dionysius-halicarnassensis-history.de-isocrate 3
καθόλου δὲ τριῶν ὄντων , ὥς φησι Θεόφραστος , ἐξ ὧν γίνεται τὸ μέγα καὶ σεμνὸν καὶ περιττὸν ἐν λέξει , τῆς τε ἐκλογῆς τῶν ὀνομάτων καὶ τῆς ἐκ τούτων ἁρμονίας καὶ τῶν περιλαμβανόντων αὐτὰ σχημάτων , ἐκλέγει μὲν εὖ πάνυ καὶ τὰ κράτιστα τῶν ὀνομάτων τίθησιν , ἁρμόττει δὲ αὐτὰ περιέργως , τὴν εὐφωνίαν ἐντείνων μουσικήν , σχηματίζει τε φορτικῶς καὶ τὰ πολλὰ γίνεται ψυχρὸς ἢ τῷ πόρρωθεν λαμβάνειν ἢ τῷ μὴ πρέποντα εἶναι τὰ σχήματα τοῖς πράγμασι διὰ τὸ μὴ κρατεῖν τοῦ μετρίου . ταῦτα μέντοι καὶ μακροτέραν αὐτῷ ποιεῖ τὴν λέξιν πολλάκις , λέγω δὲ τό τε εἰς περιόδους ἐναρμόττειν ἅπαντα τὰ νοήματα καὶ τὸ τοῖς αὐτοῖς τύποις τῶν σχημάτων τὰς περιόδους περιλαμβάνειν καὶ τὸ διώκειν ἐκ παντὸς τὴν εὐρυθμίαν . οὐ γὰρ ἅπαντα δέχεται οὔτε μῆκος τὸ αὐτὸ οὔτε σχῆμα τὸ παραπλήσιον οὔτε ῥυθμὸν τὸν ἴσον . ὥστε ἀνάγκη παραπληρώμασι λέξεων οὐδὲν ὠφελουσῶν χρῆσθαι καὶ ἀπομηκύνειν πέρα τοῦ χρησίμου τὸν λόγον . λέγω δὲ οὐχ ὡς διαπαντὸς αὐτοῦ ταῦτα ποιοῦντος ( οὐχ οὕτως μαίνομαι · καὶ γὰρ συντίθησί ποτε ἀφελῶς τὰ ὀνόματα καὶ λύει τὴν περίοδον εὐγενῶς καὶ τὰ περίεργα σχήματα καὶ φορτικὰ φεύγει καὶ μάλιστα ἐν τοῖς συμβουλευτικοῖς τε καὶ δικανικοῖς λόγοις ) , ἀλλʼ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τῷ ῥυθμῷ δουλεύοντος καὶ τῷ κύκλῳ τῆς περιόδου καὶ τὸ κάλλος τῆς ἀπαγγελίας ἐν τῷ περιττῷ τιθεμένου κοινότερον εἴρηκα περὶ αὐτοῦ . κατὰ δὴ ταῦτά φημι τὴν Ἰσοκράτους λέξιν λείπεσθαι τῆς Λυσίου καὶ ἔτι κατὰ τὴν χάριν . καίτοι γε ἀνθηρός ἐστιν , εἰ καί τις ἄλλος , καὶ ἐπαγωγὸς ἡδονῇ τῶν ἀκροωμένων Ἰσοκράτης , ἀλλʼ οὐκ ἔχει τὴν αὐτὴν χάριν ἐκείνῳ . τοσοῦτον δὲ αὐτοῦ λείπεται κατὰ ταύτην τὴν ἀρετήν , ὅσον τῶν φύσει καλῶν σωμάτων τὰ συνερανιζόμενα κόσμοις ἐπιθέτοις . πέφυκε γὰρ ἡ Λυσίου λέξις ἔχειν τὸ χαρίεν , ἡ δὲ Ἰσοκράτους βούλεται . ταύταις μὲν δὴ ταῖς ἀρεταῖς ὑστερεῖ Λυσίου κατὰ γοῦν τὴν ἐμὴν γνώμην . προτερεῖ δέ γε ἐν ταῖς μελλούσαις λέγεσθαι · ὑψηλότερός ἐστιν ἐκείνου κατὰ τὴν ἑρμηνείαν καὶ μεγαλοπρεπέστερος μακρῷ καὶ ἀξιωματικώτερος . θαυμαστὸν γὰρ δὴ καὶ μέγα τὸ τῆς Ἰσοκράτους κατασκευῆς ὕψος , ἡρωϊκῆς μᾶλλον ἢ ἀνθρωπίνης φύσεως οἰκεῖον . δοκεῖ δή μοι μὴ ἄπο σκοποῦ τις ἂν εἰκάσαι τὴν μὲν Ἰσοκράτους ῥητορικὴν τῇ Πολυκλείτου τε καὶ Φειδίου τέχνῃ κατὰ τὸ σεμνὸν καὶ μεγαλότεχνον καὶ ἀξιωματικόν , τὴν δὲ Λυσίου τῇ Καλάμιδος καὶ Καλλιμάχου τῆς λεπτότητος ἕνεκα καὶ τῆς χάριτος . ὥσπερ γὰρ ἐκείνων οἳ μὲν ἐν τοῖς ἐλάττοσι καὶ ἀνθρωπικοῖς ἔργοις εἰσὶν ἐπιτυχέστεροι τῶν ἑτέρων , οἳ δʼ ἐν τοῖς μείζοσι καὶ θειοτέροις δεξιώτεροι , οὕτως καὶ τῶν ῥητόρων ὃ μὲν ἐν τοῖς μικροῖς ἐστι σοφώτερος , ὃ δʼ ἐν τοῖς μεγάλοις περιττότερος , τάχα μὲν γὰρ καὶ τῇ φύσει μεγαλόφρων τις ὤν , εἰ δὲ μή , τῇ γε προαιρέσει πάντως τὸ σεμνὸν καὶ θαυμαστὸν διώκων . ταῦτα μὲν οὖν περὶ τῆς λέξεως τοῦ ῥήτορος .
Lemmas: καθόλου δέ τρεῖς εἰμί , ὡς φημί Θεόφραστος , ἐκ ὅς γίγνομαι ὁ μέγας καί σεμνός καί περισσός ἐν λέξις , ὁ τε ἐκλογή ὁ ὄνομα καί ὁ ἐκ οὗτος ἁρμονία καί ὁ περιλαμβάνω αὐτός σχῆμα , ἐκλέγω μέν εὖ πάνυ καί ὁ κρατύς ὁ ὄνομα τίθημι , ἁρμόζω δέ αὐτός περίεργος , ὁ εὐφωνία ἐντείνω μουσικός , σχηματίζω τε φορτικός καί ὁ πολύς γίγνομαι ψυχρός ἤ ὁ πρόσωθεν λαμβάνω ἤ ὁ μή πρέπω εἰμί ὁ σχῆμα ὁ πρᾶγμα διά ὁ μή κρατέω ὁ μέτριος . οὗτος μέντοι καί μακρός αὐτός ποιέω ὁ λέξις πολλάκις , λέγω δέ ὁ τε εἰς περίοδος ἐναρμόζω ἅπας ὁ νόημα καί ὁ ὁ αὐτός τύπος ὁ σχῆμα ὁ περίοδος περιλαμβάνω καί ὁ διώκω ἐκ πᾶς ὁ εὐρυθμία . οὐ γάρ ἅπας δέχομαι οὔτε μῆκος ὁ αὐτός οὔτε σχῆμα ὁ παραπλήσιος οὔτε ῥυθμός ὁ ἴσος . ὥστε ἀνάγκη παραπλήρωμα λέξις οὐδείς ὠφελέω χράω καί ἀπομηκύνω πέρα ὁ χρήσιμος ὁ λόγος . λέγω δέ οὐ ὡς διαπαντός αὐτός οὗτος ποιέω ( οὐ οὕτως μαίνομαι · καί γάρ συντίθημι ποτέ ἀφελής ὁ ὄνομα καί λύω ὁ περίοδος εὐγενής καί ὁ περίεργος σχῆμα καί φορτικός φεύγω καί μάλα ἐν ὁ συμβουλευτικός τε καί δικανικός λόγος ) , ἀλλά ὡς ἐπί ὁ πολύς ὁ ῥυθμός δουλεύω καί ὁ κύκλος ὁ περίοδος καί ὁ κάλλος ὁ ἀπαγγελία ἐν ὁ περισσός τίθημι κοινός λέγω περί αὐτός . κατά δή οὗτος φημί ὁ Ἰσοκράτης λέξις λείπω ὁ Λύσιος καί ἔτι κατά ὁ χάρις . καίτοι γε ἀνθηρός εἰμί , εἰ καί τις ἄλλος , καί ἐπαγωγός ἡδονή ὁ ἀκροάομαι Ἰσοκράτης , ἀλλά οὐ ἔχω ὁ αὐτός χάρις ἐκεῖνος . τοσοῦτος δέ αὐτός λείπω κατά οὗτος ὁ ἀρετή , ὅσος ὁ φύσις καλός σῶμα ὁ συνερανίζω κόσμος ἐπίθετος . φύω γάρ ὁ Λύσιος λέξις ἔχω ὁ χαρίεις , ὁ δέ Ἰσοκράτης βούλομαι . οὗτος μέν δή ὁ ἀρετή ὑστερέω Λύσιος κατά γοῦν ὁ ἐμός γνώμη . προτερέω δέ γε ἐν ὁ μέλλω λέγω · ὑψηλός εἰμί ἐκεῖνος κατά ὁ ἑρμηνεία καί μεγαλοπρεπής μακρός καί ἀξιωματικός . θαυμαστός γάρ δή καί μέγας ὁ ὁ Ἰσοκράτης κατασκευή ὕψος , ἡρωϊκός μάλα ἤ ἀνθρώπινος φύσις οἰκεῖος . δοκέω δή ἐγώ μή ἀπό σκοπός τις ἄν εἰκάζω ὁ μέν Ἰσοκράτης ῥητορική ὁ Πολύκλειτος τε καί Φειδίας τέχνη κατά ὁ σεμνός καί μεγαλότεχνος καί ἀξιωματικός , ὁ δέ Λύσιος ὁ Κάλαμις καί Καλλίμαχος ὁ λεπτότης ἕνεκα καί ὁ χάρις . ὥσπερ γάρ ἐκεῖνος ὁ μέν ἐν ὁ ἐλαχύς καί ἀνθρωπικός ἔργον εἰμί ἐπιτυχής ὁ ἕτερος , ὁ δέ ἐν ὁ μέγας καί θεῖος δεξιός , οὕτως καί ὁ ῥήτωρ ὁ μέν ἐν ὁ μικρός εἰμί σοφός , ὁ δέ ἐν ὁ μέγας περισσός , τάχα μέν γάρ καί ὁ φύσις μεγαλόφρων τις εἰμί , εἰ δέ μή , ὁ γε προαίρεσις πάντως ὁ σεμνός καί θαυμαστός διώκω . οὗτος μέν οὖν περί ὁ λέξις ὁ ῥήτωρ .