dionysius-halicarnassensis-history.de-demosthenis-dictione 50
50 ὑπεσχόμην γὰρ καὶ τοῦτο δείξειν ἔτι , πῶς ἄν τις διαγνοίη τὸν χαρακτῆρα τῆς Δημοσθένους συνθέσεως καὶ ποίοις χρώμενος σημείοις ἀπὸ τῶν ἄλλων διορίσειεν . ἓν μὲν οὖν οὐδέν ἐστι παράσημον αὐτῆς ἐκφανὲς οὕτως , ὥστε μόνη ταύτῃ καὶ μηδεμιᾷ τῶν ἄλλων παρακολουθεῖν , ἡ δὲ συνδρομή τε καὶ πλεονασμός , οἷς ἐλέγχεσθαι πέφυκε παντὸς πράγματος καὶ σώματος γνῶσις , ἴδιος | αὐτῆς γίνεται χαρακτήρ . χρήσομαι δʼ εἰκόνι φανερῷ τῆς σαφηνείας ἕνεκα τοῖς σώμασι τῶν ἀνθρώπων . ἅπασι δή που συμβέβηκε μέγεθός τε καὶ χρῶμα καὶ σχῆμα καὶ μέλη καὶ ῥυθμός τις τῶν μελῶν καὶ τὰ παραπλήσια τούτοις . εἰ δή τις ἀφʼ ἑνὸς τούτων ἀξιώσει τὸν χαρακτῆρα σκοπεῖν , οὐδὲν ἀκριβὲς εἴσεται . ἐν πολλαῖς γὰρ ἂν εὕροι μορφαῖς τοιοῦτόν τι ἕτερον , οἷον ἔθετο τῆς μιᾶς μορφῆς σύμβολον . ἐὰν δὲ πάντα συνθῇ τὰ συμβεβηκότα τῇ μορφῇ ἢ τὰ πλεῖστα ἢ τὰ κυριώτατα , ταχεῖάν τε πάνυ τὴν γνῶσιν λήψεται καὶ οὐκ ἐπι σεται ταῖς ὑμοιότησι . τοῦτο δὴ ποιεῖν ἀξιώσαιμʼ ἂν καὶ τοὺς βουλομένους τὴν σύνθεσιν ἀκριβῶς εἰδέναι τὴν Δημοσθένους , ἐκ πολλῶν αὐτὴν δοκιμάζειν ἰδιωμάτων , λέγω δὴ τῶν κρατίστων τε καὶ κυριωτάτων · πρῶτον ἐκ τῆς ἐμμελείας , ἧς κριτήριον ἄριστον ἡ ἄλογος αἴσθησις . δεῖ δὲ αὐτῇ τριβῆς πολλῆς καὶ κατηχήσεως χρονίου · οὐ γὰρ δὴ πλάσται μὲν καὶ ζωγράφων παῖδες , εἰ μὴ πολλὴν ἐμπειρίαν λάβοιεν , χρόνῳ τρίψαντες τὰς ὁράσεις μακρῷ περὶ τὰς τῶν ἀρχαίων δημιουργῶν τέχνας , οὐκ ἂν εὐπετῶς αὐτὰς διαγνοῖεν καὶ οὐκ ἂν ἔχοιεν εἰπεῖν βεβαίως , ὅτι τουτὶ μέν ἐστι Πολυκλείτου τὸ ἔργον , τουτὶ δὲ Φειδίου , τουτὶ δὲ Ἀλκαμένους , καὶ τῶν γραφῶν Πολυγνώτου μὲν αὕτη , Τιμάνθους δὲ ἐκείνη , αὕτη δὲ Παρρασίου . λόγων δὲ ἆρα τινὲς ἀκριβῶς ἐξ ὀλίγων παραγγελμάτων καὶ προσκαίρου | κατηχήσεως ἐμμελοῦς ἁρμονίας εἴσονται φύσιν ; πολλοῦ γε καὶ δεῖ . τοῦτο μὲν δὴ πρῶτον οἴομαι δεῖν σκοπεῖν ἐπιστήμῃ γε καὶ ἔθει , μετὰ δὲ τοῦτο τὴν εὐρυθμίαν . οὐ γὰρ ἔστι λέξις οὐδεμία Δημοσθένους , ἥτις οὐκ ἐμπεριείληφε ῥυθμοὺς καὶ μέτρα τὰ μὲν ἀπηρτισμένα καὶ τέλεια , τὰ δʼ ἀτελῆ , τοιαύτην ἐπιπλοκὴν ἔχοντα ἐν ἀλλήλοις καὶ οὕτως συνηρμοσμένα , ὥστε μὴ δῆλον εἶναι , ὅτι ἐστὶ μέτρα . οὐ γὰρ ἂν ἄλλως γένοιτο πολιτικὴ λέξις παρʼ αὐτὴν τὴν σύνθεσιν ἐμφερὴς ποιήμασιν , ἂν μὴ περιέχῃ μέτρα καὶ ῥυθμούς τινας ἐγκατακεχωρισμένους ἀδήλως . οὐ μέντοι γε προσήκει αὐτὴν ἔμμετρον οὐδʼ ἔρρυθμον εἶναι δοκεῖν , ἵνα μὴ γένηται ποίημα ἢ μέλος , ἐκβᾶσα τὸν αὐτῆς χαρακτῆρα , ἀλλʼ εὔρυθμον αὐτὴν ἀπόχρη φαίνεσθαι καὶ εὔμετρον . οὕτω γὰρ ἂν · εἴη ποιητικὴ μέν , οὐ μὴν ποίημά γε , καὶ μελίζουσα μέν , οὐ μὴν μέλος . | τίνα δʼ ἔχει ταῦτα διαφοράν , οὐ χαλεπὸν ἰδεῖν . ἡ μὲν ὅμοια παραλαμβάνουσα μέτρα καὶ ῥυθμοὺς τεταγμένους εἴτε κατὰ στίχον εἴτε κατὰ περίοδον , ἣν καλοῦσιν οἱ μουσικοὶ στροφήν , κἄπειτα πάλιν τοῖς αὐτοῖς ῥυθμοῖς καὶ μέτροις ἐπὶ τῶν αὐτῶν στίχων ἢ περιόδων , ἃς ἀντιστρόφους ὀνομάζουσι , χρωμένη καὶ τῷ σχήματι τούτῳ τῆς κατασκευῆς ἀπὸ τῆς ἀρχῆς μέχρι τοῦ τέλους προβαίνουσα ἔμμετρός τʼ ἐστὶ καὶ ἔρρυθμος , καὶ ὀνόματα κεῖται τῇ τοιαύτη λέξει μέτρον καὶ μέλος , ἡ δὲ περιπεπλανημένα μέτρα καὶ ῥυθμοὺς ἀτάκτους ἐμπεριλαμβάνουσα καὶ μήτε ἀκολουθίαν αὐτῶν φυλάττουσα μήτε ὁμοζυγίαν μήτʼ ἄλλην ὁμοιότητα τεταγμένην μηδεμίαν εὔρυθμος μέν ἐστι καὶ εὔμετρος , ἐπειδὴ διαπεποίκιλται μέτροις τε καὶ ῥυθμοῖς τισιν , οὐ μὴν ἔρρυθμός γε οὐδὲ ἔμμετρος , ἐπειδὴ οὐχὶ τοῖς αὐτοῖς οὐδὲ κατὰ ταὐτὰ ἔχουσι . τοιαύτην δή φημι πᾶσαν εἶναι λέξιν πολιτικήν , ἐν ᾗ τὸ ποιητικὸν ἐμφαίνεται κάλλος . ᾗ καὶ τὸν Δημοσθένη κεχρημένον ὁρῶ . τὰς δὲ περὶ τούτου τοῦ μέρους πίστεις ἐν τοῖς περὶ τῆς συνθέσεως γραφεῖσιν ἀποδεδωκὼς οὐκ ἀναγκαῖον ἡγοῦμαι κἀνταῦθα λέγειν . τρίτον ἔτι καὶ τέταρτον ἰδίωμα τῆς συνθέσεως τοῦ ῥήτορος ἦν τό τε ἐξαλλάττειν παντοδαπῶς καὶ τὸ σχηματίζειν ποικίλως τὰ κῶλα καὶ τὰς περιόδους . οὐδὲ γὰρ ἔστιν οὐδεὶς ἀπλῶς τόπος , ὃς οὐχὶ διαπεποίκιλται ταῖς τε ἐξαλλαγαῖς καὶ τοῖς σχηματισμοῖς , ὡς ἅπαντες ἴσασι , καί μοι δοκεῖ ταῦτα μὴ λόγων δεῖσθαι γνώριμα καὶ τοῖς φαυλοτάτοις ὄντα .
Lemmas: 50 ὑπέχω γάρ καί οὗτος δείκνυμι ἔτι , πῶς ἄν τις διαγιγνώσκω ὁ χαρακτήρ ὁ Δημοσθένης σύνθεσις καί ποῖος χράω σημεῖον ἀπό ὁ ἄλλος διορίζω . εἷς μέν οὖν οὐδείς εἰμί παράσημον αὐτός ἐκφανής οὕτως , ὥστε μόνος οὗτος καί μηδείς ὁ ἄλλος παρακολουθέω , ὁ δέ συνδρομή τε καί πλεονασμός , ὅς ἐλέγχω φύω πᾶς πρᾶγμα καί σῶμα γνῶσις , ἴδιος | αὐτός γίγνομαι χαρακτήρ . χράω δέ εἰκών φανερός ὁ σαφήνεια ἕνεκα ὁ σῶμα ὁ ἄνθρωπος . ἅπας δή που συμβαίνω μέγεθος τε καί χρῶμα καί σχῆμα καί μέλος καί ῥυθμός τις ὁ μέλος καί ὁ παραπλήσιος οὗτος . εἰ δή τις ἀπό εἷς οὗτος ἀξιόω ὁ χαρακτήρ σκοπέω , οὐδείς ἀκριβής οἶδα . ἐν πολύς γάρ ἄν εὑρίσκω μορφή τοιοῦτος τις ἕτερος , οἷος τίθημι ὁ εἷς μορφή σύμβολον . ἐάν δέ πᾶς συντίθημι ὁ συμβαίνω ὁ μορφή ἤ ὁ πολύς ἤ ὁ κύριος , ταχύς τε πάνυ ὁ γνῶσις λαμβάνω καί οὐ ἐπί σετ ὁ υμοιοος . οὗτος δή ποιέω ἀξιόω ἄν καί ὁ βούλομαι ὁ σύνθεσις ἀκριβής οἶδα ὁ Δημοσθένης , ἐκ πολύς αὐτός δοκιμάζω ἰδίωμα , λέγω δή ὁ κρατύς τε καί κύριος · πρῶτος ἐκ ὁ ἐμμέλεια , ὅς κριτήριον ἀγαθός ὁ ἄλογος αἴσθησις . δέω δέ αὐτός τριβή πολύς καί κατήχησις χρόνιος · οὐ γάρ δή πλάστης μέν καί ζωγράφος παῖς , εἰ μή πολύς ἐμπειρία λαμβάνω , χρόνος τρίβω ὁ ὅρασις μακρός περί ὁ ὁ ἀρχαῖος δημιουργός τέχνη , οὐ ἄν εὐπετής αὐτός διαγιγνώσκω καί οὐ ἄν ἔχω λέγω βέβαιος , ὅτι οὗτος μέν εἰμί Πολύκλειτος ὁ ἔργον , οὗτος δέ Φειδίας , οὗτος δέ Ἀλκαμένης , καί ὁ γραφή Πολύγνωτος μέν οὗτος , Τιμάνθης δέ ἐκεῖνος , οὗτος δέ Παρράσιος . λόγος δέ ἆρα τις ἀκριβής ἐκ ὀλίγος παράγγελμα καί πρόσκαιρος | κατήχησις ἐμμελής ἁρμονία οἶδα φύσις ; πολύς γε καί δέω . οὗτος μέν δή πρῶτος οἴομαι δέω σκοπέω ἐπιστήμη γε καί ἔθος , μετά δέ οὗτος ὁ εὐρυθμία . οὐ γάρ εἰμί λέξις οὐδείς Δημοσθένης , ὅστις οὐ ἐμπεριλαμβάνω ῥυθμός καί μέτρον ὁ μέν ἀπαρτίζω καί τέλειος , ὁ δέ ἀτελής , τοιοῦτος ἐπιπλοκή ἔχω ἐν ἀλλήλων καί οὕτως συναρμόζω , ὥστε μή δῆλος εἰμί , ὅτι εἰμί μέτρον . οὐ γάρ ἄν ἄλλος γίγνομαι πολιτικός λέξις παρά αὐτός ὁ σύνθεσις ἐμφερής ποίημα , ἐάν μή περιέχω μέτρον καί ῥυθμός τις ἐγκαταχωρίζω ἄδηλος . οὐ μέντοι γε προσήκω αὐτός ἔμμετρος οὐδέ ἔρρυθμος εἰμί δοκέω , ἵνα μή γίγνομαι ποίημα ἤ μέλος , ἐκβαίνω ὁ ἑαυτοῦ χαρακτήρ , ἀλλά εὔρυθμος αὐτός ἀποχράω φαίνω καί εὔμετρος . οὕτως γάρ ἄν · εἰμί ποιητικός μέν , οὐ μήν ποίημα γε , καί μελίζω μέν , οὐ μήν μέλος . | τίς δέ ἔχω οὗτος διαφορά , οὐ χαλεπός ὁράω . ὁ μέν ὅμοιος παραλαμβάνω μέτρον καί ῥυθμός τάσσω εἴτε κατά στίχος εἴτε κατά περίοδος , ὅς καλέω ὁ μουσικός στροφή , ἔπειτα πάλιν ὁ αὐτός ῥυθμός καί μέτρον ἐπί ὁ αὐτός στίχος ἤ περίοδος , ὅς ἀντίστροφος ὀνομάζω , χράω καί ὁ σχῆμα οὗτος ὁ κατασκευή ἀπό ὁ ἀρχή μέχρι ὁ τέλος προβαίνω ἔμμετρος τε εἰμί καί ἔρρυθμος , καί ὄνομα κεῖμαι ὁ τοιοῦτος λέξις μέτρον καί μέλος , ὁ δέ περιπλανάομαι μέτρον καί ῥυθμός ἄτακτος ἐμπεριλαμβάνω καί μήτε ἀκολουθία αὐτός φυλάσσω μήτε ὁμοζυγία μήτε ἄλλος ὁμοιότης τάσσω μηδείς εὔρυθμος μέν εἰμί καί εὔμετρος , ἐπειδή διαποικίλλω μέτρον τε καί ῥυθμός τις , οὐ μήν ἔρρυθμος γε οὐδέ ἔμμετρος , ἐπειδή οὐ ὁ αὐτός οὐδέ κατά αὐτός ἔχω . τοιοῦτος δή φημί πᾶς εἰμί λέξις πολιτικός , ἐν ὅς ὁ ποιητικός ἐμφαίνω κάλλος . ὅς καί ὁ Δημοσθένης χράω ὁράω . ὁ δέ περί οὗτος ὁ μέρος πίστις ἐν ὁ περί ὁ σύνθεσις γράφω ἀποδίδωμι οὐ ἀναγκαῖος ἡγέομαι ἐνταῦθα λέγω . τρίτος ἔτι καί τέταρτος ἰδίωμα ὁ σύνθεσις ὁ ῥήτωρ εἰμί ὁ τε ἐξαλλάσσω παντοδαπής καί ὁ σχηματίζω ποικίλος ὁ κῶλον καί ὁ περίοδος . οὐδέ γάρ εἰμί οὐδείς ἁπλῶς τόπος , ὅς οὐ διαποικίλλω ὁ τε ἐξαλλαγή καί ὁ σχηματισμός , ὡς ἅπας οἶδα , καί ἐγώ δοκέω οὗτος μή λόγος δέω γνώριμος καί ὁ φαῦλος εἰμί .