dionysius-halicarnassensis-history.de-compositione-verborum 15
ἐκ δὴ τῶν γραμμάτων τοσούτων τε ὄντων καὶ δυνάμεις τοιαύτας ἐχόντων αἱ καλούμεναι γίνονται συλλαβαί . τούτων δὲ εἰσὶ μακραὶ μὲν ὅσαι συνεστήκασιν ἐκ τῶν φωνηέντων τῶν μακρῶν ἢ τῶν διχρόνων ὅταν μακρῶς ἐκφέρηται , καὶ ὅσαι λήγουσιν εἰς μακρὸν ἢ μακρῶς λεγόμενον γράμμα ἢ εἴς τι τῶν ἡμιφώνων τε καὶ ἀφώνων · βραχεῖαι δὲ ὅσαι συνεστήκασιν ἐκ βραχέος φωνήεντος ἢ βραχέως λαμβανομένου , καὶ ὅσαι λήγουσιν εἰς ταῦτα . μήκους δὲ καὶ βραχύτητος συλλαβῶν οὐ μία φύσις , ἀλλὰ καὶ μακρότεραί τινές εἰσι τῶν μακρῶν καὶ βραχύτεραι τῶν βραχειῶν . ἔσται δὲ τοῦτο φανερὸν ἐπὶ τῶν παραδειγμάτων . ὁμολογεῖται δὴ βραχεῖα εἶναι συλλαβή , ἣν ποιεῖ φωνῆεν γράμμα βραχὺ τὸ ο , ὡς λέγεται ὁδός . ταύτῃ τις προσθέτω γράμμα ἓν τῶν ἡμιφώνων τὸ ρ καὶ γενέσθω Ῥόδος · μένει μὲν ἔτι βραχεῖα ἡ συλλαβή , πλὴν οὐχ ὁμοίως ἀλλʼ ἕξει τινὰ παραλλαγὴν ἀκαρῆ παρὰ τὴν προτέραν . ἔτι προσθέτω ταύτῃ τῶν ἀφώνων γραμμάτων ἓν τὸ τ καὶ γενέσθω τρόπος · μείζων αὕτη τῶν προτέρων ἔσται συλλαβῶν καὶ ἔτι βραχεῖα μένει . τρίτον ἔτι γράμμα τῇ αὐτῇ συλλαβῇ προστεθήτω τὸ ς καὶ γενέσθω στρόφος · τρισὶν αὕτη προσθήκαις ἀκουσταῖς μακροτέρα γενήσεται τῆς βραχυτάτης μένουσα ἔτι βραχεῖα . οὐκοῦν τέτταρες αὗται βραχείας συλλαβῆς διαφοραὶ τὴν ἄλογον αἴσθησιν ἔχουσαι τῆς παραλλαγῆς μέτρον . ὁ δʼ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῆς μακρᾶς . ἡ γὰρ ἐκ τοῦ η γινομένη συλλαβὴ μακρὰ τὴν φύσιν οὖσα τεττάρων γραμμάτων προσθήκαις παραυξηθεῖσα τριῶν μὲν προταττομένων , ἑνὸς δὲ ὑποταττομένου , καθʼ ἣν λέγεται σπλήν , μείζων ἂν δήπου λέγοιτο εἶναι τῆς προτέρας ἐκείνης τῆς μονογραμμάτου · μειουμένη τʼ οὖν αὖθις καθʼ ἓν ἕκαστον τῶν προστεθέντων γραμμάτων τὰς ἐπὶ τοὔλαττον παραλλαγὰς αἰσθητὰς ἂν ἔχοι . αἰτία δὲ τίς ἐστι τοῦ μήτε τὰς μακρὰς ἐκβαίνειν τὴν αὑτῶν φύσιν μέχρι γραμμάτων ε μηκυνομένας μήτε τὰς βραχείας εἰς ἓν ἀπὸ πολλῶν γραμμάτων συστελλομένας ἐκπίπτειν τῆς βραχύτητος , ἀλλὰ κἀκείνας ἐν διπλασίῳ λόγῳ θεωρεῖσθαι τῶν βραχειῶν καὶ ταύτας ἐν ἡμίσει τῶν μακρῶν , οὐκ ἀναγκαῖον ἐν τῷ παρόντι σκοπεῖν . ἀρκεῖ γὰρ ὅσον εἰς τὴν παροῦσαν ὑπόθεσιν ἥρμοττεν εἰρῆσθαι , ὅτι διαλλάττει καὶ βραχεῖα συλλαβὴ βραχείας καὶ μακρὰ μακρᾶς καὶ οὐ τὴν αὐτὴν ἔχει δύναμιν οὔτʼ ἐν λόγοις ψιλοῖς οὔτʼ ἐν ποιήμασιν ἢ μέλεσιν διὰ μέτρων ἢ ῥυθμῶν κατασκευαζομένοις πᾶσα βραχεῖα καὶ πᾶσα μακρά . πρῶτον μὲν δὴ θεώρημα τοῦτο τῶν ἐν ταῖς συλλαβαῖς παθῶν , ἕτερον δὲ τοιόνδε · τῶν γραμμάτων πολλὰς ἐχόντων διαφορὰς οὐ μόνον περὶ τὰ μήκη καὶ τὰς βραχύτητας ἀλλὰ καὶ περὶ τοὺς ἤχους , ὑπὲρ ὧν ὀλίγῳ πρότερον εἴρηκα , πᾶσα ἀνάγκη καὶ τὰς ἐκ τούτων συνισταμένας συλλαβὰς ἢ διὰ τούτων πλεκομένας ἅμα τήν τε ἰδίαν ἑκάστου σῴζειν δύναμιν καὶ τὴν κοινὴν ἁπάντων , ἣ γίνεται διὰ τῆς κράσεώς τε καὶ παραθέσεως αὐτῶν · ἐξ ὧν μαλακαί τε φωναὶ γίνονται καὶ σκληραὶ καὶ λεῖαι καὶ τραχεῖαι , γλυκαίνουσαί τε τὴν ἀκοὴν καὶ πικραίνουσαι , καὶ στύφουσαι καὶ διαχέουσαι , καὶ πᾶσαν ἄλλην κατασκευάζουσαι διάθεσιν φυσικήν · αὗται δʼ εἰσὶ μυρίαι τὸ πλῆθος ὅσαι . ταῦτα δὴ καταμαθόντες οἱ χαριέστατοι ποιητῶν τε καὶ συγγραφέων τὰ μὲν αὐτοὶ κατασκευάζουσιν ὀνόματα συμπλέκοντες ἐπιτηδείως ἀλλήλοις , τὰ δὲ γράμματα καὶ τὰς συλλαβὰς οἰκείας οἷς ἂν βούλωνται παραστῆσαι πάθεσιν ποικίλως φιλοτεχνοῦσιν , ὡς ποιεῖ πολλάκις Ὅμηρος , ἐπὶ μὲν τῶν προσηνέμων αἰγιαλῶν τῇ παρεκτάσει τῶν συλλαβῶν τὸν ἄπαυστον ἐκφαίνειν βουλόμενος ἦχον ἠιόνες βοόωσιν ἐρευγομένης ἁλὸς ἔξω · ἐπὶ δὲ τοῦ τετυφλωμένου Κύκλωπος τό τε τῆς ἀλγηδόνος μέγεθος καὶ τὴν διὰ τῶν χειρῶν βραδεῖαν ἔρευναν τῆς τοῦ σπηλαίου θύρας Κύκλωψ δὲ στενάχων τε καὶ ὠδίνων ὀδύνῃσι , χερσὶ ψηλαφόων · καὶ ἄλλοθί που δέησιν ἐνδείξασθαι βουλόμενος πολλὴν καὶ κατεσπουδασμένην οὐδʼ εἴ κεν μάλα πολλὰ πάθῃ ἑκάεργος Ἀπόλλων , προπροκυλινδόμενος πατρὸς Διὸς αἰγιόχοιο . μυρία ἔστιν εὑρεῖν παρʼ αὐτῷ τοιαῦτα χρόνου μῆκος ἢ σώματος μέγεθος ἢ πάθους ὑπερβολὴν ἢ στάσεως ἠρεμίαν ἢ τῶν παραπλησίων τι δηλοῦντα παρʼ οὐδὲν οὕτως ἕτερον ἢ τὰς τῶν συλλαβῶν κατασκευάς · καὶ ἄλλα τούτοις ἐναντίως εἰργασμένα εἰς βραχύτητα καὶ τάχος καὶ σπουδὴν καὶ τὰ τούτοις ὁμοιογενῆ , ὡς ἔχει ταυτί ἀμβλήδην γοόωσα μετὰ δμωῇσιν ἔειπεν καὶ ἡνίοχοι δʼ ἔκπληγεν , ἐπεὶ ἴδον ἀκάματον πῦρ . ἐφʼ ἧς μὲν γὰρ ἡ τοῦ πνεύματος δηλοῦται συγκοπὴ καὶ τὸ τῆς φωνῆς ἄτακτον , ἐφʼ ὧν δʼ ἡ τῆς διανοίας ἔκστασις καὶ τὸ τοῦ δείματος ἀπροσδόκητον · ποιεῖ δὲ τούτων ἑκάτερον ἡ τῶν συλλαβῶν τε καὶ γραμμάτων ἐλάττωσις .
Lemmas: ἐκ δή ὁ γράμμα τοσοῦτος τε εἰμί καί δύναμις τοιοῦτος ἔχω ὁ καλέω γίγνομαι συλλαβή . οὗτος δέ εἰμί μακρός μέν ὅσος συνίστημι ἐκ ὁ φωνήεις ὁ μακρός ἤ ὁ δίχρονος ὅταν μακρός ἐκφέρω , καί ὅσος λήγω εἰς μακρός ἤ μακρός λέγω γράμμα ἤ εἰς τις ὁ ἡμίφωνος τε καί ἄφωνος · βραχύς δέ ὅσος συνίστημι ἐκ βραχύς φωνήεις ἤ βραχύς λαμβάνω , καί ὅσος λήγω εἰς οὗτος . μῆκος δέ καί βραχύτης συλλαβή οὐ εἷς φύσις , ἀλλά καί μακρός τις εἰμί ὁ μακρός καί βραχύς ὁ βραχύς . εἰμί δέ οὗτος φανερός ἐπί ὁ παράδειγμα . ὁμολογέω δή βραχύς εἰμί συλλαβή , ὅς ποιέω φωνήεις γράμμα βραχύς ὁ ο̅ , ὡς λέγω ὁδός . οὗτος τις προστίθημι γράμμα εἷς ὁ ἡμίφωνος ὁ ρ̅ καί γίγνομαι Ῥόδος · μένω μέν ἔτι βραχύς ὁ συλλαβή , πλήν οὐ ὅμοιος ἀλλά ἔχω τις παραλλαγή ἀκαρής παρά ὁ πρότερος . ἔτι προστίθημι οὗτος ὁ ἄφωνος γράμμα εἷς ὁ τ καί γίγνομαι τρόπος · μέγας οὗτος ὁ πρότερος εἰμί συλλαβή καί ἔτι βραχύς μένω . τρίτος ἔτι γράμμα ὁ αὐτός συλλαβή προστίθημι ὁ σ̅ καί γίγνομαι στρόφος · τρεῖς οὗτος προσθήκη ἀκουστός μακρός γίγνομαι ὁ βραχύς μένω ἔτι βραχύς . οὐκοῦν τέσσαρες οὗτος βραχύς συλλαβή διαφορά ὁ ἄλογος αἴσθησις ἔχω ὁ παραλλαγή μέτρον . ὁ δέ αὐτός λόγος καί ἐπί ὁ μακρός . ὁ γάρ ἐκ ὁ η̅ γίγνομαι συλλαβή μακρός ὁ φύσις εἰμί τέσσαρες γράμμα προσθήκη παραυξάνω τρεῖς μέν προτάσσω , εἷς δέ ὑποτάσσω , κατά ὅς λέγω σπλήν , μέγας ἄν δήπου λέγω εἰμί ὁ πρότερος ἐκεῖνος ὁ μονογράμματος · μειόω τε οὖν αὖθις κατά εἷς ἕκαστος ὁ προστίθημι γράμμα ὁ ἐπί ἐλαχύς παραλλαγή αἰσθητός ἄν ἔχω . αἰτία δέ τις εἰμί ὁ μήτε ὁ μακρός ἐκβαίνω ὁ ἑαυτοῦ φύσις μέχρι γράμμα ε μηκύνω μήτε ὁ βραχύς εἰς εἷς ἀπό πολύς γράμμα συστέλλω ἐκπίπτω ὁ βραχύτης , ἀλλά ἐκεῖνος ἐν διπλάσιος λόγος θεωρέω ὁ βραχύς καί οὗτος ἐν ἥμισυς ὁ μακρός , οὐ ἀναγκαῖος ἐν ὁ πάρειμι σκοπέω . ἀρκέω γάρ ὅσος εἰς ὁ πάρειμι ὑπόθεσις ἁρμόζω λέγω , ὅτι διαλλάσσω καί βραχύς συλλαβή βραχύς καί μακρός μακρός καί οὐ ὁ αὐτός ἔχω δύναμις οὔτε ἐν λόγος ψιλός οὔτε ἐν ποίημα ἤ μέλος διά μέτρον ἤ ῥυθμός κατασκευάζω πᾶς βραχύς καί πᾶς μακρός . πρῶτος μέν δή θεώρημα οὗτος ὁ ἐν ὁ συλλαβή πάθος , ἕτερος δέ τοιόσδε · ὁ γράμμα πολύς ἔχω διαφορά οὐ μόνος περί ὁ μῆκος καί ὁ βραχύτης ἀλλά καί περί ὁ ἦχος , ὑπέρ ὅς ὀλίγος πρότερος λέγω , πᾶς ἀνάγκη καί ὁ ἐκ οὗτος συνίστημι συλλαβή ἤ διά οὗτος πλέκω ἅμα ὁ τε ἴδιος ἕκαστος σῴζω δύναμις καί ὁ κοινός ἅπας , ὅς γίγνομαι διά ὁ κρᾶσις τε καί παράθεσις αὐτός · ἐκ ὅς μαλακός τε φωνή γίγνομαι καί σκληρός καί λεῖος καί τραχύς , γλυκαίνω τε ὁ ἀκοή καί πικραίνω , καί στύφω καί διηχέω , καί πᾶς ἄλλος κατασκευάζω διάθεσις φυσικός · οὗτος δέ εἰμί μυρίος ὁ πλῆθος ὅσος . οὗτος δή καταμανθάνω ὁ χαρίεις ποιητής τε καί συγγραφεύς ὁ μέν αὐτός κατασκευάζω ὄνομα συμπλέκω ἐπιτήδειος ἀλλήλων , ὁ δέ γράμμα καί ὁ συλλαβή οἰκεῖος ὅς ἄν βούλομαι παρίστημι πάθος ποικίλος φιλοτεχνέω , ὡς ποιέω πολλάκις Ὅμηρος , ἐπί μέν ὁ προσήνεμος αἰγιαλός ὁ παρέκτασις ὁ συλλαβή ὁ ἄπαυστος ἐκφαίνω βούλομαι ἦχος ἠιών βοάω ἐρεύγομαι ἅλς ἔξω · ἐπί δέ ὁ τυφλόω Κύκλωψ ὁ τε ὁ ἀλγηδών μέγεθος καί ὁ διά ὁ χείρ βραδύς ἔρευνα ὁ ὁ σπήλαιον θύρα Κύκλωψ δέ στενάχω τε καί ὠδίνω ὀδύνη , χείρ ψηλαφάω · καί ἄλλοθι που δέησις ἐνδείκνυμι βούλομαι πολύς καί κατασπουδάζομαι οὐδέ εἰ ἄν μάλα πολύς πάσχω ἑκάεργος Ἀπόλλων , προπροκυλίνδομαι πατήρ Ζεύς αἰγίοχος . μυρίος εἰμί εὑρίσκω παρά αὐτός τοιοῦτος χρόνος μῆκος ἤ σῶμα μέγεθος ἤ πάθος ὑπερβολή ἤ στάσις ἠρεμία ἤ ὁ παραπλήσιος τις δηλόω παρά οὐδείς οὕτως ἕτερος ἤ ὁ ὁ συλλαβή κατασκευή · καί ἄλλος οὗτος ἐναντίος ἐργάζομαι εἰς βραχύτης καί τάχος καί σπουδή καί ὁ οὗτος ὁμοιογενής , ὡς ἔχω οὗτος ἀμβλήδην γοάω μετά δμωή λέγω καί ἡνίοχος δέ ἐκπλήγνυμι , ἐπεί ὁράω ἀκάματος πῦρ . ἐπί ὅς μέν γάρ ὁ ὁ πνεῦμα δηλόω συγκοπή καί ὁ ὁ φωνή ἄτακτος , ἐπί ὅς δέ ὁ ὁ διάνοια ἔκστασις καί ὁ ὁ δεῖμα ἀπροσδόκητος · ποιέω δέ οὗτος ἑκάτερος ὁ ὁ συλλαβή τε καί γράμμα ἐλάττωσις .