dionysius-halicarnassensis-history.ars-rhetorica-sp 9.15
Ὁ δέ γε Αἲας ἁπλούστατος ὤν βαθύτατος ἐν τοῖς λόγοις πάντων ἐστίν . ἀνίσταται γὰρ ὡς ὀργιζόμενος καὶ ἀξιῶν μηκέτι μηδὲ διαλέγεσθαι , καὶ λέγει · οὐ γάρ μοι δοκέει μύθοιο τελευτὴ τῇδέ γ’ ὁδῷ κρανέεσθαι · καὶ ἐπιτιμᾷ Ἀχιλλεῖ χαλεπώτατα καὶ πικρότατα . ὁ δὲ μάλιστα ἐν τῇ παρρησίᾳ κετεύων καὶ δεόμενος καὶ βιαζόμενος Ἀχιλλέα οὗτός ἐστιν · ὑπωρόφιοι δέ τοι εἰμὲν πληθύος ἐκ Δαναῶν . | καὶ φαίνεταί γέ τοι οὕτως ἁπλοῦς δὴ καὶ ἀφελὴς καὶ παρρησίᾳ χρώμενος . εἶτα τῇ τέχνῃ προσχρώμενος φαίνεται μᾶλλον πεπεικώς . πῶς δή ; Αἶαν διογενὲς Τελαμώνιε , κοίρανε λαῶν , πάντα τί μοι κατὰ θυμὸν ἐείσω μυθήσασθαι . ἀλλά μοι οἰδάνεται κραδίη χόλῳ , ὁππότε κείνων μνήσομαι , ὥς μ’ ἀσύφηλον ἐν Ἀργείοισιν ἔρεξεν . οὗτος οὖν ὁ λόγος δείκνυσιν , ὅτι καὶ τῆς ἁπλότητος προσποίησις σχήματος ἔργον ἐπιτελεῖ · ἐπεὶ καὶ αἱ τῶν χαρίτων ἀπαιτήσεις οὐκ ἄνευ τοῦ ἐσχηματίσθαι γίνονται . οἱ γὰρ αἰτοῦντες τὰς χάριτας παρὰ τῶν εὖ πεπονθότων ἐν καιρῷ φυλαττόμενοι τὸ ὀνειδίζειν εὐπρεπῶς ἀπαιτοῦσι . καὶ δείκνυσιν ἡμῖν ὁ ποιητής , τίς μὲν ἂν ἦν ἀτέχνου ἀπαιτήσεως τρόπος , τίς δὲ ἐντέχνου . ὁ Ἀχιλλεὺς τῇ μητρὶ λέγει · πολλάκι γάρ σεο πατρὸς ἐνὶ μεγάροισιν ἄκουσα εὐχομένης , ὅτ’ ἔφῃσθα κελαινεφέι Κρονίωνι οἴη ἐν ἀθανάτοισιν ἀεικέα λοιγὸν ἀμῦναι , ὁππότε μιν ξυνδῆσαι Ὀλύμπιοι ἤθελον ἄλλοι . καὶ περαίνει τὴν διήγησιν πᾶσαν , καὶ ἐπάγει παραινῶν αὐτῇ τῶν νῦν μιν μνήσασα παρέζεο καὶ λάβε γούνων . ταῦτα ὑπακούει τῷ παιδὶ Θέτις , καὶ πείθουσα αὐτὸν θαρρεῖν ἐπαγγέλλεται οὐ μόνον ἐρεῖν αὐτά , ἀλλὰ καὶ αὐτῇ λέξει λέγει τοῦτο δέ τοι ἔπος Διὶ τερπικεραύνῳ εἶμ’ αὐτὴ πρὸς Ὄλυμπον ἀγάννιφον , αἴ κε πίθηται . καὶ ταῦτα ὑποσχομένη , ἐπειδὴ ἀφίκετο πρὸς τὸν Δία , τὸ μὲν ὀνειδίζειν ἀφίησιν , τὸ δὲ ὑπομιμνῄσκειν ἐπιμελῶς πραγματεύεται · Ζεῦ πάτερ , εἴ ποτε δή σε μετ’ ἀθανάτοισιν ἔτισα ἢ ἔπει ἢ ἔργῳ · τὸ μὲν ἔργον οὐκ εἶπεν , τὴν δὲ ἀνάμνησιν εὐπρεπῶς ἐποιήσατο . τοιοῦτός πως καὶ ὁ ἱερεύς ἐστιν , γυμνότερος μὲν ἢ κατὰ τὴν Θέτιν , εὐπρεπῶς δέ . ἐπικαλεσάμενος γὰρ τὸν θεὸν λέγει εἰ ποτέ τοι χαρίεντ’ ἐπὶ νηὸν ἔρεψα , ἢ εἰ δή ποτέ τοι κατὰ πίονα μηρί’ ἔκηα ταύρων ἠδ’ αἰγῶν , τόδε μοὶ κρήηνον ἐέλωρ . Καὶ τὰ μέτρα τῶν ἐσχηματισμένων λόγων παιδεύει ἡμᾶς Ὅμηρος , ὅτι οὐ 〈 μόνον 〉 τῆς εὐπρεπείας δεῖται , ἀλλὰ καὶ τῆς ἐν χρείᾳ συντομίας . πῶς γὰρ πάντων χρεία ἐστίν , ὅσων μὲν ἡ τέχνη παραδίδωσιν , 〈 εἰ 〉 ταῦτα ὁ καιρὸς παραιτεῖται ; διδάσκει δὲ τοῦτο ἐν τοῖς Ἑρμοῦ λόγοις πρὸς Πρίαμον Ὅμηρος . τοῦτον γὰρ Ἑρμῆς ὥςπερ διδάσκαλος ὢν παιδεύει , πῶς χρὴ ἐντυχεῖν Ἀχιλλεῖ , καὶ παραδίδωσι τὰς μεθόδους τῆς ἱκετείας · τύνη δ’ εἰσελθὼν λάβε γούνατα Πηλείωνος , καί μιν ὑπὲρ πατρὸς καὶ μητέρος ἠυκόμοιο λίσσεο καὶ τέκεος , ἵνα οἱ σὺν θυμὸν ὀρίνῃς · καὶ πάντας τοὺς ἀριθμοὺς τῆς ἱκετείας παραλαμβάνει , τὸ γένειον τὸ Ἀχιλλέως , 〈 ἀνάμνησιν 〉 πατρός , μητρός , υἱοῦ . ταῦτα μαθὼν ὁ γέρων οἶδεν τέχνην κατὰ τέχνης · προσελθὼν γὰρ τῷ Ἀχιλλεῖ τοῦ γενείου ἐπιλαμβάνεται καὶ λέγει μνῆσαι πατρὸς σεῖο , θεοῖς ἐπιείκελ’ Ἀχιλλεῦ . καὶ οὔτε τοῦ παιδὸς μέμνηται οὔτε τῆς μητρός , ἀλλὰ τοῦ πατρὸς μόνου . τὴν πολλὴν γὰρ χορηγίαν παρέλιπεν τῇ χρείᾳ τοῦ παιδός .
Lemmas: ὁ δέ γε Αἴας ἁπλόος εἰμί βαθύς ἐν ὁ λόγος πᾶς εἰμί . ἀνίστημι γάρ ὡς ὀργίζω καί ἄξιος μηκέτι μηδέ διαλέγω , καί λέγω · οὖον γάρ ἐγώ δοκέω μῦθος τελευτή τῇδε γε ὁδός κραίνω · καί ἐπιτιμάω Ἀχιλλεύς χαλεπός καί πικρός . ὁ δέ μάλιστα ἐν ὁ παρρησία κετεύω καί δήω καί βιάζομαι Ἀχιλλεύς οὗτος εἰμί · ὑπωρόφιος δέ ὅς εἰμί πλῆθος ἐκ Δαναοί . | καί φαίνω γε ὅς οὕτως ἁπλόος δή καί ἀφελής καί παρρησία χράω . εἶτα ὁ τέχνη προσχράομαι φαίνω μᾶλλον πείθω . πῶς δή ; Αἴας διογενής Τελαμώνιος , κοίρανος λαός , πᾶς τίς ἐγώ κατά θυμός εἴδομαι μυθέομαι . ἀλλά ἐγώ οἰδάνω Καρδία χόλος , ὁπότε ἐκεῖνος μιμνήσκω , ὅς εἷς ἀσύφηλος ἐν Ἀργεῖος ῥέζω . οὗτος οὖν ὁ λόγος δείκνυμι , ὅτι καί ὁ ἁπλότης προσποίησις σχῆμα ἔργον ἐπιτελέω · ἐπεί καί ὁ ὁ Χαρίτων ἀπαιτέω οὐ ἄνευ ὁ σχηματίζω γίγνομαι . ὁ γάρ αἰτέω ὁ χάρις παρά ὁ εὕω πάσχω ἐν καιρός φυλάσσω ὁ ὀνειδίζω εὐπρεπῶς ἀπαιτέω . καί δείκνυμι ἐγώ ὁ ποιητής , τίς μέν εἄν εἰμί ἄτεχνος ἀπαίτησις τρόπος , τίς δέ ἔντεχνος . ὁ Ἀχιλλεύς ὁ μήτηρ λέγω · πολλάκις γάρ σῦς πατήρ ἐν μέγαρον ἀκούω εὔχομαι , ὅτι φημί κελαινεφής Κρονίων οἶος ἐν ἀθάνατος ἀεικής λοιγός ἀμύνω , ὁπότε ὅς συνδέω Ὀλύμπιος ἐθέλω ἄλλος . καί περαίνω ὁ διήγησις πᾶς , καί ἐπάγω παραινέω αὐτός ὁ νῦν ὅς μιμνήσκω παρέζομαι καί λαμβάνω γόνυ . οὗτος ὑπακούω ὁ παῖς Θέτις , καί πείθω αὐτός θαρσέω ἐπαγγέλλω οὖον μόνος εἴρω αὐτός , ἀλλά καί αὐτός λέγω λέγω οὗτος δέ ὅς ἔπος Ζεύς τερπικέραυνος εἶμι αὐτός πρός Ὄλυμπος ἀγάννιφος , ἀεί κε πείθω . καί οὗτος ὑπισχνέομαι , ἐπεί ἀφικνέομαι πρός ὁ Ζεύς , ὁ μέν ὀνειδίζω ἀφίημι , ὁ δέ ὑπομιμνήσκω ἐπιμελής πραγματεύομαι · Ζεύς πατήρ , εἰμί ποτός δή σύ μετά ἀθάνατος τίνω ἢ ἔπος ἢ ἔργον · ὁ μέν ἔργον οὐ εἶπον , ὁ δέ ἀνάμνησις εὐπρεπῶς ποιέω . τοιοῦτος πως καί ὁ ἱερεύς εἰμί , γυμνός μέν ἢ κατά ὁ Θέτις , εὐπρεπῶς δέ . ἐπικαλέω γάρ ὁ θεός λέγω εἰμί ποτός ὅς χαρίεις ἐπί ναός ἐρέφω , ἢ εἰμί δή ποτός ὅς κατά πίων μηρία καίω ταῦρος ἤδη αἴξ , ὅδε ἐγώ κραίνω ἐέλωρ . καί ὁ μέτρον ὁ σχηματίζω λόγος παιδεύω ἐγώ Ὅμηρος , ὅτι οὖον 〈 μόνος 〉 ὁ εὐπρέπεια δήω , ἀλλά καί ὁ ἐν χρεία συντομία . πῶς γάρ πᾶς χρεία εἰμί , ὅσος μέν ὁ τέχνη παραδίδωμι , 〈 εἰμί 〉 οὗτος ὁ καιρός παραιτέομαι ; διδάσκω δέ οὗτος ἐν ὁ Ἑρμῆς λόγος πρός Πρίαμος Ὅμηρος . οὗτος γάρ Ἑρμῆς ὅς διδάσκαλος εἰμί παιδεύω , πῶς χρή ἐντυγχάνω Ἀχιλλεύς , καί παραδίδωμι ὁ μέθοδος ὁ Ἱκεσία · ὅς δέ εἰσέρχομαι λαμβάνω γόνυ Πηλεύς , καί ὅς ὑπέρ πατήρ καί μήτηρ εὔκομος λίσσομαι καί τέκος , ἵνα ὁ σύν θυμός ὀρίνω · καί πᾶς ὁ ἀριθμός ὁ Ἱκεσία παραλαμβάνω , ὁ γένειον ὁ Ἀχιλλεύς , 〈 ἀνάμνησις 〉 πατήρ , μήτηρ , υἱός . οὗτος μανθάνω ὁ γέρων οἶδα τέχνη κατά τέχνη · προσέρχομαι γάρ ὁ Ἀχιλλεύς ὁ γένειον ἐπιλαμβάνω καί λέγω μνάομαι πατήρ σῦς , θεός ἐπιείκελος Ἀχιλλεύς . καί οὔτε ὁ παῖς μιμνήσκω οὔτε ὁ μήτηρ , ἀλλά ὁ πατήρ μόνος . ὁ πολύς γάρ χορηγία παραλείπω ὁ χρεία ὁ παῖς .