dionysius-halicarnassensis-history.de-compositione-verborum-epitome 23
Ἡ δὲ γλαφυρὰ καὶ ἀνθηρὰ σύνθεσις χαρακτῆρα 23 τοιόνδε ἔχει · οὐ ζητεῖ καθ’ ἕν ἕκαστον ὄνομα ἐκ περι φανείας ὁρᾶσθαι , οὐδ’ ἐν ἕδρᾳ πάντα βεβηκέναι πλατείᾳ καὶ ἀσφαλεῖ , οὐδὲ μακροὺς τοὺς μεταξὺ αὐτῶν εἶναι χρόνους , οὐδὲ τὸ βραδὺ καὶ σταθερὸν φίλον αὐτῇ , ἀλλὰ κεκινῆσθαι βούλεται τὴν ὀνομασίαν καὶ φέρεσθαι θάτερα κατὰ θατέρων ὀνομάτων ὥςπερ τὰ ῥέοντα , καὶ συνυφάνθαι τὰ μόρια , ὡς μιᾶς λέξεως ὄρεξιν διατελεῖν εἰς δύναμιν · τοῦτο δὲ ποιοῦσιν αἱ τῶν ἁρμονιῶν ἀκρίβειαι · χρόνον οὐδένα αἰσθητὸν μεταξὺ ὀνομάτων περιλαμβάνουσαι · ἔοικέ τε κατὰ μέρος εὐητρίοις ὑφαῖς ἢ γραφαῖς συνεφθαρμένα τὰ φωτεινὰ τοῖς σκιεροῖς ἐχούσαις · εὔφωνά τε εἶναι βούλεται πάντα τὰ ὀνόματα καὶ λεῖα καὶ μαλακὰ καὶ παρθενωπά . τραχείαις δὲ συλλαβαῖς καὶ ἀντιτύποις ἀπέχθειαί που · τὸ δὲ θρασὺ πᾶν καὶ παρακεκινδυνευμένον δι’ εὐλαβείας ἔχει · καὶ τὰ κῶλα δὲ τοῖς κώλοις εὖ συνυφάνθαι βούλεται καὶ πάντα εἰς περίοδον τελευτᾶν ὁρίζουσαν κώλου τε μῆκος ὃ μὴ βραχύτερον ἔσται μηδὲ μεῖζον τοῦ μετρίου , καὶ περιόδου μέτρον πνεῦμα οὗ τέλειον ἀνδρὸς κρατήσει . χρῆται δὲ καὶ ῥυθμοῖς οὐ τοῖς μεγίστοις , ἀλλὰ τοῖς μέσοις τε καὶ βραχυτέροις · καὶ τῶν περιόδων τὰς τελευτὰς εὐρύθμους εἶναι βούλεται καὶ βεβηκυίας ὡς ἂν ἀπὸ στάθμης , τἀναντία ποιοῦσα ἐν ταῖς τούτων ἀρμογαῖς ἢ ταῖς τῶν ὀνομάτων · ἐκεῖνα μὲν γὰρ συναλείφει , ταύτας δὲ διίστησι καὶ ὥςπερ ἐκ περιόπτου βούλεται φανερὰς εἶναι . σχήμασί τε οὐ τοῖς ἀρχαιοπρεπεστάτοις , ἀλλὰ τοῖς τρυφεροῖς καὶ θεατρικοῖς χρῆται · καὶ ὅλως τοὐλεσι ναντίον ἔχει σχῆμα τῆς προτέρας . ἐποποιῶν μὲν οὖν ἔμοιγε κάλλιστα τουτονὶ δοκεῖ τὸν χαρακτῆρα ἐξεργάσασθαι Ἡσίοδος · μελοποιῶν δὲ Σαπφὼ καὶ μετ’ αὐτὴν Ἀνακρέων καὶ Σιμωνίδης · τραγῳδοποιῶν δὲ μόνος Εὐριπίδης · συγγραφέων δὲ ἀκριβῶς μὲν οὐδείς , μᾶλλον δὲ τῶν πολλῶν Ἔφορός τε καὶ Θεόπομπος · ῥητόρων δὲ Ἰσοκράτης . θήσω δὲ καὶ ταύτης παραδείγματα τῆς ἁρμονίας , ποιητῶν μὲν προχειρισάμενος ἀπφῶ , ῥητόρων δὲ Ἰσοκράτην . ἄρξομαι δὲ ἀπὸ τῆς μελοποιοῦ . Ποικιλόθρον’ ἀθάνατ’ Ἀφροδίτα , παῖ Διὸς δολοπλόκε , λίσσομαί σε , μή μ’ ἄσαισι μηδ’ ἀνίαισι δάμνα πότνια θυμόν · ἀλλὰ τύ δελφὲ πόκα τ’ ἔρωτα τὰς ἐμὰς αὐδὰς ἀίοις · ἀπόλυ ἔκλυες · πατρὸς δὲ δόμον λιποῖσα , χρύσειον ἦλθες ἄρμ’ ὑποζεύξασα · καλοὶ δέ σ’ ἄγον ὠκέες στρουθοὶ περὶ γᾶς μελαίνας πυκνὰ δινεῦντες πτέρ’ ἀπ’ ὠρανὤθερος διὰ μέσω . αἶψα δ’ ἐξίκοντο · τὺ δ’ ὁ μάκαιρα μειδιάσασ’ ἀθανάτω προσώπω ἤρε’ ὅ τι δ’ ἦν τὸ πέπονθα , κὤτι δεῦρο κάλημι · κὤτι γ’ ἐμῶ μάλιστα θέλω γενέσθω μαινόλα θυμῶ · τίνα δηὖτε πειθ καὶ σαγήνεσσαν φιλότητα · τίς ὦ Σαπφὼ δίκη · , καὶ γὰρ εἰ φεύγει ταχέως διώξει · αἰ δὲ δῶρα μὴ δὲ καὶ τ’ ἄλλα δώσει · αἰ δὲ μὴ φιλεῖ , ταχέως φιλήσει · κὤ εἰ καὶ θέλεις . ἐλθέ μοι καὶ νῦν · χαλεπᾶν δὲ λῦσον ἐκ μεριμνᾶν · ὅσα δέ μοι τελέσαι θυμὸς ἱμέρει τέλεσον , σὺ δ’ αὐτᾶ σύμμαχος ἒσο . ταύτης τῆς λέξεως ἡ εὐέπεια καὶ ἡ χάρις ἐν τῇ συνεχείᾳ καὶ λειότητι γέγονε τῶν ἁρμονιῶν · παράκειται γὰρ ἀλλήλοις τὰ ὀνόματα καὶ συνύφανται κατά τινας οἰκειότητας καὶ συζυγίας φυσικὰς τῶν γραμμάτων · τὰ γὰρ φωνήεντα τοῖς ἀφώνοις συνάπτεται μικροῦ διὰ πάσης τῆς ᾠθῆς , ὅσα προτάττεσθαι καὶ ὑποτάττεσθαι πέφυκεν ἀλλήλοις κατὰ μίαν συλλαβὴν συνεκφερόμενα · ἡμιφώνων τε πρὸς ἡμίφωνα καὶ ἀφώνων καὶ φωνηέντων πρὸς ἄλληλα συμπτώσεις , αἳ διασαλεύουσι τοὺς ἤχους , ὀλίγαι πάνυ ἔνεισιν . εἰκότως δὴ γέγονεν εὔρους τις ἡ λέξις καὶ μαλακή , τῆς ἁρμονίας τῶν ὀνομάτων μηδὲν ἀποκυματιζούσης τὸν ἦχον . Καὶ Σαπφοῦς μὲν ταῦτα · Ἰσοκράτους δὲ ἐκ τοῦ Ἀρεοπαγιτικοῦ τάδε · Πολλοὺς ὑμῶν οἴομαι θαυμάζειν , ἥντινα ποτὲ γνώμην ἔχων περὶ σωτηρίας τὴν πρόσοδον ἐποιησάμην , ὥςπερ τῆς πόλεως ἐν κινδύνοις οὔσης ἢ σφαλερῶς αὐτῇ τῶν πραγμάτων καθεστώτων , ἀλλ’ οὐ πλείους μὲν τριήρεις ἢ διακοσίας κεκτημένης , εἰρήνην δὲ τὰ περὶ τὴν χώραν ἀγούσης καὶ τῶν κατὰ θάλατταν ἀρχούσης , ἔτι δὲ συμμάχους ἐχούσης πολλοὺς μὲν ἑτοίμους ἡμῖν ἤν τι δέοι βοηθήσοντας , πολὺ δὲ πλείους τοὺς τὰς συντάξεις ἐπιτελοῦντας καὶ τὸ προσταττόμενον ποιοῦντας · ὧν ὑπαρχόντων ὑμᾶς μὲν ἄν τις φήσειεν εἰκὸς εἶναι θαρρεῖν ὡς πόρρω τῶν κινδύνων ὄντας , τοῖς δ’ ἐχθροῖς τοῖς ἡμετέροις προσήκειν δεδιέναι καὶ βουλεύεσθαι περὶ σωτηρίας . ὑμεῖς μὲν οὖν οἶδ’ ὅτι τούτῳ χρώμενοι τῷ λογισμῷ καὶ τῆς ἐμῆς προσόδου καταφρονεῖτε καὶ πᾶσαν ἐλπίζετε τὴν Ἑλλάδα τῇ δυνάμει ταύτῃ κατασχήσειν · ἐγὼ δὲ δι’ αὐτὰ ταῦτα τυγχάνω δεδιώς . ὁρῶ γὰρ τῶν πόλεων τὰς ἄριστα πράττειν οἰομένας κάκιστα βουλευομένας , καὶ τὰς μάλιστα θαρρούσας εἰς πλεῖστον κίνδυνον καθισταμένας . αἴτιον δὲ τούτων ἐστίν , ὅτι τῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν κακῶν οὐδὲν αὐτὸ καθ’ αὑτὸ παραγίνεται τοῖς ἀνγήσειε , θρώποις , ἀλλὰ συντέτακται καὶ συνακολουθεῖ τοῖς μὲν πλούτοις καὶ ταῖς δυναστείαις ἄνοια καὶ μετὰ ταύτης ἀκολασία , ταῖς δὲ ἐνδείαις καὶ ταῖς ταπεινότησι σωφροσύνη καὶ πολλὴ μετριότης . ὥςτε χαλεπὸν εἶναι διαγνῶναι , ποτέραν ἄν τις εὔξαιτο τούτων τῶν μερίδων τοῖς παισὶ τοῖς αὑτοῦ · ἴδοι γὰρ ἄν τις ἐκ μὲν τῆς φαυλοτέρας ἐπὶ τὸ βέλτιον ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὰς πράξεις ἐπιδιδούσας , ἐκ δὲ τῆς κρείττονος φαινομένης ἐπὶ τὸ χεῖρον εἰθισμένας μεταπίπτειν . Ταῦθ’ ὅτι συνείληπταί τε καὶ συγκέχρωσται , καὶ οὐδὲν ἕκαστον ὄνομα ἐν ἕδρᾳ περιφανεῖ καὶ πλατείᾳ βέβηκεν οὐδὲ μακροῖς τοῖς μεταξὺ χρόνοις διείργεται καὶ διαβέβηκεν ἀπ’ ἀλλήλων , ἀλλ’ ἐν κινήσει φαίνεται καὶ ῥύσει συνεχεῖ , πραεῖαί τέ εἰσι καὶ συνάπτουσαι τὴν λέξιν ἁρμονίαι , τὸ ἄλογον ἐπιμαρτυρεῖ τῆς ἀκοῆς πάθος . ὅτι δ’ οὐκ ἄλλα τινὰ τούτων ἐστὶν αἴτια ἢ τὰ προειρημένα ὑπ’ ἐμοῦ περὶ τῆς ἀγωγῆς ταύτης τῶν λόγων , ῥᾴδιον ἐξ ἐκείνων ἰδεῖν .
Lemmas: ὁ δέ γλαφυρός καί ἀνθηρός σύνθεσις χαρακτήρ 23 τοιόσδε ἔχω · οὖον ζητέω κατά εἷς ἕκαστος ὄνομα ἐκ περί Φανείας ὁράω , οὐδέ ἐν ἕδρα πᾶς βαίνω πλατύς καί ἀσφαλής , οὐδέ μακρός ὁ μεταξύ αὐτός εἰμί χρόνος , οὐδέ ὁ βραδύς καί σταθερός φίλος αὐτός , ἀλλά κινέω βούλομαι ὁ ὀνομασία καί φέρω ἕτερος κατά θήτερος ὄνομα ὅς ὁ ῥέω , καί συνυφαίνω ὁ μόριον , ὡς εἷς λέξις ὄρεξις διατελέω εἰς δύναμις · οὗτος δέ ποιέω ὁ ὁ ἁρμονία ἀκρίβεια · χρόνος οὐδείς αἰσθητός μεταξύ ὄνομα περιλαμβάνω · ἔοικα τε κατά μέρος εὐήτριος ὑφή ἢ γραφεύς συμφθείρω ὁ φωτεινός ὁ σκιερός ἔχω · εὔφωνος τε εἰμί βούλομαι πᾶς ὁ ὄνομα καί λεῖος καί μαλακός καί παρθενωπός . τραχύς δέ συλλαβή καί ἀντίτυπος ἀπέχθεια ποῦ · ὁ δέ θρασύς πᾶς καί παρακινδυνεύω διά εὐλάβεια ἔχω · καί ὁ κῶλον δέ ὁ κῶλον εὕω συνυφαίνω βούλομαι καί πᾶς εἰς περίοδος τελευτάω ὁρίζω κῶλον τε μῆκος ὅς μή βραχύς εἰμί μηδέ μείζων ὁ μέτριος , καί περίοδος μέτρον πνεῦμα ὅς τέλειος ἀνήρ κρατέω . χράω δέ καί ῥυθμός οὖον ὁ μέγας , ἀλλά ὁ μέσος τε καί βραχύς · καί ὁ περίοδος ὁ τελευτή εὔρυθμος εἰμί βούλομαι καί βαίνω ὡς εἄν ἀπό στάθμη , τἀναντία ποιέω ἐν ὁ οὗτος ἁρμογή ἢ ὁ ὁ ὄνομα · ἐκεῖνος μέν γάρ συναλείφω , οὗτος δέ διίστημι καί ὅς ἐκ περίοπτος βούλομαι φανερός εἰμί . σχῆμα τε οὖον ὁ ἀρχαιοπρεπής , ἀλλά ὁ τρυφερός καί θεατρικός χράω · καί ὅλως οὐλέω νηντίος ἔχω σχῆμα ὁ πρότερος . ἐποποιός μέν οὖν ἐγώ καλῶς οὗτος δοκέω ὁ χαρακτήρ ἐξεργάζομαι Ἡσίοδος · μελοποιός δέ Σαπφώ καί μετά αὐτός Ἀνακρέων καί Σιμωνίδης · τραγῳδοποιός δέ μόνος Εὐριπίδης · συγγραφεύς δέ ἀκριβῶς μέν οὐδείς , μᾶλλον δέ ὁ πολύς Ἔφορος τε καί Θεόπομπος · ῥήτωρ δέ Ἰσοκράτης . τίθημι δέ καί οὗτος παράδειγμα ὁ ἁρμονία , ποιητής μέν προχειρίζω ἀφίημι , ῥήτωρ δέ Ἰσοκράτης . ἄρχω δέ ἀπό ὁ μελοποιός . ποικιλόθρονος ἀθάνατος Ἀφροδίτη , παῖς Ζεύς δολοπλόκος , λίσσομαι σύ , μή εἷς ἄση μηδέ ἀνία δαμάζω πότνια θυμός · ἀλλά ὅς Δελφός πότε τε Ἔρως ὁ ἐμός αὐδή ἀΐω · ἄπολυς κλύω · πατήρ δέ δόμος λείπω , χρύσεος ἔρχομαι ἄρμα ὑποζεύγνυμι · καλός δέ σός ἄγω ὠκύς στρουθός περί γῆ μέλας πυκνός δινέω πτερόν ἀπό ὠρανὤθερος διά μέσος . αἶψα δέ ἐξικνέομαι · σύ δέ ὁ μάκαρ μειδάω ἀθάνατος πρόσωπον ἐρέφω ὅς τίς δέ εἰμί ὁ πάσχω , κὤτι δεῦρο καλέω · κὤτι γε ἐμέω μάλιστα ἐθέλω γίγνομαι μαινόλης θυμός · τίς δηὖτε πείθω καί σαγηνεύω φιλότης · τίς εἰμί Σαπφώ δίκη · , καί γάρ εἰμί φεύγω ταχέως διώκω · ὁ δέ Δῶρα μή δέ καί τε ἄλλος δίδωμι · ὁ δέ μή φιλέω , ταχέως φιλέω · κῶος εἰμί καί ἐθέλω . ἔρχομαι ἐγώ καί νῦν · χαλεπός δέ λύω ἐκ μεριμνάω · ὅσος δέ ἐγώ τελέω θυμός ἵμερος τελέω , σύ δέ αὐτός σύμμαχος εἰμί . οὗτος ὁ λέξις ὁ εὐέπεια καί ὁ χάρις ἐν ὁ συνέχεια καί λειότης γίγνομαι ὁ ἁρμονία · παράκειμαι γάρ ἀλλήλων ὁ ὄνομα καί συνυφαίνω κατά τις οἰκειότης καί συζυγία φυσικός ὁ γράμμα · ὁ γάρ φωνήεις ὁ ἄφωνος συνάπτω μικρός διά πᾶς ὁ ὠθέω , ὅσος προτάσσω καί ὑποτάσσω φύω ἀλλήλων κατά εἷς συλλαβή συνεκφέρω · ἡμίφωνος τε πρός ἡμίφωνος καί ἄφωνος καί φωνήεις πρός ἀλλήλων σύμπτωσις , ὅς διασαλεύω ὁ ἦχος , ὀλίγος πάνυ ἔνειμι . εἰκότως δή γίγνομαι εὖρος τις ὁ λέξις καί μαλακός , ὁ ἁρμονία ὁ ὄνομα μηδείς ἀποκυματίζω ὁ ἦχος . καί Σαπφώ μέν οὗτος · Ἰσοκράτης δέ ἐκ ὁ Ἀρεοπαγιτικός ὅδε · Πολύς σύ οἴομαι θαυμάζω , ὅστις ποτέ γνώμη ἔχω περί σωτηρία ὁ πρόσοδος ποιέω , ὅς ὁ πόλις ἐν κίνδυνος εἰμί ἢ σφαλερός αὐτός ὁ πρᾶγμα καθίστημι , ἀλλά οὖον πλείων μέν τριήρης ἢ διακόσιοι κτάομαι , εἰρήνη δέ ὁ περί ὁ χώρα ἄγω καί ὁ κατά θάλασσα ἄρχω , ἔτι δέ σύμμαχος ἔχω πολύς μέν ἑτοῖμος ἐγώ ἐάν τίς δήω βοηθέω , πολύς δέ πλείων ὁ ὁ συντάσσω ἐπιτελέω καί ὁ προστάσσω ποιέω · ὅς ὑπάρχω σύ μέν ἄν τις φημί εἰκός εἰμί θαρσέω ὡς πόρρω ὁ κίνδυνος εἰμί , ὁ δέ ἐχθρός ὁ ἡμέτερος προσήκω δείδω καί βουλεύω περί σωτηρία . σύ μέν οὖν οἶδα ὅτι οὗτος χράω ὁ λογισμός καί ὁ ἐμός πρόσοδος καταφρονέω καί πᾶς ἐλπίζω ὁ Ἑλλάς ὁ δύναμις οὗτος κατέχω · ἐγώ δέ διά αὐτός οὗτος τυγχάνω δείδω . ὁράω γάρ ὁ πόλις ὁ ἀγαθός πράσσω οἴομαι κακός βουλεύω , καί ὁ μάλιστα θαρσέω εἰς πλεῖστος κίνδυνος καθίστημι . αἴτιος δέ οὗτος εἰμί , ὅτι ὁ ἀγαθός καί ὁ κακός οὐδείς αὐτός κατά ἑαυτοῦ παραγίγνομαι ὁ ἀνάγω , θρώποις , ἀλλά συντάσσω καί συνακολουθέω ὁ μέν πλοῦτος καί ὁ δυναστεία ἄνοια καί μετά οὗτος ἀκολασία , ὁ δέ ἔνδεια καί ὁ ταπεινότης σωφροσύνη καί πολύς μετριότης . ἵημι χαλεπός εἰμί διαγιγνώσκω , πότερος ἄν τις εὔχομαι οὗτος ὁ μερίς ὁ παῖς ὁ αὐτός · ὁράω γάρ ἄν τις ἐκ μέν ὁ φαῦλος ἐπί ὁ ἀγαθός ὡς ἐπί ὁ πολύς ὁ πρᾶξις ἐπιδίδωμι , ἐκ δέ ὁ ἀγαθός φαίνω ἐπί ὁ χείρων ἐθίζω μεταπίπτω . ταῦτα ὅτι συλλαμβάνω τε καί συγχρώζω , καί οὐδείς ἕκαστος ὄνομα ἐν ἕδρα περιφανής καί πλατύς βαίνω οὐδέ μακρός ὁ μεταξύ χρόνος διείργω καί διαβαίνω ἀπό ἀλλήλων , ἀλλά ἐν κινέω φαίνω καί ῥύσις συνεχής , πρᾶος τε εἰμί καί συνάπτω ὁ λέξις ἁρμονία , ὁ ἄλογος ἐπιμαρτυρέω ὁ ἀκοή πάθος . ὅτι δέ οὐ ἄλλος τις οὗτος εἰμί αἴτιος ἢ ὁ προερέω ὑπό ἐγώ περί ὁ ἀγωγή οὗτος ὁ λόγος , ῥᾴδιος ἐκ ἐκεῖνος ὁράω .