dionysius-halicarnassensis-history.de-isaeo 17
ὅτι μὲν τοίνυν , ὦ ἄνδρες δικασταί , ἀδελφὸς ἡμῖν ἐστιν οὑτοσὶ Εὐφίλητος , οὐ μόνον ἡμῶν ἀλλὰ καὶ τῶν συγγενῶν ἁπάντων ἀκηκόατε μαρτυρούντων . σκέψασθε δὲ πρῶτον τὸν πατέρα ἡμῶν , τίνος ἕνεκεν ἂν ψεύδοιτο καὶ τοῦτον μὴ ὄντα αὐτοῦ υἱὸν εἰσεποιεῖτο . πάντας γὰρ εὑρήσετε τοὺς τὰ τοιαῦτα πράττοντας ἢ οὐκ ὄντων αὐτοῖς γνησίων παίδων ἢ διὰ πενίαν ἀναγκαζομένους ξένους ἀνθρώπους εἰσποιεῖσθαι , ὅπως ὠφελῶνταί τι ἀπʼ αὐτῶν διʼ αὐτοὺς Ἀθηναίων γεγονότων . τῷ τοίνυν πατρὶ τούτων οὐδέτερον ὑπάρχει . γνήσιοι μὲν γὰρ αὐτῷ ἡμεῖς δύο υἱεῖς ἐσμεν · ὥστε οὐκ ἄν γε διʼ ἐρημίαν τοῦτον εἰσεποιεῖτο . ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τροφῆς τε καὶ εὐπορίας τῆς παρὰ τούτου δεόμενος . ἔστι γὰρ αὐτῷ βίος ἱκανὸς καὶ χωρὶς τούτου μεμαρτύρηται ὑμῖν τοῦτον ἐκ παίδων τρέφων καὶ ἀσκῶν καὶ εἰς τοὺς φράτερας εἰσάγων · καὶ ταῦτα οὐ μικρὰ δαπανήματά ἐστιν . ὥστε τόν τε πατέρα ἡμῶν οὐκ εἰκός ἐστιν , ὦ ἄνδρες δικασταί , μηδὲν ὠφελούμενον οὕτως ἀδίκῳ πράγματι ἐπιχειρῆσαι . ἀλλὰ μὴν οὐδʼ ἐμέ γε οὐθεὶς ἀνθρώπων οὕτως τελέως ἂν ἄφρονα ὑπολάβοι , ὥστε τούτῳ μαρτυρεῖν τὰ ψευδῆ , ὅπως τὰ πατρῷα διὰ πλειόνων διανείμωμαι . καὶ γὰρ οὐδʼ ἀμφισβητῆσαί μοι ἐξουσία γένοιτʼ ἂν ὕστερον , ὡς οὐκ ἔστιν ἀδελφὸς οὗτος . ἐμοῦ γὰρ οὐθεὶς ἂν ὑμῶν τὴν φωνὴν ἀνάσχοιτʼ ἂν ἀκούων , εἰ νῦν μὲν ὑπόδικον ἐμαυτὸν καθιστὰς μαρτυρῶ , ὡς ἔστιν ἀδελφὸς ἡμέτερος , ὕστερον δὲ φαινοίμην τούτοις ἀντιλέγων . οὐ μόνον τοίνυν ἡμᾶς , ὦ ἄνδρες δικασταί , εἰκός ἐστι τἀληθῆ μεμαρτυρηκέναι ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄλλους συγγενεῖς . ἐνθυμήθητε γὰρ πρῶτον μέν , ὅτι οἱ τὰς ἀδελφὰς ἡμῶν ἔχοντες οὐκ ἄν ποτε ἐμαρτύρουν περὶ τούτου τὰ ψευδῆ . μητρυιὰ γὰρ ἡ τούτου μήτηρ ἐγεγένητο ταῖς ἡμετέραις ἀδελφαῖς . εἰώθασι δέ πως ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ διαφέρεσθαι ἀλλήλαις αἵ τε μητρυιαὶ καὶ αἱ πρόγονοι . ὥστε εἰ οὗτος ἐξ ἄλλου τινὸς ἀνδρὸς ἦν τῇ μητρυιᾷ καὶ οὐκ ἐκ τοῦ ἡμετέρου πατρός , οὐκ ἄν ποτε , ὦ ἄνδρες δικασταί , τοὺς ἑαυτῶν ἄνδρας αἱ ἀδελφαὶ μαρτυρεῖν ἐπέτρεψαν . καὶ μὴν οὐδʼ ἂν ὁ θεῖος πρὸς μητρὸς ἡμῖν ὤν , τούτῳ δὲ οὐδὲν προσήκων δήπου τῇ τούτου μητρὶ ἠθέλησεν ἄν , ὦ ἄνδρες δικασταί , μαρτυρῆσαι ψευδῆ μαρτυρίαν , διʼ ἣν ἡμῖν γίνεται βλάβη περιφανής , εἴπερ ξένον ὄντα τοῦτον εἰσποιοῦμεν ἀδελφὸν ἡμῖν αὐτοῖς . ἔτι τοίνυν , ὦ ἄνδρες δικασταί , πρὸς τούτοις πῶς ἄν τις ὑμῶν καταγνοίη ψευδομαρτυριῶν Δημαράτου τουτουὶ καὶ Ἡγήμονος καὶ Νικοστράτου ; οἳ πρῶτον μὲν οὐδὲν αἰσχρὸν οὐδέποτε φανήσονται ἐπιτηδεύσαντες , εἶτα δʼ οἰκεῖοι ὄντες ἡμῖν καὶ εἰδότες ἡμᾶς ἅπαντας μεμαρτυρήκασιν Εὐφιλήτῳ τούτῳ τὴν αὑτοῦ συγγένειαν ἕκαστος . ὥστε ἡδέως κἂν τῶν ἀντιδικούντων ἡμῖν τοῦ σεμνοτάτου πυθοίμην , εἰ ἄλλοθέν ποθεν ἔχοι ἂν ἐπιδεῖξαι αὑτὸν Ἀθηναῖον ἢ ἐκ τούτων , ὧν καὶ ἡμεῖς Εὐφίλητον ἐπιδείκνυμεν . ἐγὼ μὲν γὰρ οὐκ οἶμαι ἄλλο τι ἂν αὐτὸν εἰπεῖν ἢ ὅτι ἡ μήτηρ ἀστή τέ ἐστι καὶ γαμετὴ καὶ ἀστὸς ὁ πατήρ · καὶ ὡς ταῦτʼ ἀληθῆ λέγει , παρέχοιτʼ ἂν αὑτῷ τοὺς συγγενεῖς μάρτυρας · εἶτα , ὦ ἄνδρες δικασταί , εἰ μὲν οὗτοι ἐκινδύνευον , ἠξίουν ἂν τοῖς αὑτῶν οἰκείοις ὑμᾶς πιστεύειν μαρτυροῦσι μᾶλλον ἢ τοῖς κατηγόροις . νυνὶ δὲ ἡμῶν πάντα ταῦτα παρεχομένων ἀξιώσουσιν ὑμᾶς τοῖς αὑτῶν πείθεσθαι λόγοις μᾶλλον ἢ τῷ πατρὶ τῷ Εὐφιλήτου καὶ ἐμοὶ καὶ τῷ ἀδελφῷ καὶ τοῖς φράτορσι καὶ πάσῃ τῇ ἡμετέρᾳ συγγενείᾳ ; καὶ μὴν οὗτοι μὲν οὐδὲν οὐδενὶ κινδυνεύοντες ἰδίας ἔχθρας ἕνεκα ταῦτα ποιοῦσιν , ἡμεῖς δὲ πάντας ὑποδίκους ἡμᾶς αὐτοὺς καθιστάντες μαρτυροῦμεν . καὶ πρὸς ταῖς μαρτυρίαις , ὦ ἄνδρες δικασταί , πρῶτον μὲν ἡ τοῦ Εὐφιλήτου μήτηρ , ἣν οὗτοι ὁμολογοῦσιν ἀστὴν εἶναι , ὅρκον ὀμόσαι ἐπὶ τοῦ διαιτητοῦ ἐβούλετο ἐπὶ Δελφινίῳ , ἦ μὴν τουτονὶ Εὐφίλητον εἶναι ἐξ αὑτῆς καὶ τοῦ ἡμετέρου πατρός . καίτοι τίνα προσῆκε μᾶλλον αὐτῆς ἐκείνης τοῦτʼ εἰδέναι ; ἔπειτα , ὦ ἄνδρες δικασταί , ὁ πατὴρ ὁ ἡμέτερος , ὃν εἰκός ἐστι μετὰ τὴν τούτου μητέρα ἄριστα τὸν αὑτοῦ υἱὸν γινώσκειν , οὗτος καὶ τότε καὶ νυνὶ βούλεται ὀμόσαι , ἦ μὴν Εὐφίλητον τοῦτον υἱὸν εἶναι αὑτοῦ ἐξ ἀστῆς καὶ γαμετῆς γυναικός . πρὸς τούτοις τοίνυν , ὦ ἄνδρες δικασταί , ἐγὼ ἐτύγχανον μὲν τρισκαιδεκαετὴς ὤν , ὥσπερ καὶ πρότερον εἶπον , ὅτε οὗτος ἐγένετο , ἕτοιμος δέ εἰμι ὀμόσαι , ἦ μὴν Εὐφίλητον τουτονὶ ἀδελφὸν εἶναι ἐμαυτοῦ ὁμοπάτριον . ὥστε , ὦ ἄνδρες δικασταί , δικαίως ἂν καὶ τοὺς ἡμετέρους ὅρκους πιστοτέρους νομίζοιτε ἢ τοὺς τούτων λόγους . ἡμεῖς μὲν γὰρ ἀκριβῶς εἰδότες ὀμόσαι περὶ αὐτοῦ θέλομεν , οὗτοι δὲ ταῦτα ἀκηκοότες παρὰ τῶν τούτου διαφόρων ἢ αὐτοὶ πλάττοντες λέγουσι . πρὸς δὲ τούτοις , ὦ ἄνδρες δικασταί , ἡμεῖς μὲν τοὺς συγγενεῖς μάρτυρας καὶ ἐπὶ τῶν διαιτητῶν καὶ ἐφʼ ὑμῶν παρεχόμεθα , οἷς οὐκ ἄξιον ἀπιστεῖν , οὗτοι δέ , ἐπειδὴ ἔλαχεν Εὐφίλητος τὴν δίκην τὴν προτέραν τῷ κοινῷ τῶν δημοτῶν καὶ τῷ τότε δημαρχοῦντι , ὃς νῦν τετελεύτηκε , δύο ἔτη τοῦ διαιτητοῦ τὴν δίαιταν ἔχοντος οὐκ ἠδυνήθησαν οὐδεμίαν μαρτυρίαν εὑρεῖν , ὡς οὑτοσὶ ἄλλου τινὸς πατρός ἐστιν ἢ τοῦ ἡμετέρου . τοῖς δὲ διαιτῶσι μέγιστα ταῦτα σημεῖα ἦν τοῦ ψεύδεσθαι τούτους καὶ κατεδιῄτησαν αὐτῶν ἀμφότεροι . καί μοι λαβὲ τῆς προτέρας διαίτης τὴν μαρτυρίαν . — Μαρτυρία . — ὡς μὲν τοίνυν καὶ τότε ὦφλον τὴν δίαιταν , ἀκηκόατε . ἀξιῶ δέ , ὦ ἄνδρες δικασταί , ὥσπερ οὗτοι μέγα τοῦτʼ ἂν ἔφασαν εἶναι σημεῖον , ὡς οὐκ ἔστιν Ἡγησίππου , εἰ οἱ διαιτηταὶ αὐτῶν ἀπεδιῄτησαν , οὕτω τὸ νῦν ἡμῖν τοιοῦτον εἶναι μαρτύριον ὅτι ἀληθῆ λέγομεν , ἐπεὶ ἔδοξαν αὐτοὶ ἀδικεῖν τοῦτον Ἀθηναῖον ὄντα καὶ κυρίως πρῶτον ἐγγραφέντα ὕστερον ἐξαλείψαντες . ὅτι μὲν οὖν ἀδελφὸς ἡμῶν ἐστιν οὑτοσὶ Εὐφίλητος καὶ πολίτης ὑμέτερος καὶ ἀδίκως ὑβρίσθη ὑπὸ τῶν ἐν τῷ δήμῳ συστάντων , ἱκανῶς οἴομαι ὑμᾶς , ὦ ἄνδρες δικασταί , ἀκηκοέναι .
Lemmas: ὅτι μέν τοίνυν , ὦ ἀνήρ δικαστής , ἀδελφός ἐγώ εἰμί οὗτος Εὐφίλητος , οὐ μόνος ἐγώ ἀλλά καί ὁ συγγενής ἅπας ἀκούω μαρτυρέω . σκοπέω δέ πρῶτος ὁ πατήρ ἐγώ , τίς ἕνεκα ἄν ψεύδω καί οὗτος μή εἰμί αὐτός υἱός εἰσποιέω . πᾶς γάρ εὑρίσκω ὁ ὁ τοιοῦτος πράσσω ἤ οὐ εἰμί αὐτός γνήσιος παῖς ἤ διά πενία ἀναγκάζω ξένος ἄνθρωπος εἰσποιέω , ὅπως ὠφελέω τις ἀπό αὐτός διά αὐτός Ἀθηναῖος γίγνομαι . ὁ τοίνυν πατήρ οὗτος οὐδέτερος ὑπάρχω . γνήσιος μέν γάρ αὐτός ἐγώ δύο υἱός εἰμί · ὥστε οὐ ἄν γε διά ἐρημία οὗτος εἰσποιέω . ἀλλά μήν οὐδέ τροφή τε καί εὐπορία ὁ παρά οὗτος δέω . εἰμί γάρ αὐτός βίος ἱκανός καί χωρίς οὗτος μαρτυρέω σύ οὗτος ἐκ παῖς τρέφω καί ἀσκέω καί εἰς ὁ φράτηρ εἰσάγω · καί οὗτος οὐ μικρός δαπάνημα εἰμί . ὥστε ὁ τε πατήρ ἐγώ οὐ ἔοικα εἰμί , ὦ ἀνήρ δικαστής , μηδείς ὠφελέω οὕτως ἄδικος πρᾶγμα ἐπιχειρέω . ἀλλά μήν οὐδέ ἐγώ γε οὐδείς ἄνθρωπος οὕτως τέλειος ἄν ἄφρων ὑπολαμβάνω , ὥστε οὗτος μαρτυρέω ὁ ψευδής , ὅπως ὁ πατρῷος διά πολύς διανέμω . καί γάρ οὐδέ ἀμφισβητέω ἐγώ ἐξουσία γίγνομαι ἄν ὕστερον , ὡς οὐ εἰμί ἀδελφός οὗτος . ἐγώ γάρ οὐδείς ἄν σύ ὁ φωνή ἀνέχω ἄν ἀκούω , εἰ νῦν μέν ὑπόδικος ἐμαυτοῦ καθίστημι μαρτυρέω , ὡς εἰμί ἀδελφός ἡμέτερος , ὕστερον δέ φαίνω οὗτος ἀντιλέγω . οὐ μόνος τοίνυν ἐγώ , ὦ ἀνήρ δικαστής , ἔοικα εἰμί ἀληθής μαρτυρέω ἀλλά καί ὁ ἄλλος συγγενής . ἐνθυμέομαι γάρ πρῶτος μέν , ὅτι ὁ ὁ ἀδελφή ἐγώ ἔχω οὐ ἄν ποτέ μαρτυρέω περί οὗτος ὁ ψευδής . μητρυιά γάρ ὁ οὗτος μήτηρ γίγνομαι ὁ ἡμέτερος ἀδελφή . εἴωθα δέ πως ὡς ἐπί ὁ πολύς διαφέρω ἀλλήλων ὁ τε μητρυιά καί ὁ πρόγονος . ὥστε εἰ οὗτος ἐκ ἄλλος τις ἀνήρ εἰμί ὁ μητρυιά καί οὐ ἐκ ὁ ἡμέτερος πατήρ , οὐ ἄν ποτέ , ὦ ἀνήρ δικαστής , ὁ ἑαυτοῦ ἀνήρ ὁ ἀδελφή μαρτυρέω ἐπιτρέπω . καί μήν οὐδέ ἄν ὁ θεῖος πρός μήτηρ ἐγώ εἰμί , οὗτος δέ οὐδείς προσήκω δήπου ὁ οὗτος μήτηρ ἐθέλω ἄν , ὦ ἀνήρ δικαστής , μαρτυρέω ψευδής μαρτυρία , διά ὅς ἐγώ γίγνομαι βλάβη περιφανής , εἴπερ ξένος εἰμί οὗτος εἰσποιέω ἀδελφός ἐγώ αὐτός . ἔτι τοίνυν , ὦ ἀνήρ δικαστής , πρός οὗτος πῶς ἄν τις σύ καταγιγνώσκω ψευδομαρτυρία Δημάρατος οὗτος καί Ἡγήμων καί Νικόστρατος ; ὅς πρῶτος μέν οὐδείς αἰσχρός οὐδέποτε φανάω ἐπιτηδεύω , εἶτα δέ οἰκεῖος εἰμί ἐγώ καί οἶδα ἐγώ ἅπας μαρτυρέω Εὐφίλητος οὗτος ὁ ἑαυτοῦ συγγένεια ἕκαστος . ὥστε ἡδύς ἄν ὁ ἀντιδικέω ἐγώ ὁ σεμνός πυνθάνομαι , εἰ ἄλλοθεν ποθεν ἔχω ἄν ἐπιδείκνυμι ἑαυτοῦ Ἀθηναῖος ἤ ἐκ οὗτος , ὅς καί ἐγώ Εὐφίλητος ἐπιδείκνυμι . ἐγώ μέν γάρ οὐ οἴομαι ἄλλος τις ἄν αὐτός λέγω ἤ ὅτι ὁ μήτηρ ἀστή τε εἰμί καί γαμετή καί ἀστός ὁ πατήρ · καί ὡς οὗτος ἀληθής λέγω , παρέχω ἄν ἑαυτοῦ ὁ συγγενής μάρτυς · εἶτα , ὦ ἀνήρ δικαστής , εἰ μέν οὗτος κινδυνεύω , ἀξιόω ἄν ὁ ἑαυτοῦ οἰκεῖος σύ πιστεύω μαρτυρέω μάλα ἤ ὁ κατήγορος . νυνί δέ ἐγώ πᾶς οὗτος παρέχω ἀξιόω σύ ὁ ἑαυτοῦ πείθω λόγος μάλα ἤ ὁ πατήρ ὁ Εὐφίλητος καί ἐγώ καί ὁ ἀδελφός καί ὁ φράτηρ καί πᾶς ὁ ἡμέτερος συγγένεια ; καί μήν οὗτος μέν οὐδείς οὐδείς κινδυνεύω ἴδιος ἔχθρα ἕνεκα οὗτος ποιέω , ἐγώ δέ πᾶς ὑπόδικος ἐγώ αὐτός καθίστημι μαρτυρέω . καί πρός ὁ μαρτυρία , ὦ ἀνήρ δικαστής , πρῶτος μέν ὁ ὁ Εὐφίλητος μήτηρ , ὅς οὗτος ὁμολογέω ἀστή εἰμί , ὅρκος ὄμνυμι ἐπί ὁ διαιτητής βούλομαι ἐπί Δελφίνιον , ἦ μήν οὗτος Εὐφίλητος εἰμί ἐκ ἑαυτοῦ καί ὁ ἡμέτερος πατήρ . καίτοι τίς προσήκω μάλα αὐτός ἐκεῖνος οὗτος οἶδα ; ἔπειτα , ὦ ἀνήρ δικαστής , ὁ πατήρ ὁ ἡμέτερος , ὅς ἔοικα εἰμί μετά ὁ οὗτος μήτηρ ἀγαθός ὁ ἑαυτοῦ υἱός γιγνώσκω , οὗτος καί τότε καί νυνί βούλομαι ὄμνυμι , ἦ μήν Εὐφίλητος οὗτος υἱός εἰμί ἑαυτοῦ ἐκ ἀστή καί γαμετή γυνή . πρός οὗτος τοίνυν , ὦ ἀνήρ δικαστής , ἐγώ τυγχάνω μέν τρισκαιδεκαετής εἰμί , ὥσπερ καί πρότερος λέγω , ὅτε οὗτος γίγνομαι , ἑτοῖμος δέ εἰμί ὄμνυμι , ἦ μήν Εὐφίλητος οὗτος ἀδελφός εἰμί ἐμαυτοῦ ὁμοπάτριος . ὥστε , ὦ ἀνήρ δικαστής , δίκαιος ἄν καί ὁ ἡμέτερος ὅρκος πιστός νομίζω ἤ ὁ οὗτος λόγος . ἐγώ μέν γάρ ἀκριβής οἶδα ὄμνυμι περί αὐτός ἐθέλω , οὗτος δέ οὗτος ἀκούω παρά ὁ οὗτος διάφορος ἤ αὐτός πλάσσω λέγω . πρός δέ οὗτος , ὦ ἀνήρ δικαστής , ἐγώ μέν ὁ συγγενής μάρτυς καί ἐπί ὁ διαιτητής καί ἐπί σύ παρέχω , ὅς οὐ ἄξιος ἀπιστέω , οὗτος δέ , ἐπειδή λαγχάνω Εὐφίλητος ὁ δίκη ὁ πρότερος ὁ κοινός ὁ δημότης καί ὁ τότε δημαρχέω , ὅς νῦν τελευτάω , δύο ἔτος ὁ διαιτητής ὁ δίαιτα ἔχω οὐ δύναμαι οὐδείς μαρτυρία εὑρίσκω , ὡς οὗτος ἄλλος τις πατήρ εἰμί ἤ ὁ ἡμέτερος . ὁ δέ διαιτάω μέγας οὗτος σημεῖον εἰμί ὁ ψεύδω οὗτος καί καταδιαιτάω αὐτός ἀμφότερος . καί ἐγώ λαμβάνω ὁ πρότερος δίαιτα ὁ μαρτυρία . — μαρτυρία . — ὡς μέν τοίνυν καί τότε ὀφλισκάνω ὁ δίαιτα , ἀκούω . ἀξιόω δέ , ὦ ἀνήρ δικαστής , ὥσπερ οὗτος μέγας οὗτος ἄν φημί εἰμί σημεῖον , ὡς οὐ εἰμί Ἡγήσιππος , εἰ ὁ διαιτητής αὐτός ἀποδιαιτάω , οὕτως ὁ νῦν ἐγώ τοιοῦτος εἰμί μαρτύριον ὅτι ἀληθής λέγω , ἐπεί δοκέω αὐτός ἀδικέω οὗτος Ἀθηναῖος εἰμί καί κύριος πρῶτος ἐγγράφω ὕστερον ἐξαλείφω . ὅτι μέν οὖν ἀδελφός ἐγώ εἰμί οὗτος Εὐφίλητος καί πολίτης ὑμέτερος καί ἄδικος ὑβρίζω ὑπό ὁ ἐν ὁ δῆμος συνίστημι , ἱκανός οἴομαι σύ , ὦ ἀνήρ δικαστής , ἀκούω .