dionysius-halicarnassensis-history.de-compositione-verborum 12
οὐχ ἅπαντα πέφυκε τὰ μέρη τῆς λέξεως ὁμοίως διατιθέναι τὴν ἀκοήν , ὥσπερ οὐδὲ τὴν ὁρατικὴν αἴσθησιν τὰ ὁρατὰ πάντα οὐδὲ τὴν γευστικὴν τὰ γευστὰ οὐδὲ τὰς ἄλλας αἰσθήσεις τὰ κινοῦντα ἑκάστην · ἀλλὰ καὶ γλυκαίνουσιν αὐτήν τινες ἦχοι καὶ πικραίνουσι , καὶ τραχύνουσι καὶ λεαίνουσι , καὶ πολλὰ ἄλλα πάθη ποιοῦσι περὶ αὐτήν . αἰτία δὲ ἥ τε τῶν γραμμάτων φύσις ἐξ ὧν ἡ φωνὴ συνέστηκεν , πολλὰς καὶ διαφόρους ἔχουσα δυνάμεις , καὶ ἡ τῶν συλλαβῶν πλοκὴ παντοδαπῶς σχηματιζομένη . τοιαύτην δὴ δύναμιν ἐχόντων τῶν τῆς λέξεως μορίων ἐπειδὴ μεταθεῖναι τὴν ἑκάστου φύσιν οὐχ οἷόν τε , λείπεται τὸ τῇ μίξει καὶ κράσει καὶ παραθέσει συγκρύψαι τὴν παρακολουθοῦσαν αὐτῶν τισιν ἀτοπίαν , τραχέσι λεῖα μίσγοντα καὶ σκληροῖς μαλακὰ καὶ κακοφώνοις εὔφωνα καὶ δυσεκφόροις εὐπρόφορα καὶ βραχέσι μακρά , καὶ τἆλλα τὸν αὐτὸν τρόπον εὐκαίρως συντιθέντα καὶ μήτʼ ὀλιγοσύλλαβα πολλὰ ἑξῆς λαμβάνοντα ( κόπτεται γὰρ ἡ ἀκρόασις ) μήτε πολυσύλλαβα πλείω τῶν ἱκανῶν , μηδὲ δὴ ὁμοιότονα παρʼ ὁμοιοτόνοις μηδʼ ὁμοιόχρονα παρʼ ὁμοιοχρόνοις . χρὴ δὲ καὶ τὰς πτώσεις τῶν ὀνοματικῶν ταχὺ μεταλαμβάνειν ( μηκυνόμεναι γὰρ ἔξω τοῦ μετρίου πάνυ προσίστανται ταῖς ἀκοαῖς ) καὶ τὴν ὁμοιότητα διαλύειν συνεχῶς ὀνομάτων τε τῶν ἑξῆς τιθεμένων πολλῶν καὶ ῥημάτων καὶ τῶν ἄλλων μερῶν τὸν κόρον φυλαττομένους , σχήμασί τε μὴ ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς ἀεὶ μένειν ἀλλὰ θαμινὰ μεταβάλλειν καὶ τρόπους μὴ τοὺς αὐτοὺς ἐπεισφέρειν , ἀλλὰ ποικίλλειν , μηδὲ δὴ ἄρχεσθαι πολλάκις ἀπὸ τῶν αὐτῶν μηδὲ λήγειν εἰς τὰ αὐτὰ ὑπερτείνοντας τὸν ἑκατέρου καιρόν . καὶ μηδεὶς οἰηθῇ με καθάπαξ ταῦτα παραγγέλλειν ὡς ἡδονῆς αἴτια διὰ παντὸς ἐσόμενα ἢ τἀναντία ὀχλήσεως · οὐχ οὕτως ἀνόητός εἰμι · οἶδα γὰρ ἐξ ἀμφοῖν γινομένην πολλάκις ἡδονήν , τοτὲ μὲν ἐκ τῶν ὁμοιογενῶν , τοτὲ δὲ ἐκ τῶν ἀνομοιογενῶν · ἀλλʼ ἐπὶ πάντων οἴομαι δεῖν τὸν καιρὸν θηρᾶν · οὗτος γὰρ ἡδονῆς καὶ ἀηδίας κράτιστον μέτρον . καιροῦ δὲ οὔτε ῥήτωρ οὐδεὶς οὔτε φιλόσοφος εἰς τόδε γε τέχνην ὥρισεν , οὐδʼ ὅσπερ πρῶτος ἐπεχείρησε περὶ αὐτοῦ γράφειν Γοργίας ὁ Λεοντῖνος οὐδὲν ὅ τι καὶ λόγου ἄξιον ἔγραψεν · οὐδʼ ἔχει φύσιν τὸ πρᾶγμα εἰς καθολικὴν καὶ ἔντεχνόν τινα περίληψιν πεσεῖν , οὐδʼ ὅλως ἐπιστήμῃ θηρατός ἐστιν ὁ καιρὸς ἀλλὰ δόξῃ . ταύτην δʼ οἱ μὲν ἐπὶ πολλῶν καὶ πολλάκις γυμνάσαντες ἄμεινον τῶν ἄλλων εὑρίσκουσιν αὐτόν , οἱ δʼ ἀγύμναστον ἀφέντες σπανιώτερον καὶ ὥσπερ ἀπὸ τύχης . ἵνα δὲ καὶ περὶ τῶν ἄλλων εἴπω , ταῦτʼ οἴομαι χρῆναι φυλάττειν ἐν τῇ συνθέσει τὸν μέλλοντα διαθήσειν τὴν ἀκοὴν ἡδέως · ἢ τὰ εὐμελῆ καὶ εὔρυθμα καὶ εὔφωνα ὀνόματα , ὑφʼ ὧν γλυκαίνεταί τε καὶ ἐκμαλάττεται καὶ τὸ ὅλον οἰκείως διατίθεται ἡ αἴσθησις , ταῦτα ἀλλήλοις συναρμόττειν , ἢ τὰ μὴ τοιαύτην ἔχοντα φύσιν ἐγκαταπλέκειν τε καὶ συνυφαίνειν τοῖς δυναμένοις αὐτὴν γοητεύειν , ὥστε ὑπὸ τῆς ἐκείνων χάριτος ἐπισκοτεῖσθαι τὴν τούτων ἀηδίαν · οἷόν τι ποιοῦσιν οἱ φρόνιμοι στρατηλάται κατὰ τὰς συντάξεις τῶν στρατευμάτων · καὶ γὰρ ἐκεῖνοι ἐπικρύπτουσι τοῖς ἰσχυροῖς τὰ ἀσθενῆ , καὶ γίνεται αὐτοῖς οὐδὲν τῆς δυνάμεως ἄχρηστον . διαναπαύειν δὲ τὴν ταυτότητά φημι δεῖν μεταβολὰς εὐκαίρους εἰσφέροντα · καὶ γὰρ ἡ μεταβολὴ παντὸς ἔργου χρῆμα ἡδύ . τελευταῖον δὲ ὃ δὴ καὶ πάντων κράτιστον , οἰκείαν ἀποδιδόναι τοῖς ὑποκειμένοις καὶ πρέπουσαν ἁρμονίαν . δυσωπεῖσθαι δʼ οὐδὲν οἴομαι δεῖν οὔτε ὄνομα οὔτε ῥῆμα , ὅ τι καὶ τέτριπται , μὴ σὺν αἰσχύνῃ λέγεσθαι μέλλον · οὐδὲν γὰρ οὕτω ταπεινὸν ἢ ῥυπαρὸν ἢ ἄλλην τινὰ δυσχέρειαν ἔχον ἔσεσθαί φημι λόγου μόριον , ᾧ σημαίνεταί τι σῶμα ἢ πρᾶγμα , ὃ μηδεμίαν ἕξει χώραν ἐπιτηδείαν ἐν λόγοις . παρακελεύομαι δὲ τῇ συνθέσει πιστεύοντας ἀνδρείως πάνυ καὶ τεθαρρηκότως αὐτὰ ἐκφέρειν Ὁμήρῳ τε παραδείγματι χρώμενος , παρʼ ᾧ καὶ τὰ εὐτελέστατα κεῖται τῶν ὀνομάτων , καὶ Δημοσθένει καὶ Ἡροδότῳ καὶ τοῖς ἄλλοις , ὧν ὀλίγον ὕστερον μνησθήσομαι καθʼ ὅ τι ἂν ἁρμόττῃ περὶ ἑκάστου . ταῦτά μοι περὶ τῆς ἡδείας εἰρήσθω συνθέσεως , ὀλίγα μὲν ἀπὸ πολλῶν θεωρημάτων , ἱκανὰ δὲ ὡς κεφάλαια εἶναι .
Lemmas: οὐ ἅπας φύω ὁ μέρος ὁ λέξις ὅμοιος διατίθημι ὁ ἀκοή , ὥσπερ οὐδέ ὁ ὁρατικός αἴσθησις ὁ ὁρατός πᾶς οὐδέ ὁ γευστικός ὁ γευστός οὐδέ ὁ ἄλλος αἴσθησις ὁ κινέω ἕκαστος · ἀλλά καί γλυκαίνω αὐτός τις ἦχος καί πικραίνω , καί τραχύνω καί λεαίνω , καί πολύς ἄλλος πάθος ποιέω περί αὐτός . αἰτία δέ ὁ τε ὁ γράμμα φύσις ἐκ ὅς ὁ φωνή συνίστημι , πολύς καί διάφορος ἔχω δύναμις , καί ὁ ὁ συλλαβή πλοκή παντοδαπής σχηματίζω . τοιοῦτος δή δύναμις ἔχω ὁ ὁ λέξις μόριον ἐπειδή μετατίθημι ὁ ἕκαστος φύσις οὐ οἷος τε , λείπω ὁ ὁ μίξις καί κρᾶσις καί παράθεσις συγκρύπτω ὁ παρακολουθέω αὐτός τις ἀτοπία , τραχύς λεῖος μείγνυμι καί σκληρός μαλακός καί κακόφωνος εὔφωνος καί δυσέκφορος εὐπρόφορος καί βραχύς μακρός , καί ἄλλος ὁ αὐτός τρόπος εὔκαιρος συντίθημι καί μήτε ὀλιγοσύλλαβος πολύς ἑξῆς λαμβάνω ( κόπτω γάρ ὁ ἀκρόασις ) μήτε πολυσύλλαβος πολύς ὁ ἱκανός , μηδέ δή ὁμοιότονος παρά ὁμοιότονος μηδέ ὁμοιόχρονος παρά ὁμοιόχρονος . χρή δέ καί ὁ πτῶσις ὁ ὀνοματικός ταχύς μεταλαμβάνω ( μηκύνω γάρ ἔξω ὁ μέτριος πάνυ προσίστημι ὁ ἀκοή ) καί ὁ ὁμοιότης διαλύω συνεχής ὄνομα τε ὁ ἑξῆς τίθημι πολύς καί ῥῆμα καί ὁ ἄλλος μέρος ὁ κόρος φυλάσσω , σχῆμα τε μή ἐπί ὁ αὐτός ἀεί μένω ἀλλά θαμινός μεταβάλλω καί τρόπος μή ὁ αὐτός ἐπεισφέρω , ἀλλά ποικίλλω , μηδέ δή ἄρχω πολλάκις ἀπό ὁ αὐτός μηδέ λήγω εἰς ὁ αὐτός ὑπερτείνω ὁ ἑκάτερος καιρός . καί μηδείς οἴομαι ἐγώ καθάπαξ οὗτος παραγγέλλω ὡς ἡδονή αἴτιος διά πᾶς εἰμί ἤ ἐναντίος ὄχλησις · οὐ οὕτως ἀνόητος εἰμί · οἶδα γάρ ἐκ ἄμφω γίγνομαι πολλάκις ἡδονή , τότε μέν ἐκ ὁ ὁμοιογενής , τότε δέ ἐκ ὁ ἀνομοιογενής · ἀλλά ἐπί πᾶς οἴομαι δέω ὁ καιρός θηράω · οὗτος γάρ ἡδονή καί ἀηδία κρατύς μέτρον . καιρός δέ οὔτε ῥήτωρ οὐδείς οὔτε φιλόσοφος εἰς ὅδε γε τέχνη ὁρίζω , οὐδέ ὅς πρῶτος ἐπιχειρέω περί αὐτός γράφω Γοργίας ὁ Λεοντῖνος οὐδείς ὅς τις καί λόγος ἄξιος γράφω · οὐδέ ἔχω φύσις ὁ πρᾶγμα εἰς καθολικός καί ἔντεχνος τις περίληψις πίπτω , οὐδέ ὅλος ἐπιστήμη θηρατός εἰμί ὁ καιρός ἀλλά δόξα . οὗτος δέ ὁ μέν ἐπί πολύς καί πολλάκις γυμνάζω ἀγαθός ὁ ἄλλος εὑρίσκω αὐτός , ὁ δέ ἀγύμναστος ἀφίημι σπάνιος καί ὥσπερ ἀπό τύχη . ἵνα δέ καί περί ὁ ἄλλος λέγω , οὗτος οἴομαι χρή φυλάσσω ἐν ὁ σύνθεσις ὁ μέλλω διατίθημι ὁ ἀκοή ἡδύς · ἤ ὁ εὐμελής καί εὔρυθμος καί εὔφωνος ὄνομα , ὑπό ὅς γλυκαίνω τε καί ἐκμαλάσσω καί ὁ ὅλος οἰκεῖος διατίθημι ὁ αἴσθησις , οὗτος ἀλλήλων συναρμόζω , ἤ ὁ μή τοιοῦτος ἔχω φύσις ἐγκαταπλέκω τε καί συνυφαίνω ὁ δύναμαι αὐτός γοητεύω , ὥστε ὑπό ὁ ἐκεῖνος χάρις ἐπισκοτέω ὁ οὗτος ἀηδία · οἷος τις ποιέω ὁ φρόνιμος στρατηλάτης κατά ὁ σύνταξις ὁ στράτευμα · καί γάρ ἐκεῖνος ἐπικρύπτω ὁ ἰσχυρός ὁ ἀσθενής , καί γίγνομαι αὐτός οὐδείς ὁ δύναμις ἄχρηστος . διαναπαύω δέ ὁ ταυτότης φημί δέω μεταβολή εὔκαιρος εἰσφέρω · καί γάρ ὁ μεταβολή πᾶς ἔργον χρῆμα ἡδύς . τελευταῖος δέ ὅς δή καί πᾶς κρατύς , οἰκεῖος ἀποδίδωμι ὁ ὑπόκειμαι καί πρέπω ἁρμονία . δυσωπέω δέ οὐδείς οἴομαι δέω οὔτε ὄνομα οὔτε ῥῆμα , ὅς τις καί τρίβω , μή σύν αἰσχύνη λέγω μέλλω · οὐδείς γάρ οὕτως ταπεινός ἤ ῥυπαρός ἤ ἄλλος τις δυσχέρεια ἔχω εἰμί φημί λόγος μόριον , ὅς σημαίνω τις σῶμα ἤ πρᾶγμα , ὅς μηδείς ἔχω χώρα ἐπιτήδειος ἐν λόγος . παρακελεύομαι δέ ὁ σύνθεσις πιστεύω ἀνδρεῖος πάνυ καί τεθαρρηκότως αὐτός ἐκφέρω Ὅμηρος τε παράδειγμα χράω , παρά ὅς καί ὁ εὐτελής κεῖμαι ὁ ὄνομα , καί Δημοσθένης καί Ἡρόδοτος καί ὁ ἄλλος , ὅς ὀλίγος ὕστερον μιμνῄσκω κατά ὅς τις ἄν ἁρμόζω περί ἕκαστος . οὗτος ἐγώ περί ὁ ἡδύς λέγω σύνθεσις , ὀλίγος μέν ἀπό πολύς θεώρημα , ἱκανός δέ ὡς κεφάλαιος εἰμί .