dionysius-halicarnassensis-history.ars-rhetorica-sp 9.5
Τὸ δὲ τὰ ἐναντία οἷς λέγει διοικεῖσθαι ἐν τῇ ἀναγκαιοτάτῃ ἐστὶ δημηγορίᾳ τῇ Ἀγαμέμνονος . καὶ τηρητέον , ὅτι ἐν κινδύνοις οἱ σχηματισμοὶ εὑρίσκονται . ὁ γὰρ Ἀγαμέμνων ἀπόρως ἔχει ἐκστρατεῦσαι τοὺς Ἕλληνας , καὶ προτείνει αὐτὸς τὴν ἀπορίαν · Ἀλλ’ ἄγετ’ αἴ κέν πως θωρήξομεν υἷας Αχαιῶν . πρῶτα δ’ ἐγὼν ἔπεσιν πειρήσομαι , ἣ θέμις ἐστί , καὶ φεύγειν σὺν νηυσὶ πολυκλήισι κελεύσω · ὑμεῖς δ’ ἄλλοθεν ἄλλος ἐρητύειν ἐπέεσσιν . καὶ τῆς διαπείρας ἡ αἰτία φανερὰ τῷ νοῦν ἔχοντι , ὅτι ἐπειδὴ ὁ Ἀχιλλεὺς ἀφέστηκεν τοῦ Ἑλληνικοῦ καὶ οὐ συστρατεύεται ( ἦν δὲ ἡγεμὼν πάντως τοῦ στρατεύματος ) , ζητεῖ , πῶς ἂν δίχα Ἀχιλλέως ἐξέλθοιεν . καὶ οἶδεν τοὺς Ἕλληνας ὀργιζομένους ἐπ’ Ἀχιλλεῖ , καὶ φοβεῖται , μὴ ἄρα , ἂν κελεύσῃ , οὐχ ὑπακούσωσιν τοῦ ταγεύοντος · ἀλλ’ ἄγετ’ αἴ κέν πως θωρήξομέν υἷας Ἀχαιῶν καὶ τὸ πρῶτα δ’ ἐγὼν ἔπεσιν πειρήσομαι , ἢ θέμις ἐστί , καὶ φεύγειν σὺν νηυσὶ πολυκλήισι κελεύσω . καὶ ἐάν τις προτείνῃ ἡμῖν , ὅτι οὐ τυγχάνει τῆς προαιρέσεως Ἀγαμέμνων , ἀλλ’ ἀποπειρώμενος κινδυνεύει ἡττᾶσθαι καὶ ἀτυχῶς χρῆται τῷ λόγῳ ( ὡρμήκασι γὰρ εἰς τὰς πατρίδας ) , ἀγνοεῖ ὅτι Ἀγαμέμνονος τέχνη αὕτη ἐστὶ τὸ ὁρμῆσαι αὐτούς · οὐ γὰρ οἴεται τῇ ἀποπείρᾳ τῶν λόγων καθέξειν αὐτούς . ἀλλὰ τίς ἡ τέχνη ; ἐπειδὴ ἀγανακτοῦσιν ὑπὲρ Ἀχιλλέως , οὐκ ἐνδείκνυνται δὲ τὴν ἀγανάκτησιν , ἕως ἂν χρεία γένηται ἐξόδου , βούλεται αὐτοὺς ἀπορρῆξαι τὸν θυμὸν καὶ φανεροὺς γενέσθαι ὀργιζομένους , καὶ ὑπὸ τῶν ἀρίστων κατασχεθῆναι . τοῦτό τοι καὶ γίνεται · φαίνονται ἑτοίμως ἀπιόντες εἰς τὰς πατρίδας , Ὀδυσσεὺς δὲ καὶ Νέστωρ κατέχουσιν αὐτούς . ταῦτα οὖν ὁ Ἀγαμέμνων ἀποπειρώμενος φανερῶς τοῦ σχήματος τὴν διδασκαλίαν παιδεύει · τὰ γὰρ ἐναντία οἷς βούλεται λέγει . ἔστι δὲ ἡ μέθοδος τούτων τῶν λόγων θαυμαστή τις καὶ ἄτοπος · τὰς γὰρ ἐν λόγοις ῥητορικοῖς κακίας ταύτας αὕτη ἡ ἰδέα ἀρετὰς ἀναφαίνει . εἰσὶ δὲ κακίαι λόγων ῥητορικῶν τό τε εὐδιάλυτα λέγειν καὶ τὸ ἀγχίστροφα · ὧν τὸ μὲν ἀσθενείας , τὸ δὲ καὶ κινδύνου . δι’ ἀμφοτέρων πορεύεται ὁ Ἀγαμέμνων εἰκότως . | ὥςπερ γὰρ ὅταν τις ἃ βούληται λέγῃ , οὐ χρὴ αὐτὸν οὔτ’ ἐναντίοις ἔπεσι χρῆσθαι οὔτ’ εὐδιαλύτοις , οὕτως ὅταν τις ὧν λέγῃ τὰ ἐναντία βούληται , ἀνάγκη αὐτῷ τὴν κακίαν τὴν ἐπὶ τῶν λόγων ἀρετὴν ἐνταῦθα ποιήσασθαι · εἰ δὲ μή , συμβήσεται αὐτῷ ἐναντιώσει περιπεσεῖν ἄλλα τε πεῖσαι , οὐχ ἃ βούλεται . τοῦτο μὲν οὖν καὶ οἱ μελετῶντες ἴσασιν . ὅταν γάρ τις προσέλθῃ τῇ βουλῇ ἀξιῶν ἀποθανεῖν , οὐδεὶς αὐτῶν ἀποθανεῖν βούλεται , ἀλλὰ τὰ ἐναντία βούλεται ὧν λέγει . . καὶ οἱ τὰ δῶρα 〈 τὰ 〉 παρὰ τῶν φίλων ἀπωθούμενοι , βουλόμενοι δέξασθαι , λέγουσιν μὲν τὰ ἐναντία , πράττουσιν δὲ τὰ ἐναντία . δεῖ οὖν ἡμᾶς διδάξαι , πῶς μὲν λέγει εὐδιάλυτα καὶ στρεφόμενα , τὸ δὲ μέγιστον , πῶς ἔλαθεν τοῦτο ποιῶν · ἐπεὶ συμβήσεται , ἂν κατάφωρος ἡ τέχνη γένηται , καὶ τὸν ἀκούοντα ἀντιτεχνάζειν καὶ ἀντισχηματίζειν , προσποιούμενον πείθεσθαι καὶ συγχωρεῖν . ὅτι μέντοι εὐδιάλυτα λέγει , ἐκεῖνο σημεῖον · | ὃς πρὶν μέν μοι ὑπέσχετο καὶ κατένευσεν Ἴλιον ἐκπέρσαντ’ εὐτείχεον ἀπονέεσθαι · εἰ τοίνυν ὑπέσχετο καὶ κατένευσεν , περιμενετέον . νῦν δὲ κακὴν ἀπάτην βουλεύσατο , καί με κελεύει δυσκλέα Ἄργος ἱκέσθαι · πάλιν ἀντιλαβὴν ἔχει · οὐ γὰρ δεῖ δυσκλεᾶ ἀπιέναι . ταῦτα μὲν εὐδιάλυτα · ἐκεῖνα δὲ σαφῶς στρεφόμενα αἰσχρὸν γὰρ τόδε γ’ ἐστὶ καὶ ἐσσομένοισι πυθέσθαι , μὰψ οὕτω τοιόνδε τοσόνδε τε λαὸν Ἀχαιῶν ἄπρηκτον πόλεμον πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι . ταὐτὰ φανερῶς ὁ ἀντιλέγων ἐρεῖ · αἰσχρὸν γὰρ τόδε γ’ ἐστὶ καὶ ἐσσομένοισι πυθέσθαι . πῶς οὖν διοικεῖ ; ὅτι μὲν γὰρ εὐδιάλυτα λέγει καὶ στρεφόμενα , δῆλον · καὶ ἔτι μᾶλλον , ἂν ἐπεξίῃ τις τὴν τέχνην τῶν ἐπῶν , εὑρήσει . ἀλλὰ τίς ἡ τέχνη τῶν τοιούτων ; πάθους προβολὴ πρὸ τοῦ λόγου , ἵνα δοκῇ ὑπὸ λύπης φέρεσθαι αὐτῷ ὁ λόγος , μὴ ἐξ ἐπιβουλῆς διοικεῖσθαι . διὰ τοῦτο Ἀγαμέμνων ἀπὸ σχετλιασμοῦ ἤρξατο · Ζεύς με μέγας Κρονίδης ἄτῃ ἐνέδησε βαρείῃ σχέτλιος . ὁ οὖν τῷ Διὶ οὕτω προσφερόμενος καὶ βλασφημῶν δῆλός ἐστιν ὑπὸ λύπης 〈 ἐξιστάμενος 〉 καὶ ἀσύμφωνα αὑτῷ λέγων . · πάθους οὖν προβολὴ κλοπὴ γίνεται διοικήσεως τεχνικῆς . τοιοῦτο μέν ἐστι τὸ σχῆμα τοῦ τὰ ἐναντία λέγειν οἷς βούλεται .
Lemmas: ὁ δέ ὁ ἐναντίος ὅς λέγω διοικέω ἐν ὁ ἀναγκαῖος εἰμί δημηγορία ὁ Ἀγαμέμνων . καί τηρητέον , ὅτι ἐν κίνδυνος ὁ σχηματισμός εὑρίσκω . ὁ γάρ Ἀγαμέμνων ἀπόρως ἔχω ἐκστρατεύω ὁ Ἕλλην , καί προτείνω αὐτός ὁ ἀπορία · ἀλλά ἄγω ἀεί ἄν πως θωρήσσω υἱός Ἀχαιός . πρῶτος δέ ἐγώ ἔπος πειράω , ὅς θέμις εἰμί , καί φεύγω σύν ναῦς πολυκλήϊς κελεύω · σύ δέ ἄλλοθεν ἄλλος ἐρητύω ἔπος . καί ὁ διαπείρω ὁ αἰτία φανερός ὁ νόος ἔχω , ὅτι ἐπεί ὁ Ἀχιλλεύς ἀφίστημι ὁ Ἑλληνικός καί οὖον συστρατεύομαι ( εἰμί δέ ἡγεμών πάντως ὁ στράτευμα ) , ζητέω , πῶς εἄν δίχα Ἀχιλλεύς ἐξέρχομαι . καί οἶδα ὁ Ἕλλην ὀργίζω ἐπί Ἀχιλλεύς , καί φοβέω , μή ἄρα , εἄν κελεύω , οὐ ὑπακούω ὁ ταγεύω · ἀλλά ἄγω ἀεί ἄν πως θωρήσσω υἱός Ἀχαιός καί ὁ πρῶτος δέ ἐγώ ἔπος πειράω , ἢ θέμις εἰμί , καί φεύγω σύν ναῦς πολυκλήϊς κελεύω . καί ἐάν τις προτείνω ἐγώ , ὅτι οὖον τυγχάνω ὁ προαίρεσις Ἀγαμέμνων , ἀλλά ἀποπειράομαι κινδυνεύω ἡσσάομαι καί ἀτυχής χράω ὁ λόγος ( ὁρμάω γάρ εἰς ὁ πατρίς ) , ἀγνοέω ὅτι Ἀγαμέμνων τέχνη οὗτος εἰμί ὁ ὁρμάω αὐτός · οὖον γάρ οἴομαι ὁ ἀπόπειρα ὁ λόγος κατέχω αὐτός . ἀλλά τίς ὁ τέχνη ; ἐπεί ἀγανακτέω ὑπέρ Ἀχιλλεύς , οὐ ἐνδείκνυμι δέ ὁ ἀγανάκτησις , ἠώς εἄν χρεία γίγνομαι ἔξοδος , βούλομαι αὐτός ἀπορρήγνυμι ὁ θυμός καί φανερός γίγνομαι ὀργίζω , καί ὑπό ὁ Ἀρίστων κατέχω . οὗτος ὅς καί γίγνομαι · φαίνω ἑτοίμως ἄπειμι εἰς ὁ πατρίς , Ὀδυσσεύς δέ καί Νέστωρ κατέχω αὐτός . οὗτος οὖν ὁ Ἀγαμέμνων ἀποπειράομαι φανερῶς ὁ σχῆμα ὁ διδασκαλία παιδεύω · ὁ γάρ ἐναντίος ὅς βούλομαι λέγω . εἰμί δέ ὁ μέθοδος οὗτος ὁ λόγος θαυμαστός τις καί ἄτοπος · ὁ γάρ ἐν λόγος ῥητορικός κακία οὗτος οὗτος ὁ ἰδέα ἀρετή ἀναφαίνω . εἰμί δέ κακία λόγος ῥητορικός ὁ τε εὐδιάλυτος λέγω καί ὁ ἀγχίστροφος · ὅς ὁ μέν ἀσθένεια , ὁ δέ καί κίνδυνος . διά ἀμφότερος πορεύω ὁ Ἀγαμέμνων εἰκότως . | ὅς γάρ ὅταν τις ὁ βούλομαι λέγω , οὖον χρή αὐτός οὔτε ἐναντίος ἔπος χράω οὔτε εὐδιάλυτος , οὕτως ὅταν τις ὅς λέγω ὁ ἐναντίος βούλομαι , ἀνάγκη αὐτός ὁ κακία ὁ ἐπί ὁ λόγος ἀρετή ἐνταῦθα ποιέω · εἰμί δέ μή , συμβαίνω αὐτός ἐναντιόομαι περιπίπτω ἄλλος τε πείθω , οὐ ὁ βούλομαι . οὗτος μέν οὖν καί ὁ μελέτη οἶδα . ὅταν γάρ τις προσέρχομαι ὁ βουλή ἄξιος ἀποθνῄσκω , οὐδείς αὐτός ἀποθνῄσκω βούλομαι , ἀλλά ὁ ἐναντίος βούλομαι ὅς λέγω . . καί ὁ ὁ Δῶρα 〈 ὁ 〉 παρά ὁ Φίλων ἀπωθέω , βούλομαι δέχομαι , λέγω μέν ὁ ἐναντίος , πράσσω δέ ὁ ἐναντίος . δεῖ οὖν ἐγώ διδάσκω , πῶς μέν λέγω εὐδιάλυτος καί στρέφω , ὁ δέ μέγας , πῶς λανθάνω οὗτος ποιέω · ἐπεί συμβαίνω , εἄν κατάφωρος ὁ τέχνη γίγνομαι , καί ὁ ἀκούω ἀντιτεχνάζω καί ἀντισχηματίζω , προσποιέω πείθω καί συγχωρέω . ὅτι μέντοι εὐδιάλυτος λέγω , ἐκεῖνος σημεῖον · | ὅς πρίν μέν ἐγώ ὑπισχνέομαι καί κατανεύω Ἴλιον ἐκπέρθω εὐτείχεος ἀπονέομαι · εἰμί τοίνυν ὑπισχνέομαι καί κατανεύω , περιμενετέον . νῦν δέ κακός ἀπάτη βουλεύω , καί ἐγώ κελεύω δυσκλεής Ἄργος ἱκνέομαι · πάλιν ἀντιλαβή ἔχω · οὖον γάρ δεῖ δυσκλεής ἀφίημι . οὗτος μέν εὐδιάλυτος · ἐκεῖνος δέ σαφῶς στρέφω αἰσχρός γάρ ὅδε γε εἰμί καί εἰμί πυνθάνομαι , μάψ οὗτος τοιόσδε τοσόσδε τε λαός Ἀχαιός ἄπρακτος πόλεμος πολεμέω ἠδέ μάχομαι . αὐτός φανερῶς ὁ ἀντιλέγω εἴρω · αἰσχρός γάρ ὅδε γε εἰμί καί εἰμί πυνθάνομαι . πῶς οὖν διοικέω ; ὅτι μέν γάρ εὐδιάλυτος λέγω καί στρέφω , δῆλος · καί ἔτι μᾶλλον , εἄν ἐπέξειμι τις ὁ τέχνη ὁ ἔπος , εὑρίσκω . ἀλλά τίς ὁ τέχνη ὁ τοιοῦτος ; πάθος προβολή πρό ὁ λόγος , ἵνα δοκέω ὑπό λύπη φέρω αὐτός ὁ λόγος , μή ἐκ ἐπιβουλή διοικέω . διά οὗτος Ἀγαμέμνων ἀπό σχετλιασμός ἄρχω · Ζεύς ἐγώ μέγας Κρονίδης ἄτη ἐνδέω βαρύς σχέτλιος . ὁ οὖν ὁ Ζεύς οὗτος προσφέρω καί βλασφημέω δῆλος εἰμί ὑπό λύπη 〈 ἐξίστημι 〉 καί ἀσύμφωνος ἑαυτοῦ λέγω . · πάθος οὖν προβολή κλοπή γίγνομαι διοίκησις τεχνικός . τοιοῦτος μέν εἰμί ὁ σχῆμα ὁ ὁ ἐναντίος λέγω ὅς βούλομαι .