dionysius-halicarnassensis-history.de-thucydidis-idiomatibus-epistula-ad-ammaeum 2
ἵνα δὲ εὐπαρακολούθητος ὁ λόγος σοι γένηται , προθεὶς κατὰ λέξιν , ὅσα περὶ τοῦ συγγραφέως τυγχάνω προειρηκώς , ἐπιτροχάδην ἀναλήψομαι τῶν προθέσεων ἑκάστην καὶ τὰς ἀποδείξεις παρέξομαι , καθάπερ ἠξίους . ἕπεται δὲ τοῖς περὶ Ἡροδότου γραφεῖσιν τὰ μέλλοντα δηλοῦσθαι . τούτῳ γὰρ Θουκυδίδης τῷ ἀνδρὶ ἐπιβαλὼν καὶ τοῖς ἄλλοις ὧν πρότερον ἐμνήσθην , καὶ συνιδών , ἃς ἕκαστος αὐτῶν ἔσχεν ἀρετάς , ἴδιόν τι γένος χαρακτῆρος , οὔτε πεζὸν αὐτοτελῶς οὔτʼ ἔμμετρον ἀπηρτισμένως , κοινὸν δέ τι καὶ μικτὸν ἐξ ἀμφοῖν ἐργασάμενος εἰς τὴν ἱστορικὴν πραγματείαν ἐσπούδασεν εἰσαγαγεῖν · ἐπὶ μὲν τῆς ἐκλογῆς τῶν ὀνομάτων τὴν τροπικὴν καὶ γλωττηματικὴν καὶ ἀπηρχαιωμένην καὶ ξένην λέξιν παραλαμβάνων πολλάκις ἀντὶ τῆς κοινῆς καὶ συνήθους τοῖς καθʼ ἑαυτὸν ἀνθρώποις , ἐπὶ δὲ τῶν σχηματισμῶν , ἐν οἷς μάλιστα ἐβουλήθη διενεγκεῖν τῶν πρὸ αὑτοῦ , πλείστην εἰσενεγκάμενος πραγματείαν , τοτὲ μὲν λόγον ἐξ ὀνόματος ποιῶν , τοτὲ δὲ εἰς ὄνομα συνάγων τὸν λόγον · καὶ νῦν μὲν τὸ ῥηματικὸν ὀνοματικῶς ἐκφέρων , αὖθις δὲ τοὔνομα ῥῆμα ποιῶν · καὶ αὐτῶν γε τούτων ἀναστρέφων τὰς χρήσεις , ἵνα τὸ μὲν ὀνοματικὸν προσηγορικὸν γένηται , τὸ δὲ προσηγορικὸν ὀνοματικῶς λέγηται , καὶ τὰ μὲν παθητικὰ ῥήματα δραστήρια , τὰ δὲ δραστήρια παθητικά · πληθυντικῶν δὲ καὶ ἑνικῶν ἀλλάττων τὰς φύσεις καὶ ἀντικατηγορῶν ταῦτα ἀλλήλων , θηλυκά τʼ ἀρρενικοῖς καὶ ἀρρενικὰ θηλυκοῖς καὶ οὐδέτερα τούτων τισὶν συνάπτων , ἐξ ὧν ἡ κατὰ φύσιν ἀκολουθία πλανᾶται · τὰς δὲ τῶν ὀνοματικῶν ἢ μετοχικῶν πτώσεις τοτὲ μὲν πρὸς τὸ σημαινόμενον ἀπὸ τοῦ σημαίνοντος ἀποστρέφων , τοτὲ δὲ πρὸς τὸ σημαῖνον ἀπὸ τοῦ σημαινομένου · ἐν δὲ τοῖς συνδετικοῖς καὶ τοῖς προθετικοῖς μορίοις καὶ ἔτι μᾶλλον ἐν τοῖς διαρθροῦσι τὰς τῶν ὀνομάτων δυνάμεις ποιητοῦ τρόπον ἐνεξουσιάζων . πλεῖστα δʼ ἄν τις εὕροι παρʼ αὐτῷ τῶν σχημάτων , προσώπων τε ἀποστροφαῖς καὶ χρόνων ἐναλλαγαῖς καὶ τροπικῶν σημειώσεων μεταφοραῖς ἐξηλλαγμένα καὶ σολοικισμῶν λαμβάνοντα φαντασίας · ὁπόσα τε γίνεται πράγματα ἀντὶ σωμάτων ἢ σώματα ἀντὶ πραγμάτων , καὶ ἐφʼ ὧν ἐνθυμημάτων τε καὶ νοημάτων αἱ μεταξὺ παρεμπτώσεις πολλαὶ γινόμεναι διὰ μακροῦ τὴν ἀκολουθίαν κομίζονται , τά τε σκολιὰ καὶ πολύπλοκα καὶ δυσεξέλικτα καὶ τὰ ἄλλα τὰ συγγενῆ τούτοις . εὕροι δʼ ἄν τις οὐκ ὀλίγα καὶ τῶν θεατρικῶν σχημάτων κείμενα παρʼ αὐτῷ , τὰς παρισώσεις λέγω καὶ παρομοιώσεις καὶ παρονομασίας καὶ ἀντιθέσεις , ἐν αἷς ἐπλεόνασε Γοργίας ὁ Λεοντῖνος καὶ οἱ περὶ Πῶλον καὶ Λικύμνιον καὶ πολλοὶ ἄλλοι τῶν κατʼ αὐτὸν ἀκμασάντων . ἐκδηλότατα δὲ αὐτοῦ καὶ χαρακτηρικώτατά ἐστι τό τε πειρᾶσθαι διʼ ἐλαχίστων ὀνομάτων πλεῖστα σημαίνειν πράγματα καὶ πολλὰ συντιθέναι νοήματα εἰς ἓν καὶ τὸ ἔτι προσδεχόμενόν τι τὸν ἀκροατὴν ἀκούσεσθαι καταλιπεῖν , ὑφʼ ὧν ἀσαφὲς γίνεται τὸ βραχύ . ἵνα δὲ συνελὼν εἴπω , τέσσαρα μέν ἐστιν ὥσπερ ὄργανα τῆς Θουκυδίδου λέξεως , τὸ ποιητικὸν τῶν ὀνομάτων , τὸ πολυειδὲς τῶν σχημάτων , τὸ τραχὺ τῆς ἁρμονίας , τὸ τάχος τῆς σημασίας · χρώματα δὲ αὐτῆς τό τε στριφνὸν καὶ τὸ πικρὸν καὶ τὸ πυκνὸν καὶ τὸ αὐστηρὸν καὶ τὸ ἐμβριθὲς καὶ τὸ δεινὸν καὶ φοβερόν , ὑπὲρ ἅπαντα δὲ αὐτοῦ ταῦτα τὸ παθητικόν . τοιουτοσὶ μὲν δὴ τίς ἐστιν ὁ Θουκυδίδης κατὰ τὸν τῆς λέξεως χαρακτῆρα , ᾧ παρὰ τοὺς ἄλλους διήνεγκεν .
Lemmas: ἵνα δέ εὐπαρακολούθητος ὁ λόγος σύ γίγνομαι , προτίθημι κατά λέξις , ὅσος περί ὁ συγγραφεύς τυγχάνω προλέγω , ἐπιτροχάδην ἀναλαμβάνω ὁ πρόθεσις ἕκαστος καί ὁ ἀπόδειξις παρέχω , καθά ἀξιόω . ἕπομαι δέ ὁ περί Ἡρόδοτος γράφω ὁ μέλλω δηλόω . οὗτος γάρ Θουκυδίδης ὁ ἀνήρ ἐπιβάλλω καί ὁ ἄλλος ὅς πρότερος μιμνῄσκω , καί συνοράω , ὅς ἕκαστος αὐτός ἔχω ἀρετή , ἴδιος τις γένος χαρακτήρ , οὔτε πεζός αὐτοτελής οὔτε ἔμμετρος ἀπηρτισμένως , κοινός δέ τις καί μικτός ἐκ ἄμφω ἐργάζομαι εἰς ὁ ἱστορικός πραγματεία σπουδάζω εἰσάγω · ἐπί μέν ὁ ἐκλογή ὁ ὄνομα ὁ τροπικός καί γλωσσηματικός καί ἀπαρχαιόομαι καί ξένος λέξις παραλαμβάνω πολλάκις ἀντί ὁ κοινός καί συνήθης ὁ κατά ἑαυτοῦ ἄνθρωπος , ἐπί δέ ὁ σχηματισμός , ἐν ὅς μάλα βούλομαι διαφέρω ὁ πρό ἑαυτοῦ , πολύς εἰσφέρω πραγματεία , τότε μέν λόγος ἐκ ὄνομα ποιέω , τότε δέ εἰς ὄνομα συνάγω ὁ λόγος · καί νῦν μέν ὁ ῥηματικός ὀνοματικός ἐκφέρω , αὖθις δέ ὄνομα ῥῆμα ποιέω · καί αὐτός γε οὗτος ἀναστρέφω ὁ χρῆσις , ἵνα ὁ μέν ὀνοματικός προσηγορικός γίγνομαι , ὁ δέ προσηγορικός ὀνοματικός λέγω , καί ὁ μέν παθητικός ῥῆμα δραστήριος , ὁ δέ δραστήριος παθητικός · πληθυντικός δέ καί ἑνικός ἀλλάσσω ὁ φύσις καί ἀντικατηγορέω οὗτος ἀλλήλων , θηλυκός τε ἀρρενικός καί ἀρρενικός θηλυκός καί οὐδέτερος οὗτος τις συνάπτω , ἐκ ὅς ὁ κατά φύσις ἀκολουθία πλανάω · ὁ δέ ὁ ὀνοματικός ἤ μετοχικός πτῶσις τότε μέν πρός ὁ σημαίνω ἀπό ὁ σημαίνω ἀποστρέφω , τότε δέ πρός ὁ σημαίνω ἀπό ὁ σημαίνω · ἐν δέ ὁ συνδετικός καί ὁ προθετικός μόριον καί ἔτι μάλα ἐν ὁ διαρθρέω ὁ ὁ ὄνομα δύναμις ποιητής τρόπος ἐνεξουσιάζω . πολύς δέ ἄν τις εὑρίσκω παρά αὐτός ὁ σχῆμα , πρόσωπον τε ἀποστροφή καί χρόνος ἐναλλαγή καί τροπικός σημείωσις μεταφορά ἐξαλλάσσω καί σολοικισμός λαμβάνω φαντασία · ὁπόσος τε γίγνομαι πρᾶγμα ἀντί σῶμα ἤ σῶμα ἀντί πρᾶγμα , καί ἐπί ὅς ἐνθύμημα τε καί νόημα ὁ μεταξύ παρέμπτωσις πολύς γίγνομαι διά μακρός ὁ ἀκολουθία κομίζω , ὁ τε σκολιός καί πολύπλοκος καί δυσεξέλικτος καί ὁ ἄλλος ὁ συγγενής οὗτος . εὑρίσκω δέ ἄν τις οὐ ὀλίγος καί ὁ θεατρικός σχῆμα κεῖμαι παρά αὐτός , ὁ παρίσωσις λέγω καί παρομοίωσις καί παρονομασία καί ἀντίθεσις , ἐν ὅς πλεονάζω Γοργίας ὁ Λεοντῖνος καί ὁ περί Πῶλος καί Λικύμνιος καί πολύς ἄλλος ὁ κατά αὐτός ἀκμάζω . ἔκδηλος δέ αὐτός καί χαρακτηρικός εἰμί ὁ τε πειράω διά ἐλαχύς ὄνομα πολύς σημαίνω πρᾶγμα καί πολύς συντίθημι νόημα εἰς εἷς καί ὁ ἔτι προσδέχομαι τις ὁ ἀκροατής ἀκούω καταλείπω , ὑπό ὅς ἀσαφής γίγνομαι ὁ βραχύς . ἵνα δέ συναιρέω λέγω , τέσσαρες μέν εἰμί ὥσπερ ὄργανον ὁ Θουκυδίδης λέξις , ὁ ποιητικός ὁ ὄνομα , ὁ πολυειδής ὁ σχῆμα , ὁ τραχύς ὁ ἁρμονία , ὁ τάχος ὁ σημασία · χρῶμα δέ αὐτός ὁ τε στριφνός καί ὁ πικρός καί ὁ πυκνός καί ὁ αὐστηρός καί ὁ ἐμβριθής καί ὁ δεινός καί φοβερός , ὑπέρ ἅπας δέ αὐτός οὗτος ὁ παθητικός . τοιοῦτος μέν δή τις εἰμί ὁ Θουκυδίδης κατά ὁ ὁ λέξις χαρακτήρ , ὅς παρά ὁ ἄλλος διαφέρω .