dionysius-halicarnassensis-history.de-demosthenis-dictione 48
48 τοῖς πρώτοις μορίοις τῆς λέξεως , ἃ δὴ στοιχεῖα ὑπό τινων καλεῖται , εἴτε τρία ταῦτʼ ἐστίν , ὡς Θεοδέκτῃ τε καὶ Ἀριστοτέλει δοκεῖ , ὀνόματα καὶ ῥήματα καὶ σύνδεσμοι , εἴτε τέτταρα , ὡς τοῖς περὶ Ζήνωνα τὸν Στωικόν , εῖτε πλείω , δύο ταῦτα ἀκολουθεῖ μέλος καὶ χρόνος ἴσα . κατὰ μὲν δὴ τὰς ὀξύτητάς τε καὶ βαρύτητας αὐτῶν τάττεται τὸ μέλος , κατὰ δὲ τὰ μήκη καὶ τὰς βραχύτητας ὁ χρόνος . οὗτος δὲ γίγνεται ῥυθμός , εἴτε ἀπὸ δυεῖν ἀρξάμενος συνίστασθαι βραχειῶν , ὥσπερ οἴονταί τινες καὶ καλοῦσι τὸν οὕτως κατασκευασθέντα ῥυθμὸν ἡγεμόνα , πρῶτον ἔχοντα λόγον τῶν ἴσων ἄρσει τε καὶ θέσει χρόνων , εἴτε ἀπὸ τριῶν βραχειῶν , ὡς τοῖς περὶ Ἀριστόξενον ἔδοξεν , ὃς ἐν τῷ διπλασίῳ κατεσκεύασται λόγῳ πρῶτον . τοῖς δʼ ἐκ τῶν πρώτων μορίων τῆς λέξεως συντιθεμένοις τό τε μέλος εἰς | αὔξησιν ἤδη συμπροάγει καὶ οἱ ῥυθμοὶ προβαίνουσιν εἰς τὰ καλούμενα μέτρα . ὅταν δὲ μέλλῃ τούτων ἑκάτερον ὑπεραίρειν τὸ μέτρον , ἡ μεταβολὴ τότε εἰσελθοῦσα ταμιεύεται τὸ οἰκεῖον αὐτῶν ἀγαθὸν ἑκατέρου . ἐπειδὰν δὲ τὴν ἁρμόττουσαν ταῦτα χώραν λάβη , τότε ἀποδίδωσιν αὐτοῖς τὴν προσήκουσαν ὥραν τὸ πρέπον . καὶ τοῦτο οὐ χαλεπὸν ἐπὶ τῶν τῆς μουσικῆς ἔργων καταμαθεῖν . φέρε γάρ , εἴ τις ᾠδαῖς ἢ κρούμασιν ὀργάνων τὸ κάλλιστον ἐντείνας μέλος ῥυθμοῦ μηδένα ποιοῖτο λόγον , ἔσθʼ ὅπως ἄν τις ἀνάσχοιτο τῆς τοιαύτης μουσικῆς ; τί δέ ; εἰ τούτων μὲν ἀμφοτέρων προνοηθείη μετρίως , μένοι δʼ ἐπὶ τῆς αὐτῆς μελῳδίας καὶ τῶν αὐτῶν ῥυθμῶν , οὐδὲν ἐξαλλάττων οὐδὲ ποικίλλων , ἆρʼ οὐχ ὅλον ἂν διαφθείροι τὸ ἀγαθόν ; εἰ δὲ καὶ τούτου στοχάσαιτο , μηδεμίαν δὲ πρόνοιαν ἔχων φαίνοιτο τοῦ πρέποντος τοῖς ὑποκειμένοις , οὐκ ἀνόνητος αὐτῷ πᾶς ὁ περὶ ἐκεῖνα ἔσται πόνος ; ἐμοί γʼ οὖν δοκεῖ . ταῦτα δὴ καταμαθὼν ὁ Δημοσθένης τά τε μέλη τῶν ὀνομάτων καὶ κώλων καὶ τοὺς χρόνους αὐτῶν ἐπι|λογιζόμενος οὕτω συναρμόττειν αὐτὰ ἐπειρᾶτο , ὥστʼ ἐμμελῆ φαίνεσθαι καὶ εὔρυθμα , ἐξαλλάττειν τε καὶ ποικίλλειν ἑκάτερον αὐτῶν ἐπειρᾶτο μυρίοις ὅσοις σχήμασι καὶ τρόποις καὶ τοῦ πρέποντος ὅσην οὐδεὶς τῶν περὶ λόγους σπουδαζόντων ἐποιεῖτο δόσιν . ἐνθυμηθεὶς δέ , ὥσπερ ἔφην , ὡς διὰ τῶν αὐτῶν τούτων θεωρημάτων ὅ τε ἡδὺς γίνεται λόγος καὶ ὁ καλός , ἐσκόπει πάλιν , τί ποτε ἦν τὸ αἴτιον , ὅτι τὰ αὐτὰ οὐ τῶν αὐτῶν ἦν ποιητικά . εὕρισκε δὴ τῶν τε μελῶν οὔσας διαφοράς , αἰ ποιοῦσιν ἃ μὲν ἀξιωματικὰ φαίνεσθαι αὐτῶν ἃ δὲ γλαφυρά , ὥσπερ ἐν τοῖς μουσικοῖς ἔχει πρὸς τὴν ἁρμονίαν τὸ χρῶμα , κἀν τοῖς ῥυθμοῖς δὲ τὸ παραπλήσιον γινόμενον , ὥστε τοὺς μὲν ἀξιωματικοὺς αὐτῶν φαίνεσθαι καὶ μεγαλοπρεπεῖς , τοὺς δὲ τρυφεροὺς καὶ μαλακούς . ἔν τε ταῖς μεταβολαῖς τοτὲ μὲν τὸ ἀρχαιοπρεπὲς | καὶ αὐστηρόν , τοτὲ δὲ τὸ μελιχρὸν καὶ φιλόκαινον ἐμφαινόμενον . τό τε δὴ πρέπον ἀπάντων μάλιστα μεγάλην παρέχον εἰς ἑκάτερον αὐτῶν ῥοπήν . συνιδὼν δὴ ταῦτα , ὑπότε μὲν τοῦ καλοῦ πλείονος δεῖν αὐτῷ τῇ κατασκευῇ ὑπολάβοι , τάς τε ἐμμελείας ἐποίει μεγαλοπρεπεῖς καὶ τοὺς ῥυθμοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τὰς μεταβολὰς γενναίας . ὁπότε δὲ τῆς ἑτέρας αὐτῷ φανείη δεῖσθαι συνθέσεως ἡ λέξις , πάντα ταῦτα κατεβίβαζεν ἐπὶ τὸ μουσικώτερον . καὶ μηδεὶς ὑπολάβῃ θαυμαστὸν εἶναι τὸν λόγον , εἰ καὶ τῇ πεζῇ λέξει φημὶ δεῖν ἐμμελείας καὶ εὐρυθμίας καὶ μεταβολῶν , ὥσπερ ταῖς ᾠδαῖς καὶ τοῖς ὀργάνοις , εἰ μηδενὸς τούτων ἀντιλαμβάνεται τῆς Δημοσθένους ἀκούων λέξεως , μηδὲ κακουργεῖν με ὑπολάβῃ τὰ προσόντα τῇ ψιλῇ λέξει προσμαρτυροῦντα . | ἔχει γὰρ ταῦτα ἡ καλῶς κατεσκευασμένη λέξις καὶ μάλιστά γε ἡ τοῦδε τοῦ ῥήτορος . τῇ δʼ εὐκαιρίᾳ καὶ τῇ ποσότητι τὴν αἴσθησιν διαλανθάνει · τὰ μὲν γὰρ συγκέχυται , τὰ δὲ συνέφθαρται , τὰ δʼ ἄλλῳ τινὶ τρόπῳ τὴν ἀκρίβειαν ἐκβέβηκεν τῆς κατασκευῆς , ὥστε αὐτὴν ἐξηλλάχθαι δοκεῖν τῷ παντὶ καὶ κατὰ μηδὲν ἐοικέναι τοῖς ποιήμασιν .
Lemmas: 48 ὁ πρῶτος μόριον ὁ λέξις , ὅς δή στοιχεῖον ὑπό τις καλέω , εἴτε τρεῖς οὗτος εἰμί , ὡς Θεοδέκτης τε καί Ἀριστοτέλης δοκέω , ὄνομα καί ῥῆμα καί σύνδεσμος , εἴτε τέσσαρες , ὡς ὁ περί Ζήνων ὁ Στωϊκός , εἰμί πολύς , δύο οὗτος ἀκολουθέω μέλος καί χρόνος ἴσος . κατά μέν δή ὁ ὀξύτης τε καί βαρύτης αὐτός τάσσω ὁ μέλος , κατά δέ ὁ μῆκος καί ὁ βραχύτης ὁ χρόνος . οὗτος δέ γίγνομαι ῥυθμός , εἴτε ἀπό δύο ἄρχω συνίστημι βραχύς , ὥσπερ οἴομαι τις καί καλέω ὁ οὕτως κατασκευάζω ῥυθμός ἡγεμών , πρῶτος ἔχω λόγος ὁ ἴσος ἄρσις τε καί θέσις χρόνος , εἴτε ἀπό τρεῖς βραχύς , ὡς ὁ περί Ἀριστόξενος δοκέω , ὅς ἐν ὁ διπλάσιος κατασκευάζω λόγος πρῶτος . ὁ δέ ἐκ ὁ πρῶτος μόριον ὁ λέξις συντίθημι ὁ τε μέλος εἰς | αὔξησις ἤδη συμπροάγω καί ὁ ῥυθμός προβαίνω εἰς ὁ καλέω μέτρον . ὅταν δέ μέλλω οὗτος ἑκάτερος ὑπεραίρω ὁ μέτρον , ὁ μεταβολή τότε εἰσέρχομαι ταμιεύω ὁ οἰκεῖος αὐτός ἀγαθός ἑκάτερος . ἐπειδάν δέ ὁ ἁρμόζω οὗτος χώρα λαμβάνω , τότε ἀποδίδωμι αὐτός ὁ προσήκω ὥρα ὁ πρέπω . καί οὗτος οὐ χαλεπός ἐπί ὁ ὁ μουσική ἔργον καταμανθάνω . φέρω γάρ , εἰ τις ἀοιδή ἤ κροῦμα ὄργανον ὁ καλός ἐντείνω μέλος ῥυθμός μηδείς ποιέω λόγος , εἰμί ὅπως ἄν τις ἀνέχω ὁ τοιοῦτος μουσική ; τίς δέ ; εἰ οὗτος μέν ἀμφότερος προνοέω μέτριος , μένω δέ ἐπί ὁ αὐτός μελῳδία καί ὁ αὐτός ῥυθμός , οὐδείς ἐξαλλάσσω οὐδέ ποικίλλω , ἆρα οὐ ὅλος ἄν διαφθείρω ὁ ἀγαθός ; εἰ δέ καί οὗτος στοχάζομαι , μηδείς δέ πρόνοια ἔχω φαίνω ὁ πρέπω ὁ ὑπόκειμαι , οὐ ἀνόνητος αὐτός πᾶς ὁ περί ἐκεῖνος εἰμί πόνος ; ἐγώ γε οὖν δοκέω . οὗτος δή καταμανθάνω ὁ Δημοσθένης ὁ τε μέλος ὁ ὄνομα καί κῶλον καί ὁ χρόνος αὐτός ἐπιλογίζομαι οὕτως συναρμόζω αὐτός πειράω , ὥστε ἐμμελής φαίνω καί εὔρυθμος , ἐξαλλάσσω τε καί ποικίλλω ἑκάτερος αὐτός πειράω μυρίος ὅσος σχῆμα καί τρόπος καί ὁ πρέπω ὅσος οὐδείς ὁ περί λόγος σπουδάζω ποιέω δόσις . ἐνθυμέομαι δέ , ὥσπερ φημί , ὡς διά ὁ αὐτός οὗτος θεώρημα ὁ τε ἡδύς γίγνομαι λόγος καί ὁ καλός , σκοπέω πάλιν , τίς ποτέ εἰμί ὁ αἴτιος , ὅτι ὁ αὐτός οὐ ὁ αὐτός εἰμί ποιητικός . εὑρίσκω δή ὁ τε μέλος εἰμί διαφορά , ὅς ποιέω ὅς μέν ἀξιωματικός φαίνω αὐτός ὅς δέ γλαφυρός , ὥσπερ ἐν ὁ μουσικός ἔχω πρός ὁ ἁρμονία ὁ χρῶμα , ἐν ὁ ῥυθμός δέ ὁ παραπλήσιος γίγνομαι , ὥστε ὁ μέν ἀξιωματικός αὐτός φαίνω καί μεγαλοπρεπής , ὁ δέ τρυφερός καί μαλακός . ἐν τε ὁ μεταβολή τότε μέν ὁ ἀρχαιοπρεπής | καί αὐστηρός , τότε δέ ὁ μελιχρός καί φιλόκαινος ἐμφαίνω . ὁ τε δή πρέπω ἅπας μάλα μέγας παρέχω εἰς ἑκάτερος αὐτός ῥοπή . συνοράω δή οὗτος , ὑπότε μέν ὁ καλός πολύς δέω ἑαυτοῦ ὁ κατασκευή ὑπολαμβάνω , ὁ τε ἐμμέλεια ποιέω μεγαλοπρεπής καί ὁ ῥυθμός ἀξιωματικός καί ὁ μεταβολή γενναῖος . ὁπότε δέ ὁ ἕτερος αὐτός φαίνω δέω σύνθεσις ὁ λέξις , πᾶς οὗτος καταβιβάζω ἐπί ὁ μουσικός . καί μηδείς ὑπολαμβάνω θαυμαστός εἰμί ὁ λόγος , εἰ καί ὁ πεζός λέξις φημί δέω ἐμμέλεια καί εὐρυθμία καί μεταβολή , ὥσπερ ὁ ἀοιδή καί ὁ ὄργανον , εἰ μηδείς οὗτος ἀντιλαμβάνω ὁ Δημοσθένης ἀκούω λέξις , μηδέ κακουργέω ἐγώ ὑπολαμβάνω ὁ πρόσειμι ὁ ψιλός λέξις προσμαρτυρέω . | ἔχω γάρ οὗτος ὁ καλός κατασκευάζω λέξις καί μάλα γε ὁ ὅδε ὁ ῥήτωρ . ὁ δέ εὐκαιρία καί ὁ ποσότης ὁ αἴσθησις διαλανθάνω · ὁ μέν γάρ συγχέω , ὁ δέ συμφθείρω , ὁ δέ ἄλλος τις τρόπος ὁ ἀκρίβεια ἐκβαίνω ὁ κατασκευή , ὥστε αὐτός ἐξαλλάσσω δοκέω ὁ πᾶς καί κατά μηδείς ἔοικα ὁ ποίημα .