dicaearchus-messenius.fragmenta 2.56
Πολύβιος δὲ τὴν Εὐρώπην χωρογραφῶν τοὺς μὲν ἀρχαίους ἐᾶν φησι , τοὺς δ’ ἐκείνους ἐλέγχοντας ἐξετάζειν Δικαίαρχόν τε καὶ Ἐρατοσθένη , τὸν τελευταῖον πραγματευσάμενον περὶ γεωγραφίας , καὶ Πυθέαν , ὑφ’ οὗ παρακρουσθῆναι πολλοὺς , ὅλην μὲν τὴν Βρεττανικὴν ἐμβαδὸν ἐπελθεῖν φάσκοντος , τὴν δὲ περίμετρον πλειόνων ἢ τεττάρων μυριάδων ἀποδόντος τῆς νήσου , προσιστορήσαντος δὲ καὶ τὰ περὶ τῆς Θούλης καὶ τῶν τόπων ἐκείνων , ἐν οἷς οὔτε γῆ καθ’ αὑτὴν ὑπῆρχεν ἔτι οὔτε θάλαττα οὔτ’ ἀὴρ , ἀλλὰ σύγκριμά τι ἐκ τούτων πλεύμονι θαλαττίῳ ἐοικὸς , ἐν ᾧ φησι τὴν γῆν καὶ τὴν θάλατταν αἰωρεῖσθαι καὶ τὰ σύμπαντα , καὶ τοῦτον ὡς ἂν δεσμὸν εἶναι τῶν ὅλων , μήτε πορευτὸν μήτε πλωτὸν ὑπάρχοντα · τὸ μὲν οὖν τῷ πλεύμονι ἐοικὸς αὐτὸς ἑωρακέναι , τἄλλα δὲ λέγειν ἐξ ἀκοῆς . Ταῦτα μὲν τὰ τοῦ Πυθέου , καὶ διότι ἐπανελθὼν ἐνθένδε πᾶσαν ἐπέλθοι τὴν παρωκεανῖτιν τῆς Εὐρώπης ἀπὸ Γαδείρων ἕως Τανάϊδος . Φησὶ δ’ οὖν ὁ Πολύβιος ἄπιστον καὶ αὐτὸ τοῦτο , πῶς ἰδιώτῃ ἀνθρώπῳ καὶ πένητι τὰ τοσαῦτα διαστήματα πλωτὰ καὶ πορευτὰ γένοιτο · τὸν δ’ Ἐρατοσθένη διαπορήσαντα , εἰ χρὴ πιστεύειν τούτοις , ὅμως περί τε τῆς Βρεττανικῆς πεπιστευκέναι καὶ τῶν κατὰ Γάδειρα καὶ τὴν Ἰβηρίαν · πολὺ δέ φησι βέλτιον τῷ Μεσσηνίῳ πιστεύειν ἢ τούτῳ . Ὁ μέντοι γε εἰς μίαν χώραν τὴν Παγχαίαν λέγει πλεῦσαι · ό δὲ καὶ μέχρι τῶν τοῦ κόσμου περάτων κατωπτευκέναι τὴν προσάρκτιον τῆς Εὐρώπης πᾶσαν , ἣν οὐδ’ ἂν τῷ Ἑρμῇ πιστεύσαι τις λέγοντι . Ἐρατοσθένη δὲ τὸν μὲν Εὐήμερον Βεργαῖον καλεῖν , Πυθέᾳ δὲ πιστεύειν , καὶ ταῦτα μηδὲ Δικαιάρχου πιστεύσαντος . Τὸ μὲν οὖν μηδὲ Δικαιάρχου πιστεύσαντος , γελοῖον · ὥσπερ ἐκείνῳ κανόνι χρήσασθαι προσῆκον , καθ’ οὗ τοσούτους ἐλέγχους αὐτὸς προφέρεται · Ἐρατοσθένους δὲ εἴρηται ἡ περὶ τὰ ἑσπέρια καὶ τὰ ἀρκτικὰ τῆς Εὐρώπης ἄγνοια . Ἀλλ’ ἐκείνῳ μὲν καὶ Δικαιάρχῳ συγγνώμη , τοῖς μὴ κατιδοῦσι τοὺς τόπους ἐκείνους · Πολυβίῳ δὲ καὶ Ποσειδωνίῳ τίς ἂν συγγνοίη ; Ἀλλὰ μὴν Πολύβιός γέ ἐστιν ὁ λαοδογματικὰς καλῶν ἀποφάσεις , ἃς ποιοῦνται περὶ τῶν ἐν τούτοις τοῖς τόποις διαστημάτων καὶ ἐν ἄλλοις πολλοῖς , ἀλλ’ οὐδ’ ἐν οἶς ἐκείνους ἐλέγχει καθαρεύων . Τοῦ γοῦν Δικαιάρχου μυρίους μὲν εἰπόντος τοὺς ἐπὶ Στήλας ἀπὸ τῆς Πελοποννήσου σταδίους , πλείους δὲ τούτων τοὺς ἐπὶ τὸν Ἀδρίαν μέχρι τοῦ μυχοῦ , τοῦ δ’ ἐπὶ Στήλας τὸ μέχρι τοῦ Πορθμοῦ τρισχιλίους ἀποδόντος , ὡς γίνεσθαι τὸ λοιπὸν ἑπτακισχιλίους τὸ ἀπὸ Πορθμοῦ μέχρι Στηλῶν · τοὺς μὲν τρισχιλίους ἐᾶν φησιν , εἴτ’ εὖ λαμβάνονται εἴτε μὴ , τοὺς δ’ ἑπτακισχιλίους οὐδετέρως , οὐδὲ τὴν παραλίαν ἐκμετροῦντι , οὔτε τὴν διὰ μέσου τοῦ πελάγους . Τὴν μὲν γὰρ παραλίαν ἐοικέναι μάλιστ’ ἀμβλείᾳ γωνίᾳ , βεβηκυίᾳ ἐπί τε τοῦ Πορθμοῦ καὶ τῶν Στηλῶν , κορυφὴν δ’ ἐχούσῃ Νάρβωνα · ὥστε συνίστασθαι τρίγωνον βάσιν ἔχον τὴν διὰ τοῦ πελάγους εὐθεῖαν , πλευρὰς δὲ τὰς τὴν γωνίαν ποιούσας τὴν λεχθεῖσαν , ὧν ἡ μὲν ἀπὸ τοῦ Πορθμοῦ μέχρι Νάρβωνος μυρίων ἐστὶ καὶ πλειόνων ἢ διακοσίων ἐπὶ τοῖς χιλίοις ἡ δὲ λοιπὴ μικρῷ [ λοιπὸν ] ἐλαττόνων ἢ ὀκτακισχιλίων · καὶ μὴν πλεῖστον μὲν διάστημα ἀπὸ τῆς Εὐρώπης ἐπὶ τὴν Λιβύην ὁμολογεῖσθαι κατὰ τὸ Τυρρηνικὸν πέλαγος σταδίων οὐ πλειόνων ἢ τρισχιλίων , κατὰ τὸ Σαρδώνιον δὲ λαμβάνειν συναγωγήν . Ἀλλ’ ἔστω , φησὶ , καὶ ἐκεῖνο τρισχιλίων , προειλήφθω δ’ ἐπὶ ( ἐν Gsk . ) τούτοις δισχιλίων σταδίων τὸ τοῦ κόλπου βάθος τοῦ κατὰ Νάρβωνα , ὡς ἂν κάθετος ἀπὸ τῆς κορυφῆς ἐπὶ τὴν βάσιν τοῦ ἀμβλυγωνίου · δῆλον οὖν , φησὶν , ἐκ τῆς παιδικῆς μετρήσεως , ὅτι ἡ σύμπασα παραλία ἡ ἀπὸ τοῦ Πορθμοῦ ἐπὶ Στήλας ἔγγιστα ὑπερέχει τῆς διὰ τοῦ πελάγους εὐθείας πεντακοσίοις σταδίοις . Προστεθέντων δὲ τῶν ἀπὸ τῆς Πελοποννήσου ἐπὶ τὸν Πορθμὸν τρισχιλίων , οἱ σύμπαντες ἔσονται στάδιοι , αὐτοὶ οἱ ἐπ’ εὐθείας , πλείους ἢ διπλάσιοι ὧν Δικαίαρχος εἶπε · πλείους δὲ τούτων τοὺς ἐπὶ τὸν μυχὸν τὸν Ἀδριατικὸν δεήσει , φησὶ , τιθέναι κατ’ ἐκεῖνον . Ἀλλ’ , ὦ φίλε Πολύβιε , φαίη τις ἂν , ὥσπερ τούτου τοῦ ψεύσματος ἐναργῆ παρίστησι τὸν ἔλεγχον ἡ πεῖρα ἐξ αὐτῶν ὧν εἴρηκας αὐτὸς , εἰς μὲν Λευκάδα ἐκ Πελοπννήσου ἑπτακοσίους , ἐντεῦθεν δὲ τοὺς ἴσους εἰς Κόρκυραν , καὶ πάλιν ἐντεῦθεν εἰς τὰ Κεραύνια τοὺς ἴσους , καὶ ἐν δεξιᾷ εἰς τὴν Ἰαπυγίαν , ἀπὸ δὲ τῶν Κεραυνίων , τὴν Ἰλλυρικὴν παραλίαν σταδίων ἑξακισχιλίων ἑκατὸν πεντήκοντα · οὕτως κἀκεῖνα ψεύσματά ἐστιν ἀμφότερα , καὶ ὃ Δικαίαρχος εἶπε , τὸ ἀπὸ Πορθμοῦ ἐπὶ Στήλας εἶναι σταδίων ἑπτακισχιλίων , καὶ ὃ σὺ δοκεῖς ἀποδεῖξαι .
Lemmas: Πολύβιος δέ ὁ Εὐρώπη χωρογραφέω ὁ μέν ἀρχαῖος ἐάω φημί , ὁ δέ ἐκεῖνος ἐλέγχω ἐξετάζω Δικαίαρχος τε καί Ἐρατοσθένης , ὁ τελευταῖος πραγματεύομαι περί γεωγραφία , καί Πυθέας , ὑπό ὅς παρακρούω πολύς , ὅλος μέν ὁ Βρεττανικός ἐμβαδόν ἐπέρχομαι φάσκω , ὁ δέ περίμετρον πολύς ἢ τέσσαρες μυριάς ἀποδίδωμι ὁ νῆσος , προσιστορέω δέ καί ὁ περί ὁ Θούλη καί ὁ τόπος ἐκεῖνος , ἐν ὅς οὔτε γῆ κατά αὐτός ὑπάρχω ἔτι οὔτε θάλασσα οὔτε ἀήρ , ἀλλά σύγκριμα τίς ἐκ οὗτος πνεύμων θαλάσσιος ἔοικα , ἐν ὅς φημί ὁ γῆ καί ὁ θάλασσα αἰωρέω καί ὁ σύμπας , καί οὗτος ὡς ἄν δεσμός ἔρχομαι ὁ ὅλος , μήτε πορευτός μήτε πλωτός ὑπάρχω · ὁ μέν οὖν ὁ πνεύμων ἔοικα αὐτός ὁράω , ἄλλος δέ λέγω ἐκ ἀκοή . Ταΰς μέν ὁ ὁ Πυθέας , καί διότι ἐπανέρχομαι ἐνθένδε πᾶς ἐπέρχομαι ὁ παρωκεανῖτις ὁ Εὐρώπη ἀπό Γάδειρα ἠώς Τάναϊς . φημί δέ οὖν ὁ Πολύβιος ἄπιστος καί αὐτός οὗτος , πῶς ἰδιώτης ἄνθρωπος καί πένης ὁ τοσοῦτος διάστημα πλωτός καί πορευτός γίγνομαι · ὁ δέ Ἐρατοσθένης διαπορέω , εἰμί χράω πιστεύω οὗτος , ὅμως περί τε ὁ Βρεττανικός πιστεύω καί ὁ κατά Γάδειρα καί ὁ Ἰβηρία · πολύς δέ φημί ἀγαθός ὁ Μεσσήνιος πιστεύω ἢ οὗτος . ὁ μέντοι γε εἰς εἷς χώρα ὁ Παγχαία λέγω πλέω · ὅς δέ καί μέχρι ὁ ὁ κόσμος πέρας κατοπτεύω ὁ προσάρκτιος ὁ Εὐρώπη πᾶς , ὅς οὐδέ ἄν ὁ Ἑρμῆς πιστεύω τις λέγω . Ἐρατοσθένης δέ ὁ μέν Εὐήμερος Βεργαῖος καλέω , Πυθέας δέ πιστεύω , καί οὗτος μηδέ Δικαίαρχος πιστεύω . Τέ μέν οὖν μηδέ Δικαίαρχος πιστεύω , γελοῖος · ὥσπερ ἐκεῖνος κανών χράω προσήκω , κατά ὅς τοσοῦτος ἔλεγχος αὐτός προφέρω · Ἐρατοσθένης δέ λέγω ὁ περί ὁ ἑσπέριος καί ὁ ἀρκτικός ὁ Εὐρώπη ἄγνοια . ἀλλά ἐκεῖνος μέν καί Δικαίαρχος συγγνώμη , ὁ μή καθοράω ὁ τόπος ἐκεῖνος · Πολύβιος δέ καί Ποσειδώνιον τίς ἄν συγγιγνώσκω ; ἀλλά μήν Πολύβιος γε εἰμί ὁ λαοδογματικός καλός ἀπόφασις , ὅς ποιέω περί ὁ ἐν οὗτος ὁ τόπος διάστημα καί ἐν ἄλλος πολύς , ἀλλά οὐδέ ἐν οἶς ἐκεῖνος ἔλεγχος καθαρεύω . Τοῦ γοῦν Δικαίαρχος μυρίος μέν λέγω ὁ ἐπί Στήλη ἀπό ὁ Πελοπόννησος στάδιον , πολύς δέ οὗτος ὁ ἐπί ὁ Ἀδρίας μέχρι ὁ μυχός , ὁ δέ ἐπί Στήλη ὁ μέχρι ὁ Πορθμός τρισχίλιοι ἀποδίδωμι , ὡς γίγνομαι ὁ λοιπός ἑπτακισχίλιοι ὁ ἀπό Πορθμός μέχρι Στήλη · ὁ μέν τρισχίλιοι ἐάω φημί , ἔτι εὖ λαμβάνω εἴτε μή , ὁ δέ ἑπτακισχίλιοι οὐδέτερος , οὐδέ ὁ παράλιος ἐκμετρέω , οὔτε ὁ διά μέσος ὁ πέλαγος . Τά μέν γάρ παράλιος ἔοικα μάλιστα ἀμβλύς γωνία , βαίνω ἐπί τε ὁ Πορθμός καί ὁ Στήλη , κορυφή δέ ἔχω Νάρβων · ὥστε συνίστημι τρίγωνος βάσις ἔχω ὁ διά ὁ πέλαγος εὐθύς , πλευρά δέ ὁ ὁ γωνία ποιέω ὁ λέγω , ὅς ὁ μέν ἀπό ὁ Πορθμός μέχρι Νάρβων μυρίος εἰμί καί πολύς ἢ διακόσιοι ἐπί ὁ χίλιοι ὁ δέ λοιπός μικρός [ λοιπός ] μικρός ἢ ὀκτακισχίλιοι · καί μήν πλεῖστος μέν διάστημα ἀπό ὁ Εὐρώπη ἐπί ὁ Λιβύη ὁμολογέω κατά ὁ Τυρρηνικός πέλαγος στάδιον οὐ πολύς ἢ τρισχίλιοι , κατά ὁ Σαρδώνιος δέ λαμβάνω συναγωγή . ἀλλά εἰμί , φημί , καί ἐκεῖνος τρισχίλιοι , προλαμβάνω δέ ἐπί ( ἐν Gsk . ) οὗτος δισχίλιοι στάδιον ὁ ὁ κόλπος βάθος ὁ κατά Νάρβων , ὡς ἄν κάθετος ἀπό ὁ κορυφή ἐπί ὁ βάσις ὁ ἀμβλυγώνιος · δῆλος οὖν , Φησίν , ἐκ ὁ παιδικός μέτρησις , ὅτι ὁ σύμπας παράλιος ὁ ἀπό ὁ Πορθμός ἐπί Στήλη ἔγγιστος ὑπερέχω ὁ διά ὁ πέλαγος εὐθεῖα πεντακόσιοι στάδιον . προστίθημι δέ ὁ ἀπό ὁ Πελοπόννησος ἐπί ὁ Πορθμός τρισχίλιοι , ὁ σύμπας εἰμί στάδιον , αὐτός ὁ ἐπί εὐθεῖα , πολύς ἢ διπλάσιος ὅς Δικαίαρχος λέγω · πολύς δέ οὗτος ὁ ἐπί ὁ μυχός ὁ Ἀδριατικός δέω , φημί , τίθημι κατά ἐκεῖνος . ἀλλά , ὦ φίλος Πολύβιος , φημί τις ἄν , ὥσπερ οὗτος ὁ ψεῦσμα ἐναργής παρίστημι ὁ ἔλεγχος ὁ πεῖρα ἐκ αὐτός ὅς λέγω αὐτός , εἰς μέν Λευκάς ἐκ Πελοπννήσου ἑπτακόσιοι , ἐντεῦθεν δέ ὁ ἴσος εἰς Κέρκυρα , καί πάλιν ἐντεῦθεν εἰς ὁ Κεραύνιος ὁ ἴσος , καί ἐν δεξιός εἰς ὁ Ἰαπυγία , ἀπό δέ ὁ Κεραύνια , ὁ Ἰλλυρικός παράλιος στάδιον ἑξακισχίλιοι ἑκατόν πεντήκοντα · οὕτως κᾀκεῖνας ψεῦσμα εἰμί ἀμφότερος , καί ὁ Δικαίαρχος λέγω , ὁ ἀπό Πορθμός ἐπί Στήλη ἔρχομαι στάδιον ἑπτακισχίλιοι , καί ὁ σύ δοκέω ἀποδείκνυμι .