dionysius-halicarnassensis-history.de-compositione-verborum 1
δῶρόν τοι καὶ ἐγώ , τέκνον φίλε , τοῦτο δίδωμι , καθάπερ ἡ παρʼ Ὁμήρῳ φησὶν Ἑλένη ξενίζουσα τὸν Τηλέμαχον , πρώτην ἡμέραν ἄγοντι ταύτην γενέθλιον , ἀφʼ οὗ παραγέγονας εἰς ἀνδρὸς ἡλικίαν , ἡδίστην καὶ τιμιωτάτην ἑορτῶν ἐμοί · πλὴν οὔτε χειρῶν δημιούργημα πέμπω σοι τῶν ἐμῶν , ὡς ἐκείνη φησὶ διδοῦσα τῷ μειρακίῳ τὸν πέπλον , οὔτʼ ἐς γάμου μόνον ὥραν , καὶ γαμετῇ χάριν εὔθετον , ἀλλὰ ποίημα μὲν καὶ γέννημα παιδείας καὶ ψυχῆς τῆς ἐμῆς , κτῆμα δὲ τὸ αὐτὸ καὶ χρῆμα πρὸς ἁπάσας τὰς ἐν τῷ βίῳ χρείας ὁπόσαι γίνονται διὰ λόγων ὠφέλιμον , ἀναγκαιότατον ἁπάντων χρημάτων , εἴ τι κἀγὼ τυγχάνω τῶν δεόντων φρονῶν , ἅπασι μὲν ὁμοίως τοῖς ἀσκοῦσι τοὺς πολιτικοὺς λόγους , ἐν ᾗ ποτʼ ἂν ἡλικίᾳ τε καὶ ἕξει τυγχάνωσιν ὄντες · μάλιστα δὲ τοῖς μειρακίοις τε καὶ νεωστὶ τοῦ μαθήματος ἁπτομένοις ὑμῖν , ὦ Ῥοῦφε Μετίλιε πατρὸς ἀγαθοῦ κἀμοὶ τιμιωτάτου φίλων . διττῆς γὰρ οὔσης ἀσκήσεως περὶ πάντας ὡς εἰπεῖν τοὺς λόγους , τῆς περὶ τὰ νοήματα καὶ τῆς περὶ τὰ ὀνόματα , ὧν ἣ μὲν τοῦ πραγματικοῦ τόπου μᾶλλον ἐφάπτεσθαι δόξειεν ἄν , ἣ δὲ τοῦ λεκτικοῦ , καὶ πάντων ὅσοι τοῦ λέγειν εὖ στοχάζονται περὶ ἀμφοτέρας τὰς θεωρίας τοῦ λόγου ταύτας σπουδαζόντων ἐξ ἴσου , ἡ μὲν ἐπὶ τὰ πράγματα καὶ τὴν ἐν τούτοις φρόνησιν ἄγουσα ἡμᾶς ἐπιστήμη βραδεῖά ἐστι καὶ χαλεπὴ νέοις , μᾶλλον δὲ ἀδύνατος εἰς ἀγενείων καὶ μειρακίων πεσεῖν ἡλικίαν · ἀκμαζούσης γὰρ ἤδη συνέσεώς ἐστι καὶ πολιαῖς κατηρτυμένης ἡλικίας οἰκειοτέρα , πολλῇ μὲν ἱστορίᾳ λόγων τε καὶ ἔργων , πολλῇ δὲ πείρᾳ καὶ συμφορᾷ παθῶν οἰκείων τε καὶ ἀλλοτρίων συναυξομένη · τὸ δὲ περὶ τὰς λέξεις φιλόκαλον καὶ ταῖς νεαραῖς πέφυκε συνανθεῖν ἡλικίαις . ἐπτόηται γὰρ ἅπασα νέου ψυχὴ περὶ τὸν τῆς ἑρμηνείας ὡραϊσμόν , ἀλόγους τινὰς καὶ ὥσπερ ἐνθουσιώδεις ἐπὶ τοῦτο λαμβάνουσα τὰς ὁρμάς · οἷς πολλῆς πάνυ καὶ ἔμφρονος δεῖ τῆς πρώτης ἐπιστάσεώς τε καὶ ἀγωγῆς , εἰ μέλλουσι μὴ πᾶν ὅ τι κεν ἐπʼ ἀκαιρίμαν γλῶσσαν ἔπος ἔλθῃ λέγειν μηδʼ εἰκῇ συνθήσειν τὰ προστυχόντα ἀλλήλοις , ἀλλʼ ἐκλογῇ τε χρήσεσθαι καθαρῶν ἅμα καὶ γενναίων ὀνομάτων καὶ συνθέσει ταῦτα κοσμήσειν μεμιγμένον ἐχούσῃ τῷ σεμνῷ τὸ ἡδύ . εἰς δὴ τοῦτο τὸ μέρος , ὃ δεῖ πρῶτον νέοις ἀσκεῖσθαι , συμβάλλομαί σοι μέλος εἰς ἔρωτα τὴν περὶ τῆς συνθέσεως τῶν ὀνομάτων πραγματείαν ὀλίγοις μὲν ἐπὶ νοῦν ἐλθοῦσαν , ὅσοι τῶν ἀρχαίων ῥητορικὰς ἢ διαλεκτικὰς συνέγραψαν τέχνας , οὐδενὶ δʼ ἀκριβῶς οὐδʼ ἀποχρώντως μέχρι τοῦ παρόντος ἐξειργασμένην , ὡς ἐγὼ πείθομαι . ἐὰν δʼ ἐγγένηταί μοι σχολή , καὶ περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν ὀνομάτων ἑτέραν ἐξοίσω σοι γραφήν , ἵνα τὸν λεκτικὸν τόπον τελείως ἐξειργασμένον ἔχῃς . ἐκείνην μὲν οὖν τὴν πραγματείαν εἰς νέωτα πάλιν ὥραις ταῖς αὐταῖς προσδέχου θεῶν ἡμᾶς φυλαττόντων ἀσινεῖς τε καὶ ἀνόσους , εἰ δή ποτε ἡμῖν ἄρα τούτου πέπρωται βεβαίως τυχεῖν · νυνὶ δὲ ἣν τὸ δαιμόνιον ἐπὶ νοῦν ἤγαγέ μοι πραγματείαν δέχου . κεφάλαια δʼ αὐτῆς ἐστιν ἃ πρόκειταί μοι δεῖξαι ταῦτα , τίς τε ἐστὶν ἡ τῆς συνθέσεως φύσις καὶ τίνα ἰσχὺν ἔχει , καὶ τίνων στοχάζεται καὶ πῶς αὐτῶν τυγχάνει , καὶ τίνες αἱ γενικώταται αὐτῆς εἰσι διαφοραὶ καὶ τίς ἑκάστης χαρακτὴρ καὶ ποίαν κρατίστην αὐτῶν εἶναι πείθομαι , καὶ ἔτι πρὸς τούτοις , τί ποτʼ ἐστὶ τὸ ποιητικὸν ἐκεῖνο καὶ εὔγλωσσον καὶ μελιχρὸν ἐν ταῖς ἀκοαῖς , ὃ πέφυκε τῇ συνθέσει τῆς πεζῆς λέξεως παρακολουθεῖν , ποιητικῆς τε κατασκευῆς τὸν ἀποίητον ἐκμιμουμένης λόγον καὶ σφόδρα ἐν τῇ μιμήσει κατορθούσης εὖ τί τὸ κράτος καὶ διὰ ποίας ἂν ἐπιτηδεύσεως ἐγγένοιτο ἑκάτερον αὐτῶν . τοιαυτὶ μὲν δή τινά ἐστιν ὡς τύπῳ περιλαβεῖν ὑπὲρ ὧν μέλλω λέγειν . ἄρχεται δὲ ἐνθένδʼ ἡ πραγματεία .
Lemmas: δῶρον σύ καί ἐγώ , τέκνον φίλος , οὗτος δίδωμι , καθά ὁ παρά Ὅμηρος φημί Ἑλένη ξενίζω ὁ Τηλέμαχος , πρῶτος ἡμέρα ἄγω οὗτος γενέθλιος , ἀπό ὅς παραγίγνομαι εἰς ἀνήρ ἡλικία , ἡδύς καί τίμιος ἑορτή ἐγώ · πλήν οὔτε χείρ δημιούργημα πέμπω σύ ὁ ἐμός , ὡς ἐκεῖνος φημί δίδωμι ὁ μειράκιον ὁ πέπλος , οὔτε εἰς γάμος μόνος ὥρα , καί γαμετή χάρις εὔθετος , ἀλλά ποίημα μέν καί γέννημα παιδεία καί ψυχή ὁ ἐμός , κτῆμα δέ ὁ αὐτός καί χρῆμα πρός ἅπας ὁ ἐν ὁ βίος χρεία ὁπόσος γίγνομαι διά λόγος ὠφέλιμος , ἀναγκαῖος ἅπας χρῆμα , εἰ τις ἐγώ τυγχάνω ὁ δέω φρονέω , ἅπας μέν ὅμοιος ὁ ἀσκέω ὁ πολιτικός λόγος , ἐν ὅς ποτέ ἄν ἡλικία τε καί ἕξις τυγχάνω εἰμί · μάλα δέ ὁ μειράκιον τε καί νεωστί ὁ μάθημα ἅπτω σύ , ὦ Ῥοῦφος Μετίλιος πατήρ ἀγαθός ἐγώ τίμιος φίλος . δισσός γάρ εἰμί ἄσκησις περί πᾶς ὡς λέγω ὁ λόγος , ὁ περί ὁ νόημα καί ὁ περί ὁ ὄνομα , ὅς ὁ μέν ὁ πραγματικός τόπος μάλα ἐφάπτω δοκέω ἄν , ὁ δέ ὁ λεκτικός , καί πᾶς ὅσος ὁ λέγω εὖ στοχάζομαι περί ἀμφότερος ὁ θεωρία ὁ λόγος οὗτος σπουδάζω ἐκ ἴσος , ὁ μέν ἐπί ὁ πρᾶγμα καί ὁ ἐν οὗτος φρόνησις ἄγω ἐγώ ἐπιστήμη βραδύς εἰμί καί χαλεπός νέος , μάλα δέ ἀδύνατος εἰς ἀγένειος καί μειράκιον πίπτω ἡλικία · ἀκμάζω γάρ ἤδη σύνεσις εἰμί καί πολιά καταρτύω ἡλικία οἰκεῖος , πολύς μέν ἱστορία λόγος τε καί ἔργον , πολύς δέ πεῖρα καί συμφορά πάθος οἰκεῖος τε καί ἀλλότριος συναυξάνω · ὁ δέ περί ὁ λέξις φιλόκαλος καί ὁ νεαρός φύω συνανθέω ἡλικία . πτοέω γάρ ἅπας νέος ψυχή περί ὁ ὁ ἑρμηνεία ὡραισμός , ἄλογος τις καί ὥσπερ ἐνθουσιώδης ἐπί οὗτος λαμβάνω ὁ ὁρμή · ὅς πολύς πάνυ καί ἔμφρων δέω ὁ πρῶτος ἐπίστασις τε καί ἀγωγή , εἰ μέλλω μή πᾶς ὅς τις ἄν ἐπί ἀκαίριμος γλῶσσα ἔπος ἔρχομαι λέγω μηδέ εἰκῇ συντίθημι ὁ προστυγχάνω ἀλλήλων , ἀλλά ἐκλογή τε χράω καθαρός ἅμα καί γενναῖος ὄνομα καί σύνθεσις οὗτος κοσμέω μείγνυμι ἔχω ὁ σεμνός ὁ ἡδύς . εἰς δή οὗτος ὁ μέρος , ὅς δέω πρῶτος νέος ἀσκέω , συμβάλλω σύ μέλος εἰς ἔρως ὁ περί ὁ σύνθεσις ὁ ὄνομα πραγματεία ὀλίγος μέν ἐπί νόος ἔρχομαι , ὅσος ὁ ἀρχαῖος ῥητορικός ἤ διαλεκτικός συγγράφω τέχνη , οὐδείς δέ ἀκριβής οὐδέ ἀποχρώντως μέχρι ὁ πάρειμι ἐξεργάζομαι , ὡς ἐγώ πείθω . ἐάν δέ ἐγγίγνομαι ἐγώ σχολή , καί περί ὁ ἐκλογή ὁ ὄνομα ἕτερος ἐκφέρω σύ γραφή , ἵνα ὁ λεκτικός τόπος τέλειος ἐξεργάζομαι ἔχω . ἐκεῖνος μέν οὖν ὁ πραγματεία εἰς νέωτα πάλιν ὥρα ὁ αὐτός προσδέχομαι θεός ἐγώ φυλάσσω ἀσινής τε καί ἄνοσος , εἰ δή ποτέ ἐγώ ἄρα οὗτος πόρω βέβαιος τυγχάνω · νυνί δέ ὅς ὁ δαιμόνιον ἐπί νόος ἄγω ἐγώ πραγματεία δέχομαι . κεφάλαιος δέ αὐτός εἰμί ὅς πρόκειμαι ἐγώ δείκνυμι οὗτος , τίς τε εἰμί ὁ ὁ σύνθεσις φύσις καί τίς ἰσχύς ἔχω , καί τίς στοχάζομαι καί πῶς αὐτός τυγχάνω , καί τίς ὁ γενικός αὐτός εἰμί διαφορά καί τίς ἕκαστος χαρακτήρ καί ποῖος κρατύς αὐτός εἰμί πείθω , καί ἔτι πρός οὗτος , τίς ποτέ εἰμί ὁ ποιητικός ἐκεῖνος καί εὔγλωσσος καί μελιχρός ἐν ὁ ἀκοή , ὅς φύω ὁ σύνθεσις ὁ πεζός λέξις παρακολουθέω , ποιητικός τε κατασκευή ὁ ἀποίητος ἐκμιμέομαι λόγος καί σφόδρα ἐν ὁ μίμησις κατορθόω εὖ τίς ὁ κράτος καί διά ποῖος ἄν ἐπιτήδευσις ἐγγίγνομαι ἑκάτερος αὐτός . τοιοῦτος μέν δή τις εἰμί ὡς τύπος περιλαμβάνω ὑπέρ ὅς μέλλω λέγω . ἄρχω δέ ἐνθένδε ὁ πραγματεία .