω λόγος οὐδέτερος αὐτός ἐν ὁ προγραφή παρίστημι διά ὁ ἐναργής ὁ προφητικός εἴσειμι ἐν αὐτός πρόσωπον . ὁ κῆρυξ γοῦν ὁ ἔθνος , ὁ ἀπόστολος δηλαδή ὁ σωτήρ ἐγώ , ἐν ἑκάτερος παραλαμβάνω . αὐτίκα γοῦν καί διά ὁ πρόκειμαι ἀκαλύπτως ἀναβοάω ἐν ὁ γῆ καί ἐν πᾶς ὁ ἔθνος ὁ τε σωτήριος ὁ θεός καί ὁ ὁδός αὐτός γιγνώσκω εὔχομαι · εἶτα ἑξῆς φημί · ἐξομολογέομαι σύ λαός , ὁ θεός , ἐξομολογέομαι σύ λαός πᾶς · εὐφραίνω καί ἀγαλλιάω ἔθνος . καί αὖθις δευτερόω ὁ λόγος εἰς βεβαίωσις ὁ θεσπίζω . ὁ χορός τοίνυν ὁ ἀποστολικός , ὁ διά ὁ ἔμπροσθεν εἴρω · ἀλαλάζω ὁ θεός , πᾶς ὁ γῆ , καί αὖθις · πᾶς ὁ γῆ προσκυνέω , καί πάλιν · εὐλογέω , ἔθνος , ὁ θεός ἐγώ , καί ἐν ὁ μετά χείρ ὁμοίως ὁράω , ὅτι πολύς δήω συνεργία θεός εἰς κατόρθωσις ὁ εὐαγγελικός κήρυγμα , ὥσπερ κατεπᾴδω ἑαυτοῦ διά εὐχή φημί · ὁ θεός , οἰκτειρέω ἐγώ καί εὐλογέω ἐγώ , ἐπιφαίνω ὁ πρόσωπον αὐτός ἐπί ἐγώ καί ἐλεέω ἐγώ . ἐγώ μέν γάρ ἑαυτοῦ ὁ μηδείς εἰμί φημί καί ὁ μηδείς δύναμαι ὁμολογέω , εὐτελής εἰμί καί ἰδιώτης πένης τε καί πᾶς ἔσχατος ἄνθρωπος · αὐτός δέ ὁ θεός βούλομαι ἐγώ ὑπηρέτης γίγνομαι ὁ ὁ ἔθνος σωτηρία , πρῶτος μέν οἰκτειρέω ἐγώ οἶκτος ἐγώ λαμβάνω ὁ ἀσθένεια · εἶτα προστίθημι τίς ὁ δύναμαι ἐγώ δυναμόω · οὗτος δέ εἰμί ὁ · εὐλογέω ἐγώ , εὐλογία δή πνευματικός , ὡς εἄν καί εἰς ἐγώ πληρόω πρεπόντως ὁ αὐτός χάρις ὁ φάσκω εὐλογία · αὐξάνω καί πληθύνω καί πληρόω ὁ γῆ καί κατακυριεύω αὐτός . οὗτος μέν γάρ καί πάλαι κατά ἀρχή ἐπί ὁ κοσμοποιία εἴρω νομίζω τε Ἰουδαῖος οὐ ἄλλως ἢ σωματικός μόνος διά ὁ πολυτέλεια πληρόω . ἐγώ δέ οἶδα , ὡς εἰμί καί Ψυχή ἔκγονος διδάσκαλος τε παῖς ὁ μαθητεύω , τοιοῦτος ἀξιόω τυγχάνω εὐλογία , ὡς εἄν αὐξάνω καί πληθύνω Πλῆ θέω ὁ μαθητεύω μυριάς τε ὁ διά ἐγώ σώζω , ὡς εἄν εἶπον · εὐλογητός ὁ θεός ὁ εὐλογέω ἐγώ ἐν πᾶς εὐλογία πνευματικός ἐν ὁ ἐπουράνιος ἐν Χριστός . οὕτως οὖν · ὁ θεός , οἰκτειρέω ἐγώ πρότερος , εἶτα οἰκτειρέω εὐλογέω ἐγώ . οὗτος δέ οὐ ἄλλως εἰμί , εἰμί μή ἐπιφαίνω ὁ πρόσωπον αὐτός ἐπί ἐγώ , ὥστε καί ἐγώ εἶπον · σημειόω ἐπί ἐγώ ὁ φάος ὁ πρόσωπον σύ , κύριος . ὁ δέ ἐπιλέγω ἑξῆς · καί ἐλεέω ἐγώ , μή κεῖμαι μήτε ἐν ὁ ἑβραικός , μήτε παρά ὁ λοιπός ἑρμηνευτής , ἀναγκαῖος ὀβελίζω . ὁ δέ προλέγω εὔχομαι τυγχάνω , ἵνα δύναμαι ὁ ὁδός αὐτός γνωστός ποιέω ἐν πᾶς ὁ γῆ . διό λέγω · ὁ γιγνώσκω ἐν ὁ γῆ ὁ ὁδός σύ . Τῖς δέ ὁ γῆ , καί τίς ὁ ὁδός ὁ θεός ; γῆ μέν πᾶς ὁ ὁ γῆ οἰκέω ἄνθρωπος καί πᾶς ὁ κατά ὅλος ὁ οἰκέω ἔθνος · ὁδός δέ ὁ θεός ὁ θεοσεβής βίος , ὅς ὁ τέλος πρός αὐτός ἄγω ὁ θεός ὡς ἐπί μητρόπολις ἀγαθός . καί αὐτός δέ ὁ σωτήριος λόγος εἰμί εἄν ὁδός ὁ θεός · διό ἑξῆς ὥσπερ διερμηνεύω ὁ διάνοια ἐπιλέγω · ἐν πᾶς ὁ ἔθνος ὁ σωτήριος σύ . ὅπως οὖν δύναμαι ἐν πᾶς ὁ γῆ καί ἐν πᾶς ὁ ἔθνος ὁ ὁ γῆ οἰκέω ὁ ὁδός σύ καί ὁ σωτήριος σύ ( αὐτός γάρ εἰμί ) γνωστός ποιέω , οἰκτειρέω ἐγώ , ὁ θεός , καί εὐλογέω ἐγώ , καί ὁ πρόσωπον σύ ἐπιφαίνω ἐπί ἐγώ , ἵνα πληρόω φάος ἐκ ὁ πρόσωπον σύ καταλαμβάνω πᾶς ἄνθρωπος . εἰμί γάρ μή αὐτός ἐγώ ὑπάρχω , οὐδείς εἰμί ἐγώ πρός ὁ ὁ τηλικόσδε πρᾶγμα κατόρθωσις .