dionysius-halicarnassensis-history.ars-rhetorica-sp 8.9
Ταῦτα μὲν δή σοι παρὰ Δημοσθένους καὶ Πλάτωνος . ἀλλὰ καὶ Θουκυδίδης δύο ὑποθέσεις συμπλέκει ἐν τῷ ἐπιγραφομένῳ Ἐπιταφίῳ · τῆς μὲν γὰρ ἐγκωμιαστικῆς ἰδέας ἐστὶν ὁ ἐπιτάφιος , συμπλέκεται δὲ ἰδέα συμβουλευτική . οὐ γὰρ μᾶλλον ἐπαινεῖ τοὺς τεθνεῶτας ἢ τοὺς ζῶντας ἐπὶ τὸν πόλεμον παρακαλεῖ . τοῦτο μέντοι ἀναγκαίως ποιεῖ · ὁ γὰρ λέγων ἐστὶ τὸν ἐπιτάφιον Περικλῆς , ἀνὴρ τοῦ πολέμου αἴτιος . ἔτι μέντοι τριῶν ὄντων κεφαλαίων τοῦ ἐπιταφίου , ἐπαίνου θρήνου παραμυθίας , τὸ ἓν τῶν κεφαλαίων ὑπερβαίνει , τὸν θρῆνον · οὐ γὰρ συνέφερεν τῷ συμβουλευτικῷ οὐδὲ τῇ προτροπῇ τὸ θρηνεῖν , ὥς φησιν αὐτὸς ὁ Θουκυδίδης λέγων ὧδε · διό περ καὶ τοὺς τῶνδε νῦν τοκέας , ὅσοι πάρεστε , | οὐκ ὀλοφύρομαι μᾶλλον ἢ παραμυθήσομαι . ποιεῖ δὲ τοῦτο ἀναγκαίως , ἐπειδὴ ἀρχομένου τοῦ πολέμου τὸν λόγον ποιεῖται · ὡς εἰ ἐθρήνησεν τοὺς πρώτους ἀποθανόντας , ἀθύμους ἂν ἐποίησεν τοὺς μέλλοντας πολεμεῖν . αὕτη μὲν δὴ τῆς διπλῆς ὑποθέσεως ἡ χρεία . πῶς δὲ ἔμιξεν τὰς κατασκευάς , καὶ πῶς μίξας αὐτὸς ὁμολογεῖ , φέρε θεασώμεθα . ἡ γὰρ κρᾶσις ἐστὶν ἡ τέχνη τοῦ σχήματος ἐν τοῖς λόγοις . κεφάλαιόν ἐστι τοῦ ἐγκωμίου ὁ τοῦ γένους λόγος · οἱ οὖν προτρέποντες εἰς τοὺς πολέμους τὰ τῶν προγόνων ἔργα διεξιόντες παρορμῶσι τοὺς ἀκούοντας · οὕτως συνετέλεσεν ὁ ἔπαινος τοῦ γένους εἰς τὴν συμβουλήν . πάλιν αὖ κεφάλαιόν ἐστιν ἐν τοῖς ἐγκωμίοις ἡ παραβολή , τὸ παρεξετάζειν τοὺς ἐπαινουμένους ἑτέροις τοῖς εὐδοκιμοῦσιν . ἀλλὰ μὴν ἐν τοῖς συμβουλευτικοῖς λόγοις , ὅτι ῥᾴδιος ὁ πόλεμός ἐστιν , ἐκ τοῦ παραβαλεῖν τὰ τῶν οἰκείων τοῖς τῶν ἐναντίων ἀποδείκνυται . χρώμενος οὖν τῷ τῆς | παραβολῆς λόγῳ καὶ τὸ ἐγκώμιον ὁμοῦ καὶ τὴν συμβουλὴν περαίνει . τοῦτο γὰρ ὑπέστη μὲν ἀποδείξειν ἀρχόμενος μὲν τοῦ λόγου ὑπισχνούμενος , ἐπὶ τέλει δὲ βεβαιούμενος , ὅπου καὶ ἐναλλάττει τὴν τάξιν τῶν κεφαλαίων καὶ δείκνυσιν , ὅτι πρεσβύτερον ἦν τῷ ῥήτορι τὸ τῆς συμβουλῆς τοῦ ἐγκωμιαστικοῦ λόγου . λέγει γὰρ ὧδε · ἀπὸ οἵας τε ἐπιτηδεύσεως ἦλθον ἐπ’ αὐτά , καὶ τρόπων ἐξ ὧν μεγάλα ἐγένετο , ταῦτα δηλώσας πρῶτον εἶμι καὶ ἐπὶ τὸν τῶνδε ἔπαινον , νομίζων ἐπί τε τῷ παρόντι οὐκ ἂν ἀπρεπῆ λεχθῆναι [ δεῖν ] αὐτά , καὶ τὸν πάντα ὅμιλον καὶ ἀστῶν καὶ ξένων σύμφορον εἶναι ἐπακοῦσαι αὐτῶν . ταῦτα μὲν ἐπ’ ἀρχῇ · προἰόντος δὲ τοῦ λόγου ἀποδείξας καὶ κεράσας ἐπάγει λέγων · καὶ [ εἰ ] ἐμήκυνα τὰ περὶ τῆς πόλεως , διδασκαλίαν τε ποιούμενος μὴ περὶ ἴσου ἡμῖν εἶναι τὸν | ἀγῶνα καὶ οἷς τῶνδε μηδὲν ὑπάρχει , καὶ τὴν εὐλογίαν ἃμα ἐφ’ οἷς νῦν λέγω φανερὰν σημείοις καθιστάς . τὸ γὰρ ἐπί τε τῷ παρόντι οὐκ ἂν ἀπρεπῆ λεχθῆναι αὐτά τῆς ἐγκωμιαστικῆς ἰδέας ἐστί · τὸ γὰρ * * κεφάλαιον ἐγκωμίου . τὸ δὲ καὶ τὸν πάντα ὅμιλον καὶ ἀστῶν καὶ ξένων σύμφορον εἶναι ἐπακοῦσαι αὐτῶν τῆς συμβουλευτικῆς ἰδέας ἐστίν · κυριώτατον γὰρ ἐν συμβουλῇ κεφάλαιον τὸ συμφέρον . καὶ διδασκαλίαν ποιούμενος μὴ περὶ σου ἡμῖν εἶναι τὸν ἀγῶνα καὶ οἷς τῶνδε μηδὲν ὑπάρχει τῆς συμβουλῆς ἀπόδειξιν ἔχει . τὸ δὲ τὴν εὐλογίαν ἅμα ἐφ’ οἷς νῦν λέγω φανερὰν σημείοις καθιστάς τοῦ ἐγκωμίου δείκνυσι τὴν ἰσχυν · τὴν δὲ κρᾶσιν αὐτῶν το ἃμα δηλοϊ . ταῦτά σοι καὶ παρὰ Θουκυδίδου .
Lemmas: οὗτος μέν δή σύ παρά Δημοσθένης καί Πλάτων . ἀλλά καί Θουκυδίδης δύο ὑπόθεσις συμπλέκω ἐν ὁ ἐπιγράφω ἐπιτάφιος · ὁ μέν γάρ ἐγκωμιαστικός ἰδέα εἰμί ὁ ἐπιτάφιος , συμπλέκω δέ ἰδέα συμβουλευτικός . οὖον γάρ μᾶλλον ἐπαινέω ὁ θνῄσκω ἢ ὁ ζῶ ἐπί ὁ πόλεμος παρακαλέω . οὗτος μέντοι ἀναγκαῖος ποιέω · ὁ γάρ λέγω εἰμί ὁ ἐπιτάφιος Περικλῆς , ἀνήρ ὁ πόλεμος αἴτιος . ἔτι μέντοι τρεῖς εἰμί κεφάλαιος ὁ ἐπιτάφιος , ἔπαινος θρῆνος παραμυθία , ὁ εἷς ὁ κεφάλαιος ὑπερβαίνω , ὁ θρῆνος · οὖον γάρ συμφέρω ὁ συμβουλευτικός οὐδέ ὁ προτροπή ὁ θρηνέω , ὅς φημί αὐτός ὁ Θουκυδίδης λέγω ὧδε · διό περ καί ὁ ὅδε νῦν τοκεύς , ὅσος πάρειμι , | οὐ ὀλοφύρομαι μᾶλλον ἢ παραμυθέομαι . ποιέω δέ οὗτος ἀναγκαῖος , ἐπεί ἄρχω ὁ πόλεμος ὁ λόγος ποιέω · ὡς εἰμί θρηνέω ὁ πρῶτος ἀποθνῄσκω , ἄθυμος εἄν ποιέω ὁ μέλλω πολεμέω . οὗτος μέν δή ὁ διπλόος ὑπόθεσις ὁ χρεία . πῶς δέ μίγνυμι ὁ κατασκευή , καί πῶς μίγνυμι αὐτός ὁμολογέω , φέρω θεάομαι . ὁ γάρ κρᾶσις εἰμί ὁ τέχνη ὁ σχῆμα ἐν ὁ λόγος . κεφάλαιος εἰμί ὁ ἐγκώμιον ὁ ὁ γένος λόγος · ὁ οὖν προτρέπω εἰς ὁ πόλεμος ὁ ὁ πρόγονος ἔργον διέξειμι παρορμάω ὁ ἀκούω · οὕτως συντελέω ὁ ἔπαινος ὁ γένος εἰς ὁ συμβουλή . πάλιν αὖος κεφάλαιος εἰμί ἐν ὁ ἐγκώμιον ὁ παραβολή , ὁ παρεξετάζω ὁ ἐπαινέω ἕτερος ὁ εὐδοκιμέω . ἀλλά μήv ἐν ὁ συμβουλευτικός λόγος , ὅτι ῥᾴδιος ὁ πόλεμος εἰμί , ἐκ ὁ παραβάλλω ὁ ὁ οἰκέω ὁ ὁ ἐναντίος ἀποδείκνυμι . χράω οὖν ὁ ὁ | παραβολή λόγος καί ὁ ἐγκώμιον ὁμοῦ καί ὁ συμβουλή περαίνω . οὗτος γάρ ὑφίστημι μέν ἀποδείκνυμι ἄρχω μέν ὁ λόγος ὑπισχνέομαι , ἐπί τέλος δέ βεβαιόω , ὅπου καί ἐναλλάσσω ὁ τάξις ὁ κεφάλαιος καί δείκνυμι , ὅτι πρέσβυς εἰμί ὁ ῥήτωρ ὁ ὁ συμβουλή ὁ ἐγκωμιαστικός λόγος . λέγω γάρ ὧδε · ἀπό οἷος τε ἐπιτήδευσις ἔρχομαι ἐπί αὐτός , καί τρόπος ἐκ ὅς μέγας γίγνομαι , οὗτος δηλόω πρῶτος εἶμι καί ἐπί ὁ ὅδε ἔπαινος , νομίζω ἐπί τε ὁ πάρειμι οὐ εἄν ἀπρεπής λέγω [ δήω ] αὐτός , καί ὁ πᾶς ὅμιλος καί ἀστός καί ξένος σύμφορος εἰμί ἐπακούω αὐτός . οὗτος μέν ἐπί ἀρχή · πρόειμι δέ ὁ λόγος ἀποδείκνυμι καί κεράννυμι ἐπάγω λέγω · καί [ εἰμί ] μηκύνω ὁ περί ὁ πόλις , διδασκαλία τε ποιέω μή περί ἴσος ἐγώ εἰμί ὁ | ἀγών καί ὅς ὅδε μηδείς ὑπάρχω , καί ὁ εὐλογία ἅμα ἐπί ὅς νῦν λέγω φανερός σημεῖον καθίστημι . ὁ γάρ ἐπί τε ὁ πάρειμι οὐ εἄν ἀπρεπής λέγω αὐτός ὁ ἐγκωμιαστικός ἰδέα εἰμί · ὁ γάρ * * κεφάλαιος ἐγκώμιον . ὁ δέ καί ὁ πᾶς ὅμιλος καί ἀστός καί ξένος σύμφορος εἰμί ἐπακούω αὐτός ὁ συμβουλευτικός ἰδέα εἰμί · κύριος γάρ ἐν συμβουλή κεφάλαιος ὁ συμφέρω . καί διδασκαλία ποιέω μή περί σύ ἐγώ εἰμί ὁ ἀγών καί ὅς ὅδε μηδείς ὑπάρχω ὁ συμβουλή ἀπόδειξις ἔχω . ὁ δέ ὁ εὐλογία ἅμα ἐπί ὅς νῦν λέγω φανερός σημεῖον καθίστημι ὁ ἐγκώμιον δείκνυμι ὁ ἰσχύς · ὁ δέ κρᾶσις αὐτός ὁ ἅμα δῆλος . οὗτος σύ καί παρά Θουκυδίδης .