dionysius-halicarnassensis-history.de-lysia 3
ἑτέραν δὲ καὶ οὐδὲν ἐλάττονα ταύτης , ἣν πολλοὶ μὲν ἐζήλωσαν τῶν κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἀκμασάντων , οὐδεὶς δὲ βεβαιότερον ἀπεδείξατο · τίς δʼ ἔστιν αὕτη ; ἡ διὰ τῶν κυρίων τε καὶ κοινῶν καὶ ἐν μέσῳ κειμένων ὀνομάτων ἐκφέρουσα τὰ νοούμενα ἑρμηνεία . ἥκιστα γὰρ ἄν τις εὕροι Λυσίαν τροπικῇ φράσει χρησάμενον . καὶ οὐκ ἐπὶ τούτῳ μόνον ἐπαινεῖν αὐτὸν ἄξιον , ἀλλʼ ὅτι καὶ σεμνὰ καὶ περιττὰ καὶ μεγάλα φαίνεσθαι τὰ πράγματα ποιεῖ τοῖς κοινοτάτοις χρώμενος ὀνόμασι καὶ ποιητικῆς οὐχ ἁπτόμενος κατασκευῆς . τοῖς δὲ προτέροις οὐχ αὕτη ἡ δόξα ἦν , ἀλλὰ βουλόμενοι κόσμον τινὰ προσεῖναι τοῖς λόγοις ἐξήλλαττον τὸν ἰδιώτην καὶ κατέφευγον εἰς τὴν ποιητικὴν φράσιν , μεταφοραῖς τε πολλαῖς χρώμενοι καὶ ὑπερβολαῖς καὶ ταῖς ἄλλαις τροπικαῖς ἰδέαις , ὀνομάτων τε γλωττηματικῶν καὶ ξένων χρήσει καὶ τῶν οὐκ εἰωθότων σχηματισμῶν τῇ διαλλαγῇ καὶ τῇ ἄλλῃ καινολογίᾳ καταπληττόμενοι τὸν ἰδιώτην . δηλοῖ δὲ τοῦτο Γοργίας . τε ὁ Λεοντῖνος , ἐν πολλοῖς πάνυ φορτικήν τε καὶ ὑπέρογκον ποιῶν τὴν κατασκευὴν καὶ οὐ πόρρω διθυράμβων τινῶν ἔνια φθεγγόμενος , καὶ τῶν ἐκείνου συνουσιαστῶν οἱ περὶ Λικύμνιόν τε καὶ Πῶλον . ἥψατο δὲ καὶ τῶν Ἀθήνησι ῥητόρων ἡ ποιητική τε καὶ τροπικὴ φράσις , ὡς μὲν Τίμαιός φησι , Γοργίου ἄρξαντος ἡνίκʼ Ἀθήναζε πρεσβεύων κατεπλήξατο τοὺς ἀκούοντας τῇ δημηγορίᾳ , ὡς δὲ τἀληθὲς ἔχει , τὸ καὶ παλαιότερον αἰεί τι θαυμαζομένη . Θουκυδίδης γοῦν ὁ δαιμονιώτατος τῶν συγγραφέων ἔν τε τῷ ἐπιταφίῳ καὶ ἐν ταῖς δημηγορίαις ποιητικῇ κατασκευῇ χρησάμενος ἐν πολλοῖς ἐξήλλαξε τὴν ἑρμηνείαν εἰς ὄγκον ἅμα καὶ κόσμον ὀνομάτων ἀηθέστερον . Λυσίας δὲ τοιοῦτον οὐδὲν ἤσκησεν ἔν γʼ οὖν τοῖς σπουδῇ γραφομένοις δικανικοῖς λόγοις καὶ συμβουλευτικοῖς ποιῆσαι , πλὴν εἴ τι μικρὸν ἐν τοῖς πανηγυρικοῖς · περὶ γὰρ δὴ τῶν ἐπιστολικῶν αὐτοῦ καὶ ἑταιρικῶν καὶ τῶν ἄλλων , οὓς μετὰ παιδιᾶς ἔγραψεν , οὐδὲν δέομαι λέγειν . ὁμοίως δὲ τοῖς ἰδιώταις διαλέγεσθαι δοκῶν πλεῖστον ὅσον ἰδιώτου διαφέρει καὶ ἔστι ποιητὴς κράτιστος λόγων , λελυμένης ἐκ τοῦ μέτρου λέξεως ἰδίαν τινὰ εὑρηκὼς ἁρμονίαν , ᾗ τὰ ὀνόματα κοσμεῖ τε καὶ ἡδύνει μηδὲν ἔχοντα ὀγκῶδες μηδὲ φορτικόν . ταύτην δευτέραν τὴν ἀρετὴν κελεύω παρὰ τοῦ ῥήτορος τούτου λαμβάνειν , εἴ τινες ἀξιοῦσι τὸν αὐτὸν ἐκείνῳ διαλέγεσθαι τρόπον . ἐγένοντο μὲν οὖν πολλοὶ τῆς προαιρέσεως ταύτης ζηλωταὶ συγγραφεῖς τε καὶ ῥήτορες , ἔγγιστα δὲ αὐτῆς μετὰ Λυσίαν ἥψατο τῶν πρεσβυτέρων νέος ἐπακμάσας Ἰσοκράτης , καὶ οὐκ ἂν ἔχοι τις εἰπεῖν προσωτέρῳ τούτων σκοπῶν ἑτέρους ῥήτορας ἰσχὺν καὶ δύναμιν τοσαύτην ἐν ὀνόμασι κυρίοις καὶ κοινοῖς ἀποδειξαμένους .
Lemmas: ἕτερος δέ καί οὐδείς ἐλαχύς οὗτος , ὅς πολύς μέν ζηλόω ὁ κατά ὁ αὐτός χρόνος ἀκμάζω , οὐδείς δέ βέβαιος ἀποδείκνυμι · τίς δέ εἰμί οὗτος ; ὁ διά ὁ κύριος τε καί κοινός καί ἐν μέσος κεῖμαι ὄνομα ἐκφέρω ὁ νοέω ἑρμηνεία . ἦκα γάρ ἄν τις εὑρίσκω Λυσίας τροπικός φράσις χράω . καί οὐ ἐπί οὗτος μόνος ἐπαινέω αὐτός ἄξιος , ἀλλά ὅτι καί σεμνός καί περισσός καί μέγας φαίνω ὁ πρᾶγμα ποιέω ὁ κοινός χράω ὄνομα καί ποιητικός οὐ ἅπτω κατασκευή . ὁ δέ πρότερος οὐ οὗτος ὁ δόξα εἰμί , ἀλλά βούλομαι κόσμος τις πρόσειμι ὁ λόγος ἐξαλλάσσω ὁ ἰδιώτης καί καταφεύγω εἰς ὁ ποιητικός φράσις , μεταφορά τε πολύς χράω καί ὑπερβολή καί ὁ ἄλλος τροπικός ἰδέα , ὄνομα τε γλωσσηματικός καί ξένος χρῆσις καί ὁ οὐ εἴωθα σχηματισμός ὁ διαλλαγή καί ὁ ἄλλος καινολογία καταπλήσσω ὁ ἰδιώτης . δηλόω δέ οὗτος Γοργίας . τε ὁ Λεοντῖνος , ἐν πολύς πάνυ φορτικός τε καί ὑπέρογκος ποιέω ὁ κατασκευή καί οὐ πρόσω διθύραμβος τις ἔνιοι φθέγγομαι , καί ὁ ἐκεῖνος συνουσιαστής ὁ περί Λικύμνιος τε καί Πῶλος . ἅπτω δέ καί ὁ Ἀθήνησι ῥήτωρ ὁ ποιητικός τε καί τροπικός φράσις , ὡς μέν Τίμαιος φημί , Γοργίας ἄρχω ἡνίκα Ἀθήναζε πρεσβεύω καταπλήσσω ὁ ἀκούω ὁ δημηγορία , ὡς δέ ἀληθής ἔχω , ὁ καί παλαιός ἀεί τις θαυμάζω . Θουκυδίδης γοῦν ὁ δαιμόνιος ὁ συγγραφεύς ἐν τε ὁ ἐπιτάφιος καί ἐν ὁ δημηγορία ποιητικός κατασκευή χράω ἐν πολύς ἐξαλλάσσω ὁ ἑρμηνεία εἰς ὄγκος ἅμα καί κόσμος ὄνομα ἀήθης . Λυσίας δέ τοιοῦτος οὐδείς ἀσκέω ἐν γε οὖν ὁ σπουδή γράφω δικανικός λόγος καί συμβουλευτικός ποιέω , πλήν εἰ τις μικρός ἐν ὁ πανηγυρικός · περί γάρ δή ὁ ἐπιστολικός αὐτός καί ἑταιρικός καί ὁ ἄλλος , ὅς μετά παιδιά γράφω , οὐδείς δέω λέγω . ὅμοιος δέ ὁ ἰδιώτης διαλέγω δοκέω πολύς ὅσος ἰδιώτης διαφέρω καί εἰμί ποιητής κρατύς λόγος , λύω ἐκ ὁ μέτρον λέξις ἴδιος τις εὑρίσκω ἁρμονία , ὅς ὁ ὄνομα κοσμέω τε καί ἡδύνω μηδείς ἔχω ὀγκώδης μηδέ φορτικός . οὗτος δεύτερος ὁ ἀρετή κελεύω παρά ὁ ῥήτωρ οὗτος λαμβάνω , εἰ τις ἀξιόω ὁ αὐτός ἐκεῖνος διαλέγω τρόπος . γίγνομαι μέν οὖν πολύς ὁ προαίρεσις οὗτος ζηλωτής συγγραφεύς τε καί ῥήτωρ , ἐγγύς δέ αὐτός μετά Λυσίας ἅπτω ὁ πρέσβυς νέος ἐπακμάζω Ἰσοκράτης , καί οὐ ἄν ἔχω τις λέγω πρόσως οὗτος σκοπέω ἕτερος ῥήτωρ ἰσχύς καί δύναμις τοσοῦτος ἐν ὄνομα κύριος καί κοινός ἀποδείκνυμι .