eunapius.fragmenta-historica 4.54
Τοιοῦτον δέ τι ἱστόρηται γενέσθαι κατὰ τὴν Νέρωνος βασιλείαν , ἀλλὰ περὶ μίαν πόλιν . Φασὶ γὰρ τραγῳδόν τινα διὰ τὴν Νέρωνος εἰς ταῦτα φιλοτιμίαν ἐκπεσόντα τῆς Ῥώμης , εἶτα πλανᾶσθαι δόξαν αὐτῷ καὶ τὸ τῆς φωνῆς πλεονέκτημα πρὸς ἀνθρώπους ἡμιβαρβάρους ἐπιδεικνύναι , καὶ παρελθεῖν εἰς ταύτην ( τοιαύτην ? B . Ταρσὸν ? N . ) μεγάλην πόλιν καὶ πολυάνθρωπον , συναγεῖραί τε αὐτοὺς εἰς θέατρον . Καὶ συνελθόντων τὴν μὲν πρώτην ἡμέραν σφαλῆναι τῆς ἐπιδείξεως · οὐδὲ γὰρ τὴν ὄψιν ὑπομείναντας τοὺς θεατὰς , ἅτε ἄρτι καὶ πρῶτον ἑωρακότας , φεύγειν θλιβομένους περὶ ἀλλήλοις καὶ πατουμένους . Ὡς δὲ ὁ τραγῳδὸς ἰδίᾳ τοὺς πρώτους αὐτῶν ἀπολαβὼν τήν τε τοῦ προσωπείου φύσιν ἐδείκνυ καὶ τοὺς ὀκρίβαντας , ὑφ’ ὧν τὸ μέγεθος εἰς ὕψος παρατείνεται , καὶ συνέπειθεν οὕτως ἀνασχέσθαι καὶ τλῆναι τὴν ὄψιν , τότε παρελθὼν εἰς ἀνθρώπους καὶ ὡς μόλις ὑφισταμένους τὴν θέαν , τὸ μὲν πρῶτον ἐπιεικῶς καὶ μετρίως τῆς φωνῆς αὐτοὺς διέγευσε καὶ τοῦ μέλους ( Εὐριπίδου δὲ τὴν Ἀνδρομέδαν ὑπεκρίνετο ) , προϊὼν δὲ σφοδρότερον ἤχησε , καὶ ὑφῆκεν αὖθις , εἶτα ἐπήγαγεν ἁρμονίαν σύντονον , ἐπὶ ταύτῃ δὲ πάλιν εἰς τὴν γλυκεῖαν περιήνεγκεν . Ὥρα δὲ ἦν θέρους ὅ τι περ ἀκμαιότατον , καὶ τὸ θέατρον κατείχετο . Καὶ ὁ τραγῳδὸς ἀναπαυσαμένους ἠξίου σφᾶς φοιτᾶν ἐπὶ τὴν ἀκρόασιν περὶ λήγουσαν καὶ ἀποψύχουσαν ἡμέραν · οἱ δὲ πρὸ τῶν ποδῶν πεσόντες καὶ κυλινδούμενος πάσας ἀφίεσαν φωνὰς μήποτε αὐτοὺς ἀποστερῆσαι τοιαύτης μακαριότητος καὶ ἡδονῆς . Ἐνταῦθα ὁ τραγῳδὸς ἀφεὶς ἑαυτὸν ἐπὶ τὴν σκηνὴν καὶ τὸ πάθος,—καίτοι γε τὰ πλεῖστα περιῄρητο τῆς τραγῳδίας πρὸς ἀνθρώπους ἀξυνέτους , ὄγκος τε καὶ βαρύτης λέξεων , καὶ τὸ περὶ ταῦτα εἶδος , καὶ ἡ τοῦ μέτρου χάρις , τό τε τῶν ἠθῶν ἐναργὲς , ὀξύτατόν τε καὶ ἐπιφορώτατον εἰς ἀκοῆς κίνησιν , καὶ πρὸς τούτοις τὸ γινώσκεσθαι τὴν ὑπόθεσιν,—ἀλλ’ ὅμως τούτων ἁπάντων γεγυμνωμένος ἐς τοσόνδε τῇ τε εὐφωνίᾳ καὶ τῷ μέλει μόνῳ κατεκράτησεν , ὥστε οἱ μὲν ἀνεχώρουν προσκυνοῦντες ὡς θεὸς , καὶ τὰ ἐξαίρετα τῶν παρά σφισιν αὐτοῖς δῶρα ἐκόμιζον , καὶ τὸν πλοῦτον ὁ τραγῳδὸς ἐβαρύνετο . Μετὰ δὲ τὴν ἑβδόμην τῆς ἐπιδείξεως ἡμέραν νόσημα κατέσκηψεν εἰς τὴν πόλιν , καὶ πάντες οὐ τὰς λέξεις σαφῶς , ἀλλὰ τὸ μέλος , ὡς ἕκαστος εἶχε δυνάμεως καὶ φύσεως , ἐκβοῶντες , καὶ διαρροίας ἀκρατοῦς ἅμα ἐπιπεσούσης , ἐν τοῖς στενωποῖς παρεθέντες ἔκειντο , κακῶς ὑπὸ τῆς Ἀνδρομέδας ἐπιτριβόμενοι καὶ ἐχηρώθη τε ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν ἡ πόλις , ὥστε ἐκ τῶν προσοίκων ἐποικισθῆναι . Ἀλλ’ ἐπ’ ἐκείνων μὲν εὐφωνίαν τε ἦν αἰτιάσασθαι καὶ ἀέρος ὑπερβάλλουσαν θερμότητα , ἣ τὸ μέλος διὰ τῆς ἀκοῆς ἐπὶ τὰ κύρια τῶν ψυχικῶν ὀργάνων συνέτηξε καὶ διέκαυσεν · ἐπὶ δὲ τῶν καθ’ ἡμᾶς ἀνθρώπων αἱ μὲν αἰτίαι τοῦ πάθους εὐθεώρητοι ( περὶ τὰ ἔντερα γὰρ ἦσαν ἅπασαι καὶ ὑπὸ γαστέρα ) , τὸ δὲ καί τινας τῶν οὐκ ἀνοήτων πρὸς τοῦτο ὠλισθηκέναι οὐκ εἰς φυσικὴν ἄν τις εἰκότως , ἀλλ’ εἰς θειοτέραν ἀνενέγκοι κίνησιν , ποινηλατεῖσθαι σαφῶς τὸ ἀνθρώπινον .
Lemmas: τοιοῦτος δέ τίς ἱστορέω γίγνομαι κατά ὁ Νέρων βασίλειος , ἀλλά περί εἷς πόλις . φημί γάρ τραγῳδός τις διά ὁ Νέρων εἰς οὗτος φιλοτιμία ἐκπίτνω ὁ Ῥώμη , εἶτα πλανάω δόξα αὐτός καί ὁ ὁ φωνή πλεονέκτημα πρός ἄνθρωπος ἡμιβάρβαρος ἐπιδείκνυμι , καί παρέρχομαι εἰς οὗτος ( τοιοῦτος ? B . Ταρσός ? N . ) μέγας πόλις καί πολυάνθρωπος , συναγείρω τε αὐτός εἰς θέατρον . καί συνέρχομαι ὁ μέν πρῶτος ἡμέρα σφάλλω ὁ ἐπίδειξις · οὐδέ γάρ ὁ ὄψις ὑπομένω ὁ θεατής , ἅτε ἄρτι καί πρῶτος ὁράω , φεύγω θλίβω περί ἀλλήλων καί πατέω . ὡς δέ ὁ τραγῳδός ἴδιος ὁ πρῶτος αὐτός ἀπολαμβάνω ὁ τε ὁ προσωπεῖον φύσις δείκνυμι καί ὁ οκρίβαντας , ὑπό ὅς ὁ μέγεθος εἰς ὕψος παρατείνω , καί συμπείθω οὕτως ἀνέχω καί ἔτλην ὁ ὄψις , τότε παρέρχομαι εἰς ἄνθρωπος καί ὡς μόλις ὑφίστημι ὁ θέα , ὁ μέν πρῶτος ἐπιεικής καί μέτριος ὁ φωνή αὐτός διαγεύω καί ὁ μέλος ( Εὐριπίδης δέ ὁ Ἀνδρομέδα ὑποκρίνομαι ) , προέρχομαι δέ σφοδρός ἠχέω , καί ὑφίημι αὖθις , εἶτα ἐπάγω ἁρμονία σύντονος , ἐπί οὗτος δέ πάλιν εἰς ὁ γλυκύς περιφέρω . Ὥρα δέ εἰμί θέρος ὅς τίς περ ἀκμαῖος , καί ὁ θέατρον κατέχω . καί ὁ τραγῳδός ἀναπαύω ἀξιόω σφεῖς φοιτάω ἐπί ὁ ἀκρόασις περί λήγω καί ἀποψύχω ἡμέρα · ὁ δέ πρό ὁ πούς πίπτω καί κυλινδέω πᾶς ἀφίημι φωνή μήποτε αὐτός ἀποστερέω τοιοῦτος μακαριότης καί ἡδονή . ἐνταῦθα ὁ τραγῳδός ἀφίημι ἑαυτοῦ ἐπί ὁ σκηνή καί ὁ παθος,—καιος γε ὁ πλεῖστος περιλέγω ὁ τραγῳδία πρός ἄνθρωπος ἀσύνετος , ὄγκος τε καί βαρύτης λέξις , καί ὁ περί οὗτος εἶδος , καί ὁ ὁ μέτρον χάρις , ὁ τε ὁ ἠθέω ἐναργής , ὀξύς τε καί ἐπίφορος εἰς ἀκοή κίνησις , καί πρός οὗτος ὁ γιγνώσκω ὁ ὑπόθεσιν,—ἀλλ’ ὅμως οὗτος ἅπας γυμνόω εἰς τοσόσδε ὁ τε εὐφωνία καί ὁ μέλος μόνος κατακρατέω , ὥστε ὁ μέν ἀναχωρέω προσκυνέω ὡς θεός , καί ὁ ἐξαίρετος ὁ παρά σφεῖς αὐτός Δῶρα κομίζω , καί ὁ πλοῦτος ὁ τραγῳδός βαρύνω . μετά δέ ὁ ἕβδομος ὁ ἐπίδειξις ἡμέρα νόσημα κατασκήπτω εἰς ὁ πόλις , καί πᾶς οὖον ὁ λέγω σαφῶς , ἀλλά ὁ μέλος , ὡς ἕκαστος ἔχω δύναμις καί φύσις , ἐκβοάω , καί διάρροια ἀκρατής ἅμα ἐπιπίπτω , ἐν ὁ στενωπός παρατίθημι κεῖμαι , κακῶς ὑπό ὁ Ἀνδρομέδα ἐπιτρίβω καί χηρόω τε ἀνήρ καί γυνή ὁ πόλις , ὥστε ἐκ ὁ πρόσοικος ἐποικίζω . ἀλλά ἐπί ἐκεῖνος μέν εὐφωνία τε εἰμί αἰτιάομαι καί ἀήρ ὑπερβάλλω θερμότης , ὅς ὁ μέλος διά ὁ ἀκοή ἐπί ὁ κύριος ὁ ψυχικός ὄργανον συντήκω καί διακαίω · ἐπί δέ ὁ κατά ἐγώ ἄνθρωπος ὁ μέν αἰτία ὁ πάθος εὐθεώρητος ( περί ὁ ἔντερον γάρ εἰμί ἅπας καί ὑπό γαστήρ ) , ὁ δέ καί τις ὁ οὐ ἀνόητος πρός οὗτος ὀλισθάνω οὐ εἰς φυσικός ἄν τις εἰκότως , ἀλλά εἰς θεῖος ἀναφέρω κίνησις , ποινηλατέω σαφῶς ὁ ἀνθρώπινος .