eunapius.fragmenta-historica 4.42
Ὅτι τῶν Σκυθῶν ἡττηθέντων καὶ ὑπὸ τῶν Οὔννων ἀναιρεθέντων καὶ ἄρδην ἀπολλυμένων ( τὸ πλῆθος ) , οἱ μὲν ἐγκαταλαμβανόμενοι σὺν γυναιξὶ καὶ τέκνοις διεφθείροντο , καὶ οὐδεμία φειδὼ τῆς περὶ τοὺς φόνους ἦν ὠμότητος . Τὸ δὲ συναλισθὲν καὶ πρὸς φυγὴν ὁρμῆσαν πλῆθος μὲν ( ἦν ? ) οὐ πολὺ τῶν εἴκοσι μυριάδων ἀποδέουσαι ( ἀποδέον , ὅσοι ? ) συνῆλθον [ τῶν ] ἐς τὸ μάχιμον ἀκμαζούσας ( ἀκμαζόντων ? ) . * κινηθέντες [ νικηθέντες Hoesch . ] καὶ ταῖς ὄχθαι ἐπιστάντες χεῖράς τε ὤρεγον πόρρωθεν μετ’ ὀλοφυρμῶν καὶ βοῆς , καὶ προέτεινον ἱκετηρίας , ἐπιτραπῆναι τὴν διάβασιν παρακαλοῦντες , καὶ τὴν σφῶν συμφορὰν ὀδυρόμενοι , καὶ προσθήκην τῇ συμμαχίᾳ παρέξειν ἐπαγγελλόμενοι . Οἱ δὲ ταῖς ὄχθαις ἐπιτεταγμένοι Ῥωμαίων οὐδὲν ἔφασαν πράξειν ἄνευ βασιλέως γνώμης . Ἐντεῦθεν ἀναφέρεται μὲν ἐπὶ τὸν βασιλέα ἡ γνῶσις · πολλῆς δὲ ἀντιλογίας γενομένης , καὶ πολλῶν ἐφ’ ἑκάτερα γνωμῶν ἐν τῷ βασιλικῷ συλλόγῳ ῥηθεισῶν , ἔδοξε τῷ βασιλεῖ . Καὶ γὰρ ὑπῆν τι ζηλοτυπίας αὐτῷ πρὸς τοὺς συμβασιλεύοντας , οἳ παῖδες μὲν ἦσαν ἀδελφοῦ ( καὶ γέγραπται οὕτω πρότερον ) , τὴν βασιλείαν δὲ διῃρῆσθαι κατὰ σφᾶς ἐδόκουν , τὴν διανομὴν οὐκ ἀνενεγκόντες ἐπὶ τὸν θεῖον . Τούτων δὴ ἕνεκα , καὶ ὡς μεγάλῃ προσθήκῃ τὸ Ῥωμαῖκὸν αὐξήσων , δεχθῆναι κελεύει τοὺς ἄνδρας , τὰ ὅπλα καταθεμένους . Πρὶν δὲ τὴν διάβασιν ἐκ βασιλέως ἐπιτραπῆναι , Σκυθῶν οἱ τολμηρότατοι καὶ αὐθάδεις βιάσασθαι τὸν πόρον ἔγνωσαν , καὶ βιαζόμενοι κατεκόπησαν . ΟἸ δὲ διαφθείραντες τὸν ἀποδασμὸν τοῦτον τῆς τε ἀρχῆς παρελύθησαν καὶ περὶ τοῖς σώμασιν ἐκινδύνευσαν , ὅτι πολεμίους διέφθειραν . Οἵ τε παραδυναστεύοντες βασιλεῖ καὶ δυνάμενοι μέγιστον κατεγέλων αὐτῶν τὸ φιλοπόλεμον καὶ στρατηγικὸν , πολιτικοὺς δὲ οὐκ ἔφασαν εἶναι . Ὁ μὲν γὰρ βασιλεὺς ἐξ Ἀντιοχείας ἐπέτρεπεν αὐτοῖς τὴν ἀχρεῖον ἡλικίαν πρῶτον ὑποδεξαμένοις καὶ παραπέμψασιν εἰς τὴν Ῥωμαϊκὴν ἐπικράτειαν , καὶ ταύτην εἰς ὁμηρείαν ἀσφαλῶς κατέχουσιν , ἐπιστῆναι ταῖς ὄχθαις , καὶ μὴ πρότερον τοὺς μαχίμους δέξασθαι διαβαίνοντας , μηδὲ τὰ πλοῖα παρασχεῖν ἐς τὴν περαίωσιν , εἰ μὴ τὰ ὅπλα καταθέμενοι γυμνοὶ διαβαίνοιεν . Οἱ δὲ ταῦτα ἐπιτραπέντες , ὁ μὲν ἐκ τῶν διαβεβηκότων ἤρα παιδαρίου τινὸς λευκοῦ καὶ χαρίεντος τὴν ὄψιν , ὁ δὲ ἠλέει ( ἥλω ? W . ) γυναικὸς εὐπροσώπου τῶν αἰχμαλώτων , ὃς δὲ ἦν αἰχμάλωτος ὑπὸ παρθένου , τοὺς δὲ τὸ μέγεθος κατεῖχε τῶν δώρων , τά τε λινᾶ ὑφάσματα καὶ τὸν τῶν στρωμάτων ἐπ’ ἀμφότερα θυσανοειδές · ἕκαστος δὲ ἁπλῶς αὐτῶν ὑπελάμβανε καὶ τὴν οἰκίαν καταπλήσειν οἰκετῶν καὶ τὰ χωρία βοηλατῶν καὶ τὴν ἐρωτικὴν λύσσαν τῆς περὶ ταῦτα ἐξουσίας . Νικηθέντες δὲ ὑπὸ τούτων νίκην αἰσχίστην καὶ παρανομωτάτην , ὥσπερ τινὰς εὐεργέτας καὶ σωτῆρας παλαιοὺς μετὰ τῶν ὅπλων ἐδέξαντο . Οἱ δὲ τοσοῦτον ἀκονιτὶ πρᾶγμα διαπεπραγμένοι καὶ τὴν οἴκοι συμφορὰν εὐτυχήσαντες , οἵγε ἀντὶ τῆς Σκυθῶν ἐρημίας καὶ τοῦ βαράθρου τὴν Ῥωμαϊκὴν ἀρχὴν ἀπελάμβανον , εὐθὺς πολὺ τι βάρβαρον ἐν τῷ παρασπόνδῳ καὶ ἀπίστῳ διέφαινον . Ἡ μὲν γὰρ ἄχρηστος ἡλικία προλαβοῦσα κατὰ τὴν διάβασιν μετὰ βαθείας σπουδῆς καὶ φροντίδος τῶν ταῦτα βεβουλευμένων εἰς τὰ ἔθνη κατεχεῖτο καὶ διεσπείρετο . Οἰκέται δὲ καὶ γυναῖκες καὶ παῖδες ἐκείνων , οἱ μὲν βασιλικὰ παράσημα ἔχοντες , τὰς δὲ ἦν ἁβροτέρας ὁρᾶς ἢ κατὰ αἰχμάλωτον . Παῖδες δὲ αὐτῶν καὶ τὸ οἰκετικὸν ( τοῦ οἰκετικοῦ ? W . ) πρός τε τὴν εὐκρασίαν τῶν ἀέρων ἀνέδραμον καὶ παρὰ τὴν ἡλικίαν ἥβησαν , καὶ πολὺ τὸ ἐπιφυόμενον ἦν πολέμιον γένος . Οἱ μὲν οὖν παλαιοὶ μῦθοι λέγουσι περὶ τὴν Βοιωτίαν καὶ τὴν Κολχίδα , δρακοντείων ὀδόντων κατασπαρέντων , ἐν ὅπλοις ἅμα τῷ σπόρῳ τοὺς ἄνδρας ἀναπάλλεσθαι ( ἀνατέλλεσθαι ? W . ) · ὁ δὲ καθ’ ἡμᾶς χρόνος καὶ τὸν μῦθον τοῦτον εἰς φῶς καὶ ἔργον συνήγαγε καὶ ὀφθῆναι κατηνάγκασεν . Οὐ γὰρ ἔφθασαν τοῦ Σκυθικοῦ γένους εἰς τὴν ἐπικράτειαν τὴν Ῥωμαϊκὴν οἱ παῖδες ὥσπερ ὀδόντες διασπαρέντες , καὶ πάντα ἦν μεστὰ θυμοῦ καὶ μανίας καὶ φόνων , ἀνελθόντων αὐτῶν εἰς ἡλικίαν μάχιμον παρὰ τὸν χρόνον . Τὸ δὲ ἀκμάζον τῆς Σκυθικῆς ἀλκῆς καὶ γενναιότητος , τοῖς ὑποδεξαμένοις ἀντὶ τῶν ἐκβεβληκότων ἐς ἐπανάστασιν εὐθὺς ἐγερθὲν καὶ μαχόμενον , πολὺ δεινότερα καὶ τραγικώτερα συνετόλμησεν ὧν ἔπαθεν . Ἡ μὲν γὰρ Θρᾴκη πᾶσα καὶ ἡ συνεχὴς αὐτῇ χώρα Μακεδονία καὶ Θεσσαλία τοιαύτη τίς ἐστι καὶ οὕτω πολυύμνητος , ὥστε οὐδὲ εἷς κατὰ ( καὶ ? W . ) ταῦτα ἀναγράφειν ὁ λόγος ἦν . Τοσαύτην δὲ οὖσαν αὐτὴν καὶ οὕτω πολυάνθρωπον , εὐδαίμονά τε ἅμα καὶ εὔανδρον , ἡ τῶν Σκυθῶν ἄπιστος καὶ παράλογος ἐπανάστασις ἐξαπιναίως καὶ παραχρῆμα τῆς διαβάσεως συντολμηθεῖσα καὶ ἀνοιδήσασα κατεστόρεσεν ἐς τοσόνδε καὶ καθημάξευσε ταῖς συμφοραῖς , ὥστε χρυσὸν ἀποδειχθῆναι πρὸς τὰ Θρᾴκια πάθη τὴν Μυσῶν παροιμιώδη λείαν . Δόξαν δ’ αὐτοῖς στασιάζειν , ἀξιομάχου μὴ παρούσης δυνάμεως εἰς ἄμυναν , τῷ τε πλήθει πρὸς ἀνθρώπους ἀφυλάκτους καὶ ἀνόπλους ἐφάνησαν φοβερώτατοι , καὶ τῷ φονικωτάτῳ πρὸς τὸ κρατούμενον πάντα ἀνδρῶν ἐχήρωσαν . Περιειστήκει δὲ ἐς ἴσον λόγον καὶ Σκύθας Οὕννων μὴ φέρειν ὄνομα καὶ Ῥωμαίους Σκυθῶν . Πόλεις γοῦν εὐαρίθμητοι καὶ ὀλίγαι τινὲς διεσώθησαν καὶ ἔτι σώζονται τειχῶν ἕνεκεν καὶ οἰκοδομημάτων · ἡ δὲ χώρα καὶ ( κατὰ ? W . ) τὸ πλεῖστον ἀπανάλωται , καί ἐστιν ἀοίκητον καὶ ἄβατον διὰ τὸν πόλεμον . Βασιλεὺς δὲ ἐπειδὴ τούτων ἐπύθετο τῶν ἀδιηγήτων κακῶν , πρὸς μὲν τοὺς Πέρσας ἀναγκαίαν εἰρήνην συνθέμενος , ἑαυτῷ δὲ πολεμήσας ἐπὶ μεταγνώσει τῆς ὑποδοχῆς , τῷ θυμῷ τε ὑπερέζεσε , καὶ πρὸς τὸν πόλεμον ἐντείνων ( ἐντύνων ? B . ) ἑαυτὸν προκαταπέμπει τὸ Σαρακηνῶν ἱππικὸν ὡς ἀντισχῆσον τοῖς βαρβάροις . Ἤδη γὰρ καὶ τὴν Κωνσταντίνου πόλιν κατέτρεχον , καὶ τοῖς τείχεσιν ἠνόχλουν περικαθήμενοι , πολέμιόν τε οὐδὲν ὁρῶντες ἐς ἀντίπαλον μάχην , καὶ τοῖς φρονήμασιν εἰς πᾶσαν ὕβριν ὠλισθηκότες . Ὃ δὴ καὶ περιφανῶς ἔδοξε κάλλιστα στρατηγῆσαι κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον ἡ τύχη .
Lemmas: ὅτι2 ὁ Σκύθης ἡσσάομαι καί ὑπό ὁ Οὖννοι ἀναιρέω καί ἄρδην ἀπόλλυμι ( ὁ πλῆθος ) , ὁ μέν ἐγκαταλαμβάνω σύν γυνή καί τέκνον διαφθείρω , καί οὐδείς φειδώ ὁ περί ὁ φόνος εἰμί ὠμότης . ὁ δέ συναλίζω καί πρός φυγή ὁρμάω πλῆθος μέν ( εἰμί ? ) οὖον πολύς ὁ εἴκοσι μυριάς ἀποδέω ( ἀποδέω , ὅσος ? ) συνέρχομαι [ ὁ ] εἰς ὁ μάχιμος ἀκμάζω ( ἀκμάζω ? ) . * κινέω [ νικάω Hoesch . ] καί ὁ ὄχθη ἐφίστημι χείρ τε ὀρέγω πόρρωθεν μετά ὀλοφυρμός καί βοή , καί προτείνω ἱκετηρία , ἐπιτρέπω ὁ διάβασις παρακαλέω , καί ὁ σφεῖς συμφορά ὀδύρομαι , καί προσθήκη ὁ συμμαχία παρέχω ἐπαγγέλλω . ὁ δέ ὁ ὄχθη ἐπιτάσσω Ῥωμαῖος οὐδείς φημί πράσσω ἄνευ βασιλεύς γνώμη . ἐντεῦθεν ἀναφέρω μέν ἐπί ὁ βασιλεύς ὁ γνῶσις · πολύς δέ ἀντιλογία γίγνομαι , καί πολύς ἐπί ἑκάτερος γνώμη ἐν ὁ βασιλικός σύλλογος εἴρω , δοκέω ὁ βασιλεύς . καί γάρ ὕπειμι τίς ζηλοτυπία αὐτός πρός ὁ συμβασιλεύω , ἕ παῖς μέν εἰμί ἀδελφός ( καί γράφω οὗτος πρότερος ) , ὁ βασίλειος δέ διαιρέω κατά σφεῖς δοκέω , ὁ διανομή οὐ ἀναφέρω ἐπί ὁ θέω . οὗτος δή ἕνεκα , καί ὡς μέγας προσθήκη ὁ Ῥωμαῖος αὐξάνω , δέχομαι κελεύω ὁ ἀνήρ , ὁ ὅπλον κατατίθημι . πρίν δέ ὁ διάβασις ἐκ βασιλεύς ἐπιτρέπω , Σκύθης ὁ τολμηρός καί αὐθάδης βιάζομαι ὁ πόρος γιγνώσκω , καί βιάζομαι κατακόπτω . ὁ δέ διαφθείρω ὁ ἀποδασμός οὗτος ὁ τε ἀρχή παραλύω καί περί ὁ σῶμα κινδυνεύω , ὅτι πολέμιος διαφθείρω . ὁ τε παραδυναστεύω βασιλεύς καί δύναμαι μέγας καταγελάω αὐτός ὁ φιλοπόλεμος καί στρατηγικός , πολιτικός δέ οὐ φημί εἰμί . ὁ μέν γάρ βασιλεύς ἐκ Ἀντιόχεια ἐπιτρέπω αὐτός ὁ ἀχρεῖος ἡλικία πρῶτος ὑποδέχομαι καί παραπέμπω εἰς ὁ Ῥωμαικός ἐπικράτεια , καί οὗτος εἰς ὁμηρεία ἀσφαλῶς κατέχω , ἐφίστημι ὁ ὄχθη , καί μή πρότερος ὁ μάχιμος δέχομαι διαβαίνω , μηδέ ὁ πλοῖον παρέχω εἰς ὁ περαίωσις , εἰμί μή ὁ ὅπλον κατατίθημι γυμνός διαβαίνω . ὁ δέ οὗτος ἐπιτρέπω , ὁ μέν ἐκ ὁ διαβαίνω ἐράω παιδάριον τις λευκός καί χαρίεις ὁ ὄψις , ὁ δέ ἐλεέω ( ἁλίσκομαι ? W . ) γυνή εὐπρόσωπος ὁ αἰχμάλωτος , ὅς δέ εἰμί αἰχμάλωτος ὑπό παρθένος , ὁ δέ ὁ μέγεθος κατέχω ὁ δῶρον , ὁ τε λίνεος ὕφασμα καί ὁ ὁ στρῶμα ἐπί ἀμφότερος θυσανώδης · ἕκαστος δέ ἁπλόος αὐτός ὑπολαμβάνω καί ὁ οἰκίον καταπίμπλημι οἰκέτης καί ὁ χωρίον βοηλάτης καί ὁ ἐρωτικός λύσσα ὁ περί οὗτος ἐξουσία . νικάω δέ ὑπό οὗτος Νίκη αἰσχρός καί παράνομος , ὥσπερ τις εὐεργέτης καί σωτήρ παλαιός μετά ὁ ὅπλον δέχομαι . ὁ δέ τοσοῦτος ἀκονιτί πρᾶγμα διαπράσσω καί ὁ οἴκοι συμφορά εὐτυχέω , ὅσγε ἀντί ὁ Σκύθης ἐρημία καί ὁ βάραθρον ὁ Ῥωμαικός ἀρχή ἀπολαμβάνω , εὐθύς πολύς τίς βάρβαρος ἐν ὁ παρασπονδῶ καί ἄπιστος διαφαίνω . ὁ μέν γάρ ἄχρηστος ἡλικία προλαμβάνω κατά ὁ διάβασις μετά βαθύς σπουδή καί φροντίς ὁ οὗτος βουλεύω εἰς ὁ ἔθνος καταχέω καί διασπείρω . οἰκέτης δέ καί γυνή καί παῖς ἐκεῖνος , ὁ μέν βασιλικός παράσημος ἔχω , ὁ δέ εἰμί ἁβρός ὁράω ἢ κατά αἰχμάλωτος . Παῖς δέ αὐτός καί ὁ οἰκετικός ( ὁ οἰκετικός ? W . ) πρός τε ὁ εὐκρασία ὁ ἀήρ ἀνατρέχω καί παρά ὁ ἡλικία ἡβάω , καί πολύς ὁ ἐπιφύω εἰμί πολέμιος γένος . ὁ μέν οὖν παλαιός μῦθος λέγω περί ὁ Βοιωτία καί ὁ Κολχίς , δρακόντιος ὀδούς κατασπείρω , ἐν ὅπλον ἅμα ὁ σπόρος ὁ ἀνήρ ἀναπάλλω ( ἀνατέλλω ? W . ) · ὁ δέ κατά ἐγώ χρόνος καί ὁ μῦθος οὗτος εἰς φάος καί ἔργον συνάγω καί ὁράω καταναγκάζω . οὖον γάρ φθάνω ὁ Σκυθικός γένος εἰς ὁ ἐπικράτεια ὁ Ῥωμαικός ὁ παῖς ὥσπερ ὀδούς διασπείρω , καί πᾶς εἰμί μεστός θυμός καί μανία καί φόνος , ἀνέρχομαι αὐτός εἰς ἡλικία μάχιμος παρά ὁ χρόνος . ὁ δέ ἀκμάζω ὁ Σκυθικός ἀλκή καί γενναιότης , ὁ ὑποδέχομαι ἀντί ὁ ἐκβάλλω εἰς ἐπανάστασις εὐθύς ἐγείρω καί μάχομαι , πολύς δεινός καί τραγικός συντολμάω ὅς πάσχω . ὁ μέν γάρ Θρᾴκη πᾶς καί ὁ συνεχής αὐτός χώρα Μακεδονία καί Θεσσαλία τοιοῦτος τίς εἰμί καί οὗτος πολυύμνητος , ὥστε οὐδέ εἷς κατά ( καί ? W . ) οὗτος ἀναγράφω ὁ λόγος εἰμί . τοσοῦτος δέ εἰμί αὐτός καί οὗτος πολυάνθρωπος , εὐδαίμων τε ἅμα καί Εὔανδρος , ὁ ὁ Σκύθης ἄπιστος καί παράλογος ἐπανάστασις ἐξαπίναιος καί παραχρῆμα ὁ διάβασις συντολμάω καί ἀνοιδέω καταστόρεννυμι εἰς τοσόσδε καί καθαμαξεύω ὁ συμφορά , ὥστε χρυσός ἀποδείκνυμι πρός ὁ Θρᾴκιος πάθος ὁ Μυσός παροιμιώδης λεῖος . δόξα δέ αὐτός στασιάζω , ἀξιόμαχος μή πάρειμι δύναμις εἰς ἄμυνα , ὁ τε πλῆθος πρός ἄνθρωπος ἀφύλακτος καί ἄνοπλος φαίνω φοβερός , καί ὁ φονικός πρός ὁ κρατέω πᾶς ἀνήρ χηρόω . περιίστημι δέ εἰς ἴσος λόγος καί Σκύθης Οὗννος μή φέρω ὄνομα καί Ῥωμαῖος Σκύθης . Πόλις γοῦν εὐαρίθμητος καί ὀλίγος τις διασῴζω καί ἔτι σῴζω τεῖχος ἕνεκα καί οἰκοδόμημα · ὁ δέ χώρα καί ( κατά ? W . ) ὁ πλεῖστος ἀπαναλίσκω , καί εἰμί ἀοίκητος καί ἄβατος διά ὁ πόλεμος . Βασιλεύς δέ ἐπεί οὗτος πυνθάνομαι ὁ ἀδιήγητος κακός , πρός μέν ὁ Πέρσης ἀναγκαῖος εἰρήνη συντίθημι , ἑαυτοῦ δέ πολεμέω ἐπί μεταγιγνώσκω ὁ ὑποδοχή , ὁ θυμός τε ὑπερζέω , καί πρός ὁ πόλεμος ἐντείνω ( ἐντύνω ? B . ) ἑαυτοῦ προκαταπέμπω ὁ Σαρακηνός ἱππικός ὡς ἀντέχω ὁ βάρβαρος . ἤδη γάρ καί ὁ Κωνσταντῖνος πόλις κατατρέχω , καί ὁ τεῖχος ἀνοχλέω περικάθημαι , πολέμιος τε οὐδείς ὁράω εἰς ἀντίπαλος μάχη , καί ὁ φρόνημα εἰς πᾶς ὕβρις ὀλισθάνω . ὅς δή καί περιφανής δοκέω καλῶς στρατηγέω κατά ὁ καιρός ἐκεῖνος ὁ τύχη .