dionysius-halicarnassensis-history.ars-rhetorica-sp 11.8
Ἡ γνώμη τριπλῆν ἐξέτασιν ἔχει · μὴ περιττά , μὴ ἐλλείποντα , μὴ ἐναντία . τὰ περιττὰ φλυαρία , τὰ ἐλλείποντα ἀσθενῆ , τὰ ἐναντία κίνδυνος . Ὅμηρος ταῦτα ἐπεσημήνατο · Θερσίτης δ’ ἔτι μοῦνος ἀμετροεπὴς ἐκολῴα · 〈 τίς 〉 τῆς ἀκαίρου περιττότητος ἡ αἰτία ; ἐὰν γοῦν τοῦ Θερσίτου παρέλῃς δύο ἔπη , Νέστορος γίνεται δημηγορία . τὰ δὲ δύο ἔπη τίνα ἐστίν ; * * * Ὅμηρός σοι λέγει · ἀλλ’ ὅ τί οἱ εἴσαιτο γελοίιον Ἀργείοισιν | ἔμμεναι · ὁτιοῦν τῶν λεγομένων γελοῖόν ἐστιν , ἀλαζονευομένου ἐκείνου ἐπὶ τῇ δυνάμει τοῦ σώματος καὶ τῇ ἀρετῇ καὶ ὑβρίζοντος ἐν τῇ παρρησίᾳ τῇ ἀκράτῳ . ταῦτα ἂν περιέλῃς , τὰ λοιπὰ ἰσχυρά ἐστιν . τοῦτο καὶ ἡ Ὁμήρου τέχνη . ἐπειδὴ γὰρ ἑώρα τὸ στρατόπεδον ἀγανακτοῦντας ὑπὲρ Ἀχιλλέως πρὸς Ἀγαμέμνονα , καὶ διὰ τοῦτο οὐ προθύμως ἔχοντας συμμαχεῖν , ἀλλ’ ἀπαλλακτικῶς ἐπὶ τῶν πατρίδων , ἠθέλησεν λῦσαι τὰ ὑπὲρ Ἀχιλλέως δίκαια . ἀνέστησεν οὖν αὐτῷ συνήγορον ἐπίφθονον , γελοῖον , ἵν’ ἐν τῇ τοῦ συνηγόρου κακίᾳ ἀφανισθῇ τὸ δίκαιον τοῦ πράγματος · ἔχθιστος δ’ Ἀχιλῆι μάλιστ’ ἦν ἡδ’ Ὀδυσῆι . τὼ γὰρ νεικείεσκε · τότ’ αὖ Ἀγαμέμνονι δίῳ ὀξέα κεκληγὼς λέγ’ ὀνείδεα . τί οὖν ἐστι τὸ θρασὺ αὐτοῦ καὶ ἡ περιττότης τοῦ ἤθους , καὶ ἡ ἀκαιρία τίς ; | τῷ δ’ ἂρ Ἀχαιοὶ ἐκπάγλως κοτέοντο νεμέσσηθέν τ’ ἐνὶ θυμῷ . εἰ μὴ γελοῖος ἦν οὗτος καὶ ἄξιος μίσους , ἦν ἰσχυρὰ τὰ λεγόμενα ὑπὲρ Ἀχιλλέως . διὰ τοῦτο καὶ γέλως τοῖς Ἕλλησι γίνεται , καὶ ἐκ τοῦ γέλωτος διάλυσις τῆς σπουδῆς τῆς εἰς τὰς πατρίδας . ἀπὸ γὰρ ἐκείνης τῆς σκυθρωπότητος ἡ μεταβολὴ διὰ τὸ γενόμενον παρέσχεν εἰρηναίαν τὴν ψυχήν . ὥςτε ἤδη μάθημα μανθάνομεν μέγα καὶ λαμπρόν , μὴ ἐν τῷ πλήθει τῶν λεγομένων ἡγεῖσθαι τὴν ἀρετὴν τῆς ῥητορικῆς . τὰ ἐλλείποντα πῶς ; οὕτω πως εἶπεν περὶ τοῦ Μενελάου · παῦρα μέν , ἀλλὰ μάλα λιγέως · ἐπεὶ οὐ πολύμυθος . τὸ γὰρ παῦρα μέν τοιοῦτόν ἐστιν οἷον οὐκ ἐντελῶς | τῷ ἀγῶνι . τὸ δὲ μὴ ἐναντία , ὅπερ καὶ Ισοκράτης ἐπῄνεσεν , δικανικοῦ λόγου , ὡς δεῖ ἔχειν , καὶ ἐπιδεικτικοῦ διαίρεσιν λέγων , ὅτι δεῖ τοὺς μὲν ἔχειν ἀσφαλῶς , τοὺς δὲ ἐπιδεικτικῶς , καὶ Ὅμηρος δὲ εἶπεν ὃ δ’ ἀσφαλέως ἀγορεύει · τοῦτο δέ ἐστι τὸ διὰ τῶν ὁμολογουμένων οὐ περὶ τῶν ὁμολογουμένων ἀμφισβητήσιμα λέγειν , ἀλλὰ καὶ τῇ ἀποδείξει τῶν ὁμολογουμένων ἀμφισβητούμενον λύειν δυνάμενον . τοῦτο καὶ Ξενοφῶν καὶ Πλάτων λέγουσιν περὶ Σωκράτους , ὅτι διὰ τῶν ὁμολογουμένων ἐπορεύετο , ἐπεὶ διδάσκειν ἐβούλετο . Γίνεται οὖν ταῦτα τρία ἀριθμῷ · μὴ περιττά , μὴ ἐλλείποντα , μὴ ἐναντία . κάλεσον αὐτὰ δυσὶν ὀνόμασιν μέτρον καὶ ἀσφάλειαν . τῷ γὰρ μὴ περιττὰ μηδὲ ἐλλείποντα μέτρου ὄνομα , τῷ δὲ μὴ ἐναντία ἀσφαλείας .
Lemmas: ὁ γνώμη τριπλόος ἐξέτασις ἔχω · μή περισσός , μή ἐλλείπω , μή ἐναντίος . ὁ περισσός φλυαρία , ὁ ἐλλείπω ἀσθενής , ὁ ἐναντίος κίνδυνος . Ὅμηρος οὗτος ἐπισημαίνω · Θερσίτης δέ ἔτι μόνος ἀμετροεπής κολῳάω · 〈 τίς 〉 ὁ ἄκαιρος περισσότης ὁ αἰτία ; ἐάν γοῦν ὁ Θερσίτης Παρέλης δύο ἔπος , Νέστωρ γίγνομαι δημηγορία . ὁ δέ δύο ἔπος τίς εἰμί ; * * * Ὅμηρος σύ λέγω · ἀλλά ὅς τίς ὁ εἶμι γέλοιος Ἀργεῖος | εἰμί · ὁστισοῦν ὁ λέγω γέλοιος εἰμί , ἀλαζονεύομαι ἐκεῖνος ἐπί ὁ δύναμις ὁ σῶμα καί ὁ ἀρετή καί ὑβρίζω ἐν ὁ παρρησία ὁ ἄκρατος . οὗτος εἄν περιαιρέω , ὁ λοιπάς ἰσχυρός εἰμί . οὗτος καί ὁ Ὅμηρος τέχνη . ἐπεί γάρ ὁράω ὁ στρατόπεδον ἀγανακτέω ὑπέρ Ἀχιλλεύς πρός Ἀγαμέμνων , καί διά οὗτος οὖον προθύμως ἔχω συμμαχέω , ἀλλά ἀπαλλακτικός ἐπί ὁ πατρίς , ἐθέλω λύω ὁ ὑπέρ Ἀχιλλεύς Δίκαιος . ἀνίστημι οὖν αὐτός συνήγορος ἐπίφθονος , γελοῖος , ἵνα ἐν ὁ ὁ συνήγορος κακία ἀφανίζω ὁ Δίκαιος ὁ πρᾶγμα · ἐχθρός δέ Ἀχιλλεύς μάλιστα εἰμί ἤδη Ὀδυσσεύς . ὁ γάρ νεικέω · τότε αὖος Ἀγαμέμνων δῖος ὀξύς κλάζω λέγω ὄνειδος . τίς οὖν εἰμί ὁ θρασύς αὐτός καί ὁ περισσότης ὁ ἦθος , καί ὁ ἀκαιρία τίς ; | ὁ δέ ἄρα Ἀχαιός ἐκπάγλως κοτέω νεμεσάω τε ἐν θυμός . εἰμί μή γελοῖος εἰμί οὗτος καί ἄξιος μῖσος , εἰμί ἰσχυρός ὁ λέγω ὑπέρ Ἀχιλλεύς . διά οὗτος καί γέλως ὁ Ἕλλην γίγνομαι , καί ἐκ ὁ γέλως διάλυσις ὁ σπουδή ὁ εἰς ὁ πατρίς . ἀπό γάρ ἐκεῖνος ὁ σκυθρωπότητα ὁ μεταβολή διά ὁ γίγνομαι παρέχω εἰρηναῖος ὁ Ψυχή . ἵημι ἤδη μάθημα μανθάνω μέγας καί λαμπρός , μή ἐν ὁ πλῆθος ὁ λέγω ἡγέομαι ὁ ἀρετή ὁ ῥητορικός . ὁ ἐλλείπω πῶς ; οὗτος πως εἶπον περί ὁ Μενέλαος · παῦρος μέν , ἀλλά μάλα λιγέως · ἐπεί οὖον πολύμυθος . ὁ γάρ παῦρος μέν τοιοῦτος εἰμί οἷος οὐ ἐντελής | ὁ ἀγών . ὁ δέ μή ἐναντίος , ὅσπερ καί Ισοκράτης ἐπαινέω , δικανικός λόγος , ὡς δεῖ ἔχω , καί ἐπιδεικτικός διαίρεσις λέγω , ὅτι δεῖ ὁ μέν ἔχω ἀσφαλῶς , ὁ δέ ἐπιδεικτικός , καί Ὅμηρος δέ εἶπον ὅς δέ ἀσφαλῶς ἀγορεύω · οὗτος δέ εἰμί ὁ διά ὁ ὁμολογέω οὖον περί ὁ ὁμολογέω ἀμφισβητήσιμος λέγω , ἀλλά καί ὁ ἀποδείκνυμι ὁ ὁμολογέω ἀμφισβητέω λύω δύναμαι . οὗτος καί Ξενοφῶν καί Πλάτων λέγω περί Σωκράτης , ὅτι διά ὁ ὁμολογέω πορεύω , ἐπεί διδάσκω βούλομαι . γίγνομαι οὖν οὗτος τρεῖς ἀριθμός · μή περισσός , μή ἐλλείπω , μή ἐναντίος . καλέω αὐτός δύο ὄνομα μέτρον καί ἀσφάλεια . ὁ γάρ μή περισσός μηδέ ἐλλείπω μέτρον ὄνομα , ὁ δέ μή ἐναντίος ἀσφάλεια .