dionysius-halicarnassensis-history.de-isocrate 9
τίς δʼ ἂν μᾶλλον πείσειε καὶ πόλιν καὶ ἄνδρας τοῦ ῥήτορος πολλαχῇ μὲν καὶ ἄλλῃ , μάλιστα δʼ ἐν τῷ πρὸς Λακεδαιμονίους γραφέντι λόγῳ , ὃς ἐπιγράφεται μὲν Ἀρχίδαμος , ὑπόθεσιν δὲ περιείληφε τὴν περὶ τοῦ μὴ προέσθαι Μεσσήνην Βοιωτοῖς μηδὲ ποιεῖν τὸ προσταττόμενον ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν ; ἠτύχητο γὰρ δὴ τοῖς Λακεδαιμονίοις ἥ τε περὶ Λεῦκτρα μάχη καὶ πολλαὶ μετʼ ἐκείνην ἕτεραι , καὶ τὰ μὲν Θηβαίων πράγματα ἤνθει τε καὶ εἰς μέγεθος ἀρχῆς προεληλύθει , τὰ δὲ τῆς Σπάρτης ταπεινὰ καὶ ἀνάξια τῆς ἀρχαίας ἡγεμονίας γεγόνει . τελευτῶσα γοῦν , ἵνα τύχῃ τῆς εἰρήνης ἡ πόλις , ἐβουλεύετο εἰ χρὴ Μεσσηνίας ἀποστῆναι , ταύτην ἐπιτιθέντων αὐτῇ Βοιωτῶν τὴν ἀνάγκην . ὁρῶν οὖν αὐτὴν ἀνάξια πράττειν μέλλουσαν τῶν προγόνων τόνδε τὸν λόγον συνετάξατο Ἀρχιδάμῳ νέῳ μὲν ὄντι καὶ οὔπω βασιλεύοντι , ἐλπίδας δὲ πολλὰς ἔχοντι ταύτης τεύξεσθαι τῆς τιμῆς . ἐν ᾧ διεξέρχεται πρῶτον μέν , ὡς δικαίως ἐκτήσαντο Μεσσήνην Λακεδαιμόνιοι , παραδόντων τε αὐτὴν τῶν Κρεσφόντου παίδων ὅτε ἐξέπεσον ἐκ τῆς ἀρχῆς , καὶ τοῦ θεοῦ προστάξαντος δέχεσθαι καὶ τιμωρεῖν τοῖς ἀδικουμένοις , πρὸς δὲ τούτοις ἐπικυρώσαντος μὲν τὴν κτῆσιν τοῦ πολέμου , κάτοχον δὲ καὶ βέβαιον πεποιηκότος τοῦ χρόνου . διδάσκει δέ , ὡς οὐ Μεσσηνίοις τοῖς οὐκέτʼ οὖσιν ἀλλὰ δούλοις καὶ εἵλωσιν ὁρμητήριον καὶ καταφυγὴν παρέξουσι τὴν πόλιν . διεξέρχεταί τε τοὺς κινδύνους τῶν προγόνων , οὓς ὑπέμειναν ἕνεκα τῆς ἡγεμονίας , καὶ τῆς δόξης ὑπομιμνήσκει τῆς παρὰ τοῖς Ἕλλησιν ὑπαρχούσης περὶ αὐτῶν παραινεῖ τε μὴ συγκαταπίπτειν ταῖς τύχαις μηδʼ ἀπογιγνώσκειν τὰς μεταβολάς , ἐνθυμουμένους ὅτι πολλοὶ μὲν ἤδη μείζω δύναμιν ἔχοντες ἢ Θηβαῖοι ὑπὸ τῶν ἀσθενεστέρων ἐκρατήθησαν , πολλοὶ δὲ εἰς πολιορκίαν κατακλεισθέντες καὶ δεινότερα ἢ Λακεδαιμόνιοι πάσχοντες διέφθειραν τοὺς ἐπιστρατεύσαντας . καὶ παράδειγμα ποιεῖται τὴν Ἀθηναίων πόλιν , ἥτις ἐκ πολλῆς εὐδαιμονίας ἀνάστατος γενομένη τοὺς ἐσχάτους ὑπέστη κινδύνους , ἵνα μὴ τοῖς βαρβάροις ποιῇ τὸ προσταττόμενον . παρακελεύεται δὲ καὶ καρτερεῖν ἐπὶ τοῖς παροῦσι καὶ θαρρεῖν περὶ τῶν μελλόντων , ἐπισταμένους ὅτι τὰς τοιαύτας συμφορὰς αἱ πόλεις ἐπανορθοῦνται πολιτείᾳ χρηστῇ καὶ πολέμων ἐμπειρίαις , ἐν οἷς προεῖχεν ἡ Σπάρτη τῶν ἄλλων πόλεων . οἴεται δὲ δεῖν οὐ τοὺς κακῶς πράττοντας εἰρήνης ἐπιθυμεῖν , οἷς ἐκ τῆς καινουργίας ἐπὶ τὸ κρεῖττον μεταβάλλειν τὰ πράγματα ἐλπίς , ἀλλὰ τοὺς εὐτυχοῦντας · ἐν γὰρ τἀκινδύνῳ τὴν τῶν παρόντων ἀγαθῶν εἶναι φυλακήν . πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα πρὸς τούτοις διεξελθών , ὅσα καὶ κοινῇ καὶ ἰδίᾳ τοῖς ἐπιφανεστάτοις αὐτῶν ἐπράχθη κατὰ τοὺς πολέμους λαμπρὰ ἔργα , καὶ ὅσης αἰσχύνης ἄξια δράσουσι , καὶ ὡς καὶ διαβληθήσονται παρὰ τοῖς Ἕλλησιν , ἐπιλογισάμενος καὶ ὅτι πάντοθεν αὐτοῖς ἐπικουρία τις ἔσται τὸν ἀγῶνα ποιουμένοις καὶ παρὰ θεῶν καὶ παρὰ συμμάχων καὶ παρὰ πάντων ἀνθρώπων , οἷς ἐπίφθονος ἡ Θηβαίων δύναμις αὐξομένη , καὶ τὴν κατέχουσαν ἀκοσμίαν καὶ ταραχὴν τὰς πόλεις ἐπιτροπευόντων τῆς Ἑλλάδος Βοιωτῶν ἐπιδειξάμενος , τελευτῶν , εἰ καὶ μηθὲν τούτων μέλλοι γίνεσθαι μηδʼ ὑπολείποιτό τις ἄλλη σωτηρίας ἐλπίς , ἐκλιπεῖν κελεύει τὴν πόλιν , διδάσκων αὐτούς , ὡς χρὴ παῖδας μὲν καὶ γυναῖκας καὶ τὸν ἄλλον ὄχλον εἴς τε Σικελίαν ἐκπέμψαι καὶ Ἰταλίαν καὶ τἄλλα χωρία τὰ φίλια , αὐτοὺς δὲ καταλαβομένους τόπον , ὅστις ἂν ὀχυρώτατος ᾖ καὶ πρὸς τὸν πόλεμον ἐπιτηδειότατος , ἄγειν καὶ φέρειν τοὺς πολεμίους καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν . οὐδεμίαν γὰρ ἀξιώσειν δύναμιν ὁμόσε χωρεῖν ἀνδράσι κρατίστοις μὲν τὰ πολέμια τῶν Ἑλλήνων , ἀπονενοημένως δὲ πρὸς τὸ ζῆν διακειμένοις , δικαίαν δὲ ὀργὴν καὶ πρόφασιν εὐπρεπῆ τῆς ἀνάγκης ἔχουσι . ταῦτα γὰρ οὐ Λακεδαιμονίοις μόνοις συμβουλεύειν φαίην ἂν αὐτὸν ἔγωγε ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄλλοις Ἕλλησι καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις πολλῷ κρεῖττον ἁπάντων φιλοσόφων , οἳ τέλος ποιοῦνται τοῦ βίου τὴν ἀρετὴν καὶ τὸ καλόν .
Lemmas: τίς δέ ἄν μάλα πείθω καί πόλις καί ἀνήρ ὁ ῥήτωρ πολλαχῆ μέν καί ἄλλῃ , μάλα δέ ἐν ὁ πρός Λακεδαιμόνιος γράφω λόγος , ὅς ἐπιγράφω μέν Ἀρχίδαμος , ὑπόθεσις δέ περιλαμβάνω ὁ περί ὁ μή προίημι Μεσσήνη Βοιωτός μηδέ ποιέω ὁ προστάσσω ὑπό ὁ ἐχθρός ; ἀτυχέω γάρ δή ὁ Λακεδαιμόνιος ὁ τε περί Λεῦκτρα μάχη καί πολύς μετά ἐκεῖνος ἕτερος , καί ὁ μέν Θηβαῖος πρᾶγμα ἀνθέω τε καί εἰς μέγεθος ἀρχή προέρχομαι , ὁ δέ ὁ Σπάρτη ταπεινός καί ἀνάξιος ὁ ἀρχαῖος ἡγεμονία γίγνομαι . τελευτάω γοῦν , ἵνα τυγχάνω ὁ εἰρήνη ὁ πόλις , βουλεύω εἰ χρή Μεσσηνία ἀφίστημι , οὗτος ἐπιτίθημι αὐτός Βοιωτός ὁ ἀνάγκη . ὁράω οὖν αὐτός ἀνάξιος πράσσω μέλλω ὁ πρόγονος ὅδε ὁ λόγος συντάσσω Ἀρχίδαμος νέος μέν εἰμί καί οὔπω βασιλεύω , ἐλπίς δέ πολύς ἔχω οὗτος τυγχάνω ὁ τιμή . ἐν ὅς διεξέρχομαι πρῶτος μέν , ὡς δίκαιος κτάομαι Μεσσήνη Λακεδαιμόνιος , παραδίδωμι τε αὐτός ὁ Κρεσφόντης παῖς ὅτε ἐκπίπτω ἐκ ὁ ἀρχή , καί ὁ θεός προστάσσω δέχομαι καί τιμωρέω ὁ ἀδικέω , πρός δέ οὗτος ἐπικυρόω μέν ὁ κτῆσις ὁ πόλεμος , κάτοχος δέ καί βέβαιος ποιέω ὁ χρόνος . διδάσκω δέ , ὡς οὐ Μεσσήνιος ὁ οὐκέτι εἰμί ἀλλά δοῦλος καί Εἵλως ὁρμητήριον καί καταφυγή παρέχω ὁ πόλις . διεξέρχομαι τε ὁ κίνδυνος ὁ πρόγονος , ὅς ὑπομένω ἕνεκα ὁ ἡγεμονία , καί ὁ δόξα ὑπομιμνῄσκω ὁ παρά ὁ Ἕλλην ὑπάρχω περί αὐτός παραινέω τε μή συγκαταπίπτω ὁ τύχη μηδέ ἀπογιγνώσκω ὁ μεταβολή , ἐνθυμέομαι ὅτι πολύς μέν ἤδη μέγας δύναμις ἔχω ἤ Θηβαῖος ὑπό ὁ ἀσθενής κρατέω , πολύς δέ εἰς πολιορκία κατακλείω καί δεινός ἤ Λακεδαιμόνιος πάσχω διαφθείρω ὁ ἐπιστρατεύω . καί παράδειγμα ποιέω ὁ Ἀθηναῖος πόλις , ὅστις ἐκ πολύς εὐδαιμονία ἀνάστατος γίγνομαι ὁ ἔσχατος ὑφίστημι κίνδυνος , ἵνα μή ὁ βάρβαρος ποιέω ὁ προστάσσω . παρακελεύομαι δέ καί καρτερέω ἐπί ὁ πάρειμι καί θαρσέω περί ὁ μέλλω , ἐπίσταμαι ὅτι ὁ τοιοῦτος συμφορά ὁ πόλις ἐπανορθόω πολιτεία χρηστός καί πόλεμος ἐμπειρία , ἐν ὅς προέχω ὁ Σπάρτη ὁ ἄλλος πόλις . οἴομαι δέ δέω οὐ ὁ κακός πράσσω εἰρήνη ἐπιθυμέω , ὅς ἐκ ὁ καινουργία ἐπί ὁ κρατύς μεταβάλλω ὁ πρᾶγμα ἐλπίς , ἀλλά ὁ εὐτυχέω · ἐν γάρ ἀκίνδυνος ὁ ὁ πάρειμι ἀγαθός εἰμί φυλακή . πολύς δέ καί ἄλλος πρός οὗτος διεξέρχομαι , ὅσος καί κοινῇ καί ἴδιος ὁ ἐπιφανής αὐτός πράσσω κατά ὁ πόλεμος λαμπρός ἔργον , καί ὅσος αἰσχύνη ἄξιος δράω , καί ὡς καί διαβάλλω παρά ὁ Ἕλλην , ἐπιλογίζομαι καί ὅτι πάντοθεν αὐτός ἐπικουρία τις εἰμί ὁ ἀγών ποιέω καί παρά θεός καί παρά σύμμαχος καί παρά πᾶς ἄνθρωπος , ὅς ἐπίφθονος ὁ Θηβαῖος δύναμις αὐξάνω , καί ὁ κατέχω ἀκοσμία καί ταραχή ὁ πόλις ἐπιτροπεύω ὁ Ἑλλάς Βοιωτός ἐπιδείκνυμι , τελευτάω , εἰ καί μηδείς οὗτος μέλλω γίγνομαι μηδέ ὑπολείπω τις ἄλλος σωτηρία ἐλπίς , ἐκλείπω κελεύω ὁ πόλις , διδάσκω αὐτός , ὡς χρή παῖς μέν καί γυνή καί ὁ ἄλλος ὄχλος εἰς τε Σικελία ἐκπέμπω καί Ἰταλία καί ἄλλος χωρίον ὁ φίλιος , αὐτός δέ καταλαμβάνω τόπος , ὅστις ἄν ὀχυρός εἰμί καί πρός ὁ πόλεμος ἐπιτήδειος , ἄγω καί φέρω ὁ πολέμιος καί κατά γῆ καί κατά θάλασσα . οὐδείς γάρ ἀξιόω δύναμις ὁμόσε χωρέω ἀνήρ κρατύς μέν ὁ πολέμιος ὁ Ἕλλην , ἀπονενοημένως δέ πρός ὁ ζάω διάκειμαι , δίκαιος δέ ὀργή καί πρόφασις εὐπρεπής ὁ ἀνάγκη ἔχω . οὗτος γάρ οὐ Λακεδαιμόνιος μόνος συμβουλεύω φημί ἄν αὐτός ἐγώ ἀλλά καί ὁ ἄλλος Ἕλλην καί πᾶς ἄνθρωπος πολύς κρατύς ἅπας φιλόσοφος , ὅς τέλος ποιέω ὁ βίος ὁ ἀρετή καί ὁ καλός .