dionysius-halicarnassensis-history.de-isocrate 16
ἅπαντες μὲν εἰώθασιν οἱ παριόντες ἐνθάδε ταῦτα μέγιστα φάσκειν εἶναι καὶ μάλιστα σπουδῆς ἄξια τῇ πόλει , περὶ ὧν αὐτοὶ μέλλουσι συμβουλεύειν . οὐ μὴν ἀλλʼ εἰ καὶ περὶ ἄλλων τινῶν πραγμάτων ἥρμοσε τοιαῦτα προειπεῖν , δοκεῖ μοι πρέπειν καὶ περὶ τῶν νῦν παρόντων ἐντεῦθεν ποιήσασθαι τὴν ἀρχήν . ἥκομεν γὰρ ἐκκλησιάσοντες περί τε πολέμου καὶ εἰρήνης , ἃ μεγίστην ἔχει δύναμιν ἐν τῷ βίῳ τῷ τῶν ἀνθρώπων καὶ περὶ ὧν ἀνάγκη τοὺς ὀρθῶς βουλευσαμένους ἄμεινον τῶν ἄλλων πράττειν . τὸ μὲν οὖν μέγεθος ὑπὲρ ὧν συνεληλύθαμεν τηλικοῦτόν ἐστιν . ὁρῶ δὲ ὑμᾶς οὐκ ἐξ ἴσου τῶν λεγόντων τὴν ἀκρόασιν ποιουμένους , ἀλλὰ τοῖς μὲν προσέχοντας τὸν νοῦν , τῶν δὲ οὐδὲ τῆς φωνῆς ἀνεχομένους . καὶ θαυμαστὸν οὐδὲν ποιεῖτε . καὶ γὰρ τὸν ἄλλον χρόνον εἰώθατε τοὺς ἄλλους ἅπαντας ἐκβάλλειν πλὴν τοὺς συναγορεύοντας ταῖς ἐπιθυμίαις ὑμῶν . οἷς καὶ δικαίως ἄν τις ἐπιτιμήσειεν , ὅτι συνειδότες πολλοὺς καὶ μεγάλους οἴκους ὑπὸ τῶν κολακευόντων ἀναστάτους γεγενημένους καὶ μισοῦντες ἐπὶ τῶν ἰδίων τοὺς ταύτην ἔχοντας τὴν τέχνην ἐπὶ τῶν κοινῶν οὐχ ὁμοίως διάκεισθε πρὸς αὐτούς , ἀλλὰ κατηγοροῦντες τῶν προσιεμένων καὶ χαιρόντων τοῖς τοιούτοις αὐτοὶ μᾶλλον φαίνεσθε τούτοις πιστεύοντες ἢ τοῖς ἄλλοις πολίταις . καὶ γάρ τοι πεποιήκατε τοὺς ῥήτορας μελετᾶν καὶ φιλοσοφεῖν οὐ τὰ μέλλοντα τῇ πόλει συνοίσειν , ἀλλʼ ὅπως ἀρέσκοντας ὑμῖν λόγους ἐροῦσιν · ἐφʼ οὓς καὶ νῦν τὸ πλῆθος αὐτῶν ἐρρύηκεν . ἅπασι γὰρ ἦν φανερόν , ὅτι μᾶλλον ἡσθήσεσθε τοῖς παρακαλοῦσιν ὑμᾶς ἐπὶ τὸν πόλεμον ἢ τοῖς περὶ τῆς εἰρήνης συμβουλεύουσιν . οἳ μὲν γὰρ προσδοκίαν ἐμποιοῦσιν , ὡς τὰς κτήσεις τὰς ἐν ταῖς πόλεσι κομιούμεθα καὶ τὴν δύναμιν ἀναληψόμεθα πάλιν , ἣν πρότερον ἐτυγχάνομεν ἔχοντες , οἳ δʼ οὐδὲν τοιοῦτον ὑποτείνουσιν , ἀλλʼ ὡς ἡσυχίαν ἔχειν δεῖ καὶ μὴ μεγάλων ἐπιθυμεῖν παρὰ τὸ δίκαιον , ἀλλὰ στέργειν τοῖς παροῦσιν , ὃ χαλεπώτατον πάντων τοῖς πλείστοις τῶν ἀνθρώπων ἐστίν . οὕτω γὰρ ἐξηρτήμεθα τῶν ἐλπίδων καὶ πρὸς τὰς δοκούσας εἶναι πλεονεξίας ἀπλήστως ἔχομεν , ὥστʼ οὐδὲ οἱ κεκτημένοι τοὺς μεγίστους πλούτους μένειν ἐπὶ τούτοις ἐθέλουσιν , ἀλλʼ ἀεὶ τοῦ πλείονος ὀρεγόμενοι περὶ τῶν ὑπαρχόντων κινδυνεύουσι . διόπερ ἄξιόν ἐστι δεδιέναι , μὴ καὶ νῦν ἡμεῖς ἔνοχοι γενώμεθα ταύταις ταῖς ἀνοίαις . λίαν γάρ τινές μοι δοκοῦσιν ὡρμῆσθαι πρὸς τὸν πόλεμον , ὥσπερ οὐ τῶν τυχόντων συμβεβουλευκότων ἀλλὰ τῶν θεῶν ἀκηκοότες , ὅτι κατορθώσομεν ἅπαντα καὶ ῥᾳδίως κρατήσομεν τῶν ἐχθρῶν . χρὴ δὲ τοὺς νοῦν ἔχοντας περὶ μὲν ὧν ἴσασι μὴ βουλεύεσθαι ( περίεργον γάρ ) , ἀλλὰ πράττειν ὡς ἐγνώκασι , περὶ ὧν δʼ ἂν βουλεύωνται , μὴ νομίζειν εἰδέναι τὸ συμβησόμενον , ἀλλʼ ὡς δόξῃ μὲν χρωμένους , ὅ τι δὲ ἂν τύχῃ γενησόμενον , οὕτω διανοεῖσθαι περὶ αὐτῶν . ὧν ὑμεῖς οὐδέτερον τυγχάνετε ποιοῦντες , ἀλλʼ ὡς οἷόν τε ταραχωδέστατα διάκεισθε . συνεληλύθατε γὰρ ὡς δέον ὑμᾶς ἐξ ἁπάντων τῶν ῥηθέντων ἐκλέξασθαι τὸ βέλτιστον , ὥσπερ δʼ ἤδη σαφῶς εἰδότες ὃ πρακτέον ἐστὶν οὐ θέλετε ἀκούειν πλὴν τῶν πρὸς ἡδονὴν δημηγορούντων . καίτοι προσῆκεν ὑμᾶς , εἴπερ ἐβούλεσθε ζητεῖν τὸ τῇ πόλει συμφέρον , μᾶλλον τοῖς ἐναντιουμένοις ταῖς ὑμετέραις γνώμαις προσέχειν τὸν νοῦν ἢ τοῖς χαριζομένοις , εἰδότας ὅτι τῶν ἐνθάθε παριόντων οἱ μὲν ἃ βούλεσθε λέγοντες ῥᾳδίως ἐξαπατᾶν δύνανται · τὸ γὰρ πρὸς χάριν ῥηθὲν ἐπισκοτεῖ τᾷ καθορᾶν τὸ βέλτιστον . ὑπὸ δὲ τῶν μὴ πρὸς ἡδονὴν συμβουλευόντων οὐδὲν ἂν πάθοιτε τοιοῦτον . οὐ γὰρ ἔστιν ὅπως ἂν μεταπεῖσαι δυνηθεῖεν ὑμᾶς μὴ φανερὸν τὸ συμφέρον ποιήσαντες . χωρὶς δὲ τούτων πῶς ἂν ἄνθρωποι δυνηθεῖεν καλῶς ἢ κρῖναι περὶ τῶν γεγενημένων ἢ βουλεύεσθαι περὶ τῶν μελλόντων , εἰ μὴ τοὺς μὲν λόγους τοὺς τῶν ἐναντιουμένων παρʼ ἀλλήλους ἐξετάζοιεν , αὐτοὶ δʼ αὑτοὺς κοινοὺς ἀμφοτέροις ἀκροατὰς παράσχοιεν ; θαυμάζω δὲ τὰ τῶν πρεσβυτέρων , εἰ μηκέτι μνημονεύουσι , καὶ τῶν νεωτέρων , εἰ μηδενὸς ἀκηκόασιν , ὅτι διὰ μὲν τοὺς παραινοῦντας ἀντέχεσθαι τῆς εἰρήνης οὐθὲν πώποτε κακὸν ἐπάθομεν , διὰ δὲ τοὺς ῥᾳδίως πολεμεῖν αἱρουμένους πολλαῖς ἤδη καὶ μεγάλαις συμφοραῖς περιεπέσομεν . ὧν ἡμεῖς οὐδεμίαν ποιούμεθα μνείαν , ἀλλʼ ἑτοίμως ἔχομεν μηδὲν εἰς τὸ πρόσθεν ἡμῖν αὐτοῖς πράττοντες τριήρεις πληροῦν καὶ χρημάτων εἰσφορὰς ποιεῖσθαι καὶ βοηθεῖν καὶ πολεμεῖν , ὥσπερ ἂν τύχωμεν ἐν ἀλλοτρίᾳ πόλει κινδυνεύοντες . τούτων δʼ αἴτιόν ἐστιν , ὅτι προσῆκον ὑμᾶς ὁμοίως τῶν κοινῶν ὥσπερ τῶν ἰδίων σπουδάζειν , οὐ τὴν αὐτὴν γνώμην ἔχετε περὶ αὐτῶν , ἀλλʼ ὅταν μὲν ὑπὲρ τῶν ἰδίων βουλεύησθε , ζητεῖτε συμβούλους τοὺς ἄμεινον φρονοῦντας ὑμῶν αὐτῶν , ὅταν δʼ ὑπὲρ τῆς πόλεως ἐκκλησιάζητε , τοῖς μὲν τοιούτοις ἀπιστεῖτε καὶ φθονεῖτε , τοὺς δὲ πονηροτάτους τῶν ἐπὶ τὸ βῆμα παριόντων ἐπαινεῖτε καὶ νομίζετε δημοτικωτέρους εἶναι τοὺς μεθύοντας τῶν νηφόντων καὶ τοὺς νοῦν οὐκ ἔχοντας τῶν εὖ φρονούντων καὶ τοὺς τὰ τῆς πόλεως διανεμομένους τῶν ἐκ τῆς ἰδίας οὐσίας ὑμῖν λειτουργούντων . ὥστʼ ἄξιον θαυμάζειν , εἴ τις ἐλπίζει τὴν πόλιν τοιούτοις συμβούλοις χρωμένην ἐπὶ τὸ βέλτιον ἐπιδώσειν . ἐγὼ δʼ οἶδα μέν , ὅτι πρόσαντές ἐστιν ἐναντιοῦσθαι ταῖς ὑμετέραις διανοίαις καὶ διότι δημοκρατίας οὔσης οὐκ ἔστι παρρησία πλὴν ἐνθάδε μὲν τοῖς ἀφρονεστάτοις καὶ μηδὲν ὑμῶν φροντίζουσιν , ἐν δὲ τοῖς θεάτροις τοῖς κωμῳδοδιδασκάλοις . ὃ καὶ πάντων ἐστὶ δεινότατον , ὅτι τοῖς μὲν ἐκφέρουσιν εἰς τοὺς ἄλλους Ἕλληνας τὰ τῆς πόλεως ἁμαρτήματα τοσαύτην ἔχετε χάριν , ὅσην οὐδὲ τοῖς εὖ ποιοῦσι , πρὸς δὲ τοὺς ἐπιπλήττοντας καὶ νουθετοῦντας ὑμᾶς οὕτω θιατίθεσθε δυσκόλως , ὥσπερ πρὸς τοὺς κακόν τι τὴν πόλιν ἐργαζομένους . ὅμως δὲ καὶ τούτων ὑπαρχόντων οὐκ ἂν ἀποσταίην ὧν διενοήθην . παρελήλυθα γὰρ οὐ χαριούμενος ὑμῖν οὐδὲ χειροτονίαν μνηστεύσων ἀλλʼ ἀποφανούμενος ἃ τυγχάνω γιγνώσκων , πρῶτον μὲν περὶ ὧν ὁ πρύτανις προτίθησιν , ἔπειτα περὶ τῶν ἄλλων τῶν τῆς πόλεως πραγμάτων . οὐδὲν γὰρ ὄφελος ἔσται τῶν νῦν περὶ τῆς εἰρήνης γνωσθέντων , ἂν μὴ περὶ τῶν λοιπῶν ὀρθῶς βουλευσώμεθα . φημὶ δʼ οὖν χρῆναι ποιεῖσθαι τὴν εἰρήνην μὴ μόνον πρὸς Χίους τε καὶ Ῥοδίους καὶ Βυζαντίους καὶ Κῴους ἀλλὰ πάντας ἀνθρώπους , καὶ χρῆσθαι ταῖς συνθήκαις μὴ ταύταις , αἷς νῦν τινες γεγράφασιν , ἀλλὰ ταῖς γενομέναις μὲν πρὸς βασιλέα καὶ Λακεδαιμονίους , προσταττούσαις δὲ τοὺς Ἕλληνας αὐτονόμους εἶναι καὶ τὰς φρουρὰς ἐκ τῶν ἀλλοτρίων πόλεων ἐξεἷναι καὶ τὴν αὑτῶν ἔχειν ἑκάστους . τούτων γὰρ οὔτε δικαιοτέρας εὑρήσομεν οὔτε μᾶλλον τῇ πόλει συμφερούσας .
Lemmas: ἅπας μέν εἴωθα ὁ παρέρχομαι ἐνθάδε οὗτος μέγας φάσκω εἰμί καί μάλα σπουδή ἄξιος ὁ πόλις , περί ὅς αὐτός μέλλω συμβουλεύω . οὐ μήν ἀλλά εἰ καί περί ἄλλος τις πρᾶγμα ἁρμόζω τοιοῦτος προλέγω , δοκέω ἐγώ πρέπω καί περί ὁ νῦν πάρειμι ἐντεῦθεν ποιέω ὁ ἀρχή . ἥκω γάρ ἐξεκκλησιάζω περί τε πόλεμος καί εἰρήνη , ὅς μέγας ἔχω δύναμις ἐν ὁ βίος ὁ ὁ ἄνθρωπος καί περί ὅς ἀνάγκη ὁ ὀρθός βουλεύω ἀγαθός ὁ ἄλλος πράσσω . ὁ μέν οὖν μέγεθος ὑπέρ ὅς συνέρχομαι τηλικοῦτος εἰμί . ὁράω δέ σύ οὐ ἐκ ἴσος ὁ λέγω ὁ ἀκρόασις ποιέω , ἀλλά ὁ μέν προσέχω ὁ νόος , ὁ δέ οὐδέ ὁ φωνή ἀνέχω . καί θαυμαστός οὐδείς ποιέω . καί γάρ ὁ ἄλλος χρόνος εἴωθα ὁ ἄλλος ἅπας ἐκβάλλω πλήν ὁ συναγορεύω ὁ ἐπιθυμία σύ . ὅς καί δίκαιος ἄν τις ἐπιτιμάω , ὅτι σύνοιδα πολύς καί μέγας οἶκος ὑπό ὁ κολακεύω ἀνάστατος γίγνομαι καί μισέω ἐπί ὁ ἴδιος ὁ οὗτος ἔχω ὁ τέχνη ἐπί ὁ κοινός οὐ ὅμοιος διάκειμαι πρός αὐτός , ἀλλά κατηγορέω ὁ προσίημι καί χαίρω ὁ τοιοῦτος αὐτός μάλα φαίνω οὗτος πιστεύω ἤ ὁ ἄλλος πολίτης . καί γάρ τοι ποιέω ὁ ῥήτωρ μελετάω καί φιλοσοφέω οὐ ὁ μέλλω ὁ πόλις συμφέρω , ἀλλά ὅπως ἀρέσκω σύ λόγος λέγω · ἐπί ὅς καί νῦν ὁ πλῆθος αὐτός ῥέω . ἅπας γάρ εἰμί φανερός , ὅτι μάλα ἥδομαι ὁ παρακαλέω σύ ἐπί ὁ πόλεμος ἤ ὁ περί ὁ εἰρήνη συμβουλεύω . ὁ μέν γάρ προσδοκία ἐμποιέω , ὡς ὁ κτῆσις ὁ ἐν ὁ πόλις κομίζω καί ὁ δύναμις ἀναλαμβάνω πάλιν , ὅς πρότερος τυγχάνω ἔχω , ὁ δέ οὐδείς τοιοῦτος ὑποτείνω , ἀλλά ὡς ἡσυχία ἔχω δέω καί μή μέγας ἐπιθυμέω παρά ὁ δίκαιος , ἀλλά στέργω ὁ πάρειμι , ὅς χαλεπός πᾶς ὁ πολύς ὁ ἄνθρωπος εἰμί . οὕτως γάρ ἐξαρτάω ὁ ἐλπίς καί πρός ὁ δοκέω εἰμί πλεονεξία ἄπληστος ἔχω , ὥστε οὐδέ ὁ κτάομαι ὁ μέγας πλοῦτος μένω ἐπί οὗτος ἐθέλω , ἀλλά ἀεί ὁ πολύς ὀρέγω περί ὁ ὑπάρχω κινδυνεύω . διόπερ ἄξιος εἰμί δείδω , μή καί νῦν ἐγώ ἔνοχος γίγνομαι οὗτος ὁ ἄνοια . λίαν γάρ τις ἐγώ δοκέω ὁρμάω πρός ὁ πόλεμος , ὥσπερ οὐ ὁ τυγχάνω συμβουλεύω ἀλλά ὁ θεός ἀκούω , ὅτι κατορθόω ἅπας καί ῥᾴδιος κρατέω ὁ ἐχθρός . χρή δέ ὁ νόος ἔχω περί μέν ὅς οἶδα μή βουλεύω ( περίεργος γάρ ) , ἀλλά πράσσω ὡς γιγνώσκω , περί ὅς δέ ἄν βουλεύω , μή νομίζω οἶδα ὁ συμβαίνω , ἀλλά ὡς δόξα μέν χράω , ὅς τις δέ ἄν τυγχάνω γίγνομαι , οὕτως διανοέω περί αὐτός . ὅς σύ οὐδέτερος τυγχάνω ποιέω , ἀλλά ὡς οἷος τε ταραχώδης διάκειμαι . συνέρχομαι γάρ ὡς δέω σύ ἐκ ἅπας ὁ λέγω ἐκλέγω ὁ ἀγαθός , ὥσπερ δέ ἤδη σαφής οἶδα ὅς πράσσω εἰμί οὐ ἐθέλω ἀκούω πλήν ὁ πρός ἡδονή δημηγορέω . καίτοι προσήκω σύ , εἴπερ βούλομαι ζητέω ὁ ὁ πόλις συμφέρω , μάλα ὁ ἐναντιόομαι ὁ ὑμέτερος γνώμη προσέχω ὁ νόος ἤ ὁ χαρίζω , οἶδα ὅτι ὁ ἐνθάθε παρέρχομαι ὁ μέν ὅς βούλομαι λέγω ῥᾴδιος ἐξαπατάω δύναμαι · ὁ γάρ πρός χάρις λέγω ἐπισκοτέω ὁ καθοράω ὁ ἀγαθός . ὑπό δέ ὁ μή πρός ἡδονή συμβουλεύω οὐδείς ἄν πάσχω τοιοῦτος . οὐ γάρ εἰμί ὅπως ἄν μεταπείθω δύναμαι σύ μή φανερός ὁ συμφέρω ποιέω . χωρίς δέ οὗτος πῶς ἄν ἄνθρωπος δύναμαι καλός ἤ κρίνω περί ὁ γίγνομαι ἤ βουλεύω περί ὁ μέλλω , εἰ μή ὁ μέν λόγος ὁ ὁ ἐναντιόομαι παρά ἀλλήλων ἐξετάζω , αὐτός δέ ἑαυτοῦ κοινός ἀμφότερος ἀκροατής παρέχω ; θαυμάζω δέ ὁ ὁ πρέσβυς , εἰ μηκέτι μνημονεύω , καί ὁ νέος , εἰ μηδείς ἀκούω , ὅτι διά μέν ὁ παραινέω ἀντέχω ὁ εἰρήνη οὐδείς πώποτε κακός πάσχω , διά δέ ὁ ῥᾴδιος πολεμέω αἱρέω πολύς ἤδη καί μέγας συμφορά περιπίπτω . ὅς ἐγώ οὐδείς ποιέω μνεία , ἀλλά ἑτοῖμος ἔχω μηδείς εἰς ὁ πρόσθεν ἐγώ αὐτός πράσσω τριήρης πληρόω καί χρῆμα εἰσφορά ποιέω καί βοηθέω καί πολεμέω , ὥσπερ ἄν τυγχάνω ἐν ἀλλότριος πόλις κινδυνεύω . οὗτος δέ αἴτιος εἰμί , ὅτι προσήκω σύ ὅμοιος ὁ κοινός ὥσπερ ὁ ἴδιος σπουδάζω , οὐ ὁ αὐτός γνώμη ἔχω περί αὐτός , ἀλλά ὅταν μέν ὑπέρ ὁ ἴδιος βουλεύω , ζητέω σύμβουλος ὁ ἀγαθός φρονέω σύ αὐτός , ὅταν δέ ὑπέρ ὁ πόλις ἐκκλησιάζω , ὁ μέν τοιοῦτος ἀπιστέω καί φθονέω , ὁ δέ πονηρός ὁ ἐπί ὁ βῆμα παρέρχομαι ἐπαινέω καί νομίζω δημοτικός εἰμί ὁ μεθύω ὁ νήφω καί ὁ νόος οὐ ἔχω ὁ εὖ φρονέω καί ὁ ὁ ὁ πόλις διανέμω ὁ ἐκ ὁ ἴδιος οὐσία σύ λειτουργέω . ὥστε ἄξιος θαυμάζω , εἰ τις ἐλπίζω ὁ πόλις τοιοῦτος σύμβουλος χράω ἐπί ὁ ἀγαθός ἐπιδίδωμι . ἐγώ δέ οἶδα μέν , ὅτι προσάντης εἰμί ἐναντιόομαι ὁ ὑμέτερος διάνοια καί διότι δημοκρατία εἰμί οὐ εἰμί παρρησία πλήν ἐνθάδε μέν ὁ ἄφρων καί μηδείς σύ φροντίζω , ἐν δέ ὁ θέατρον ὁ κωμῳδοδιδάσκαλος . ὅς καί πᾶς εἰμί δεινός , ὅτι ὁ μέν ἐκφέρω εἰς ὁ ἄλλος Ἕλλην ὁ ὁ πόλις ἁμάρτημα τοσοῦτος ἔχω χάρις , ὅσος οὐδέ ὁ εὖ ποιέω , πρός δέ ὁ ἐπιπλήσσω καί νουθετέω σύ οὕτως θιατίθημι δύσκολος , ὥσπερ πρός ὁ κακός τις ὁ πόλις ἐργάζομαι . ὅμως δέ καί οὗτος ὑπάρχω οὐ ἄν ἀφίστημι ὅς διανοέομαι . παρέρχομαι γάρ οὐ χαρίζω σύ οὐδέ χειροτονία μνηστεύω ἀλλά ἀποφαίνω ὅς τυγχάνω γιγνώσκω , πρῶτος μέν περί ὅς ὁ πρύτανις προτίθημι , ἔπειτα περί ὁ ἄλλος ὁ ὁ πόλις πρᾶγμα . οὐδείς γάρ ὄφελος εἰμί ὁ νῦν περί ὁ εἰρήνη γιγνώσκω , ἐάν μή περί ὁ λοιπός ὀρθός βουλεύω . φημί δέ οὖν χρή ποιέω ὁ εἰρήνη μή μόνος πρός Χῖος τε καί Ῥόδιος καί Βυζάντιος καί Κῷος ἀλλά πᾶς ἄνθρωπος , καί χράω ὁ συνθήκη μή οὗτος , ὅς νῦν τις γράφω , ἀλλά ὁ γίγνομαι μέν πρός βασιλεύς καί Λακεδαιμόνιος , προστάσσω δέ ὁ Ἕλλην αὐτόνομος εἰμί καί ὁ φρουρά ἐκ ὁ ἀλλότριος πόλις ἔξεστι καί ὁ ἑαυτοῦ ἔχω ἕκαστος . οὗτος γάρ οὔτε δίκαιος εὑρίσκω οὔτε μάλα ὁ πόλις συμφέρω .