dionysius-halicarnassensis-history.de-compositione-verborum-epitome 11
Ἐξ ὧν δ’ οἶμαι γενέσθαι λέξιν ἡδεῖαν καὶ καλήν , τέτταρά ἐστι τὰ κυριώτατα · μέλος καὶ ῥυθμὸς καὶ μεταβολὴ καὶ τὸ παρακολουθοῦν τοῖς τρισὶ τούτοις , τὸ πρέπον . τάττω δὲ ὑπὸ μὲν τὴν ἡδονὴν τήν τε ὥραν καὶ τὴν χάριν καὶ τὴν εὐστομίαν καὶ τὴν γλυκύτητα καὶ τὸ πιθανὸν καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα · ὑπὸ δὲ τὸ καλὸν τήν τε μεγαλοπρέπειαν καὶ τὸ βάρος καὶ τὴν σεμνολογίαν καὶ τὸ ἀξίωμα καὶ τὸ πιθανὸν καὶ τὰ τούτοις ὅμοια . Ἥδεται δὲ ἡ ἀκοὴ τοῖς τέτρασι τούτοις · τίς γάρ ἐστιν , ὃς οὐχ ὑπὸ μὲν ταύτης τῆς μελῳδίας ἄγεται καὶ γοητεύεται , ὑφ’ ἑτέρας δέ τινος οὐδὲν πάσχει τοιοῦτον ; καὶ ὑπὸ μὲν τῶν ῥυθμῶν τούτων οἰκειοῦται , ὑπὸ τούτων δὲ διοχλεῖται ; τὸ δ’ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ἐν μεταβολαῖς καὶ τῷ πρέποντι · τίς γὰρ οὐκ ἂν ὁμολογήσειεν ὅτι καὶ τῆς ὀργανικῆς μούσης καὶ τῆς ἐν ᾠδῇ καὶ τῆς ἐν ὀρχήσει χάριτος ἐν ἅπασι μὲν εὐστοχούσης , μεταβολὰς δὲ μὴ ποιησαμένης εὐκαίρους ἢ τοῦ πρέποντος ἀποπλανηθείσης βαρὺς μὲν ὁ κόρος , ἀηδὲς δὲ τὸ μὴ τοῖς ὑποκειμένοις ἁρμόττον φαίνεται ; καὶ οὐκ ἀλλοτρίᾳ κέχρημαι τοῦ πράγματος εἰκόνι · μουσικὴ γάρ τις ἦν καὶ ἡ τῶν πολιτικῶν λόγων ἐπιστήμη , τῷ ποσῷ διαλλάττουσα τῆς ἐν ᾠδαῖς καὶ ὀργάνοις · καὶ γὰρ ἐν ταύτῃ καὶ μέλος ἔχουσιν αἱ λέξεις καὶ ῥυθμοὺς καὶ μεταβολὴν καὶ πρέπον · ὥστε καὶ ἐπὶ ταύτης ἡ ἀκοὴ τέρπεται μὲν τοῖς μέλεσιν , ἄγεται δὲ τοῖς ῥυθμοῖς , ἀσπάζεται δὲ τὰς μεταβολάς , ποθεῖ δ’ ἐπὶ πάντων τὸ οἰκεῖον · ἡ δὲ διαλλαγὴ κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον . Διαλέκτου μὲν οὖν μέλος ἑνὶ μετρεῖται διαστήματι τῷ λεγομένῳ διὰ πέντε ὡς ἔγγιστα · καὶ οὔτε ἐπιτείνεται πέρα τριῶν τόνων καὶ ἡμιτονίου ἐπὶ τὸ ὀξύ , οὔτε ἀνίεται τοῦ χωρίου τούτου πλέον ἐπὶ τὸ βαρύ . οὐ μὴν ἅπασα λέξις ἡ καθ’ ἓν μόριον λόγου ταττομένη ἐπὶ τῆς αὐτῆς λέγεται τάσεως , ἀλλὰ ἣ μὲν ἐπὶ τῆς ὀξείας , ἣ δ’ ἐπὶ τῆς βαρείας , αἳ δ’ ἐπ’ ἀμφοῖν . τῶν δὲ ἀμφοτέρας τὰς τάσεις ἐχουσῶν αἳ μὲν κατὰ μίαν συλλαβὴν συνδιεφθαρμένον ἔχουσι τῷ ὀξεῖ τὸ βαρύ , ἃς δὴ περισπωμένας καλοῦμεν · αἳ δὲ ἐν ἑτέρᾳ καὶ ἑτέρᾳ χωρὶς ἑκάτερον ἐφ’ ἑαυτοῦ τὴν οἰκείαν φυλάττον φύσιν · καὶ ταῖς μὲν δισυλλάβοις οὐδὲν τὸ διὰ μέσου χωρίον βαρύτητός τε καὶ ὀξύτητος · ταῖς δὲ πολυσυλλάβοις , ἡλίκαι ἂν ὦσιν , ἡ τὸν ὀξὺν τόνον ἔχουσα μία ἐν πολλαῖς ταῖς ἄλλαις βαρείαις ἔνεστιν . ἡ δὲ ὀργανική τε καὶ ᾠδικὴ μοῦσα διαστήμασί τε χρῆται πλείοσιν , οὐ τῷ διὰ πέντε μόνον , ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ διὰ πασῶν ἀρξαμένη καὶ τὸ διὰ πέντε μελῳδεῖ καὶ τὸ διὰ τεττάρων καὶ τὸ διάτονον καὶ τὸ ἡμιτόνιον , ὡς δέ τινες οἴονται , καὶ τὴν δίεσιν αἰσθητῶς · τάς τε λέξεις τοῖς μέλεσιν ὑποτάττειν ἀξιοῖ , καὶ οὐ τὰ μέλη ταῖς λέξεσιν , ὡς ἐξ ἄλλων τε πολλῶν δῆλον καὶ μάλιστα ἐκ τῶν Εὐριπίδου μελῶν , ἃ πεποίκε τὴν Ἠλέκτραν λέγουσαν ἐν Ὀρέστῃ πρὸς τὸν χορόν · Σίγα , σίγα · λευκὸν ἴχνος ἀρβύλης τιθεῖτε , μὴ κτυπεῖτε · ἄπο πρόβατ’ ἐκεῖσε · ἄπο πρό μοι κοίτας · ἐν γὰρ δὴ τούτοις τὸσίγα , σίγα · λευκὸν ἐφ’ ἑνὸς φθόγγου μελῳδεῖται , καίτοι τῶν τριῶν λέξεων ἑκάστη βαρείας τε τάσεις ἔχει καὶ ὀξείας · καὶ τὸἀρβύλης τῇ μέσῃ συλλαβῇ τὴν τρίτην ὁμότονον ἔχει , ἀμηχάνου ὄντος ἕν ὄνομα δύο λαβεῖν ὀξείας · καὶ τοῦτιθεῖτε βαρυτέρα μὲν ἡ πρώτη γίνεται , δύο δὲ μετὰ ταύτην ὀξύτονοί τε καὶ ὁμόφωνοι · τοῦ τεκτυπεῖτε ὁ περισπασμὸς ἠφάνισται · μιᾷ γὰρ αἱ δύο συλλαβαὶ λέγονται τάσει · καὶ τὸἄπο πρόβατε οὐ λαμβάνει τὴν τῆς μέσης συλλαβῆς προσῳδίαν ὀξεῖαν , ἀλλ’ ἐπὶ τὴν τετάρτην συλλαβὴν μεταβέβηκεν ἡ τάσις ἡ τῆς τρίτης . τὸ δ’ αὐτὸ γίνεται καὶ περὶ τοὺς ῥυθμούς · ἡ μὲν γὰρ πεζὴ λέξις οὐδενὸς οὔτε ὀνόματος οὔτε ῥήματος βιάζεται τοὺς χρόνους οὕτε μετατίθησιν , ἀλλ’ οἵας παρείληφε τῇ φύσει τὰς συλλαβὰς τάς τε μακρὰς καὶ τὰς βραχείας , τοιαύτας φυλάττει · ἡ δὲ μουσική τε καὶ ῥυθμικὴ μεταβάλλουσιν αὐτὰς μειοῦσαι καὶ παραύξουσαι , ὥστε πολλάκις εἰς τἀναντία μεταχωρεῖν · οὐ γὰρ ταῖς συλλαβαῖς ἀπευθύνουσι τοὺς χρόνους , ἀλλὰ τοῖς χρόνοις τὰς συλλαβάς . καὶ ταῦτα μὲν οὕτως · πῶς δ’ ἂν γένοιτο λέξις πολιτικὴ παρ’ αὐτὴν τὴν σύνθεσιν ἡδύνουσα τὴν ἀκρόασιν κατὰ τὰ πορρηθέντα τέτταρα κεφάλαια , γνοίημεν ἂν οὕτως .
Lemmas: ἐς ὅς δέ οἴομαι γίγνομαι λέξις ἡδύς καί καλός , τέσσαρες εἰμί ὁ κύριος · μέλος καί ῥυθμός καί μεταβολή καί ὁ παρακολουθέω ὁ τρεῖς οὗτος , ὁ πρέπω . τάσσω δέ ὑπό μέν ὁ ἡδονά ὁ τε ὥρα καί ὁ χάρις καί ὁ εὐστομία καί ὁ γλυκύτης καί ὁ πιθανός καί πᾶς ὁ τοιοῦτος · ὑπό δέ ὁ καλός ὁ τε μεγαλοπρέπεια καί ὁ βάρος καί ὁ σεμνολογία καί ὁ ἀξίωμα καί ὁ πιθανός καί ὁ οὗτος ὅμοιος . ἥδομαι δέ ὁ ἀκοή ὁ τέσσαρες οὗτος · τίς γάρ εἰμί , ὅς οὐ ὑπό μέν οὗτος ὁ μελῳδία ἄγω καί γοητεύω , ὑπό ἕτερος δέ τις οὐδείς πάσχω τοιοῦτος ; καί ὑπό μέν ὁ ῥυθμός οὗτος οἰκειόω , ὑπό οὗτος δέ διοχλέω ; ὁ δέ αὐτός συμβαίνω καί ἐν μεταβολή καί ὁ πρέπω · τίς γάρ οὐ εἄν ὁμολογέω ὅτι καί ὁ ὀργανικός Μοῦσα καί ὁ ἐν ᾠδή καί ὁ ἐν ὀρχέομαι χάρις ἐν ἅπας μέν εὐστοχέω , μεταβολή δέ μή ποιέω εὔκαιρος ἢ ὁ πρέπω ἀποπλανάω βαρύς μέν ὁ κόρος , ἀηδής δέ ὁ μή ὁ ὑπόκειμαι ἁρμόζω φαίνω ; καί οὐ ἀλλότριος χράομαι ὁ πρᾶγμα εἰκών · μουσική γάρ τις εἰμί καί ὁ ὁ πολιτικός λόγος ἐπιστήμη , ὁ ποσός διαλλάσσω ὁ ἐν ᾠδή καί ὄργανον · καί γάρ ἐν οὗτος καί μέλος ἔχω ὁ λέγω καί ῥυθμός καί μεταβολή καί πρέπω · ὥστε καί ἐπί οὗτος ὁ ἀκοή τέρπω μέν ὁ μέλος , ἄγω δέ ὁ ῥυθμός , ἀσπάζομαι δέ ὁ μεταβολή , ποθέω δέ ἐπί πᾶς ὁ οἰκέω · ὁ δέ διαλλαγή κατά ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός . Διάλεκτος μέν οὖν μέλος εἷς μετρέω διάστημα ὁ λέγω διά πέντε ὡς ἔγγιστος · καί οὔτε ἐπιτείνω πέρα τρεῖς τόνος καί ἡμιτόνιον ἐπί ὁ ὀξύς , οὔτε ἀνίημι ὁ χωρίον οὗτος πλέω ἐπί ὁ βαρύς . οὖον μήv ἅπας λέξις ὁ κατά εἷς μόριον λόγος τάσσω ἐπί ὁ αὐτός λέγω τάσις , ἀλλά ὅς μέν ἐπί ὁ ὀξύς , ὅς δέ ἐπί ὁ βαρύς , ὅς δέ ἐπί ἄμφω . ὁ δέ ἀμφότερος ὁ τάσις ἔχω ὅς μέν κατά εἷς συλλαβή συνδιαφθείρω ἔχω ὁ ὀξύς ὁ βαρύς , ὅς δή περισπάω καλέω · ὅς δέ ἐν ἕτερος καί ἕτερος Χωρὶς ἑκάτερος ἐπί ἑαυτοῦ ὁ οἰκεῖος φυλάσσω φύσις · καί ὁ μέν δισύλλαβος οὐδείς ὁ διά μέσος χωρίον βαρύτης τε καί ὀξύτης · ὁ δέ πολυσύλλαβος , ἡλίκος εἄν εἰμί , ὁ ὁ ὀξύς τόνος ἔχω εἷς ἐν πολύς ὁ ἄλλος βαρύς ἔνειμι . ὁ δέ ὀργανικός τε καί ᾠδικός Μοῦσα διάστημα τε χράω πλείων , οὖον ὁ διά πέντε μόνος , ἀλλά ἀπό ὁ διά πᾶς ἄρχω καί ὁ διά πέντε μελῳδέω καί ὁ διά τέσσαρες καί ὁ διάτονος καί ὁ ἡμιτόνιον , ὡς δέ τις οἴομαι , καί ὁ δίεσις αἰσθητός · ὁ τε λέγω ὁ μέλος ὑποτάσσω ἀξιόω , καί οὖον ὁ μέλος ὁ λέξις , ὡς ἐκ ἄλλος τε πολύς δῆλος καί μάλιστα ἐκ ὁ Εὐριπίδης μέλος , ὁ ποιέω ὁ Ἠλέκτρα λέγω ἐν Ὀρέστης πρός ὁ χορός · Σίγα , σῖγα · λευκός ἴχνος ἀρβύλη τίθημι , μή κτυπέω · ἀπό πρόβατον ἐκεῖσε · ἀπό πρό ἐγώ κοίτη · ἐν γάρ δή οὗτος τσίγα , σῖγα · λευκός ἐπί εἷς φθόγγος μελῳδέω , καίτοι ὁ τρεῖς λέξις ἕκαστος βαρύς τε τάσις ἔχω καί ὀξύς · καί τοαρβυλη ὁ μέσος συλλαβή ὁ τρίτος ὁμότονος ἔχω , ἀμήχανος εἰμί εἷς ὄνομα δύο λαμβάνω ὀξύς · καί τουτιθημι βαρύς μέν ὁ πρῶτος γίγνομαι , δύο δέ μετά οὗτος ὀξύτονος τε καί ὁμόφωνος · ὁ τυπέω ὁ περισπασμός ἀφανίζω · εἷς γάρ ὁ δύο συλλαβή λέγω τάσις · καί ἄτοπος πρόβατε οὖον λαμβάνω ὁ ὁ μέσος συλλαβή προσῳδία ὀξύς , ἀλλά ἐπί ὁ τέταρτος συλλαβή μεταβαίνω ὁ τάσις ὁ ὁ τρίτος . ὁ δέ αὐτός γίγνομαι καί περί ὁ ῥυθμός · ὁ μέν γάρ πεζός λέξις οὐδείς οὔτε ὄνομα οὔτε ῥῆμα βιάζομαι ὁ χρόνος ἵημι μετατίθημι , ἀλλά οἷος παραλαμβάνω ὁ φύσις ὁ συλλαβή ὁ τε μακρός καί ὁ βραχύς , τοιοῦτος φυλάσσω · ὁ δέ μουσικός τε καί ῥυθμικός μεταβάλλω αὐτός μειόω καί παρυσσω , ὥστε πολλάκις εἰς τἀναντία μεταχωρέω · οὖον γάρ ὁ συλλαβή ἀπευθύνω ὁ χρόνος , ἀλλά ὁ χρόνος ὁ συλλαβή . καί οὗτος μέν οὕτως · πῶς δέ εἄν γίγνομαι λέξις πολιτικός παρά αὐτός ὁ σύνθεσις ἡδύνω ὁ ἀκρόασις κατά ὁ πορέω τέσσαρες κεφάλαιος , γιγνώσκω εἄν οὕτως .