eusebius-scr-eccl.commentaria-in-psalmos Ps_104.10
Καὶ διῆλθον ἐξ ἔθνους εἰς ἔθνος , καὶ ἐκ βασιλείας εἰς λαὸν ἕτερον . οὐκ ἀφῆκεν ἄνθρωπον ἀδικῆσαι αὐτοὺς καὶ ἤλεγξεν ὑπὲρ αὐτῶν βασιλεῖς · μὴ ἅπτεσθε τῶν χριστῶν μου καὶ ἐν τοῖς προφήταις μου μὴ πονηρεύεσθε . Δοκεῖ ἀπολογίαν ἔχειν τὴν ἐν τοῖς προκειμένοις διδασκαλίαν τοῦ μὴ ἀκρίτως ἀποδεδοκιμάσθαι καὶ ἀποβεβλῆσθαι τὸν ἐκ περιτομῆς λαόν , εὐλόγως δὲ ταῦτα πεπονθέναι , ὅτι μυρίων καταξιωθέντες πρὸς τοῦ θεοῦ εὐεργεσιῶν αὐτοὶ ἑαυτοὺς ἐναντίους κατέστησαν καὶ ἐχθροὺς τῆς τοῦ θεοῦ προαιρέσεως . εἴη δ’ ἂν ταῦτα ὠφέλιμα εἰς διδασκαλίαν τῶν ἐθνῶν . ἐν ἀρχῇ μὲν οὖν καταριθμεῖται ὁ λόγος τὰς τοῦ θεοῦ εἰς ἐκείνους εὐεργεσίας , προϊὼν δ’ ἑξῆς τὰς τῶν αὐτῶν καταλέγει δυσσεβείας . οἱ προπάτορες τοίνυν αὐτῶν οἱ περὶ τὸν Ἀβραὰμ ὀλιγοστοὶ καὶ πάροικοι ὄντες ἐν τῇ γῇ τοσαύτης , φησίν , ἠξιώθησαν ὑπὸ τοῦ θεοῦ φροντίδος , ὡς ἐξ ἔθνους εἰς ἔθνος μεταβάντας καὶ ἐκ βασιλείας εἰς λαὸν ἕτερον ὑπὸ μηδενὸς ἑτέρου ἀνθρώπων ἀδικηθῆναι καίπερ ἀμιξίας πολλῆς οὔσης τῶν τότε ἐθνῶν τοποκρατόρων τε ἀπηνῶν ὄντων καὶ μεστῶν πάσης ὠμότητος καὶ ἀπανθρωπίας . Ἀπὸ μὲν οὖν τῶν Χαλδαίων μετῆλθεν Ἀβραὰμ εἰς τὴν τῶν Χαναναίων μετανάστης γενόμενος καὶ πάλιν ἀπὸ τῆς Παλαιστινῶν εἰς Αἴγυπτον κατελθών , ὅτε καὶ ἡ Σάρρα ὑπὸ τοῦ βασιλέως τῶν Αἰγυπτίων λαμβάνεται , καὶ πάλιν ἀπὸ Αἰγύπτου ἐπανελθὼν καὶ παροικήσας εἰς τὴν Γαραριτικήν , ἔνθα καὶ ὁ υἱὸς αὐτοῦ Ἰσαὰκ μετ’ αὐτὸν ᾤκησεν . ἀλλὰ Ἰακὼβ μεταναστὰς ἀπὸ τῆς Παλαιστίνης κάτεισιν εἰς Αἴγυπτον καὶ . πλὴν ἐν τοσαύτῃ ξενιτείᾳ πλανηθέντας αὐτοὺς ὁ τῶν οἰκείων θεραπόντων ὑπέρμαχος θεὸς οὐκ ἀφῆκεν ἀδικηθῆναι πρός τινος καίτοι πολλῶν βουληθέντων ἀδικῆσαι αὐτούς . διαγράφει γοῦν ὁ Μωυσῆς τὰς κατ’ αὐτῶν ἐπιβουλὰς καὶ ὡς οὐκ ἀφῆκεν ὁ θεὸς ἄνθρωπον ἀδικῆσαι αὐτούς , ἀλλὰ καὶ ἤλεγξεν ὑπὲρ αὐτῶν βασιλεῖς . ἤτασε γοῦν ὁ θεὸς τὸν Φαραὼ ἐτασμοῖς μεγάλοις διὰ Σάρραν τὴν γυναῖκα Ἀβραάμ . καὶ τῷ Ἀβιμέλεχ ἐπιστὰς νυκτὸς εἶπεν · ἀπόδος τὴν γυναῖκα τῷ ἀνθρώπῳ , καὶ ἐπιλέγει · ὅτι προφήτης ἐστὶ καὶ εὔξεται περὶ σοῦ , ᾧ καὶ τὸ μετὰ χεῖρας λόγιον συμφωνεῖ φάσκον εἰρηκέναι τὸν θεὸν τοῖς τότε ἐπιβουλεύσασιν αὐτοῖς · μὴ ἅπτεσθε τῶν χριστῶν μου καὶ ἐν τοῖς προφήταις μου μὴ πονηρεύεσθε . ἔνθα γενόμενος σημειώσει , τίνα τρόπον ὁ λόγος χριστοὺς ? αὐτοὺς ἐκείνους τοὺς περὶ τὸν Ἀβραὰμ καλεῖ καίτοι αἰσθητῷ ἐλαίῳ μηδαμοῦ κεχρισμένους μηδὲ κατὰ τὸν Μωυσέως νόμον ὁμοίως τῷ Ἀαρὼν χριστοὺς γενομένους ; πόθεν οὖν ἄλλοθεν γεγόνασι χριστοὶ ἢ ἀπὸ τῆς μετοχῆς τοῦ φανέντος αὐτοῖς θεοῦ λόγου , ὅντινα εἶναι τὸν μονογενῆ υἱὸν πεπιστεύκαμεν ;
Lemmas: καί διέρχομαι ἐκ ἔθνος εἰς ἔθνος , καί ἐκ βασίλεια εἰς λαός ἕτερος . οὐ ἀφίημι ἄνθρωπος ἀδικέω αὐτός καί ἐλέγχω ὑπέρ αὐτός βασιλεύς · μή ἅπτω ὁ χριστός ἐγώ καί ἐν ὁ προφήτης ἐγώ μή πονηρεύομαι . δοκέω ἀπολογία ἔχω ὁ ἐν ὁ πρόκειμαι διδασκαλία ὁ μή ἄκριτος ἀποδοκιμάζω καί ἀποβάλλω ὁ ἐκ περιτομή λαός , εὔλογος δέ οὗτος πάσχω , ὅτι μυρίος καταξιόω πρός ὁ θεός εὐεργεσία αὐτός ἑαυτοῦ ἐναντίος καθίστημι καί ἐχθρός ὁ ὁ θεός προαίρεσις . εἰμί δέ εἄν οὗτος ὠφέλιμος εἰς διδασκαλία ὁ ἔθνος . ἐν ἀρχή μέν οὖν καταριθμέω ὁ λόγος ὁ ὁ θεός εἰς ἐκεῖνος εὐεργεσία , προέρχομαι δέ ἑξῆς ὁ ὁ αὐτός καταλέγω δυσσέβεια . ὁ προπάτωρ τοίνυν αὐτός ὁ περί ὁ Ἀβραάμ ὀλιγοστός καί πάροικος εἰμί ἐν ὁ γῆ τοσοῦτος , φημί , ἀξιόω ὑπό ὁ θεός φροντίς , ὡς ἐκ ἔθνος εἰς ἔθνος μεταβαίνω καί ἐκ βασίλεια εἰς λαός ἕτερος ὑπό μηδείς ἕτερος ἄνθρωπος ἀδικέω καίπερ ἀμιξία πολύς εἰμί ὁ τότε ἔθνος τοποκράτωρ τε ἀπήνη εἰμί καί μεστός πᾶς ὠμότης καί ἀπανθρωπία . ἀπό μέν οὖν ὁ Χαλδαῖος μετέρχομαι Ἀβραάμ εἰς ὁ ὁ Χαναναῖος μετανάστης γίγνομαι καί πάλιν ἀπό ὁ Παλαιστινός εἰς Αἴγυπτος κατέρχομαι , ὅτε καί ὁ Σάρα ὑπό ὁ βασιλεύς ὁ Αἰγύπτιος λαμβάνω , καί πάλιν ἀπό Αἴγυπτος ἐπανέρχομαι καί παροικέω εἰς ὁ Γαραριτικήν , ἔνθα καί ὁ υἱός αὐτός Ἰσαάκ μετά αὐτός οἰκέω . ἀλλά Ἰακώβ μετανίστημι ἀπό ὁ Παλαιστίνη κατέρχομαι εἰς Αἴγυπτος καί . πλήν ἐν τοσοῦτος ξενιτεία πλανάω αὐτός ὁ ὁ οἰκέω θεράπων ὑπέρμαχος θεός οὐ ἀφίημι ἀδικέω πρός τις καίτοι πολύς βούλομαι ἀδικέω αὐτός . διαγράφω γοῦν ὁ Μωυσῆς ὁ κατά αὐτός ἐπιβουλή καί ὡς οὐ ἀφίημι ὁ θεός ἄνθρωπος ἀδικέω αὐτός , ἀλλά καί ἐλέγχω ὑπέρ αὐτός βασιλεύς . ἐτάζω γοῦν ὁ θεός ὁ Φαραώ ἐτασμός μέγας διά Σάρα ὁ γυνή Ἀβραάμ . καί ὁ Ἀβιμέλεχ ἐφίστημι νύξ εἶπον · ἀποδίδωμι ὁ γυνή ὁ ἄνθρωπος , καί ἐπιλέγω · ὅτι προφήτης εἰμί καί εὔχομαι περί σύ , ὅς καί ὁ μετά χείρ λόγιος συμφωνέω φάσκω εἴρω ὁ θεός ὁ τότε ἐπιβουλεύω αὐτός · μή ἅπτω ὁ χριστός ἐγώ καί ἐν ὁ προφήτης ἐγώ μή πονηρεύομαι . ἔνθα γίγνομαι σημείωσις , τίς τρόπος ὁ λόγος χριστός ? αὐτός ἐκεῖνος ὁ περί ὁ Ἀβραάμ καλέω καίτοι αἰσθητός ἔλαιον μηδαμοῦ χρίω μηδέ κατά ὁ Μωυσῆς νόμος ὁμοίως ὁ Ἀαρών χριστός γίγνομαι ; πόθεν οὖν ἄλλοθεν γίγνομαι χριστός ἢ ἀπό ὁ μετοχή ὁ φαίνω αὐτός θεός λόγος , ὅστις εἰμί ὁ μονογενής υἱός πιστεύω ;