david.prolegomena-philosophiae 1
<Ορᾶξις α΄.> . Οἱ τῶν τὴς φιλοσοφίας λόγων ἐρῶντες καὶ τῆς ἐκ τούτων ἡδονῆς ἄκρῳ δακτύλῳ γευσάμενοι , πάσῃ τῇ τοῦ βίου φροντίδι χαίρειν εἰπόντες , σώφρονί τινι μανία πρὸς τούτους ἐλαυνόμενοι φαίνονται καὶ τῇ τῶν ὄντων ἐπιστήμῃ συντόμως αὐτῶν ψυχαγωγοῦσι τὸν ἔρωτα · ἐπιστήμη δὲ τῶν ὄντων ἐστὶν ἡ φιλοσοφία , ὡς σὺν θεῷ μαθησόμεθα . ἐπεὶ τοίνυν καὶ ἡμᾶς σοφὸς ἔρως καὶ πολλὴ προθυμία εἰς τοῦτον διήλασε τὸν ἀγῶνα , φέρε τὸν τῆς φιλοσοφίας θεῖον ἀγῶν ὑποδυσώμεθα , μὴ τὸ παρὸν δυσχερὲς ἐπιλογιζόμενοι , ἀλλὰ πρὸς τὸ πέρας τῆς θείας ἐπαγγελίας αὐτῆς ἀποβλέποντες πάντα μόχθον ἐλάττονα καὶ δεύτερον αὐτῆς ἡγησώμεθα . Δοκεῖ δέ μοι μικρὸν ἀναβάλλεσθαι τὴν ἐγκύκλιον ἐξήγησιν Ἀριστοτελιχοῖς πειθομένῳ θεσμοῖς , ὡς δεῖ ἐν ἑκάστῳ σχεδὸν πράγματι τὰ τέσσαρα ταῦτα ζητεῖν κεφάλαια · εἰ ἔστι , τί ἐστι , ὁποῖόν τί ἐστι καὶ διὰ τί ἐστι . καὶ εἰκότως τὰ τέσσαρα ταῦτα ζητοῦμεν · τῶν γὰρ πραγμάτων τὰ μὲν ἀνύπαρκτά ἐστιν , ὡς τραγέλαφος , σκινδαψός , βλίτυρι καὶ τὰ λοιπά , ὅσα ἡ ἡμετέρα διάνοια διαπλάττεται , τὰ δὲ ὕπαρξιν ἔχει . καὶ τούτων αὗθις τῶν ὕπαρξιν ἐχόντων τὰ μὲν ἀμφιβαλλομένην ἕχει ἔχει τὴν ὕπαρξιν , ὡς ἄναστρος σφαῖρα ἢ ὡς ἀντίποδες ταῦτα γὰρ ἀμφιβάλλονται εἴτε εἰσὶν εἴτε οὔ ) , τὰ δὲ οὐκ ἀμφιβαλλομένην ἀλλ’ ὁμολογουμένην , ὥσπερ ἄνθρωπος ἤ βοῦς . καὶ ἐπὶ μὲν τῶν ὕπαρξιν ἐχόντων ἀμφιβαλλομένην δὲ ζητοῦμεν τὸ εἰ ἔστιν , ἐπὶ δὲ τῶν ὁμολογουμένην ἐχόντων τὴν ὕπαρξιν ζητοῦμεν τὸ τί ἐστι . τὸ δὲ τί ἐστιν ἢ δι’ ὀνόματος ἢ δι’ ὁρισμοῦ γινώσκεται , δι’ ὀνόματος μέν , ὅταν βλέπωμέν τι καὶ ἐρωτῶμεν τί ἐστι , καὶ λέγωμεν ὅτι ῾ἄνθρωτος’ , δι’ ὁρισμοῦ δέ , ὅταν λέγωμεν ῾ζῷον λογικὸν θνητὸν νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν’ . εἶτα δὲ ἐπειδὴ τὰ πράγματα οὐ μόνον κοινωνοῦσιν ἀλλὰ καὶ διαφέρουσιν καὶ γὰρ τὰ ζῷα οὐ μόνον κοινωνοῦσι κατὰ τὸ γένος καθὸ ζῷα , ἀλλὰ καὶ διαφέρουσι , καθὸ τὰ μὲν λογικὰ τὰ δὲ ἄλογα ) , διὰ τοῦτο ζητοῦμεν τὸ ὁποῖόν τί ἐστιν , ἵνα γνῶμεν τὰς διαφοράς · καὶ γὰρ τῷ ὅρῳ συναναφαίνονται αἱ διαφοραί . ἰστέον δὲ ὅτι ἡνίκα τὸ τί ἐστι δι’ ὀνόματος ἐκφέρεται , τότε δεῖ ζητεῖν τὸ ὁποῖόν τί ἐστιν , ἡνίκα δὲ δι’ ὅρου γινώσκεται , τότε οὐ δεῖ ζητεῖν ὁποῖόν τί ἐστιν , ἀλλὰ τὸ διὰ τί ἐστιν . ] ἐπειδὴ δὲ πάντα πρός τι τέλος ὁρῶσι καὶ οὐδὲν μάτην οὕτε ὁ δημιουργὸς οὔτε ἡ φύσις οὔτε ἡ τέχνη ἐπενόησεν , τούτου χάριν ζητοῦμεν τὸ διὰ τί ἐστιν · οἷον διὰ τί ἐστι κλίνη ; διὰ τὴν τῶν ἀνθρώπων ἀνάπαυσιν . καὶ πάλιν διὰ τί ἐστιν ἄνθρωπος ; διὰ τὸ κοσμῆσαι τόδε τὸ πᾶν · καὶ γὰρ τὸ πᾶν ἀτελὲς ἦν , εἰ μὴ ἦν τὸ ἀνθρώπειον γένος , ὡς δηλοῖ καὶ ὁ Πλατῶν ἐν τῷ Τιμαίῳ · ποιεῖ γὰρ τὸν δημιουγρὸν λέγοντα μετὰ τὴν ποίησιν οὐρανοῦ καὶ γῆς ῾ἔτι λείπεται τρία γένη ἡμῖν θνητὰ καὶ ἀγέννητα , ὧν μήπω γενομένων ὁ οὐρανός , φησίν , ἐστὶν ἀτελής’ . οὐρανὸν δὲ ἐκάλεσε τὸν κόσμον ἐκ τοῦ περιέχοντος ὀνομάσας τὸ περιεχόμενον . Ἐπεὶ τοίνυν ἡ φιλοσοφία ἐστὶν ἡμῖν τὸ προκείμενον , τὸ κάλλιστόν τε καὶ τιμιώτατον τῶν ἐν ἀνθρώποις πράξεων , ἥτις παρ’ ἡμῖν μὲν οὐκ ἀμφιβάλλεται , παρὰ δέ τισιν ἀμφιβάλλεται τυφλοῖς ἐοικόσι περὶ χρωμάτων συλλογιζομένοις , οὓς ὁ Σταγειρίτης φησίν οἱ γὰρ ἐκ γενετῆς τυφλοὶ οὐ δύνανται περὶ χρωμάτων συλλογίσασθαι · οὐ γὰρ ἴσασι τί ἐστι χρῶμα ) , φέρε τοὺς τούτων λόγους εἰς μέσον ἐκθώμεθα καὶ τὴν τούτων ἀνατροπὴν ὡς οἷόν τέ ἐστι ποιησώμεθα σαφῶς ἐλέγχοντες τὴν τούτων ἄνοιαν . τίνες δὲ εἰσιν οἱ τούτων λόγοι , ἐν τῇ ἐφεξῆς θεωρίᾳ μαθησόμεθα . Πρᾶξις β΄ . Καθάπερ ἐν τῇ προτέρᾳ θεωρίᾳ ὑπεσχόμεθα , ἔλθωμεν καὶ τοὺς λόγους τῶν βουλομένων ἀνελεῖν τὴν ὕπαρξιν τῆς φιλοσοφίας ἐκθώμεθα καὶ τούτων τὴν ἀνατροπὴν ὡς οἷόν τέ ἐστι ποιησώμεθα . πρῶτον μὲν ἐπιχείρημα τῶν ἀνατρεπόντων τὴν φιλοσοφίαν ἐστὶ τοῦτο · τὸ ὂν τῶν ὁμωνύμων ἐστίν , τὰ ὁμώνυμα ὅρῳ οὐ καθυποβάλλονται , τὰ ὅρῳ καθυποβαλλόμενα γνώσει οὐχ ὑποπίπτουσι , τὸ ὂν ἄρα ἄγνωστόν ἐστιν . εἰ δὲ ἡ φιλοσοφία γνῶσις τῶν ὄντων ἐστί , δῆλον ὅτι ἄγνωστός ἐστιν , εἴ γε τὸ ὂν ἄγνωστόν ἐστι . πρὸς τοῦτο τὸ ἐπιχείρημα διττῶς ὑπαντῶμεν τῇ τε ἐνστάσει κεχρημένοι καὶ τῇ ἀντιπαραστάσει . ἰστέον δὲ ὅτι ἐνστάσεως μὲν ἔργον ἐστὶ τὸ ἐκ βαλβῖδος αὐτῆς καὶ εὐθέως ἐκ προοιμίων ἀνατρέπειν τοὺς δι’ ἐναντίας λόγους , ἀντιπαραστάσεως δὲ τὸ δέξασθαι μὲν τὸν λόγον ὡς ἀληθῆ δεῖξαι δὲ αὐτὸν μηδαμῶς καταβλάπτοντα τὸ προκείμενον , ἀλλὰ μάτην εἰρημένον . ἀνατρέποντες οὖν | τὸ ἐπιχείρημα τῶν ἀνατρεπόντων τὴν φιλοσοφίαν κεχρήμεθα τῇ ἐνστάσει , λέγοντες ὅτι τὸ ὂν οὐκ ἔστι τῶν ὁμωνύμων ἀλλὰ τῶν ἀφ’ ἑνός τί δέ ἐστι τὰ ὁμώνυμα καὶ τί τὰ ἀφ’ ἑνός , προκόπτοντες μαθησόμεθα ) , τῇ δὲ ἀντιπαραστάσει κεχρήμεθα λέγοντες ὅτι εἰ καὶ δῶμεν τῶν ὁμωνύμων εἶναι τὸ · ὄν , οὐ παρὰ τοῦτο ἄγνωστόν ἐστι · καὶ γὰρ δύναται τὰ ὁμώνυμα ὅρῳ καθυποβληθῆναι · κανὼν γάρ ἐστι διαλεκτικὸς ὁ λέγων ὅτι ἐπὶ τῶν ὁμω - νύμων τρία τινὰ δεῖ ζητεῖν , πόσα σημαινόμενα ἔχει τὸ ὁμώνυμον , καὶ περὶ ποίου σημαινομένου ἐστὶν ὁ λόγος , καὶ εἷθ’ οὕτως ὑπογράψαι ἢ ὁρίσασθαι τὸ ἓν τῶν σημαινομένων περὶ οὗ ἐστιν ὁ λόγος οἷον παραδείγματι σαφη - νίσωμεν τὸ λεχθέν · ἡνίκα περὶ κυνός ἐστιν ὁ λόγος , ἐπειδὴ αὕτη ἡ φωνὴ τῶν ὁμωνύμων ἐστίν , δεῖ πρῶτον λέγειν πόσα σημαινόμενα ἔχει , οἷον ὅτι σημαίνει τόν τε ἀστρῷον καὶ τὸν θαλάττιον καὶ τὸν χερσαῖον , καὶ δεύτερον τερον περὶ ποίου κυνός ἐστιν ὁ λόγος , εἶτα ὑπογράφειν αὐτὸ ἢ ὅρῳ καθυποβάλλειν · οἷον εἰ περὶ τοῦ χερσαίου κυνός ἐστιν ὁ λόγος , λέγομεν ὅτι ἐστὶ ζῷον τετράπουν ὑλακτικόν . οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ ὄντος τὰ τρία ταῦτα ζητοῦμεν · ζητοῦμεν γὰρ πρῶτον πόσα σημαινόμενα ἔχει καὶ λέγομεν ὅτι κατὰ δέκα σημαινομένων φέρεται , ἤγουν κατὰ τῶν δέκα κατηγοριῶν . καὶ δεύτερον ζητοῦμεν περὶ ποίου σημαινομένου ἐστὶν ὁ λόγος , ἆρα περὶ οὐσίας ἢ περὶ ποσοῦ ἢ περὶ ποιοῦ ἢ περὶ τῶν ἑξῆς κατηγοριῶν . τότε ζητοῦμεν ὁρισμῷ ἢ ὑπογραφῇ καθυποβάλλειν . εἰ ἄρα οὖν ὁρισμῷ καθυπβάλλεται , δῆλον ὅτι οὐκ ἔστιν ἄγνωστον τὸ ὄν . Τὸ δὲ δεύτερον ἐπιχείρημα τῶν ἀνατρεπόντων τὴν φιλοσοφίαν προέρχεται τοῦτον τὸν τρόπον · τὰ ὄντα ἐν ῥοῇ καὶ ἀπορροῇ εἰσι καὶ στάσεως οὐδεμιᾶς τυγχάνουσι · φθάνει γὰρ τὸν λόγον ἀμειφθέντα τὰ πράγματα · καὶ γὰρ σχεδὸν πρὸ τοῦ ῥηθῆναι τὸν περὶ αὐτῶν λόγον ἀμείβονται τὰ πράγματα . καὶ φέρουσι παράδειγμα τοιοῦτον , ὅτι ὥσπερ ἐν ποταμῷ ἐν τῷ αὐτῷ ὕδατι οὐ δύναταί τις βρέξαι δὶς τὸν πόδα , ἢ ὥσπερ ἕτεροι ἐπιτείνοντες τὴν ἀπορίαν λέγουσιν ὅτι οὐδὲ ἅπαξ δύναταί τις ἐν τῷ αὐτῷ ὕδατι βρέξαι τὸν πόδα ἐκείνου τοῦ ὕδατος παρερχομένου συντόμως καὶ ἄλλου ἐπερχομένου , οὕτω καὶ τὰ πράγματα ἐν ῥοῇ καὶ ἀπορροῇ ὄντα στάσεως οὐδεμιᾶς τυγχάνουσι καὶ δῆλον ὅτι γνώσει οὐχ ὑποπίπτουσιν · ἐν τῷ γὰρ θέλειν τινὰ γινώσκειν αὐτὰ ἀμείβονται καὶ ἄλλοτε ἄλλως ἔχουσι , καὶ οὐ καταλαμβάνει τις γνῶναι αὐτά . πῶς οὖν ἡ φιλοσοφία νῶσις τῶν ὄντων ἐστίν , ὅπου τὰ ὄντα ἐν ῥοῇ καὶ ἀπορροῇ ὄντα ἄγνωστά εἰσιν ; ἄλλως τε δέ φασιν · ἵνα γένηται κατάληψις , θέλει τὸ γινῶσκον ἐφαρμόζεσθαι τῷ γνωστῷ . | καὶ γινῶσκον μὲν λέγουσι τὴν ψυχὴν γνωστὸν δὲ τὸ πρᾶγμα τὸ ὑποκείμενον ἤγουν τὸ γινωσκόμενον . ἵνα δὲ γένηται ἐφαρμογή , τοῦτ’ ἔστιν ἁρμοδία κατάληψις , θέλει τὸ γνωστὸν ἡ μὴ κινεῖσθαι ἀλλ’ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχειν , ἢ εἰ κινεῖται τὸ γνωστὸν καὶ μεταβάλλεται , θέλει . καὶ τὸ γινῶσκον ἤγουν ἡ ψυχὴ συγκινεῖσθαι καὶ συμιuεταβάλλεσθαι , καὶ τυχὸν εἰ γίνεται τὸ γνωστὸν λευκόν , θέλει καὶ ἡ ψυχὴ λευκὴ εἶναι , καὶ εἰ γίνεται ὕδωρ , θέλει καὶ ἡ ψυχὴ ὕδωρ γίνεσθαι . ἀλλὰ μὴν ἡ ψυχὴ οὐ συμμεταβάλλεται τῷ γνωστῷ · δῆλον ὅτι οὐ δύναται γνῶναι αὐτό . ἄρα ἡ φιλοσοφία γνῶσις τῶν ὄντων εἶναι οὐ δύναται , ὅπου τὰ ὄντα γνώσει οὐ καθυποβάλλονται . ταῦτα μὲν οὗτοι . ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς αὐτούς · πρῶτον μὲν ἡ φιλοσοφία οὐ καταγίνεται περὶ τὰ μερικά , ἅτινά εἰσιν ἐν ῥοῇ καὶ ἀπορροῇ , ἀλλὰ περὶ τὰ καθόλου , ἅτινα οὐ μεταβάλλεται , ἀλλ’ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχει . δεύτερον δὲ εἰ καὶ δῶμεν αὐτὴν περὶ τὰ μερικὰ καταγίνεσθαι , οὐ παρὰ τοῦτο οὐ δύναταί τις καταλαβέσθαι , καθὸ τὸ γινῶσκον ἤγουν ἡ ψυχὴ οὐ συμμεταβάλλεται τῷ γνωστῷ ἤγουν τῷ ὑποκειμένῳ πράγματι · κατὰ γὰρ τοῦτον τὸν λόγον οὐδὲ τὸ θεῖον εἴσεταί τι τῶν γινομένων , ἐπειδὴ οὐ συμμεταβάλλεται τοῖς πράγμασιν , ἀλλ’ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχει . καὶ πάλιν κατὰ τοῦτον τὸν λόγον ὁ ἰατρὸς κατὰ φύσιν ὢν οὐ δύναται γνῶναι τὰ παρὰ φύσιν , τοῦτ’ ἔστιν ὅταν ὑγιαίνῃ , οὐ δύναται διακρῖναι τὴν νόσον , ἀλλ’ ἀναγκάζεται νοσεῖν , ἵνα τὴν νόσον διακρίνῃ . ἔτι δὲ πολλάκις ἡ ψυχὴ πρὸ τοῦ ἀμειφθῆναι τὰ πράγματα γινώσκει αὐτά , ὡς καὶ ὁ Πλατῶν δηλοῖ λέγων αἱ γὰρ τῶν σπουδαίων ψυχαὶ οὐ μόνον κατόπιν ἔρχονται τῶν πραγμάτων , ἀλλὰ καὶ προφθάνουσιν αὐτὰ καὶ προγινώσκουσι πρὸ τοῦ ἀμειφθῆναι’ . χαὶ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . Τρίτον δὲ ἐπιχείρημα οἱ ἀνατρέποντες τὴν φιλοσοφίαν φασὶ τοῦτο · γὰρ δημιουργὸς ὄψιν καὶ ἀκοὴν ἡμῖν ἐδωρήσατο , ἵνα διὰ τούτων τὸ τῆς φιλοσοφίας κατορθώσωμεν γένος’ . τοῦτο λαβόντες ὡς ὁμολογούμενόν φασιν ὅτι εἰ δείξομεν ἐκ τῆς ὑμῶν διαιρέσεως μὴ δυνάμενα εἶναι τὰ μέρη τῆς φιλοσοφίας , δῆλον ὅτι οὐ συνίσταται ἡ φιλοσοφία . φασὶν οὖν ὅτι καθ’ ὑμᾶς ἡ φιλοσοφία διαιρεῖται εἰς θεωρητικὸν καὶ πρακτικόν , τὸ θεωρητικὸν πάλιν εἰς μαθηματικὸν φυσιολογικὸν καὶ θεολογικόν · εἰ ἄρα οὖν ταῦτα ἀνατρέψομεν , δῆλον ὅτι οὐ συνίσταται ἡ φιλοσοφία . φασὶν ὅτι τὸ μαθηματικὸν οὐκ ἔστι μέρος τῆς φιλοσοφίας , ὡς καὶ ὁ Πλάτων δοξάζει · καὶ γὰρ | οὗτος τὸ μαθηματικὸν οὐ δοξάζει μέρος τῆς φιλοσοφίας ἀλλὰ προγύμνασμά τι , ὥσπερ τὴν γραμματικὴν καὶ τὴν ῥητορικήν . ὅθεν κἀν τῷ ἀκροατηρίῳ ἐπέγραφεν · ‟ ἀγεωμέτρητος μηδεὶς εἰσίτω’’ . τὸ δὲ φυσιολογικόν , φασίν , ἀνατέτραπται διὰ τοῦ δευτέρου ἐπιχειρήματος τοῦ λέγοντος ὅτι τὰ ὄντα ἐν ῥοῇ καὶ ἀπορροῇ εἰσιν , τὸ δὲ θεολογικὸν ἀνατέτραπται οὕτως · φασὶ γὰρ ὅτι τὰ θεῖα αἰσθήσει καθυποβάλλονται , τὰ δὲ αἰσθήσει μὴ καθυποβαλλόμενα γνώσει οὐχ ὑποπίπτουσι , τὰ θεῖα ἄρα ἄγνωστά εἰσι . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . Ἔστι δὲ εἰπεῖν ὅτι περὶ τοῦ πρακτικοῦ τέως οὐδὲν εἰρήκασιν , ὅπερ ἀντιδιαιρεῖται τῷ θεωρητικῷ , καὶ δῆλον ὅτι οὐκ ἀνεῖλον πᾶσαν τὴν φιλο - σοφίαν · κᾳὶ γὰρ καὶ τὸ πρακτικὸν μέρος τῆς φιλοσοφίας . καὶ τοῦτο δηλοῖ ὁ Πλατῶν λέγων ὅτι ‘ οὐ μόνον φιλόσοφον λέγω τὸν πολλὰ εἰδότα καὶ πολλὰ ἀποστηθίσαι δυνάμενον , ἀλλὰ καὶ τὸν ἀκηλίδωτον καὶ ἄρρυπον βίον κτησάμενον’ , ὅπερ ἐστὶν ἔργον πρακτικοῦ φιλοσόφου . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . ἔλθωμεν δὲ καὶ ἀπολογησώμεθα περὶ τοῦ μαθηματικοῦ καὶ φυσιολογικοῦ καὶ θεολογικοῦ . καὶ περὶ μὲν τοῦ μαθηματικοῦ ἔστιν εἰπεῖν ὅτι οὐ δοξάζει ὁ Πλατῶν τοῦτο μὴ εἶναι μέρος τῆς φιλοσοφίας , εἰ μὴ τῆς ἄκρας φιλοσοφίας ἤγουν τοῦ θεολογικοῦ · τούτου γὰρ δοξάζει μὴ εἶναι μέρος αὐτό · ὅτι γὰρ ἐπίσταται τὸ μαθηματικὸν μέρος τῆς φιλοσοφίας δῆλον , εἴ γε καὶ ἐπιστήμην αὐτὸ λέγει εἶναι · εἰ δὲ ἐπιστήμη ἐστί , δῆλον ὅτι μέρος τῆς φιλο - σοφίας ἐστί . καὶ ὁ Ἀριστοτέλης δὲ φανερῶς τὸ μαθηματικὸν μέρος τῆς φιλοσοφίας καλεῖ . περὶ δὲ τοῦ φυσιολογικοῦ ἀπελογησάμεθα ἀνατρέψαντες τὸ δεύτερον αὐτῶν ἐπιχείρημα τὸ φάσκον ὅτι τὰ ὄντα ἐν ῥοῇ χαὶ ἀπορροῇ εἰσι . περὶ δὲ τοῦ θεολογικοῦ ἔστιν εἰπεῖν ὅτι εἰ καὶ τὸ θεῖον ἄγνωστον , ἀλλ’ οὗν θεωροῦντες τὰ δημιουγήματα καὶ τὴν εὔτακτον κίνησιν τοῦ παντὸς εἰς ἔννοιαν ἐρχόμεθα τοῦ δημιουργήσαντος . τὸ δὲ ἀφανὲς ἐκ τοῦ φανεροῦ ταχίστην ἔχει τὴν διάγνωσιν · ἐπειδὴ γὰρ πᾶν κινούμενον ὑφ’ ἑτέρου τινὸς κινεῖται , ὁρῶμεν δὲ τὸν οὐρανὸν σῶμα καὶ ὅτι κινεῖται , οὐκοῦν ὑπό τινος ἑτέρου κινεῖται · ἔστιν ἄρα τις κινῶν τὸν οὐρανόν . καὶ ἐπειδὴ τὴν αὐτὴν κίνησιν κινεῖται διηνεκῶς , δῆλον ὅτι ὑφ’ ἑνὸς κινεῖται , ὥς φησιν ὁ Ἀριστοτέλης · εἰ γὰρ ἦσαν πολλοὶ οἱ κινοῦντες τὸν οὐρανόν , ἄλλος ἄν ἄλλως ἐκίνει καὶ ἡ αὐτὴ κίνησις οὐκ ἐγίνετο . καὶ ἐπειδὴ ἀπαύστως ἀεὶ κινεῖται , δῆλον ὅτι ὑπό τινος ἀσωμάτου ἀεὶ κινεῖται · εἰ γὰρ εἶχε σῶμα ὁ κινῶν τὸν οὐρανόν , πεπερασμένος ἂν ἦν · τὸ δὲ πεπερασμένον σῶμα πεπερασμένην καὶ δύναμιν ἔχει καὶ οὐκ ἂν ἠδύνατο συνεχῶς καὶ ἀπαύστως κινεῖν τὸν οὐρανόν · ὥστε δῆλον ὅτι οὐκ ἔχει σῶμα . ἀλλὰ μὴν οὐδὲ φθείρεται · | εἰ γὰρ ἐφθείρετο ὁ κινῶν τὸν οὐρανόν , συνεφθείρετο αὐτῷ καὶ ὁ οὐρανός · ἀλλὰ μὴν ὁ οὐρανὸς οὐ φθείρεται · δῆλον ὅτι οὐδὲ ὁ κινῶν τὸν φθείρεται . τί οὖν συνήγαγεν ὁ λόγος ; ὅτι ὁ κινῶν τὸν οὐρανὸν εἷς ἐστι καὶ ἀσώματος καὶ ἄπειρος καὶ ἄφθαρτος . τοῦτο δὲ οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν εἰ μὴ τὸ θεῖον . οὕτως οὖν ἐκ τοῦ φανεροῦ εἰς ἔννοιαν ἐρχόμεθα τοῦ ἀφανοῦς . οὕτως ἀνατρέψαντες καὶ τὸ τρίτον αὐτῶν ἐπιχείρημα καταπαύσωμεν ὧδε τὴν θεωρίαν . Πρᾶξις γ΄ . Τὸ τέταρτον ἐπιχείρημα τῶν ἀνατρεπόντων τὴν φιλοσοφίαν ἔχει τοῦτον τὸν τρόπον · ἡ φιλοσοφία ἢ γνῶσίς ἐστιν ἢ οὐκ ἔστι γνῶσις · καὶ εἰ μὲν οὐκ ἔστι γνῶσις , δῆλον ὅτι οὐδὲ τέχνη ἐστὶν οὐδὲ ἐπιστήμη · πᾶσα γὰρ τέχνη καὶ ἐπιστήμη γνῶσίς ἐστι · γινώσκει γὰρ τὰ ὑποκείμενα αὐτῇ πράγματα · εἰ δὲ γνῶσίς ἐστιν , ἢ μερική ἐστιν ἢ καθόλου · καὶ εἰ μὲν μερική ἐστι , χείρων ἐστὶ τῶν ἄλλων τεχνῶν ἐκεῖναι γὰρ καθόλου γνώσεις εἰσὶν ἔχουσαι καὶ καθολικοὺς κανόνας · καὶ γὰρ ἡ γραμματικὴ καὶ ἡ ῥητορικὴ χαὶ ἡ ἰατρικὴ ἔχουσι καθολικοὺς κανόνας ) · εἰ δὲ χείρων ἐστὶ τῶν ἄλλων τεχνῶν , πῶς λέγετε αὐτὴν τέχνην τεχνῶν εἶναι καὶ ἐπιστήμην ἐπιστημῶν ; εἰ δὲ καθόλου ἐστὶ γνῶσις , οὐ δύναται συστῆναι . καὶ δῆλον ἐντεῦθεν · ἡ καθόλου γνῶσις καθόλου συμβεβηκός ἐστι καὶ γὰρ ἡ γνῶσις συμβεβηκός τί ἐστι · ποιότης γάρ ἐστιν , ἡ δὲ ποιότης , ὡς μαθησόμεθα , συμβεβηκός ἐστι ) · τὰ δὲ καθόλου συμβεβηκότα ἐν μερικῷ ὑποκειμένῳ οὐ δύναται θεωρεῖσθαι καὶ γὰρ τὸ καθόλου λευκὸν οὐ δύναται ἐν κύκνῳ μόνῳ θεωρεῖσθαι , ἐπεὶ οὐκ ὤφειλεν ἐν ἄλλῳ τινὶ θεωρεῖσθαι , οἷον ἐν χιόνι ἢ ψιμυθίῳ ἢ γάλακτι ) · εἰ ἄρα οὖν ἡ φιλοσοφία καθόλου γνῶσίς ἐστι , δῆλον ὅτι οὐ δύναται ἐν μερικῷ ὑποκειμένῳ θεωρεῖσθαι , οἷον ἐν Σωκράτει , ἐν Πλάτωνι , ἐν Ἀλκιβιάδῃ · εἰ δὲ οὐ θεωρεῖται ἐν ὑποκειμένῳ , δῆλον ὅτι οὐκ ἔστι · τὰ γὰρ αυμβεβηκότα μὴ ἐν ὑποκειμένῳ θεωρούμενα οὐκ εἰσί . ταῦτα μὲν οὗτοι . Ἔστι δὲ ἀνατρέψαι αὐτοὺς οὕτως · ὅτι καὶ καθόλου γνῶσίς ἐστιν ἡ φιλοσοφία καὶ οὐκ ἀδύνατον αὐτὴν ἐν μερικῷ ὑποκειμένῳ θεωρεῖσθαι · καὶ γὰρ εἰ καὶ τὰ καθόλου συμβεβηκότα οὐ δύναται ἐν μερικῷ ὑποκειμένῳ θεωρεῖσθαι , ἀλλ’ οὖν ἡ περὶ τούτων γνῶσις δύναται ἐν μερικῷ θεωρεῖσθαι , οἷον εἰ καὶ τὸ καθόλου λευκὸν οὐκ ἔγκειται ἐν τῷ Σωκράτει μόνῳ , ἀλλ οὖν ἡ περὶ τούτου γνῶσις δύναται ἐν τούτῳ μόνῳ ἐγκεῖσθαι · δύναται γὰρ ὁ Σωκράτης γινώσκειν ὅτι λευκόν ἐστι χρῶμα διακριτικὸν ὄψεως . καὶ πάλιν οὐδέποτε τὰ ἐναντία ἀμιγῆ καὶ ἄκρατα ὄντα ἐν τῷ αὐτῷ μορίῳ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον δύναται θεωρεῖσθαι , οἷον τὸ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν ἀμιγῆ ἄκρατα ὄντα οὐ δύναται ἐν τῷ αὐτῷ ὑποκειμένῳ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον θεωρεῖσθαι · οὐ δύναται γὰρ τὸ αὐτὸ | μόριον κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον καὶ λευκὸν καὶ μέλαν εἶναι . πρόσκειται δὲ τὸ ‘ἐν τῷ αὐτῷ μορίῳ’ , ἐπειδὴ ἐν ἄλλῳ καὶ ἄλλῳ μορίῳ δύναται καὶ τὸ λευκὸν θεωρεῖσθαι καὶ τὸ μέλαν , ὥσπερ ἐπὶ τοῦ Αἰθίοπος · καὶ γὰρ ὁ Αἰθίοψ κατὰ μὲν τοὺς ὀδόντας ἐστὶ λευκός , κατὰ δὲ τὸ λοιπὸν μέρος τοῦ σώματός ἐστι μέλας . πρόσκειται δὲ ‘ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον’ , ἐπειδὴ ἐν τῷ αὐτῷ μορίῳ δύναται καὶ τὸ λευκὸν θεωρεῖσθαι καὶ . τὸ μέλαν κατ’ ἄλλον καὶ ἄλλον χρόνον . πρόσκειται δὲ ‘ ἀμιγῆ καὶ ἄκρατα ὄντα’ διὰ τὸ φαιόν , ὅ ἐστι τὸ μύινον , ἐπειδὴ ἐν τούτῳ θεωρεῖται καὶ τὸ μέλαν κεἰ τὸ λευκόν , ἀλλ’ οὐκ εἰσὶν ἐκεῖ ἀμιγῆ καὶ ἄκρατα · οὔτε γὰρ ἡ φύσις τοῦ λευκοῦ τελείως σώζεται οὔτε ἡ τοῦ μέλανος · τὸ γὰρ φαιὸν μῖγμά ἐστι τοῦ λευκοῦ καὶ μέλανος . καὶ ὅμως εἰ καὶ τὰ ἐναντία ἀμιγῆ καἲ ἄκρατα ὄντα οὐ δύναται ἐν τῷ αὐτῷ μορίῳ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον θεωρεῖσθαι , ἀλλ’ οὖν ἡ περὶ τούτων γνῶσις δύναται ἐν ἑνὶ ὑποκειμένῳ θεωρεῖσθαι · δύναται γὰρ ὁ αὐτὸς γινώσκειν ὅτι λευκόν ἐστι χρῶμα διακριτικὸν ὄψεως , ἤγουν χρῶμα διαχέον τὴν ὄψιν καὶ γὰρ τὸ χρῶμα τὸ λευκὸν διαχέει τὴν ὅρασιν ) , καὶ ὅτι μέλαν ἐστὶ χρῶμα συγκρι - τικὸν ὄψεως , ἤγουν χρῶμα συνάγον τὴν ὄψιν · καὶ γὰρ τὴν ὅρασιν τὴν διαχυθεῖσαν διὰ τοῦ μέλανος ἀνακαλούμεθα , ὅθεν καὶ οἱ ὀφθαλμιῶντες πανίον μέλαν ἐπιτιθέασι τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτῶν διὰ τὸ τὴν ὅρασιν τὴν διαχυθεῖσαν συναγαγεῖν . οὕτως οὖν εἰ καὶ τὰ καθόλου οὐ δύναται ἐν μερικῷ ὑποχειμένῳ θεωρεῖσθαι , ἀλλ’ οὖν ἡ περὶ τούτων γνῶσις δύναται ἐν μερικῷ θεωρεῖσθαι ὑποκειμένῳ · δύναται γὰρ ὁ Σωκράτης γινώσκειν τὰ καθόλου , οἷον τί ἐστιν ἄνθρωπος , τί ἐστιν ἵππος , τί ἐστι λίθος . Οὕτως οὖν ἀνατρέψαντες καὶ τὸ τέταρτον αὐτῶν ἐπιχείρημα ἔλθωμεν καὶ δείξωμεν ὅτι ἔστιν ἡ φιλοσοφία · δεῖ γὰρ μὴ μόνον τὰ τῶν ἐναντίων ἀνασχευάζειν ἀλλὰ καὶ τὰ οἰκεῖα κατασκευάζειν . δείκνυμεν δὲ ὅτι ἔστιν ἡ φιλοσοφία τοῦτον τὸν τρόπον · εἰ ἔστι θεός , ἔστι καὶ πρόνοια · οὐ μόνον γὰρ ἔστι θεός , ἀλλὰ καὶ προνοεῖται . ἀλλὰ μὴν ἔστι θεός · μεμηνότων γάρ ἐστι τὸ λέγειν ὅτι οὐκ ἔστι θεός · δῆλον οὖν ὅτι ἔστι καὶ πρόνοια . εἰ δὲ πρόνοια , δῆλον ὅτι ἔστι καὶ σοφία , δι’ ἧς προνοεῖται ὁ θεός · οὐ γὰρ ἀλόγως προνοεῖται θεὸς οὐδὲ ἄνευ σοφίας . εἰ δὲ ἔστι σοφία , δῆλον ὅτι ἔστι καὶ ἔφεσις αὐτῆς καὶ ἐπιθυμία · πᾶς γὰρ τοῦ ἀγαθοῦ ἐφίεται , ὅθεν καὶ ἀγαθὸν λέγεται παρὰ τὸ ἄγαν θέειν ἡμᾶς ἐπ’ αὐτό . εἰ δὲ ἔφεσις αὐτῆς καὶ ἐπιθυμία , δῆλον ὅτι καὶ ἡ φιλοσοφία ἔστιν · οὐδὲν γὰρ ἕτερόν ἐστιν ἡ φιλοσοφία ἢ φιλία σοφίας , ὡς ὁ Πυθαγόρας ὁρίζεται . ἐν οἷς καὶ ἡ προῦσα πράξις . πρᾶξις δ΄ . Εἰ καὶ πάρεργον ἦν τὸ ζητῆσαι ἐπὶ τῆς φιλοσοφίας τὸ εἰ ἔστιν , ἀλλ’ οὗν τῇ ἀληθείᾳ συμμάχῳ χρησάμενοι τοὺς λόγους τῶν πειραθέντων τὴν ὕπαρξιν ἀνελεῖν τῆς φιλοσοφίας ὡς ἀσθενεῖς ἀνετρέψαμεν · καὶ γὰρ οἷς ἔρις ὁ βίος ἐστίν οὗτοι δέ εἰσιν οἱ Πυρρώνειοι οἱ πάντα ἀνατρέπειν πειρώμενοι ) , τὴν μητέρα τῶν ἀποδείξεων , φημὶ δὴ τὴν φιλοσοφίαν , δι’ ἀποδείξεων ἠβούλοντο ἀναιρέπειν καί , ὡς ἄν τις εἴποι , τὴν φιλοσοφίαν διὰ φιλοσοφίας ἀνέτρεπον πρὸς οὓς ἀπαντᾷ ὁ Πλάτων λέγοντας μὴ εἶναι κατάληψιν · πῶς φατε μὴ εἶναι κατάληψιν χατειληφότες ἢ ὡς μὴ κατειληφότες ; καὶ εἰ μὲν ὡς καταλαβόντες , δῆλον ὅτι ἐστι κατάληψις , ἐπειδὴ κατελάβετε · εἰ δὲ ὡς κατειληφότες , τίς ὑμῖν πιστεύσει τοιαῦτα λέγουσιν , ἃ μὴ κατελάβετε μηδὲ ἐπίστασθε ; καὶ ὁ Ἀριστοτέλης δὲ ἔν τινι Προτρεπτικῷ αὐτοῦ συγράμματι , ἐν ᾧ προτρέπεται τοὺς νέους ἐπὶ φιλοσοφίαν , λέγει ὅτι εἴτε μὴ φιλοσοφητέον , φιλοσοφητέον , εἴτε φιλοσοφητέον , φιλοσοφητέον · πάντως δὲ φιλοσοφητέον . τοῦτ’ ἔστιν εἴτε λέγει τις μὴ εἶναι φιλοσοφίαν , ἀποδείξεσι κέχρηται , δι’ ὧν ἀναιρεῖ τὴν φιλοσοφίαν · εἰ δὲ ἀποδείξεσι κέχρηται , δῆλον ὅτι φιλοσοφεῖ μήτηρ γὰρ τῶν ἀποδείξεων ἡ φιλοσοφία ) · εἴτε λέγει εἶναι φιλοσοφίαν , πάλιν φιλοσοφεῖ · ἀποδείξεσι γὰρ κέχρηται , δι’ ὧν δείκνυσιν οὖσαν αὐτήν . πάντως οὗν φιλοσοφεῖ καὶ ὁ ἀναιρῶν αὐτὴν καὶ ὁ μὴ ἀναιρῶν · ἑκάτερος γὰρ αὐτῶν ἀποδείξεσι κέχρηται , δι’ ὧν πιστοῦται τὰ λεγόμενα · εἰ δὲ ἀποδείξεσι κέχρηται , δῆλον ὅτι φιλοσοφεῖ · μήτηρ γὰρ τῶν ἀποδείξεων ἡ φιλοσοφία . Παρέντες οὖν τὸ εἰ ἔστιν ἔλθωμεν ἐπὶ τὸ τί ἐστι καὶ εἴπωμεν τί ἐστιν ἡ φιλοσοφία . ἰστέον δὲ ὅτι ἡ φιλοσοφία καὶ ἕν τί ἐστιν ὡς ὅλη ἐξεταζομένη καὶ πεπληθυσμένη ἐστὶν ὡς διάφορα μέρη ἔχουσα . ὡς οὗν ὅν τι οὖσαν αὐτὴν ὁριζόμεθα , ὡς δὲ πεπληθυσμένην διαιροῦμεν · ἄτοπον γάρ ἐστιν ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων τεχνῶν ὅρον παραδοῦναι καὶ διαίρεσιν , ἐπὶ δὲ τῆς φιλοσοφίας μὴ παραδοῦναι μήτε ὅρον μήτε διαίρεσιν , ἐξ ἧσπερ πᾶσαι αἱ τέχναι προέρχονται . ἰστέον δὲ ὅτι καὶ τοῦ ὅρου καὶ τῆς διαιρέσεως μέμνηται ὁ . Πλάτων , καὶ τοῦ μὲν ὅρου ἐν Φαιδρῷ τῷ διαλόγῳ λέγων ὅτι ‘ῶ παῖ , μία ἐστὶν ἀρχὴ τοῦ καλῶς βουλεύεσθαι , τὸ εἰδέναι περὶ ὅτου ἐστὶν ἡ σκέψις , ἢ τοῦ παντὸς ἁμαρτάνειν ἀνάγκη’ , τοῦτ’ ἔστιν ὅτι ὁ θέλων καλῶς περί τινος βουλεύσασθαι ὀφείλει εἰδέναι τὴν φύσιν αὐτοῦ τοῦ πράγματος , ἤγουν τὸν ὅρον · ὁ γὰρ μὴ τοῦτο γινώσκων | πάντως τοῦ πράγ - μάτος ἐκείνου ἀποτυγχάνει . οἷον ἐάν τις βουλόμενός τι περὶ ἰατρικῆς διαλαβεῖν μὴ γνῷ τὴν φύσιν τῆς ἰατρικῆς , τοῦτ’ ἔστιν ὅτι περὶ τὰ ἀνθρώπεια σώματα καταγίνεται , ἀλλὰ νομίσῃ αὐτὴν περὶ ξύλα χαταγίνεσθαι , πάντας τοὺς περὶ αὐτῆς καταβαλλομένους λόγους μάτην καταβάλλεται . τῆς δὲ διαιρέσεως μέμνηται ἐν τῷ Σοφιστῇ τῷ διαλόγῳ λέγων ἰτὴν δὲ διαιρετικὴν μέθοδον οὐδὲν ἐγκαυχήσεται φυγόν’ · καὶ γὰρ οὐδὲν ἐκφεύγει τὴν διαίρεσιν · ἐὰν γὰρ εἴπω ὅτι τῶν ζῴων τὰ μέν εἰσι λογικὰ τὰ δὲ ἄλογα , οὐδέν ἐστι παρὰ τοῦτο · οὐδὲν γάρ ἐστι ζῷον μὴ ὂν λογικὸν ἢ ἄλογον . καὶ πάλιν δὲ ὁ αὐτὸς ἐν τῷ αὐτῷ διαλόγῳ περὶ τῆς διαιρέσεως ταῦτά φησι , τὴν διαιρετικὴν δεδωρῆσθαι ἡμῖν διὰ Προμηθέως σὺν φανοτάτῳ πυρί · ἰστέον γὰρ ὅτι μυθεύ - ὄντες λέγουσιν ὅτι ὁ Προμηθεὺς ἔκλεψεν ἐκ τῶν θεῶν τὸ πῦρ καὶ ἐδωρήσατο τοῖς ἀνθρώποις · τοῦτο γὰρ ἀλληγορεῖται · ἐπειδὴ γὰρ ὁ Προμηθεὺς πρῶτος ἐφεῦρε τὴν διαιρετικὴν μέθοδον , ἡ δὲ διαιρετικὴ μέθοδος τῷ πυρὶ ἀναλογεῖ , τούτου χάριν λέγουσιν αὐτὸν τὸ πῦρ δωρήσασθαι τοῖς ἀνθρώποις . ὅτι δὲ ἡ διαιρετικὴ μέθοδος τῷ πυρὶ ἀναλογεῖ , δῆλον ἐντεῦθεν · ὥσπερ γὰρ τὸ πῦρ καὶ τὰ ὁμοιογενῆ διακρίνει ἀπ’ ἀλλήλων καὶ τὰ ἀνομοιογενῆ , καὶ τὰ ὁμοιογενῆ μὲν οἷον τὰ μέταλλα ταῦτα γὰρ διὰ τοῦ πυρὸς διακρίνονται ἀπ’ ἀλλήλων · καὶ γὰρ διὰ τοῦ πυρὸς διακρίνεται ὁ ἄργυρος ἐκ τοῦ χρυσοῦ καὶ ὁ μόλιβδος ἐκ τοῦ χαλκοῦ · ταῦτα δὲ ὁμοιογενῆ εἰσι , καθὸ μέταλλά εἰσι πάντα ) , ἀνομοιογενῆ δέ , ὡς ὅταν διὰ τοῦ πυρὸς διακρίνηται ὁ ῥύπος ἐκ τῶν μετάλλων ὁ γὰρ ῥύπος καὶ τὸ μέταλλον ἀνομοιογενῆ εἰσι ) · τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ διαίρεσις διακρίνει τά τε ὁμοιογενῆ ἀπ’ ἀλλήλων καὶ τὰ ἀνομοιογενῆ · ὁμοιγενῆ μέν , ὡς ὅταν τὸ ζῷον διαιρῶμεν εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον , θνητὸν καὶ ἀθάνατον καὶ διὰ μὲν τοῦ λογικοῦ διακρίνομεν τὸ ἄλογον , διὰ δὲ τοὐ θνητοῦ τὸ ἀθάνατον · ταῦτα δὲ ὁμοιογενῆ εἰσι , καθὸ πάντα ζῷά εἰσιν ) , ἀνομοιογενῆ δέ , ὡς ὅταν διαιροῦντες διαχωρίσωμεν τὸν δέκα ἀριθμὸν ἀπὸ τῆς γραμματιχῆς , λέγοντες ὅτι ἡ?μὲν γραμματικὴ ὑπὸ τὸ ποιὸν ἀνάγεται ποιότης γάρ τίς ἐστιν ) , ὁ δὲ δέκα ἀριθμὸς ὑπὸ τὸ ποσόν ποσότης γάρ ἐστι ) · ταῦτα δὲ ἀνομοιογενῆ εἰσιν · οὐκ ἀνάγονται γὰρ ὑπὸ τὸ αὐτὸ γένος · ὁ γὰρ δέκα ἀριθμὸς ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν ἀνάγεται , ὁ δὲ ἀριθμὸς ὑπὸ τὸ ποσὸν ἀνάγεται · ἡ δὲ γραμματικὴ οὐκ ἀνάγεται ὑπὸ τὸ ποσόν , ἀλλ’ ὑπὸ τὴν καθόλου τέχνην , ἡ δὲ τέχνη ὑπὸ τὴν ἐπιστήμην , ἡ δὲ ἐπιστήμη ὑπὸ τὴν ἕξιν , ἡ δὲ ἕξις ὑπὸ τὴν ποιότητα . Τούτου οὖν οὕτως ἔχοντος εἴπωμεν ὅρον τῆς φιλοσοφίας καὶ διαίρεσιν αὐτῆς ποιησώμεθα . ἀλλὰ ζητήσωμεν ποῖον δεῖ πρῶτον ποιῆσαι · ἆρα ὅρον αὐτῆς ἀποδοῦναι δεῖ πρῶτον ἢ διαίρεσιν αὐτῆς ποιήσασθαι ; καὶ ἔστιν εἰπεῖν ὅτι πρῶτον δεῖ | ὁρίσασθαι αὐτὴν καὶ εἶθ’ οὕτως διελεῖν αὐτὴν διὰ τοιαύτην αἰτίαν · ὁ ὅρος ἀναλογεῖ τῇ μονάδι , ἡ δὲ διαίρεσις τῷ πλήθει · ὥσπερ οὖν ἡ μονὰς προτερεύει τοῦ πλήθους , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ ὅρος ἀναλογῶν τῇ μονάδι προτερεύει τῆς διαιρέσεως τῆς ἀναλογούσης τῷ πλήθει · ὅτι μὲν γὰρ ὁ ὅρος ἀναλογεῖ τῇ μονάδι ἡ δὲ διαίρεσις τῷ πλήθει , δῆλον ἐντεῦθεν · ὥσπερ ἡ μονὰς ἕν τί ἐστι καὶ μία φύσις , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ ὅρος τὰ πολλὰ ἕν τι ποιεῖ καὶ μίαν φύσιν ἀποτελεῖ καὶ γὰρ τὸ ζῷον λογικὸν θνητὸν νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικὸν ἕν τι καὶ μίαν φύσιν ἀποτελεῖ , τὸν ἄνθρωπον ) , ἡ δὲ διαίρεσις τοὐναντίον τὸ ἓν πολλὰ ποιεῖ · καὶ γὰρ λαμβάνουσα τὴν οὐσίαν διαιρεῖ αὐτὴν εἰς σῶμα καὶ ἀσώματον καὶ τὸ σῶμα εἰς ἔμψυχον καὶ ἄψυχον , καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως . Ἐλθωμεν οὖν καὶ ὁρισώμεθα τὴν φιλοσοφίαν . ἀλλ’ ἐπειδὴ ὥσπερ ἀδύνατόν ἐστί τινα πλέξαι συλλογισμόν , εἰ μὴ πρότερον μάθῃ τί ἐστι συλλουισμὸς λογισμὸς καὶ πόθεν γίνεται , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁρίσασθαί τι ἀδύνατόν ἐστί τινα , εἰ μὴ πρότερον μάθῃ τί ἐστιν ὅρος καὶ πόθεν λαμβάνεται · τοῦτο γινώσκοντες ἐννέα κεφάλαια παραδίδομεν . καὶ πρῶτον μέν ἐστι κεφάλαιον ἐν ᾧ λέγομεν τί ἐστιν ὁρισμός , δεύτερον δὲ ἐν ᾧ λέγομεν τί διαφέρει ὁρισμὸς ὅρου καὶ ὑπογραφῆς καὶ ὑπογραφικοῦ ὁρισμοῦ , τρίτον ἐν ᾧ λέγομεν πόθεν λέγεται ὁρισμός , τέταρτον ἐν ᾧ λέγομεν πόθεν λαμβάνονται οἱ ὁρισμοί , πέμπτον ἐν ᾧ λέγομεν ποῖος τέλειος καὶ ποῖος ἀτελὴς ὁρισμὸς καὶ τίς ἡ κακία καὶ τίς ἡ ὑγίεια τοῦ ὁρισμοῦ , ἕκτον ἐν ᾧ λέγομεν πόσοι ὁρισμοὶ τῆς φιλοσοφίας , ἕβδομον ἐν ᾧ λέγομεν διὰ τί τοσοῦτοί εἰσιν οἱ τῆς φιλοσοφίας ὁρισμοὶ καὶ μήτε πλείους μήτε ἐλάττους , ὄγδοον ἐν ᾧ λέγομεν τὴν τάξιν αὐτῶν , ἔνατον ἐν ᾧ λέγομεν τίνες ἐφεῦρον τοὺς ὁρισμοὺς τούτους . ἐν οἷς καὶ ἡ παροῦσα πρᾶξις . Πρᾶξις ἑ΄ . Ἀρξώμεθα τοῦ πρώτου κεφαλαίου καὶ εἴπωμεν τί ἐστιν ὁρισμός . ἰστέον ὅτι ὁρισμός ἐστι λόγος σύντομος δηλωτικὸς τῆς φύσεως τοῦ ὑποκειμένου πράγματος . ἀλλ’ ἐπειδή , ὡς μαθησόμεθα , οἱ ὅροι εἰώθασιν ἀπὸ γένους καὶ συστατικῶν διαφορῶν λαμβάνεσθαι , εἴπωμεν ποία λέξις ἐν τῷ παρόντι ὁρισμῷ ἀναλογεῖ τῷ γένει καὶ ποία ταῖς συστατικαῖς διαφοραῖς . ἀλλ’ ἵνα σαφὴς ἡμῖν ἡ διδασκαλία γένηται , χρησώμεθα παραδείγματι τῷ ὅρῳ τοῦ ἀνθρώπου . ἰστέον ὅτι ὁ ἄνθρωπός ἐστι ζῷον λογικὸν θνητὸν νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν · ἰδοὺ ἐνταῦθα τὸ μὲν ζῷον ἀντὶ γένους εἴληπται ( κοινότερον γάρ ἐστι καὶ κατὰ πλειόνων φέρεται · φέρεται γὰρ κατά τε ἀνθρώπου καὶ κυνὸς καὶ ἵππου καὶ τῶν τοιούτων ) , αἱ δὲ λοιπαὶ λέξεις ἀντὶ συστατικῶν διαφορῶν | παραλαμβάνονται . οὕτως οὖν καὶ ἐν τῷ ὁρισμῷ τούτῳ τοῦ ὁρισμοῦ ὁ μὲν ‘λόγος’ ἀντὶ γένους εἴληπται κοινότερος γάρ ἐστι καὶ κατὰ πλειόνων φέρεται · φέρεται γὰρ κατά τε τοῦ ἐνδιαθέτου καὶ προφορικοῦ ) , αἱ δὲ λοιπαὶ λέξεις ἀντὶ συστατικῶν διαφορῶν παρα - λαμβάνονται . ἔλθωμεν οὖν καὶ ἐξηγησώμεθα . ἰστέον ὅτι ὁ λόγος πρόσχειται πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ ὀνόματος · καὶ γὰρ καὶ τὸ ὄνομα δηλοῖ τὴν φύσιν τοῦ ὁποκεμένου πράγματος , οἷον τὸ ἄνθρωπος , καὶ ὅπερ ὁ ὅρος ποιεῖ διὰ πλειόνων λέξεων , τοῦτο τὸ ὄνομα ποιεῖ διὰ μιᾶς λέξεως . ὅθεν καὶ ἀνθορίζονται · ὄνομα μὲν γάρ , φάσιν , ἐστὶν ὅρος συνεσταλμένος , τοῦτ’ ἔστι κατὰ σύνοψιν ἤγουν ἐν συντόμῳ , ὅρος δέ ἐστιν ὄνομα ἐξηπλωμένον . ἵνα οὗν χωρισθῇ τὸ ὄνομα , πρόσκειται λόγος . καὶ εἰ ἄρα ὅπερ ποιεῖ τὸ ὄνομα , ποιεῖ καὶ ὁ ὅρος καὶ γὰρ καὶ τὸ ὄνομα καὶ ὁ ὅρος τὴν φύσιν τοῦ ὑποκειμένου πράγματος δηλοῦσι ) , διὰ τί ἐπενοήθη ὁ ὅρος ; καὶ λέγομεν διὰ τὸ γνῶναι ἡμᾶς τὰς συστατικὰς διαφοράς , τοῦτ’ ἔστι τὰ συστατικὰ τοῦ ὑποκειμένου πράγματος · ἐὰν μὲν γὰρ εἴπωμεν ἄνθρωπος , οὐ γινώσκομεν τὰς συστατικὰς διαφοράς , ἐὰν δὲ εἴπωμεν ζῷον λογικὸν καὶ τὰ ἑξῆς , οἴδαμεν ταύτας . ‘σύντομος’ δὲ πρόσκειται διὰ τοὺς ἐχτεταμένους λόγους , οἷον διὰ τὸν Περὶ στεφάνου , καὶ τοὺς διηγηματικοὺς λόγους · οὗτοι γὰρ λόγοι εἰσίν , ἀλλ’ οὐ σύντομοι . ‘δηλωτικὸς δὲ τῆς φύσεως τοῦ ὑποκειμένου πράγματος’ πρόσκειται ἢ διὰ τὰ ἀποφθέγματα οἷον διὰ τὸ ‘ὑηδὲν ἄγαν’ καὶ ‘γνῶθι σαυτόν’ ( ταῦτα γὰρ λόγοι εἰσὶν καὶ σύντομοι , ἀλλ’ οὐ δηλοῦσι τὴν φύσιν τοῦ ὑποχειμένου πράγματος ) , ἢ διὰ τὰς ὑπογραφάς · αὗται γὰρ οὐ δηλοῦσι τὴν φύσιν τοῦ ὑποκειμένου πράγματος ἀλλὰ τὰ περὶ τὴν φύσιν καὶ τὰ παρεπόμενα αὐτῇ , οἷον ὡς ὅταν εἴπω ‘ἄνθρωπός ἐστιν ὀρθοπεριπατητικὸν γελαστικὸν πλατυώνυχον’ · ταῦτα γὰρ τὰ παρεπόμενα αὐτῷ δηλοῦσιν . ἐν οἷς τὸ πρῶτον κεφάλαιον . Ελθωμεν δὲ καὶ ἐπὶ τὸ δεύτερον καὶ εἴπωμεν τί διαφέρει ὁρισμὸς ὑπογραφῆς καὶ ὅρου καὶ ὑπογραφικοῦ ὁρισμοῦ . ἰστέον ὅτι ὁρισμὸς ὑπογραφῆς διαφέρει , ὅτι ὁ μὲν ὁρισμὸς ἐξ οὐσιωδῶν φωνῶν λαμβάνεται καὶ τὴν οὐσίαν αὐτὴν καὶ τὴν φύσιν τοῦ ὑποκειμένου πράγματος δηλοῖ , οἷον ἄνθρωπός ἐστι ζῷον λογικὸν θνητὸν νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν , ἡ δὲ ὑπογραφὴ ἀπὸ συμβεβηκότων λαμβάνεται καὶ τὰ παρεπόμενα τῷ ὑποκει - μένω πράγματι καὶ τὰ περὶ τὴν φύσιν αὐτοῦ δηλοῖ , οἷον ὡς ὅταν εἴπω ‘ἄνθρωπός ἐστιν ὀρθοπεριπατητικὸν γελαστικὸν πλατυώνυχον’ . ἐπειδὴ δὲ εἰρήκαμεν ὅτι ὁ μὲν ὁρισμὸς ἀπὸ · οὐσιωδῶν φωνῶν λαμβάνεται , ἡ δὲ ὑπογραφὴ ἀπὸ συμβεβηχότων , μάθωμεν τί ἐστιν οὐσιῶδες καὶ τί συμβεβηκός . ἰστέον ὅτι οὐσιῶδές ἐστιν ὃ παρὸν μὲν σώζει τὸν ἄνθρωπον , ἀπὸν δὲ φθεί - 132v ῥεῖ , ὥσπερ τὸ λογικόν · τοῦτο γὰρ παρὸν μὲν σώζει τὸν ἄνθρωπον , ἀπὸν δὲ φθείρει · ἀδύνατον γὰρ εἶναι ἄνθρωπον μὴ εἶναι λογικόν . δέ ἐστιν ὃ οὔτε παρὸν σώζει οὔτε ἀπὸν φθείρει αὐτόν , ὥσπερ τὸ λευχόν · τοῦτο γὰρ οὔτε παρὸν σώζει οὔτε ἀπὸν φθείρει τὸν ἄνθρωπον · δύναται γὰρ ἄνθρωπος καὶ εἶναι λευκὸς καὶ μὴ εἶναι λευκός · οὐδὲ γὰρ ἐὰν μή ἐστι λευκός , παρὰ τοῦτο οὐκ ἔστιν ἄνθρωπος . καὶ πάλιν ὥσπερ τὸ ὀρθοπεριπατητικὸν καὶ πλατυώνυχον · ταῦτα γὰρ οὔτε παρόντα σώζουσιν οὔτε ἀπόντα φθείρουσι τὸν ἄνθρωπον · κἂν γὰρ μή ἐστιν ὀρθοπεριπατητικὸν ὁ ἄνθρωπος , ἀλλὰ τετραποδίζει , καὶ εἰ μὴ ἔχει ὄνυχας , οὐδὲν ἧττον ἄνθρωπος ἐστι . Ταῦτα εἰπόντες ἔλθωμεν καὶ εἴπωμεν τί διαφέρει ὁρισμοῦ ὅρος . ἰστέον ὅτι ὥσπερ ὁ ἄνθρωπος καὶ τὸ ζῷον καθολικῷ καὶ μερικῷ διαφέρουσιν ἀλλήλων καὶ γὰρ ὁ μὲν ἄνθρωπος μερικώτερός ἐστι , τὸ δὲ ζῷον καθολι - κώτερον · εἴ τι μὲν γὰρ ἄνθρωπος , τοῦτο καὶ ζῷον · πᾶς γὰρ ἄνθρωπος ζῷόν ἐστον · οὐκ εἴ τι δὲ ζῷον , τοῦτο καὶ ἄνθρωπος · οὐ πᾶν γὰρ ζῷον ἄνθρωπός ἐστιν · οὐ μόνον γὰρ ἄνθρωπός ἐστι ζῷον ἀλλὰ καὶ ἵππος καὶ βοῦς καὶ κύων ) , τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον ὁ ὁρισμὸς καὶ ὁ ὅρος τῷ καθολικῷ διαφέρουσι καὶ τῷ μερικῷ · καὶ γὰρ ὁ μὲν ὁρισμὸς μεριχώτερός ἐστιν , ὁ δὲ ὅρος καθολικώτερος · εἴ τι μὲν γὰρ ὁρισμός , τοῦτο καὶ ὅρος , οὐκ εἴ τι δὲ ὅρος , τοῦτο καὶ ὁρισμός · ὁ γὰρ ὅρος οὐ μόνον τὸν ὁρισμὸν δηλοῖ , τοῦτ ἔστι τὸν λόγον τὸν σύντομον τὸν δηλωτικὸν τῆς φύσεως τοῦ ὑποκειμένου πράγματος , ἀλλὰ καὶ τὸ ὁροθέσιον καὶ κατὰ τὸν Ἀριστοτέλην εἰς ὃν ἀναλύεται ἡ πρότασις · λέγει γὰρ ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι ‘ὅρον τόνδε καλῶ εἰς ὃν ἀναλύεται ἡ πρότασις , τό τε κατηγορούμενον καὶ καθ’ οὖ κατηγορεῖται’ . οἷον τὸ ‘Σωκράτης περιπτατεῖ’ πρότασίς ἐστι · τοῦτο ἀναλύεται εἰς τὸ Σωκράτης καὶ εἰς τὸ περιπατεῖ · ἑκάτερον οὖν αὐτῶν , ὦς φησιν ὁ Ἀριστοτέλης , ὅρος καλεῖται · ὅρος οὖν ἐστι καὶ τὸ Σωκράτης καὶ τὸ περιπατεῖ . κατὰ οὖν τὸ καθολικὸν καὶ μερικὸν διαφέρουσιν ἀλλήλων ὁ ὁρισμὸς καὶ ὁ ὅρος . πολλάκις δὲ καὶ τὸν ὁρισμὸν ὅρον καλοῦμεν τῷ καθολικῷ ὀνόματι κεχρημένοι , ὥσπερ καὶ τὸν ἄνθρωπον τῷ γενικῷ ὀνόματι ζῷον καλοῦμεν . Μαθόντες οὖν τί διαφέρει ὁρισμὸς ὅρου , ἔλθωμεν καὶ εἴπωμεν τί διαφέρει ὁρισμὸς ὑπογραφικοῦ ὁρισμοῦ . ἰστέον ὅτι διαφέρει ὁρισμὸς ὑπογραφιχοῦ ὁρισμοῦ , ὅτι ὁ μὲν ὁρισμὸς μονοειδής ἐστι καὶ ἐξ οὐσιωδῶν φωνῶν μόνων εἴληπται , οἷον ἄνθρωπός ἐστι ζῷον λογικὸν θνητὸν νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν , ὁ δὲ ὑπογραφικὸς ὁρισμὸς μικτός ἐστι · καὶ γὰρ εἴληπται ἔκ τε οὐσιωδῶν καὶ συμβεβηκότων καί , ὡς ἄν τις εἴποι , ἐξ ὁρισμοῦ καὶ ὑπογραφῆς σύγκειται , ὡς ὅταν εἴπωμεν ‘ἄνθρωπός ἐστι ζῷον λογικὸν θνητὸν νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικὸν ὀρθοπεριπατητικὸν | πλατυώνυχον’ . καὶ ἰστέον ὅτι πρὸς μὲν τὸ γενέσθαι ὁρισμὸν δεῖ πάσας τὰς φωνὰς οὐσιώδεις εἶναι , οἷον ἄνθρωπός ἐστι ζῷον λογικὸν θνητὸν νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν , πρὸς δὲ τὸ γενέσθαι ὑπογραφικὸν ὁρισμὸν ἀρκεῖ μία μόνη προστεθεῖσα φωνὴ συμβεβηχός τι δηλοῦσα , οἷον · ἄνθρωπός ἐστι ζῷον λογικὸν θνητὸν νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικὸν ὀρθοπεριπατητιχόν . καὶ ὥσπερ πρὸς μὲν τὸ γεμέσθαι ἁρμονίαν δεῖ πάσας τὰς χορδὰς εὐαρμόστους εἶναι , πρὸς δὲ τὸ γενέσθαι ἀναρμοστίαν ἀρκεῖ καὶ μία μόνη χορδὴ παρατραπεῖσα , καὶ πάλιν ὥσπερ πρὸς μὲν τὸ γενέσθαι ὑγείαν δεῖ συμμετρίαν εἶναι τῶν κράσεων καὶ σύνθεσιν κατὰ φύσιν τῶν μορίων , πρὸς δὲ τὸ γενέσθαι νόσον ἀρκεῖ καὶ μία κρᾶσις παρατραπεῖσα καὶ ἓν μόριον μὴ ἔχον κατὰ φύσιν · τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον πρὸς μὲν τὸ γενέσθαι ὁρισμὸν δεῖ πάσας τὰς φωνὰς οὐσιώδεις εἶναι , πρὸς δὲ τὸ γενέσθαι ὑπογραφικὸν ὁρισμὸν ἀρκεῖ καὶ μία μόνη προσ - τεθεῖσα φωνὴ ἐπουσιῶδές τι δηλοῦσα . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . Ἀποροῦσι δέ τινες πρὸς τὸ πρῶτον κεφάλαιον λέγοντες ὅτι κακῶς τοῦ ὁρισμοῦ ὁρισμὸν ἀπεδώκατε · ἀπαιτοῦμεν γὰρ ὑμᾶς κἀκείνου τοῦ ὁρισμοῦ ἄλλον ὁρισμὸν καὶ τοῦ ἄλλου ἄλλον , καὶ ἐπ’ ἄπειρον τὸ τοιοῦτον ἐκφέρεται καὶ οὐδέποτε εἰσόμεθα τί ἐστιν ὁρισμός . ἀπολογοῦνται οὖν τινες λέγοντες ὅτι οὐχ ὡς ὁρισμὸν ὡρισάμεθα αὐτόν , ἀλλ’ ὡς ὁριστόν , ἤγουν ὡς πρᾶγμα ὑποχείμενον . πρὸς οὓς ἔστιν εἰπεῖν ὅτι οὐδὲν ἧττον ἡ ἀπορία ἔμεινεν · ἐροῦμεν γὰρ ἡμεῖς ὅτι κἀκείνου τοῦ ὁρισμοῦ ἀποδοτέον ὅρον ὡς ὁριστοῦ καὶ πάλιν τοῦ ἄλλου ὁρισμοῦ ὡς ὁριστοῦ , καὶ τοῦτο ὁμοίως ἐπ’ ἄπειρον ἐκφέρεται . ἔστιν οὖν εἰπεῖν ὅτι ὥσπερ εἰσί τινα αὐτομέτρητα καὶ ἑτερομέτρητ καὶ γὰρ ὁ δέκα ἀριθμὸς καὶ αὐτομέτρητός ἐστι καὶ έτερομέτρητος , καὶ αὐτομέτρητος μὲν καθὸ ἑαυτὸν μετρεῖ κατὰ τὰς ἐν αὐτῷ μονάδας , ἐτερομέτρητος δὲ καθὸ ἄλλον ἀριθμὸν μετρεῖ · μετρεῖ γὰρ τὸν εἴκοσι κατὰ τὸν δύο ἀριθμόν · δὶς γὰρ δέκα εἴκοσι ) , τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον ἔστι καὶ αὐθόριστος ὅρος καὶ έτερόριστος · ἑτερόριστος μὲν ὅτι πάντας τοὺς ἄλλους ὁρισμοὺς ὁρίζεται , αὐθόριστος δὲ ὅτι καὶ ἑαυτὸν σὺν ἐκείνοις ὁρίζεται . καὶ ὥσπερ ὁ ἄνθρωπος ὁριζόμενος ἄλλον ἄνθρωπον ὁρίζεται λέγων ὅτι ἄνθρωπός ἐστι ζῷον λογικὸν θνητὸν νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν , καὶ οὐ μόνον πάντας τοὺς ἀνθρώπους ὡρίσατο ἀλλὰ καὶ ἑαυτὸν ὡρίσατο ἅτε δὴ ἄνθρωπον ὄντα , οὕτω δὴ καὶ ὁ ὁρισμὸς τοῦ ὁρισμοῦ οὐ μόνον τοὺς ἄλλους ὁρισμοὺς ὡρίσατο , ἀλλὰ καὶ ἑαυτὸν ὡρίσατο ἅτε δὴ ὁρισμὸν ὄντα . καὶ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . Ἀποροῦσι δέ τινες | πρὸς τὸ δεύτερον κεφάλαιον λέγοντες · εἰ ἄρα ἡ οὐσία τιμιωτέρα ἐστὶ τῶν συμβεβηκότων , ὁ δὲ ὁρισμὸς ἐξ οὐσιωδῶν φωνῶν εἴληπται , ἡ δὲ ὑπογραφὴ ἀπὸ συμβεβηκότων , διὰ τί ὑπογραφικὸν ὁρισμὸν λέγομεν τὸ χεῖρον προτάξαντες καὶ μὴ ὁρισμὸν ὑπογραφικόν ; καὶ ἀπολογοῦνταί τινες λέγοντες ὅτι ἐπειδὴ κατὰ τὸν ποιητὴν τὰ χείρονα νικᾷ καὶ μάλιστα ἐν ταῖς ὀνομασίαις ἡμίονον γὰρ λέγομεν ἐκ τοῦ χείρονος ὀνομάζοντες καὶ οὐχ ἡμίιππον ) , τούτου χάριν ὑπογραφικὸν ὁρισμὸν λέγομεν τὸ χεῖρον προτάξαντες · ταῦτα μὲν οὗτοι . ἔστι δὲ εἰπεῖν ὅτι πιθανή ἐστιν ἡ λύσις , πλὴν κακῶς ἠπόρησαν οἱ ἀπορήσαντες , πρῶτον μὲν ὅτι οὐδεὶς τῶν παλαιῶν εἶπεν ὅτι ὑπογραφικὸν ὁρισμὸν δεῖ λέγειν , καὶ οὐχ ὁρισμὸν ὑπογραφικόν , δεύτερον δὲ εἴτε οὕτως εἴπωuεν εἴτε οὕτως , οὐδὲν ἡ σημασία λυμαίνεται · λέγει γὰρ ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι τὰ ὀνόματα καὶ τὰ ῥήματα μετατιθέμενα τὸ αὐτὸ σημαίνουσι καὶ γὰρ τὸ ‘Σωκράτης περιπατεῖ’ καὶ τὸ ‘περιπατεῖ Σωκράτης’ τὸ αὐτὸ σημαίνουσι καὶ τὸ Πλάτωνος Ἀλκιβιάδης καὶ Ἀλκιβιάδης Πλάτωνος τὸ αὐτὸ σημαίνουσιν . ἐν οἷς σὺν θεῷ ἡ πρᾶξις . Πρᾶξις ζ΄ . Ἀρξώμεθα τοῦ τρίτου κεφαλαίου τοῦ λέγοντος πόθεν λέγεται ὁρισμός . ἰστέον ὅτι ὁρισμὸς λέγεται ἀπὸ μεταφορᾶς τῶν ἐν τοῖς γηδίοις ὁροθεσίων · καὶ γὰρ οἱ ἀρχαῖοι ἑκατέραν ἀμετρίαν ἐκφεύγοντες , τήν τε πλεονεξίαν καὶ τὴν μειονεξίαν , ἐφεῦρον τὰ ὁροθέσια , ἵνα διὰ τούτων τῶν μὲν οἰκείων ἀπολαύωσι , τῶν δὲ ἀλλοτρίων ἀπέχωνται . οὕτως οὖν καὶ ὁ ὁρισμὸς περιορίζει τὸ πρᾶγμα τὸ ὑποκείμενον καὶ χωρίζει αὐτὸ ἐκ τῶν ἀλλοτρίων . οἷον ἐπὶ τοῦ ὁρισμοῦ τοῦ ἀνθρώπου γυμνάσωμεν τὸν λόγον · ἄνθρωπός ἐστι ζῷον λογικὸν θνητὸν νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν · ἰδοὺ διὰ τοῦ εἰπεῖν ζῷον ἔχω ρισα αὐτὸν ἐκ τῶν μὴ ὄντων ζῴων , οἷον ἐκ τῶν ἀψύχων , διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν λογικόν ἐκ τῶν μὴ ὄντων λογικῶν , οἷον τῶν ἀλόγων , διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν θνητόν ἐκ τῶν ἀθανάτων , διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν ἐκ τῶν μακραιώνων νυμφῶν , τοῦτ’ ἔστιν ἐκ τῶν θνητῶν δαιμόνων · εἰσὶ γὰρ δαίμονες θνητοὶ αἱ μακραίωνες νύμφαι , αἵτινες πολλὰ ἔτη ζῶσιν · καὶ γὰρ ζῷά εἰσι καὶ θνητὰ καὶ λογικά , ἀλλ’ οὔκ εἰσι νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικά · οὐ μανθάνουσι γὰρ ἀλλ’ οἴκοθεν ἔχουσι τῇ φύσει τὴν γνῶσιν καὶ πᾶσαν ἐπιστήμην . μόνος δὲ ὁ ἄνθρωπός ἐστι νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικός · καὶ γὰρ μανθάνει τὴν κατ’ ἐνέ·ργειαν γνῶσιν . ἰστέον δὲ ὅτι ἐν τοῖς ὅροις ἀντιπεπονθότως ἔχουσιν αἱ λέξεις πρὸς τὰ πράγματα · ἡνίκα μὲν γὰρ ὁ ὅρος πλεονάσῃ ταῖς λέξεσιν , ἐλλείπει τοῖς πράγμασιν , οἷον ἐὰν εἴπω | ἄνθρωπός ἐστι ζῷον λογικὸν θνητὸν νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικὸν γραμματικόν , ἐπλεόνασα μὲν τῖς λέξεσιν , ἔλειψα δὲ τοῖς πράγμασιν οὐδὲ γὰρ πάντα ἄνθρωπον ὡρισάμην ἀλλὰ τὸν γραμματικὸν μόνον ) , ἡνίκα δὲ ἐλλείψῃ ταῖς λέξεσι , πλεονάζει τοῖς πράγμασιν , οἷον ἐὰν εἴπω ‘ἄνθρωπός ἐστι ζῷον λογικὸν θνηὅτι ] τόν’ ἐνέλιπον μὲν ταῖς λέξεσιν , ἐπλεόνασα δὲ τοῖς πράγμασιν · οὐ γὰρ μόνον τὸν ἄνθρωπον ὡρισάμην , ἀλλὰ καὶ τὰς μακραίωνας νύμφας · καὶ ταῦτα γὰρ ζῷά εἰσι καὶ λογικὰ καὶ θνητά . καὶ ὡς ἔλεγεν ’0λυμπιόδωρος ὁ φιλόσοφος , “ θαυμαστόν τι ἐφεῦρεν ἡ φύσις μηχάνημα , ἔνδειαν πλουτοῦσαν καὶ πλοῦτον ὑποκρινόμενον ἔνδειν’’ . εἰ δέ τις ἀπορεῖ λέγων ὅτι ἐάν , ὡς εἰρήκαμεν , ἡνίκα πλεονάσῃ ταῖς λέξεσιν , ἐλλείπῃ τοῖς πράγμασιν , πῶς ἐὰν εἴπω ‘ἄνθρωπός ἐστι ζῷον λογικὸν θνητὸν ἀποθνῆσκον καὶ τὰ ἑξῆς’ καὶ πλεονάσω ταῖς λέξεσιν ὁ ὅρος , οὐκ ἐλλείπει τοῖς πράγμασιν ( πάντα γὰρ ἄνθρωπον συμπεριέλαβον ) , λέγομεν ὅτι ἡ προστεθεῖσα λέξις οὐδὲν πλέον σημαίνει τῆς ὑποκειμένης · ταὐτὸν γάρ ἐστιν κατὰ τὴν σημασίαν τὸ θνητόν καὶ τὸ ἀποθνῆσκον . ἐπειδὴ οὖν οὐδὲν πλέον σημαίνει ἡ προστεθεῖσα λέξις , τούτου χάριν οὐκ ἐποίησεν ἔνδειαν πραγμάτων . ταῦτα μὲν καὶ τὸ τρίτον κεφάλαιον . Ἔλθωμεν δὲ καὶ ἐπὶ τὸ τέταρτον καὶ εἴπωμεν πόθεν λαμβάνονται οἱ ὁρισμοί . ἰστέον ὅτι οἱ ὁρισμοὶ λαμβάνονται ἢ ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου ἢ ἀπὸ τοῦ τέλους ἢ ἀπὸ τοῦ συναμφοτέρου , τοῦτ’ ἔστιν ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου ἅμα καὶ τοῦ τέλους . ἀλλὰ πρῶτον εἴπωμεν τί ἐστιν ὑποκείμενον καὶ τί ἐστι τέλος . ἰστέον ὅτι ὑποκείμενόν ἐστι περὶ ὃ καταγίνεται ἡ τέχνη καὶ περὶ ὃ ἐνεργεῖ , τέλος δὲ οὗ καταστοχάζεται καὶ ᾧ χαρακτηρίζεται καὶ οὗ χάριν πάντα ποιεῖ . οἷον τῆς μὲν τεκτονικῆς ὑποκείμενά εἰσι τὰ ξύλα ( περὶ ταῦτα γὰρ καταγίνεται καὶ ἐνεργεῖ ) , τέλος δὲ τὸ ποιῆσαι σκάμνον ἢ θρόνον ἤ τι τοιοῦτον . καὶ πάλιν τῆς ἀστρονομίας ὑποκείμενά εἰσι τὰ οὐράνια σώματα , τέλος δὲ οὐ τὸ ποιῆσαι ὅμοια τούτοις , ἀλλὰ τὸ εἰδέναι τὴν κίνησιν αὐτῶν . οὕτως οὖν καὶ ἡ φιλοσοφία ἔχει καὶ ὑποκείμενον καὶ τέλος . καὶ ὑποκείμενα μὲν ἔχει πάντα τὰ ὄντα τέλος δὲ τὴν γνῶσιν αὐτῶν , τοῦτ’ ἔστιν τὸ εἰδέναι αὐτὰ καὶ διὰ τούτου ὁμοιωθῆναι θεῷ · καὶ γὰρ ὁ φιλόσοφος ὅμοιός ἐστι τῷ θεῷ , ὡς δηλοῖ καὶ ἡ Πυθία λέγουσα περὶ Λυκούργου νομοθέτου τε ὄντος καὶ φιλοσόφου οἱ γὰρ πάλαι φιλόσοφοι καὶ νομοθέται ἦσαν ) · ἤλυθες , ὦ Λυκόεργε , ἐμὸν ποτὶ πίονα νηόν · δίζω ἤ σε θεὸν μαντεύσομαι ἠὲ καὶ ἄνδρα . ἀλλ’ ἔμπης σε θεὸν μαντεύ|σομαι , ὦ Λυκόεργε . διστάζει δὲ οὐχ ὡς ἀγνοοῦσα τί αὐτὸν καλέσῃ καὶ δεομένη εἰς τοῦτο ἄλλης Πυθίας , ἀλλ’ ἵνα δείξῃ ἀμφήριστον τὴν τοῦ θεοῦ φύσιν καὶ τὴν τοῦ ἀνδρός , ὅθεν ἐπιφέρει ἀλλ’ ἔμπης σε θεὸν μαντεύσομαι . Ὅτι δὲ τέλειος φιλόσοφος ὅμοιός ἐστι τῷ θεῷ . δῆλον , ἐπειδὴ τοῖς αὐτοῖς χαρακτηρίζεται , οἷσπερ καὶ ὁ θεός · ὥσπερ γὰρ ὁ θεὸς χρακτηρίζεται τῷ ἀγαθῷ καὶ τῷ γνωστικῷ καὶ τῷ δυνατῷ . ὡς καὶ ἡ ποίησις δηλοῖ λέγουσα ἐπὶ μὲν τοῦ ἀγαθοῦ θεοὶ δωτῆρες ἐάων . ἔπι δὲ του γνωστικοῦ θεοὶ δέ τε πάντα ἴσασιν , ἔπι δὲ του δυνάτου θεοὶ δέ τε πάντα δύνανται , τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον καὶ ὁ τέλειος φιλόσοφος τοῖς τρισὶ τούτοις χαρακτηρίζεται , λέγω δὴ τῷ ἀγαθῷ καὶ τῷ γνωστικῷ καὶ τῷ δυνατῷ · καὶ τῷ μὲν ἀγαθῷ , ὅτι ὥσπερ ὁ θεὸς προνοεῖται τῶν πάντων , οὕτω καὶ ὁ φιλόσοφος προνοεῖται τῶν ἀτελῶν ψυχῶν καὶ ἐπὶ τὸ τέλειον αὐτὰς ἄγει διὰ τοῦ ἀγνοούσας αὐτὰς ἐπὶ τὴν γνῶσιν μεταφέρειν · τῷ δὲ γνωστικῷ , ὅτι ὥσπερ τὸ θεῖον πάντα γινώσκει , οὕτω καὶ ὁ τέλειος φιλόσοφος ἐπαγγέλλεται πάντα γινώσκειν · τῷ δὲ δυνατῷ , ὅτι ὥσπερ τὸ θεῖον ὅσα δύναται καὶ βούλεται , οὕτω καὶ ὁ τέλειος φιλόσοφος ὅσα δύναται καὶ βούλεται . ἀλλ’ ἐπὶ μὲν τοῦ θεοῦ ἀντιστρέφει καὶ γὰρ ὅσα δύναται καὶ βούλεται καὶ ὅσα βούλεται καὶ δύναται ) , ἐπὶ δὲ τοῦ φιλοσόφου οὐκ ἀντιστρέφει · ὅσα μὲν γὰρ δύναται , βούλεται , οὐχ ὅσα δὲ βούλεται , δύναται · ἐὰν γὰρ βουληθῇ τι ἀδύνατον , οὐ δύναται τοῦτο ποιῆσαι · οἷον ἐὰν βουληθῇ τῷ δακτύλῳ ἅψασθαι τοῦ οὐρανοῦ , οὐ δύναται τοῦτο ποιῆσαι . καὶ ἀποροῦσί τινες λέγοντες · πῶς φατε τὸν φιλόσοφον τῷ δυνατῷ παραπλησίως χαρακτηρίζεσθαι τῷ θεῷ , ὅπου γε ἐπὶ μὲν τοῦ θεοῦ ἀντιστρέφει , ὡς εἴρηται , ἐπὶ δὲ τοῦ φιλοσόφου οὐκ ἀντιστρέφει ; καὶ ἔστιν εἰπεῖν ὅτι τοῦτο λέγομεν , ἐπειδὴ ταῦτα βούλεται ὁ τέλειος φιλόσοφος καὶ τούτων ἐρᾷ , ὧν καὶ τυχεῖν δύναται · τῶν γὰρ ἀδυνάτων οὐκ ἐρᾷ · καὶ γὰρ κατὰ τοὺς Στωϊχοὺς μεγίστη ἔνδειά ἐστιν ἡ τῶν ὀρέξεων ἀπληστία . ἰστέον δὲ ὅτι προϊόντες ἔχομεν δεῖξαι ὅτι ἄλλως πώς ἐστι τὸ γνωστικὸν παρὰ τῷ θεῷ καὶ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ δυνατὸν καὶ ἄλλως πως παρὰ τῷ φιλοσόφῳ . Δεῖ τοίνυν γινώσκειν ὅτι οἱ ὅροι ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου λαμβάνονται ἢ τοῦ τέλους ἢ ἀπὸ τοῦ συναμφοτέρου , τοῦτ’ ἔστιν ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου ἅμα καὶ τοῦ τέλους . καὶ ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου μέν , ὡς ὅταν εἴπωμεν ὅτι ἰατρική ἐστι τέχνη περὶ τὰ ἀνθρώπεια σώματα καταγινομένη περὶ ταῦτα γὰρ καταγίνεται ) , ἀπὸ τοῦ τέλους δέ , ὡς ὅταν εἴπωμεν ὅτι ἰατρική ἐστιν τέχνη ὑγείας περιποιητική τέλος γὰρ τῆς ἰατρικῆς τὸ τὴν παροῦσαν ὑγείαν φυλάξαι ἢ τὴν ἀποῦσαν ἀνακαλέσασθαι ) , | ἀπὸ τοῦ συναμφοτέρου δέ , ὡς ὅταν εἴπωμεν τοὺς δύο ὅρους συνάψαντες ‘ἰακτρική ἐστι τέχνη περὶ τὰ ἀνθρώπεια σώματα καταγινομένη ὑγείας περιποιητική’ . οὕτως οὖν καὶ τὴν φιλοσοφίαν ὁριζόμεθα ἀπὸ μὲν τοῦ ὑποκειμένου , ὡς ὅταν εἴπωμεν ‘φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις θείων τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων’ , ἀπὸ δὲ τοὐ τέλους ‘φιλοσοφία ἐστὶν ὁμοίωσις θεῷ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ’ , ἀπὸ τοῦ συναμφοτέρου δέ , ὡς ὅταν εἴπωμεν ‘φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις θείων τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων ὁμοίωσις ωσις θεῷ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ’ . καὶ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . Ἀποροῦσι δέ τινες λέγοντες ὅτι πῶς φατε τοὺς ὅρους ἢ ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου λαμβάνεσθαι ἢ ἀπὸ τοῦ τέλους ἢ ἀπὸ τοῦ συναμφοτέρου , ὅπου γε εἰώθαμεν λέγειν ὅτι πάντες οἱ ὅροι ἀπὸ γένους καὶ συστατικῶν διαφορῶν λαμβάνονται ; καὶ λέγουσί τινες ταύτην τὴν αἰτίαν , ὅτι ἐπὶ μὲν τῶν φυσικῶν πραγμάτων ἀπὸ γένους καὶ συστατικῶν διαφορῶν λαμβάνονται οἱ ὅροι , οἷον ὡς ἐπὶ τοῦ ἀνθρώπου , ἐπὶ δὲ τῶν τεχνῶν ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου λαμβάνονται ἢ ἀπὸ τοῦ τέλους ἢ ἐκ τοῦ συναμφοτέρου , ὡς ἐπὶ τοῦ προρρηθέντος παραδείγματος . ταῦτα μὲν οὗτοι . κακῶς δὲ λέγουσι , πρῶτον μὲν ὅτι τὴν ἀπορίαν οὐκ ἔλυσαν · ἡ γὰρ ἀπορία ἔχει ὅτι πάντες οἱ ὅροι ἀπὸ γένους καὶ συστατικῶν διαφορῶν λαμβάνονται , οὗτοι δὲ εἶπον τινὰς μὲν τῶν ὅρων ἀπὸ γένους καὶ συστατικῶν διαφορῶν λαμβάνεσθαι , τινὰς δὲ ἢ ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου μένου ἢ ἀπὸ τοῦ τέλους ἢ ἐκ τοῦ συναμφοτέρου , τοῦ ὑποκειμένου ἅμα καὶ τοῦ τέλους . δεύτερον δὲ ὅτι κακῶς ἐπέλυσαν εὑρίσκομεν γὰρ καὶ ἐπὶ τῶν φυσικῶν τὸν ὅρον ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου καὶ τέλους λαμβανόμενον , ὡς ἐπὶ τοῦ θυμοῦ · οὗτος γὰρ φυσικόν ἐστι καὶ ὅμως ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου καὶ τοῦ τέλους ὁριζόμεθα αὐτόν · λέγομεν γὰρ ὅτι θυμός ἐστι ζέσις τοῦ περὶ καρδίαν αἵματος πρὸς ὄρεξιν ἀντιλυπήσεως . καὶ ἰδοὺ ἡ μὲν ζέσις τοῦ περὶ τὴν καρδίαν αἵματος ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου ἐστί καὶ γὰρ τῷ θυμῷ τὸ περὶ τὴν καρδίαν αἷμα ὑπόκειται ) τὸ δὲ ‘πρὸς ὄρεξιν ἀντιλυπήσεως’ ἀπὸ τοῦ τέλους · τέλος γὰρ τοῦ θυμοῦ τὸ ὀρέγεσθαι τοῦ λυπῆσαι τὸν ἀντιλυπήσαντα . σαντα . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . ἔστι δὲ εἰπεῖν ὅτι καλῶς λέγομεν πάντας τοὺς ὅρους ἀπὸ γένους καὶ συστατικῶν διαφορῶν λαμβάνεσθαι · καὶ γὰρ οἱ ἐκ τοῦ τέλους λαμβανόμενοι καὶ οἱ ἐκ τοὐ ὑποκειμένου καὶ οἱ ἐκ τοῦ συναμφοτέρου ἔχουσι καὶ γένος καὶ συστατικὰς διαφοράς , οἷον ἰατρική ἐστι τέχνη περὶ τὰ ἀνθρώπεια σώματα καταγινομένη · ἰδοὺ ἐνταῦθα ἀντὶ γένους μὲν εἴληπται τὸ τέχνη , ἀντὶ δὲ συστατικῶν διαφορῶν αἳ λοιπαὶ λέξεις . I καὶ πάλιν ἰατρική ἐστι τέχνη ὑγείας περιποιητική · ἰδοὺ ἐνταῦθα τὸ μὲν τέχνη ἀντὶ γένους εἴληπται , αἱ δὲ λοιπαὶ λέξεις ἀντὶ συστατικῶν διαφορῶν . καὶ πάλιν ἰατρική ἐστι τέχνη περὶ τὰ ἀνθρώπεια σώματα καταγινομένη ὑγείας περιποιητική · ἰδοὺ ἀντὶ μὲν γένους εἴληπται τὸ τέχνη , ἀντὶ δὲ συστατικῶν διαφορῶν αἱ λοιπαὶ λέξεις . καὶ πάλιν φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις θείων τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων · ἰδοὺ ἐνταῦθα ἀντὶ μὲν γένους εἴληπται τὸ γνῶσις , ἀντὶ δὲ συστατικῶν διαφορῶν αἱ λοιπαὶ λέξεις . ταῦτα μὲν ἔχει καὶ τὸ τέταρτον καφάλαιον . Πέμπτον δὲ ὑπάρχει κεφάλαιον , ἐν ᾧ ζητοῦμεν ποῖος τέλειος ὁρισμὸς καὶ ποῖος ἀτελής . ἰστέον ὅτι τέλειος ὁρισμός ἐστιν ὁ ἀντιστρέφων πρὸς τὸ ὁριστόν , οἷον ὡς ὅταν εἴπωμεν ὅτι εἴ τι ἄνθρωπος , τοῦτο καὶ ζῷον λογικὸν θνητὸν νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν , καὶ εἴ τι ζῷον λογικὸν θνητὸν νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν , τοῦτο ἄνθρωπος . ἀτελὴς δὲ ὁρισμός ἐστιν ὁ μὴ ἀντιστρέφων · κακία γὰρ ὅρου ἐστὶ τὸ μὴ ἀντιστρέφειν . τοῦτο δὲ γίνεται ἐκ τοῦ πλεονάζειν τὸν ὅρον ἢ ἐλλείπειν · καὶ γὰρ οὗτος ὁ πλεονάζων ὅρος οὐκ ἀντιστρέφει , οἷον ἄνθρωπός ἐστι ζῷον λογικὸν θνητὸν νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικὸν γραμματικόν · οὗτος γὰρ πλεονάζων οὐκ ἀντιστρέφει · εἴ τι μὲν γὰρ ζῷον λογικὸν θνητὸν νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικὸν γραμματικόν , τοῦτο ἄνθρωπος , οὐκ εἴ τι δὲ ἄνθρωπος , τοῦτο ζῷον λογικὸν θνητὸν νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικὸν γραμματικόν · οὐ γὰρ πᾶς ἄνθρωπος γραμματικός ἐστι . ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ὁ ἐλλείπων ὅρος ἀντιστρέφει · οἷον ἄνθρωπός ἐστι ζῷον λογικόν · ἰδοὺ γὰρ οὗτος ὁ ὅρος ἐλλείπων οὐκ ἀντιστρέφει · ἔ τι μὲν γὰρ ἄνθρωπος , τοῦτο ζῷον λογικόν , οὐκ εἴ τι δὲ ζῷον λογικόν , τοῦτο ἄνθρωπος · οὐ μόνον γὰρ ἄνθρωπός ἐστι ζῷον λογικόν , ἀλλὰ καὶ ἄγγελοι καὶ δαίμονες . ταύτα μὲν ἐν τούτοις . Ζητήσωμεν δὲ λοιπὸν ποῖοι ἐκ τῶν προρρηθέντων ὅρων εἰσὶ τέλειοι . ἰστέον ὅτι οἱ ἐκ τοῦ συναμφοτέρου , ἤγουν οἱ ἐξ ὑποκειμένου ἅμα καὶ τέλους , μᾶλλόν εἰσι τέλειοι ( οἶον τεκτονική ἐστι τέχνη περὶ ξύλα θρόνου περιποιητική ) , οἱ δὲ ἐκ τοῦ ὑποκειμένου μόνου ἢ καὶ ἀπὸ μόνου τοῦ τέλους ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον οὔκ εἰσι τέλειοι , οἷον ἐὰν εἴπωμεν ‘ἰατρική ἐστι τέχνη περὶ τὰ ἀνθρώπεια σώματα καταγινομένη’ , οὐκ ἀντιστρέφει · εἴ τι μὲν γὰρ ἰατρική , τοῦτο τέχνη περὶ τὰ ἀνθρώπεια σώματα καταγινομένη , οὐκ εἴ τι δὲ τέχνη περὶ τὰ ἀνθρώπεια σώματα καταγινομένη , τοῦτο ἰατρική · οὐ γὰρ μόνη ἡ ἰατρικὴ περὶ τὰ ἀνθρώπεια σώματα κατα - γίνεται , ἀλλὰ καὶ ἡ γυμναστικὴ καὶ ἡ κομμωτικὴ καὶ ἡ κουρευτική . καὶ πάλιν ἐὰν εἴπω ὅτι θυμός ἐστι ζέσις τοῦ περὶ τὴν καρδίαν αἵματος , οὐκ ἀντιστρέφει · εἴ τι μὲν γὰρ θυμός , τοῦτο ζέσις τοῦ περὶ τὴν καοδίαν αἵματος , οὐκ εἴ τι δὲ ζέσις τοῦ περὶ τὴν καρ | δίαν αἵματος , τοῦτο θυμός · δύναται γὰρ ζέσις εἶναι τοῦ περὶ τὴν καρδίαν αἵματος καὶ ἀπὸ πυρετοῦ . καὶ πάλιν ἐὰν εἴπω ὅτι ῥητορική ἐστι πειθοῦς δημιουργός , οὐκ ἀντιστρέφει · εἴ τι μὲν γὰρ ῥητορική , τοῦτο πειθοῦς δημιουργός , οὐκ εἴ τι δὲ πειθοῦς δημιουργός , τοῦτο ῥητορική · οὐ μόνη γὰρ ἡ ῥητορικὴ πειθοῦς δημιουργός , ἀλλὰ καὶ ἡ διαλεκτικὴν φιλοσοφία . πρόσκειται δὲ ἀνωτέρω ‘ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον οὔκ εἰσι τέλειοι οἱ ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου μόνου λαμβανόμενοι ἢ οἱ ἀπὸ τοῦ τέλους , ἐπειδὴ ἔστιν ὅτε εὑρίσκεται καὶ ὁ ἐκ τοῦ ὑποκειμένου μόνου λαμβανόμενος ὅρος τέλειος , οἷον ὡς ἐπὶ τῆς ὑαλουργικῆς · ἐὰν γὰρ εἴπωμεν ὅτι ὑαλουργική ἐστι τέχνη περὶ ὕαλον καταγινομένη , τέλειός ἐστιν ὅρος · εἴ τι μὲν γὰρ ὑαλουργική ἐστι , τοῦτο τέχνη περὶ ὕαλον καταταγινομέην , καὶ εἴ τι περὶ ὕαλον καταγινομένη τοῦτο τέχνη ἐστὶν ὑαλουργική · τῇ γὰρ ὑαλουργικῇ μόνῃ ὑπόκειται ὁ ὕαλος . ἐπὶ δὲ τῆς φιλοσοφίας καὶ ἀπὸ τοῦ τέλους μόνου καὶ ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου τέλειός ἐστιν ὁρισμός . καὶ ἀποροῦσί τινες λέγοντες διὰ τί ἐπὶ τῆς φιλοσοφίας ὁ ἐκ μόνου τοῦ ὑποκειμένου ὅρος τέλειός ἐστι καὶ ὁ ἐκ μόνου τοῦ τέλους . καὶ ἔστιν εἰπεῖν , ἐπειδὴ καὶ τὸ ὑποκείμενον τῇ φιλοσοφίᾳ αὐτῇ μόνῃ ὑπόκειται καὶ οὐκ ἄλλῳ τινί τῇ γὰρ φιλοσοφίᾳ μόνῃ ὑπόκειται πάντα τὰ ὄντα ) , καὶ πάλιν καὶ τὸ τέλος τῆς φιλοσοφίας αὐτῆς μόνης ἐστὶ τέλος · μόνη γὰρ ἡ φιλοσοφία τὴν γνῶσιν πάντων τῶν ὄντων ἔχει καὶ δι’ αὐτῆς ὁμοιοῦται τῷ θεῷ . ταῦτα καὶ τὸ πέμπτον κεφάλαιον καὶ ἡ παροῦσα πρᾶξις . Πρᾶξις ζ΄ . Μεμαθηκότες τὸ πέμπτον καφάλαιον ζητήσωμεν καὶ τὸ ἕκτον , ἐν ᾧ λέγομεν πόσοι καὶ ποῖοι τῆς φιλοσοφίας εἰσὶν ὁρισμοί . εἰσὶ δὲ οὖτοι · πρῶτος μὲν ὁ λέγων ‘φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις τῶν ὄντων ἡ ὄντα ἐστί’ , δεύτερος δὲ ‘γνῶσις θείων τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτω’ , τρίτος ’ μελέτη θανάτου’ , τέταρτος ‘ὁμοίωσις θεῷ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ’ , πέμπτος ‘τέχνη τεχνῶν καὶ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν’ , ἕκτος ‘φιλοσοφία ἐστὶ φιλία σοφίας’ καὶ ταῦτα μὲν τὸ ἕκτον κεφάλαιον . Ἕβδομον δέ ἐστι κεφάλαιον , διὰ τί τοσοῦτοί εἰσιν οἱ τῆς φιλοσοφίας ὁρισμοὶ καὶ μήτε πλείονες μήτε ἐλάττονες . καὶ ἔστιν εἰπεῖν δύο λύσεις , μίαν μὲν ἀπὸ διαιρέσεως , ἑτέραν δὲ ἀριθμητικτήν . ἔστι δὲ ἡ ἀπὸ διαιρέδεως αὕτη · εἰσί τινα ὑφεστηκότα μέν , μὴ ὀνομαζόμενα δέ , ὡς ἐπὶ τῶν ὄντων ἐν τῷ βυθῷ καὶ ἐν τοῖς ἀβάτοις ὄρεσιν · εἰσὶ γάρ τινα ἐν τῷ βυθῷ , ἅτινα εἰσὶ μέν , οὐκ ὀνομάζονται δὲ διὰ τὸ μὴ γινώσκεσθαι ὑφ’ ἡμῶν . καὶ πάλιν εἰσί τινα ὀνομαζόμενα μέν , μὴ ὑφεστηκότα δέ , ὡς ἐπὶ τοῦ ίπποκενταύρου · κενταύρου · τοῦτο γὰρ ὀνομάζεται μέν , οὐχ ὑφέστηκε δέ · | οὐ γὰρ ἔστιν ἱπποχένταυρος . καὶ πάλιν εἰσί τινα καὶ ὀνομαζόμενα καὶ ὑφεστηκότα , ὥσπερ ὁ ἄνθρωπος καὶ αἱ τέχναι · καὶ γὰρ ὀνομάζονται καὶ εἰσίν . ἡ δὲ φιλοσοφία καὶ ὀνομάζεται καὶ ὑφέστηκεν , ὡς ἐν τῷ εἰ ἔστι μεμαθήκαμεν . καὶ ἐν πρώτοις τὴν ὕπαρξιν ἔχει · καὶ γὰρ ἡ φιλοσοφία μήτηρ τῶν τεχνῶν καὶ ἐπιστημῶν ἐστιν · ἐξ αὐτῆς γὰρ τὰς ἀρχὰς καὶ αἱ τέχναι καὶ αἱ ἐπιστῆμαι λαμβάνουσιν . οἷον ὁ γεωμέτρης λαμβάνει ὁμολογούμενον ὅτι σημεῖόν ἐστιν οὗ μέρος οὐδέν · τούτου δὲ τὴν αἰτίαν ὁ φυσικὸς φιλόσοφος οἶδε . καὶ πάλιν ὁ ἰατρὸς λαμβάνει ὁμολογούμενον ὅτι ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων τὰ ἀνθρώπεια σώματα συνίστανται · τούτου δὲ τὴν αἰτίαν ὁ φυσικὸς φιλόσοφος οἶδε . καὶ πάλιν ὁ γραμματικὸς λαμβάνει ὁμολογούμενον ὅτι τὸ ἡ καὶ τὸ # x772 ; μακρά εἰσι · τούτου δὲ τὴν αἰτίαν ὁ μουσικὸς φιλόσοφος οἶδεν . ἡ φιλοσοφία οὖν , ὡς εἴρηται , καὶ ὀνομάζεται καὶ ὑφέστηκε καὶ ἐν πρώτοις τὴν ὕπαρξιν · ἔχει . καὶ ἐπειδὴ μὲν ὀνομάζεται , ἔχει ἐκ τοῦ ὀνόματος ὅρον τὸν λέγοντα ‘φιλοσοφίκ ἐστὶ φιλία σοφίας , ἐπειδὴ δὲ ἐν πρώτοις ἔχει τὴν ὕπαρξιν , ἔχει τὸν ἐκ τῆς ὑπεροχῆς ὅρον τὸν λέγοντα ‘φιλοσοφία ἐστὶ τέχνη τεχνῶν καὶ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν’ . ἐπειδὴ δὲ ὑφέστηκεν , ἔχει καὶ ὑποκείμενον , ἔχει καὶ τέλος , καὶ ἑκάτερον τούτων διττόν · πάσα γὰρ τέχνη καὶ ἐπιστήμη ἔχει καὶ ὑποκείμενον , κείμενον , ἔχει καὶ τέλος , καὶ ἑκάτερον τούτων διττόν · ἔχει γὰρ προσεχὲς ὑποκείμενον , ἔχει καὶ πόρρω ὑποκείμενον , καὶ πάλιν ἔχει καὶ προσεχὲς τέλος καὶ πόρρω τέλος . ἀλλ’ ἵνα σαφὲς ἡμῖν τὸ λεγόμενον γένηται , γυμνάσωμεν τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ναυπηγικῆς . ἰστέον ὅτι ἡ ναυπηγικὴ ἔχει καὶ ὑποκείμενον , ἔχει καὶ τέλος , καὶ ἑκάτερον τούτων διττόν · ἔχει γὰρ καὶ προσεχὲς ὑποκείμενον καὶ πόρρω ὑποκείμενον , καὶ πάλιν ἔχει προσεχὲς τέλος καὶ πόρρω τέλος . καὶ προσεχὲς μὲν ὑποκείμενον ἔχει τὰ ἁπλῶς ξύλα , πόρρω δὲ ὑποκείμενον τὰ τοιάδε ξύλα οἷον τὰ πεποιωμένα πρὸς τρόπιν καὶ πηδάλιον · πρῶτον γὰρ ὁ ναυπηγὸς λαμβάνει τὰ ἁπλῶς ξύλα , καὶ εἶθ’ οὕτως ζητεῖ ποῖα πεποίωνται πρὸς τρόπιν καὶ πηδάλιον . καὶ πάλιν προσεχὲς μὲν τέλος ἔχει τὸ ποιῆσαι ἁπλῶς ναῦν , πόρρω δὲ τέλος τὸ ποιῆσαι τοιάνδε νῦν , οἷον ἢ δόρκωνα ἢ λύχνον . οὕτως οὖν καὶ ἡ φιλοσοφία ἔχει καὶ ὑποκείμενον καὶ τέλος καὶ ἑκάτερον τούτων διττόν · ἔχει γὰρ προσεχὲς ὑποκείμενον καὶ πόρρω καὶ τέλος ὁμοίως προσεχὲς καὶ πόρρω . καὶ προσεχὲς μὲν ὑποκεί - μένον ἔχει τὰ ἁπλῶς ὄντα , πόρρω δὲ ὑποκείμενον τὰ τοιάδε ὄντα , οἷον τὰ θεῖα καὶ τὰ ἀνθρώπινα πράγματα . καὶ πάλιν προσεχὲς μὲν τέλος ἔχει τὸ μελετᾶν τὸν θάνατον , ἤγουν τὸ νέκρωσιν ἀπεργάζεσθαι τῶν παθῶν , πόρρω δὲ τέλος ἔχει | τὸ διὰ τούτου , ἤγουν διὰ τοῦ νέκρωσιν ἀπεργάζεσθαι τῶν παθῶν , ὁμοιοῦσθαι θεῷ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ . ἐπειδὴ οὖν ἡ φιλοσοφία ἔχει καὶ ὑποκείμενον καὶ τέλος καὶ ἑκάτερον τούτων διττόν , ὡς εἴρηται , τούτου χάριν καὶ ἄλλους τέσσαρας ὅρους ἔχει , δύο ἐκ τοὐ ὑποκειμένου , ἕνα μὲν ἐκ τοῦ προσεχοῦς ὑποκειμένου τὸν λέγοντα ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις τῶν ὄντων ᾗ ὄντα ἐστίν’ , ἄλλον δὲ ἐκ τοῦ πόρρω ὑποκειμένου τὸν λέγοντα ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις θείων τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων’ , καὶ δύο ἐκ τοῦ τέλους , ἕνα μὲν ἐκ τοῦ προσεχοῦς τέλους τὸν λέγοντα ‘φιλοσοφία ἐστὶ μελέτη θανάτου’ , ἄλλον δὲ ἐκ τοῦ πόρρω τέλους τὸν λέγοντα ‘φιλοσοφία ἐστὶν ὁμοίωσις θεῷ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ’ . Αὕτη μὲν οὖν ἡ ἀπὸ διαιρέσεως λύσις ἡ δεικνῦσα διὰ τί ἐξ εἰσιν οἱ τῆς φιλοσοφίας ὁρισμοί . ἡ δὲ ἀριθμητική ἐστιν αὕτη · τῶν ἀριθμῶν οἱ μέν εἰσι τέλειοι οἱ δὲ ὑπερτέλειοι οἱ δὲ ἐλλιπεῖς , οἵτινες καὶ ἀτελεῖς καλοῦντι . καὶ τέλειος μὲν ἀριθμός ἐστιν οὗ τὰ μέρη συντιθέμενα ἐξισοῦνται τῷ ὅλῳ , ὡς ἐπὶ τοῦ ἕξ · τούτου γὰρ τὰ μέρη συντιθέμενα τὸν ἓξ ἀριθμὸν ἀποτελοῦσιν · λοῦσιν · ἔχει γὰρ τὸ ἥμισυ τρία , τὸ τρίτον δύο καὶ τὸ ἕκτον μονάδα · ἰδοὺ ἕξ · τέταρτον γὰρ προσλαβεῖν οὐ δύναται , ἐπειδὴ ἐὰν προσλάβῃ τέταρτον , ἀναγκάζεται τμηθῆναι ἡ μονάς · οἱ δὲ ἀριθμητικοὶ οὐ τέμνουσι τὴν μονάδα . ὑπερτελὴς δὲ ἀριθμός ἐστιν οὗ τὰ μέρη συντιθέμενα ὑπὲρ τὸ ὅλον εὑρίσκονται , σκονται , ὡς ἐπὶ τοῦ δώδεκα · τούτου γὰρ τὰ μέρη συντιθέμενα τὸν ἓξ καὶ δέκα ἀριθμὸν ἀποτελοῦσιν · ἔχει γὰρ τὸ ἥμισυ ἕξ , τὸ τρίτον τέσσαρα , τὸ τέταρτον τρία , τὸ ἕκτον δύο καὶ τὸ δωδέκατον μονάδα · ἰδοὺ δεκαέξ . ἐλλιπὴς δὲ ἀριθμὸς ἤτοι ἀτελής ἐστιν οὗ τὰ μέρη συντιθέμενα ἐλάττονα τονα τοῦ ὅλου εὑρίσκονται , ὡς ἐπὶ τοῦ ὀκτώ · τούτου γὰρ τὰ μέρη συντιθέμενα τὸν ἑπτὰ ἀριθμὸν ἀποτελοῦσιν · ἔχει γὰρ τὸ ἥμισυ τέσσαρα , τὸ τέταρτον δύο καὶ τὸ ὄγδοον μονάδα · ἰδοὺ ἑπτά . τούτων οὖν οὕτως ἐχόντων ἐπειδὴ πρῶτος τέλειος ἀριθμὸς ὁ ἕξ ἐστιν πρὸ αὐτοῦ γὰρ ἄλλος τέλειος οὐκ ἔστιν ) , τούτου χάριν ἕξ εἰσιν οἱ τῆς φιλοσοφίας ὁρισμοί · ἔδει γὰρ τὴν μητέρα τῶν τεχνῶν καὶ ἐπιστημῶν τῷ πρώτῳ καὶ τελείῳ ἀριθμῶ κεκοσμῆσθαι . ἐν οἷς σὺν θεῷ καὶ ἡ παροῦσα πρᾶξις . Πρᾶξις η΄ . Ελθωμεν ἐπὶ τὸ ὄγδοον κεφάλαιον καὶ εἴπωμεν τὴν τάξιν τῶν ὁρισμῶν τῆς φιλοσοφίας . ἰστέον ὅτι ἓξ ὄντων τῶν τῆς φιλοσοφίας ὁρισμῶν ἔσχατός ἐστιν ὁ ἐκ τῆς ἐτυμολογίας ὁ λέγων ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ φιλία σοφίας’ . τῶν δὲ πέντε τῶν ἄλλων ἔσχατός ἐστιν ὁ ἐκ τῆς ὑπεροχῆς ὁ λέγων ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ τέχνη τεχνῶν καὶ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν . τῶν δὲ | τεσσάρων οἱ μὲν ἐκ τοῦ ὑποκειμένου εἰσὶ πρῶτοι , οἱ δὲ ἐκ τοῦ τέλους ἔσχατοι . καὶ ἐν ἑκατέρῳ τούτων ὁ ἐκ τοῦ προσεχοῦς προτερεύει τοῦ ἐκ τοῦ πόρρω · καὶ γὰρ ὁ ἐκ τοῦ προσεχοῦς ὑποκειμένου ὁ λέγων ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις τῶν ὄντων ᾗ ὄντα ἐστί’ προτερεύει τοῦ ἐκ τοῦ πόρρω ὑποκειμένου τοῦ λέγοντος ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶν γνῶσις θείων τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων’ . καὶ πάλιν ὁ ἐκ τοῦ προσεχοῦς τέλους ὁ λέγων ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ μελέτη θανάτου’ προτερεύει τοῦ ἐκ τοῦ πόρρω τέλους τοῦ λέγοντος ὅτι φιλοσοφία ἐστὶν ὁμοίωσις θεῷ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ’ · ὥστε εἶναι τὴν τάξιν οὕτως · πρῶτος μέν ἐστιν ὁ λέγων ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις τῶν ὄντων ᾗ ὄντα ἐστί’ , δεύτερος ‘γνῶσις θείων τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων’ , τρίτος ‘μελέτη θανάτου’ , τέταρτος ‘ὁμοίωσις θεῷ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ’ , πέμπτος ὁ λέγων ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ τέχνη τεχνῶν καὶ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν’ , ἕκτος δέ ἐστιν ὁ λέγων ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ φιλία σοφίας’ . ταῦτα εἰπόντες ἔλθωμεν καὶ εἴπωμεν τὴν αἰτίαν τῆς τάξεως αὐτῶν . ἰστέον ὅτι ὁ ὁρισμὸς ὁ ἀπὸ τῆς ἐτυμολογίας ὁ λέγων ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ φιλία σοφίας’ τελευταίαν ἐπέχει τάξιν . καὶ τοῦτο εὐλόγως · πρῶιον γὰρ δεῖ ὑπάρχειν τὸ πρᾶγμα καὶ τελευταῖον ἐπιτίθεσθαι αὐτῷ ὄνομα , ὅθεν καὶ ὄνομα λέγεται οἱνοεὶ τῷ ὄντι ὅμοιον · καὶ γὰρ οὐχ ὡς ἔτυχεν ἐπετίθεσαν οἱ ἀρχαῖοι τὸ ὄνομα , ἀλλ’ ἁρμοζόντως τῷ ὑποκειμένῳ πράγματι , οἷον ἄνθρωπος λέγεται παρὰ τὸ ἀναθρεῖν καὶ ἀναλογίζεσθα ἃ ὄπωπε , καὶ πάλιν ἵππος λέγεται παρὰ τὸ ἵπτασθαι τοῖς ποσίν . οὕτως οὖν δεῖ ὑπάρχειν τὴν φιλοσοφίαν καὶ τελευταῖον ἐπιτίθεσθαι αὐτῇ ὄνομα καὶ καλεῖν αὐτὴν φιλοσοφίαν . ἐπειδὴ οὖν τὸ ὄνομα τελευταίαν ἐπέχει τάξιν , τούτου χάριν καὶ ὁ ἀπὸ τῆς ὀνομασίας ἤγουν ὁ ἀπὸ τῆς ἐτυμολογίας ὅρος τελευταίαν ἐπέχει τάξιν . ὁ δὲ ὅρος ὁ ἐκ τῆς ὑπεροχῆς ὁ λέγων ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ τέχνη τεχνῶν καὶ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν’ ἔσχατος τῶν ἄλλων ἐστὶ διὰ τοιαύτην αἰτίαν · τὰ κοινότερα προτερεύουσι τῶν ἰδίως τινὶ ὑπαρχόντων καὶ αὐτῷ μόνῳ τῷ πράγματι ἁρμοζόντων , ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ὅρων · καὶ γὰρ καὶ ἐν τούτοις αἱ μὲν κοινότεραι λέξεις πρῶταί εἰσίν , αἱ δὲ ἰδίως αὐτῷ ὑπάρχουσαι καὶ τῷ ὁριστῷ μόνῳ ἁρμόζουσαι τελευταίαν ἐπέχουσι τάξιν , οἷον ὡς ἐπὶ τοῦ ‘ἄνθρωπός ἐστι ζῷον λογικὸν θνητὸν καὶ τὰ ἑξῆς’ • ἰδοὺ ἐνταῦθα αἱ μὲν κοινότεραι λέξεις πρῶταί εἰσιν , οἷον τὸ ζῷον οὐ γὰρ μόνος ὁ ἄνθρωπός ἐστι ζῷον ἀλλὰ καὶ ἵππος καὶ κύων ) , καὶ πάλιν τὸ λογικόν οὐ μόνον γὰρ ὁ ἄνθρωπός ἐστι λογικὸν ἀλλὰ καὶ ἄγγελος καὶ δαίμων ) , ὁμοίως καὶ τὸ θνητόν οὐ μόνον γὰρ ὁ ἄνθρωπός ἐστι θνητὸν ἀλλὰ καὶ αἱ μακραίωνες νύμφαι ) , αἱ δὲ ἰδίως | αὐτῷ ὑπάρχουσαι καὶ τῷ ὁριστῷ μόνῳ ἁρμόζουσι τελευταίαν ἐπέχουσι τάξιν · τὸ γὰρ νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν τῷ ἀνθρώπῳ μόνῳ ἁρμόζει · μόνος γὰρ ὁ ἄνθρωπος μανθάνει τὴν κατ’ ἐνέργειαν γνῶσιν , αἱ δὲ μακραίωνες νύμφαι οὔκ εἰσι νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικαί · οὐδὲ γὰρ μανθάνουσι τὴν κατ’ ἐνέργειαν γνῶσιν , ἀλλ’ οἴκοθεν αὐτὴν ἔχουσιν · αὗταί γὰρ φύσει πάντα ἴσασιν . ἐπειδὴ οὖν τὰ κοινότερα προτερεύουσι τῶν ἰδίως τινὶ ὑπαρχόντων , τούτου χάριν καὶ οἱ ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου καὶ οἱ ἀπὸ τοῦ τέλους ὅροι προτερεύουσι τοῦ ἀπὸ τῆς ὑπεροχῆς ὅρου · καὶ γὰρ κοινότερον μέν ἐστι τὸ ὑποκείμενον καὶ τὸ τέλος οὐ μόνον γὰρ ἡ φιλοσοφία σοφία ἔχει καὶ ὑποκείμενον καὶ τέλος ἀλλὰ καὶ πᾶσα τέχνη καὶ πᾶσα ἐπιστήμη ) , ἰδίως δὲ ὑπάρχει τῇ φιλοσοφίᾳ ἡ ὑπεροχή · μόνη γὰρ ἡ φιλοσοφία ὑπερέχει πασῶν τῶν τεχνῶν καὶ ἐπιστημῶν . οἱ δὲ ἐκ τοῦ ὑποκειμένου ὅροι προτερεύουσι τῶν ἐκ τοῦ τέλους , ἐπειδὴ καὶ τὸ ὑποκείμενον προτερεύει τοῦ τέλους · εἰ μὴ γὰρ ᾖ ὑποκείμενον , οὐδὲ τέλος εύρίσκεται · εἰ μὴ γὰρ ἔχει ὁ τέκτων ξύλα , οὐ δύναται ποιῆσαι θρόνον ἢ κλίνην ἤ τι τοιοῦτον . οἱ δὲ ἐκ τοῦ προσεχοῦς προτερεύουσι τῶν ἐκ τοῦ πόρρω , οἷον ὁ ἐκ τοῦ προσεχοῦς ὑποκειμένου ὁ λέγων ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις τῶν ὄντων ᾗ ὄντα ἐστί’ προτερεύει τοῦ ἐκ τοῦ πόρρω ὑποκειμένου τοῦ λέγοντος ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις θείων τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων’ . καὶ πάλιν ὁ ἐκ τοῦ προσεχοῦς τέλους ὁ λέγων οἴ ‘φιλοσοφία ἐστὶ μελέτη θανάτου’ προτερεύει τοῦ ἐκ τοῦ πόρρω τέλους τοῦ λέγοντος ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστιν ὁμοίωσις θεῷ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ’ , ἐπειδὴ τὸ προσεχὲς προτερεύει τοῦ πόρρω · καὶ γὰρ τὸ προσεχὲς ἐγγύτερόν ἐστι καὶ δι’ αὐτοῦ ἐπὶ τὸ πόρρω ἐρχόμεθα · καὶ γὰρ εἰ μὴ ἔχει ὁ τέκτων τὰ ἁπλῶς ξύλα , οὐ δύναται διακρῖναι τὰ τοιάδε ξύλα , οἷον τὰ πεποιωμένα καὶ τὰ οὐ πεποιωμένα , καἲ πάλίν ὁ φιλόσοφος εἰ μὴ μελετήσῃ τὸν θάνατον , τοῦτ᾿ ἔστι νέκρωσιν ἀπεργάσηται τῶν παθῶν , οὐ δύναται ὁμοιωθῆναι θεῷ . ταῦτα μὲν περὶ τῆς τάξεως τῶν ἓξ ὁρισμῶν . Ἰστέον δὲ ὅτι καὶ ἄλλους δύο ὅρους θέλουσί τινε ἐπεισφέρειν τῇ φιλοσοφίᾳ , ἕνα μὲν οἱ ἰατροὶ ἕνα δὲ ἕτεροι · καὶ γὰρ οἱ ἰατροὶ θέλοντες τὴν οἰκείαν τέχνην σεμνῦναι , κατὰ τὸν ποιητὴν χρύσεα χαλκείων καταλλασσόμενοι , ὁρίζονται λέγοντες ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶν ἰατρικὴ ψυχῶν , ἰατρικὴ δέ ἐστι φιλοσοφία σωμάτων.’ οὗτος δὲ ὁ ὅρος οὐκ εὖ ἔχει · διάλληλον γὰρ ἔχει δεῖξιν , ἥτις διαβέβληται παρὰ τοῖς φιλοσόφοις , ἐπειδὴ ἡ διάλληλος δεῖξις ἐκ τοῦ ζητουμένου τὸ ζητούμενον κατασκευάζει , ὡς ὅταν εἴπωμεν ‘ποῦ μένει Πλάτων;’ ‘ὅπου μένει Δίων’ , | καὶ ‘ποῦ μένει Δίων;’ ‘ὅπου μένει Πλάτων’ . οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τούτοις τοῖς ὁρισμοῖς διάλληλός ἐστι δεῖξις · τί γάρ ἐστι φιλοσοφία ; ‘ἰατρικὴ ψυχῶν’ καὶ τί ἰατρική ; ‘φιλοσοφία σωμάτων’ · καὶ ἐρωτώμενοι ‘τί ἐστιν ἰατρική;’ φασὶ ‘φιλοσοφία’ , καὶ φιλοσοφία;’ φασὶν ‘ἰατρική’ , καὶ τὸ ζητούμενον ἐκ τοῦ ζητουμένου κατασκευάζουσιν . ἄλλως τε δὲ εἰ καὶ δῶμεν τὸν ὅρον τὸν λέγοντα ‘φιλοσοφία ἐστὶν ἰατρικὴ ψυχῶν καλῶς ἔχειν , ἐμπεριέχεται ἐκ τοῦ ὅρου τοῦ λέγοντος ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ μελέτη θανάτου’ · καὶ γὰρ τὸ μελετᾶν τὸν θάνατον ἤγουν τὸ νέκρωσιν σθαι τῶν παθῶν οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν εἰ μὴ τὸ ἰατρεῦσαι ψυχήν . ἕτεροι δὲ ἄλλον ὅρον ἐπεισφέρουσι τῇ φιλοσοφίᾳ λέγουτεσ ‘φιλοσοφία ἐστὶ μεγίστη μουσική’ · οὕτω γὰρ 6 Πλατῶν ἐν τῷ Φαίδωνι ὁρίζεται αὐτήν . οὗτος δὲ ὁ ὅρος ἐμπεριέχεται ἐκ τοῦ ὅρου ἀπὸ τῆς ὑπεροχῆς τοῦ λέγοντος ὅτι φιλοσοφία ἐστὶ τέχνη τεχνῶν καὶ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν’ · καὶ γὰρ ὁ λέγων μεγίστην μουσικὴν ἀπὸ τῆς ὑπεροχῆς ἐστι . ταῦτα μὲν τὸ ὄγδοον κεφάλαιον . Ἔλθωμεν δὲ καὶ ἐπὶ τὸ ἔνατον καὶ εἴπωμεν τίνες ἐφεῦρον τούτους τοὺς ὅρους . ἰστέον ὅτι οἱ δύο , ὁ ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου καὶ ὁ ἐκ τῆς έτυμολογίας , μολογίας , εἰς τὸν Πυθαγόραν ἀναφέρονται . τοῦτο δὲ οὐκ ἔχομεν δεῖξαι ἀπὸ Πυθαγορείων συγγραμμάτων · οὐκ ἐποίησε γὰρ συγγράμματα ὁ Πυθαγόρας · ἔλεγε γὰρ ὅτι ἰού βούλομαι ἐν ἀψύχοις τὰ ἐμὰ καταλιπεῖν ἄψυχα δὲ ἐκάλει τὰ βιβλία ) , ἀλλ’ ἐν ἐμψύχοις ἤτοι ἐν τοῖς μαθηταῖς , οἵτινες καὶ ἐρωτώμενοι δύνανται ἀποκρίνασθαι’ · καὶ γὰρ ὁ ἄνθρωπος δύναται πρὸς τὴν ἀπορίαν ἀποκρίνασθαι , τὸ δὲ βιβλίον οὐ δύναται ἀποκρίνασθαι , καὶ ὡς ἔλεγέ τις τῶν Πυθαγορείων ἰού δύνανται τὰ βιβλία διδάξαι με ἀεί , ἄλλα καὶ ἄλλα ἀεὶ περὶ τῶν αὐτῶν φθεγγόμενον’ · καὶ γὰρ τὸ βιβλίον ἀεὶ τὰ αὐτὰ περὶ τῶν αὑτῶν λέγει καὶ οὐ δύναται πρὸς τὸ ἐρωτώμενον ἀποκρίνασθαι , ὁ δὲ ἄνθρωπος δύναται πρὸς τὸ ἐρωτώμενον ἀποκρίνασθαι . ὡς οὖν εἴρηται , ἐκ τῶν Πυθαγορείων συγγραμμάτων οὐκ ἔχομεν δεῖξαι ὅτι οὗτοι οἱ ὅροι εἰς Πυθαγόραν ἀναφέρονται · οὐδὲ γὰρ συγγράμματα κατέλιπε · μηδὲ γάρ τις οἰέσθω τὰ Χρυσᾶ ἔπη αὐτοῦ εἶναι , ἀλλά τις τῶν Πυθαγορείων ἐποίησε ταῦτα καὶ πρὸς τιμὴν ἐπέγραψε τὸ ὄνομα τοῦ οἰκείου διδασκάλου . δείκνυμεν δὲ ὅτι οὗτοι οἱ ὅροι τοῦ Πυθαγόρου εἰσὶν ἐκ τῶν Πυθαγορείων · καὶ γὰρ ὁ Νικόμαχος εἷς δὲ οὗτος τῶν Πυθαγορείων ) λέγει ὅτι ‘ὁ Πυθαγόρας οὕτως ὡρίζετο τὴν φιλοσοφίαν · φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις τῶν ὄντων ᾗ ὄντα ἐστί , καὶ πάλιν γνῶσις θείων τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων , | καὶ πάλιν φιλοσοφία ἐστὶ φιλία σοφίας’ . οἱ δὲ δύο οἱ ἐκ τοῦ τέλους εἰς τὸν Πλάτωνα ἀναφέρονται , ὁ λέγων ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ μελέτη θανάτου’ καὶ πάλιν ὁ λέγων ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶν ὁμοίωσις θεῷ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ’ · καὶ γὰρ ἐν μὲν τῷ Φαίδωνι φαίνεται δοξάζων τὴν φιλοσοφίαν μελέτην θανάτου , δι’ ὧν φησι ‘κινδυνεύουσι γὰρ ὅσοι τυγχάνουσιν ὀρθῶς ἁπτόμενοι φιλοσοφίας λεληθέναι σφᾶς τε αὐτοὺς καὶ τοὺς ἄλλους μηδὲν ἕτερον μελετῶντες ἢ θνήσκειν τε καὶ τεθνάναι’ , ἐν δὲ τῷ Θεαιτήτῳ φαίνεται δοξάζων αὐτὴν ὁμοίωσιν θεῷ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ , δι’ ὧν φησιν ‘ἀλλ’ ἐπεί , u ) Θεόδωρε γεωμέτρης δὲ οὗτος ) , οὔτ’ ἀπολέσθαι τὰ κακὰ δυνατόν ὑπεναντίον γάρ τι τῷ ἀγαθῷ εἶναι ἀνάγκη ) οὔτ’ ἐν θεοῖς αὐτὰ ἱδρῦσθαι , τήνδε τὴν θνητὴν φύσιν καὶ τόνδε τὸν τόπον ἐξ ἀνάγκης περιπολεῖ . διὸ δεῖ πειρᾶσθαι φεύγειν ἐνθένδε ἐκεῖσε ὅτι τάχιστα . τίς οὖν ἡ φυγή ἐστιν ; ὁμοίωσις θεῷ κατὰ τὸ δυνα - τὸν ἀνθρώπῳ . ὁμοίωσις δὲ θεῷ ἐστι τὸ ὅσιον καὶ δίκαιον γενέσθαι μετὰ φρονήσεως’ . ὁ δὲ ἐκ τῆς ὑπεροχῆς ὅρος ὁ λέγων ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ τέχνη τεχνῶν καὶ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν’ εἰς τὸν Ἀριστοτέλην ἀναφέρεται · οὕτω γὰρ τὴν φιλοσοφίαν ὁρίζεται ἐν τῇ Μετὰ τὰ φυσικά . ἐν οἷς σὺν θεῷ καὶ ἡ παροῦσα πρᾶξις . Πρᾶξις θ΄ . Μαθόντες πόσοι καὶ ποῖοι τῆς φιλοσοφίας εἰσὶν ὁρισμοὶ καὶ τὴν αἰτίαν δι’ ἣν τοσοῦτοί εἰσι καὶ τὴν τάξιν αὐτῶν καὶ τίνες ἐφεῦρον αὐτούς , ἔλθωμεν καὶ τούτους σαφηνίσωμεν εἰς μέσον αὐτοὺς ἀγαγόντες . ἰστέον ὅτι πρῶτος ὅρος ἐστὶν ὁ λέγων ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις τῶν ὄντων ᾗ ὄντα ἐστί’ . καὶ δεῖ γινώσκειν ὅτι ἀντὶ μὲν γένους εἴληπται τὸ γνῶσις · καὶ γὰρ ἡ γνῶσις κοινότερόν τί ἐστιν · ἔστι γὰρ γνῶσις καθολικὴ καὶ γνῶσις μερικὴ καὶ πάλιν γνῶσις μετ’ αἰτίας καὶ γνῶσις ἄνευ αἰτίας , ὡς ἡ κατ’ ἐμπειρίαν γνῶσις . αἱ δὲ λοιπαὶ λέξεις ἀντὶ συστατικῶν διαφορῶν λαμβάνονται διαχωρίζουσαι τὴν φιλοσοφίαν ἀπὸ τῶν ἄλλων τεχνῶν καὶ τῶν ἄλλων ἐπιστημῶν · καὶ γὰρ ἡ φιλοσοφία μὲν πάντων τῶν ὄντων ἐστὶ γνῶσις , αἱ δὲ ἄλλαι τέχναι καὶ ἐπιστῆμαι οὐ πάντων τῶν ὄντων εἰσὶ γνώσεις ἀλλὰ τινῶν ὄντων · καὶ γὰρ ἡ ἀστρονομία περὶ μόνους τοὺς ἀστέρας καταγίνεται καὶ ἡ ἰατρικὴ περὶ μόνα τὰ ἀνθρώπεια σώματα καταγίνεται καὶ ἡ τεκτονικὴ περὶ μόνα τὰ ξύλα καταγίνεται . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . Ἀποροῦσι δέ τινες λέγοντες · διὰ τί εἶπε γνῶσις ; τί γάρ ; μόνη ἡ φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις καὶ οὐχὶ πᾶσα τέχνη ; καὶ ἐπιλυόμενοί τινες λέγουσιν ὅτι ἐπειδὴ αἱ τέχναι ὀλίγα μὲν γινώσκουσαι πολλὰ δὲ ἀγνοοῦσαι μᾶλλον ἄγνοιαί εἰσιν ἤπερ γνώσεις , | ἡ δὲ φιλοσοφία ὡς πάντα γινώσκουσα κυρίως γνῶσίς ἐστι . ταῦτα μὲν οὗτοι λέγουσιν ἐπιλυόμενοι . ἔστι δὲ εἰπεῖν ὅτι περιττή ἐστιν ἡ ἀπορία · κατὰ γὰρ τὸν λόγον αὐτῶν οὐδὲ τὸν ἄνθρωπον ὁριζόμενοι ὀφείλομεν λέγειν ζῷον , ἐπειδὴ οὐ μόνον ἄνθρωπός ἐστι ζῷον ἀλλὰ καὶ ἵππος καὶ βοῦς . πάλιν ἀποροῦσι λέγοντες · διὰ τί εἶπε μετὰ τοῦ ἄρθρου ‘γνῶσις τῶν ὄντων’ καὶ μὴ ἄνευ ἄρθρου ‘γνῶσις ὄντων’ ; καὶ ἐπιλυόμενοι λέγουσιν ὅτι διὰ τοῦτο εἶπε μετὰ τοῦ ἄρθρου ἵνα δείξῃ ὅτι ἔχουσι κοινωνίαν τὰ ὄνια · καὶ γὰρ τὰ ὄντα καὶ ἄνω ἔχουσι κοινωνίαν κατὰ τὸ ποιητικὸν αἴτιον , ἤγουν κατὰ τὸ δημιουργικόν , καὶ κάτω κατὰ τὸ ὑλικόν , ὡς καὶ ὁ Πλάτων λέγει ‘συνέδησεν ὁ θεὸς τὰς κορυφὰς τῶν πρα - γμάτων ἄνω τε καὶ κάτω , ἄνω μὲν κατὰ τὸ ποιητικὸν αἴτιον , ἤγουν δημιουργικόν , ουργικόν , κάτω δὲ κατὰ τὸ ὑλικόν’ . ταῦτα μὲν οὗτοι . ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς αὐτοὺς ὅτι κακῶς λέγετε · οὐδὲ γὰρ τὸ ἄρθρον δηλοῖ κοινωνίαν ἀλλ’ ἢ ὅλως ἀναφορὰν καὶ ἀναπόλησιν προεγνωσμένου πράγματος · ἐὰν γὰρ εἴπω ‘ἄνθρωπος ἦλθεν’ , ἀγνοούμενόν τινα δηλῶ , ἐὰν δὲ εἴπω 6 ἄνθρωπος ἦλθε’ , προεγνωσμένον τινὰ εἰσάγω . ἔστιν οὖν εἰπεῖν ὅτι διὰ τοῦτο μετὰ τοῦ ἄρθρου εἶπεν οἷον γνῶσις τῶν ὄντων’ , ἵνα δηλώσῃ ὅτι πάντων τῶν ὄντων γνῶσίς ἐστιν ἡ φιλοσοφία καὶ οὐ τινῶν ὄντων · εἰ γὰρ εἶπε χωρὶς ἄρθρου οἷον ‘γνῶσις ὄντων’ , τὸ αὐτὸ ἔλεγεν ὡς εἰ ἔλεγε ‘γνῶσις τινῶν ὄντων’ , ὡς καὶ ὁ Ἀριστοτέλης ἐν τῷ Περὶ ἑρμηνείας φησὶν ὅτι αἱ ἀπροσδιόριστοι προτάσεις ἰσοδυναμοῦσι ταῖς μερικαῖς προσδιωρισμέναις προτάσεσιν , οἷον ὁ λέγων ‘ἄνθρωπος περιπατεῖ’ τὸ αὐτὸ λέγει ὡς ἵνα λέγῃ ‘τὶς ἄνθρωπος περιπατεῖ’ . αἱ δὲ μετὰ τοῦ ἄρθρου προτάσεις ἰσοδυναμοῦσι ταῖς καθολικαῖς προσδιωρισμέναις προτάσεσι · καὶ γὰρ ‘ὁνθρωπος ἄνθρωπος περιπατεῖ’ ἐὰν εἴπῃ τις ; τὸ αὐτὸ λέγει ὡς ἵνα λέγῃ ‘πᾶς ἄνθρωπος περιπατεῖ’ . ἵνα οὖν δηλώσῃ ὅτι πάντων τῶν ὄντων ἐστὶ γνῶσις ἡ φιλοσοφία καὶ οὐ τινῶν ὄντων τούτου χάριν εἶπε μετὰ τοῦ ἄρθρου . πάλιν ἀποροῦσι λέγοντες · διὰ τί εἶπε ‘γνῶσις τῶν ὄντων’ καὶ οὐκ εἶπε ‘καὶ τῶν μὴ ὄντων’ ; καὶ ἔστιν εἰπεῖν ὅτι πρῶτον μὲν μὴ ὄντων οὐκ ἔστι γνῶσις οὐδεὶς γὰρ τὰ μὴ ὄντα δύναται γνῶναι · ἡ γὰρ γνῶσις τῶν ὄντων ἐστί ) , δεύτερον δὲ εἰ καὶ δῶμεν τῶν μὴ ὄντων εἶναι γνῶσιν , διὰ τοῦ εἰπεῖν ‘γνῶσις τῶν ὄντων’ συμπεριέλαβε καὶ τὰ ἀντικείμενα , λέγω δὴ τὰ μὴ ὄντα · καὶ γὰρ ὁ γινώσκων τὸ ἓν τῶν ἀντικειμένων καὶ τὸ ἕτερον τῶν ἀντικειμένων γινώσκει · οἷον ὁ γινώσκων ὅτι τὸ λευκόν ἐστι χρῶμα διακριτικὸν ὄψεως οἶδεν ὅτι τὸ μέλαν χρῶμα συγκριτικὸν ὄψεως ἐστι . ταῦτα μὲν ὲν τούτοις . ἰστέον δὲ ὅτι ‘ᾖ ὄντα ἐσιί’ προσέθηκεν , ἵνα δηλώσῃ πῶς γινώσκει ἡ φιλοσοφία τὰ ὄντα , τοῦτ’ ἔστιν ὅτι οὐ γινώσκει αὐτὰ κατὰ τὸ ποσόν · οὐ γὰρ γινώσκει τὸ πόσοι ἄνθρωποί εἰσιν ἢ ἵπποι ἢ ἀστέρες , ἀλλὰ τὴν φύσιν αὐτῶν γινώσκει . τοῦτο οὗν βούλεται δηλοῦν τὸ ‘φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις τῶν ὄντων ᾗ ὄντα ἐστί’ , τοῦτ’ ἔστι καθὸ | ὑπάρχουσι καὶ ὅπως ἔχουσι φύσεως · οὕτω γὰρ γινώσκει αὐτά , ὡς ἔχουσι φύσεως . Ταῦτα μὲν ἡ σαφήνεια τοῦ πρώτου ὅρου τοῦ λέγοντος ‘φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις τῶν ὄντων ᾗ ὄντα ἐστίν’ . ἔλθωμεν δὲ καὶ ἐπὶ τὸν δεύτερον ὅρον καὶ τοῦτον σαφηνίσων . ἰστέον ὅτι δεύτερος ὅρος τῆς φιλοσοφίας ἐστὶν ὁ λέγων ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις θείων τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων’ . καὶ δεῖ γινώσκειν ὅτι ἡ μὲν γνῶσις ἀντὶ γένους εἴληπται , αἱ δὲ λοιπαὶ λέξεις ἀντὶ συστατικῶν διαφορῶν · καὶ γὰρ ἡ φιλοσοφία περὶ τὰ θεῖα καὶ ἀνθρώπινα πράγματα καταγίνεται καὶ οὔτε τῶν θείων καταφρονεῖ διὰ τὸ καταγίνεσθαι περὶ τὰ ἀνθρώπινα οὔτε τῶν ἀνθρωπίνων ἀμελεῖ διὰ τὸ καταγίνεσθαι περὶ τὰ θεῖα , ἀλλὰ τῶν μὲν θείων ἐφίεται ὡς μαθητιῶσα τὰ δὲ ἀνθρώπινα κοσμεῖ ἐπὶ τὸ τέλειον αὐτὰ ἀνάγουσα . ἀποροῦσι δέ τινες λέγοντες · πῶς φατε τὴν φιλοσοφίαν γνῶσιν θείων τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων εἶναι , εἴ γε οὐ μόνον περὶ τὰ θεῖα καὶ ἀνθρώπινα πράγματα καταγίνεται ἀλλὰ καὶ περὶ ἄλλα τινά · διαλαμβάνει γὰρ περὶ οὐρανοῦ , ὅσπερ οὐκ ἐστι θεός , καὶ πάλιν Περὶ ζῴων ὁ Ἀριστοτέλης διαλαμβάνει , ἐν ᾧ οὐ μόνον περὶ ἀνθρώπων ἔγραψεν ἀλλὰ καὶ περὶ ἄλλων ζῴων , καὶ πάλιν περὶ φυτῶν , ἅπερ οὔτε θεός ἐστιν οὔτε ἄνθρωπος . ἔστιν οὖν εἰπεῖν ὅτι ἐπειδὴ τῶν ὄντων τὰ μὲν ἀίδιά εἰσι τὰ δὲ φθαρτά , καὶ ἐν μὲν τοῖς ἀιδίοις τιμιώτερά εἰσι τὰ θεῖα ἐν δὲ τοῖς φθαρτοῖς τὰ ἀνθρώπινα , τούτου χάριν ἐμνημόνευσε τούτων μόνων ὡς τιμιωτέρων . ἰστέον δὲ ὅτι ἑκάτερος τῶν ῥηθέντων ὅρων καὶ νικᾷ τὸν ἕτερον καὶ νικᾶται ὑπὸ τοῦ ἑτέρου · καὶ γὰρ ὁ μὲν πρῶτος ὅρος νικᾷ τὸν δεύτερον τῇ ἀκριβείᾳ · ἐδήλωσε γὰρ πῶς γινώσκει τὰ ὄντα ἡ φιλοσοφία διὰ τῆς προσθήκης ‘ᾖ ὄντα ἐστίν’ . ὁ δὲ δεύτερος ὅρος νικᾷ τὸν πρῶτον τῇ σαφηνείᾳ · διὰ γὰρ τοῦ εἰπεῖν γνῶσις θείων τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων’ ἐδήλωσε περὶ ποῖ ὄντα καταγίνεται ἡ φιλοσοφία . ἐν οἷς σὺν θεῷ καὶ ἡ παροῦσα πρᾶξις . Πρᾶξις ι΄ . Tρίτος ὅρος ἐστὶν ὁ ἀπὸ τοῦ προσεχοῦς τέλους ὁ λέγων ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ μελέτη θανάτου’ · οὕτω γὰρ ὁρίζεται αὐτὴν ὁ Πλατῶν ἐν τῷ Φαίδωνι , δι’ ὧν φησι κινδυνεύουσι γὰρ ὅσοι τυγχάνουσιν ὀρθῶς ἁπτόμενοι φιλοσοφίας λεληθέναι σφᾶς τε αὐτοὺς καὶ τοὺς ἄλλους μηδὲν ἕτερον μελετῶντες ἢ θνήσκειν τε καὶ τεθνάναι’ . καλῶς δὲ τὰ δύο πρόσκεινται , τὸ θνήσκειν τε καὶ τεθνάναι · διὰ μὲν γὰρ τοῦ θνήσκειν τὸ πρακτικὸν ἐδηλώθη · ὁ γὰρ φιλόσοφος ἐν τῷ τελευτᾶν τὸ πρακτικὸν ἔχει · τότε γὰρ νέκρωσιν ἀπεργάζεται τῶν παθῶν . διὰ δὲ τοῦ τεθνάναι τὸ θεωρητικὸν ἐδηλώθη · τὸ γὰρ τεθνάναι παρελθοῦσαν ἔχει τὴν σημασίαν , ὁ δὲ φιλόσοφος μετὰ τὸ τεθνάναι ἐστὶ θεω|ρητικός · μετὰ γὰρ τὸ νεκρῶσαι τὰ πάθη καὶ καθαρθῆναι τὴν ψυχὴν πρὸς θεωρίαν ἀνατείνεται καὶ ἄρχεται θεολογεῖν · εἰ μὴ γὰρ νέκρωσιν τῶν παθῶν ἀπεργάσηται καὶ καθαρθῇ τὴν ψυχήν , οὐ δύναται θεολογῆσαι · κατὰ γὰρ τὸν Πλάτωνα ‘τὸ μὴ καθαρὸν καθαροῦ ἐφάπτεσθαι οὐχὶ θεμιτόν . τοῦτα μὲν ἐν τούτοις . Ἀποροῦσι δέ τινες πρὸς τὸν Πλάτωνα λέγοντα τὴν φιλοσοφίαν μελέτην θανάτου λέγοντες · τί φής , ὦ Πλατῶν ; ὁ φιλόσοφος ἐξάγει ἤγουν ἀναιρεῖ ἑαυτὸν καὶ τυραννίδα μελετᾷ κατὰ τοῦ δημιουργοῦ βουλόμενος λῦσαι τὸν δεσμὸν ὃν ἐκεῖνος ἔδησεν , φημὶ δὲ τὸν τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος ; ὅτι γὰρ οὐ δεῖ τινα ἑαυτὸν ἐξάγειν ἤγουν ἀναιρεῖν , δείκνυται διὰ πολλῶν ἐπιχειρημάτων , πρῶτον μὲν ἐξ αὐτοῦ τοῦ Πλάτωνος · καὶ γὰρ αὐτὸς ὁ Πλατῶν ἐν τῷ αὐτῷ διαλόγῳ φησὶν ὅτι ὡς ἄρα ἔν τινι φρουρᾷ ἐσμεν καὶ οὐ δεῖ ταύτης ἑαυτὸν ἐξάγειν καὶ διαδιδράσκειν’ . δεύτερον δὲ εἰ ἄρα ὁ φιλόσοφος ὅμοιος τῷ θεῷ ἐστιν , ὡς ἐδείξαμεν ἀνωτέρω δείξαντες αὐτὸν διὰ τῶν αὐτῶν χαρακτηριζόμενον δι’ ὧνπερ καὶ τὸ θεῖον , ὁ δὲ ὅμοιος τῷ θεῷ οὐκ ἐξάγει ἤγουν οὐκ ἀναιρεῖ ἑαυτόν , δῆλον ὅτι οὐδὲ ὁ φιλόσοφος ἀναιρεῖ ἑαυτόν , κἂν μελετᾷ τὸν θάνατον · ὅτι γὰρ ὁ ὅμοιος τῷ θεῷ οὐκ ἀναιρεῖ ἑαυτόν , δῆλον , εἴ γε ὁ ἀναιρῶν ἑαυτὸν οὐ μόνον οὐκ ἔστιν ὅμοιος τῷ θεῷ ἀλλὰ καὶ ἐναντίος αὐτῷ ἐστι βουλόμενος λῦσαι τὸν δεσμὸν ὃν ἐκεῖνος ἔδησε , τοῦτ’ ἔστι διαχωρίσαι τὴν ψυχὴν ἀπὸ τοῦ σώματος . τρίτον δὲ τὸ θεῖον οὐδέποτε ἑαυτὸ χωρίζει ἐκ τοῦ δευτερεύοντος , λέγω δὴ τοῦ ἀνθρώπου , ἀλλὰ παρὰ τὴν ἀνεπιτη - δειότητα τοῦ ἀνθρώπου δοκεῖ ἑαυτὸ χωρίζειν ἐξ αὐτοῦ · οἷόν τί ἐστι τὸ λεγόμενον · ὥσπερ τὸ ἡλιακὸν φῶς πάντας ἐξ ἴσου φωτίζει , ἀλλὰ παρὰ τὴν ἀνεπιτηδειότητα τοῦ ὀργάνου δοκεῖ τοὺς μὲν μᾶλλον φωτίζειν τοὺς δὲ ἧττον εὑρίσκονται γὰρ τινὲς μὲν ἔχοντες καλοὺς ὀφθαλμοὺς τινὲς δὲ ἀσθενεῖς , καὶ ἐκ τούτου οἱ μὲν νομίζουσι τὸν ἥλιον λαμπρότερον εἶναι οἱ δὲ ἀμαυρότερον ) , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τὸ θεῖον οὐδέποτε χωρίζει ἑαυτὸ ἐκ τοῦ ἀνθρώπου ἀλλὰ πάντων ἐξ ἴσου προνοεῖται , παρὰ δὲ τὴν ἀσθένειαν τοῦ δεχομένου δοκεῖ ἑαυτὸ χωρίζειν ἐξ ἐκείνου · καὶ γὰρ ὁ κακὸς ἄνθρωπος ἐαυτὸν χωρίζει ἐκ τοῦ θείου . οὕτως οὖν καὶ ὁ φιλόσοφος οὐκ ὤφειλε μελετῆσαι θάνατον καὶ χωρίσαι τὴν ψυχὴν ἐκ τοῦ δευτερεύοντος , φημὶ δὴ ἀπὸ τοῦ σώματος · καὶ γὰρ τὸ σῶμα φθαρτὸν ὂν χεῖρόν ἐστι τῆς ψυχῆς ἀθανάτου οὔσης . τέταρτον δὲ εἰ ἄρα ἡ ἀρετὴ μεγίστη εὐδαιμονία ἐστί , χῶρος δὲ τῶν ἀρετῶν ἐστιν ἡ φιλοσοφία διὰ γὰρ τῆς φιλοσοφίας τὰς ἀρετὰς προσκτώμεθα ) , ὁ δὲ εὐδαίμων καὶ ὁ κατ’ ἀρετὴν ζῶν οὐκ ἀνιᾶται οὔτε ἐπὶ ταῖς σωματικαῖς συμφοραῖς οὔτε ἐπὶ | τοῖς ἐκτὸς ἤγουν τοῖς χρήμασιν , ὁ δὲ μὴ ἀνιώμενος μήτε ἐπὶ ταῖς σωματικαῖς συμφοραῖς μήτε ἐπὶ τοῖς ἐκτὸς ἑαυτὸν οὐκ ἀναιρεῖ , δῆλον ὅτι καὶ ὁ φιλόσοφος ὡς κατ’ ἀρετὴν ζῶν ἑαυτὸν οὐκ ἀναιρεῖ , 〈 οὐκ ἀνιώμενος 〉 οὔτε ἐπὶ ταῖς σωματικαῖς συμφοραῖς οὔτε ἐπὶ τοῖς ἐκτός , ἐπεὶ οἱ ἀνιώμενοι ἐπὶ ταῖς σωματικαῖς συμφοραῖς καὶ ἐπὶ τοῖς ἐκτὸς ἀκούσονται τοῦ ἐκ τοῦ ‘Iπποκράτους λεγομένου · ἐπ’ ἀλλο - τρίαις γὰρ συμφοραῖς ἰδίας καρποῦνται λύπας . ἄλλως τε δὲ τοῦτο δηλοῖ καὶ ὁ Πλωτῖνος , τοῦτ’ ἔστιν ὅτι ὁ κατ’ ἀρετὴν ζῶν οὐκ ἀνιᾶται οὔτε ἐπὶ ταῖς σωματικαῖς συμφοραῖς οὔτε ἐπὶ τοῖς ἐκτός · καὶ γὰρ οὗτος ἐρωτηθεὶς ἔκ τινος ὅτι ‘ὁ ἐν τῇ ζωῇ Πριαμικαῖς περιπεσὼν συμφοραῖς καὶ ‘Ιλιάδα κακῶν περιβεβλημένος καὶ μετὰ τελευτὴν ἐρριμμένος ἄταφος εὐδαίμων ἐστὶν ἢ οὔ;᾿ ἀπεκρίνατο λέγων ῾ἄπαγε τῆς μικρολογίας · οὐ γὰρ ἀφιρεῖταί τις ψυχικὴν ἀρετήν᾿ . Τούτου οὖν οὕτως ἔχοντος τί ἔχομεν εἰπεῖν περὶ τοῦ Πλάτωνος πῇ μὲν λέγοντος ὅτι δεῖ μελετᾶν τὸν θάνατον , πῇ δὲ λέγοντος ὅτι οὐ δεῖ τινα ἑαυτὸν ἀναιρεῖν ; ἆρα ἐναντιοῦται ἑαυτῷ ἢ οὔ ; καὶ ἔστιν εἰπεῖν ὅτι οὐκ ἐναντιοῦται ἑαυτῷ . ἀλλ’ ἵνα δείξωμεν ὅτι οὐκ ἐναντιοῦται ἑαυτῷ , εἴπωμεν ὀλίγα τινά . ἰστέον ὅτι ἡ ζωὴ ἀντίκειται τῷθανάτῳ • ἡ μὲν γὰρ ζωὴ ἕξις ἐστὶ καὶ αἰτία τοῦ εἶναι ἡμᾶς , ὁ δὲ θάνατος στέρησις . καὶ τούτων ἑκάτερον διττόν ἐστιν · καὶ γὰρ ἡ ζωὴ διττή ἐστιν · ἔστι γὰρ φυσική , ἔστι καὶ προ - αἱρετική . καὶ φυσικὴ μὲν ζωή ἐστι συνάφεια τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος , καθ ἣν χορηγεῖ τῷ σώματι ἡ ψυχὴ αἴσθησιν καὶ κίνησιν , καθ’ ἣν ἅπαντες ζῶμεν , καθ’ ἣν τὸ σῶμα δεσμεῖ τὴν ψυχήν , ὅθεν καὶ δέμας λέγεται οἱονεὶ δεσμὸς τῆς ψυχῆς , ὅθεν καὶ σῶμα λέγεται οἱονεὶ σῆμα καὶ τάφος τῆς ψυχῆς . προαιρετικὴ δὸ ζωή ἐστιν , ἡνίκα τὸ χεῖρον νικᾷ τὸ κρεῖττον , τοῦτ’ ἔστιν ὡς ὅταν ἡ ψυχὴ νικᾶται ἐκ τῶν σωματικῶν ἡδυπαθειῶν , ἥτις ζωὴ καὶ ἀκόλαστός ἐστι , τοῦτ’ ἔστιν οὐ σώφρων . φυσικὸς δὲ θάνατός ἐστιν ὁ διαχωρισμὸς τῆς ψυχῆς ἐκ τοῦ σώματος , καθ’ ὃν ἅπαντες τελευτῶμεν . προαιρετικὸς δὲ θάνατός ἐστιν ἡ καὶ ἀρετὴν ζωή , τοῦτ’ ἔστιν ὡς ὅταν τοῦ ζῴου σωζομένου μελέτη γίνηται τοῦ θανάτου του διὰ τοῦ νέκρωσιν ἀπεργάζεσθαι τῶν παθῶν . τούτων οὖν οὕτως ἐχόντων τέσσαρά τινα ἐκ τούτων συνάγονται · τὸ εἶναι , τὸ μὴ εἶναι , τὸ εὖ εἶναι , τὸ κακῶς εἷναι . καὶ εἶναι μέν ἐστιν ἡ φυσικὴ ζωή , μὴ εἶναι δὲ ὁ φυσικὸς θάνατος , εὖ εἶναι δὲ ὁ προαιρετικὸς θάνατος , κακῶς δὲ εἶναι ἡ προαιρετικὴ ζωή . ἡνίκα οὖν ὁ Πλατῶν λέγει ὡς δεῖ μελετᾶν τὸν θάνατον , τὸν προαιρετικὸν θάνατον δεῖ νοεῖν , τοῦτ’ ἔστι τὸν κατ’ ἀρετὴν θάνατον , ἤγουν τὴν νέκρωσιν τῶν παθῶν . ἡνίκα δὲ λέγει ὅτι οὐ δεῖ τινα ἑαυτὸν ἀναιρεῖν , τὸν φυσικὸν θάνατον | δεῖ νοεῖν , καθ’ ὅν ἅπαντες τελευτῶμεν . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . Ἰστέον δὲ ὅτι Κλεόμβροτός τις νομίζων ὅτι ὁ Πλατῶν τὸν φυσικὸν θάνατον λέγει τὸν φιλόσοφον μελετᾶν , ῥίψας ἑαυτὸν ἐκ τοῦ τείχους ἐτελεύτησε . περὶ οὗ φησιν ὁ Καλλίμαχος οὕτως · Εἴπας ‘Ἥπας χαῖρε’ Κλεόμβροτος Ἀμβρακιώτης ἥλατ’ ἀφ’ ὑψηλοῦ τείχεος εἰς Ἀίδην , ἄξιον οὔτι παθὼν θανάτου κακόν , ἀλλὰ Πλάτωνος ἓν τὸ περὶ ψυχῆς γράμμ’ ἀναλεξάμενος . πρὸς τοῦτο δὲ εἶπεν ’0λυμπιόδωρος ὁ φιλόσοφος εἰ μὴ γράμμα Πλάτωνος ἐμὴν ἐπέδησεν ἐρωήν , ἤδη λυγρὸν ἔλυσα βίου πολυκηδέα δεσμόν , τοῦτ’ ἔστιν εἰ μὴ ὠφελήθην ἐκ Πλάτωνος τρόπον εὐζωίας , προέκρινα ἂν μὴ εἶναι ἢ κακῶς εἶναι · καὶ γάρ , ὡς ἐμάθομεν , ὁ Πλάτων λέγει ὅτι οὐ δεῖ τινα ἑαυτὸν ἀναιρεῖν . ἵνα δὲ μὴ πολλοὶ γένωνται Κλεόμβροτοι , προσθῶμεν ἐν τῷ ὅρῳ τινὰ τῆς αὐτῆς σημασίας φυλαττομένης καὶ εἴπωμεν αὐτὸν οὕτως · ‘φιλοσοφία ἐστὶ μελέτη θανάτου τοῦ ζῴου σωζομένου’ , τοῦτ’ ἔστιν οὐ τοῦ φυσικοῦ ἀλλὰ τοῦ προαιρετικοῦ θανάτου . ἐν οἷς σὺν θεῷ καὶ ἡ παροῦσα πράξις . Πρᾶξις ια΄ . Ἐπειδὴ ὁ Πλάτων τὴν φιλοσοφίαν μελέτην θανάτου ὡρίσατο , νομίσαντες οἱ Στωïκοὶ ὅτι θάνατον τὸν φυσικὸν λέγει ἔρχονται καὶ παραδιδόασι τρόπους τινάς . καθ’ οὓς εὐλόγως τις ἀναιρεῖ ἑαυτόν , καὶ λέγουσιν ὅτι ἐπειδὴ ὁ βίος συμποσίῳ μεγάλῳ ἔοικε , δῆλον ὅτι καθ’ ὅσους τρόπους τὸ συμπόσιον διαλύεται , κατὰ τοσούτους τρόπους τις εὐλόγως ἀναιρεῖ ἑαυτόν · καὶ γάρ , ὥς φασὶ , κατὰ ἓξ τρόπους διαλύεται τὸ συμπόσιον · καὶ γὰρ δι’ ἔνδειαν βρωμάτων μάτων εὐλόγως ἀνίστανται οἱ ἑστιώμενοι καὶ διαλύεται τὸ συμπόσιον · οὕτως οὗν καὶ δι’ ἔνδειαν χρημάτων εὐλόγως τις ἀναιρεῖ ἑαυτὸν βουλόμενος μὴ καταδαπανᾶσθαι ὑπὸ λιμοῦ ὡς καὶ ὁ Θέογνις τοῦτο δηλοῖ πρὸς Κύρνον τινὰ οὕτω λέγων · χρὴ πενίην φεύγοντα καὶ ἐς μεγακήτεα πόντον ῥιπτεῖν καὶ πετρῶν , Κύρνε , κατ’ ἠλιβάτων . ἰστέον δὲ ὅτι οὐ λέγει ὡς δεῖ τὸν πένητα ἀναιρεῖν ἑαυτόν , ἀλλὰ λέγει ὅτι δεῖ τὸν πένητα πανταχοῦ σπείρειν , καὶ ἐν ἀβάτοις πέτραις καὶ ἐν θαλάσσῃ , εἰ ἔστιν εἰπεῖν , ὅπως τοῦ λιμοῦ ἐλευθερωθῇ . πάλιν διαλύεται τὸ συμπόσιον διὰ τὸ εἶναι κακόχυμα καὶ δηλητηριώδη τὰ βρώματα · καὶ γὰρ τοιούτων ὄντων τῶν βρωμάτων εὐλόγως ἀνίστανται οἱ ἑστιώμενοι καὶ διαλύεται τὸ συμπόσιον . οὕτως οὗν καὶ τοῦ σώματος κακοχύμου ὄντος καὶ ἀνεπιτηδείου πρὸς τὸ δέξασθαι τὰς ψυχικὰς ἀρετὰς εὐλόγως τις ἀναιρεῖ ἑαυτὸν βουλόμενος τῆς νόσου ἀπαλλαγῆναι . ὅθεν καί τις Κυνικὸς φιλόσοφος ἡμίξηρος ξηρος ὢν προσῆλθεν Ἰουλιανῷ τῷ βασιλεῖ λέγων αὐτῷ ταῦτα · ἥμισύ μου τέθνηκε , τὸ δ’ ἥμισυ δέρκεται ἠώς · οἴκτειρον , βασιλεῦ , Κυνικὸν ἡμίτομον , τοῦτ’ ἔστιν κέλευσον ἢ ἵνα περιοδευθῶ ἢ ἵνα φονευθῶ . ὁ δὲ εἶπε πρὸς αὐτὸν ἀμφοτέρους ἀδικεῖς , καὶ Πλουτέα καὶ Φαέθοντα , τὸν μὲν ἔτ’ εἰσορόων , τοῦ δ’ ἀπολειπόμενος . πάλιν διαλύεται τὸ συμπόσιον διὰ περίστασίν τινα ἰδικήν · καὶ γὰρ τοῦ ἑστιάτορος ἐξαίφνης ἢ ἀρρωστήσαντος ἢ ἀκούσαντος φίλων ἀπώλειαν ἀνίστανται οἱ ἑστιώμενοι καὶ διαλύεται τὸ συμπόσιον . οὕτως οὖν καὶ ἰδικὴ τινος περιστάσεως καταλαβούσης εὐλόγως τις ἀναιρεῖ ἑαυτόν . ὅθεν καὶ Πυθα - γορεία τις γυνὴ ἡ καὶ Θεανὼ λεγομένη κρατηθεῖσα ὑπὸ τοῦ ἐν Σικελίᾳ τυράννου καὶ ἐρωτωμένη διὰ τί οὐ τρώγουσιν οἱ Πυθαγόρειοι κυάμους , ἔλεγε ‘φάγοιμι ἄν ἢ εἴποιμι’ . καὶ πάλιν ἐκείνου λέγοντος αὐτῇ ‘οὐκοῦν φάγε’ , ἔλεγεν εἴποιμι ἄν ἢ φάγοιμι’ . καὶ οὕτω καταδάκνουσα τὴν γλῶσσαν ἐτελεύτησε . πάλιν διαλύεται τὸ συμπόσιον διὰ μέθην · καὶ γὰρ μεθυόντων τῶν ἑστιωμένων εὐλόγως διαλύεται τὸ συμπόσιον . οὕτως οὖν εὐλόγως τις ἀναιρεῖ ἑαυτόν , ἡνίκα ἔλθῃ ἐν τῷ ἐσχάτῳ γήρα καὶ ἄρξηται ληρεῖν καὶ παραφρονεῖν . πάλιν διαλύεται τὸ συμπόσιον , ἡνίκα οἱ ἑστιώμενοι ἄρχονται μάχεσθαι ἀλλήλοις καὶ ἀθέμιτά τινα πρὸς ἑαυτοὺς διαπράττεσθαι . οὕτως οὖν εὐλόγως τις ἀναιρεῖ ἑαυτόν , ἡνίκα κρατηθεὶς ὑπὸ πολεμίων ἀναγκάζεται ἀθέμιτά τινα διαπράξασθαι , τοῦτ’ ἔστιν ἢ μητρογαμῆσαι ἢ φαγεῖν τι ἀθέμιτον . πάλιν διαλύεται τὸ συμπόσιον διὰ κοινὴν περίστασιν · καὶ γὰρ κοινῆς περιστάσεως καταλαβούσης , οἷον ἐμπρησμοῦ ἢ ἐπιδρομῆς βαρβάρων , ἀνίστανται οἱ ἑστιώμενοι καὶ εὐλόγως διαλύεται τὸ συμπόσιον . οὕτως οὖν εὐλόγως τις ἀναιρεῖ ἑαυτὸν διὰ κοινὴν περίστασιν , οἷον ὡς ὅταν πολεμίων ἐπελθόντων τῇ πόλει καὶ μελλόντων αὐτὴν πορθεῖν ὁ πολίτης τῷ φόβῳ νικώμενος ἀναιρεῖ εαυτον . ταύτα μὲν οὔτοι . Ἰστέον δὲ ὅτι ἕτεροί τινες τρεῖς μόνους τρόπους παραδιδόασι , καθ’ οὓς εὐλόγως τις ἀναιρεῖ ἑαυτόν · φασὶ γὰρ ὅτι φύσει ἡ ζωὴ τριττή ἐστιν · ἢ γὰρ ἀρίστη ἐστὶν ἢ μέση ἢ χειρίστη . ἡνίκα οὖν ἐστί τις ἐν τῇ ἀρίστῃ ζωῇ ἢ ἐν τῇ μέσῃ καὶ ὁρᾷ ἑαυτὸν μᾶλλον ἐπὶ τὸ χεῖρον ἐκκλίνοντα , εὐλόγως ἀναιρεῖ ἑαυτόν . πάλιν ἡνίκα τις ἐν τῇ χειρίστῃ ζωῇ ἐστι καὶ ὁρᾷ ἑαυτὸν ἀεὶ ἐν τοῖς αὐτοῖς ὄντα καὶ μηδέποτε ἐπὶ τὴν ἀρίστην μετερχόμενον , εὐλόγως ἀναιρεῖ ἑαυτόν . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . Ἔστι δὲ εἰπεῖν ὅτι οὔτε εὐλόγως οὔτε ἀλόγως δεῖ τινα ἀναιρεῖν ἑαυτόν ὁ γὰρ τοῦτο ποιῶν τῷ δημιουργῷ ἐναντιοῦται καὶ τυραννίδα κατ’ αὐτοῦ μελετᾷ βουλόμενος λῦσαι τὸν δεσμόν , ὃν ἐκεῖνος ἔδησε , φημὶ δὲ τὸ διαχωρίσαι τὴν ψυχὴν ἐκ τοῦ σώματος ) , καὶ δεῖ πείθεσθαι | τῷ Πλάτωνι λέγοντι ὡς ἄρα ἔν τινι φρουρᾷ ἐσμεν καὶ οὐ δεῖ ταύτης ἑαυτὸν ἐξάγειν καὶ ἀποδιδράσκειν , ἀλλὰ δεῖ μένειν τὸν δήσαντα , ἄχρις ἄν αὐτὸς λύσῃ’ · αὗται γὰρ αἱ περιστάσεις αἰ συμβαίνουσαι οὐ συμβαίνουσι διὰ τό τινα ἑαυτὸν ἀναιρεῖν ἀλλὰ διὰ τὸ δοκιμάζεσθαι τὴν ψυχήν · ὥσπερ γὰρ ὁ ἄριστος κυβερνήτης οὐκ ἐν γαλήνῃ ἀλλ’ ἐν ζάλῃ δοκιμάζεται τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ ἀρίστη ψυχὴ ἐν ταῖς περιστάσεσι δοκιμάζεται . ὅθεν οἱ Περιπατητικοὶ καὶ βουλόμενοι τὸ καρτερικὸν τῆς ψυχῆς ἐνδείξασθαι ἔλεγον ‘ὧ Ζεῦ , ὄρεξον ἡμῖν περιστάσεις’ . ἐν οἷς σὺν θεῷ ἡ πρᾶξις . Πρᾶξις ιβ΄ . Ἄνεισιν ἐντεῦθεν ὁ Πλατῶν ἐπὶ τὸ πόρρω τέλος , καὶ οὐχ ἁπλῶς ἐπὶ τὸ πόρρω , ἀλλ' ἐπὶ τὸ πορρωτάτω καὶ οὗ ἐπέκεινα οὐκ ἔστιν ἀνελθεῖν · ὁρίζεται γὰρ τὴν φιλοσοφίαν ὁμοίωσιν θεῷ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ’ · τί γὰρ οὕτω μακάριον ἐν τῷ βίῳ καὶ πρέπον ἀνθρώπῳ τέλος ὡς τὸ ὁμοιωθῆναί τινα θεῷ ; ἰστέον δὲ ὅτι λέγουσί τινες ὅτι οὐ δύναται ὁ φιλόσοφος ἅτε δὴ ἄνθρωπος ὢν ὁμοιοῦσθαι θεῷ , καὶ τοῦτο κατασκευάζουσιν οὕτως · ἡ οὐσία θεοῦ καὶ ἀνθρώπου διάφορος , ὡς καὶ ὁ ποιητὴς δηλοῖ λέγων ἐπεὶ οὔ ποτε φῦλον ὁμοῖον ἀθανάτων τε θεῶν χαμαὶ ἐρχομένων τ’ ἀνθρώπων . ὧν δὲ αἱ οὐσίαι διάφοροι , τούτων διάφοροι καὶ αἱ τελειότητες · οἷον ἄλλη ἐστὶν ἡ οὐσία τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἄλλη τοῦ ἵππου , καὶ ἄλλη ἡ τελειότης τοῦ ἵππου παρὰ τὸν ἄνθρωπον . εἰ ἄρα οὖν ἡ οὐσία θεοῦ καὶ ἀνθρώπου διάφορός ἐστιν , ὧν δὲ αἱ οὐσίαι διάφοροι , τούτων διάφοροι καὶ αἱ τελειότητες , δῆλον ὅτι ἄλλη τελειότης ἐστὶ τοῦ θεοῦ παρὰ τὸν ἄνθρωπον · ἄρα οὖν οὐκ ἔστιν ἡ φιλοσοφία ὁμοίωσις θεῷ . Ἵνα δὲ τὴν ἀπορίαν ταύτην ἐπιλύσωμεν , εἴπωμεν ἐπὶ ποίου σημαι - νομένου λέγομεν ἐνταῦθα τὸ ὅμοιον . ἀλλὰ πρῶτον εἴπωμεν ποσαχῶς λέγεται τὸ ὅμοιον . ἰστέον ὅτι τὸ ὅμοιον τετραχῶς λέγεται · λέγεται γὰρ ὅμοιον , ἡνίκα ἡ αὐτὴ ποιότης ἐν ὅλῳ τῷ εἴδει θεωρῆται , οἷον ὡς ὅταν ὅλους τοὺς Αἰθίοπας λέγωμεν ὁμοίους εἶναι κατὰ τὸ μέλαν καὶ ὅλους τοὺς κύκνους ὁμοίους εἶναι κατὰ τὸ λευκόν . πάλιν λέγεται ὅμοιον , ἡνίκα ἡ αὐτὴ ποιότης ἐν διαφόροις εἴδεσι θεωρῆται κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον , οἷον ὡς ὅταν τὸ πέπερι τὸ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν λέγωμεν ὅμοιον εἶναι κατὰ τὸ θερμόν · ἀμφότερα γὰρ θερμά ἐστιν , ἀλλὰ κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον · τὸ μὲν γὰρ μέλαν πέπερι μᾶλλον θερμόν ἐστι , τὸ δὲ λευκὸν ἧττον θερμόν ἐστιν . πάλιν λέγεται ὅμοιον , ἡνίκα διάφοροι ποιότητες καὶ αἱ αὐταὶ ἐν δια - φόροις εἴδεσιν εὑρεθῶσιν , οἷον ὡς ὅταν τὴν φάσσαν καὶ τὴν περιστερὰν ὅμοια λέγωμεν εἶναι , ἐπειδὴ ὥσπερ ἡ φάσσα διαφόρους ποιότητας ἔχει ἔχει γὰρ μέλαν , λευκόν , ξανθόν ) , οὕτω καὶ ἡ περιστερὰ διαφόρους καὶ τὰς αὐτὰς ποιότητας ἔχει · ἔχει γὰρ καὶ αὕτη μέλαν , ξανθόν λευκόν . πάλιν ὅμοιον λέγεται ὡς ἐπὶ τῆς εἰκόνος καὶ τοῦ παραδείγματος , οἷον ὡς ὅταν τὴν εἰκόνα Σωκράτους ὁμοίαν εἶναι λέγωμεν τῷ Σωκράτει . ἰστέον δὲ ὅτι παράδειγμα λέγεται τὸ ἀρχέτυπον καὶ οἱονεὶ πρὸς ὃ ἐγένετο ἡ εἰκών · οἷον παρά · δεῖγμα τῆς εἰκόνος Σωκράτους λέγομεν τὸν Σωκράτην · πρὸς γὰρ τοῦτον ἐγένετο ἡ εἰκὼν αὐτοῦ . κατὰ τοῦτο οὖν τὸ σημαινόμενον λέγομεν τὸν φιλόσοφον ὅμοιον τῷ θεῷ εἶναι · ὥσπερ γὰρ τὴν εἰκόνα Σωκράτους λέγομεν ὁμοίαν εἶναι τῷ Σωκράτει , εἰ καὶ ἄλλο ἐστὶν ἡ εἰκὼν τοῦ Σωκράτους καὶ ἄλλος ὁ Σωκράτης ἡ μὲν γὰρ ἄψυχός ἐστιν , ὁ δὲ ἔμψυχος ) , κατὰ τοῦτο τὸ σημαινόμενον λέγομεν τὸν φιλόσοφον ὅμοιον εἶναι τῷ θεῷ , εἰ καὶ ἄλλη ἐστὶν ἡ οὐσία τοῦ θεοῦ καὶ ἄλλη τοῦ ἀνθρώπου · ὅτι γὰρ ὁ φιλόσοφος ὅμοιός ἐστι τῷ θεῷ , δῆλον ἐντεῦθεν · οἷς γὰρ τὸ θεῖον χαρακτηρίζεται , τούτοις καὶ ὁ τέλειος φιλόσοφος χαρακτηρίζεται · καὶ γὰρ τρισὶ τὸ θεῖον χαρακτηρίζεται , τῷ τε ἀγαθῷ καὶ τῷ γνωστικῷ καὶ τῷ δυνατῷ , καὶ ὁ τέλειος φιλόσοφος τοῖς αὐτοῖς χαρακτηρίζεται φημὶ δὲ τῷ τε ἀγαθῷ καὶ τῷ γνωστικῷ καὶ τῷ δυνατῷ , καὶ τῷ μὲν ἀγαθῷ , ὅτι ὥσπερ τὸ θεῖον πάντων προνοεῖται , οὕτω καὶ ὁ τέλειος φιλόσοφος τῶν ἀτελῶν ψυχῶν προ - νοεῖται διὰ τῆς γνώσεως καὶ γὰρ τὴν ἀτελῆ ψυχὴν ήγουν τὴν άγνοοῦσαν ἐπὶ τὸ τέλειον μεταφέρει διὰ τῆς γνώσεως ) , τῷ δὲ γνωστικῷ , ὅτι ὥσπερ τὸ θεῖον πάντα γινώσκει , οὕτω καὶ ὁ τέλειος φιλόσοφος πάντα ἐπαγγέλλεται γινώσκειν , τῷ δὲ δυνατῷ , ὅτι ὥσπερ τὸ θεῖον ὅσα δύναται , καὶ βούλεται , οὕτω καὶ ὁ τέλειος φιλόσοφος ὅσα δύναται , καὶ βούλεται . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . Ἀποροῦσι δέ τινες · πῶς φατε τὸν φιλόσοφον ὁμοιοῦσθαι τῷ θεῷ τῷ τε ἀγαθῷ καὶ τῷ γνωστικῷ καὶ τῷ δυνατῷ , εἴ γε κατὰ τὸν ποιητὴν οὔ ποτε φῦλον ὁμοῖον ἀθανάτων τε θεῶν χαμαὶ ἐρχομένων τ’ ἀνθρώπων ; πρὸς οὓς ἔστιν εἰπεῖν ὅτι διὰ τοῦτο πρόσκειται ἐν τῷ ὅρῳ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ’ • ὡς γάρ ἐστι δυνατὸν καὶ ἐφικτὸν ἀνθρώπῳ , δοκεῖ ὁμοιοῦσθαι ὁ φιλόσοφος τῷ θεῷ , ἐπεὶ οὐχ ὡσαύτως ἐστὶν οὔτε τὸ ἀγαθὸν οὔτε τὸ γνωστικὸν οὔτε τὸ δυνατὸν παρὰ τῷ θεῷ καὶ παρὰ τῷ ἀνθρώπῳ · καὶ γὰρ ἄλλως πώς ἐστι τὸ ἀγαθὸν παρὰ τῷ θεῷ καὶ ἄλλως πως παρὰ τῷ ἀνθρώπῳ · καὶ γὰρ τὸ ἀγαθὸν συνουσίωται τῷ θεῷ καὶ οὐσία τοῦ θεοῦ ἐστιν ἡ ἀγαθότης , ὅθεν καὶ ἀδυναμίαν λέγεται ἔχειν κακοῦ δι’ ὑπερβολὴν ἀγαθότητος , ὥσπερ καὶ ὁ ἥλιος ἀνεπίδεκτος λέγεται εἶναι τοῦ σκότους δι’ ὑπερβολὴν φωτός . ὁ δὲ ἄνθρωπος κατὰ μέθεξιν ἔχει τὸ ἀγαθόν , ὅθεν καὶ δεκτικός ἐστι κακίας , ὥσπερ καὶ ὁ ἀὴρ κατὰ μέθεξιν λέγεται ἔχειν τὸ φῶς τοῦ γὰρ ἡλίου ἀνατέλλοντος τέλλοντος φωτίζεται ) , ὅθεν καὶ δεκτικός ἐστι σκότους · δύνοντος γὰρ τοῦ ἡλίου σκοτίζεται . καὶ πάλιν ἄλλως πώς ἐστι τὸ γνωστικὸν παρὰ τῷ θεῷ καὶ ἄλλως πως παρὰ τῷ ἀνθρώπῳ · καὶ γὰρ ὁ μὲν θεὸς ἀεὶ καὶ ἅμα πάντα γινώσκει καὶ οὐκ ἔστι χρόνος ἡνίκα οὐ γινώσκει , ὁ δὲ ἄνθρωπος οὔτε ἀεὶ οὔτε ἅμα πάντα γινώσκει · ἰδοὺ γὰρ τὸ νεωστὶ τικτόμενον παιδίον οὐδὲν γινώσκει ἐνεργείᾳ ἀλλὰ δυνάμει λέγεται γινώσκειν , καὶ πάλιν ἐνδέχεταί ι τινα σήμερον μὲν εἰ τύχοι γινώσκειν αὔριον δὲ ἐπιλαθέσθαι τοῦ γινωσκομένου καὶ μὴ γινώσκειν αὐτό . ἀλλ’ οὔτε δὲ ἅμα πάντα γινώσκει ἀλλὰ κατὰ μέρος · ἐν μὲν γὰρ τῷδε τῷ χρόνῳ τόδε γινώσκει καὶ ἐν ἄλλῳ ἄλλο , ὡς δηλοῖ καὶ ὁ Πλάτων λέγων ‘ἀγαπητόν , ὅτῳ κἀν ἐν γήρᾳ σοφία τε καὶ φρόνησις παρῇ’ . καὶ πάλιν ἄλλως πώς ἐστι τὸ δυνατὸν παρὰ τῷ θεῷ καὶ ἄλλως πως παρὰ τῷ ἀνθρώπῳ · καὶ γὰρ ἐπὶ μὲν τοῦ θεοῦ ἀντιστρέφει · ὅσα γὰρ βούλεται , δύναται καὶ ὅσα δύναται , βούλεται καὶ οὐδὲν ἀδύνατόν ἐστι παρὰ τῷ θεῷ . ἐπὶ δὲ τοῦ φιλοσόφου οὐκ ἀντιστρέφει · ὅσα μὲν γὰρ δύναται , βούλεται , οὐχ ὅσα δὲ βούλεται , δύναται · καὶ γὰρ ἐὰν βουληθῇ ἀδύνατόν τι ποιῆσαι , οἱονεὶ ἅψασθαι τοῦ οὐρανοῦ τῷ δακτύλῳ ἢ δημιουργῆσαι οὐρανόν , οὐ δύναται τοῦτο ποιῆσαι . εἰ δέ τις εἴποι ‘ἀλλ’ οὐ βούλεταί τι ἀδύνατον ὁ τέλειος φιλόσοφος , ἀλλὰ τούτων ἐρᾷ , ὧν καὶ τυχεῖν δύναται · κατὰ γὰρ τοὺς Στωϊκοὺς μεγίστη ἔνδειά ἐστιν ἡ τῶν ὀρέξεων ἀπληστία’ , λέγομεν ὅτι ὡς γινώσκων τὴν τῆς οἰκείας φύσεως ἀσθένειαν οὐ βούλεταί τι ἀδύνατον , ἀλλ’ ὧν δύναται τυχεῖν , τούτων καὶ ἐρᾷ , παρὰ μέντοι τῷ θεῷ οὐδέν ἐστιν ἀδύνατον . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . ᾿Αποροῦσι δέ τινες λέγοντες · ποῦ ὡρίσατο ὁ Πλάτων οὕτω τὴν φιλο σοφίαν · ‘ὁμοίωσιν θεῷ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ’ ; καὶ ἔστιν εἰπεῖν ὅτι ἐν τῷ Θεαιτήτῳ · ἐκεῖ γὰρ πρὸς Θεόδωρόν τινα γεωμέτρην ποιούμενος τὸν λόγον λέγει οὕτως · ἀλλ’ ἐπεί , ὦ Θεόδωρε οὔτ’ ἀπολέσθαι τὰ κακὰ δύναται ὑπεναντίον γάρ τι τῷ ἀγαθῷ εἶναι ἀνάγκη ) , οὔτ’ ἐν θεοῖς ταῦτα ἱδρῦσθαι , τήνδε τὴν θνητὴν φύσιν καὶ τόνδε τὸν τόπον περιπολεῖ ἐξ ἀνάγκης . διὸ χρὴ πειρᾶσθαι φεύγειν ἐνθένδε ἐκεῖσε ὅτι τάχιστα . τίς οὖν ἐστιν ἡ φυγή ; ὁμοίωσις θεῷ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ . ὁμοίωσις δέ ἐστι τὸ ὅσιον καὶ δίκαιον γενέσθαι μετὰ φρονήσεως’ . πάλιν ἀποροῦσιν ὅτι οὐχ ὡρίσατο τὴν φιλοσοφίαν ἀλλὰ τὴν φυγὴν τῶν κακῶν . πρὸς οὓς ἔστιν εἰπεῖν ὅτι καὶ ἡ φυγὴ τῶν κακῶν οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν εἰ μὴ φιλοσοφία · εἶ γὰρ · ἡ φιλοσοφία νέκρωσιν ἀπεργάζεται τῶν παθῶν , ὡς ἀνωτέρω ἐλέγομεν ὁριζόμενοι αὐτὴν μελέτην θανάτου , ἡ δὲ νέκρωσις τῶν παθῶν οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν εἰ μὴ φυγὴ τῶν κακῶν , δῆλον ὅτι τὴν φιλοσοφίαν ὡρίσατο . ἄλλως τε δὲ εἰ ἄρα ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ φρόνησις ἀρεταί εἰσι , χωρίον δὲ · τῶν ἀρετῶν ἡ φιλοσοφία ἐστί διὰ γὰρ τῆς φιλοσοφίας τὰς ἀρετὰς προσκτώμεθα ) , δῆλον ὅτι διὰ τοῦ εἰπεῖν ὅσιον καὶ δίκαιον γενέσθαι μετὰ φρονήσεως’ τὴν φιλοσοφίαν ὡρίσατο . ἔτι δὲ διὰ μὲν τοὐ εἰπεῖν μετὰ φρονήσεως’ τὸ θεωρητικὸν ὡρίσατο · εἰ γὰρ φρόνησίς ἐστιν ἡ τελει - ότης τοῦ λόγου , τέλος δὲ τοὐ θεωρητικοῦ ἡ τελειότης τοῦ λόγου ἐστί , τοῦτ’ ἔστιν ἡ τοῦ λόγου εἴδησις , δῆλον ὅτι διὰ τοῦ εἰπεῖν ‘μετὰ φρονήσεως’ τὸ θεωρητικὸν ὡρίσατο . | διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν ‘τὸ ὅσιον καὶ δίκαιον’ τὸ πρακτικὸν ὡρίσατο · εἰ γὰρ τὸ ὅσιον καὶ δίκαιον ἀρετὴ ἤθους ἐστί , τέλος δὲ τοῦ πρακτικοῦ ἡ ἀρετὴ τοῦ ἤθους ἐστὶν ἤγουν ὁ τοῦ ἤθους καλλωπισμός , δῆλον ὅτι διὰ τοῦ εἰπεῖν ὅσιον καὶ δίκαιον’ τὸ πρακτικὸν ὡρίσατο . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . Ἀποροῦσι δέ τινες λέγοντες · διὰ τί τὰ δύο πρόσκεινται , τοῦτ’ ἔστι τὸ ὅσιον καὶ τὸ δίκαιον . , καί τινες ἐπιλυόμενοι λέγουσιν ὅτι τὸ ὅσιον ἐπίτασίς ἐστι τοῦ δικαίου , ὅθεν καὶ τοὺς πάνυ ὄντας ἀδίκους ἀνοσίους λέγομεν . κρεῖττον δέ ἐστιν εἰπεῖν ὅτι διαφέρει ὅσιον δικαίου · καὶ γὰρ · δίκαιος μὲν λέγεται ὁ τὴν ἰσότητα τοῖς ὁμοειδέσι φυλάττων , ὅσιος δὲ ὁ περὶ τὰ θεῖα ἐσπουδακώς . ὅτι γὰρ διαφέρει τὸ ὅσιον τοῦ δικαίου , δηλοῖ ὁ Πλατῶν ποι · ἤσας <δύο> διαλόγους καὶ ἐν τινὶ μὲν αὐτῶν ἐπιγράψας “ Περὶ δικαίου ἢ περὶ πολιτείας ” , ἐν τινὶ δὲ αὐτῶν “ Εὀθύφρων ἢ περὶ ὁσίου’’ , ἐν ᾧ περὶ τῶν θείων διαλαμβάνει . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . ἀποροῦσι δέ τινες λέγοντες · εἰ ἄρα τέσσαρές εἰσιν αἱ ἀρεταὶ τῆς ψυχῆς , ἀνδρία δικαιοσύνη σωφροσύνη φρόνησις , διὰ τί μιᾶς μόνης ἐνταῦθα ἐμνημόνευσε , φημὶ δὴ τῆς δικαιοσύνης ; πρὸς οὓς ἔστιν εἰπεῖν ὅτι πρῶτον μὲν καὶ τῆς φρονήσεως ἐμνημόνευσεν · εἶπε γὰρ τὸ ὅσιον καὶ δίκαιον γενέσθαι μετὰ φρονήσεως’ . δεύτερον δέ , εἴ καὶ αὐτῆς ἐμνημόνευσε μόνης , οὐδὲν ἄτοπόν ἐστιν , ὡς δείξομεν · ἰστέον γὰρ ὅτι τριμεροῦς οὔσης τῆς ψυχῆς ἔστι γὰρ λόγος θυμὸς καὶ ἐπιθυμία ) τέσσαρές εἰσιν αἱ ἀρεταὶ τῆς ψυχῆς · ἔστι γὰρ ἀνδρία δικαιοσύνη σωφροσύνη φρόνησις . καὶ τοῦτο εἰκότως · δεῖ γὰρ ἕκαστον μέρος τῆς ψυχῆς ἰδίᾳ κεκοσμῆσθαι ἀρετῇ , ὅθεν ὁ μὲν λόγος τῇ φρονήσει κεκόσμηται , ὁ δὲ θυμὸς τῇ ἀνδρίᾳ , ἡ δὲ ἐπιθυμία τῇ σωφροσύνῃ . καὶ ἐπειδὴ οὐ μόνον δεῖ ἕκαστον τῶν μερῶν ἰδίᾳ κεκοσμῆσθαι ἀρετῇ ἀλλὰ καὶ τὴν πρὸς ἄλληλα ἀρμονίαν καὶ εὐταξίαν φυλάττειν δεῖ , τούτου χάριν ἡ δικαιοσύνη διὰ πάντων πεφοίτηκεν , ἵνα μὴ ἐν ἑνὶ μόνῳ μέρει ἀλλ’ ἐν πᾶσι θεωρουμένη τοῖς μέρεσιν ἁρμονίαν καὶ εὐταξίαν φυλάξῃ . καὶ ὥσπερ ἐν τῷ παντὶ ὁρῶμεν τὰ μὲν μόνως ἄρχοντα οἷον τὰ θεῖα , τὰ δὲ καὶ ἄρχοντα καὶ ἀρχόμενα οἷον τὰ ἀνθρώπεια ταῦτα γὰρ καὶ ἄρχονται ἐκ τῶν θείων καὶ ἄρχουσι τῶν ἀλόγων ζῴων ) , τὰ δὲ μόνως ἀρχόμενα ὥσπερ τὰ ἄλογα ζῷα , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ μικρῷ κόσμῳ ὄντι κατὰ τὸν Δημόκριτον ταῦτα θεωροῦνται , καὶ τὰ μὲν μόνως ἄρχουσιν ὥσπερ ὁ λόγος , τὰ δὲ καὶ ἄρχονται καὶ ἄρχου - σιν ὥσπερ ὁ θυμός ἄρχεται μὲν γὰρ οὗτος ἐκ τοῦ λόγου , ἄρχει δὲ τῆς ἐπιθυμίας ) , τὰ δὲ μόνως ἄρχονται ὥσπερ ἡ ἐπιθυμία . τούτων οὖν οὕτως ἐχόντων ἐπειδὴ ἡ δικαιοσύνη ὑπὲρ τὰς ἄλλας ἀρετάς ἐστιν ὥσπερ διὰ πάντων φοιτῶσα καὶ τὴν εὐταξίαν αὐτῶν φυλάττουσα , τούτου χάριν αὐτῆς ὡς ἀναγκαιοτάτης ἐμνήσθη . τρίτον δὲ τῆς δικαιο|σύνης μνημονεύσας καὶ τὰς ἄλλας ἀρετὰς συμπεριέλαβε · καὶ γὰρ αἱ ἐπιστημονικαὶ ἀρεταὶ ἤγουν αἱ μετὰ λόγου ἀλλήλαις ἕπονται · καὶ γὰρ ὁ μετὰ λόγου ὢν σώφρων , τοῦτ’ ἔστιν ὁ γινώσκων διὰ τί ἐστι σώφρων , οἷον ὁ γινώσκων ὅτι δεῖ τινα εἶναι σώφρονα , ἐπειδὴ ἐκ τῆς ἀκολασίας ἀδικίαι καὶ πλεονεξίαι γίνονται , ὁ τοιοῦτος ἐξ ἀνάγκης καὶ ἀνδρεῖός ἐστι , διότι τὰ πάθη ὑποτάττει , ὁ τοιοῦτος δὲ καὶ φρόνιμός ἐστιν οἶδε γὰρ τὴν αἰτίαν , δι’ ἣν δεῖ τινα εἶναι σώφρονα ) , ὁ τοιοῦτος δὲ καὶ δίκαιός ἐστι · καὶ γὰρ ἐκ τῶν σωματικῶν ἡδυπαθειῶν ἀδικίαι γίνονται . πρόσκειται δὲ ‘αἱ ἐπιστημονικαὶ ἀρεταί’ διὰ τὰς φυσικάς · φυσικαὶ δέ εἰσιν αἱ ἀπὸ κράσεως οὖσαι · αὗται γὰρ οὐχ ἕπονται ἀλλήλαις · καὶ γὰρ ὁ ἀπὸ κράσεως ὢν σώφρων οὐ πάντως ἐστὶ καὶ ἀνδρεῖος ἢ φρονι - μος ἢ δίκαιος · αὗται γὰρ καὶ ἀνδραποδώδεις καὶ ἄλογοι καλοῦνται , καὶ ἀνδραποδώδεις μέν , διότι ἐξ ἀνάγκης ταῖς κράσεσιν ἕπονται · καὶ γὰρ ὁ ψυχροτέρας ὢν κράσεως ἐξ ἀνάγκης ἐστὶ σώφρων . ἄλογοι δὲ καλοῦνται , ἢ ἐπειδὴ ὁ ἐκ κράσεως ὢν σώφρων οὐ πάντως μετὰ λόγου ἐστὶ σώφρων οὐδὲ γὰρ πάντως γινώσκει τὴν αἰτίαν , δι’ ἣν δεῖ τινα εἶναι σώφρονα ) , ἡ ἄλογοι λέγονται , ἐπειδὴ καὶ ἐν τοῖς ἀλόγοις ζῴοις θεωροῦνται , ὥσπερ ἡ μὲν τρυγὼν ἐκ φύσεως ἐστι σώφρων ἡ δὲ ἀλώπηξ φρόνιμος ὁ δὲ λέων ἀνδρεῖος ὁ δὲ πελαργὸς δίκαιος · καὶ γὰρ οὗτος γηράσαντα τὸν πατέρα γηροτροφεῖ . ἢ καὶ πάλιν ‘ἐπιστημονικαί’ πρόσκειται διὰ τὰς ἠθικὰς ἀρετάς · ἠθικαὶ δέ εἰσιν αἱ ἀπὸ παραδόσεως τινος καὶ παραγγελίας οὖσαι , οἷον ὡς ὅταν τις ἀπὸ παραδόσεως ἢ παραγγελίας τινός ἐστι σώφρων . αὗται δὲ οὐχ ἕπονται ἀλλήλαις · καὶ γὰρ ἐνδέχεταί τινα εἶναι σώφρονα ἀπὸ παραδόσεως καὶ μὴ εἶναι φρόνιμον . ἐν οἷς ἡ πρᾶξις . Πράξις ιγ΄ . Μετὰ τὸ τὸν Πλάτωνα καὶ τὸν Πυθαγόραν διχῶς ὁρίσασθαι τὴν φιλοσοφίαν , τὸν μὲν ἐκ τοῦ ὑποκειμένου τὸν δὲ ἐκ τοῦ τέλους , ἔρχεται ὁ Σταγειρίτης , φημὶ δὴ ὁ Ἀριστοτέλης ( Στάγειρα γάρ ἐστι πόλις τῆς Μακεδονίας , ὅθεν ἦν ὁ Ἀριστοτέλης ) , καὶ ὁρίζεται αὐτὴν οὐ σμικρόν τι φρονῶν , καθὸ μονοειδῶς αὐτὴν ὡρίσατο ἑκατέρου ἐκείνων διχῶς αὐτὴν ὁρισαμένου , ἀλλὰ μέγα καὶ ἐπηρμένον φρονῶν , καθὸ ἐκ τῆς ὑπεροχῆς αὐτὴν ὡρίσατο λέγων ‘φιλοσοφία ἐστὶ τέχνη τεχνῶν καὶ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν’ . ἀλλὰ δεῖ ζητῆσαι τί βούλεται ἑκάτερος τῶν ἀναδιπλασιασμῶν , τοῦτ’ ἔστι τέχνη τεχνῶν καὶ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν · ἤρκει γὰρ εἰπεῖν ὅτι φιλοσοφία ἐστὶ τέχνη καὶ ἐπιστήμη . καὶ ἔστιν εἰπεῖν ὅτι διὰ τοῦ πρώτου ἀναδιπλασιασμοῦ , τοῦ τέχνη τεχνῶν , βασιλεῖ παρείκασε τὴν φιλοσοφίαν , διὰ δὲ τοῦ δευτέρου ἀναδιπλασιασμοῦ , τοῦτ’ ἔστι τοῦ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν , θεῷ · ὥσπερ γὰρ ἄρχοντα ἀρχόντων λέγοντες δηλοῦμεν τὸν βασιλέα , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τέχνην τεχνῶν λέγοντες τὴν φιλοσοφίαν I βασιλεῖ αὐτὴν παρεικάζομεν . καὶ πάλιν ὥσπερ βασιλέα βασιλέων 145r λέγοντες δηλοῦμεν τὸν θεόν , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἐπιστήμην ἐπι - στήμων λέγοντες τὴν φιλοσοφίαν θεῷ αὐτὴν παρεικάζομεν · καὶ γὰρ κρείττων ἡ ἐπιστήμη τῆς τέχνης , καθὸ ἡ ἐπιστήμη δίδωσι τῇ τέχνῃ τὰς ἀρχάς · καὶ γὰρ ὁ γραμματικὸς οἶδε μὲν ὅτι τὸ ἡ καὶ τὸ ὒ μακρά ἐστι , τὴν δὲ αἰτίαν τῇ μουσικῇ παρπέμπει . ὥσπερ δὲ ὁ βασιλεὺς οὐ ῥυποῖ ἑαυτὸν ἀμέσως τῷ πολλῷ ὄχλῳ διαλεγόμενος , ἀλλ’ ἵστησιν ἄρχοντας , δι’ ὧν καὶ τῶν ἐσχάτων φροντίδα ποεῖται , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ φιλοσοφία προβάλλεται τὰς τέχνας , δι’ ὧν τὰ ὑποβεβλημένα αὐτῇ γινώσκει . καὶ πάλιν ὥσπερ τὸ θεῖον ἔχει δυνάuεις τινάς . δι’ ὧν τῶν τῇδε προνοεῖται , οὕτω καὶ ἡ φιλοσοφία προβάλλεται τὰς ἐπιστήμας , δι’ ὧν τὰ ὑποβεβλημένα αὐτῇ γινώσκει . Ἄλλως τε δὲ διὰ τοῦτο εἶπε τὴν φιλοσοφίαν τέχνην τεχνῶν καὶ ἐπιστήμην ἐπιστημῶν , ἐπειδὴ ὃν λόγον ἔχουσι τὰ ὑποκείμενα πρὸς τὰς τέχνας καὶ ἐπιστήμας , τοῦτον τὸν λόγον ἔχουσι καὶ αί ἐπιστῆμαι καὶ αἱ τέχναι πρὸς τὴν φιλοσοφίαν · καὶ γὰρ τῇ ἰατρικῇ ὑπόκεινται τὰ ἀνθρώπεια σώματα , τῇ δὲ φιλοσοφίᾳ αὐτὴ ἡ ἰατρικὴ ὑπόκειται . καὶ πάλιν τῇ ἀστρονομίᾳ ὑπόκεινται τὰ οὐράνια σώματα , τῇ δὲ φιλοσοφίᾳ αὑτὴ ἡ ἀστρονομία ύπόκειται . ἔτι δὲ διὰ τοῦτο εἶπε τὴν φιλοσοφίαν τέχνην τεχνῶν καὶ ἐπιστήμην ἐπιστημῶν , ἐπειδὴ αὕτη μὲν τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων γινώσκει , τὰ δὲ παρεπόμενα δίδωσι γινώσκειν ταῖς τέχναις καὶ ἐπιστήμαις · καὶ γὰρ αὕτη λαμβάνουσα κατὰ τὴν γνῶσιν τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην ἀποτελεῖ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα καὶ ἐκ τούτων ἀποτελεῖ τὰ ὁμοιομερῆ καὶ ἐκ τῶν ὁμοιομερῶν τὰ ὀργανικὰ καὶ ἐκ τούτων τὸ ἀνθρώπειον σῶμα , καὶ λοιπὸν τὰ ἄλλα δίδωσι γινώσκειν τῇ ἰατρικῇ , φημὶ δὲ τὴν νόσον καὶ τὴν ὑγίειαν , οὐχ ὡς ἀγνοοῦσα αὐτά γινώσκει γὰρ καὶ ταῦτα ) , ἀλλ’ ὡς μὴ βουλομένη καταρρυποῦν ἑαυτὴν καὶ ἐπὶ τὰ ἔσχατα ἔρχεσθαι . καὶ πάλιν ἡ φιλοσοφία γινώσκει τὴν φύσιν τῆς φωνῆς , τὰ δὲ παρεπόμενα δίδωσι τῇ γραμματικῇ , τοῦτ’ ἔστι τοὺς τόνους καὶ τὰ πνεύματα . καὶ πάλιν ἡ φιλοσοφία γινώσκει τὰ σχήματα καὶ τὴν φύσιν τῆς γεωμετρίας , τὰ δὲ λοιπὰ δίδωσι τῇ γεωμετρίᾳ γινώσκειν , οἷον ὅτι τὸ σημεῖον ἀμερές ἐστιν . ἔτι δὲ διὰ τοῦτο εἶπε τὴν φιλοσοφίαν τέχνην τεχνῶν καὶ ἐπιστήμην ἐπιστημῶν , ἐπειδὴ ταῖς τέχναις καὶ ταῖς ἐπιστήμαις αὕτη δίδωσι τὰς ἀρχάς · καὶ γὰρ ἡ γραμματική , ὡς εἴρηται , οἶδεν ὅτι τὸ ηݲ καὶ τὸ ωݲ μακρά ἐστι , τὴν δὲ αἰτίαν οὐκ οἶδεν , ἀλλὰ παραπέμπει ταύτην τῇ μουσικῇ . καὶ πάλιν ὁ ἰατρὸς οἶδεν ὅτι ἐκ τῶν τεσσάρων στοι - χείων τὰ ἀνθρώπεια συνίστανται σώματα , τὴν δὲ αἰτίαν παραπέμπει τῇ φυσικῇ φιλοσοφίᾳ . καὶ πάλιν ὁ γεωμέτρης οἶδεν ὅτι τὸ σημεῖον ἀμερές ἐστι , τὴν δὲ αἰτίαν παραπέμπει τῇ φυσικῇ φιλοσοφίᾳ · οὐδὲ γὰρ οἶδε τὴν αἰτίαν , I δι’ ἣν τὸ σημεῖον ἀμερές ἐστι . πάλιν ἡ ῥητορικὴ κέχρηται τῷ τοιῷδε δικαίῳ , τοῦτ’ ἔστι τῷ πολιτικῷ , τὴν δὲ φύσιν οὐκ οἶδε τοῦ δικαίου , ἀλλὰ ταύτην ὁ φιλόσοφος οἶδεν . ὅθεν ἀγνοοῦντες οἱ ῥήτορες τὴν φύσιν τοῦ δικαίου μᾶλλον αἱροῦνται ἀδικεῖν ἤπερ ἀδικεῖσθαι , ὁ δὲ φιλόσοφος ὡς γινώσκων τὴν φύσιν τοῦ δικαίου οὐδὲν μὲν τούτων αἱρεῖται , εἰ δὲ καὶ συμβῇ αἱρεῖσθαί τι τούτων τὸν φιλόσοφον , μᾶλλον αἱρεῖται ἀδικεῖσθαι ἢ ἀδικεῖν · καὶ γὰρ λέγουσιν ὅτι οὐ δύναταί τίς τινος ψυχὴν ἀδικῆσαι , εἰ μὴ ἄρα αὐτὸς τὴν ἰδίαν ψυχὴν ἀδικήσῃ ἄδικά τινα καὶ ἄτοπα διαπραττόμενος · καὶ γὰρ ὁ ἀδικῶν τινα ἢ περὶ τὸ σῶμα αὐτὸν ἀδικεῖ διὰ τοῦ πληγὰς αὐτῷ ἐπιφέρειν ἢ περὶ τὰ ἐκτός , ἤγουν τὰ χρήματα , διὰ τοῦ ἀφαρπάζειν τὴν οὐσίαν αὐτοῦ .. αὐτὸς δὲ τὴν ὕπαρξιν ἐν τῇ ψυχῇ ἔχει · τὸ γὰρ σῶμα ὄργανόν ἐστι τῆς ψυχῆς . ὅθεν λέγομεν ὅτι ἔστιν ἐγὼ καὶ ἐμὸν καὶ τὰ τοῦ ἐμοῦ , καὶ ἐγώ μὲν ἔλεγον τὴν ψυχήν , καθὸ ἕκαστος τὴν ὕπαρξιν ἐν τῇ ψυχῇ ἔχει , ἐμόν δὲ ἔλεγον τὸ σῶμα καὶ γὰρ ὄργανον τῆς ψυχῆς τὸ σῶμά ἐστι ) , τὰ τοῦ ἐμοῦ δὲ ἔλεγον τὰ ἐκτός · καὶ γὰρ τὰ κτήματα τοῦ σώματός εἰσιν . ὁ οὖν ἀδικῶν εἰ μὴ τὴν ἰδίαν ψυχὴν οὐκ ἀδικεῖ . Ἰστέον δὲ ὅτι οὐ μόναις ταῖς ἐπιστήμαις ταῖς λογικαῖς τέχναις ἡ φιλοσοφία δίδωσι τὰς ἀρχὰς ἀλλὰ καὶ ταῖς βαναύσοις τέχναις . ἰστέον δὲ ὅτι βάναυσοι τέχναι καταχρηστικῶς μὲν πᾶσαι αἱ ἄλογοι λέγονται , κυρίως δὲ αἱ διὰ πυρὸς ἐργαζόμεναι λέγονται βάναυσοι παρὰ τὸ βαίνειν περὶ τὸν αὐσόν · αὐσὸς δέ ἐστιν ἡ κάμινος παρὰ τὸ ἀτμόν τινα ἀφιέναι · καὶ γὰρ ὁ τέκτων γινώσκει μὲν ὅτι τῇ στάθμῃ , ἤγουν τῷ σχοινίῳ , διακρίνεται τὰ ὀρθὰ καὶ τὰ καμπύλα ξύλα , ὅθεν καὶ ὁ ποιητὴς δηλοῖ λέγων ἐπὶ στάθμην ἴθυνε , τὴν δὲ αἰτίαν , δι’ ἣν τῇ στάθμῃ διακρίνεται , οὐκ οἶδεν ἀλλὰ παραπέμπει τὴν αἰτίαν τῷ φιλοσόφῳ · τούτου γὰρ τὴν αἰτίαν ὁ γεωμέτρης οἶδε . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . ἰστέον δὲ ὅτι ἄλογοι τέχναι λέγονται οὐ παρὰ τὸ μὴ ἔχειν λόγον καὶ αἰτίαν , εἰ καὶ μὴ ὁ τεχνίτης ἐπίσταται τὴν αἰτίαν ἀλλ’ ἐπειδὴ δύναταί τις καὶ μὴ φθεγγόμενος μετέρχεσθαι αὐτάς · δύναται γὰρ ὁ τέκτων καὶ μὴ λαλῶν ἀποτελέσαι θρόνον . ἰστέον δὲ ὅτι οὐ μόνον τὰς ἀρχὰς ταῖς τέχναις καὶ ταῖς ἐπιστήμαις ἡ φιλοσοφία δίδωσιν , ἀλλὰ καὶ ἐπανορθοῦται τὰ ἐν αὐταῖς ἡμαρτημένα · καὶ γὰρ οἱ μὲν γραμματικοὶ τὴν φωνὴν ὁρίζονται πληγὴν ἀέρος , ὁ δὲ φιλόσοφος διορθούμενος λέγει ὅτι κακῶς ἔχει ὁ ὅρος · οὐδὲ γὰρ ἀντιστρέφει · εἴ τι μὲν γὰρ φωνή , τοῦτο πληγὴ ἀέρος , οὐκ εἴ τι δὲ πληγὴ ἀέρος , τοῦτο φωνή · καὶ γὰρ ἐὰν ἐρίῳ πλήξω τὸν ἀέρα , οὐκ ἀποτελεῖ φωνήν . θέλουσι δὲ οἱ εὖ ἔχοντες ὅροι ἀντιστρέφειν , ὡς ἐμάθομεν . | ὁρίζονται δὲ τὴν φωνὴν οὕτως · φωνή ἐστιν ἀποτέλεσμα τοῦ ἐν ἡμῖν ἀποτεθησαυρισμένου πνεύματος διοδευομένη διὰ τραχείας ἀρτηρίας καὶ εἰδοποιουμέην διὰ γλώττης καὶ ἐπιγλωττίδος . ἔτι δὲ διὰ τοῦτο εἶπε τὴν φιλοσοφίαν τέχνην τεχνῶν καὶ ἐπιστήμην ἐπιστημῶν , ἐπειδὴ αἱ τέχναι καὶ αἱ ἐπιστῆμαι κέχρηνται καὶ ὅροις καὶ διαιρέσεσι καὶ ἀποδείξεσι · μήτηρ δὲ τούτων ἡ φιλοσοφία ἐστίν . ἐν οἷς ἡ πρᾶξις . Πρᾶξις Ιδ΄ . ᾿Επειδὴ ἀνωτέρω ὅλον ὡς ὅλον τὸν ὁρισμὸν μεμαθήκαμεν , ἔλθωμεν καὶ τὰ μέρη αὐτοῦ πολυπραγμονήσωμεν . ἰστέον δὲ ὅτι φασί τινες ὡς ὅτι κακῶς τὴν φιλοσοφίαν τέχνην τεχνῶν εἴπατε εἶναι · εἰ γὰρ τέχνη τεχνῶν ἐστι , δῆλον ὅτι καὶ τέχνη ἐστίν · εἰ δὲ τέχνη ἐστί , δῆλον ὅτι πταιστή ἐστιν , ὅπερ ἄτοπον . πρὸς οὓς ἔστιν εἰπεῖν ὅτι οὐ πάντως τὰ ἅμ λεγόμενα καὶ ἰδίᾳ λέγεται · ἰδοὺ γὰρ λέγεται νεκρὸς ἄνθρωπος , καὶ οὐ δύναται λέγεσθαι ἄνθρωπος , διότι οὐκ ἔχει τὰ ἴδια τοῦ ἀνθρώπου · οὔτε γὰρ ἔμψυχός ἐστιν οὔτε αἰσθητικός . καὶ πάλιν λέγεται λιθίνη ναῦς , καὶ οὐ λέγεται μόνον ναῦς , διότι οὐ νήχεται ὥσπερ ἡ ναῦς . καὶ πάλιν ὡς ἐπὶ τοῦ γρίφου ἤγουν τοῦ αἰνίγματος τοῦ λέγοντος ‘ ἄνθρωπος οὐκ ἄνθρωπος , ἄνθρωπος δὲ ὅμως , ὄρνιν οὐκ ὄρνιν , ὄρνιν δ’ ὅμως , ἐπὶ ξύλου καὶ οὐ ξύλου καθημένην λίθῳ τε καὶ οὐ λίθῳ βαλὼν διώλεσε’ • λέγει δὲ ὅτι εὐνοῦχος νυκτερίδα καθημένην ἐν νάρθηκι ῥίψας κίσσηριν ἐφόνευσε . καὶ ἄνθρωπον μὲν οὐκ ἄνθρωπον ἐχάλεσε τὸν εὐνοῦχον , ἄνθρωπον μέν , διότι ἐπιδέχεται τὸν ὅρον τοῦ ἀνθρώπου καὶ αὐτὸς γὰρ ζῷον λογικὸν θνητὸν νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν ἐστιν ) , οὐκ ἄνθρωπον δέ , διότι οὐ γεννᾷ ὅμοιον ἑαυτῷ ὥσπερ ὁ τέλειος ἄνθρωπος . ὄρνιν οὐκ ὄρνιν τὴν νυκτερίδα ἐκάλεσεν , ὄρνιν μέν , διότι ἵπταται , οὐκ ὄρνιν δέ διότι οὐκ ᾠοτοκεῖ ὥσπερ τὰ ἄλλα ὄρνεα ἀλλὰ ζῳοτοκεῖ , καὶ πάλιν ἡ νυκτερὶς σάρκινα πτερὰ ἔχει , ὅπερ τοῖς ἄλλοις ὀρνέοις οὑ παρέπεται . ξύλον δὲ καὶ οὐ ξύλον τὸν νάρθηκα ἐκάλεσε , ξύλον μέν , διότι ξυλοειδές ἐστιν , οὐ ξύλον δέ , διότι οὐκ ἔστι στερέμνιον ὥσπερ τὰ ἄλλα ξύλα . λίθον δὲ καὶ οὐ λίθον τὴν κίσσηριν εἶπε , λίθον μέν , διότι λιθοειδές ἐστιν , οὐ λίθον δέ , διότι οὐκ ἔστι στερρά , ὥσπερ οἱ ἄλλοι λίθοι , ἀλλὰ σομφώδης , ἤγουν χαῦνόν τί ἐστιν . ὡς οὖν εἴρηται , οὐ πάντως τὰ ἅμα λεγόμενα καὶ ἰδίᾳ λέγονται , ὥσπερ καὶ ἐκ τοῦ ἐναντίου οὐ πάντως τὰ ἰδίᾳ λεγόμενα καὶ ἅμα δύνανται λέγεσθαι · ὑποκείσθω γάρ τις Σίμων τὴν τέχνην σκυτεὺς καὶ τοὺς μὲν τρόπους ἀγαθὸς τὴν δὲ τέχνην φαῦλος · ἐπὶ τούτου τὰ ἰδίᾳ λεγόμενα καὶ ἅμα οὐ δύναται λέγεσθαι · οἷόν τι λέγω ‘Σίμων σκυτεύς ἐστι’ , καὶ πάλιν ‘Σίμων ἀγαθός ἐστιν’ , I οὐ δύναμαι δὲ ταῦτα ἅμα εἰπεῖν πάντα , οἷον ‘Σίμων σκυτεὺς ἀγαθός ἐστιν’ , ἐπεὶ εὑρίσκεται ἀγαθός ἐπὶ τοῦ σκυτέως , ὅπερ ἄτοπον · ὑπεθέμεθα γὰρ αὐτὸν κατὰ τὴν τέχνην φαῦλον . ὥστε οὖν ὁ εἰπὼν τέχνην τεχνῶν τὴν φιλοσοφίαν οὐκ εἶπεν αὐτὴν τέχνην · ὡς γὰρ εἴρηται , οὐ πάντως τὰ ἅμα λεγόμενα καὶ ἰδίᾳ λέγονται . ἄλλως τε δὲ εἰ καὶ τέχνην αὐτὴν εἶπεν , οὐδὲν ἄτοπον · πολλάκις γὰρ τὸ τῆς τέχνης ὄνομα καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιστήμης λαμβάνεται · καὶ γὰρ ὁ Πλατῶν ἐν τῷ Γοργίᾳ τῷ διαλόγῳ τὴν ἐπιστήμην τέχνην ἐκάλεσε · φησὶ γὰρ ‘τίνος σε φῶμεν τέχνης ἐπιστήμονα;’ ἀντὶ τοῦ ἐπιστήμης · ὁ γὰρ ἐπιστήμων ἐπιστήμης ἐστὶν ἐπιστήμων . ἐν δὲ τῷ Σοφιστῇ τῷ διαλόγῳ τὸν δημιουργὸν τεχνίτην ἐκάλεσε , καὶ ταῦτα πάντα ἀπταίστως γινώσκοντα . ἔτι δὲ εἰ ἄρα οὗτος ὁ ὅρος ἐκ τῆς ὑπεροχῆς ἐστιν , ὁ δὲ ὑπερέχων οὐκ ἔστι ταὐτὸν τῷ ὑπερεχομένῳ ἀλλὰ κρείττων , δῆλον ὅτι καὶ ἡ φιλοσοφία ὡς ὑπερέχουσα τῆς τέχνης οὐκ ἔστι ταὐτὸν τῇ τέχνῃ . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . λέγουσι δέ τινες · διὰ τί τὴν φιλοσοφίαν ἐπιστήμην ἐπιστημῶν ἐκάλεσε ; τί γάρ ; ἔστιν ἄλλη ἐπιστήμη παρὰ ταύτην ; καὶ ἔστιν εἰπεῖν ὅτι διττή ἐστιν ἡ ἐπιστήμη , ἡ μὲν ἐνυπόθετος ἡ δὲ ἀνυπόθετος . καὶ ἐνυπόθετος μέν ἐστιν ἡ λαμβάνουσα ἀρχὰς δεομένας ἀποδείξεων καὶ ὧν τὴν αἰτίαν ἀγνοεῖ , οἷον ὡς ὅταν ὁ γεωμέτρης λάβῃ όμολογούμενον ὅτι τὸ σημεῖον ἀμερές ἐστι , καὶ τούτου τὴν αἰτίαν οὐκ οἶδεν ἀλλὰ παραπέμπει τῷ φυσικῷ φιλοσόφῳ . ἀνυπόθετος δέ ἐστιν ἡ λαμβάνουσα κοινὰς ἐννοίας μὴ δεομένας ἀποδείξεων , οἷον ὡς ὅταν εἴπωμεν ὅτι ὁ θεὸς ἀγαθός ἐστιν · αὕτη γὰρ κοινὴ ἔννοιά ἐστι · πᾶς γὰρ ὁμολογεῖ ὅτι ὁ θεὸς ἀγαθός ἐστι καὶ οὐ δέεται τοῦτο ἀποδείξεως . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . Ἐπειδὴ δὲ τέχνης καὶ ἐπιστήμης ἐποιησάμεθα μνήμην , ἔλθωμεν καὶ περὶ τούτων διαλάβωμεν . ἀλλὰ πρὸ τούτου ὀλίγα τινὰ περὶ γνώσεως εἴπωμεν . ἰστέον ὅτι γνῶσις ἢ μερική ἐστιν ἢ καθόλου καὶ ἢ μετὰ λόγου ἐστὶν ἢ ἄνευ λόγου , ὥστε ἐκ τούτων τέσσαρά τινα γίνεσθαι · ἔστι γὰρ πεῖρα , ἐμπειρία , τέχνη , ἐπιστήμη . καὶ πεῖρα μέν ἐστιν ἡ ἑνὸς πράγματος ἄλογος γνῶσις , οἷον ὡς ὅταν τις ἓν μόνον ἐπίσταται βοήθημα καὶ τούτῳ κέχρηται μὴ γινώσκων τὴν αἰτίαν μηδὲ τὸ πῶς ὤφειλε χρήσασθαι αὐτῷ . ἐμπειρία δέ ἐστιν ἡ τῶν καθόλου ἄλογος γνῶσις , οἷον ὡς ἐπὶ τῶν ἐμπειρικῶν ἰατρῶν · οὗτοι γὰρ πολλὰ βοηθήματα γινώσκουσι , τὴν δὲ αἰτίαν οὐ γινώσκουσιν . ἐμπειρία οὖν ἐστι μνήμη καὶ τήρησις ἄλογος ἀνθρωπίνη τῶν πολλάκις καὶ ὡσαύτως ὀφθέντων · ὁ γὰρ ἐμπειρικὸς ἰατρὸς μνημονεύων καὶ τηρῶν τὰ πολλάκις καὶ ὡσαύτως ὀφθέντα κέχρηται τοῖς βοηθήμασι . τέχνη δέ ἐστιν ἡ τῶν καθόλου γνῶσις μετὰ λόγου , ἢ τέχνη ἐστὶν ἕξις ὁδῷ βαδίζουσα ζουσα μετὰ φαντασίας · καὶ γὰρ ἡ | τέχνη ἕξις τις καὶ γνῶσίς ἐστιν , ἀλλὰ 147r καὶ ὁδῷ βαδίζει · πάντα γὰρ κατὰ τάξιν ποιεῖ . μετὰ φαντασίας δὲ πρόσκειται διὰ τὴν φύσιν · καὶ γὰρ ἡ φύσις ἕξις ἐστίν ἔχει γὰρ τὸ εἶναι ἐν τοῖς ἔχουσιν αὐτήν , οἷον ἐν ἀνθρώπῳ , ἐν λίθῳ , ἐν ξύλῳ ) καὶ ὁδῷ βαδίζει κατὰ γὰρ τάξιν προέρχεται ) , ἀλλ’ οὐ μετὰ φαντασίας ὥσπερ ἡ τέχνη · καὶ γὰρ ὁ τεχνίτης κεχρημένος τῷ λόγῳ , ἡνίκα βούλεται τι ποιῆσαι , πρότερον διατυποῖ τυποῖ ἐν ἑαυτῷ ὃ βούλεται ποιῆσαι καὶ εἶθ’ οὕτως ἀποτελεῖ αὐτό , ἡ δὲ φύσις οὐδὲν τοιοῦτον ποιεῖ · οὐδὲ γὰρ προδιατυποῖ ἐν ἑαυτῇ ὃ βούλεται κατασκευάσαι . ἢ πάλιν τέχνη ἐστὶ σύστημα ἐκ καταλήψεων ἐμπειρίᾳ συγγεγυμνασμένη πρός τι τέλος εὔχρηστον τῶν ἐν τῷ βίῳ . ἡ δὲ σαφήνεια τοῦ ὅρου τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον · τέχνη ἐστὶ ‘σύστημα ἐκ καταλήψεων’ , τοῦτ’ ἔστιν ἄθροισμα ἐξ ἐφευρέσεων καὶ γὰρ τῶν μὲν τόδε ἐφευρηκότων τῶν δὲ τόδε ἀπετελέσθη ἡ τέχνη ) , ‘ἐμπειρίᾳ συγγεγυμνασμένη’ , τοῦτ’ ἔστι δεδοκιμασμένη μετὰ πολυπειρίας καὶ γὰρ μετὰ πολυπειρίας δοκιμάζονται τὰ θεωρήματα καὶ οὕτως ἀνατιθέασιν αὐτὰ τῇ τέχνῃ ) , ‘πρός τι τέλος εὔχρηστον τῶν ἐν τῷ βίῳ’ πρόσκειται διὰ τὰς ματαιοτεχνίας καὶ κακοτεχνίας · αὗται γὰρ οὐκ εὐχρηστοῦσι τῷ βίῳ . καὶ ματαιοτεχνία μέν ἐστιν ἡ μήτε ὠφελοῦσα τὸν βίον μήτε βλάπτουσα ὡς ἐπὶ τοῦ νευροβάτου καὶ τοῦ κοντοπαίκτου , κακοτεχνία δέ ἐστιν ἡ πρὸς τῷ μὴ ὠφελεῖν τὸν βίον καὶ βλάπτουσα ὡς ἐπὶ τῶν γοήτων · οὗτοι γὰρ πρὸς οἷς οὐκ ὠφελοῦσι τὸν βίον ἀλλὰ καὶ βλάπτουσιν αὐτόν . ταῦτα μὲν καὶ περὶ τῆς τέχνης . ἐπιστήμη δέ ἐστιν ἡ τῶν καθόλου ἄπταιστος καὶ ἀμετακίνητος γνῶσις ἀπταίστως γὰρ γινώσκει τὰ γινωσκόμενα ) , ἢ γνῶσις ἄπταιστος τῶν ὑποκειμένων αὐτῇ πραγμάτων , καθὸ ἔχουσι φύσεως · ὡς γὰρ ἔχουσι φύσεως καὶ οἱονεὶ τὴν φύσιν τῶν ὑποκειμένων αὐτῇ πραγμάτων γινώσκει . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις περὶ τῆς ἐπιστήμης . Ἀποροῦσι δέ τινες λέγοντες · εἰ ἄρα καὶ ἡ τέχνη μετὰ λόγου πάντα ποιεῖ καὶ ἡ ἐπιστήμη μετὰ λόγου πάντα ποιεῖ , κατὰ τί διαφέρουσιν ἀλλήλων ; καὶ λέγουσί τινες ὅτι διαφέρει ἡ ἐπιστήμη τῆς τέχνης , καθὸ ἡ μὲν ἐπιστήμη ἄπταιστός ἐστιν ἡ δὲ τέχνη πταιστή . πρὸς οὓς ἔστιν εἰπεῖν ὅτι κακῶς λέγετε · καὶ γὰρ ἡ τέχνη κατὰ τοὺς οἰκείους λόγους ἄπταιστός ἐστιν , ἀλλὰ παρὰ τὴν τοῦ ὑποκειμένου αἰτίαν δοκεῖ πταιστὴ εἶναι , ὡς μετ’ ὀλίγον δείξομεν . ἔστιν οὖν εἰπεῖν ὅτι διαφέρει ἡ ἐπιστήμη τῆς τέχνης κατὰ τὸ ὑποκείμενον · καὶ γὰρ ἡ μὲν τέχνη περὶ τὰ ῥευστὰ καταγίνεται καὶ μὴ ἀε.ὶ ὡσαύτως ἔχοντα · οἷον ἡ ἰατρικὴ περὶ τὰ ἀνθρώπεια σώματα καταγίνεται , ἅτινα ῥευστά εἰσι καὶ οὐκ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχουσι . καὶ πάλιν ἡ γραμματικὴ περὶ λέξεις καταγίνεται , αἵτινες οὐκ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχουσι · καὶ γὰρ αἱ λέξεις ἄλλοτε ἄλλως | ἔχουσι · ποτὲ μὲν γὰρ τοιώσδε εἰσιν εἰσφερόμεναι ποτὲ δὲ τοιώσδε . ὅθεν νομίζονται αἱ τέχναι πταισταὶ εἶναι . τοῦτο δὲ γίνεται παρὰ τὴν τοῦ ὑποκειμένου αἰτίαν · καὶ γὰρ τοῦ ὑποκεμένου ῥευστοῦ ὄντος καὶ ἄλλοτε ἄλλως ἔχοντος γίνεται ἀποτυχία καὶ νομίζεται ἡ τέχνη πταιστὴ εἶναι . οἷον τοῦ ἰατροῦ βουλομένου δοῦναί τινι καθάρσιον ἐν δέοντι καιρῷ ἐξαίφνης ἐτράπη τὸ κατάστημα τοῦ ἀέρος καὶ τὸ ὑποκείμενον ῥευστὸν ὂν ἄλλως ἔσχε , καὶ δεδωκότος τοῦ ἰατροῦ τὸ καθάρσιον οὐδὲν ὠφελήθη ὁ κάμνων διὰ τὸ στέγνωσιν γενέσθαι περὶ τὴν ἐπιφάνειαν καὶ μὴ γενέσθαι ἔκκρισιν δι’ ἱδρώτων . καὶ ὅσον μὲν κατὰ τοὺς λόγους τῆς ἰατρικῆς ὠφέλεῖτο πάντως ὁ κάμνων , ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ὑποκείμενον ῥευστόν ἐστι καὶ ἄλλως ἔσχε , τούτου χάριν ἐγένετο ἡ ἀποτυχία . ἡ δὲ ἐπιστήμη περὶ τὰ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχοντα καταγίνεται · διαλαμβάνει γὰρ περὶ τοῦ καθόλου ἀνθρώπου καὶ περὶ τοῦ καθόλου ἵππου , ἅτινα ἀεὶ ὡσαύτως ἔχουσι · κατὰ τοῦτο οὖν διαφέρει ἡ ἐπιστήμη τῆς τέχνης , καὶ ὅτι ἡ μὲν ἐπιστήμη ἀεὶ τῷ λόγῳ κέχρηται καὶ γὰρ ἡ ἀστρονομία λόγῳ μόνῳ κατορθοῦται ) , ἡ δὲ τέχνη ἢ ἔργῳ μόνῳ κέχρηται , ὡς ἐπὶ τῆς ζωγραφικῆς ὁ γὰρ ζωγράφος ἔργῳ μόνῳ κέχρηται · δύναται γὰρ καὶ μὴ λαλῶν ζωγραφῆσαι ) , ἡ ἐπίσης καὶ ἔργῳ καὶ λόγῳ κέχρηται ὡς ἐπὶ τῆς κιθαρῳδίας ( αὕτη γὰρ ἐπίσης καὶ ἔργῳ καὶ λόγῳ κέχρηται · καὶ γὰρ κρούει ταῖς χερσὶ καὶ ᾄδει τῷ στόματι · κιθαρῳδίαν δὲ εἶπον , οὐ μὴν κιθαριστικήν , ἐπειδὴ ἐκείνη μόνον κρούει ταῖς χερσίν , οὐ μὴν καὶ ᾄδει ) , ἡ μᾶλλον μὲν λόγῳ κέχρηται ἧττον δὲ ἔργῳ ὡς ἐπὶ τῆς γραμματικῆς ( αὕτη γὰρ μᾶλλον μὲν λόγῳ κέχρηται ὡς ἐν τῷ ἐξηγεῖσθαι , ἧττον δὲ ἔργῳ ὡς ἐν τῷ ποιεῖν τόνους ἢ στιγμάς ) , ἢ μᾶλλον μὲν ἔργῳ κέχρηται ἧττον δὲ λόγῳ ὡς ἐπὶ τῆς ἰατρικῆς · αὕτη γὰρ μᾶλλον μὲν ἔργῳ κέχρηται , ὡς ἡνίκα σφυγμολογεῖ καὶ προσφέρει βοηθήματα , ἧττον δὲ τῷ λόγῳ , ὡς ἡνίκα ἐρωτᾷ τὰ προκαταρκτικὰ αἴτια καὶ λέγει τὴν αἰτίαν τῆς νόσου . ἐν οἷς σὺν θεῷ καὶ ἡ παροῦσα πρᾶξις . Πρᾶξις ἰὲ . Ἀρχὴ καὶ πέρας ἡμῖν γενέσθω ὁ Πυθαγόρας · καὶ γὰρ τῷ ἀνδρὶ φίλιόν ἐστι τὸ εἰς ἑαυτὸν συννεύειν καὶ τὴν ἀρχὴν συνάπτειν τῷ πέρατι , ὥσπερ καὶ ὁ κύκλος · καὶ γὰρ ἐν τῷ κύκλῳ συνημμένη ἐστὶν ἡ ἀρχὴ τῷ πέρατι . οὕτως οὖν καὶ αὐτὸς καὶ ἀρχὴ καὶ πέρας ἡμῖν γέγονεν , ἀρχὴ μέν , διότι οἱ αὐτοῦ ὅροι ἐν τῇ ἀρχῇ προῆλθον οἱ λέγοντες ῾φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις τῶν ὄντων ᾗ ὄντα ἐστί᾿ καὶ πάλιν ῾γνῶσις θείων τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων᾿ , πέρας δέ , διότι πάλιν ὁ αὐτοῦ ὅρος ἐν τῷ πέρατι προῆλθε λέγων ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ φιλία σοφίσς᾿ . ἰστέον δὲ ὅτι λαμβάνονταί τινες τοῦ παρόντος ὅρου λέγοντες | ὅτι οἱ εὖ ἔχοντες ὅροι ἀντιστρέφειν θέλουσιν , ὁ δὲ παρὼν ὅρος οὐκ ἀντιστρέφει · εἴ τι μὲν γὰρ φιλοσοφία , τοῦτο φιλία σοφίας , οὐκ εἴ τι δὲ φιλία σοφίας , τοῦτο φιλοσοφία · καὶ γὰρ πᾶσα τέχνη ἐφίεται τοῦ ἰδίου ὑποκειμένου . ἔστιν οὖν εἰπεῖν ὅτι καλῶς ἔχει ὁ παρὼν ὅρος , ἐπειδὴ Πυθαγόρου ἐστί · πρῶτος γὰρ ὁ Πυθαγόρας τὸ τῆς σοφίας ὄνομα φερόμενον καὶ ἐπὶ τῶν βαναύσων τεχνῶν , ὡς καὶ ὁ ποιητὴς δηλοῖ λέγων ἐπεὶ σοφὸς ἤραρε τέκτων , τὸ σοφός κατὰ τοῦ τέκτονος θείς , ἀφώρισεν ἐπὶ τῆς ἐν τῷ ὄντι γνώσεως · πρῶτος γὰρ οὗτος σοφίαν ἐκάλεσε μόνην τὴν τοῦ ὄντος γνῶσιν ἤγουν τοῦ θείου · κυρίως γὰρ ὄνια τὰ θεῖα λέγεται ὡς ἀεὶ ὑπάρχοντα · ὂν γάρ ἐστι τὸ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχον καὶ μηδέποτε ἐξιστάμενον . τὴν ἔφεσιν οὖν τῆς σοφίας τοῦ ὄντος ἤγουν τοῦ θείου φιλοσοφίαν ἐκάλεσεν . ἰστέον δὲ ὅτι καὶ μᾶλλον τὸ τῆς σοφίας ὄνομα κυρίως ἐπὶ τῶν θείων ὤφειλε λέγεσθαι , ἐπειδὴ σοφία λέγεται οἱονεὶ σαοφία τις οὖσα , τοῦτ’ ἔστιν ἡ τὸ φῶς σώζουσα · καὶ γὰρ τὰ θεῖα ἄυλα ὄντα καὶ μὴ ὄντα δεκτικὰ τῶν ἐναντίων σώζουσι τὸ φῶς τῆς οἰκείας φύσεως , τὰ δὲ ἔνυλα ἤγουν τὰ τῇδε ὡς ὄντα δεκτικὰ τῶν ἐναντίων οὐ σώζουσι τὸ φῶς τῆς οἰκείας φύσεως ἀλλ’ ἐπισκοτίζονται διὰ τῶν ἐναντίων . καὶ ἀποροῦσί τινες λέγοντες · εἰ ἄρα τὰ θεῖα κατὰ τὴν φύσιν σαφῆ εἰσι , πῶς ἡμῖν ἀσαφῆ εἰσι ; καὶ ἔστιν εἰπεῖν ὅτι ὥσπερ ὁ ἥλιος φύσει φωτεινὸς ὢν ταῖς νυκτερίσι δοκεῖ ἀμυδρότερος διὰ τὸ ἀνεπιτήδειον τοῦ ὀργάνου , τοῦτ’ ἔστι διὰ τὸ ἐν ἡμέρᾳ μὴ καθορᾶν , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τὰ θεῖα κατὰ τὴν φύσιν σαφῆ καὶ εἰλικρινῆ ὄντα ἡμῖν ἀσαφῆ εἰσι διὰ τὸ τὸ τῆς ψυχῆς ὄμμα ὑπὸ τῆις σωματικῆς ἀχλύος ἤγουν διὰ τῶν ἡδυπαθειῶν ἐπισκοτίζεσθαι . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . Ἰστέον δὲ ὅτι ἡ φιλοσοφία πολλοῖς ἀναβαθμοῖς κέχρηται · καὶ γὰρ πολλοῖς ἀναβαθμοῖς κέχρηταί τις , ἵνα γνῷ τὴν φιλοσοφίαν · θέλει γὰρ γινώσκειν τὰς πέντε γνωστικὰς δυνάμεις . εἰσὶ δὲ αὗται · αἴσθησις , φαντασία , δόξα , διάνοια καὶ νοῦς . καὶ αἴσθησις μέν ἐστιν ἡ τοῦ παρόντος μερικὴ γνῶσις · καὶ γὰρ ἡ αἴσθησις τοῦ παρόντος ἀντιλαμβάνεται · ἡ γὰρ ὅρασις εἰ μὴ θεωρήσῃ τι , οὐ δύναται ἀντιλαβέσθαι αὐτοῦ , καὶ πάλιν ἡ ἀκοὴ οὐ δύναται ψόφου ἀντιλαβέσθαι , εἰ μὴ πλησίον ᾖ ὁ ψόφος . φαντασία δέ ἐστιν ἡ τοῦ ἀπόντος μερικὴ γνῶσις , οἷον ὡς ὅταν χθὲς θεωρήσας ἄνθρωπον σήμερον φαντασθῶ αὐτὸν ἤγουν ἀναπολήσω αὐτόν · κατὰ τοῦτο γὰρ διαφέρει ἡ φαντασία τῆς ψιλῆς ἐπινοίας , ὅτι ἡ μὲν φαντασία τῶν ὄντων ἐστὶν ἀναπόλησις ( καὶ γὰρ τὸ ὀφθὲν φαντάζεται καὶ ἀναπολεῖ τις ) , ἡ δὲ ψιλὴ ἐπίνοια τῶν μὴ ὄντων ἐστὶ διατύπωσις , ὡς ὅταν τις τραγέλαφον | ἢ ἱπποκένταυρον ἀναπλάττηται · ταῦτα γὰρ οὐκ εἰσίν . ἡ δὲ δόξα διττή ἐστιν · ἢ γὰρ μετὰ λόγου ἐστὶν ἢ ἄνευ λόγου , καὶ ἄνευ μὲν λόγου , ὡς ὅταν τις τὴν λογικὴν ψυχὴν δοξάζῃ ἀθάνατον εἶναι μὴ λέγων αἰτίαν , μετὰ λόγου δέ , ὡς ὅταν τις τὴν λογικὴν ψυχὴν δοξάζῃ ἀθάνατον εἶναι λέγων αἰτίαν . καὶ ἰστέον ὅτι δόξα μετὰ λόγου ἐστὶ τὸ συμπέρασμα τῶν προτάσεων , οἷον ἡ ψυχὴ αὐτοκίνητος , τὸ αὐτοκίνητον ἀεικίνητον , τὸ ἀεικίνητον ἀθάνατον ὥσπερ ἄγγελος , ἡ ψυχὴ ἄρα ἀθάνατος . ἰδοὺ τὸ συμπέρασμα τῶν προτάσεων , λέγω δὴ τὸ ἡ ψυχὴ ἄρα ἀθάνατος᾿ , τοῦτο δέ , ὃ αἱ προτάσεις συνεπέραναν , δόξα μετὰ λόγου λέγεται . διάνοια δέ ἐσ.τιν ἡ τῶν καθόλου μετὰ λόγου γνῶσις · κατὰ τοῦτο γὰρ διαφέρει ἡ διάνοια τῆς μετὰ λόγου δόξης , ὅτι ἡ μὲν μετὰ λόγου δόξα συμπέρασμά ἐστιν , ὡς εἴρηται , τῶν προτάσεων , ἡ δὲ διάνοια λαμβάνουσα τὰς προτάσεις ὁμολογουμένας κατασκευάζει τὸ ζητούμενον · λαμβάνουσα γὰρ ὁμολογούμενον ὅτι ἡ ψυχὴ αὐτοκίνητός ἐστι καὶ ὅτι τὸ αὐτὸκίνητον ἀεικίνητον καὶ ὅτι εἴ τι ἀεικίνητον , ἀθάνατον , κατασκευάζει ἐκ τούτου τὸ ζητούμενον , φημὶ δὲ τὸ ὅτι ἡ ψυχὴ ἀθάνατός ἐστιν . ὁ δὲ νοῦς ἁπλῇ προσβολῇ , τοῦτ’ ἔστιν εὐθέως καὶ κατ’ αὐτὸν [ ἄνευ λόγου ] τὸν χρόνον , πάντα τὰ ὑποπίπτοντα αὐτῷ γινώσκει , τοῦτ’ ἔστι τὰ νοητά . τούτων οὗν οὕτως ἐχόντων ἐκ μὲν τῆς αἰσθήσεως καὶ τῆς φαντασίας ἐγείρεται ἡ πεῖρα ( καὶ γὰρ καὶ αὕτη μερική ἐστι γνῶσις ) , ἐκ δὲ τῆς ἄνευ λόγου δόξης ἐγείρεται ἡ ἐμπειρία · καὶ γὰρ καὶ αὕτη ἄνευ λόγου γινώσκει τὰ γινωσκόμενα ὥσπερ καὶ · ἡ δόξα ἡ ἄλογος . καὶ μὴν καὶ ἐκ τῆς αἰσθήσεως καὶ τῆς φαντασίας ἐγείρεται ἡ ἐμπειρία · καὶ γὰρ ἐκ τῶν μερικῶν συνίσταται · δοκι - μάζοντες γὰρ ἓν καὶ ἕκαστον τῶν βοηθημάτων καὶ φανταζόμενοι αὐτὰ ἀλόγως ἤγουν ἀναπολοῦντες αὐτὰ ἀποτελοῦνται ἐμπειρικοί . ἰστέον ὅτι ἡνίκα μὲν ἐκ τῆς αἰσθήσεως καὶ τῆς φαντασίας ἐγείρεται ἡ ἐμπειρία , τότε αὐτοψία λέγεται ( καὶ γὰρ αὐτόπτης ἐγένετο ὁ ἐμπειρικὸς τῆς φύσεως τῶν βοηθημάτων καὶ αὐτὸς διὰ τῆς αἰσθήσεως καὶ τῆς φαντασίας βασανίσας ἕκαστον τῶν βοηθημάτων ἔγνω τὴν φύσιν αὐτῶν ) , ἡνίκα δὲ ἐκ τῆς δόξης τῆς ἀλόγου ἐγείρεται ἡ ἐμπειρία , καλεῖται ἱστορία , ὡς ὅταν <τις> νομίσῃ φύσιν τοῦδε τοῦ βοηθήματος τοιάνδε εἶναι , οὐ πειραθεὶς αὐτὸς ἀλλ’ ἀπ’ ἄλλων ἀκούσας καὶ τοῦτο δοξάσας . ἡ δὲ τέχνη ἐγείρεται ἔκ τε τῆς μετὰ λόγου δόξης καὶ τῆς διανοίας · καὶ γὰρ καὶ αὕτη ὁμοίως αὐταῖς τὰ καθόλου μετὰ λόγου γινώσκει . ἡ δὲ ἐπιστήμη ἐγείρεται ἔκ τε τῆς διανοίας καὶ τοῦ νοῦ · ἡνίκα μὲν ἀρχὰς λαμβάνῃ δεομένας ἀποδείξεων , οἷον τὸ σημεῖον ἀμερές ἐστι τοῦτο γὰρ ὡς δεόμενον ἀποδεί|ξεως ) ἐκ τῆς διανοίας ἐγείρεται , ἡνίκα δὲ ἢ ὅρους λαμβάνῃ ἢ κοινὰς ἐννοίας μὴ δεομένας ἀποδείξεων , οἷον ὅτι ὁ θεὸς · φιλάνθρωπός ἐστι ( τοῦτο γὰρ παρὰ πᾶσιν ὁμολογεῖται καὶ οὐ δέεται ἀποδείξεως ) , τότε ἐκ τοῦ νοῦ ἐγείρεται . ὥστε οὐ μόνον κατὰ τὰ λεχθέντα ἐν τῇ προτέρᾳ πράξει διαφέρει ἡ τέχνη τῆς ἐπιστήμης ἀλλὰ καὶ κατὰ τοῦτο , ὅτι ἡ μὲν τέχνη ἔκ τε τῆς δόξης τῆς μετὰ λόγου καὶ τῆς διανοίας ἐγείρεται , ἡ δὲ ἐπιστήμη ἔκ τε τῆς διανοίας καὶ τοῦ νοῦ . δέδεικται οὖν διὰ τούτων τῶν προλεχθέντων ὅτι πολλοῖς ἀναβαθμοῖς κέχρηται ἡ φιλοσοφία καὶ ὅτι κάλλιστον πάντων ἐστὶν ἡ φιλοσοφία , ὡς καὶ ὁ Πλατῶν πρός τινα Θεόδωρον γεωμέτρην ποιούμενος τὸν λόγον δηλοῖ λέγων ὅτι ῾ τοιοῦτόν τι , ὦ Θεόδωρε , οὔτε ἧκέ ποτε εἰς ἀνθρώπους οὔτε ἥξει ποτὲ δωρηθὲν ἐκ θεοῦ᾿ . Τούτων οὕτως ἐχόντων ἔγνωμεν ὅτι ἕξ εἰσιν ὁρισμοὶ τῆς φιλοσοφίας καὶ τὴν αἰτίαν ἔγνωμεν . οὐ μόνον δὲ τοῦτο ἔγνωμεν , ἀλλ’ ὅτι καὶ τέσσαρές εἰσι διαφοραὶ τῶν ὁρισμῶν τῆς φιλοσοφίας · οἱ μὲν γὰρ ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου ἐλήφθησαν , οἷον ὁ λέγων ὅτι ῾φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις τῶν ὄντων ᾗ ὄνια ἐστί᾿ καὶ ὁ λέγων ῾φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις θείων τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων᾿ , οἱ δὲ ἐκ τοῦ τέλους , ὁ λέγων ὅτι φιλοσοφία ἐστὶ μελέτη θανάτου᾿ καὶ ὁ λέγων ὅτι ῾φιλοσοφία ἐστὶ ὁμοίωσις θεῷ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ᾿ , ὁ δὲ ἐκ τῆς ὑπεροχῆς ὁ λέγων ὅτι ῾φιλοσοφία ἐστὶ τέχνη τεχνῶν καὶ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν᾿ , ὁ δὲ ἐκ τῆς ἐτυμολογίας ὁ λέγων ὅτι ‘φιλοσοφία ἐστὶ φιλία σοφίας᾿ . διὰ τοῦτο δὲ τέσσαρές εἰσι διαφοραὶ τῶν ὁρισμῶν τῆς φιλοσοφίας , ὅτι ὁ τέσσαρα ἀριθμὸς πάνυ ἦν τίμιος παρὰ τοῖς Πυθαγορείοις , ὡς · καὶ αὐτοὶ ὀμνύοντες εἰς τὸν Πυθαγόραν δηλοῦσι λέγοντες ῾ναὶ μὰ τὸν ἁμετέραις ψυχαῖς παραδόντα τετρακτὺν παγὰν ἀεννάου φύσεως᾿ , τοῦτ’ ἔστι ᾿ναὶ μὰ τὸν Πυθαγόραν τὸν παραδόντα ἡμῖν τὸν τέσσαρα ἀριθμὸν τὴν πηγὴν τῆς ἀεννάου φύσεως᾿ , πηγὴν δὲ τῆς ἀεννάου φύσεως ἐκάλεσε τὸν τέσσαρα ἀριθμόν , ἐπειδὴ ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων συνίσταται τὰ ἡμέτερα σώματα ( διὰ τοῦτο γὰρ ὁ τέσσαρα ἀριθμὸς πάνυ ἦν τίμιος παρὰ τοῖς Πυθαγορείοις ) , ἢ ἐπειδὴ καὶ τέσσαρά εἰσι τὰ στοιχεῖα , οἷον γῇ ὕδωρ ἀὴρ πῦρ , ἢ ἐπειδὴ καὶ τέσσαρές εἰσιν αἱ ἀρεταὶ τῆς ψυχῆς , οἷον ἀνδρία δικαιοσύνη σωφροσύνη φρόνησις , ἢ ἐπειδὴ ὁ τέσσαρα ἀριθμὸς συντιθέμενος μετὰ τῶν πρὸ αὐτοῦ ἀποτελεῖ τὸν δέκα ἀριθμόν · καὶ γὰρ προσλαμβάνων τὸν τρία ἀποτελεῖ τὸν ἑπτὰ ἀριθμόν , καὶ πάλιν προσλαμβάνων τὸν δύο ἀποτελεῖ τὸν ἐννέα , καὶ πάλιν προσλαμβάνων τὴν μονάδα ἀποτελεῖ τὸν δέκα . καὶ τὸν δέκα δὲ ἀριθμὸν τίμιον ἔλεγον , καθὸ ὁ δέκα ἀριθμὸς τῶν πρὸ αὐτοῦ ἀριθμῶν δεκτικός ἐστιν , ὅθεν καὶ δεκὰς λέγεται οἱονεὶ δεχάς τις οὔσα . ἐν οἷς σὺν θεῷ καὶ ἡ παροῦσα πρᾶξις . | Πρᾶξις ις΄ . Ἐπειδὴ ἐν τοῖς προλαβοῦσιν εἰρήκαμεν ἀριθμητικὴν αἰτίαν δεικνύουσαν διὰ τί ἕξ εἰσιν οἱ τῆς φιλοσοφίας ὁρισμοί , ἐντεῦθεν λαβόντες οἱ ἐξηγηταὶ ἀφορμὴν ἔρχονται καὶ διαλαμβάνουσι περὶ τῶν ἀριθμῶν τῶν ὄντων ἄχρι τῆς δεκάδος , καί φασιν ὅτι μονὰς λέγεται παρὰ τὸ μένειν · καὶ γὰρ ἡ μονὰς ἐφ’ ὃν ἂν γένηται ἀριθμὸν φυλάττει τὸ αὐτὸ εἶδος , οἷον τὰ ἅπαξ τρία τρία , ἅπαξ τέσσαρα τέσσαρα , ἅπαξ πέντε πέντε · ἰδοὺ ἐπὶ τούτων προσελθοῦσα ἡ μονὰς τὸ αὐτὸ εἶδος ἐφύλαξε καὶ οὐκ ἐποίησεν ἕτερον ἀριθμόν . εἰ δέ τις εἴποι ῾ἰδοὺ λέγω μία καὶ τέσσαρα , καὶ οὐκέτι φυλάττεται ὁ αὐτὸς ἀριθμὸς ἀλλὰ γίνεται ὁ πέντε᾿ , λέγομεν ὅτι ἐνταῦθα σύνθεσις γέγονε καὶ τούτου χάριν οὐκ ἐφυλάχθη ὁ αὐτὸς ἀριθμός . τούτων οὖν οὕτως ἐχόντων λέγομεν ὅτι οὐκ ἔστιν ἡ μονὰς ἀριθμὸς ἀλλ’ ἀρχὴ ἀριθμοῦ . καὶ εἴ τις εἴποι ῾εἰ ἄρα ἀρχή ἐστιν ἀριθμοῦ , πῶς λέγετε αὐτὴν μὴ εἶναι ἀριθμόν;’ λέγομεν ὅτι οὐ πάντως ἡ ἀρχή τινος ταὐτόν ἐστιν ἐκείνῳ οὗ τινος λέγεται εἶναι ἀρχή · καὶ γὰρ ἀρχὴ τοῦ οἴκου ὁ θεμέλιός ἐστι , καὶ οὐκ ἔστιν ὁ θεμέλιος οἶκος . οὕτως οὖν καὶ τὴν μονάδα ἐνδέχεται εἶναι ἀρχὴν ἀριθμοῦ καὶ μὴ εἶναι ἀριθμόν · ὅτι μὲν γὰρ οὐκ ἔστιν ἡ μονὰς ἀριθμός , δείκνυμεν ὀλίγα τινὰ προειπόντες . ἰστέον ὅτι ἡνίκα ἐν τοῖς ἀριθμοῖς τὴν ἐπί πρόθεσιν λέγομεν , πολυπλασιασμός ἐστιν , οἷον πέντε ἐπὶ πέντε εἰκοσιπέντε ( ἀντὶ γὰρ τοῦ πεντάκις πέντε ) , καὶ πάλιν τρία ἐπὶ τρία ἐννέα ( ἀντὶ γὰρ τοὐ τρὶς τρία ) , ἡνίκα δὲ ὁ καί σύνδεσμός ἐστιν , σύνθεσίς ἐστιν , οἷον τρία καὶ τρία ἕξ , τέσσαρα καὶ τέσσαρα ὀκτώ . τούτων οὖν οὕτως ἐχόντων οἱ ἀριθμοὶ πολυπλασιαζόμενοι ἐφ’ ἑαυτοὺς μείζονα ἀριθμὸν ἀποτελοῦσιν ἤπερ συντιθέμενοι ἑαυτοῖς , οἷον τρὶς τρία ἐννέα , τρία δὲ καὶ τρία ἕξ · ἰδοὺ δὴ πολυπλασιασθεὶς μὲν ὁ τρία τὸν ἐννέα ἀριθμὸν ἀπετέλεσε , συντεθεὶς δὲ τὸν ἕξ , ὁ δὲ ἐννέα μείζων ἐστὶ τοῦ ἕξ . καὶ πάλιν τετράκις τέσσαρα δεκαέξ , τέσσαρα δὲ καὶ τέσσαρα ὀκτώ . εἰ ἄρα οὖν ἡ μονὰς ἐκ τοῦ ἐναντίου συντιθεμένη μείζονα ἀριθμὸν ἀποτελεῖ ἤπερ πολυπλασιαζομένη , δῆλον ὅτι οὐκ ἔστιν ἀριθμός · καὶ γὰρ ἅπαξ μὲν μία μία ἐστίν , μία δὲ καὶ μία δύο . ταῦτα μὲν περὶ τῆς μονάδος . ἡ δὲ δυὰς λέγεται παρὰ τὸ διιέναι καὶ διαπορεύεσθαι · πρώτη γὰρ ἡ δυὰς διεχώρισεν ἑαυτὴν ἐκ τῆς μονάδος · καὶ γὰρ τῆς μονάδος ἕνωσιν δηλούσης πρώτη μετὰ τὴν μονάδα ἡ δυὰς ἐπεισῆλθεν διαχωρισμὸν δηλοῦσα . ἰστέον δὲ ὅτι οὐδὲ ἡ δυὰς κυρίως ἐστὶν ἀριθμός · καὶ γάρ , ὡς ἐμάθομεν , οἱ ἀριθμοὶ πολυπλασιαζόμενοι ἐφ’ ἑαυτοὺς μείζονα ἀριθμὸν ἀποτελοῦσιν ἤπερ συντιθέμενοι | ἑαυτοῖς , ἡ δὲ δυὰς καὶ συντιθεμένη καὶ πολυπλασιαζομένη τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν ἀποτελεῖ · δὶς γὰρ δύο τέσσαρα καὶ δύο καὶ δύο τέσσαρα · ἄρα οὖν οὐκ ἔστιν ἀριθμός . καὶ ἄλλως δὲ οὐκ ἔστιν ἀριθμὸς ἡ δυάς · πᾶς γὰρ ἄρτιος ἀριθμὸς ἀφαιρούμενος ἤτοι ἀποβάλλων μονάδα ποιεῖ περιττὸν καὶ πάλιν προσλαμβάνων μονάδα ποιεῖ περιττόν , οἷον ὁ τέσσαρα ἀποβάλλων μονάδα ποιεῖ τὸν τρία περιττὸν καὶ πάλιν προσλαμβάνων μονάδα ποιεῖ τὸν πέντε ὁμοίως περιττόν . εἰ οὖν ὁ δύο ἀριθμὸς προσλαμβάνων μὲν μονάδα ποιεῖ τὸν τρία περιττὸν ἀποβάλλων δὲ μονάδα οὐκέτι ποιεῖ περιττόν ( ὁ γὰρ δύο ἀποβάλλων μονάδα τὸ ἓν ποιεῖ · ἡ δὲ μονὰς οὐκ ἔστιν ἀριθμός ) , ἄρα οὖν ὁ δύο οὐκ ἔστιν ἀριθμός . καὶ ἄλλως οὐκ ἔστιν ἀριθμὸς ἡ δυάς , ἐπειδὴ πᾶς ἀριθμὸς ἐκ πλήθους μονάδων σύγκειται , ἡ δὲ δυὰς οὐ σύγκειται ἐκ πλήθους μονάδων · ἀπὸ γὰρ τριῶν ἐστι τὸ πλῆθος . τινὲς δὲ λέγουσιν ὅτι ἡ δυὰς ἀριθμός ἐστι · καὶ γὰρ πᾶς ἀριθμὸς τῶν ἐφ’ ἑκάτερα αὐτοῦ συντιθεμένων ἀριθμῶν τὸ ἥμισυ ποιεῖ · οἷον ὁ πέντε μεταξὺ τοῦ τέσσαρα καὶ τοῦ ἕξ ἐστι , ταῦτα συντιθέμενα τὸν δέκα ἀρ·ιθμὸν ἀποτελοῦσιν , οὗτινος ἥμισύ ἐστιν ὁ πέντε . καὶ πάλιν ὁ ἓξ μεταξὺ τοῦ πέντε καὶ τοῦ ἑπτά ἐστι , ταῦτα συντιθέμενα τὸν δώδεκα ἀποτελοῦσιν , οὗτινος ἥμισύ ἐστιν ὁ ἕξ . πάλιν δὲ ὁ ἑπτὰ μεταξὺ τοῦ ἓξ καὶ τοῦ ὀκτώ ἐστι , ταῦτα συντιθέμενα τὸν δεκατέσσαρα ἀποτελοῦσιν , οὗτινος ἥμισύ ἐστιν ὁ ἑπτά . εἰ ἄρα οὖν ὁ δύο τῶν ἐφ’ ἑκάτερα αὐτοῦ συντιθεμένων ἀριθμῶν τὸ ἥμισυ ποιεῖ ( μεταξὺ γὰρ τῆς μονάδος καὶ τοῦ τρία ὁ δύο ἐστί , ταῦτα δὲ συντιθέμενα τὸν τέσσαρα ἀριθμὸν ἀποτελοῦσιν , οὗτινος ἥμισύ ἐστιν ὁ δύο ) , δῆλον ὅτι ὁ δύο ἀριθμός ἐστιν . ταῦτα μὲν ἐκεῖνοι . ἰστέον δὲ ὅτι εἴ τις τὴν ἀκρίβειαν σκοπήσει , εὑρήσει ὅτι οὐχ ἁρμόζει οὗτος ὁ κανὼν τῷ δύο ἀριθμῷ · καὶ γὰρ ἡ δυὰς οὐκ ἔχει ἐφ’ ἑκάτερα μέρη ἀριθμόν · μεταξὺ γὰρ τῆς μονάδος καὶ τοῦ τρία ἐστὶν ἀριθμοῦ , ἡ δὲ μονὰς οὐκ ἔστιν ἀριθμός , ὡς δέδεικται . ἰστέον δὲ ὅτι καὶ ἡ δυὰς ἀρχή ἐστιν ἀριθμοῦ . καὶ ἀποροῦσί τινες λέγοντες · πῶς ἐνδέχεται τὴν δυάδα εἶναι ἀρχὴν ἀριθμοῦ , ὅπου ἅπαξ τὴν μονάδα εἴπατε ἀρχὴν ἀριθμοῦ ; ἀλλ’ ἵνα τὴν ἀπορίαν ταύτην ἐπιλυσώμεθα , ὀλίγα τινὰ ἔξωθεν εἴπωμεν . Ἰστέον ὅτι τῶν ἀριθμῶν οἱ μὲν ἄρτιοί εἰσιν οἱ δὲ περιττοί . καὶ περιττοὶ μέν εἰσιν οἱ μὴ δυνάμενοι εἰς ἴσα διαιρεῖσθαι , οἷόν ὥσπερ ὁ πέντε · οὗτος γὰρ οὐ διαιρεῖται εἰς ἴσα · εἰς τρία γὰρ καὶ δύο διαιρεῖται · οὐ δυνάμεθα γὰρ διαιρεῖν αὐτὸν εἰς δύο ἥμισυ καὶ εἰς δύο ἥμισυ , ἐπειδὴ οἱ ἀριθμητικοὶ οὐ τέμνουσι τὴν μονάδα . καὶ πάλιν ὁ ἑπτά · οὐδὲ οὗτος γὰρ εἰς ἴσα διαιρεῖται · | εἰς τρία γὰρ καὶ τέσσαρα διαιρεῖται . ἄρτιοι δέ εἰσιν οἱ δυνάμενοι εἰς ἴσα διαιρεῖσθαι , ὥσπερ ὁ τέσσαρα ἀριθμός · οὗτος γὰρ εἰς ἴσα διαιρεῖται · εἰς δύο γὰρ καὶ δύο διαιρεῖται . καὶ πάλιν ὡς ἐπὶ τοῦ ἕξ · καὶ οὗτος γὰρ εἰς ἴσα διαιρεῖται · εἰς τρία γὰρ καὶ τρία διαιρεῖται . δεῖ δὲ καὶ τοῦτο γινώσκειν , ὅτι οἱ μὲν περιττοὶ ἀριθμοὶ μόνως εἰς ἄνισα διαιροῦνται , οἷον ὡς ἐπὶ τοῦ πέντε ( οὗτος γὰρ εἰς τρία καὶ δύο διαιρεῖται ) , οἱ δὲ ἄρτιοι καὶ εἰς ἴσα καὶ εἰς ἄνισα διαιροῦνται · καὶ γὰρ τὸν ἕξ ἀριθμὸν δύναμαι καὶ εἰς ἴσα διαιρεῖν , οἷον εἰς τρία καὶ τρία , δύναμαι καὶ εἰς ἄνισα , οἷον εἰς τέσσαρα καὶ δύο . ὅθεν καὶ κατὰ τοῦτο οὐκ ἔστιν ἡ δυὰς κυρίως ἀριθμός , καθὸ ἄρτιος ἀριθμὸς οὖσα . εἰς ἴσα μόνον διαιρεῖται εἰς μονάδα γὰρ καὶ μονάδα διαιρεῖται ) , οὐ μὴν καὶ εἰς ἄνισα . τούτων οὕτως ἐχόντων ἡ μὲν μονὰς ἀρχὴ πάντων τῶν ἀριθμῶν ἐστι , τοῦτ’ ἔστι καὶ τῶν περιττῶν καὶ τῶν ἀρτίων , ἡ δὲ δυὰς μόνων τῶν ἀρτίων ἀριθμῶν ἐστιν ἀρχή · αὕτη γὰρ ἀποτελεῖ τοὺς ἀρτίους ἀριθμούς · καὶ γὰρ διπλασιαζομένη μὲν τὸν τέσσαρα ἀριθμὸν ἀποτελεῖ , ὅστις ἄρτιός ἐστι , τριπλασιαζομένη δὲ τὸν ἓξ ἀποτελεῖ , καὶ αὐτὸς δὲ ἄρτιός ἐστιν , καὶ ἐπὶ τῶν ἑξῆς ὁμοίως . εἰ δέ τις εἴποι ῾τί οὖν ; μόνους τοὺς ἀρτίους ἀριθμοὺς ἀποτελεῖ ἡ δυάς ; καὶ μὴν καὶ περιττοὺς ἀποτελεῖ · ἰδοὺ γὰρ προσλαμβάνουσα τὴν μονάδα τὸν τρία ἀποτελεῖ , ὅστις περιττός ἐστιν · οὐ διαιρεῖται γὰρ εἰς ἴσα · εἰς μονάδα γὰρ καὶ δυάδα διαιρεῖται · οὐδὲ γὰρ δυνάμεθα διαιρεῖν εἰς ἓν ἥμισυ καὶ ἓν ἥμισυ , ἐπειδή , ὡς εἴρηται , οἱ ἀριθμητικοὶ οὐ τέμνουσι τὴν μονάδα᾿ , λέγομεν ὅτι οὐκ ἔστιν αἴτιος τοῦ ἀποτελεσθῆναι τὸν περιττὸν ἀριθμὸν εἰ μὴ ἡ μονὰς προσελθοῦσα , ἐπειδὴ ἡ δυὰς πάντως ἄρτιον ἀριθμὸν ἀποτελεῖ , ὡς εἴρηται ἀνωτέρω · πρὸς ἑαυτὴν γὰρ διπλασιαζομένη καὶ τριπλασιαζομένη καὶ ἀπλῶς εἰπεῖν πολλάκις πρὸς ἑαυτὴν πολλαπλασιαζομένη πάντως ἀρτίους ἀριθμοὺς ἀποτελεῖ . καὶ ἄλλως δὲ ἡ δυὰς οὐκ ἔστιν ἀριθμός , εἴπερ πᾶς ἀριθμὸς καὶ ἀρχὴν ἔχει καὶ μέσον καὶ τελευταῖον * * . ταῦτα μὲν περὶ τῆς δυάδος . ῾Ο δὲ τρία ἀριθμὸς οὕτως ὠνομάσθη παρὰ τὸ ἀτειρής τις εἶναι καὶ ἀκαταπόνητος . οὕτω δὲ λέγεται διὰ τὸ μὴ δύνασθαι αὐτὸν εἰς ἴσα διαιρεῖσθαι · εἰς μονάδα γὰρ καὶ δυάδα διαιρεῖται · οὐδὲ γὰρ δυνάμεθα διαιρεῖν αὐτὸν εἰς ἓν ἥμισυ καὶ ἓν ἥμισυ , ἐπειδή , ὡς εἴρηται , οἱ ἀριθμητικοὶ οὐ τέμνουσι τὴν μονάδα . εἰ δέ τις εἴποι ῾τούτῳ τῷ λόγῳ ἕκαστος περιττὸς ἀριθμὸς οὕτως ὤφειλε λέγεσθαι παρὰ τὸ ἀτειρὴς εἶναι καὶ ἀκαταπόνητος , τοῦτ᾿ ἔστι παρὰ τὸ μὴ δύνασθαι διαιρεῖσθαι ] εἰς ἴσα , οἷον ὡς ἐπὶ τοῦ πέντε καὶ τοῦ ἑπτά · οὗτοι γὰρ οὐ διαιροῦνται εἰς ἴσα · | ὁ μὲν γὰρ πέντε εἰς τρία καὶ δύο διαιρεῖται , ὁ δὲ ἑπτὰ εἰς τρία καὶ τέσσαρα᾿ , λέγομεν ὅτι ὁ τρία ὡς προτερεύων αὐτῶν τούτου χάριν τὴν ὀνομασίαν προϋφήρπασεν . ἰστέον δὲ ὅτι ὁ τρία ἀριθμός ἐστιν · ἐὰν γὰρ τὸν τρία μὴ εἴπωμεν εἶναι ἀριθμόν , ἐπειδὴ ὁ δύο οὐκ ἔστιν ἀριθμός , τούτῳ τῷ λόγῳ οὐδὲ ὁ τέσσαρά ἐστιν ἀριθμός , ἐπειδὴ οὐκ ἔστιν ὁ τρία ἀριθμός , ἀλλ’ οὐδὲ ὁ πέντε ἐστὶν ἀριθμός , ἐπειδὴ οὐδὲ ὁ τέσσαρα , καὶ ἐπέκεινα εἰς ἀπέραντον . ἀλλ’ οὖν ὁ τρία ἀριθμός ἐστι · καὶ γὰρ πολυπλασιαζόμενος μείζονα ἀριθμὸν ἀποτελεῖ ἤπερ συντιθέμενος · τρία γὰρ ἐπὶ τρία ἐννέα , τρία δὲ καὶ τρία ἕξ · ἰδοὺ πολυπλασιασθεὶς μὲν τὸν ἐννέα ἀριθμὸν ἀπετέλεσε , συντεθεὶς δὲ τὸν ἕξ , ὁ δὲ ἐννέα μείζων ἐστὶ τοῦ ἕξ . τοῦτο δέ , ὡς εἴρηται ἀνωτέρω , ἴδιόν ἐστι τῶν ἀριθμῶν , οἷον τετράκις τέσσαρα δεκαέξ , τέσσαρα δὲ καὶ τέσσαρα ὀκτώ , ὅθεν ἐδείχθη ἡ μονὰς καὶ ἡ δυὰς μὴ οὖσαι ἀριθμοί . ἄλλως τε δὲ ὁ τρία ἀριθμός ἐστιν , καθὸ ἐκ πλήθους μονάδων σύγκειται , ὅπερ ἴδιόν ἐστιν ἀριθμοῦ · πᾶς γὰρ ἀριθμὸς ἐκ πλήθους μονάδων σύγκειται , οἷον ὁ τέσσαρα καὶ ὁ πέντε καὶ ὁ ἓξ καὶ οἱ ἑξῆς . κατὰ τοῦτο δὲ δοκεῖ ὁ τρία μὴ εἶναι ἀριθμός , καθὸ οὐκ ἔχει ἐφ’ ἑκάτερα αὐτοῦ τὰ μέρη ἀριθμούς · ὁ γὰρ τρία μεταξὺ τοῦ τέσσαρα καὶ τοῦ δύο ἐστίν , ὁ δὲ δύο , ὡς δέδεικται , οὐκ ἔστιν ἀριθμός . πλὴν ἀριθμός ἐστιν ὁ τρία διὰ τὰς προλεχθείσας αἰτίας . Πρᾶξις ιζ΄ . Εἰπόντες οὖν περὶ τῆς μονάδος καὶ τῆς δυάδος καὶ τῆς τριάδος ἔλθωμεν καὶ περὶ τῶν ἑξῆς ἀριθμῶν διαλάβωμεν . ἰστέον ὅτι τετρὰς λέγεται οἱονεὶ ἕδρας τις οὖσα , τοῦτ’ ἔστιν ἑδραία καὶ μόνιμος · ἰστέον γὰρ ὅτι τὸ τετρά - γωνον σχῆμα ἡ τετρὰς ἀποτελεῖ , τὸ δὲ τετράγωνον σχῆμα διὰ τὸ κατὰ πολλὰ μέρη τῆς γῆς ἅπτεσθαι δυσμόχλευτόν ἐστι · καὶ γὰρ ὁ τετράγωνος λίθος ὡς κατὰ πολλὰ μέρη τῆς γῆς ἁπτόμενος δυσχερῶς κινεῖται , ὁ δὲ κίων ἐὰν κλιθῇ εἰς τὸ πλάγιον , ἐπειδὴ οὐχ ἅπτεται τῆς γῆς κατὰ πολλὰ μέρη , εὐχερῶς κινεῖται . διὰ τὸ ἑδραῖον οὖν καὶ μόνιμον ἐκλήθη τετράς . πεντὰς δὲ λέγεται οἱονεὶ ἓν καὶ πᾶς · καὶ γὰρ ὁ πέντε ἀριθμὸς ἀπὸ τῆς μονάδος σύγκειται καὶ τῆς τετράδος , ἡ δὲ τετρὰς πᾶς λέγεται , ἢ ἐπειδὴ τέσσαρά εἰσι τὰ στοιχεῖα , ἐξ ὧν πάντα τὰ σώματα σύγκειται , ἢ ἐπειδὴ ὁ τέσσαρα ἀριθμὸς μετὰ τῶν πρὸ αὐτοῦ συντιθέμενος τὴν δεκάδα ἀποτελεῖ · προσλαμβάνων μὲν γὰρ τὸν τρία ἀριθμὸν ἀποτελεῖ τὸν ἑπτά , προσλαμβάνων δὲ τὸν δύο ἀποτελεῖ τὸν ἐννέα , προσλαμβάνων δὲ καὶ τὴν μονάδα ἀποτελεῖ τὴν δεκάδα . ἑξὰς δὲ λέγεται οἱονεὶ ἐξισὰς παρὰ τὸ ἐξισοῦσθαι τοῖς οἰκείοις μέρεσι · καὶ γάρ , ὡς ἐμάθομεν ἀνωτέρω λέγοντες διὰ τί ἕξ εἰσιν οἱ τῆς φιλοσοφίας ὁρισμοί , ὁ ἓξ τέλειός ἐστιν , ἐπειδὴ τὰ μέρη αὐτοῦ συντιθέμενα ἐξισοῦνται τῷ ὅλῳ · πῶς δὲ ἐξισοῦνται τῷ ὅλῳ ; ὡς ἐκεῖ εἴρηται . ἑπτὰς δὲ λέγεται οἱονεὶ σεπτὰς παρὰ τὸ σεβάσμιον καὶ τίμιον · καὶ γὰρ ὁ ἑπτά ἀριθμὸς τίμιός ἐστιν , ὅθεν καὶ ἑπτά εἰσιν αἱ ἡμέραι τῆς ἑβδομάδος καὶ ἑπτὰ οἱ ἀστέρες οἱ πλανώμενοι καὶ ἑπτὰ <τὰ> φωνήεντα . ὁ δὲ ἑπτά λέγεται καὶ καιρὸς καὶ Ἀθηνᾶ , καὶ καιρὸς μέν , ἐπειδὴ κατὰ τοῦτον τὸν καιρὸν γίνονται αἱ ἡλικίαι ( καὶ γὰρ τῷ ἑβδόμῳ μηνὶ ὀδοντοφυοῦσιν οἱ παῖδες καὶ τῷ ἑβδόμῳ ἐνιαυτῷ ἀμείβουσι τοὺς ὀδόντας ) , Ἀθηνᾶ δὲ λέγεται , ἐπειδὴ ὥσπερ μυθεύουσιν τὴν Ἀθηνᾶν παρθένον εἶναι καὶ ἀμήτορα ( ἐκ τῆς κεφαλῆς γὰρ τοῦ Δῖός , ὡς μυθεύουσιν , ἐξῆλθε ) , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ ἑπτά ἀριθμὸς μόνος ἐκ τῶν ὄντων ἐντὸς τῆς δεκάδος οὕτε τίκτεται κατὰ πολλαπλασιασμὸν ἐξ ἄλλου ἀριθμοῦ οὔτε τίκτει πολλαπλασιασμὸν ἄλλον ἀριθμὸν ἐντὸς τῆς δεκάδος · δεῖ γάρ γινώσκειν ὅτι τῶν ἀριθμῶν τῶν ὄντων ἐντὸς τῆς δεκάδος οἱ μὲν τίκτουσι πολλαπλασιαζόμενοι , οἱ δὲ τίκτονται , οἱ δὲ καὶ τίκτουσι καὶ τίκτονται , οἷον ὁ τέσσαρα τίκτεται ἐκ τοῦ δύο δὶς γὰρ δύο τέσσαρα ) , ἀλλὰ καὶ τίκτει τὸν ὀκτώ · δὶς γὰρ τέσσαρα ὀκτώ . καὶ πάλιν ὁ ἐννέα τίκτεται ( τρὶς γὰρ τρία ἐννέα ) , αὐτὸς δὲ ὁ ἐννέα πολλαπλασιαζόμενος οὐ τίκτει ἀριθμὸν ἐντὸς τῆς δεκάδος · δὶς γὰρ ἐννέα ὀκτωκαίδεκα , ὁ δὲ ὀκτωκαίδεκα οὐκ ἔστιν ἐντὸς τῆς δεκάδος . καὶ πάλιν ὁ πέντε τίκτει τὸν δέκα · δὶς γὰρ πέντε δέκα . τούτων οὖν οὕτως ἐχόντων ὁ ἑπτὰ οὐ τίκτει κατὰ πολλαπλασιασμὸν ἄλλον ἀριθμὸν πρὸ τῆς δεκάδος δὶς γὰρ ἑπτὰ δεκατέσσαρα , ὁ δὲ δεκατέσσαρα ἀριθμὸς οὐκ ἔστιν ἐντὸς τῆς δεκάδος ) , οὔτε δὲ τίκτεται ἐξ ἄλλου ἀριθμοῦ κατὰ πολλαπλασιασμόν . εἰ δέ τις εἴποι ὅτι ὁ ἑπτὰ καὶ τίκτει καὶ τίκτεται ( προσλαμβάνων γὰρ μονάδα ἀποτελεῖ τὸν ὀκτώ , ἀποτελεῖται δὲ ἐκ τοῦ ἓξ προσελθούσης τῆς μονάδος ) , λέγομεν ὅτι αὕτη σύνθεσίς ἐστιν , οὐ μὴν πολλαπλασιασμός . ὀγδοὰς δὲ λέγεται οἱονεὶ ἀγοδυὰς παρὰ τὸ δύο ἄγειν · καὶ γὰρ διχοτομουμένη ἔρχεται ἄχρι τῆς . μονάδος · διαιρεῖται γὰρ εἰς τέσσαρα καὶ τέσσαρα , καὶ πάλιν εἰς δύο καὶ δύο , καὶ αὖθις εἰς μονάδα καὶ μονάδα . εἰ δέ τις εἴποι ὅτι τούτῳ τῷ λόγῳ καὶ ἡ τετρὰς ὤφειλεν ὀγδοὰς λέγεσθαι , διότι καὶ αὕτη διχοτομουμένη ἔρχεται ἄχρι τῆς μονάδος ( καὶ γὰρ διαιρεῖται εἰς δύο καὶ δύο , καὶ πάλιν εἰς μονάδα καὶ μονάδα ) , λέγομεν ὅτι αἱ ἐτυμολογίαι οὐκ ἀντιστρέφουσιν · ἰδοὺ γὰρ λέγεται σῖτος παρὰ τὸ σείεσθαι , καὶ οὐ μόνον ὁ σῖτος σείεται ἀλλὰ καὶ ἡ κριθὴ καὶ οἱ ἄλλοι καρποί , καὶ οὐ παρὰ τοῦτο λέγει τις ὅτι ὤφειλον καὶ οἱ ἄλλοι καρποὶ σῖτος λέγεσθαι . διὰ τοῦτο οὖν λέγεται ὀγδοάς , διότι διὰ μέσου ἄλλου ἀριθμοῦ ἄγει τὸν δύο · διὰ μέσου γὰρ τοῦ τέσσαρα ἄγει τὸν δύο ὁ ὀκτώ · καὶ γὰρ ὁ ὀκτὼ ἀπὸ τοῦ τέσσαρα συνίσταται ( δὶς γὰρ τέσσαρα ὀκτώ ) , ὁ δὲ τέσσαρα ἔχει ἐν ἑαυτῷ τὸν δύο . παρὰ οὖν τὸ διὰ μέσου ἄλλου ἀριθμοῦ ἄγειν τὸν δύο λέγεται ὀγδοὰς οἱονεὶ ἀγοδυάς τις οὖσα . ἐννεὰς δὲ λέγεται παρὰ τὸ ἓν καὶ νέον . καὶ γὰρ αὕτη πολλαπλασιαζομένη ἕνα νέον ἀριθμὸν φέρει καθ’ ὕφεσιν μιᾶς μονάδος ἀπὸ τοῦ ἐννέα ἄχρι τῆς μονάδος , οἱονεὶ δὶς ἐννέα δεκαοκτώ , τρὶς ἐννέα εἰκοσιεπτά , τετράκις ἐννέα τριακονταέξ , καὶ ἑξῆς ὁμοίως . ὅρα οὖν πῶς ὁ ἐννέα πολλαπλασιαζόμενος κατὰ πρόβασιν ἀφαίρεσιν πάσχει μιᾶς μονάδος . δεκὰς δὲ λέγεται οἱονεὶ δεχάς τις οὖσα · καὶ γὰρ ὁ δέκα δέχεται ἤγουν περιέχει ἐν ἑαυτῷ ἅπαντας τοὺς πρὸ αὐτοῦ ἀριθμούς · περιέχει γὰρ καὶ τὴν μονάδα καὶ τὴν δυάδα καὶ τοὺς ἑξῆς . ἐν οἷς σὺν θεῷ καὶ ἡ παροῦσα πρᾶξις . Πρᾶξις ιη΄ . Επειδὴ διὰ τῶν ὁρισμῶν ὡς ἕν τι οὖσαν τὴν φιλοσοφίαν μεμαθήκαμεν , ἔλθωμεν καὶ ὡς πολυσχιδῆ αὐτὴν οὖσαν διαιρέσει καθυποβάλωμεν · διὰ γὰρ τῆς διαιρέσεως ἀκριβῶς τὰ μέρη αὐτῆς μανθόνομεν , διὰ δὲ τῶν μερῶν ἀκριβῶς τὸ ὅλον γινώσκομεν . ἄλλως τε δὲ καὶ διὰ διαιρέσεως μανὁ θάνομεν τὰ μέρη αὐτῆς , καὶ λοιπὸν γινώσκοντες τὰ μέρη αὐτῆς εὑρίσκομεν ποῖα συγγράμματα τῆς φιλοσοφίας ὑπὸ ποῖα μέρη ἀνάγονται , ἵνα μὴ ἀνγοοῦντες ἁ μέρη αὐτῆς νομίσωμεν τὰ μὲν ὑπὸ τὸ πρακτικὸν ἀναγόμενα ὑπὸ τὸ θεωρητικὸν ἀνάγεσθαι τὰ δὲ ὑπὸ τὸ θεωρητικὸν ἀναγόμενα ὑπὸ τὸ πρακτικὸν ἀνάγεσθαι . ἔλθωμεν οὖν καὶ διαιρέσει καθυποβάλωμεν τὴν φιλοσοφίαν . ἀλλ’ ἐπειδὴ διαιρέσεως ἐμνημονεύσαμεν , ἵνα μὴ περὶ ἀγνοουμένου πράγματος ποιησώμεθα τὴν ζήτησιν , ἔλθωμεν καὶ εἴπωμεν τί ἐστι διαίρεσις καὶ τί ἐπιδιαίρεσις καὶ τί ὑποδιαίρεσις . ἰστέον ὅτι διαίρεσις μέν ἐστιν ἡ πρώτη τομὴ τοῦ ὑποκειμένου πράγματος , οἷον ὡς ὅταν εἴπωμεν ὅτι τῶν ζῴων τὰ μέν εἰσι λογικὰ τὰ δὲ ἄλογα . ἐπιδιαίρεσις δέ ἐστιν ἡ τοῦ αὐτοῦ πράγματος δευτέρα τομὴ καθ’ ἕτερον τρόπον γινομένη , οἷον ὡς ὅταν πάλιν τὸ ζῷον ἄλλως διέλωμεν λέγοντες ὅτι τῶν ζώων τὰ μὲν θνητά εἰσι τὰ δὲ ἀθάνατα . ὑποδιαίρεσις δέ ἐστιν ἡ τοῦ διαιρεθέντος σκέλους τομή , οἷον ὡς ὅταν διαιροῦντες τὸ ζῷον εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον τὸ λογικὸν ὑποδιέλωμεν εἴς τε θνητὸν καὶ ἀθάνατον καὶ πάλιν τὸ θνητὸν ὑποδιέλωμεν εἰς ἄνθρωπον ἵππον κύνα καὶ τὰ τοιαῦτα . Οὕτως οὖν καὶ ἡ φιλοσοφία διαιρεῖται εἰς θεωρητικὸν καὶ πρακτικόν . καὶ διὰ μὲν τοῦ θεωρητικοῦ γινώσκει πάντα τὰ ὄντα , διὰ δὲ τοῦ πρακτικοῦ κατόρθωσιν ποιεῖται τῶν ἠθῶν . ἄξιον δὲ ζητῆσαι διὰ τί ἡ φιλοσοφία εἰς δύο διῃρέθη , φημὶ δὴ εἰς θεωρητικὸν καὶ πρακτικόν , καὶ μὴ εἰς ἓν ἢ εἰς πλείονα . καὶ ἔστιν εἰπεῖν ὅτι εἰς ἓν μὲν οὐκ ἠδύνατο διαιρεῖσθαι , ἐπειδὴ οὐδέποτε διαίρεσις περὶ ἓν καταγίνεται ἀλλὰ περὶ διάφορα · διαίρεσις γὰρ λέγεται | παρὰ τὸ διαιρεῖν καὶ διαχωρίζειν τόδε ἐκ τοῦδε , οἷον ὡς ὅταν εἴπω ᾿ τῶν ζῴων τὰ μὲν λογικά εἰσι τὰ δὲ ἄλογα᾿ . εἰς δύο δὲ διῃρέθη καὶ οὐκ εἰς πλείονα διὰ τρεῖς αἰτίας . καὶ πρώτη μέν ἐστιν αὕτη · διὰ τοῦτο ἡ φιλοσοφία εἰς θεωρητικὸν καὶ πρακτικὸν διῃρέθη , ἐπειδὴ συνουσίωται ἡμῖν καὶ τὸ θεωρητικὸν καὶ τὸ πρακτικόν , καὶ τὸ θεωρητικὸν μέν , ὡς δηλοῦσι καὶ οἱ παῖδες καὶ ἀπλῶς εἰπεῖν πάντες φιλοπευστεῖς ὄντες , τοῦτ᾿ ἔστι φιλομαθεῖς ( ἕκαστος γὰρ φιλεῖ τὸ μανθάνειν τι ) , τὸ δὲ πρακτικόν , ὡς δηλοῖ ἡ ψυχὴ μηδέποτε ἠρεμοῦσα · καὶ γὰρ ἐν τῷ καθεύδειν οὐκ ἠρεμεῖ φανταζομένη τὰ ἐνύπνια . ἀλλὰ καὶ ἡνίκα ἠρεμοῦμεν μὴ ἔχοντές τι πρᾶξαι , ἡ τρίχα τίλλομεν ἢ κάρφος κινοῦμεν ἤ τι τοιοῦτον . ἐπειδὴ οὖν συνουσίωται ἡμῖν τὸ θεωρητικὸν καὶ πρακτικόν , τούτου χάριν καὶ ἡ φιλο - σοφία εἰς δύο διαιρεῖται , τοῦτ’ ἔστιν εἰς θεωρητικὸν καὶ πρακτικόν . δευτέρα δὲ αἰτία ἐστὶν αὕτη · ἡ φιλοσοφία , ὡς ἐμάθομεν , ὁμοίωσίς ἐστι θεῷ . ἐπειδὴ οὖν ἡ φιλοσοφία ὁμοίωσίς ἐστι θεῷ , διττὰς δὲ δυνάμεις ἔχει τὸ θεῖον , τὰς μὲν θεωρητικὰς τὰς δὲ πρακτικάς ( καὶ θεωρητικὰς μὲν καθὸ γινώσκει πάντα , πρακτικὰς δὲ καθὸ πάντα δημιουργεῖ ) , τούτου χάριν καὶ ἡ φιλοσοφία εἰς δύο διαιρεῖται , τοῦτ’ ἔστιν εἰς θεωρητικὸν καὶ πρακτικόν . καὶ διὰ μὲν τοῦ θεωρητικοῦ μιμεῖται τὰς θεωρητικὰς καὶ γνωστικὰς δυνάμεις τοῦ θεοῦ ( διὰ γὰρ τούτων πάντα γινώσκει τὰ ὄντα ) , διὰ δὲ τοῦ πρακτικοῦ μιμεῖται τὰς πρακτικὰς δυνάμεις · διὰ γὰρ τούτων τῶν ἀτελεστέρων ψυχῶν προνοεῖται διὰ τὸ ἀπὸ τῆς ἀγνοίας ἐπὶ τὴν γνῶσιν αὐτὰς μεταφέρειν . τρίτη δὲ αἰτία ἐστὶν αὕτη · ἡ φιλοσοφία σκοκὸν ἔχει τὴν ψυχὴν κοσμῆσαι . ἐπειδὴ δὲ ἡ φιλοσοφία σκοπὸν ἔχει τὴν ψυχὴν κοσμῆσαι , διττὰς δὲ δυνάμεις ἔχει ἡ ψυχή , τὰς μὲν γνωστικὰς τὰς δὲ ζωτικάς , καὶ γνωστικὰς μὲν αἴσθησιν φαντασίαν δόξαν διάνοιαν καὶ νοῦν , περὶ ὧν ἀνωτέρω ἐμάθομεν , ζωτικὰς δὲ βούλησιν προαίρεσιν θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν , τούτου χάριν καὶ ἡ φιλοσοφία εἰς δύο διαιρεῖται , τοῦτ’ ἔστιν εἰς θεωρητικὸν καὶ πρακτικόν , ἵνα διὰ μὲν τοῦ θεωρητικοῦ τὰς γνωστικὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς κοσμήσῃ , διὰ δὲ τοῦ πρακτικοῦ τὰς ζωτικάς · καὶ γὰρ τὸ πρακτικὸν διδάσκει ἡμᾶς τὸ κρατεῖν τοῦ θυμοῦ καὶ μὴ ἐρᾶν τῶν μὴ προσηκόντων . Ταῦτα μὲν περὶ τοῦ εἰς δύο διαιρεῖσθαι τὴν φιλοσοφίαν , τοῦτ’ ἔστιν εἰς θεωρητικὸν καὶ πρακτικόν . ἰστέον δὲ ὅτι ἑκάτερον τούτων νικᾷ τὸ ἕτερον καὶ νικᾶται ὑπὸ τοῦ ἑτέρου · καὶ γὰρ τὸ θεωρητικὸν νικᾷ τὸ πρακτικὸν κατὰ τὸ ὑποκείμενον , ὅτι τῷ μὲν θεωρητικῷ πάντα τὰ ὄντα ὑπόκεινται πρὸς γνῶσιν τῷ δὲ πρακτικῷ μόναι αἱ ἀνθρώπιναι ψυχαί · μόνας γὰρ τἀς ἀνθρωπίνας ψυχὰς κοσμεῖ τὸ πρακτικόν , οὐ μὴν καὶ τὰς τῶν ἀλόγων , τὸ δὲ θεωρητικὸν καὶ τὰς τῶν ἀλόγων φύσεις ἐπίσταται . | τὸ δὲ πρακτικὸν νικᾷ τὸ θεωρητικὸν κατὰ τὸ τέλος · τέλος μὲν γὰρ τοῦ θεωρητικοῦ ἡ ἀλήθεια , τοῦ δὲ πρακτικοῦ τέλος ἐστὶ τὸ ἀγαθόν · διὰ γὰρ τοῦ πρακτικοῦ κοσμεῖ τις τὸ οἰκεῖον ἦθος καὶ ἐκκόπτει τὰ πάθη ( τοῦτο δὲ ἀγαθόν ἐστι ) , διὰ δὲ τοῦ θεωρητικοῦ θεωρεῖ τις τὴν ἐν τοῖς οὖσιν ἀλήθειαν . τὸ δὲ ἀγαθὸν τιμιώτερόν ἐστι τοῦ ἀληθοῦς ὡς περιεκτικώτερον · καὶ γὰρ εἴ τι μὲν ἀληθές , τοῦτο καὶ ἀγαθόν , οὐκ εἴ τι δὲ ἀγαθόν , τοῦτο καὶ ἀληθές · ἔστι γὰρ ὅτε καὶ ψεῦδος ἀγαθόν , ὡς ἐπὶ τούτου τοῦ παραδείγματος · οἷον αὐτό , ἵνα ἄτοπά τινα διαπράξηται , ὁ δὲ γνοὺς ἠρνήσατο λέγων ῾οὐδὲν δέδωκάς μοι᾿ καὶ ἐψεύσατο , ἵνα μὴ ἐκεῖνος ἄτοπα πράξῃ λαβὼν τὸ ξίφος · καὶ ἰδοὺ ψεῦδος ἀγαθόν . καὶ πάλιν λησταὶ κατεδίωκόν τινα , ἵνα αὐτὸν φονεύσωσιν , οἵτινες ὑπαντηθέντες τινὶ ἠρώτων περὶ τοῦ διωκομένου , ὁ δὲ καίπερ εἰδὼς ἠρνήσατο μὴ ἰδεῖν , καὶ ἐσώθη ὁ φεύγων · καὶ ἰδοὺ ψεῦδος ἀγαθόν . Πρᾶξις ιθ΄ . Ἐπειδὴ τὴν φιλοσοφίαν εἰς θεωρητικὸν καὶ πρακτικὸν διείλομεν , ἕκαστον δὲ τούτων τῶν διαιρεθέντων σκελῶν ὑποδιαιρεῖται , ἔλθωμεν καὶ ὑποδιέλωμεν αὐτά . ἀλλὰ πρῶτον τὸ θεωρητικὸν ὑποδιέλωμεν · καὶ γὰρ τοῦτο δοκεῖ τιμιώτερον εἶναι τοῦ πρακτικοῦ , ἐπειδὴ τῷ μὲν θεωρητικῷ πάντα τὰ ὄντα ὑπόκεινται πρὸς γνῶσιν , τῷ δὲ πρακτικῷ μόναι αἱ ἀνθρώπιναι ψυχαί · μόνας γὰρ τὰς ἀνθρωπίνας ψυχὰς κοσμεῖ , οὐ μὴν καὶ τὰς τῶν ἀλόγων . ἰστέον δὲ ὅτι ἄλλως ὁ Πλατῶν τὸ θεωρητικὸν διαιρεῖ καὶ ἄλλως ὁ Ἀριστοτέλης · καὶ γὰρ ὁ Πλάτων ὑποδιαιρεῖ τὸ θεωρητικὸν εἰς φυσιολογικὸν καὶ θεολογικόν , τὸ δὲ μαθηματικὸν οὐκ ἠβούλετο μέρος εἶναι τῆς φιλοσοφίας ἀλλὰ προγύμνασμά τι , ὥσπερ ἡ γραμματικὴ καὶ ἡ ῥητορική , ὅθεν · καὶ πρὸ τοῦ ἀκροατηρίου τοῦ οἰκείου ἐπέγραφεν “ ἀγεωμέτρητος μηδεὶς εἰσίτω . ” τοῦτο δὲ ἐπέγραφεν , ἐπειδὴ εἰς τὰ πολλὰ ὁ Πλατῶν θεολογεῖ καὶ περὶ θεολογίαν καταγίνεται , συμβάλλεται δὲ εἰς εἴδησιν τῆς θεολογίας τὸ μαθηματικόν , οὗτινος μέρος ἐστὶν ἡ γεωμετρία . ὁ Ἀριστοτέλης ὑποδιαιρεῖ τὸ θεωρητικὸν εἰς φυσιολογικόν , μαθηματικόν , θεολογικόν · καὶ γὰρ τὸ μαθηματικὸν μέρος τῆς φιλοσοφίας ἐδόξασε · καὶ αὐτὸ γὰρ ἐπιστήμη ἐστί . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . Ἄξιον δὲ ζητῆσαι διὰ τί εἰς τρία ὑποδιαιρεῖται τὸ θεωρητικόν , τοῦτ ἔστιν εἰς φυσιολογικόν , μαθηματικόν , θεολογικόν . καὶ ἔστιν εἰπεῖν ταύτην δὲ ὄντα τριττά ἐστιν · ἡ γὰρ καὶ τῇ ὑποστάσει καὶ τῇ ἐπινοίᾳ ἔνυλά εἰσιν ὥσπερ ξύλον , λίθος , ὀστοῦν ( ταῦτα γὰρ καὶ τῇ ὑποστάσει ἔνυλά εἰσι καὶ τῇ ἐπινοίᾳ · | οὐδὲ γὰρ δύναταί τις ξύλον ἢ λίθον ἢ ὀστοῦν ἐπινοῆσαι ἄυλον ) , ἢ καὶ τῇ ὑποστάσει καὶ τῇ ἐπινοίᾳ ἄυλά εἰσιν ὥσπερ ἄγγελος , θεός , ψυχὴ ἡ ἄνευ σώματος οὖσα ( ταῦτα γὰρ καὶ τῇ ὑποστάσει ἄυλά εἰσι καὶ τῇ ἐπινοίᾳ · οὐδὲ γὰρ δύναταί τις ἐπινοῆσαι θεὸν ἢ ἄγγελον ἢ ψυχὴν ἄνευ σώματος οὖσαν ἔνυλον ) , ἢ τῇ μὲν ὑποστάσει ἔνυλά εἰσι τῇ δὲ ἐπινοίᾳ ἄυλα ὥσπερ τὰ σχήματα · καὶ γὰρ ταῦτα τῇ μὲν ὑποστάσει ἔνυλά εἰσιν ( οὐδὲ γὰρ δύναται τρίγωνον ἢ τετράγωνον ἤ τι τοιοῦτον σχῆμα ἄνευ ὕλης συστῆναι · ἢ γὰρ ἐν ξύλῳ ἔχει τὴν ὕπαρξιν ἡ ἐν λίθῳ ἢ ἐν χαλκῷ ἢ ἔν τινι τοιούτῳ ) , τῇ δὲ ἐπινοία ἄυλά εἰσι · καὶ γὰρ ἡνίκα τις φαντάζεται καὶ ἀναπολεῖ τὸ σχῆμα αὐτὸ καθ’ ἑαυτό , ἀνατυποῖ αὐτὸ ἐν τῇ οἰκείᾳ διανοίᾳ · ὥσπερ γὰρ ὁ κηρὸς ἀναματτόμενος τὴν σφραγῖδα ἐκ τοῦ δακτυλίου αὐτὴν μόνην τὴν σφραγῖδα ἀναμάττεται , οὐ μὴν ἀφαιρεῖταί τι ἐκ τοῦ δακτυλίου , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ διάνοια φανταζομένη τὰ σχήματα οὐκ ἀξαιρεῖταί τι ἐκ τῆς ὕλης , ἀλλ’ αὐτὸ μόνον τὸ σχῆμα φαντάζεται καὶ διατυποῖ ἐν ἑαυτῇ . ἐπειδὴ οὖν τῷ θεωρητικῷ πάντα τὰ ὄντα ὑπόκεινται πρὸς γνῶσιν , τὰ δὲ ὄντα , ὡς εἴρηται , τριττά εἰσι , τούτου χάριν καὶ τὸ θεωρητικὸν εἰς τρία διαιρεῖται , εἰς φυσιολογικόν , μαθηματικόν , θεολογικόν . καὶ ἰστέον ὅτι τὸ μὲν φυσιο - λογικὸν καταγίνεται περὶ τὰ καὶ τῇ ὑποστάσει καὶ τῇ ἐπινοίᾳ ἔνυλα ζητεῖ γάρ περὶ τῶν τεσσάρων στοιχείων πῶς σύγκεινται ) , τὸ δὲ θεολογικὸν καταγίνεται περὶ τὰ καὶ τῇ ὑποστάσει καὶ τῇ ἐπινοίᾳ ἄυλα , τὸ δὲ μαθηματικὸν καταγίνεται περὶ τὰ τῇ μὲν ὑποστάσει ἔνυλα τῇ δὲ ἐπινοίᾳ ἄυλα . Tούτων οὖν οὕτως ἐχόντων ἔλθωμεν καὶ εἴπωμεν περὶ τῆς τάξεως αὐτῶν . ἰστέον ὅτι τὸ φυσιολογικὸν πρώτην ἔχει τάξιν ὡς σύντροφον καὶ πλησιάζον ἡμῖν , ἅτε δὴ πάντῃ ἔνυλον ὄν . τὸ δὲ μαθηματικὸν μέσον ἐστὶ τοῦ τε φυσιολογικοῦ καὶ θεολογικοῦ ὡς καὶ τῶν δύο μετέχον · καὶ γὰρ ἔνυλόν ἐστιν ὁμοίως τῷ φυσιολογικῷ καὶ ἄυλον ὁμοίως τῷ θεολογικῷ · ὡς εἴρηται γάρ , τὸ μαθηματικὸν τῇ μὲν ὑποστάσει ἔνυλόν ἐστι τῇ δὲ ἐπινοίᾳ ἄυλον . τὸ δὲ θεολογικὸν ἐξ ἀνάγκης ὕστερόν ἐστιν · οὐδὲ γὰρ δύναται εἶναι μετὰ τὸ φυσιολογικόν , ἐπειδὴ οὐ δεῖ ἀπὸ τῶν πάντῃ ἐνύλων εὑ ἐπὶ τὰ πάντῃ ἄυλα ἔρχεσθαι , ἐπεὶ πάσχομεν ὃ πάσχουσιν οἱ πολὺν χρόνον ἐν σκότει διάγοντες καὶ εὐθὺς πρὸς τὸν ἥλιον θεωροῦντες · οἱ γὰρ πολὺν χρόνον ἐν σκότει διατρίβοντες καὶ εὐθέως εἰς τὸν ἥλιον θεωροῦντες ἀποτυφλοῦνται . οὕτως οὖν οὐ δεῖ ἀπὸ τῶν πάντῃ ἐνύλων εὐθέως ἐπὶ τὰ πάντῃ ἄυλα ἔρχεσθαι · οὕτω γὰρ αἰνιττομένη ἡ ποίησις λέγει περὶ Ὤτου καὶ Ἐφιάλτου ταῦτα · Ὄσσαν ἐπ’ Οὐλύμπῳ μέμασαν θέμεν , αὐτὰρ ἐπ’ Ὄσσῃ Πήλιον εἰνοσίφυλλον , ἵν’ οὐρανὸς ἀμβατὸς εἴη . καὶ κατὰ μὲν τὸ φαινόμενον τοῦτο λέγει ὅτι ὁ Ὦτος καὶ ὁ Ἐφιάλτης ἠθέλησαν θεῖναι ὄρη ἐπάνω ἀλλήλων , βουλόμενοι | μηχανήσασθαι τὴν εἰς οὐρανὸν ἄνοδον , ἀλληγορικῶς δὲ νοούμενα ταῦτα δηλοῦσιν ὅτι ἐκεῖνοι εὐθέως ἀπὸ τῶν φυσικῶν καὶ πάντῃ ἐνύλων πραγμάτων ἐπὶ τὴν γνῶσιν τῶν θείων ἠβουλήθησαν ἐπιπηδῆσαι . ἀπὸ οὖν τοῦ μαθηματικοῦ δεῖ ἐπὶ τὰ θεολογικὰ ἔρχεσθει . ὅτι δὲ τοῦτο ἀληθές ἐστιν , δηλοῖ ὁ Πλατῶν περὶ τοῦ μαθηματικοῦ διαλεγόμενος καὶ λέγων ὅτι ῾αὕτη ὁδός , ταῦτα μαθήματα , εἴτε ῥᾴδια εἴτε χαλεπά , ταύτῃ ἰτέον , ἀμελεῖν δὲ οὐ δεῖ᾿ , τοῦτ’ ἔστιν ὅτι ὁδῷ κεχρημένους τοῖς μαθήμασι διὰ τούτων δεῖ βαδίσαι ἐπὶ τὰ θεολογικά . καὶ ὁ Πλωτῖνος δὲ τοῦτο δηλοῖ λέγων ‘παραδοτέον δὲ τοῖς νέοις τὰ μαθήματα πρὸς συνεθισμὸν τῆς ἀσωμάτου φύσεως , δι’ ὧν τὴν ἀσώματον φύσιν γινώσκουσιν.’ ἰστέον δὲ ὅτι ἐοίκασι τὰ μαθηματικὰ κλίμακι καὶ γεφύρᾳ · ὥσπερ γὰρ ἐν τῇ κλίμακι ἀπὸ τῶν κάτω ἐπὶ τὰ ἄνω ἐρχόμεθα καὶ ἐν τῇ γεφύρᾳ δὲ . ἀπὸ τοῦδε τοῦ μέρους εἰς τὸ ἐξ ἐναντίας μέρος ἐρχόμεθα , οὕτω καὶ διὰ τοῦ μαθηματικοῦ ἐπὶ τὸ θεολογικὸν ἐρχόμεθα · καὶ γὰρ συμβάλλεται τὸ μαθηματικὸν εἰς τὴν εἴδησιν τοὐ θεολογικοῦ . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . Ἀποροῦσι δέ τινες λέγοντες · εἰ ἄρα οὐ μόνον τὸ μαθηματικὸν μανθάνεται ἀλλὰ καὶ τὸ φυσιολογικὸν καὶ τὸ θεολογικόν , διὰ τί τοῦτο μόνον λέγεται μαθηματικὸν καὶ μὴ κἀκεῖνα λέγονται μαθηματικά ; καὶ ἐπιλύονται λέγοντες ὅτι τὸ φυσιολογικὸν οὐ δύναται λέγεσθαι μαθηματικόν , ἐπειδὴ τοῦτο πάντῃ ἔνυλον ὂν καὶ ἀεὶ ἐν ῥοῇ καὶ ἀπορροῇ ὂν καὶ ἄλλοτε ἄλλως ἔχον οὐχ ὑποπίπτει ἀκριβεῖ γνώσει , ἀλλὰ τυχὸν σήμερον μὲν τοιώσδε γινώσκεται αὔριον δὲ τοιώσδε διὰ τὸ ἄλλως ἔχειν . ἀλλ’ οὔτε δὲ τὸ θεολογικὸν δύναται λέγεσθαι μαθηματικόν , ἐπειδὴ τὰ θεῖα ἅτε δὴ ἀόρατα ὄντα καὶ ἀκατάληπτα εἰκασμῷ μᾶλλον γινώσκονται ἤπερ ἀκριβεῖ γνώσει . ἐξ ἀνάγκης οὖν τοῦτο λέγεται μαθηματικὸν μόνον . ἄλλως τε δὲ διὰ τοῦτο αὐτὸ μόνον λέγεται μαθηματικόν , ἐπειδὴ αὐτὸ διδάσκει ἡμᾶς πῶς δεῖ μανθάνειν τὰ πράγματα · εἰ γὰρ καὶ ἐν τῇ λογικῇ τοῦτο διδάσκει ἡμᾶς ὁ Ἀριστοτέλης , ἀλλ’ οὖν ἐκ τοῦ μαθηματικοῦ ἔλαβε τὴν ἀφορμήν . ἔτι δέ , ὥς φασιν οἱ Πυθαγόρειοι , διὰ τοῦτο μόνον λέγεται μαθηματικόν , ἐπειδὴ ἐν τῇ διανοίᾳ ἔχει τὴν ὕπαρξιν · μόνη γὰρ ἡ διάνοια μανθάνει · ὁ γὰρ νοῦς ἁπλῇ προσβολῇ πάντα γινώσκει . ταῦτα ἐν οἷς σὺν θεῷ καὶ ἡ παροῦσα πράξις . Πρᾶξις κ΄ . Διελόντες τὸ θεωρητικὸν εἰς φυσιολογικόν , μαθηματικόν , θεολογικόν , ἔλθωμεν καὶ ἕκαστον τούτων διέλωμεν . ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ διαίρεσις τοῦ φυσιολογικοῦ καὶ θεολογικοῦ πολυσχιδής ἐστι καὶ μείζονος ἀκροάσεως δέεται , ταύτην ταῖς μείζοσι πραγματείαις παραπέμψωμεν , ἔλθωμεν δὲ νῦν | καὶ τὴν διαίρεσιν τοῦ μαθηματικοῦ εἴπωμεν τὴν σαφεστέραν · ἔστι γὰρ καὶ ἄλλη πολυσχιδής , ἥτις ἐν ταῖς μεγάλαις πραγματείαις λεχθήσεται , πλὴν καὶ ἡ λεχθησομένη διαίρεσις ἀκριβῶς ἔχει . ἰστέον ὅτι πέντε κεφάλια ἔχομεν περὶ τοῦ μαθηματικοῦ εἰπεῖν , καὶ ἔστι πρῶτον κεφάλαιον ἐν ᾧ λέγομεν πόσα καὶ ποῖά εἰσι τὰ εἴδη τοῦ μαθηματικοῦ , δεύτερον δὲ ἐν ᾧ λέγομεν διὰ τί τοσαῦτά εἰσι , τρίτον ἐν ᾧ λέγομεν τὴν τάξιν αὐτῶν , τέταρτον ἐν ᾧ λέγομεν τίνων εἰσὶν εὑρέματα , πέμπτον δὲ ἐν ᾧ λέγομεν τίνα παράκειται τοῖς τοιούτοις ειοεσιν . Ἔλθωμεν οὖν ἐπὶ τὸ πρῶτον καὶ εἴπωμεν πόσα καὶ ποῖά εἰσιν εἴδη τοῦ μαθηματικοῦ . ἰστέον οὖν ὅτι τέσσαρά εἰσιν εἴδη τοῦ μαθηματικοῦ , ἀριθμητική , μουσική , γεωμετρία , ἀστρονομία . ἔλθωμεν δὲ καὶ ἐπὶ τὸ δεύτερόν καὶ εἴπωμεν διὰ τί τοσαῦτα εἴδη εἰσὶ τοῦ μαθηματικοῦ . ἰστέον ὅτι τὸ μαθηματικὸν περὶ τὸ ποσὸν καταγίνεται · ἢ γὰρ περὶ τοὺς ἀριθμοὺς καταγίνεται ὥσπερ ἡ ἀριθμητική ( τοῦτο δὲ ποσόν ἐστιν ) , ἢ περὶ τὰς σχέσεις τῶν φθόγγων ὥσπερ ἡ μουσική ( καὶ τοῦτο δὲ ποσόν ἐστι · ζητεῖ γὰρ ποῖα τὸν διπλάσιον λόγον ἔχουσι καὶ ποῖα τὸν ἐν ἡμιολίῳ ) , ἢ περὶ τὰ διαστήματα τῆς γῆς καταγίνεται ὥσπερ ἡ γεωμετρία ( καὶ τοῦτο δὲ ποσόν ἐστιν ) , ἢ περὶ τὰς κινήσεις τῶν οὐρανίων σωμάτων καταγίνεται ὥσπερ ἡ ἀστρονομία · καὶ τοῦτο δὲ ποσόν ἐστιν · ἔχουσι γάρ τινα διαστήματα . τούτων οὖν οὕτως ἐχόντων καὶ γνωσθέντων ὅτι τὰ μαθηματικὰ περὶ τὸ ποσὸν καταγίνεται , δεῖ γινώσκειν ὅτι τὸ ποσὸν διττόν ἐστιν · ἢ γὰρ συνεχές ἐστιν ἢ διωρισμένον . καὶ συνεχὲς μὲν ποσόν ἐστιν οὗ τὰ μόρια εἰς ἕνα ὅρον συνάπτονται , ὥσπερ ἐπὶ τοῦ τοίχου · οὗτος γὰρ συνεχὲς ποσόν ἐστι · καὶ γὰρ ἐὰν τέμῃς τοῦτον δυνάμει εἰς πολλοὺς τόμους , πάντα τὰ μόρια τὰ τμηθέντα εἰς ἕνα ὅρον συνάπτονται · καὶ γὰρ τοῦτο τὸ τμῆμα μετὰ τοῦ ἄλλου συνημμένον ἐστὶ διὰ τῆς γραμμῆς τῆς νοητῶς παραληφθείσης ἐν τῷ γενέσθαι τὴν τομήν · καὶ γὰρ τῆς γραμμῆς τῆς δυνάμει τὴν τομὴν ποιησάσης μεταξὺ οὔσης τῶν δυνάμει τμηθέντων εὑρίσκεται τόδε τὸ μέρος συναπτόμενον τῇ γραμμῇ καὶ τὸ ἄλλο τῇ γραμμῇ ὁμοίως καὶ διὰ τῆς γραμμῆς συνάπτονται ἀλλήλοις · δυνάμει γὰρ τῇ τομῇ καθυπεβλήθησαν , οὐ μὴν ἐνεργείᾳ , ἵν καὶ διαχωρισθῶσιν ἀλλήλων . διωρισμένον δὲ ποσόν ἐστι τὸ διακεχωρισμένον καὶ μὴ ἔχον τι μεταξὺ τὸ ὀφεῖλον συνάφειαν ποιήσασθαι τοῦδε πρὸς τόδε , ὡς ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν · καὶ γὰρ ὁ δέκα ἀριθμὸς διακεχωρισμένος ἐστίν · εἴτε γὰρ ἀπὸ μονάδων λάβῃς αὐτὸν συγκείμενον εἴτε ἀπὸ τοῦ πέντε καὶ τοῦ πέντε , οὐκ ἔχει ἄλλον ἀριθμὸν μεταξὺ | τὸν ὀφείλοντα συνάφειαν τοῦδε τοῦ ἀριθμοῦ ποιήσασθαι πρὸς τόνδε · ἐὰν γὰρ προσλάβῃ ἕτερον ἀριθμόν , εὑρίσκεται ἐκπίπτων τοῦ δέκα μείζων γενόμενος . καὶ τούτων δὲ ἑκάτερον διττόν ἐστι · καὶ γὰρ καὶ τὸ διωρισμένον ποσὸν διττόν ἐστι · τὸ μὲν γάρ ἐστι καθ’ ἑαυτό , τὸ δὲ κατὰ σχέσιν . καὶ καθ ἑαυτὸ μέν , ὡς ὅταν τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς καθ’ ἑαυτοὺς λάβωμεν , οἷον ὡς ὅταν τὸν δέκα αὐτὸν καθ’ ἑαυτὸν λάβωμεν καὶ μὴ ἐξετάσωμεν αὐτὸν πρὸς ἄλλον ἀριθμόν . κατὰ σχέσιν δέ , ὡς ὅταν τόνδε τὸν ἀριθμὸν ἐξετάσωμεν πρὸς τόνδε , οἷον ὡς ὅταν τὸν δέκα ἐξετάσωμεν πρὸς τὸν πέντε λέγοντες ὅτι ὁ δέκα διπλάσιον λόγον ἔχει πρὸς τὸν πέντε . καὶ πάλιν τὸ συνεχὲς ποσὸν διττόν ἐστι · τὸ μὲν γὰρ ἀκίνητόν ἐστι , τὸ δὲ κινητόν . καὶ ἀκίνητον μὲν ὥσπερ ἡ γῆ ( αὕτη γὰρ ἀκίνητός ἐστιν · οὐδὲ γὰρ ἀπέρχεται ἐκ τοῦδε τοῦ τόπου εἰς τόνδε τὸν τόπον ) , κινητὸν δὲ ὥσπερ ὁ οὐρανός · οὗτος γὰρ ἀεὶ κινεῖται . τούτων οὖν οὕτως ἐχόντων ἐπειδὴ τὸ μαθηματικὸν περὶ τὸ ποσὸν καταγίνεται , τὸ δὲ ποσόν , ὡς εἴρηται , διττόν ἐστιν ( ἢ γὰρ συνεχές ἐστιν ἢ διωρισμένον ) , ἑκάτερον δὲ τούτων διττόν ἐστιν ( ἔστι γὰρ ποσὸν διωρισμένον καθ’ ἑαυτὸ καὶ ποσὸν διωρισμένον κατὰ σχέσιν καὶ ποσὸν συνεχὲς ἀκίνητον καὶ ποσὸν συνεχὲς κινούμενον ) , τούτου χάριν πρὸς ἀναλογίαν τ.ῶν τεσσάρων τούτων τῶν συναγομένων ἐκ τοῦ ποσοῦ τοῦ τε διωρισμένου καὶ τοῦ συνεχοῦς τέσσαρά εἰσι τὰ εἴδη τοῦ μαθηματικοῦ , οἷον ἀριθμητική , μουσική , γεωμετρία , ἀστρονομία . καὶ ἡ μὲν ἀριθμητικὴ καταγίνεται περὶ τὸ ποσὸν τὸ διωρισμένον τὸ καθ’ ἑαυτό , ἡ δὲ μουσικὴ περὶ τὸ ποσὸν τὸ διωρισμένον κατὰ σχέσιν , ἡ δὲ γεωμετρία περὶ τὸ ποσὸν τὸ συνεχὲς τὸ ἀκίνητον , ἡ δὲ ἀστρονομία περὶ τὸ ποσὸν τὸ συνεχὲς τὸ κινούμενον . ταῦτα μὲν καὶ τὸ δεύτερον κεφάλαιον . Ἔλθωμεν δὲ καὶ ἐπὶ τὸ τρίτον καὶ εἴπωμεν τὴν τάξιν αὐτῶν . ἰστέον ὅτι ἡ ἀριθμητικὴ καὶ ἡ μουσικὴ προτερεύουσι τῆς γεωμετρίας καὶ ἀστρονομίας , ἐπειδὴ ἡ μὲν ἀριθμητικὴ καὶ ἡ μουσικὴ περὶ τὸ ποσὸν τὸ διωρισμένον καταγίνονται , ἡ δὲ γεωμετρία καὶ ἡ ἀστρονομία περὶ τὸ ποσὸν τὸ συνεχές · τιμιώτερον δὲ τὸ ποσὸν τὸ διωρισμένον τοῦ ποσοῦ τοῦ συνεχοῦς · καὶ γὰρ τὸ ποσὸν τὸ διωρισμένον δύναται ἀσυγχύτως δέξασθαι διάφορα εἴδη · ἰδοὺ γὰρ ὁ κε ἀριθμὸς ὢν ποσὸν διωρισμένον δέχεται ἀσυγχύτως διάφορα εἴδη · ἔστι γὰρ καὶ κύκλος καὶ τετράγωνος . καὶ κύκλος μέν , ὅτι ὥσπερ ἐν τῷ κύκλῳ ἡ ἀρχὴ τῷ πέρατι συνάπτεται , οὕτω καὶ ἐνταῦθα ἄρχεται ἀπὸ τοῦ πέντε ἐν τῷ πολλαπλασιασμῷ καὶ εἰς αὐτὸν λήγει ἀποτελούμενος , | οἷον πεντάκις πέντε εἰκοσιπέντε · ἰδοὺ καὶ ἐν τῷ πολλαπλασιασμῷ ἀπὸ τοῦ πέντε ἄρχεται καὶ ἀποτελούμενος εἰς τὸν πέντε καταλήγει . τετράγωνος δὲ λέγεται , ἐπειδὴ πᾶς ἀριθμός εἰς ἑαυτὸν πολλαπλασιαζόμενος τετράγωνον ἀριθμὸν ἀποτελεῖ , οἷον τρὶς τρία ἐννέα , τετράκις τέσσαρα δεκαέξ · οὕτως οὖν καὶ πεντάκις πέντε εἰκοσιπέντε . τὸ δὲ ποσὸν τὸ συνεχὲς οὐ δύναται ἀσυγχύτως διάφορα εἴδη ἐπιδέξασθαι · ἰδοὺ γὰρ ἐν τῷ κηρῷ , ὅσπερ ἐστὶ συνεχὲς ποσόν , ἐὰν ποιήσῃ τις εἶδος Ἕκτορος , οὐ δύναται ποιῆσαι ἄλλο εἶδος , εἰ μὴ ἀφανισθῇ τὸ πρῶτον εἶδος , ἐπεὶ σύγχυσις γίνεται . ἐπειδὴ οὖν τὸ ποσὸν τὸ διωρισμένον τιμιώτερόν ἐστι τοῦ ποσοῦ τοῦ συνεχοῦς , τούτου χάριν ἡ ἀριθμητικὴ καὶ ἡ μουσικὴ ὡς περὶ τὸ ποσὸν τὸ διωρισμένον καταγινόμεναι προτερεύουσι τῆς γεωμετρίας καὶ τῆς ἀστρονομίας ὡς τούτων περὶ τὸ ποσὸν τὸ συνεχὲς καταγινομένων . ἡ δὲ ἀριθμητικὴ προτερεύει τῆς μουσικῆς , ἐπειδὴ ἡ μὲν ἀριθμητική , ὡς ἀνωτέρω εἴρηται , περὶ τὸ ποσὸν τὸ καθ’ ἑαυτὸ καταγίνεται , ἡ δὲ μουσικὴ περὶ τὸ ποσὸν τὸ κατὰ σχέσιν · προτερεύει δὲ τὸ καθ’ ἑαυτὸ τοῦ κατὰ σχέσιν , ἐπειδὴ πρῶτον δεῖ ἁπλῶς τι εἶναι καὶ τότε ἐν σχέσει πρὸς ἕτερον παραλαμβάνεσθαι . ἡ δὲ γεωμετρία προτερεύει τῆς ἀστρονομίας , ἐπειδὴ ἡ μὲν γεωμετρία περὶ τὸ ποσὸν τὸ συνεχὲς τὸ ἀκίνητον καταγίνεται , ἡ δὲ ἀστρονομία περὶ τὸ ποσὸν τὸ συνεχὲς τὸ κινούμενον καταγίνεται · προτερεύει δὲ τὸ ἀκίνητον τοῦ κινουμένου · ἀρχὴ γὰρ κινήσεως ἡ ἠρεμία ἐστίν · ὁ γὰρ μέλλων κινεῖσθαι ἀπὸ ἠρεμίας προέρχεται . αὕτη μὲν οὖν ἐστιν ἡ αἰτία τῆς τάξεως αὐτῶν . Ἔστι δὲ καὶ ἄλλην αἰτίαν εἰπεῖν οὕτως . ἀναλογεῖ μὲν ἡ ἀριθμητικὴ τῇ μονάδι , ἡ δὲ μουσικὴ τῇ δυάδι , ἡ δὲ γεωμετρία τῇ τριάδι , ἡ δὲ ἀστρονομία τῇ τετράδι . πρὸς ἀναλογίαν οὖν τῆς τάξεως τῶν ἀριθμῶν ἐκτήσαντο καὶ ταύτην τὴν τάξιν · καὶ γὰρ ἡ ἀριθμητικὴ τῇ μονάδι ἀναλογεῖ περὶ γὰρ τὸ καθ’ ἑαυτὸ ποσὸν καταγίνεται , τὸ δὲ καθ’ ἑαυτὸ ἕν τί ἐστιν ) , ἡ δὲ μουσικὴ τῇ δυάδι ἀναλογεῖ ( καὶ γὰρ περὶ τὸ ἐν σχέσει ποσὸν καταγίνεται , ἡ δὲ σχέσις τὸ ἐλάχιστον ἐπὶ δύο λαμβάνεται ) , ἡ δὲ γεωμετρία ἀναλογεῖ τῇ τριάδι ( καὶ γὰρ ἡ γεωμετρία περὶ τὰ ἐπίπεδα σχήματα καταγίνεται , πρῶτον δὲ σχῆμα τὸ τρίγωνόν ἐστιν · οὔτε γὰρ μία γραμμὴ οὔτε δύο γραμμαὶ ἀποτελοῦσι σχῆμα ) , ἡ δὲ ἀστρονομία ἀναλογεῖ τῇ τετράδι · καὶ γὰρ ἡ ἀστρονομία περὶ τὰ οὐράνια σώματα καταγίνεται , πᾶν δὲ σῶμα τριχῇ διαστατόν ἐστιν · ἔχει γὰρ μῆκος πλάτος βάθος . ἕκαστον δὲ τούτων ὑπὸ δύο ὅρων περιέχεται ἤγουν δύο πέρατα ἔχει , ἐξ ὧν περιέχεται · καὶ γὰρ καὶ τὸ μῆκος ἔνθεν καὶ ἔνθεν περιέχεται καὶ τὸ πλάτος ὁμοίως καὶ τὸ βάθος , ὥστε συνάγεσθαι ἓξ ὅρους ἤγουν πέρατα . ἐκ δὲ τούτων τῶν ἓξ τέσσαρα · γίνονται · καἰ γὰρ τὸ ἓν | πέρας κοινόν ἐστι τῶν δύο · τὸ γὰρ πέρας τοῦ πλάτους εὑρίσκεται ἀρχὴ τοῦ μήκους ἡ τοῦ βάθους . ἐπειδὴ οὖν ἡ ἀστρονομία περὶ τὰ οὐράνια σώματα καταγίνεται , πᾶν δὲ σῶμα τριχῇ διαστατόν ἐστιν ( ἔχει γὰρ μῆκος πλάτος βάθος , ταῦτα δὲ τέσσαρας ὅρους ἤγουν τέσσαρα πέρατα ἔχουσι ) , τούτου χάριν λέγουσιν αὐτὴν τῇ τετράδι ἀναλογεῖν . ἔχομεν οὖν διὰ τί πρώτη ἐστὶν ἡ ἀριθμητικὴ καὶ δευτέρα ἡ μουσικὴ καὶ τρίτη ἡ γεωμετρία καὶ τετάρτη ἡ ἀστρονομία . ἐν οἷς καὶ τὸ τρίτον κεφάλαιον . Ἔλθωμεν δὲ καὶ ἐπὶ τὸ τέταρτον καὶ εἴπωμεν τίνων εἰσὶν εὑρέματα . ἰστέον ὅτι τὴν ἀριθμητικὴν οἱ Φοίνικες εὗρον ὡς ἐμπορικοὶ καὶ δεόμενοι τῶν ἀριθμῶν εἰς τὰς ψήφους . τὴν δὲ μουσικὴν οἱ Θρᾷκες · ἐκεῖθεν γὰρ ἦν ὁ Ὀρφεύς , ὅστις λέγεται εὑρηκέναι τὴν μουσικήν · Θρᾷξ γὰρ ὁ Ὀρφεύς . ἐπενόησε δὲ ἐμβατήρια μέλη διεγείροντα πρὸς θυμὸν αὐτοὺς ὡς ἄγαν ὄντας πολεμικούς · ἡ γὰρ ψῦξις ἀποκλείουσα τὸ θερμὸν ἐν τῷ βάθει δριμύτερον αὐτὸ ποιεῖ , ὅθεν καὶ θυμώδεις εἰσὶ καὶ πολεμικοὶ τῇ βίᾳ τοῦ θερμοῦ καὶ ὀρχηστικοὶ δὲ διὰ τὰς ἑτοίμους φυγὰς τῶν βελῶν · ἔστι γὰρ καὶ πυρρίχιος παρ’ αὐτοῖς ὄρχησις , ὅ ἐστιν ἐνόπλιος , κατὰ τὸ εἰρημένον τῳ ποιητῇ Μηριόνη , τάχα κέν σε καὶ ὀρχηστήν περ ἐόντα . τὴν δὲ γεωμετρίαν οἱ Αἰγύπτιοι εὗρον ἐξ ἀνάγκης · καὶ γὰρ τοῦ Νείλου συνεχῶς ἀνιόντος καὶ τὴν Αἴγυπτον ἐπικλύζοντος σύγχυσις τῶν ὁροθεσίων ἐγίνετο ἤρχοντο οἱ Αἰγύπτιοι εἰς μάχην καὶ ἐφόνευον ἀλλήλους καὶ λοιπὸν ἐκεῖθεν ἐπενόησαν μέτρον τι , δι’ οὗ ἐμέτρουν τὴν γῆν καὶ ἑκάστου τὸ ἴδιον ἐφυλάττετο · ὅπερ μέτρον καὶ ἄκαιναν ἐκάλουν διὰ τὸ μὴ καίνειν , ὅ ἐστι φονεύειν , ἐπειδὴ δι’ αὐτοῦ ἐστερήθησαν τοῦ καίνειν καὶ φονεύειν . οὕτως τῆς γεωμετρίας ἐξ ἀνάγκης ἀνεφάνη τὸ χρήσιμον . τὴν δὲ ἀστρονομίαν οἱ Χαλδαῖοι · καὶ γὰρ ἐν τῷ κλίματι , ἐν ᾧ εἰσιν οὗτοι , καθαρός ἐστιν ὁ οὐρανὸς καὶ ἀνέφελος , καὶ εὐχερῶς ἐκεῖθεν ἐπενόησαν τὴν περὶ τῶν οὐρανίων σωμάτων διδασκαλίαν ἤγουν τὴν ἀστρονομίαν . ταῦτα μὲν καὶ τὸ τέταρτον κεφάλαιον . Ἔλθωμεν δὲ ἐπὶ τὸ πέμπτον καὶ εἴπωμεν τί παράκειται τούτοις τοῖς εἴδεσιν . ἰστέον ὅτι τῇ ἀριθμητικῇ ἡ λογιστικὴ παράκειται . διαφέρουσι δὲ ἀλλήλων , ὅτι ἡ μὲν ἀριθμητικὴ τὴν φύσιν αὐτὴν τῶν ἀριθμῶν ζητεῖ καὶ περὶ τοῦ καθ’ ἑαυτὸν νοουμένου ἀριθμοῦ διαλαμβάνει καὶ οὐ τέμνει τὴν μονάδα , ἡ δὲ λογιστικὴ περὶ τοῦ ἐν τοῖς πράγμασι θεωρουμένου ἀριθμοῦ διαλαμβάνει · ἀντὶ γὰρ τῆς μονάδος λαμβάνει ἢ ἕνα ἄνθρωπον ἢ ἕνα ἵππον ἢ πηχυαῖον ξύλον καὶ τέμνει τὴν μονάδα εἰς ἥμισυ τρίτον ἕκτον καὶ εἰς τὰ τοιαῦτα . τῇ δὲ μουσικῇ ἡ ἔνυλος μουσικὴ παράκειται . καὶ ἰστέον ὅτι ἡ μὲν μουσικὴ τῷ | λόγῳ μόνῳ κέχρηται , ἡ δὲ ἔνυλος μουσικὴ τοῖς ὀργάνοις οἷον τοῖς κυμβάλοις καὶ τοῖς αὐλοῖς . τῇ δὲ γεωμετρίᾳ ἡ γεωδαισία παράκειται . καὶ ἡ μὲν γεωμετρία τὸν λόγον τῶν μεγεθῶν καὶ τῶν σχημάτων παραδίδωσιν , ἡ δὲ γεωδαισία κέχρηται τῷ ἔργῳ καὶ τέμνει τὴν γῆν , ὅθεν καὶ γεωδαισία λέγεται παρὰ τὸν δασμὸν ἤτοι τὸν μερισμὸν τῆς γῆς . τῇ δὲ ἀστρονομίᾳ ἡ σφαιρικὴ παράκειται . ἀλλ’ ἡ μὲν ἀστρονομία περὶ μόνα τὰ οὐράνια σώματα καταγίνεται , ἡ δὲ σφαιρικὴ περὶ πᾶσαν σφαῖραν καταγίνεται · λέγει γὰρ τὰ συμβαίνοντα ἑκάστῃ σφαίρᾳ , εἴτε ὀστρακίνη εἴη εἴτε ξυλίνη εἴτε λιθίνη , σκοποῦσα τὰ ὑπάρχοντα πάσῃ σφαίρᾳ , οὐ μόνῃ τῇ οὐρανίᾳ , ὡς Θεοδόσιος ἐν τοῖς σφαιρικοῖς διαλαμβάνει . καὶ ἔστιν ἡ σφαιρικὴ ἀυλοτέρα τῆς ἀστρονομίας ὡς διαλαμβάνουσα περὶ τῆς τῷ λόγῳ θεωρουμένης σφαίρας . ἰστέον δὲ ὅτι φησὶν ὁ Ὁλυμπιόδωρος ὡς τῶν μὲν ἄλλων μαθηματικῶν εἰδῶν μέχρι τοῦ νῦν φυλάττεται λείψανα , οἷον τῆς ἀριθμητικῆς τῆς γεωμετρίας τῆς ἀστρονομίας · περὶ δὲ τῆς μουσικῆς φησιν ἡμεῖς μὲν ] τῆς κλέος ἐσθλὸν ] οἶον ἀκούομεν οὐδέ τι ἴδμεν . οὐδὲ γάρ , φησί , σώζεται λείψανα τῆς μουσικῆς . ἰστέον δὲ ὅτι εἰσὶ μέχρι τοῦ νῦν βιβλία μουσικά . πάνυ δὲ συμβάλλεται ἡ μουσικὴ οὐ μόνον ταῖς τῶν ἀλόγων ψυχαῖς ἀλλὰ καὶ τῶν λογικῶν . ὅτι δὲ συμβάλλεται ταῖς ψυχαῖς τῶν ἀλόγων , δηλοῦσι τὰ πρόβατα ἑπόμενα τῇ ποιμενικῇ σύριγγι ὥσπερ ὑπὸ τῆς φωνῆς ἡδυνόμενα . ὅτι δὲ καὶ τῇ ψυχῇ τῶν λογικῶν ζῴων συμβάλλεται , δηλοῖ ἡ ἐν πολέμῳ σάλπιγξ τὴν ψυχὴν διεγείρουσα , καὶ τὰ θεατρικὰ δὲ ὄργανα δηλοῦσι τὴν ψυχὴν χαλῶντα διὰ τὸ ποιεῖν αὐτὴν ἥδεσθαι . ταῦτα ἐν οἷς σὺν θεῷ ἡ παροῦσα πρᾶξις . Πρᾶξις κα΄ . Μαθόντες ὅτι ἡ φιλοσοφία διαιρεῖται εἰς θεωρητικὸν καὶ πρακτικὸν καὶ ὅτι τὸ θεωρητικὸν διαιρεῖται εἰς φυσιολογικόν , μαθηματικόν , θεολογικόν , ἔλθωμεν καὶ εἴπωμεν κατὰ ποῖον τρόπον τῆς διαιρέσεως ἐγένετο ἐπὶ τούτων ἡ διαίρεσις · τοῦ γὰρ πρακτικοῦ τὴν διαίρεσιν ἐν τοῖς ἑξῆς λέγομεν . ἀλλ’ ἵνα τοῦτο μάθωμεν , εἴπωμεν πόσοι καὶ ποῖοί εἰσιν οἱ διαιρετικοὶ τρόποι . ἰστέον ὅτι φασί τινες ὀκτὼ εἶναι τοὺς διαιρετικοὺς τρόπους . εἰσὶ δὲ οὗτοι · οἱ ἀπὸ γένους εἰς εἴδη , ἀπὸ εἰδῶν εἰς ἄτομα , ἀπὸ ὅλων εἰς μέρη ( καὶ τοῦτο διχῶς · ἢ γὰρ εἰς ὁμοιομερῆ γίνεται ἡ διαίρεσις ἢ εἰς ἀνομοιομερῆ ) , ἀπὸ ὁμωνύμου φωνῆς εἰς διάφορα σημαινόμενα , ἀπὸ οὐσίας εἰς συμβεβηκότα , ἀπὸ συμβεβηκότων εἰς οὐσίας , ἀπὸ συμβεβηκότος πάλιν εἰς συμβεβηκότα , ἀφ’ ἑνὸς πρὸς ἕν . καὶ ἀπὸ μὲν γένους εἰς εἴδη , ὡς ὅταν τὸ ζῷον διέλωμεν εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον | ( τὸ γὰρ ζῷον γένος ἐστὶ καὶ διαιρεῖται εἰς εἴδη , οἷον εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον ) , ἀπὸ δὲ εἰδῶν εἰς ἄτομα , ὡς ὅταν τὸν καθόλου ἄνθρωπον διέλωμεν εἰς Σωκράτην Πλάτωνα Ἀλκιβιάδην καὶ τοὺς λοιπούς , ἀπὸ ὅλων εἰς μέρη ὁμοιομερῆ , ὡς ὅταν τὴν ὅλην φλέβα τέμωμεν εἰς μικρὰς φλέβας ( ἐνταῦθα γὰρ ἀπὸ ὅλου ἐγένετο ἡ διαίρεσις καὶ εἰς ὁμοιομερῆ · καὶ γὰρ ὁμοιομερῆ λέγεται τὰ ἀλλλήλοις καὶ τῷ ὅλῳ ὁμωνύμως λεγόμενα ὡς ἐπὶ τῆς φλεβὸς τῆς τεμνομένης εἰς μικρὰς φλέβας · καὶ γὰρ ἕκαστον τούτων ὁμωνύμως καὶ τῷ ὅλῳ καὶ τοῖς λοιποῖς φλὲψ λέγεται ) , ἀπὸ ὅλων δὲ εἰς μέρη ἀνομοιομερῆ , ὡς ὅταν τὴν κεφαλὴν ὅλην διέλωμεν εἰς ὧτα ῥῖνα ὀφθαλμούς ( ἐνταῦθα γὰρ ὅλου ἐγένετο ἡ διαίρεσις εἰς ἀνομοιομερῆ · καὶ γὰρ ἀνομοιομερῆ λέγεται τὰ μήτε ἀλλήλοις μήτε τῷ ὅλῳ ὁμωνύμως λεγόμενα · οὔτε γὰρ τὰ ὦτα λέγεται κεφαλὴ οὕτε ἡ ῥὶν οὔτε οἱ ὀφθαλμοί . οὔτε ἀλλήλοις ὁμωνύμως λέγονται · οὔτε γὰρ τὸ οὖς λέγεται ῥὶν οὔτε ἡ ῥὶν ὀφθαλμός ) , ἀπὸ ὁμωνύμου δὲ φωνῆς εἰς διάφορα σημαινόμενα , ὡς ὅταν ἡ κύων φωνὴ διαιρῆται εἴς τε τὸν θαλάττιον κύνα καὶ τὸν χερσαῖον καὶ τὸν ἀστρῷον , ἀπὸ οὐσίας δὲ εἰς συμβεβηκότα , ὡς ὅταν εἴπωμεν ὅτι τῶν ἀνθρώπων οἱ μὲν λευκοὶ οἱ δὲ μέλανες ἐνταῦθα γὰρ εἰς τὸ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν , ἅτινα συμβεβηκότα εἰσίν , ἐγένετο ἡ διαίρεσις ) , ἀπὸ συμβεβηκότος δὲ εἰς οὐσίας , ὡς ὅταν εἴπωμεν ὅτι τοῦ λευκοῦ τὸ μέν ἐστι χιὼν τὸ δὲ ψιμύθιον τὸ δὲ κύκνος ( ἀπὸ γὰρ τοῦ λευκοῦ , ὅπερ ἐστὶ συμβεβηκός , ἐγένετο ἡ διαίρεσις εἰς χιόνα καὶ κύκνον καὶ ψιμύθιον , ἅτινα οὐσίαι εἰσίν ) , ἀπὸ συμβεβηκότος δὲ εἰς συμβεβηκότα , ὡς ὅταν εἴπωμεν ὅτι τῶν λευκῶν τὰ μὲν θερμά ἐστι τὰ δὲ ψυχρά , καὶ θερμὰ μὲν ὡς ἐπὶ τῆς ἀσβέστου , ψυχρὰ δὲ ὡς ἐπὶ τῆς χιόνος ( ἰδοὺ γὰρ ἐνταῦθα ἀπὸ τοῦ λευκοῦ , ὅπερ ἐστὶ συμβεβηκός , ἐγένετο ἡ διαίρεσις εἰς θερμὸν καὶ ψυχρόν , ἅτινα καὶ αὐτὰ συμβεβηκότα εἰσίν ) , ἀφ’ ἑνὸς δὲ καὶ πρὸς ἕν , ὡς ὅταν ἀπὸ μὲν τῆς ἰατρικῆς εἴπωμεν ἰατρικὸν βιβλίον ἰατρικὸν φάρμακον ἰατρικὴ ἔμπλαστρος ( ἰδοὺ ταῦτα ἀφ’ ἑνός εἰσιν · ἀπὸ γὰρ μιᾶς τῆς ἰατρικῆς ὠνομάσθησαν ) , πρὸς ἓν δέ , ὡς ὅταν ἀπὸ τοῦ τέλους , φημὶ δὲ τῆς ὑγείας , εἴπωμεν ὑγιεινὸν βιβλίον ὑγιεινὸν φάρμακον ὑγιεινὴ ἔμπλαστρος · πρὸς ἓν γὰρ πρᾶγμα , τὴν ὑγίειαν , ἀφορῶντες ὠνομάσαμεν αὐτά . ταῦτα μὲν οὕτως . Ἔστι δὲ εἰπεῖν ὅτι οὐκ εἰσὶ κυρίως τρόποι διαιρετικοὶ ὀκτὼ ἀλλὰ τρεῖς · ὁ ἀπὸ γένους εἰς εἴδη , ὁ ἀπὸ ὅλων εἰς μέρη καὶ ὁ ἀπὸ ὁμωνύμου φωνῆς εἰς διάφορα σημαινόμενα · οἱ γὰρ ἄλλοι τρόποι οὐ δύνανται συστῆναι · οὐ γὰρ δύναται ἀπὸ | εἰδῶν εἰς ἄτομα γίνεσθαι διαίρεσις , ἐπειδὴ τὰ ἄτομα ἄπειρά εἰσι · καὶ γὰρ οἱ κατὰ μέρος ἄνθρωποι ἄπειροί εἰσι καὶ ἀπερίληπτοι . ἄπειροι δὲ ὄντες καὶ ἀπερίληπτοι οὐ δύνανται διαιρέσει καθυποβληθῆναι · ἐν ὅσῳ γάρ τις θέλει διαιρέσει τοὺς ἐν τῇδε τῇ πόλει ἀνθρώπους καθυποβάλλειν , οἱ μὲν γεννῶνται οἱ δὲ φθείρονται , καὶ οὐδέποτε τοῦ τέλους ἐφικνεῖται . ἀλλ’ οὔτε δὲ ἀπὸ συμβεβηκότος εἰς οὐσίας γίνεται διαίρεσις · τὸ γὰρ λέγειν ὅτι τοῦ λευκοῦ τὸ μέν ἐστι κύκνος τὸ δὲ φιμύθιον τὸ δὲ χιὼν οὐκ ἔστι διαίρεσις συμβεβηκότος εἰς οὐσίας · οὐδὲ γὰρ τὸ λευκὸν τὸ καθ’ ἑαυτὸ θεωρούμενον διεῖλον , ἀλλὰ τὸ σῶμα τὸ λευκόν , ὅπερ ἐστὶν οὐσία · οὐδὲ γὰρ δύνανται τὴν λευκότητα διελεῖν εἰς ψιμύθιον καὶ κύκνον καὶ χιόνα , ἐπειδὴ ἡ λευκότης συμβεβηκός ἐστι , ταῦτα δὲ οὐσίαι εἰσίν , οὐ δύναται δὲ τὸ συμβεβηκὸς εἰς οὐσίας διαιρεῖσθαι · καὶ γὰρ τὸ διαιρούμενον εἰς ὅμοια θέλει διαιρεῖσθαι , οὐκ εἰς ἀνόμοια , οἷον τὸ ζῷον εἰς ζῷα διαιρεῖται , οὐ μὴν εἰς μὴ ζῷα , καὶ τὸ λογικὸν εἰς λογικά , οὐ μὴν εἰς ἄλογα , καὶ τὸ θνητὸν εἰς θνητά , οὐ μὴν εἰς ἀθάνατα . πῶς οὖν τὸ συμβεβηκὸς εἰς οὐσίας δύναται διαιρεῖσθαι ; ἀλλ’ οὔτε δὲ ἀπὸ οὐσίας εἰς συμβεβηκότα γίνεται διαίρεσις · τὸ γὰρ λέγειν ὅτι τῶν ἀνθρώπων οἱ μέν εἰσι λευκοὶ οἱ δὲ μέλανες οὐκ ἔστι διαίρεσις ἀπὸ οὐσίας εἰς συμβεβηκότα ἀλλ’ ἀπὸ οὐσίας εἰς οὐσίας ἐχούσας συμβεβηκότα · εἰς γὰρ ἀνθρώπους μέλανας καὶ λευκοὺς ἐγένετο ἡ διαίρεσις , οἵτινες οὐσίαι εἰσίν . ἀλλ’ οὔτε δὲ ἀπὸ συμβεβηκότος εἰς συμβεβηκότα γίνεται διαίρεσις · ἡ γὰρ ἀπὸ γένους εἰς εἴδη γίνεται ἡ διαίρεσις , ὡς ὅταν εἴπωμεν ὅτι τὸ χρῶμα διαιρεῖται εἰς εἴδη λευκὸν καὶ μέλαν ( τὸ χρῶμα γὰρ γένος ἐστὶ καὶ διαιρεῖται εἰς εἴδη λευκὸν καὶ μέλαν , ὅπερ ἀνάγεται ὑπὸ τὸν διαιρετικὸν τρόπον τὸν ἀπὸ γένους εἰς εἴδη ) , ἢ ὡς ἀπὸ οὐσίας εἰς οὐσίας , καὶ οὐκέτι ἀπὸ συμβεβηκότος εἰς σομβεβηκότα γίνεται ἡ διαίρεσις · τὸ γὰρ λέγειν ὅτι τῶν λευκῶν τὰ μὲν θερμά εἰσι τὰ δὲ ψυχρὰ ἀπὸ οὐσίας εἰς οὐσίας ἐστὶ διαίρεσις · τὸ γὰρ σῶμα τὸ λευκόν , ὅπερ ἐστὶν οὐσία , διεῖλον εἰς σῶμα θερμὸν καὶ ψυχρόν . καὶ ταῦτα δὲ οὐσίαι εἰσίν · οὐδὲ γὰρ δύνανται τὸ λευκὸν καθ’ ἑαυτὸ θεωρούμενον ἤγουν τὴν λευκότητα διελεῖν εἰς σῶμα θερμὸν καὶ ψυχρόν , ἐπειδὴ τὸ λευκὸν καθ’ ἑαυτὸ θεωρούμενον οὔτε θερμόν ἐστιν οὔτε ψυχρόν . ἀλλ’ οὔτε δὲ τὰ ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν ἐστι διαίρεσις , ἀλλὰ ἀπαρίθμησις · τὰ γὰρ ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἓν ἀόριστα καὶ ἀπερίληπτά εἰσι · δύναται γάρ τις εἰπεῖν ῾ἰατρικὸν βιβλίον ἰατρικὴ δίαιτα ἰατρικὴ ἔμπλαστρος ἰατρικὸς οἶνος ἰατρικὸν ἔλαιον᾿ καὶ ἄλλα ἄπειρα , καὶ πάλιν ῾ὑγιεινὸς οἶνος ὑγιεινὴ δίαιτα ὑγιεινὸν βιβλίον᾿ . ἄπειρα δὲ καὶ ἀπερίληπτα ὄντα πῶς δύνανται διαιρέσει καθυποβληθῆναι ; ὥστε οὖν κυρίως τρεῖς τρόποι εἰσὶ μόνοι δίαι · ρετικοί · ὁ ἀπὸ γένους εἰς εἴδη , ὁ ἀπὸ ὅλων εἰς μέρη , ὁ ἀπὸ ὁμωνύμου φωνῆς εἰς διάφορα σημαινόμενα . Ἔστι δὲ ἀπὸ | διαιρέσεως τινος παραδοῦναι τοὺς διαιρετικοὺς τρόπους τούς τε κυρίως καὶ τοὺς ἀσυστάτους · ἔστι γὰρ εἰπεῖν ὅτι τὸ διαιρούμενον ἤ καθ᾿ ἑαυτὸ διαιρεῖται ἢ κατὰ συμβεβηκός . καὶ εἰ μὲν καθ’ ἑαυτό , ἢ ὡς πρᾶγμα διαιρεῖται ἢ ὡς φωνή . καὶ εἰ μὲν ὡς πρᾶγμα , γίνεται ὁ ἀπὸ ὅλων εἰς μέρη καὶ ὁ ἀπὸ εἰδῶν εἰς ἄτομα καὶ ὁ ἀφ’ ἑνὸς <καὶ> πρὸς ( ταῦτα γὰρ ὡς πράγματα διαιροῦνται ) , εἰ δὲ ὡς φωνή γίνεται ὁ ἀπὸ ὁμωνύμου φωνῆς εἰς διάφορα σημαινόμενα . εἰ δὲ κατὰ συμβεβηκός , γίνονται οἱ λοιποὶ τρόποι , τοῦτ’ ἔστιν ὁ ἀπὸ οὐσίας εἰς συμβεβηκότα καὶ ὁ ἀπὸ συμβεβηκότος εἰς οὐσίας καὶ ὁ ἀπὸ συμβεβηκότος εἰς συμβεβηκότα · ταῦτα γὰρ κατὰ συμβεβηκὸς ἐγένοντο · ἐπειδὴ γὰρ συνέβη τῶν ἀνθρώπων τοὺς μὲν λευκοὺς εἶναι τοὺς δὲ μέλανας , τούτου χάριν ἐκ τοῦ συμβάντος ἐπενόησαν ἄλλον τρόπον διαιρέσεως καὶ εἶπον ὅτι ἔστι καὶ ὁ ἀπὸ οὐσίας εἰς συμβεβηκότα . καὶ πάλιν ἐπειδὴ συνέβη τῶν λευκῶν τὰ μὲν εἶναι θερμὰ τὰ δὲ ψυχρά , ἐκ τοῦ συμβάντος ἐπενόησαν ἄλλον τρόπον διαιρέσεως καὶ εἶπον ὅτι ἔστι καὶ ὁ ἀπὸ συμβεβηκότον εἰς συμβεβηκότα . καὶ ἐπὶ τοῦ ἄλλου δέ , φημὶ τοῦ ἀπὸ συμβεβηκότος εἰς οὐσίας , τὸ αὐτὸ ἔστιν εἰπεῖν . ταῦτα ἐν οἷς σὺν θεῷ καὶ ἡ παροῦσα πρᾶξις . Πρᾶξις κβ΄ . Εἰπόντες τοὺς διαιρετικοὺς τρόπους , ἔλθωμεν καὶ εἴπωμεν κατὰ ποῖον τρόπον διαιρεῖται ἡ φιλοσοφία εἰς θεωρητικὸν καὶ πρακτικόν . ἰστέον ὅτι ἀπὸ γένους εἰς εἴδη οὐ δύναται διαιρεῖσθαι , ἐπειδὴ ἐν τοῖς ἀντιδιαιρουμένοις εἴδεσιν οὐκ ἔστι τὸ πρότερον καὶ ὕστερον · οἷον τὸ ζῷον διαιρεῖται εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον , καὶ οὕτε τὸ λογικὸν πρότερον ἐγένετο οὔτε τὸ ἄλογον , ἀλλ’ ἅμα ἐγένοντο . εἰ δὲ ἐν τούτοις ἐστὶ τὸ πρότερον καὶ ὕστερον ( πρότερον γάρ ἐστι τὸ θεωρητικὸν καὶ ὕστερον τὸ πρακτικόν · διὰ γὰρ τῆς θεωρίς καὶ τοῦ λόγου ἔρχεταί τις ἐπὶ τὴν πρᾶξιν καὶ ῥυθμίζει ἑαυτόν , ἐπεὶ εἰ μὴ τοῦτο γένηται , εὑρίσκεται ἡ πρᾶξις ἄλογος ) , δῆλον ὅτι οὐκ ἐγένετο ἡ διαίρεσις ὡς ἀπὸ γένους εἰς εἴδη . ἄλλως τε δὲ ἐν τοῖς ἀντιδιαιρουμένοις εἴδεσιν οὐ δεῖται τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου πρὸς σύστασιν , οἷον τὸ λογικὸν οὐ δεῖται τοῦ ἀλόγου πρὸς σύστασιν οὔτε τὸ ἄλογον τοῦ λογικοῦ · εἰ δὲ τὸ πρακτικὸν δεῖται τοῦ θεωρητικοῦ πρὸς σύστασιν ( δεῖται γὰρ τῆς θεωρίας τὸ πρακτικόν , δι’ ἧς ἑαυτόν τις ῥυθμίζει ) , δῆλον ὅτι οὐκ ἐγένετο ἡ διαίρεσις ὡς ἀπὸ γένους εἰς εἴδη . ἔτι δὲ ἐν τοῖς ἀντιδιαιρουμένοις εἴδεσιν οὐ θεωρεῖται τὸ ἕτερον ἐν τῷ ἑτέρῳ , οἷον ἐν τῷ λογικῷ οὐ θεωρεῖται τὸ ἄλογον οὔτε ἐν τῷ ἀλόγῳ τὸ λογικόν · εἰ ἄρα δὲ ἐν τῷ πρακτικῷ θεωρεῖται τὸ θεωρητικόν ἡ γὰρ πρᾶξις διὰ τῆς θεωρίας γίνεται · μετὰ λόγου γὰρ ὑποτάττει <τις> τὰ πάθη καὶ οὐκ ἀλόγως ) , δῆλον ὅτι οὐκ ἐγένετο ἡ ὡς ἀπὸ γένους εἰς εἴδη . ἔτι δὲ ἐν τοῖς ἀντιδιαιρουμένοις εἴδεσιν οὐδέποτε τὰ τέλη συνυπάρχουσιν · οἷον τέλος τοῦ μὲν λογικοῦ ἐστι τὸ κεχρῆσθαι λόγῳ τοῦ δὲ ἀλόγου τὸ μὴ κεχρῆσθαι λόγῳ , καὶ οὐχ ὑπάρχει οὕτε τὸ τέλος τοῦ λογικοῦ ἐν τῷ τέλει τοῦ ἀλόγου οὔτε τὸ τέλος τοῦ ἀλόγου ἐν τῷ τέλει τοῦ λογικοῦ · εἰ ἄρα δὲ τὸ τέλος τοῦ θεωρητικοῦ ἐμπεριέχεται ἐν τῷ τέλει τοῦ πρακτικοῦ . δῆλον ὅτι οὐκ ἐγένετο ἡ διαίρεσις ὡς ἀπὸ γένους εἰς εἴδη · καὶ γὰρ τέλος τοῦ μὲν θεωρητικοῦ ἐστιν ἡ ἀλήθεια τοῦτο γὰρ βούλεται ὁ θεωρητικὸς τὸ γνῶναι τὴν ἐν τοῖς οὖσιν ἀλήθειαν ) , τοῦ δὲ πρακτικοῦ τέλος ἐστὶ τὸ ἀγαθόν ( τοῦτο γὰρ βούλεται ὁ πρακτικὸς τὸ κρατῆσαι τῶν παθῶν καὶ κοσμῆσαι ἑαυτόν , ὅπερ ἀγαθόν ἐστιν ) , τὸ δὲ ἀληθὲς ἐμπεριέχεται ἐν τῷ ἀγαθῷ · ἀγαθὸν γάρ ἐστι τὸ ἀληθές . ἀλλ’ οὔτε δὲ ὡς ἀπὸ εἴδους εἰς ἄτομα δύναται γενέσθαι ἡ διαίρεσις , ἐπειδὴ τὰ ἄτομα ἄπειρα καὶ ἀπερίληπτά εἰσιν ( ὁ γὰρ καθόλου ἄνθρωπος διαιρεῖται εἰς πολλοὺς ἀνθρώπους ) , ταῦτα δὲ οὔκ εἰσιν ἄπειρα · δύο γὰρ μόνα εἰσίν · ἔστι γὰρ τὸ θεωρητικὸν καὶ πρακτικόν . ἄλλως τε δὲ τὰ ἄτομα δακτύλῳ δείκνυνται ( τὸν γὰρ Σωκράτην δακτύλῳ τις δείκνυσι λέγων ὅτι οὗτός ἐστι ) , ταῦτα δὲ οὐ δείκνυνται δακτύλῳ · πῶς γάρ , ὅπου ἀσώματά εἰσιν ; ἔτι δὲ τὰ ἄτομα οὐ τέμνονται ( ὁ γὰρ Σωκράτης οὐχ ὡς ἄτομον τέμνεται ἀλλ’ ὡς ὅλον εἰς μέρη ) · εἰ ἄρα δὲ ταῦτα τέμνονται ( καὶ γὰρ καὶ τὸ θεωρητικὸν διαιρεῖται , ὡς ἐδείξαμεν , καὶ τὸ πρακτικόν , ὡς δειχθήσεται ) , δῆλον ὅτι οὔκ εἰσιν ἄτομα · οὐκ ἄρα οὖν ὡς ἀπὸ εἴδους εἰς ἄτομα ἐγένετο ἡ διαίρεσις . ἀλλ’ οὔτε δὲ ὡς ἀπὸ ὁμωνύμου φωνῆς εἰς διάφορα σημαινόμενα ἐγένετο ἡ διαίρεσις , ἐπειδὴ ἐν τοῖς ὁμωνύμοις οὐκ ἐστι τὸ πρότερον καὶ ὕστερον ( οὐδὲ γὰρ λέγουσι τὸν ἀστρῷον κύνα πρὸ τοῦ χερσαίου εἶναι ἢ τὸν χερσαῖον πρὸ τοῦ θαλαττίου , ἀλλ’ ἅμα πάντας λέγουσι γενέσθαι ) · εἰ δὲ ἐν τούτοις ἐστὶ τὸ πρότερον καὶ ὕστερον ( πρότερον γάρ ἐστι τὸ θεωρητικὸν καὶ ὕστερον τὸ πρακτικόν · διὰ γὰρ τῆς θεωρίας ἔρχεταί τις ἐπὶ τὴν πρᾶξιν ) , δῆλον ὅτι οὐδὲ ὡς ἀπὸ ὁμωνύμου φωνῆς εἰς διάφορα σημαινόμενα ἐγένετο ἡ διαίρεσις . ἀλλ’ οὔτε δὲ ὡς ἀπὸ οὐσίας εἰς συμβεβηκότα ἐγένετο ἡ διαίρεσις , ἐπειδὴ οὐκ ἔσ·τιν ἡ φιλοσοφία οὐσία · γνῶσις γάρ ἐστιν , ἡ δὲ γνῶσις ποιότης καὶ συμβεβηκός τί ἐστιν . ἀλλ’ οὔτε δὲ ὡς ἀπὸ συμβεβηκότος εἰς οὐσίας ἐγένετο ἡ διαίρεσις , ἐπειδὴ τὸ θεωρητικὸν καὶ πρακτικὸν οὔκ εἰσιν οὐσίαι · | γνώσεις γὰρ καὶ αὐτά εἰσιν · ἡ δὲ γνῶσις , ὡς εἴρηται , ποιότης καὶ συμβεβηκός τί ἐστιν . ἀλλ’ οὔτε δὲ ὡς ἀπὸ συμβεβηκότος εἰς συμβεβηκότα ἐγένετο ἡ διαίρεσις , ἐπειδή , ὡς ἐν τοῖς προλαβοῦσιν ἐδείξαμεν , ἐν τῷ διαιρετικῷ τρόπῳ τῷ λεγομένῳ ἀπὸ συμβεβηκότος εἰς συμβεβηκότα ἢ ὡς ἀπὸ γένους εἰς εἴδη ἐστὶν ἡ διαίρεσις ἢ ὡς ἀπὸ οὐσίας εἰς οὐσίας . οὕτε δὲ ὡς ἀπὸ γένους εἰς εἴδη δύναται ἐπὶ τοῦ θεωρητικοῦ καὶ πρακτικοῦ γενέσθαι ἡ διαίρεσις , ὡς δέδεικται , οὔτε ὡς ἀπὸ οὐσίας εἰς οὐσίας · ἐδείξαμεν γὰρ ὅτι οὔτε ἡ φιλοσοφία οὐσία ἐστὶ καθὸ γνῶσίς ἐστι πᾶσα δὲ γνῶσις ποιότης καὶ συμβεβηκός τί ἐστιν ) , οὔτε τὸ θεωρητικὸν καὶ πρακτικὸν οὐσίαι εἰσί , καθὸ καὶ αὐτὰ γνώσεις εἰσίν . οὔτε δὲ ὡς ἀπὸ ὅλου εἰς μέρη ἐγένετο ἡ διαίρεσις · οὔτε γὰρ εἰς ὁμοιομερῆ , ἐπειδὴ ὁμοιομερῆ λέγονται τὰ καὶ ἀλλήλοις καὶ τῷ ὅλῳ ὁμωνύμως λεγόμενα , οἷον ὡς ὅταν τέμωμεν τὴν φλέβα εἰς πολλὰς φλέβας · αὗται γὰρ αἱ μικραὶ φλέβες καὶ ὁμοίως τῷ ὅλῳ φλέβες λέγονται καὶ ὁμοίως ἀλλήλαις · πάντα γὰρ τὰ τμηθέντα φλέβες λέγονται . ἐνταῦθα δὲ οὐκ ἐγένετο εἰς ὁμοιομερῆ ἡ διαίρεσις , ἐπειδὴ τῷ μὲν ὅλῳ ὁμωνύμως λέγονται καὶ γὰρ τὸ θεωρητικὸν ὁμωνύμως τῇ φιλοσοφίᾳ λέγεται καὶ τὸ πρακτικὸν ὁμοίως ) , ἀλλήλοις δὲ οὐ λέγονται ὁμωνύμως · οὔτε γὰρ τὸ θεωρητικὸν λέγεται πρακτικὸν οὔτε τὸ πρακτικὸν θεωρητικόν . ἀλλ’ οὔτε δὲ εἰς ἀνομοιομερῆ ἐγένετο ἡ διαίρεσις , ἐπειδὴ ἀνομοιομερῆ λέγονται τὰ μήτε τῷ ὅλῳ μήτε ἀλλήλοις ὁμωνύμως λεγόμενα , οἷον ὥσπερ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς · αὕτη γὰρ διαιρεῖται εἰς ὧτα ῥῖνα καὶ ὀφθαλμούς , ταῦτα δὲ οὔτε ὁμωνύμως τῷ ὅλῳ λέγονται οὔτε γὰρ τὸ οὖς λέγεται κεφαλὴ οὔτε ἡ ῥὶν οὔτε οἱ ὀφθαλμοί ) , οὕτε δὲ ἀλλήλοις ὁμωνύμως λέγονται · οὔτε γὰρτὸ οὖς λέγεται ῥὶν οὔτε ἡ ῥὶν ὀφθαλμός . ἐνταῦθα δὲ οὐκ ἐγένετο εἰς ἀνομοιομερῆ ἡ διαίρεσις , ἐπειδὴ εἰ καὶ ἀλλήλοις μὴ λέγοντι ὁμωνύμως καὶ γὰρ οὐ λέγεται τὸ θεωρητικὸν πρακτικὸν οὔτε τὸ πρακτικὸν θεωρητικόν ) , ἀλλ’ οὖν τῷ ὅλῳ ὁμωνύμως λέγονται · καὶ γὰρ καὶ τὸ θεωρητικὸν λέγεται φιλοσοφία ὁμωνύμως τῇ φιλοσοφίᾳ καὶ τὸ πρακτικὸν ὁμοίως . λείπεται οὖν λέγειν ὅτι ὡς τὰ ἀφ’ ἑνός εἰσιν · ἀπὸ γὰρ τῆς φιλοσοφίας ὠνομάσθησαν · καὶ γὰρ καὶ τὸ θρωρητικὸν ἀπὸ τῆς φιλοσοφίας λέγεται φιλοσοφία καὶ τὸ πρακτικὸν ὁμοίως . ὁ μέντοι Ἀριστοτέλης λέγει ὅτι ὡς ἀπὸ ὅλου εἰς μέρη ἐγένετο ἡ διαίρεσις . καὶ καλῶς λέγει · καὶ γάρ φησιν ὅτι τὸ θεωρητικὸν καὶ πρακτικὸν μέρη τῆς φιλοσοφίας εἰσίν · ὥσπερ <γὰρ> ἑνὸς τῶν μερῶν ἀπολιμπανο - μένου ἀτελὲς τὸ ὅλον γίνεται καὶ γὰρ χειρὸς ἀπούσης ἀτελὲς τὸ ὅλον σῶμά ἐστι ) , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τοῦ θεωρητικοῦ ἀπόντος ἢ τοῦ πρακτικοῦ ἀτελής | ἐστιν ἡ φιλοσοφία · δεῖ γὰρ τὸν τέλειον φιλόσοφον μὴ μόνον τῇ θεωρίᾳ κοσμεῖσθαι , ἀλλὰ καὶ τῇ πράξει ἐγκαλλωπίζεσθαι . Εἰ δέ τις εἴποι ῾καὶ εἰς τί ἐγένετο ἡ διαίρεσις ; εἰς ὁμοιομερῆ ἢ εἰς ἀνομοιομερῆ;’ λέγομεν ὅτι εἰς ὁμοιομερῆ · καὶ γὰρ ταῦτα καὶ τῷ ὅλῳ ἀλλήλοις ὁμωνύμως λέγονται , ὅπερ ἴδιόν ἐστιν , ὡς εἴρηται , τῶν ὁμοιομερῶν . καὶ τῷ ὅλῳ μέν , ὅτι ὥσπερ ἡ φιλοσοφία λέγεται φιλοσοφία , οὕτως καὶ τὸ θεωρητικὸν λέγεται φιλοσοφία καὶ τὸ πρακτικὸν ὁμοίως , ἀλλήλοις δέ ὅτι καὶ τὸ πρακτικὸν δύναται λέγεσθαι θεωρητικόν , εἴ γε διὰ τῆς θεωρίας γίνεται ἡ πρᾶξις τῷ γὰρ λόγῳ τις κεχρημένος ῥυθμίζει ἑαυτόν ) , καὶ τὸ θεωρητικὸν δύναται λέγεσθαι πρακτικόν · ἐνέργεια γὰρ τῆς ψυχῆς ἡ γνῶσίς ἐστι · καὶ γὰρ κατὰ τὴν γνῶσίν τις ἐνεργεῖ · ὁ γὰρ κεχρημένος τῷ ἀγαθῷ ὡς γινώσκων ὅτι καλόν ἐστι τὸ κεχρῆσθαι αὐτῷ κέχρηται αὐτῷ · καὶ γὰρ ὁ κεχρημένος τῇ σωφροσύνῃ ὡς γινώσκων τὴν φύσιν αὐτῆς κέχρηται αὐτῇ · ὅθεν οἱ τῶν μὴ δεόντων ἐρῶντες καὶ γινώσκοντες τὸ ἄχρηστον τῆς τούτων ψύσεως ἐοίκασι τοῖς μὴ γινώσκουσιν . ἐμάθομεν οὖν πῶς διῃρέθη ἡ φιλοσοφία εἰς θεωρητικὸν καὶ πρακτικόν · ἐμάθομεν γὰρ ὅτι ὡς ὅλον εἰς μέρη ὁμοιομερῶς · τὸ γὰρ ἀφ’ ἑνός , ὡς εἴρηται ἐν τοῖς προλαβοῦσιν , οὐκ ἔστι κυρίως διαίρεσις . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . Ἔλθωμεν δὲ καὶ εἴπωμεν πῶς διῃρέθη τὸ θεωρητικὸν εἰς φυσιολογικόν , μαθηματικόν , θεολογικόν . καὶ ἰστέον ὅτι ὡς ἀπὸ γένους εἰς εἴδη οὐκ ἐγένετο ἡ διαίρεσις , ἐπειδὴ ἐν τοῖς ἀντιδιαιρουμένοις εἴδεσιν οὐκ ἔστιν , ὡς εἴρηται ἀνωτέρω , τὸ πρότερον καὶ ὕστερον , ἐνταῦθα δέ ἐστι τὸ πρότερον καὶ ὕστερον · καὶ γὰρ πρῶτόν ἐστι τὸ φυσιολογικὸν καὶ δεύτερον τὸ μαθηματικὸν καὶ τρίτον τὸ θεολογικόν . ἄλλως τε δὲ οὐδέποτε τὰ γένη εἰς τρία διαιροῦνται , οἷον τὸ ζῷον διαιρεῖται εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον καὶ πάλιν τὸ χρῶμα εἰς λευκὸν καὶ μέλαν · πῶς οὖν δυνάμεθα ὡς ἀπὸ γένους εἰς εἴδη εἰπεῖν τὴν διαίρεσιν , ὅπου τρία εἰσίν ; ἔστι γὰρ τὸ φυσιολογικόν , τὸ μαθηματικὸν καὶ τὸ θεολογικόν . ἔτι δὲ ἐν τοῖς ἀντιδιαιρουμένοις εἴδεσιν οὐδέποτε τὸ ἕτερον μετέχει τοῦ ἑτέρου , οἷον οὔτε τὸ λογικὸν μετέχει τοῦ ἀλόγου οὔτε τὸ ἄλογον τοῦ λογικοῦ · εἰ δὲ τὸ μαθηματικὸν καὶ τοῦ φυσιολογικοῦ καὶ τοῦ θεολογικοῦ μετέχει , καὶ τοῦ φυσιολογικοῦ μὲν ὡς ἐπὶ ἐνύλων τοῦ θεολογικοῦ δὲ ὡς ἐπὶ ἀύλων , δῆλον ὅτι οὐκ ἐγένετο ὡς ἀπὸ γένους εἰς εἴδη ἡ διαίρεσις . πρὸς τοῦτο δὲ λέγουσί τινες ὅτι ‘ἰδοὺ τὸ ἔμψυχον γένος ὃν εἰς τρία διαιρεῖται εἴδη , οἷον εἰς ζῷον , ζωόφυτον καὶ φυτόν , καὶ ὢ μόνον εἰς τρία εἴδη διαιρεῖται , ἀλλὰ καὶ τὸ ἓν τῶν εἰδῶν μετέχει τῶν ἑτέρων · καὶ γὰρ τὸ ζωόφυτον μετέχει τοῦ ζῴου καὶ τοῦ φυτοῦ , ὡς καὶ ἡ ὀνομασία δηλοῖ᾿ . πρὸς οὓς | ἔστιν εἰπεῖν ὅτι ἐν τοῖς ἑξῆς δείκνυμεν τὴν διαίρεσιν ταύτην κακῶς ἔχουσαν . πάλιν ἀντιτιθέντες λέγουσιν ὅτι ῾ἰδοὺ ἡ ῥητορικὴ γένος οὖσα εἰς τρία εἴδη διαιρεῖται · διαιρεῖται γὰρ εἰς δικανικόν , συμβουλευτικόν , πανηγυρικόν᾿ . πρὸς οὗς ἔστιν εἰπεῖν ὅτι οὐ καλῶς ἔχει αὕτη ἡ διαίρεσις · οὐδέποτε γὰρ τὰ ἀντιδιαιρούμενα εἴδη ἔχουσι χρονικὴν διαφοράν · οἷον τὸ λογικὸν καὶ ἄλογον ἀντιδιαιρούμενα εἴδη ὄντα οὐκ ἔχουσι χρονικὴν διαφοράν · οὐδὲ γὰρ λέγομεν ὅτι τὸ μὲν λογικὸν περὶ τὸν παρελθόντα χρόνον καταγίνεται τὸ δὲ ἄλογον περὶ τὸν μέλλοντα . εἰ ἄρα δὲ ταῦτα ἔχουσι χρονικὴν διαφοράν καὶ γὰρ τὸ μὲν συμβουλευτικὸν περὶ τὸν μέλλοντα χρόνον καταγίνεται · ὁ γὰρ συμβουλεύων περὶ τῶν μελλόντων συμβουλεύει · τὸ δὲ δικανικὸν περὶ τὸν παρεληλυθότα · καὶ γὰρ ὁ κρινόμενος περὶ τῶν παρελθόντων κρίνεται · τὸ δὲ πανηγυρικὸν περὶ τὸν ἐνεστῶτα · αὔξησις γάρ ἐστι τῶν προσόντων καὶ ὑπαρχόντων ἀγαθῶν ) , δῆλον ὅτι οὔκ εἰσιν εἴδη κυρίως ὡς ἀπὸ γένους διαιρούμενα . ἄλλως τε δὲ ἐν τοῖς ἀντιδιαιρουμένοις εἴδεσι τὰ τέλη οὐ συνυπάρχουσι · καὶ γὰρ τέλος τοῦ μὲν λογικοῦ ἐστι τὸ κεχρῆσθαι λόγῳ τοῦ δὲ ἀλόγου τὸ μὴ κεχρῆσθαι λόγῳ , οὕτε δὲ τὸ τέλος τοῦ λογικοῦ ὑπάρχει ἐν τῷ τέλει τοῦ ἀλόγου οὔτε τὸ τέλος τοῦ ἀλόγου ἐν τῷ τέλει τοῦ λογικοῦ · εἰ ἄρα δὲ τὰ τέλη τούτων συνυπάρχουσι καὶ γὰρ τοῦ δικανικοῦ μὲν τέλος ἐστὶ τὸ δίκαιον τοῦ δὲ συμβουλευτικοῦ τὸ συμφέρον τοῦ δὲ πανηγυρικοῦ τὸ ἀγαθόν , τὸ δὲ ἀγαθὸν συμφέρον καὶ δίκαιόν ἐστι καὶ τὸ δίκαιον συμφέρον καὶ ἀγαθὸν καὶ τὸ συμφέρον δίκαιον καὶ ἀγαθόν ) , δῆλον ὅτι οὐκ ἐγένετο ἡ διαίρεσις ὡς ἀπὸ γένους εἰς εἴδη . κακῶς οὖν ἔχει ἡ διαίρεσις τῆς ῥητορικῆς . ταῦτα μὲν οὖν ἐν τούτοις . Ἀλλ᾿ οὔτε δὲ ὡς ὅλον εἰς μέρη διῃρέθη τὸ θεωρητικόν · οὔτε γὰρ εἰς ὁμοιομερῆ δύναται εἶναι ἡ διαίρεσις οὔτε εἰς ἀνομοιομερῆ · καὶ γὰρ εἰς ὁμοιομερῆ μὲν οὐ δύναται γενέσθαι ἡ διαίρεσις , ἐπειδὴ εἰ καὶ τῷ ὅλῳ ὁμωνύμως λέγονται λέγονται γὰρ ταῦτα θεωρητικὰ ὁμωνύμως τῷ θεωρητικῷ ) , ἀλλ’ οὖν ἀλλήλοις οὐ λέγονται ὁμωνύμως · οὔτε γὰρ τὸ φυσιολογικὸν λέγεται μαθηματικὸν οὔτε τὸ μαθηματικὸν λέγεται θεολογικόν · ὁμοιομερῆ δέ εἰσιν , ὡς ἀνωτέρω εἴρηται , τὰ καὶ ἀλλήλοις καὶ τῷ ὅλῳ ὁμωνύμως λεγόμενα . ἀλλ’ οὔτε δὲ εἰς ἀνομοιομερῆ δύναται εἶναι ἡ διαίρεσις , ἐπειδὴ εἰ καὶ ἀλλήλοις μὴ λέγονται ὁμωνύμως οὐ γὰρ λέγεται τὸ φυσιολογικὸν μαθηματικὸν οὔτε τὸ μαθηματικὸν θεολογικόν ) , ἀλλ’ οὖν τῷ ὅλῳ ὁμωνύμως λέγονται · καλοῦνται γὰρ θεωρητικὰ ὁμωνύμως τῷ ὅλῳ · ἀνομοιομερῆ δέ εἰσιν , ώς ἀνωτέρω εἴρηται , τὰ μήτε ἀλλήλος μήτε τῷ ὅλῳ | ὁμωνύμως λεγόμενα . ἀλλ’ οὔτε δὲ ὡς ἀπὸ εἴδους εἰς ἄτομα ἐγένετο ἡ διαίρεσις οὔτε ὡς ἀπὸ οὐσίας εἰς συμβεβηκότα οὕτε ὡς ἀπὸ συμβεβηκότος εἰς οὐσίας οὕτε ὡς ἀπὸ συμβεβηκότος εἰς συμβεβηκότα οὕτε ὡς ἀπὸ ὁμωνύμου φωνῆς εἰς διάφορα σημαινόμενα διὰ τὰς αἰτίας τὰς εἰρημένας περὶ τοῦ θεωρητικοῦ καὶ τοῦ πρακτικοῦ . ἀλλ’ εἰσὶ τῶν ἀφ’ ἑνός · ἀφ’ ἑνὸς γὰρ τοῦ θεωρητικοῦ καὶ τὸ φυσιολογικὸν λέγεται θεωρητικὸν καὶ τὸ μαθηματικὸν καὶ τὸ θεολογικόν . ταῦτα μὲν περὶ τῆς διαιρέσεως τοῦ θεωρητικοῦ . Ἔλθωμεν δὲ καὶ ζητήσωμεν περὶ τῆς διαιρέσεως τοῦ μαθηματικοῦ , πῶς διαιρεῖται τὸ μαθηματικὸν εἰς ἀριθμητικήν , μουσικήν , γεωμετρίαν , ἀστρονομίαν . καὶ ἔστιν εἰπεῖν ὅτι οὐκ ἐγένετο ὡς ἀπὸ γένους εἰς εἴδη ἡ διαίρεσις , ἐπειδή , ὡς εἴρηται ἀνωτέρω , ἐν τοῖς ἀντιδιαιρουμένοις εἴδεσιν οὐκ ἔστι τὸ πρότερον καὶ ὕστερον · εἰ ἄρα δὲ ἐνταῦθά ἐστι τὸ πρότερον καὶ ὕστερον πρώτη γάρ ἐστιν ἡ ἀριθμητικὴ καὶ δευτέρα ἡ μουσικὴ καὶ τρίτη ἡ γεωμετρία καὶ τετάρτη ἡ ἀστρονομία ) , δῆλον ὅτι οὐκ ἔστιν ἡ διαίρεσις ὡς ἀπὸ γένους εἰς εἴδη . ἀλλ’ οὔτε δὲ ὡς ἀπὸ ὅλου εἰς μέρη , ἐπειδὴ οὕτε εἰς ὁμοιομερῆ δύναται εἶναι οὔτε εἰς ἀνομοιομερῆ διὰ τὴν αἰτίαν τὴν εἰρημένην περὶ τοῦ φυσιολογικοῦ , μαθηματικοῦ , θεολογικοῦ · καὶ γὰρ ταῦτα , φημὶ δὲ ἡ ἀριθμητικὴ καὶ ἡ μουσικὴ καὶ ἡ γεωμετρία καὶ ἡ ἀστρονομία , ἀλλήλοις μὲν οὐ λέγονται ὁμωνύμως οὔτε γὰρ ἡ ἀριθμητικὴ λέγεται μουσικὴ οὔτε ἡ γεωμετρία ἀστρονομία ) , τῷ δὲ ὅλῳ ὁμωνύμως λέγονται · πάντα γὰρ ὁμωνύμως τῇ μαθηματικῇ μαθηματικὰ λέγονται καὶ τούτου χάριν κωλύονται καὶ ἀνομοιομερῆ εἶναι καὶ ὁμοιομερῆ . καὶ ὁμοιμερῆ μέν , ἐπειδή , ὡς εἴρηται , τὰ ὁμοιομερῆ καὶ ἀλλήλοις καὶ τῷ ὅλῳ ὁμωνύμως λέγονται , ταῦτα δὲ μόνῳ τῷ ὅλῳ ὁμωνύμως λέγονται . ἀνομοιομερῆ δὲ κωλύονται εἶναι , ἐπειδή , ὡς εἴρηται , τὰ ἀνομοιομερῆ οὕτε τῷ ὅλῳ οὔτε ἀλλήλοις ὁμωνύμως λέγονται . ἀλλ’ οὔτε δὲ ὡς ἀπὸ εἴδους εἰς ἄτομα δύναται γενέσθαι ἡ διαίρεσις οὔτε ὡς ἀπὸ οὐσίας εἰς συμβεβηκότα οὔτε ὡς ἀπὸ συμβεβηκότος εἰς οὐσίας οὔτε ὡς ἀπὸ συμβεβηκότος εἰς συμβεβηκότα οὔτε ὡς ἀπὸ ὁμωνύμου φωνῆς εἰς διάφορα σημαινόμενα διὰ τὰς αἰτίας τὰς εἰρημένας περὶ τοῦ θεωρητικοῦ καὶ πρακτικοῦ , ἀλλ’ εἰσὶ τῶν ἀφ’ ἑνός · ἀπὸ ἑνὸς γὰρ τοῦ μαθηματικοῦ λέγονται πάντα μαθηματικά . ἐν οἷς σὺν θεῷ καὶ ἡ παροῦσα πρᾶξις . Πρᾶξις κγ΄ . Εἰπόντες τὴν διαίρεσιν τοῦ θεωρητικοῦ ἔλθωμεν καὶ ἐπὶ τὴν διαίρεσιν τοῦ πρακτικοῦ · εἰ γὰρ καὶ μετὰ τὸ θεωρητικόν ἐστι διὰ τὸ ἐκ τοῦ θεωρητικοῦ ἔρχεσθαι ἐπὶ τὸ πρακτικὸν καὶ μετὰ λόγου κοσμεῖν τὸ ἦθος καὶ ὑποτάσσειν τὰ πάθη , ἀλλ’ οὖν οὐ δεῖ καταφρονεῖν αὐτοῦ , ἐπειδή , ὥς φησιν ὁ Πλατῶν , ῾φιλόσοφον οὐ καλῶ τὸν πολλὰ εἰδότα καὶ πολλὰ ἀποστηθίσαι δυνάμενον , ἀλλὰ τὸν ἀκηλίδωτον καὶ ἄρρυπον βίον κτησάμενον᾿ . ἀναγκαίως γάρ ἐστι φιλόσοφος οὐχ ὁ πολλὰ εἰδὼς ἀλλ’ ὁ τῶν παθῶν κρατῶν , καὶ αὐτὸς δὲ διὰ τοῦ λόγου τῶν παθῶν κρατεῖ ὡς λογικός . ἔλθωμεν οὖν καὶ εἴπωμεν τὴν διαίρεσιν τοῦ πρακτικοῦ . Ἀλλ᾿ ἰστέον ὅτι ἄλλως τὸ πρακτικὸν διαιροῦσιν οἱ Ἀριστοτελικοὶ καὶ ἄλλως οἱ Πλατωνικοί · οἱ γὰρ Ἀριστοτελικοὶ εἰς τρία αὐτὸ διαιροῦσιν , εἰς ἠθικόν , οἰκονομικόν , πολιτικόν . εἰκότως δὲ εἰς τρία διαιρεῖται , ἐπειδὴ ὁ κοσμῶν ἦθος ἡ ἑνὸς ἦθος κοσμεῖ καὶ γίνεται τὸ ἠθικὸν ἢ οἴκου καὶ γίνεται τὸ οἰκονομικὸν ἢ πόλεως καὶ γίνεται τὸ πολιτικόν · ὅτι γάρ , φασίν , εἰς τὰ τρία ταῦτα διαιρεῖται , δείκνυται διὰ τῶν συγγραμμάτων Ἀριστοτέλους · καὶ γὰρ ὁ Ἀριστοτέλης ἔγραψε τὰ ἠθικά , ἐν οἷς περὶ ἤθους διαλέγεται , ἔγραψε δὲ καὶ τὰ οἰκονομικά , ἐν οἷς περὶ διοικήσεως οἴκου δια|λέγεται ἔνθα λέγει ὅτι τέσσαρά τινα δεῖ συνδραμεῖν εἰς σύστασιν οἴκου · σχέσιν ἀνδρὸς πρὸς γυναῖκα , στοργὴν πατρὸς πρὸς τέκνα , δέος οἰκετῶν πρὸς δεσπότην , καὶ ἵνα ᾖ σύμμετρα τὰ ἐξιόντα τοῖς εἰσιοῦσιν · ἑκατέρα γὰρ ἀμετρία αἰσχρά ἐστιν · εἴτε γὰρ πολλὰ εὑρεθῶσι τὰ εἰσιόντα ὀλίγα δὲ τὰ ἐξιόντα , αἰσχρόν τι συμβαίνει · ὁ γὰρ τοιοῦτος φιλάργυρος εὑρίσκεται . εἴτε πάλιν ὀλίγα εὑρεθῶσι τὰ εἰσιόντα πολλὰ δὲ τὰ ἐξιόντα , αἰσχρόν τι συμβαίνει · εὑρίσκεται γὰρ ὁ τοιοῦτος ἄσωτος ) , ἔγραψε δὲ καὶ τὰ πολιτικά , ἐν οἷς λέγει πῶς δεῖ πόλιν διοικεῖν . ὁμοίως δὲ καὶ ὁ Πλατῶν ἔγραψε πολιτικά · τὸν αὐτὸν δὲ σκοπὸν ἔχει τῷ Ἀριστοτέλει . ἰστέον δὲ ὅτι ἐν μὲν τῷ Πολιτικῷ συγγράμματι ἕνα σκοπὸν ἔχει καὶ ὁ Ἀριστοτέλης καὶ ὁ Πλατῶν ἀμφότεροι γὰρ λέγουσι πῶς δεῖ διοικεῖσθαι πόλιν ) , ἐν δὲ τῷ Περὶ πολιτείας διάφορός ἐστι καὶ ὁ σκοπὸς καὶ ἡ ἐπιγραφή · καὶ ἡ μὲν ἐπιγραφή , ὅτι ὁ μὲν Πλατῶν ἑνικῶς ἐπέγραψε Πολιτεία ὁ δὲ Ἀριστοτέλης πληθυντικῶς Πολιτεῖαι , ὁ δὲ σκοπός ἐστι διάφορος , ὅτι ὁ μὲν Ἀριστοτέλης λέγει πῶς ἐπολιτεύοντο οἱ ἀρχαῖοι οἷον οἱ Ἀργεῖοι , οἱ Βοιωτοί , ὁ δὲ Πλάτων λέγει πόσα εἴδη πολιτειῶν καὶ πῶς δεῖ πολιτεύεσθαι . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις . Οἱ δὲ Πλατωνικοὶ λαμβάνονται τῆς διαιρέσεως λέγοντες ὅτι κακῶς ἡ παροῦσα διαίρεσις ἔχει · οὐδέποτε γὰρ γένος εἰς τρία εἴδη διαιρεῖται , ἀλλὰ πάντως εἰς δύο , οἷον τὸ ζῷον εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον , τὸ χρῶμα εἰς λευκὸν καὶ μέλαν . ἄλλως τε δὲ οὐδέποτε τὰ ἀντιδιαιρούμενα εἴδη τὸ αὐτὸ τέλος ἔχουσιν , οἷον τὸ λογικὸν καὶ τὸ ἄλογον οὐκ ἔχουσι τὸ αὐτὸ τέλος τὸ μὲν γὰρ λογικὸν τέλος ἔχει τὸ κεχρῆσθαι λόγῳ , τὸ δὲ ἄλογον τὸ μὴ κεχρῆσθαι λόγῳ ) , ταῦτα δὲ τὸ αὐτὸ τέλος ἔχουσι · καὶ γὰρ καὶ τὸ ἠθικὸν καὶ τὸ οἰκονομικὸν καὶ τὸ πολιτικὸν τὸ αὐτὸ τέλος ἔχουσι , φημὶ δὲ τὸ κοσμεῖν τὸ ἦθος . ἔτι δὲ οὐδέποτε τὸ ποσὸν τὸ αὐτὸ εἶδος ἐναλλάττει , οἷον τὸ μικρὸν τρίγωνον καὶ τὸ μέγα τρίγωνον τοὐ αὐτοῦ εἴδους εἰσὶ τῷ ποσῷ διαφέροντα . ἐν δὲ τοῖς ἀντιδιαιρουμένοις εἴδεσιν οὐκ ἔστι τὸ αὐτὸ εἶδος · ἄλλο γὰρ εἶδος τοῦ λογικοῦ καὶ ἄλλο τοῦ ἀλόγου . τὸ δὲ ἠθικὸν καὶ τὸ οἰκονομικὸν καὶ τὸ πολιτικὸν ἑνὸς εἴδους εἰσίν · οὐκ ἐπειδὴ γὰρ τὸ μὲν ἠθικὸν ἑνὸς ἦθος κοσμεῖ τὸ δὲ οἰκονομικὸν πλειόνων τὸ δὲ πολιτικὸν ὅλης τῆς πόλεως , παρὰ τοῦτο καὶ διάφορά εἰσιν εἴδη · καὶ γὰρ καὶ ἡ δικαιοσύνη ἡ ἐν μιᾷ ψυχῇ θεωρουμένη καὶ ἡ δικαιοσύνη ἡ ἐν πολλαῖς ψυχαῖς θεωρουμένη ἡ αὐτὴ κατὰ φύσιν ἐστί . ἔτι δὲ οὐδέποτε ἐν τοῖς ἀντιδιαιρουμένοις εἴδεσι τὸ ἕτερον ἐν τῷ ἑτέρῳ | θεωρεῖται οὐδὲ γὰρ τὸ λογικὸν ἐν τῷ ἀλόγῳ θεωρεῖται οὔτε τὸ ἄλογον ἐν τῷ λογικῷ ) · εἰ δὲ καὶ τὸ ἠθικὸν καὶ τὸ οἰκονομικὸν ἐν τῷ πολιτικῷ θεωροῦνται καὶ γὰρ ὁ δυνάμενος κοσμῆσαι πόλιν καὶ οἶκον δύναται κοσμῆσαι καὶ ἕνα ) , δῆλον ὅτι οὔκ εἰσιν διάφορα . ἔτι δὲ οὐδέποτε ἓν εἶδος μόνον ἰσοδυναμεῖ τῷ γένει οὔτε γὰρ τὸ λογικὸν μόνον ἰσοδυναμεῖ τῷ ζῴῳ οὔτε τὸ ἄλογον μόνον , ἀλλὰ τὰ δύο ἅμα ) , τὸ δὲ πολιτικὸν μόνον ἰσοδυναμεῖ τῷ πρακτικῷ · εἰ γὰρ κατ’ αὐτούς , φασί , τὸ πρακτικὸν διαιρεῖται εἰς ἠθικὸν καὶ οἰκονομικὸν καὶ πολιτικόν , τὸ δὲ πολιτικὸν περιέχει ἐν ἑαυτῷ καὶ τὸ ἠθικὸν καὶ τὸ οἰκονομικόν καὶ γὰρ ὁ δυνάμενος πόλιν κοσμῆσαι δύναται καὶ ἕνα κοσμῆσαι καὶ οἶκον ) , δῆλον ὅτι ἰσοδυναμεῖ τὸ πολιτικὸν τῷ πρακτικῷ . εἰ δὲ ἰσοδυναμεῖ αὐτῷ , δῆλον ὅτι κακῶς ἐγένετο ἡ διαίρεσις . ταῦτα ἐν οἷς σὺν θεῷ ἡ προῦσα πρᾶξις . Πρᾶξις κδ΄ . Λαβόμενοι οἱ Πλατωνικοὶ τῆς Ἀριστοτελικῆς διαιρέσεως τοῦ πρακτικοῦ ἔρχονται καὶ διαιροῦσι τὸ πρακτικὸν εἰς δύο , εἰς νομοθετικὸν καὶ δικαστικόν . καὶ τοῦτο εὐλόγως · ὁ γὰρ φιλόσοφος ἢ τίθησι νόμους , δι’ ὧν ὤφειλεν ἀεὶ τὸ ἦθος κοσμεῖν , καὶ γίνεται τὸ νομοθετικόν , ἢ δικάζει κατὰ τοὺς ἐκτεθέντας νόμους καὶ γίνεται τὸ δικαστικόν . καὶ ὃν λόγον ἔχει τὸ νομοθετικὸν πρὸς τὰς πόλεις φυλάττον τὰ ἐν αὐταῖς δίκαια , τοῦτον τὸν λόγον ἔχει καὶ τὸ δικαστικὸν πρὸς τὸ νομοθετικὸν φυλάττον τὰ ἐν αὐτῷ παραγγέλματα · τὸ γὰρ ἠθικὸν καὶ οἰκονομικὸν καὶ πολιτικὸν ὕλης τάξιν ἐπέχουσι πρὸς τὸ νομοθετικὸν καὶ δικαστικόν · καὶ γὰρ ὁ νομοθετῶν ἢ ἑνὸς ἦθος κοσμεῖ ἢ οἴκου ἢ πόλεως διὰ τοῦ νόμους τιθέναι , καθ’ οὓς ὤφειλεν ἕκαστος πολιτεύεσθαι . καὶ ὁ δικάζων δὲ ὁμοίως ἢ ἑνὶ δικάζει ἢ οἴκῳ ἢ πόλει . τοῦτο δὲ αὐτό , φημὶ δὲ τὸ νομοθετικὸν καὶ δικαστικόν , καὶ ὁ ποιητὴς αἰνιττόμενος λέγει ὅτι ὁ Μίνως καὶ ὁ ῾Ραδάμανθυς ἀδελφοὶ ἦσαν ἀμφότεροι γὰρ εἶχον πατέρα τὸν Δία ) , καὶ ὁ μὲν Μίνως ἦν νομοθέτης ὁ δὲ ῾Ραδάμανθυς δικαστής , τοῦτο αἰνιττόμενος ὅτι καὶ τὸ νομοθετικὸν καὶ τὸ δικαστικὸν ἀπὸ ἑνὸς τοῦ πρακτικοῦ ἐτέχθησαν . φησὶ δὲ πάλιν ὅτι ὁ μὲν Μίνως πρεσβύτερος ἦν κατὰ τὸν χρόνον ὁ δὲ μεταγενέστερος , τοῦτο αἰνιττόμενος ὅτι τὸ νομοθετικὸν πρὸ τοῦ δικαστικοῦ ἐστι · καὶ γὰρ εἰ μὴ πρότερον θῇ τις νόμους , οὐ δύναται κατ’ αὐτοὺς δικάσαι . ἰστέον δὲ ὅτι οὐκ ἐγένετο ἡ διαίρεσις τοῦ πρακτικοῦ εἰς τὸ νομοθετικὸν καὶ δικαστικὸν ὡς ἀπὸ γένους εἰς εἴδη , ἐπειδὴ τὰ εἴδη τὰ ἀπὸ γένους διαιρούμενα οὐκ ἐπιδέχονται τὸ πρότερον καὶ ὕστερον · οἷον τὸ ζῷον διαιρεῖται εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον , καὶ οὔτε τὸ λογικὸν πρότερόν ἐστιν οὔτε τὸ ἄλογον , ἀλλ’ ἅμα ἐγένοντο . | εἰ δὲ τὸ νομοθετικὸν πρὸ τοῦ δικαστικοῦ ἐστιν εἰ μὴ γάρ τις θῇ πρῶτον νόμους , οὐ δύναται κατ’ αὐτοὺς δικάσαι ) , δῆλον ὅτι οὐκ ἐγένετο ἡ διαίρεσις ὡς ἀπὸ γένους εἰς εἴδη . τοῖς δὲ αὐτοῖς λόγοις χρώμενος , οἷσπερ ἐχρησάμεθα καὶ ἐπὶ τοῦ φυσιολογικοῦ καὶ μαθηματικοῦ καὶ θεολογικοῦ , εὑρήσεις ὅτι οὐδὲ καθ’ ἕνα τῶν ἄλλων τρόπων ἐγένετο ἡ διαίρεσις , ἀλλ’ εἰσὶ τῶν ἀφ’ ἑνός · ἀφ’ ἑνὸς γὰρ τοὐ πρακτικοῦ καὶ τὸ νομοθετικὸν καὶ τὸ δικαστικὸν λέγεται πρακτικόν . Μαθόντες οὖν διὰ τῶν προλαβόντων τί ἐστιν ἡ φιλοσοφία , ἔλθωμεν καὶ ἐπὶ τὸ ὁποῖόν τί ἐστιν . ἀλλὰ καὶ τοῦτο διὰ τῶν προλαβόντων μεμαθήκαμεν , φημὶ δὲ διά τε τῶν ὁρισμῶν καὶ τῆς διαιρέσεως . καὶ διὰ μὲν τῆς διαιρέσεως ἐμάθομεν ὅτι θεωρητική ἐστι καὶ πρακτική · εἰς γὰρ ταῦτα τὰ δύο διείλομεν τὴν φιλοσοφίαν , φημὶ δὴ εἰς θεωρητικὸν καὶ πρακτικόν εἰ δέ τις εἴποι ὅτι οὐ μόνον ἡ φιλοσοφία ἐστὶ θεωρητικὴ καὶ πρακτική , ἀλλὰ καὶ αἱ τέχναι εἰσὶ θεωρητικαὶ καὶ πρακτικαί ἰδοὺ γὰρ ἡ ἰατρικὴ καὶ θεωρητική ἐστιν , ὡς ἡνίκα διαγινώσκει τὸ νόσημα καὶ λέγει τὰς αἰτίας τὸ πόθω γέγονε , καὶ πρακτική , ὡς ἡνίκα ἢ καθάρσιον δίδωσιν ἢ φλεβοτομεῖ ) , λέγομεν ὅτι κυρίως μόνη ἡ φιλοσοφία ἐστὶ θεωρητικὴ καὶ πρακτική . καὶ θεωρητικὴ μὲν κυρίως μόνη ἐστίν , ὅτι αἱ μὲν τέχναι οὐ πάντα τὰ ὄντα γινώσκουσιν , ἀλλὰ περὶ τὰ ἔνυλα μόνα καταγίνονται , ἐπεὶ περὶ τὰ θεῖα οὐ καταγίνονται , ἡ δὲ φιλοσοφία περὶ πάντα τὰ ὄντα καταγίνεται · καὶ γὰρ καὶ περὶ τὰ θεῖα καταγίνεται . ὅθεν καὶ θεωρητικὴ μᾶλλον αὕτη μόνη κυρίως λέγεται · θεωρία γὰρ λέγεται παρὰ τὸ τὰ θεῖα ὁρᾶν . ἀλλὰ καὶ πρακτικὴ μόνη κυρίως ἐστὶν ἡ φιλοσοφία , ἐπειδὴ αἱ μὲν τέχναι ἢ περὶ τὸ σῶμα ἐνεργοῦσιν , ὥσπερ ἡ ἰατρικὴ περὶ τὸ ἀνθρώπινον σῶμα ἐνεργεῖ , ἢ περὶ τὰ ἐκτὸς ὥσπερ ἡ τεκτονικὴ καὶ ἡ χαλκευτικὴ καὶ ἡ οἰκοδομική · αὗται γὰρ οὐκ ἐνεργοῦσι περὶ τὸ ἀνθρώπινον σῶμα , ἀλλὰ περὶ τὰ ἐκτὸς καὶ περὶ τὰς περιουσίας · ἡ μὲν γὰρ θρόνον καὶ σκάμνον καὶ τὰ τοιαῦτα ποιεῖ ἡ δὲ ξέστην καὶ τὰ τοιαῦτα ἡ δὲ οἶκον , ἅτινα τῶν ἐκτὸς καὶ τῶν περιουσιῶν εἰσιν . ἡ δὲ φιλοσοφία περὶ τὴν ψυχὴν ἐνεργεῖ · καὶ γὰρ τὸ τῆς ψυχῆς ὄμμα ὑπὸ τῶν σωματικῶν ἡδυπαθειῶν ἀμβλυῶττον καὶ ἐπισκοτιζόμενον διὰ τῆς φιλοσοφίας ἐγείρεσθαι καὶ φωτίζεσθαι πέφυκεν . αὕτη δὲ ἡ περὶ τὴν ψυχὴν ἐνέργεια ἀναγκαιοτέρα τῶν ἐνεργειῶν ἐστι τῶν περὶ τὸ σῶμα καὶ τὰ ἐκτὸς καταγινομένων , ὅσον ἐστὶ ψυχὴ σώματος καὶ τῶν ἐκτὸς ἀναγκαιοτέρα . ὥστε οὖν κυρίως μόνη ἡ φιλοσοφία πρακτικὴ λέγεται . Ἔγνωσται οὖν , ὡς εἴρηται , διὰ τῆς διαιρέσεως ὁποῖόν τί ἐστιν ἡ φιλοσοφία · ἐμάθομεν γὰρ ὅτι θεωρητική ἐστι καὶ πρακτική . ἀλλὰ καὶ διὰ | τῶν ὁρισμῶν ἔγνωμεν ὁποῖόν τί ἐστι · καὶ γὰρ διὰ τῶν ἐκ τοῦ ὑποκειμένου ὁρισμῶν διά τε τοῦ λέγοντος ὅτι φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις τῶν ὄντων ᾗ ὄντα ἐστί᾿ καὶ διὰ τοῦ λέγοντος ῾γνῶσις θείων τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων᾿ ἐμάθομεν ὅτι θεωρητική ἐστιν ἡ φιλοσοφία , διὰ δὲ τοῦ ὅρου τοῦ ἐκ τῆς ὑπεροχῆς τοῦ λέγοντος ὅτι ῾φιλοσοφία ἐστὶ τέχνη τεχνῶν καὶ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν᾿ ἐμάθομεν ὅτι ἀρχική ἐστι , διὰ δὲ τοῦ ὅρου τοῦ ἐκ τοῦ προσεχοῦς τέλους τοῦ λέγοντος ὅτι ’φιλοσοφία ἐστὶ μελέτη θανάτου ἐμάθομεν ὅτι · καθαρτική ἐστι καὶ γὰρ τὸ μελέτη θανάτου οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν εἰ μὴ ἡ νέκρωσις τῶν παθῶν ἤγουν ἡ κάθαρσις τῆς ψυχῆς ἐκ τῶν παθῶν ) , διὰ δὲ τοῦ ὅρου τοῦ ἐκ τοῦ πόρρω τέλους τοῦ λέγοντος ὅτι ῾φιλοσοφία ἐστὶν ὁμοίωσις θεῷ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ᾿ ἐμάθομεν ὅτι πολι - τική ἐστι · καὶ γὰρ ὁ πολιτικὸς φιλόσοφος θέλει καὶ κατὰ τὴν γνῶσιν καὶ κατὰ τὴν πρᾶξιν ἐφ’ ὅσον ἐστὶ δυνατὸν ἀνθρώπῳ μιμεῖσθαι τὸ θεῖον , καὶ κατὰ τὴν γνῶσιν μὲν ἵνα πάντα τὰ ὄντα γινώσκῃ , κατὰ τὴν πρᾶξιν δὲ ἵνα τὰ ἤθη κοσμῇ καὶ εὐταξίαν τινὰ φυλάττῃ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ διὰ τῶν ἀρετῶν . καὶ ἔστιν ὡς ἐν συντόμῳ εἰπεῖν ὅτι δύο μερῶν ὄντων τῆς φιλοσοφίας , φημὶ δὲ τοῦ θεωρητικοῦ καὶ τοῦ πρακτικοῦ , ἓξ δὲ ὁρισμῶν οἱ μὲν τῶν ὁρισμῶν τὸ θεωρητικὸν μέρος τῆς φιλοσοφίας περιέχουσιν , οἱ δὲ τὸ πρακτικόν , οἱ δὲ τὸ θεωρητικὸν ἅμα καὶ πρακτικόν · καὶ γὰρ οἱ δύο οἱ ἐκ τοῦ ὑποκειμένου οἷον ὁ ‘φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις τῶν ὄντων ᾗ ὄντα ἐστί καὶ ὁ λέγων ὅτι φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις θείων τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων᾿ καὶ ὁ ἐκ τῆς ὑπεροχῆς ὁ λέγων ὅτι ῾φιλοσοφία ἐστὶ τέχνη τεχνῶν καὶ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν᾿ τὸ θεωρητικὸν μέρος τῆς φιλοσοφίας περιέχουσι · καὶ γὰρ ὁ ἐκ τῆς ὑπεροχῆς τὸ θεωρητικὸν περιέχει · τοῦτο γὰρ δηλοῖ ὁ ἐκ τῆς ὑπεροχῆς , ὅτι ἡ φιλοσοφία δίδωσι τὰς ἀρχὰς ταῖς τέχναις καὶ ταῖς ἄλλαις ἐπιστήμαις γινώσκουσα αὐτάς . ὁ δὲ εἷς ὁ ἀπὸ τοῦ προσεχοῦς τέλους ὁ λέγων ὅτι ῾φιλοσοφία ἐστὶ μελέτη θανάτου᾿ καὶ ὁ ἀπὸ τῆς ἐτυμολογίας ὁ λέγων ὅτι ῾φιλοσοφία ἐστὶ φιλία σοφίας᾿ τὸ πρακτικὸν μέρος τῆς φιλοσοφίας περιέχουσι · καὶ γὰρ τὸ μελετᾶν τὸν θάνατον ἤγουν τὸ νέκρωσιν τῶν παθῶν ἀπεργάζεσθαι τοῦ πρακτικοῦ ἐστιν , ὁμοίως καὶ τὸ ἐφίεσθαι τῆς σοφίας τοῦ πρακτικοῦ ἐστιν . ὁ δὲ ὅρος | ὁ ἀπὸ τοῦ πόρρω τέλους ὁ λέγων ὅτι ῾φιλοσοφία ἐστὶν ὁμοίωσις θεῷ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ᾿ περιέχει καὶ τὸ θεωρητικὸν μέρος τῆς φιλοσοφίας καὶ τὸ πρακτικόν · καὶ γὰρ ὁ θέλων ὁμοιοῦσθαι τῷ θεῷ ἐφ’ ὅσον ἀνθρώπῳ δυνατὸν θέλει καὶ κατὰ τὴν γνῶσιν ὁμοιοῦσθαι αὐτῷ καὶ κατὰ τὴν πρᾶξιν . καὶ κατὰ τὴν γνῶσιν μὲν ἵν γινώσκῃ πάντα , κατὰ τὴν πρᾶξιν δὲ ἵνα κοσμῇ τὰ ἤθη καὶ εὐταξίαν φυλάττῃ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ διὰ τῶν ἀρετῶν . Μαθόντες οὖν ὁποῖόν τί ἐστιν ἡ φιλοσοφία , ἔλθωμεν καὶ μάθωμεν τὸ διὰ τί ἐστιν · οὐδὲ γὰρ μάτην ἐστὶν ἡ φιλοσοφία , εἴ γε , ὥς φησιν ὁ Πλατῶν πρός τινα Θεόδωρον ποιούμενος τοὺς λόγους , ‘τοιοῦτόν τι , ὦ Θεόδωρε , ἀγαθὸν οὔτε ἧκέ ποτε εἰς ἀνθρώπους δωρηθὲν ἐκ θεοῦ οὔτε ἥξει ποτέ᾿ . ἰστέον οὖν ὅτι διὰ τοῦτό ἐστιν ἡ φιλοσοφία διὰ τὸ κοσμεῖν τὰς τῶν ἀνθρώπων ψυχὰς καὶ διὰ τὸ ἐκ τοῦ ἀχλυώδους ὑλώδους τούτου βίου μεταφέρειν τὴν ψυχὴν ἐπὶ τὰ θεῖα καὶ ἄυλα κατὰ τὴν ῾Ομηρικὴν ᾿ Ἀθηνᾶν , ὄφρ’ εὖ γιγνώσκῃ ἠμὲν θεὸν ἠδὲ καὶ ἄνδρα . δεῖ γὰρ γινώσκειν ὅτι ἡ ψυχὴ διττὰς ἔχει δυνάμεις · τὰς μὲν γὰρ γνωστικὰς ἔχει , τὰς δὲ ζωτικάς . καὶ γνωστικαὶ μέν εἰσιν αὗται · νοῦς διάνοια δόξα αἴσθησις φαντασία . ζωτικαὶ δὲ αὗται · βούλησις καὶ προαίρεσις , θυμὸς καὶ ἐπιθυμία . καὶ ἐν ἑκατέρῳ τούτων αἱ μὲν λογικαί εἰσιν αἱ δὲ ἄλογοι · καὶ γὰρ ἐν ταῖς γνωστικαῖς δυνάμεσιν αἱ μέν εἰσι λογικαὶ αἱ δὲ ἄλογοι , καὶ λογικαὶ μέν εἰσι νοῦς διάνοια καὶ δόξα ἡ μετὰ λόγου , ἄλογοι δὲ αἴσθησις φαντασία καὶ δόξα ἡ ἄλογος · καὶ γὰρ καὶ ἡ ἄλογος αἴσθησις καὶ ἐν τοῖς ἀλόγοις ζῴοις θεωρεῖται καὶ . ἡ φαντασία ὁμοίως · καὶ γὰρ τὸ ἄλογον ζῷον ἐὰν πολλάκις παρέλθῃ ἐκ τόπου , φαντάζεται αὐτὸν καὶ γνωρίζει αὐτόν , ὅθεν καὶ τὰ πολλὰ τῶν ἀλόγων ζῴων ἀφ’ ἑαυτῶν εἰς τὴν οἰκείαν φάτμην ἐπέρχονται . ἡ δὲ ἄλογος δόξα ἄλογος λέγεται οὐ διότι καὶ ἐν τοῖς ἀλόγοις ζῴοις θεωρεῖται , ἀλλ’ ἄλογος λέγεται διότι αἰτίας ἐστέρηται , οἷον ὡς ὅταν τις δοξάζῃ τὴν ψυχὴν ἀθάνατον εἶναι , μὴ λέγων αἰτίαν , ἀλλὰ λέγων οὕτω παρέλαβον᾿ . καὶ ἐν ταῖς ζωτικαῖς δὲ δυνάμεσιν αἱ μέν εἰσι λογικαὶ αἱ δὲ ἄλογοι . καὶ λογικαὶ μέν εἰσι βούλησις καὶ προαίρεσις αὗται γὰρ ἐν τοῖς λογικοῖς μόνοις ζῴοις θεωροῦνται , οὐ μὴν καὶ ἐν τοῖς ἀλόγοις · τὰ γὰρ ἄλογα ζῷα οὐκ ἔχουσι βούλησιν καὶ προαίρεσιν ) , ἄλογοι δέ εἰσι θυμὸς καὶ ἐπιθυμία · καὶ γὰρ καὶ τὰ ἄλογα ζῷα καὶ θυμοῦνται καὶ ἐπιθυμοῦσι . τούτων οὖν οὕτως ἐχόντων διὰ τοῦτο ἐπενοήθη ἡ φιλοσοφία διὰ τὸ τὰς τῶν ἀνθρώπων ψυχὰς κοσμεῖν , καὶ τὰς μὲν γνωστικὰς δυνάμεις κοσμεῖν διὰ τοῦ θεωρητικοῦ τὰς δὲ ζωτικὰς διὰ τοῦ πρακτικοῦ , ἤγουν διὰ τοῦ ποιεῖν ἡμᾶς κρατεῖν θυμοῦ καὶ ἐπιθυμίας καὶ μὴ ἐᾶν ἡμᾶς παρὰ τὸ δέον μήτε θυμοῦσθαι μήτε ἐπιθυμεῖν . ταῦτα μὲν ἐν τούτοις , ἐν οἷς σὺν θεῷ καὶ ἡ παροῦσα πρᾶξις καὶ τὰ προλεγόμενα τῆς φιλοσοφίας .
Lemmas: <Ορᾶξις α΄.> . ὁ ὁ σής φιλοσοφία λόγος ἐράω καί ὁ ἐκ οὗτος ἡδονή ἄκρος δάκτυλος γεύω , πᾶς ὁ ὁ βίος φροντίς χαίρω εἶπον , σώφρων τις μανία πρός οὗτος ἐλαύνω φαίνω καί ὁ ὁ εἰμί ἐπιστήμη σύντομος αὐτός ψυχαγωγέω ὁ Ἔρως · ἐπιστήμη δέ ὁ εἰμί εἰμί ὁ φιλοσοφία , ὡς σύν θεός μανθάνω . ἐπεί τοίνυν καί ἐγώ σοφός Ἔρως καί πολύς προθυμία εἰς οὗτος διελαύνω ὁ ἀγών , φέρω ὁ ὁ φιλοσοφία θέω ἄγος ὑποδύω , μή ὁ πάρειμι δυσχερής ἐπιλογίζομαι , ἀλλά πρός ὁ πέρας ὁ θεῖος ἐπαγγελία αὐτός ἀποβλέπω πᾶς μόχθος μικρός καί δύο αὐτός ἡγέομαι . δοκέω δέ ἐγώ μικρός ἀναβάλλω ὁ ἐγκύκλιος ἐξήγησις αριστοτελιχοω πείθω θεσμός , ὡς δεῖ ἐν ἕκαστος σχεδόν πρᾶγμα ὁ τέσσαρες οὗτος ζητέω κεφάλαιος · εἰμί εἰμί , τίς εἰμί , ὁποῖος τίς εἰμί καί διά τίς εἰμί . καί εἰκότως ὁ τέσσαρες οὗτος ζητέω · ὁ γάρ πρᾶγμα ὁ μέν ἀνύπαρκτος εἰμί , ὡς τραγέλαφος , σκινδαψός , βλίτυρι καί ὁ λοιπός , ὅσος ὁ ἡμέτερος διάνοια διαπλήσσω , ὁ δέ ὕπαρξις ἔχω . καί οὗτος αὖθις ὁ ὕπαρξις ἔχω ὁ μέν ἀμφιβάλλω ἕχω ἔχω ὁ ὕπαρξις , ὡς ἄναστρος σφαῖρα ἢ ὡς ἀντίπους οὗτος γάρ ἀμφιβάλλω εἴτε εἰμί εἴτε οὖον ) , ὁ δέ οὐ ἀμφιβάλλω ἀλλά ὁμολογέω , ὥσπερ ἄνθρωπος ἤ βοῦς . καί ἐπί μέν ὁ ὕπαρξις ἔχω ἀμφιβάλλω δέ ζητέω ὁ εἰμί εἰμί , ἐπί δέ ὁ ὁμολογέω ἔχω ὁ ὕπαρξις ζητέω ὁ τίς εἰμί . ὁ δέ τίς εἰμί ἢ διά ὄνομα ἢ διά ὁρισμός γιγνώσκω , διά ὄνομα μέν , ὅταν βλέπω τίς καί ἐρωτάω τίς εἰμί , καί λέγω ὅτι ῾ἄνθρωτος’ , διά ὁρισμός δέ , ὅταν λέγω ὕζω λογικός θνητός νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός . εἶτα δέ ἐπεί ὁ πρᾶγμα οὖον μόνος κοινωνέω ἀλλά καί διαφέρω καί γάρ ὁ ζῷον οὖον μόνος κοινωνέω κατά ὁ γένος καθό ζῷον , ἀλλά καί διαφέρω , καθό ὁ μέν λογικός ὁ δέ ἄλογος ) , διά οὗτος ζητέω ὁ ὁποῖος τίς εἰμί , ἵνα γιγνώσκω ὁ διαφορά · καί γάρ ὁ ὅρος συναναφαίνω ὁ διαφορά . ἰστέον δέ ὅτι ἡνίκα ὁ τίς εἰμί διά ὄνομα ἐκφέρω , τότε δεῖ ζητέω ὁ ὁποῖος τίς εἰμί , ἡνίκα δέ διά ὁράω γιγνώσκω , τότε οὖον δεῖ ζητέω ὁποῖος τίς εἰμί , ἀλλά ὁ διά τίς εἰμί . ] ἐπεί δέ πᾶς πρός τίς τέλος ὁράω καί οὐδείς μάτην ἵημι ὁ δημιουργός οὔτε ὁ φύσις οὔτε ὁ τέχνη ἐπινοέω , οὗτος χάρις ζητέω ὁ διά τίς εἰμί · οἷος διά τίς εἰμί κλίνη ; διά ὁ ὁ ἄνθρωπος ἀνάπαυσις . καί πάλιν διά τίς εἰμί ἄνθρωπος ; διά ὁ κοσμέω ὅδε ὁ πᾶς · καί γάρ ὁ πᾶς ἀτελής εἰμί , εἰμί μή εἰμί ὁ ἀνθρώπειος γένος , ὡς δηλόω καί ὁ Πλάτος ἐν ὁ Τίμαιος · ποιέω γάρ ὁ δημιουργός λέγω μετά ὁ ποίησις οὐρανός καί γῆ ἔρχομαι λείπω τρεῖς γένος ἐγώ θνητός καί ἀγέννητος , ὅς μήπω γίγνομαι ὁ οὐρανός , φημί , εἰμί ἀτελής . οὐρανός δέ καλέω ὁ κόσμος ἐκ ὁ περιέχω ὀνομάζω ὁ περιέχω . ἐπεί τοίνυν ὁ φιλοσοφία εἰμί ἐγώ ὁ πρόκειμαι , ὁ καλός τε καί τίμιος ὁ ἐν ἄνθρωπος πρᾶξις , ὅστις παρά ἐγώ μέν οὐ ἀμφιβάλλω , παρά δέ τις ἀμφιβάλλω τυφλός ἔοικα περί χρῶμα συλλογίζομαι , ὅς ὁ Σταγειρίτης φημί ὁ γάρ ἐκ γενετή τυφλός οὖον δύναμαι περί χρῶμα συλλογίζομαι · οὖον γάρ οἶδα τίς εἰμί χρῶμα ) , φέρω ὁ οὗτος λόγος εἰς μέσος ἐκτίθημι καί ὁ οὗτος ἀνατροπή ὡς οἷος τε εἰμί ποιέω σαφῶς ἐλέγχω ὁ οὗτος ἄνοια . τίς δέ εἰμί ὁ οὗτος λόγος , ἐν ὁ ἐφεξῆς θεωρία μανθάνω . Πρᾶξις Β΄ . καθά ἐν ὁ πρότερος θεωρία ὑπισχνέομαι , ἔρχομαι καί ὁ λόγος ὁ βούλομαι ἀναιρέω ὁ ὕπαρξις ὁ φιλοσοφία ἐκτίθημι καί οὗτος ὁ ἀνατροπή ὡς οἷος τε εἰμί ποιέω . πρῶτος μέν ἐπιχείρημα ὁ ἀνατρέπω ὁ φιλοσοφία εἰμί οὗτος · ὁ εἰμί ὁ ὁμώνυμος εἰμί , ὁ ὁμώνυμος ὅρος οὖον καθυποβάλλω , ὁ ὅρος καθυποβάλλω γνῶσις οὐ ὑποπίπτω , ὁ εἰμί ἄρα ἄγνωστος εἰμί . εἰμί δέ ὁ φιλοσοφία γνῶσις ὁ εἰμί εἰμί , δῆλος ὅτι ἄγνωστος εἰμί , εἰμί γε ὁ εἰμί ἄγνωστος εἰμί . πρός οὗτος ὁ ἐπιχείρημα διττός ὑπαντάω ὁ τε ἔνστασις χράομαι καί ὁ ἀντιπαράστασις . ἰστέον δέ ὅτι ἔνστασις μέν ἔργον εἰμί ὁ ἐκ βαλβίς αὐτός καί εὐθύς ἐκ προοίμιον ἀνατρέπω ὁ διά ἐναντίος λόγος , ἀντιπαράστασις δέ ὁ δέχομαι μέν ὁ λόγος ὡς ἀληθής δείκνυμι δέ αὐτός μηδαμῶς καταβλάπτω ὁ πρόκειμαι , ἀλλά μάτην εἴρω . ἀνατρέπω οὖν | ὁ ἐπιχείρημα ὁ ἀνατρέπω ὁ φιλοσοφία χράομαι ὁ ἔνστασις , λέγω ὅτι ὁ εἰμί οὐ εἰμί ὁ ὁμώνυμος ἀλλά ὁ ἀπό εἷς τίς δέ εἰμί ὁ ὁμώνυμος καί τίς ὁ ἀπό εἷς , προκόπτω μανθάνω ) , ὁ δέ ἀντιπαράστασις χράομαι λέγω ὅτι εἰμί καί δήω ὁ ὁμώνυμος εἰμί ὁ · εἰμί , οὖον παρά οὗτος ἄγνωστος εἰμί · καί γάρ δύναμαι ὁ ὁμώνυμος ὅρος καθυποβάλλω · κανών γάρ εἰμί διαλεκτικός ὁ λέγω ὅτι ἐπί ὁ ὁμός - Νύμων τρεῖς τις δεῖ ζητέω , πόσος σημαίνω ἔχω ὁ ὁμώνυμος , καί περί ποῖος σημαίνω εἰμί ὁ λόγος , καί εἶτα οὕτως ὑπογράφω ἢ ὁρίζω ὁ εἷς ὁ σημαίνω περί ὅς εἰμί ὁ λόγος οἷος παράδειγμα σαφής - νίζω ὁ λέγω · ἡνίκα περί κύω εἰμί ὁ λόγος , ἐπεί οὗτος ὁ φωνή ὁ ὁμώνυμος εἰμί , δεῖ πρῶτος λέγω πόσος σημαίνω ἔχω , οἷος ὅτι σημαίνω ὁ τε ἀστρῷος καί ὁ θαλάσσιος καί ὁ χερσαῖος , καί δύο τέρος περί ποῖος κύω εἰμί ὁ λόγος , εἶτα ὑπογράφω αὐτός ἢ ὅρος καθυποβάλλω · οἷος εἰμί περί ὁ χερσαῖος κύω εἰμί ὁ λόγος , λέγω ὅτι εἰμί ζῷον τετράπους ὑλακτικός . οὕτως οὖν καί ἐπί ὁ εἰμί ὁ τρεῖς οὗτος ζητέω · ζητέω γάρ πρῶτος πόσος σημαίνω ἔχω καί λέγω ὅτι κατά δέκα σημαίνω φέρω , ἤγουν κατά ὁ δέκα κατηγορία . καί δύο ζητέω περί ποῖος σημαίνω εἰμί ὁ λόγος , ἆρα περί οὐσία ἢ περί ποσός ἢ περί ποιέω ἢ περί ὁ ἑξῆς κατηγορία . τότε ζητέω ὁρισμός ἢ ὑπογράφω καθυποβάλλω . εἰμί ἄρα οὖν ὁρισμός καθυπβάλλεται , δῆλος ὅτι οὐ εἰμί ἄγνωστος ὁ εἰμί . ὁ δέ δύο ἐπιχείρημα ὁ ἀνατρέπω ὁ φιλοσοφία προέρχομαι οὗτος ὁ τρόπος · ὁ εἰμί ἐν ῥοή καί ἀπορροή εἰμί καί στάσις οὐδείς τυγχάνω · φθάνω γάρ ὁ λόγος ἀμείβω ὁ πρᾶγμα · καί γάρ σχεδόν πρό ὁ εἴρω ὁ περί αὐτός λόγος ἀμείβω ὁ πρᾶγμα . καί φέρω παράδειγμα τοιοῦτος , ὅτι ὥσπερ ἐν ποταμός ἐν ὁ αὐτός ὕδωρ οὖον δύναμαι τις βρέχω δίς ὁ πούς , ἢ ὥσπερ ἕτερος ἐπιτείνω ὁ ἀπορία λέγω ὅτι οὐδέ ἅπαξ δύναμαι τις ἐν ὁ αὐτός ὕδωρ βρέχω ὁ πούς ἐκεῖνος ὁ ὕδωρ παρέρχομαι σύντομος καί ἄλλος ἐπέρχομαι , οὗτος καί ὁ πρᾶγμα ἐν ῥοή καί ἀπορροή εἰμί στάσις οὐδείς τυγχάνω καί δῆλος ὅτι γνῶσις οὐ ὑποπίπτω · ἐν ὁ γάρ ἐθέλω τις γιγνώσκω αὐτός ἀμείβω καί ἄλλοτε ἄλλως ἔχω , καί οὖον καταλαμβάνω τις γιγνώσκω αὐτός . πῶς οὖν ὁ φιλοσοφία νόησις ὁ εἰμί εἰμί , ὅπου ὁ εἰμί ἐν ῥοή καί ἀπορροή εἰμί ἄγνωστος εἰμί ; ἄλλως τε δέ φημί · ἵνα γίγνομαι κατάληψις , ἐθέλω ὁ γιγνώσκω ἐφαρμόζω ὁ γνωστός . | καί γιγνώσκω μέν λέγω ὁ ψυχή γνωστός δέ ὁ πρᾶγμα ὁ ὑπόκειμαι ἤγουν ὁ γιγνώσκω . ἵνα δέ γίγνομαι ἐφαρμογή , οὗτος εἰμί Ἁρμοδία κατάληψις , ἐθέλω ὁ γνωστός ὁ μή κινέω ἀλλά ἀεί ὡσαύτως ἔχω , ἢ εἰμί κινέω ὁ γνωστός καί μεταβάλλω , ἐθέλω . καί ὁ γιγνώσκω ἤγουν ὁ ψυχή συγκινέω καί συμιuεταβάλλεσθαι , καί τυγχάνω εἰμί γίγνομαι ὁ γνωστός λευκός , ἐθέλω καί ὁ ψυχή λευκός εἰμί , καί εἰμί γίγνομαι ὕδωρ , ἐθέλω καί ὁ ψυχή ὕδωρ γίγνομαι . ἀλλά μήv ὁ ψυχή οὖον συμμεταβάλλω ὁ γνωστός · δῆλος ὅτι οὖον δύναμαι γιγνώσκω αὐτός . ἄρα ὁ φιλοσοφία γνῶσις ὁ εἰμί εἰμί οὖον δύναμαι , ὅπου ὁ εἰμί γνῶσις οὖον καθυποβάλλω . οὗτος μέν οὗτος . εἰμί δέ εἶπον πρός αὐτός · πρῶτος μέν ὁ φιλοσοφία οὖον καταγίγνομαι περί ὁ μερικός , ὅστις εἰμί ἐν ῥοή καί ἀπορροή , ἀλλά περί ὁ καθόλου , ὅστις οὖον μεταβάλλω , ἀλλά ἀεί ὡσαύτως ἔχω . δύο δέ εἰμί καί δήω αὐτός περί ὁ μερικός καταγίγνομαι , οὖον παρά οὗτος οὖον δύναμαι τις καταλαμβάνω , καθό ὁ γιγνώσκω ἤγουν ὁ ψυχή οὖον συμμεταβάλλω ὁ γνωστός ἤγουν ὁ ὑπόκειμαι πρᾶγμα · κατά γάρ οὗτος ὁ λόγος οὐδέ ὁ θέω οἶδα τίς ὁ γίγνομαι , ἐπεί οὖον συμμεταβάλλω ὁ πρᾶγμα , ἀλλά ἀεί ὡσαύτως ἔχω . καί πάλιν κατά οὗτος ὁ λόγος ὁ ἰατρός κατά φύσις εἰμί οὖον δύναμαι γιγνώσκω ὁ παρά φύσις , οὗτος εἰμί ὅταν ὑγιαίνω , οὖον δύναμαι διακρίνω ὁ νόσος , ἀλλά ἀναγκάζω νοσέω , ἵνα ὁ νόσος διακρίνω . ἔτι δέ πολλάκις ὁ ψυχή πρό ὁ ἀμείβω ὁ πρᾶγμα γιγνώσκω αὐτός , ὡς καί ὁ Πλάτος δηλόω λέγω ὁ γάρ ὁ σπουδαῖος ψυχή οὖον μόνος κατόπιν ἔρχομαι ὁ πρᾶγμα , ἀλλά καί προφθάνω αὐτός καί προγιγνώσκω πρό ὁ ἀμείβω . Χάι οὗτος μέν ἐν οὗτος . τρίτος δέ ἐπιχείρημα ὁ ἀνατρέπω ὁ φιλοσοφία φημί οὗτος · γάρ δημιουργός ὄψις καί ἀκοή ἐγώ δωρέω , ἵνα διά οὗτος ὁ ὁ φιλοσοφία κατορθόω γένος . οὗτος λαμβάνω ὡς ὁμολογέω φημί ὅτι εἰμί δείκνυμι ἐκ ὁ σύ διαίρεσις μή δύναμαι εἰμί ὁ μέρος ὁ φιλοσοφία , δῆλος ὅτι οὖον συνίστημι ὁ φιλοσοφία . φημί οὖν ὅτι κατά σύ ὁ φιλοσοφία διαιρέω εἰς θεωρητικός καί πρακτικός , ὁ θεωρητικός πάλιν εἰς μαθηματικός φυσιολογικός καί θεολογικός · εἰμί ἄρα οὖν οὗτος ἀνατρέπω , δῆλος ὅτι οὖον συνίστημι ὁ φιλοσοφία . φημί ὅτι ὁ μαθηματικός οὐ εἰμί μέρος ὁ φιλοσοφία , ὡς καί ὁ Πλάτων δοξάζω · καί γάρ | οὗτος ὁ μαθηματικός οὖον δοξάζω μέρος ὁ φιλοσοφία ἀλλά προγύμνασμα τίς , ὥσπερ ὁ γραμματικός καί ὁ ῥητορικός . ὅθεν ἐν ὁ ἀκροατήριον ἐπιγράφω · ‟ ἀγεωμέτρητος μηδείς εἰσέρχομαι . ὁ δέ φυσιολογικός , φημί , ἀνατρέπω διά ὁ δύο ἐπιχείρημα ὁ λέγω ὅτι ὁ εἰμί ἐν ῥοή καί ἀπορροή εἰμί , ὁ δέ θεολογικός ἀνατρέπω οὕτως · φημί γάρ ὅτι ὁ θεῖον αἴσθησις καθυποβάλλω , ὁ δέ αἴσθησις μή καθυποβάλλω γνῶσις οὐ ὑποπίπτω , ὁ θεῖον ἄρα ἄγνωστος εἰμί . οὗτος μέν ἐν οὗτος . εἰμί δέ εἶπον ὅτι περί ὁ πρακτικός τέως οὐδείς εἴρω , ὅσπερ ἀντιδιαιρέω ὁ θεωρητικός , καί δῆλος ὅτι οὐ ἀναιρέω πᾶς ὁ φιλο - σοφία · καί γάρ καί ὁ πρακτικός μέρος ὁ φιλοσοφία . καί οὗτος δηλόω ὁ Πλάτος λέγω ὅτι ‘ οὖον μόνος φιλόσοφος λέγω ὁ πολύς οἶδα καί πολύς ἀποστηθίζω δύναμαι , ἀλλά καί ὁ ἀκηλίδωτος καί ἄρρυπος βίος κτάομαι , ὅσπερ εἰμί ἔργον πρακτικός φιλόσοφος . οὗτος μέν ἐν οὗτος . ἔρχομαι δέ καί ἀπολογέομαι περί ὁ μαθηματικός καί φυσιολογικός καί θεολογικός . καί περί μέν ὁ μαθηματικός εἰμί εἶπον ὅτι οὖον δοξάζω ὁ Πλάτος οὗτος μή εἰμί μέρος ὁ φιλοσοφία , εἰμί μή ὁ ἄκρος φιλοσοφία ἤγουν ὁ θεολογικός · οὗτος γάρ δοξάζω μή εἰμί μέρος αὐτός · ὅτι γάρ ἐπίσταμαι ὁ μαθηματικός μέρος ὁ φιλοσοφία δῆλος , εἰμί γε καί ἐπιστήμη αὐτός λέγω εἰμί · εἰμί δέ ἐπιστήμη εἰμί , δῆλος ὅτι μέρος ὁ φιλο - σοφία εἰμί . καί ὁ Ἀριστοτέλης δέ φανερῶς ὁ μαθηματικός μέρος ὁ φιλοσοφία καλέω . περί δέ ὁ φυσιολογικός ἀπολογέομαι ἀνατρέπω ὁ δύο αὐτός ἐπιχείρημα ὁ φάσκω ὅτι ὁ εἰμί ἐν ῥοή Χάι ἀπορροή εἰμί . περί δέ ὁ θεολογικός εἰμί εἶπον ὅτι εἰμί καί ὁ θέω ἄγνωστος , ἀλλά ἐν θεωρέω ὁ δημιουγήματα καί ὁ εὔτακτος κίνησις ὁ πᾶς εἰς ἔννοια ἔρχομαι ὁ δημιουργέω . ὁ δέ ἀφανής ἐκ ὁ φανερός ταχύς ἔχω ὁ διάγνωσις · ἐπεί γάρ πᾶς κινέω ὑπό ἕτερος τις κινέω , ὁράω δέ ὁ οὐρανός σῶμα καί ὅτι κινέω , οὐκοῦν ὑπό τις ἕτερος κινέω · εἰμί ἄρα τις κινέω ὁ οὐρανός . καί ἐπεί ὁ αὐτός κίνησις κινέω διηνεκής , δῆλος ὅτι ὑπό εἷς κινέω , ὅς φημί ὁ Ἀριστοτέλης · εἰμί γάρ εἰμί πολύς ὁ κινέω ὁ οὐρανός , ἄλλος ἄν ἄλλως κινέω καί ὁ αὐτός κίνησις οὐ γίγνομαι . καί ἐπεί ἄπαυστος ἀεί κινέω , δῆλος ὅτι ὑπό τις ἀσώματος ἀεί κινέω · εἰμί γάρ ἔχω σῶμα ὁ κινέω ὁ οὐρανός , περαίνω εἄν εἰμί · ὁ δέ περαίνω σῶμα περαίνω καί δύναμις ἔχω καί οὐ εἄν δύναμαι συνεχῶς καί ἄπαυστος κινέω ὁ οὐρανός · ὥστε δῆλος ὅτι οὐ ἔχω σῶμα . ἀλλά μήv οὐδέ φθείρω · | εἰμί γάρ φθείρω ὁ κινέω ὁ οὐρανός , συμφθείρω αὐτός καί ὁ οὐρανός · ἀλλά μήv ὁ οὐρανός οὖον φθείρω · δῆλος ὅτι οὐδέ ὁ κινέω ὁ φθείρω . τίς οὖν συνάγω ὁ λόγος ; ὅτι ὁ κινέω ὁ οὐρανός εἷς εἰμί καί ἀσώματος καί ἤπειρος καί ἄφθαρτος . οὗτος δέ οὐδείς ἕτερος εἰμί εἰμί μή ὁ θέω . οὕτως οὖν ἐκ ὁ φανερός εἰς ἔννοια ἔρχομαι ὁ ἀφανής . οὕτως ἀνατρέπω καί ὁ τρίτος αὐτός ἐπιχείρημα καταπαύω ὧδε ὁ θεωρία . Πρᾶξις Γ΄ . ὁ τέταρτος ἐπιχείρημα ὁ ἀνατρέπω ὁ φιλοσοφία ἔχω οὗτος ὁ τρόπος · ὁ φιλοσοφία ἢ γνῶσις εἰμί ἢ οὐ εἰμί γνῶσις · καί εἰμί μέν οὐ εἰμί γνῶσις , δῆλος ὅτι οὐδέ τέχνη εἰμί οὐδέ ἐπιστήμη · πᾶς γάρ τέχνη καί ἐπιστήμη γνῶσις εἰμί · γιγνώσκω γάρ ὁ ὑπόκειμαι αὐτός πρᾶγμα · εἰμί δέ γνῶσις εἰμί , ἢ μερικός εἰμί ἢ καθόλου · καί εἰμί μέν μερικός εἰμί , χείρων εἰμί ὁ ἄλλος τέχνη ἐκεῖνος γάρ καθόλου γνῶσις εἰμί ἔχω καί καθολικός κανών · καί γάρ ὁ γραμματικός καί ὁ ῥητορικός Χάι ὁ ἰατρικός ἔχω καθολικός κανών ) · εἰμί δέ χείρων εἰμί ὁ ἄλλος τέχνη , πῶς λέγω αὐτός τέχνη τέχνη εἰμί καί ἐπιστήμη ἐπιστήμη ; εἰμί δέ καθόλου εἰμί γνῶσις , οὖον δύναμαι συνίστημι . καί δῆλος ἐντεῦθεν · ὁ καθόλου γνῶσις καθόλου συμβεβηκός εἰμί καί γάρ ὁ γνῶσις συμβεβηκός τίς εἰμί · ποιότης γάρ εἰμί , ὁ δέ ποιότης , ὡς μανθάνω , συμβεβηκός εἰμί ) · ὁ δέ καθόλου συμβεβηκός ἐν μερικός ὑπόκειμαι οὖον δύναμαι θεωρέω καί γάρ ὁ καθόλου λευκός οὖον δύναμαι ἐν κύκνος μόνος θεωρέω , ἐπεί οὐ ὀφείλω ἐν ἄλλος τις θεωρέω , οἷος ἐν χιών ἢ ψίμυθος ἢ γάλα ) · εἰμί ἄρα οὖν ὁ φιλοσοφία καθόλου γνῶσις εἰμί , δῆλος ὅτι οὖον δύναμαι ἐν μερικός ὑπόκειμαι θεωρέω , οἷος ἐν Σωκράτης , ἐν Πλάτων , ἐν Ἀλκιβιάδης · εἰμί δέ οὖον θεωρέω ἐν ὑπόκειμαι , δῆλος ὅτι οὐ εἰμί · ὁ γάρ αυμβεβηκότα μή ἐν ὑπόκειμαι θεωρέω οὐ εἰμί . οὗτος μέν οὗτος . εἰμί δέ ἀνατρέπω αὐτός οὕτως · ὅτι καί καθόλου γνῶσις εἰμί ὁ φιλοσοφία καί οὐ ἀδύνατος αὐτός ἐν μερικός ὑπόκειμαι θεωρέω · καί γάρ εἰμί καί ὁ καθόλου συμβεβηκός οὖον δύναμαι ἐν μερικός ὑπόκειμαι θεωρέω , ἀλλά οὖν ὁ περί οὗτος γνῶσις δύναμαι ἐν μερικός θεωρέω , οἷος εἰμί καί ὁ καθόλου λευκός οὐ ἔγκειμαι ἐν ὁ Σωκράτης μόνος , ἀλλ' οὖν ὁ περί οὗτος γνῶσις δύναμαι ἐν οὗτος μόνος ἔγκειμαι · δύναμαι γάρ ὁ Σωκράτης γιγνώσκω ὅτι λευκός εἰμί χρῶμα διακριτικός ὄψις . καί πάλιν οὐδέποτε ὁ ἐναντίος ἀμιγής καί ἄκρατος εἰμί ἐν ὁ αὐτός μόριον κατά ὁ αὐτός χρόνος δύναμαι θεωρέω , οἷος ὁ λευκός καί ὁ μέλας ἀμιγής ἄκρατος εἰμί οὖον δύναμαι ἐν ὁ αὐτός ὑπόκειμαι κατά ὁ αὐτός χρόνος θεωρέω · οὖον δύναμαι γάρ ὁ αὐτός | μόριον κατά ὁ αὐτός χρόνος καί λευκός καί μέλας εἰμί . πρόσκειμαι δέ ὁ ἐν ὁ αὐτός μόριον , ἐπεί ἐν ἄλλος καί ἄλλος μόριον δύναμαι καί ὁ λευκός θεωρέω καί ὁ μέλας , ὥσπερ ἐπί ὁ Αἰθίοψ · καί γάρ ὁ Αἰθίοψ κατά μέν ὁ ὀδούς εἰμί λευκός , κατά δέ ὁ λοιπός μέρος ὁ σῶμα εἰμί μέλας . πρόσκειμαι δέ ‘ κατά ὁ αὐτός χρόνος , ἐπεί ἐν ὁ αὐτός μόριον δύναμαι καί ὁ λευκός θεωρέω καί . ὁ μέλας κατά ἄλλος καί ἄλλος χρόνος . πρόσκειμαι δέ ‘ ἀμιγής καί ἄκρατος μαί διά ὁ φαιός , ὅς εἰμί ὁ μύϊνος , ἐπεί ἐν οὗτος θεωρέω καί ὁ μέλας κεῖμαι ὁ λευκός , ἀλλά οὐ εἰμί ἐκεῖ ἀμιγής καί ἄκρατος · οὔτε γάρ ὁ φύσις ὁ λευκός τέλειος σῴζω οὔτε ὁ ὁ μέλας · ὁ γάρ φαιός μίγμα εἰμί ὁ λευκός καί μέλας . καί ὅμως εἰμί καί ὁ ἐναντίος ἀμιγής καίω ἄκρατος εἰμί οὖον δύναμαι ἐν ὁ αὐτός μόριον κατά ὁ αὐτός χρόνος θεωρέω , ἀλλά οὖν ὁ περί οὗτος γνῶσις δύναμαι ἐν εἷς ὑπόκειμαι θεωρέω · δύναμαι γάρ ὁ αὐτός γιγνώσκω ὅτι λευκός εἰμί χρῶμα διακριτικός ὄψις , ἤγουν χρῶμα διαχέω ὁ ὄψις καί γάρ ὁ χρῶμα ὁ λευκός διαχέω ὁ ὅρασις ) , καί ὅτι μέλας εἰμί χρῶμα συγκρι - τικὸν ὄψις , ἤγουν χρῶμα συνάγω ὁ ὄψις · καί γάρ ὁ ὅρασις ὁ διαχέω διά ὁ μέλας ἀνακαλέω , ὅθεν καί ὁ ὀφθαλμιάω πανίον μέλας ἐπιτίθημι ὁ ὀφθαλμός αὐτός διά ὁ ὁ ὅρασις ὁ διαχέω συνάγω . οὕτως οὖν εἰμί καί ὁ καθόλου οὖον δύναμαι ἐν μερικός ὑποχέω θεωρέω , ἀλλά οὖν ὁ περί οὗτος γνῶσις δύναμαι ἐν μερικός θεωρέω ὑπόκειμαι · δύναμαι γάρ ὁ Σωκράτης γιγνώσκω ὁ καθόλου , οἷος τίς εἰμί ἄνθρωπος , τίς εἰμί ἵππος , τίς εἰμί λίθος . οὕτως οὖν ἀνατρέπω καί ὁ τέταρτος αὐτός ἐπιχείρημα ἔρχομαι καί δείκνυμι ὅτι εἰμί ὁ φιλοσοφία · δεῖ γάρ μή μόνος ὁ ὁ ἐναντίος ανασχευαζω ἀλλά καί ὁ οἰκεῖος κατασκευάζω . δείκνυμι δέ ὅτι εἰμί ὁ φιλοσοφία οὗτος ὁ τρόπος · εἰμί εἰμί θεός , εἰμί καί πρόνοια · οὖον μόνος γάρ εἰμί θεός , ἀλλά καί προνοέω . ἀλλά μήv εἰμί θεός · μαίνομαι γάρ εἰμί ὁ λέγω ὅτι οὐ εἰμί θεός · δῆλος οὖν ὅτι εἰμί καί πρόνοια . εἰμί δέ πρόνοια , δῆλος ὅτι εἰμί καί σοφία , διά ὅς προνοέω ὁ θεός · οὖον γάρ ἄλογος προνοέω θεός οὐδέ ἄνευ σοφία . εἰμί δέ εἰμί σοφία , δῆλος ὅτι εἰμί καί ἔφεσις αὐτός καί ἐπιθυμία · πᾶς γάρ ὁ ἀγαθός ἐφίημι , ὅθεν καί ἀγαθός λέγω παρά ὁ ἄγαν θέω ἐγώ ἐπί αὐτός . εἰμί δέ ἔφεσις αὐτός καί ἐπιθυμία , δῆλος ὅτι καί ὁ φιλοσοφία εἰμί · οὐδείς γάρ ἕτερος εἰμί ὁ φιλοσοφία ἢ φίλιος σοφία , ὡς ὁ Πυθαγόρας ὁρίζω . ἐν ὅς καί ὁ Προῦσα πρᾶξις . πρᾶξις Δ΄ . εἰμί καί πάρεργον εἰμί ὁ ζητέω ἐπί ὁ φιλοσοφία ὁ εἰμί εἰμί , ἀλλά ἐν ὁ ἀλήθεια σύμμαχος χράω ὁ λόγος ὁ πειράω ὁ ὕπαρξις ἀναιρέω ὁ φιλοσοφία ὡς ἀσθενής ἀνατρέπω · καί γάρ ὅς Ἔρις ὁ βίος εἰμί οὗτος δέ εἰμί ὁ Πυρρώνειος ὁ πᾶς ἀνατρέπω πειράω ) , ὁ μήτηρ ὁ ἀπόδειξις , φημί δή ὁ φιλοσοφία , διά ἀπόδειξις βούλομαι ἀναλέγω καί , ὡς ἄν τις εἶπον , ὁ φιλοσοφία διά φιλοσοφία ἀνατρέπω πρός ὅς ἀπαντάω ὁ Πλάτων λέγω μή εἰμί κατάληψις · πῶς φημί μή εἰμί κατάληψις χατειληφοαιρεω ἢ ὡς μή καταλαμβάνω ; καί εἰμί μέν ὡς καταλαμβάνω , δῆλος ὅτι εἰμί κατάληψις , ἐπεί καταλαμβάνω · εἰμί δέ ὡς καταλαμβάνω , τίς σύ πιστεύω τοιοῦτος λέγω , ὁ μή καταλαμβάνω μηδέ ἐφίστημι ; καί ὁ Ἀριστοτέλης δέ ἐν τις προτρεπτικός αὐτός συγραμμα , ἐν ὅς προτρέπω ὁ νέος ἐπί φιλοσοφία , λέγω ὅτι εἴτε μή φιλοσοφητέον , φιλοσοφητέον , εἴτε φιλοσοφητέον , φιλοσοφητέον · πάντως δέ φιλοσοφητέον . οὗτος εἰμί εἴτε λέγω τις μή εἰμί φιλοσοφία , ἀπόδειξις χράομαι , διά ὅς ἀναιρέω ὁ φιλοσοφία · εἰμί δέ ἀπόδειξις χράομαι , δῆλος ὅτι φιλοσοφέω μήτηρ γάρ ὁ ἀπόδειξις ὁ φιλοσοφία ) · εἴτε λέγω εἰμί φιλοσοφία , πάλιν φιλοσοφέω · ἀπόδειξις γάρ χράομαι , διά ὅς δείκνυμι εἰμί αὐτός . πάντως ἐν φιλοσοφέω καί ὁ ἀναιρέω αὐτός καί ὁ μή ἀναιρέω · ἑκάτερος γάρ αὐτός ἀπόδειξις χράομαι , διά ὅς πιστόω ὁ λέγω · εἰμί δέ ἀπόδειξις χράομαι , δῆλος ὅτι φιλοσοφέω · μήτηρ γάρ ὁ ἀπόδειξις ὁ φιλοσοφία . παρίημι οὖν ὁ εἰμί εἰμί ἔρχομαι ἐπί ὁ τίς εἰμί καί εἶπον τίς εἰμί ὁ φιλοσοφία . ἰστέον δέ ὅτι ὁ φιλοσοφία καί εἷς τίς εἰμί ὡς ὅλος ἐξετάζω καί πληθύνω εἰμί ὡς διάφορος μέρος ἔχω . ὡς ἐν ὅς τίς εἰμί αὐτός ὁρίζω , ὡς δέ πληθύνω διαιρέω · ἄτοπος γάρ εἰμί ἐπί μέν ὁ ἄλλος τέχνη ὅρος παραδίδωμι καί διαίρεσις , ἐπί δέ ὁ φιλοσοφία μή παραδίδωμι μήτε ὅρος μήτε διαίρεσις , ἐκ ὅσπερ πᾶς ὁ τέχνη προέρχομαι . ἰστέον δέ ὅτι καί ὁ ὁράω καί ὁ διαίρεσις μιμνήσκω ὁ . Πλάτων , καί ὁ μέν ὁράω ἐν Φαιδρός ὁ διάλογος λέγω ὅτι οἴομαι παῖς , εἷς εἰμί ἀρχή ὁ καλῶς βουλεύω , ὁ οἶδα περί ὅστις εἰμί ὁ σκέψις , ἢ ὁ πᾶς ἁμαρτάνω ἀνάγκη , οὗτος εἰμί ὅτι ὁ ἐθέλω καλῶς περί τις βουλεύω ὀφείλω οἶδα ὁ φύσις αὐτός ὁ πρᾶγμα , ἤγουν ὁ ὅρος · ὁ γάρ μή οὗτος γιγνώσκω | πάντως ὁ πράγ - μάτος ἐκεῖνος ἀποτυγχάνω . οἷος ἐάν τις βούλομαι τίς περί ἰατρικός διαλαμβάνω μή γιγνώσκω ὁ φύσις ὁ ἰατρικός , οὗτος εἰμί ὅτι περί ὁ ἀνθρώπειος σῶμα καταγίγνομαι , ἀλλά νομίζω αὐτός περί ξύλον χαταγινω , πᾶς ὁ περί αὐτός καταβάλλω λόγος μάτην καταβάλλω . ὁ δέ διαίρεσις μιμνήσκω ἐν ὁ σοφιστής ὁ διάλογος λέγω εἶμι δέ διαιρετικός μέθοδος οὐδείς ἐγκαυχάομαι φεύγω · καί γάρ οὐδείς ἐκφεύγω ὁ διαίρεσις · ἐάν γάρ εἶπον ὅτι ὁ ζῷον ὁ μέν εἰμί λογικός ὁ δέ ἄλογος , οὐδείς εἰμί παρά οὗτος · οὐδείς γάρ εἰμί ζῷον μή εἰμί λογικός ἢ ἄλογος . καί πάλιν δέ ὁ αὐτός ἐν ὁ αὐτός διάλογος περί ὁ διαίρεσις οὗτος φημί , ὁ διαιρετικός δωρέω ἐγώ διά Προμηθεύς σύν φανός πῦρ · ἰστέον γάρ ὅτι μυθέομαι - εἰμί λέγω ὅτι ὁ Προμηθεύς κλέπτω ἐκ ὁ θεός ὁ πῦρ καί δωρέω ὁ ἄνθρωπος · οὗτος γάρ ἀλληγορέω · ἐπεί γάρ ὁ Προμηθεύς πρῶτος ἐφευρίσκω ὁ διαιρετικός μέθοδος , ὁ δέ διαιρετικός μέθοδος ὁ πῦρ ἀναλογέω , οὗτος χάρις λέγω αὐτός ὁ πῦρ δωρέω ὁ ἄνθρωπος . ὅτι δέ ὁ διαιρετικός μέθοδος ὁ πῦρ ἀναλογέω , δῆλος ἐντεῦθεν · ὥσπερ γάρ ὁ πῦρ καί ὁ ὁμοιογενής διακρίνω ἀπό ἀλλήλων καί ὁ ἀνομοιογενής , καί ὁ ὁμοιογενής μέν οἷος ὁ μέταλλον οὗτος γάρ διά ὁ πυρός διακρίνω ἀπό ἀλλήλων · καί γάρ διά ὁ πυρός διακρίνω ὁ ἄργυρος ἐκ ὁ χρυσός καί ὁ μόλυβδος ἐκ ὁ χαλκός · οὗτος δέ ὁμοιογενής εἰμί , καθό μέταλλον εἰμί πᾶς ) , ἀνομοιογενής δέ , ὡς ὅταν διά ὁ πυρός διακρίνω ὁ ῥύπος ἐκ ὁ μέταλλον ὁ γάρ ῥύπος καί ὁ μέταλλον ἀνομοιογενής εἰμί ) · ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ διαίρεσις διακρίνω ὁ τε ὁμοιογενής ἀπό ἀλλήλων καί ὁ ἀνομοιογενής · ομοιγενος μέν , ὡς ὅταν ὁ ζῷον διαιρέω εἰς λογικός καί ἄλογος , θνητός καί ἀθάνατος καί διά μέν ὁ λογικός διακρίνω ὁ ἄλογος , διά δέ ὁ θνητός ὁ ἀθάνατος · οὗτος δέ ὁμοιογενής εἰμί , καθό πᾶς ζῷον εἰμί ) , ἀνομοιογενής δέ , ὡς ὅταν διαιρέω διαχωρίζω ὁ δέκα ἀριθμός ἀπό ὁ γραμματιχεω , λέγω ὅτι ὅς γραμματικός ὑπό ὁ ποιός ἀνάγω ποιότης γάρ τίς εἰμί ) , ὁ δέ δέκα ἀριθμός ὑπό ὁ ποσός ποσότης γάρ εἰμί ) · οὗτος δέ ἀνομοιογενής εἰμί · οὐ ἀνάγω γάρ ὑπό ὁ αὐτός γένος · ὁ γάρ δέκα ἀριθμός ὑπό ὁ ἀριθμός ἀνάγω , ὁ δέ ἀριθμός ὑπό ὁ ποσός ἀνάγω · ὁ δέ γραμματικός οὐ ἀνάγω ὑπό ὁ ποσός , ἀλλά ὑπό ὁ καθόλου τέχνη , ὁ δέ τέχνη ὑπό ὁ ἐπιστήμη , ὁ δέ ἐπιστήμη ὑπό ὁ ἕξις , ὁ δέ ἕξις ὑπό ὁ ποιότης . οὗτος οὖν οὕτως ἔχω εἶπον ὅρος ὁ φιλοσοφία καί διαίρεσις αὐτός ποιέω . ἀλλά ζητέω ποῖος δεῖ πρῶτος ποιέω · ἆρα ὅρος αὐτός ἀποδίδωμι δεῖ πρῶτος ἢ διαίρεσις αὐτός ποιέω ; καί εἰμί εἶπον ὅτι πρῶτος δεῖ | ὁρίζω αὐτός καί εἶτα οὕτως διαιρέω αὐτός διά τοιοῦτος αἴτιος · ὁ ὅρος ἀναλογέω ὁ μόνος , ὁ δέ διαίρεσις ὁ πλῆθος · ὥσπερ οὖν ὁ μονή προτερεύω ὁ πλῆθος , ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ ὅρος ἀναλογέω ὁ μόνος προτερεύω ὁ διαίρεσις ὁ ἀναλογέω ὁ πλῆθος · ὅτι μέν γάρ ὁ ὅρος ἀναλογέω ὁ μόνος ὁ δέ διαίρεσις ὁ πλῆθος , δῆλος ἐντεῦθεν · ὥσπερ ὁ μονή εἷς τίς εἰμί καί εἷς φύσις , ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ ὅρος ὁ πολύς εἷς τίς ποιέω καί εἷς φύσις ἀποτελέω καί γάρ ὁ ζῷον λογικός θνητός νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός εἷς τίς καί εἷς φύσις ἀποτελέω , ὁ ἄνθρωπος ) , ὁ δέ διαίρεσις ἐναντίος ὁ εἷς πολύς ποιέω · καί γάρ λαμβάνω ὁ οὐσία διαιρέω αὐτός εἰς σῶμα καί ἀσώματος καί ὁ σῶμα εἰς ἔμψυχος καί ἄψυχος , καί ὁ ἑξῆς ὁμοίως . ἔρχομαι οὖν καί ὁρίζω ὁ φιλοσοφία . ἀλλά ἐπεί ὥσπερ ἀδύνατος εἰμί τις πλέκω συλλογισμός , εἰμί μή πρότερος μανθάνω τίς εἰμί συλλουισμὸς λογισμός καί πόθεν γίγνομαι , ὁ αὐτός τρόπος καί ὁρίζω τίς ἀδύνατος εἰμί τις , εἰμί μή πρότερος μανθάνω τίς εἰμί ὅρος καί πόθεν λαμβάνω · οὗτος γιγνώσκω ἐννέα κεφάλαιος παραδίδωμι . καί πρῶτος μέν εἰμί κεφάλαιος ἐν ὅς λέγω τίς εἰμί ὁρισμός , δύο δέ ἐν ὅς λέγω τίς διαφέρω ὁρισμός ὁράω καί ὑπογραφή καί ὑπογραφικός ὁρισμός , τρίτος ἐν ὅς λέγω πόθεν λέγω ὁρισμός , τέταρτος ἐν ὅς λέγω πόθεν λαμβάνω ὁ ὁρισμός , πέμπτος ἐν ὅς λέγω ποῖος τέλειος καί ποῖος ἀτελής ὁρισμός καί τίς ὁ κακία καί τίς ὁ ὑγίεια ὁ ὁρισμός , ἕκτος ἐν ὅς λέγω πόσος ὁρισμός ὁ φιλοσοφία , ἕβδομος ἐν ὅς λέγω διά τίς τοσοῦτος εἰμί ὁ ὁ φιλοσοφία ὁρισμός καί μήτε πλείων μήτε μικρός , ὄγδοος ἐν ὅς λέγω ὁ τάξις αὐτός , ἔνατος ἐν ὅς λέγω τίς ἐφευρίσκω ὁ ὁρισμός οὗτος . ἐν ὅς καί ὁ πάρειμι πρᾶξις . Πρᾶξις Ε΄ . ἄρχω ὁ πρῶτος κεφάλαιος καί εἶπον τίς εἰμί ὁρισμός . ἰστέον ὅτι ὁρισμός εἰμί λόγος σύντομος δηλωτικός ὁ φύσις ὁ ὑπόκειμαι πρᾶγμα . ἀλλά ἐπειδή , ὡς μανθάνω , ὁ ὅρος εἴωθα ἀπό γένος καί συστατικός διαφορά λαμβάνω , εἶπον ποῖος λέξις ἐν ὁ πάρειμι ὁρισμός ἀναλογέω ὁ γένος καί ποῖος ὁ συστατικός διαφορά . ἀλλά ἵνα σαφής ἐγώ ὁ διδασκαλία γίγνομαι , χράω παράδειγμα ὁ ὅρος ὁ ἄνθρωπος . ἰστέον ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἰμί ζῷον λογικός θνητός νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός · ἰδού ἐνταῦθα ὁ μέν ζῷον ἀντί γένος λαμβάνω ( κοινός γάρ εἰμί καί κατά πλείων φέρω · φέρω γάρ κατά τε ἄνθρωπος καί κύων καί ἵππος καί ὁ τοιοῦτος ) , ὁ δέ λοιπός λέγω ἀντί συστατικός διαφορά | παραλαμβάνω . οὕτως οὖν καί ἐν ὁ ὁρισμός οὗτος ὁ ὁρισμός ὁ μέν ἄλογος ἀντί γένος λαμβάνω κοινός γάρ εἰμί καί κατά πλείων φέρω · φέρω γάρ κατά τε ὁ ἐνδιάθετος καί προφορικός ) , ὁ δέ λοιπός λέγω ἀντί συστατικός διαφορά παρά - λαμβάνω . ἔρχομαι οὖν καί ἐξηγέομαι . ἰστέον ὅτι ὁ λόγος προσχέω πρός ἀντιδιαστολή ὁ ὄνομα · καί γάρ καί ὁ ὄνομα δηλόω ὁ φύσις ὁ ὁποκεμένου πρᾶγμα , οἷος ὁ ἄνθρωπος , καί ὅσπερ ὁ ὅρος ποιέω διά πλείων λέξις , οὗτος ὁ ὄνομα ποιέω διά εἷς λέξις . ὅθεν καί ἀνθορίζω · ὄνομα μέν γάρ , φάσις , εἰμί ὅρος συστέλλω , οὗτος εἰμί κατά σύνοψις ἤγουν ἐν σύντομος , ὅρος δέ εἰμί ὄνομα ἐξαπλόω . ἵνα ἐν χωρίζω ὁ ὄνομα , πρόσκειμαι λόγος . καί εἰμί ἄρα ὅσπερ ποιέω ὁ ὄνομα , ποιέω καί ὁ ὅρος καί γάρ καί ὁ ὄνομα καί ὁ ὅρος ὁ φύσις ὁ ὑπόκειμαι πρᾶγμα δηλόω ) , διά τίς ἐπινοέω ὁ ὅρος ; καί λέγω διά ὁ γιγνώσκω ἐγώ ὁ συστατικός διαφορά , οὗτος εἰμί ὁ συστατικός ὁ ὑπόκειμαι πρᾶγμα · ἐάν μέν γάρ εἶπον ἄνθρωπος , οὖον γιγνώσκω ὁ συστατικός διαφορά , ἐάν δέ εἶπον ζῷον λογικός καί ὁ ἑξῆς , οἶδα οὗτος . σύντομος δέ πρόσκειμαι διά ὁ ἐκτείνω λόγος , οἷος διά ὁ περι στέφανος , καί ὁ διηγηματικός λόγος · οὗτος γάρ λόγος εἰμί , ἀλλά οὖον σύντομος . δηλωτικός δέ ὁ φύσις ὁ ὑπόκειμαι πράγμα πρόσκειμαι ἢ διά ὁ ἀπόφθεγμα οἷος διά ὁ ‘υαειδω σαγήνη καί γιγνώσκω σαυτός ( οὗτος γάρ λόγος εἰμί καί σύντομος , ἀλλά οὖον δηλόω ὁ φύσις ὁ ὑποχέω πρᾶγμα ) , ἢ διά ὁ ὑπογραφή · οὗτος γάρ οὖον δηλόω ὁ φύσις ὁ ὑπόκειμαι πρᾶγμα ἀλλά ὁ περί ὁ φύσις καί ὁ παρέπομαι αὐτός , οἷος ὡς ὅταν εἶπον ἄνθρωπος εἰμί ὀρθοπεριπατητικός γελαστικός πλατυώνυχος · οὗτος γάρ ὁ παρέπομαι αὐτός δηλόω . ἐν ὅς ὁ πρῶτος κεφάλαιος . ἔρχομαι δέ καί ἐπί ὁ δύο καί εἶπον τίς διαφέρω ὁρισμός ὑπογραφή καί ὁράω καί ὑπογραφικός ὁρισμός . ἰστέον ὅτι ὁρισμός ὑπογραφή διαφέρω , ὅτι ὁ μέν ὁρισμός ἐκ οὐσιώδης φωνή λαμβάνω καί ὁ οὐσία αὐτός καί ὁ φύσις ὁ ὑπόκειμαι πρᾶγμα δηλόω , οἷος ἄνθρωπος εἰμί ζῷον λογικός θνητός νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός , ὁ δέ ὑπογραφή ἀπό συμβεβηκός λαμβάνω καί ὁ παρέπομαι ὁ ὑποκει - μένω πρᾶγμα καί ὁ περί ὁ φύσις αὐτός δηλόω , οἷος ὡς ὅταν εἶπον ἄνθρωπος εἰμί ὀρθοπεριπατητικός γελαστικός πλατυώνυχος . ἐπεί δέ εἴρω ὅτι ὁ μέν ὁρισμός ἀπό · οὐσιώδης φωνή λαμβάνω , ὁ δέ ὑπογραφή ἀπό συμβαίνω , μανθάνω τίς εἰμί οὐσιώδης καί τίς συμβεβηκός . ἰστέον ὅτι οὐσιώδης εἰμί ὅς πάρειμι μέν σῴζω ὁ ἄνθρωπος , ἄπειμι δέ φθάνω - 132v ῥέω , ὥσπερ ὁ λογικός · οὗτος γάρ πάρειμι μέν σῴζω ὁ ἄνθρωπος , ἄπειμι δέ φθείρω · ἀδύνατος γάρ εἰμί ἄνθρωπος μή εἰμί λογικός . δέ εἰμί ὅς οὔτε πάρειμι σῴζω οὔτε ἄπειμι φθείρω αὐτός , ὥσπερ ὁ λείχω · οὗτος γάρ οὔτε πάρειμι σῴζω οὔτε ἄπειμι φθείρω ὁ ἄνθρωπος · δύναμαι γάρ ἄνθρωπος καί εἰμί λευκός καί μή εἰμί λευκός · οὐδέ γάρ ἐάν μή εἰμί λευκός , παρά οὗτος οὐ εἰμί ἄνθρωπος . καί πάλιν ὥσπερ ὁ ὀρθοπεριπατητικός καί πλατυώνυχος · οὗτος γάρ οὔτε πάρειμι σῴζω οὔτε ἄπειμι φθείρω ὁ ἄνθρωπος · κἀν γάρ μή εἰμί ὀρθοπεριπατητικός ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά τετραποδίζω , καί εἰμί μή ἔχω ὄνυξ , οὐδείς κακός ἄνθρωπος εἰμί . οὗτος εἶπον ἔρχομαι καί εἶπον τίς διαφέρω ὁρισμός ὅρος . ἰστέον ὅτι ὥσπερ ὁ ἄνθρωπος καί ὁ ζῷον καθολικός καί μερικός διαφέρω ἀλλήλων καί γάρ ὁ μέν ἄνθρωπος μερικός εἰμί , ὁ δέ ζῷον καθολικός - κῶος · εἰμί τίς μέν γάρ ἄνθρωπος , οὗτος καί ζῷον · πᾶς γάρ ἄνθρωπος ζώιον εἰμί · οὐ εἰμί τίς δέ ζῷον , οὗτος καί ἄνθρωπος · οὖον πᾶς γάρ ζῷον ἄνθρωπος εἰμί · οὖον μόνος γάρ ἄνθρωπος εἰμί ζῷον ἀλλά καί ἵππος καί βοῦς καί κύω ) , ὁ αὐτός δή τρόπος ὁ ὁρισμός καί ὁ ὅρος ὁ καθολικός διαφέρω καί ὁ μερικός · καί γάρ ὁ μέν ὁρισμός μερικός εἰμί , ὁ δέ ὅρος καθολικός · εἰμί τίς μέν γάρ ὁρισμός , οὗτος καί ὅρος , οὐ εἰμί τίς δέ ὅρος , οὗτος καί ὁρισμός · ὁ γάρ ὅρος οὖον μόνος ὁ ὁρισμός δηλόω , οὗτος εἰμί ὁ λόγος ὁ σύντομος ὁ δηλωτικός ὁ φύσις ὁ ὑπόκειμαι πρᾶγμα , ἀλλά καί ὁ ὁροθέσιον καί κατά ὁ Ἀριστοτέλης εἰς ὅς ἀναλύω ὁ πρότασις · λέγω γάρ ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι ὅρος ὅδε καλέω εἰς ὅς ἀναλύω ὁ πρότασις , ὁ τε κατηγορέω καί κατά οὖον κατηγορέω . οἷος ὁ Σωκράτης περιπτατεῖ’ πρότασις εἰμί · οὗτος ἀναλύω εἰς ὁ Σωκράτης καί εἰς ὁ περιπατέω · ἑκάτερος οὖν αὐτός , οὖς φημί ὁ Ἀριστοτέλης , ὅρος καλέω · ὅρος οὖν εἰμί καί ὁ Σωκράτης καί ὁ περιπατέω . κατά οὖν ὁ καθολικός καί μερικός διαφέρω ἀλλήλων ὁ ὁρισμός καί ὁ ὅρος . πολλάκις δέ καί ὁ ὁρισμός ὅρος καλέω ὁ καθολικός ὄνομα χράομαι , ὥσπερ καί ὁ ἄνθρωπος ὁ γενικός ὄνομα ζῷον καλέω . μανθάνω οὖν τίς διαφέρω ὁρισμός ὁράω , ἔρχομαι καί εἶπον τίς διαφέρω ὁρισμός ὑπογραφικός ὁρισμός . ἰστέον ὅτι διαφέρω ὁρισμός ὑπογραφικός ὁρισμός , ὅτι ὁ μέν ὁρισμός μονοειδής εἰμί καί ἐκ οὐσιώδης φωνή μόνος λαμβάνω , οἷος ἄνθρωπος εἰμί ζῷον λογικός θνητός νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός , ὁ δέ ὑπογραφικός ὁρισμός μικτός εἰμί · καί γάρ λαμβάνω ἐκ τε οὐσιώδης καί συμβεβηκός καί , ὡς ἄν τις εἶπον , ἐκ ὁρισμός καί ὑπογραφή σύγκειμαι , ὡς ὅταν εἶπον ἄνθρωπος εἰμί ζῷον λογικός θνητός νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός ὀρθοπεριπατητικός | πλατυώνυχος . καί ἰστέον ὅτι πρός μέν ὁ γίγνομαι ὁρισμός δεῖ πᾶς ὁ φωνή οὐσιώδης εἰμί , οἷος ἄνθρωπος εἰμί ζῷον λογικός θνητός νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός , πρός δέ ὁ γίγνομαι ὑπογραφικός ὁρισμός ἀρκέω εἷς μόνος προστίθημι φωνή συμβαίνω τίς δηλόω , οἷος · ἄνθρωπος εἰμί ζῷον λογικός θνητός νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός ὀρθοπεριπατητικός . καί ὥσπερ πρός μέν ὁ γέμω ἁρμονία δεῖ πᾶς ὁ χορδή εὐάρμοστος εἰμί , πρός δέ ὁ γίγνομαι ἀναρμοστία ἀρκέω καί εἷς μόνος χορδή παρατρέπω , καί πάλιν ὥσπερ πρός μέν ὁ γίγνομαι ὑγεία δεῖ συμμετρία εἰμί ὁ κρᾶσις καί σύνθεσις κατά φύσις ὁ μόριον , πρός δέ ὁ γίγνομαι νόσος ἀρκέω καί εἷς κρᾶσις παρατρέπω καί εἷς μόριον μή ἔχω κατά φύσις · ὁ αὐτός δή τρόπος πρός μέν ὁ γίγνομαι ὁρισμός δεῖ πᾶς ὁ φωνή οὐσιώδης εἰμί , πρός δέ ὁ γίγνομαι ὑπογραφικός ὁρισμός ἀρκέω καί εἷς μόνος προς - τίθημι φωνή επουσιώδης τίς δηλόω . οὗτος μέν ἐν οὗτος . ἀπορέω δέ τις πρός ὁ πρῶτος κεφάλαιος λέγω ὅτι κακῶς ὁ ὁρισμός ὁρισμός ἀποδίδωμι · ἀπαιτέω γάρ σύ ἐκεῖνος ὁ ὁρισμός ἄλλος ὁρισμός καί ὁ ἄλλος ἄλλος , καί ἐπί ἤπειρος ὁ τοιοῦτος ἐκφέρω καί οὐδέποτε εἶμι τίς εἰμί ὁρισμός . ἀπολογέομαι οὖν τις λέγω ὅτι οὐ ὡς ὁρισμός ὁρίζω αὐτός , ἀλλά ὡς ὁριστός , ἤγουν ὡς πρᾶγμα ὑποχέω . πρός ὅς εἰμί εἶπον ὅτι οὐδείς κακός ὁ ἀπορία μένω · εἴρω γάρ ἐγώ ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁρισμός ἀποδοτέον ὅρος ὡς ὁριστός καί πάλιν ὁ ἄλλος ὁρισμός ὡς ὁριστός , καί οὗτος ὁμοίως ἐπί ἤπειρος ἐκφέρω . εἰμί οὖν εἶπον ὅτι ὥσπερ εἰμί τις αὐτομέτρητος καί ἑτερομέτρητος καί γάρ ὁ δέκα ἀριθμός καί αὐτομέτρητος εἰμί καί έτερομέτρητος , καί αὐτομέτρητος μέν καθό ἑαυτοῦ μετρέω κατά ὁ ἐν αὐτός μόνος , ἐτερομέτρητος δέ καθό ἄλλος ἀριθμός μετρέω · μετρέω γάρ ὁ εἴκοσι κατά ὁ δύο ἀριθμός · δίς γάρ δέκα εἴκοσι ) , ὁ αὐτός δή τρόπος εἰμί καί αὐθόριστος ὅρος καί έτερος · ἑτερόριστος μέν ὅτι πᾶς ὁ ἄλλος ὁρισμός ὁρίζω , αὐθόριστος δέ ὅτι καί ἑαυτοῦ σύν ἐκεῖνος ὁρίζω . καί ὥσπερ ὁ ἄνθρωπος ὁρίζω ἄλλος ἄνθρωπος ὁρίζω λέγω ὅτι ἄνθρωπος εἰμί ζῷον λογικός θνητός νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός , καί οὖον μόνος πᾶς ὁ ἄνθρωπος ὁρίζω ἀλλά καί ἑαυτοῦ ὁρίζω ἅτε δή ἄνθρωπος εἰμί , οὗτος δή καί ὁ ὁρισμός ὁ ὁρισμός οὖον μόνος ὁ ἄλλος ὁρισμός ὁρίζω , ἀλλά καί ἑαυτοῦ ὁρίζω ἅτε δή ὁρισμός εἰμί . καί οὗτος μέν ἐν οὗτος . ἀπορέω δέ τις | πρός ὁ δύο κεφάλαιος λέγω · εἰμί ἄρα ὁ οὐσία τίμιος εἰμί ὁ συμβεβηκός , ὁ δέ ὁρισμός ἐκ οὐσιώδης φωνή λαμβάνω , ὁ δέ ὑπογραφή ἀπό συμβεβηκός , διά τίς ὑπογραφικός ὁρισμός λέγω ὁ χείρων προτάσσω καί μή ὁρισμός ὑπογραφικός ; καί ἀπολογέομαι τις λέγω ὅτι ἐπεί κατά ὁ ποιητής ὁ χείρων νικάω καί μάλιστα ἐν ὁ ὀνομασία ἡμίονος γάρ λέγω ἐκ ὁ χείρων ὀνομάζω καί οὐ ἡμίιππος ) , οὗτος χάρις ὑπογραφικός ὁρισμός λέγω ὁ χείρων προτάσσω · οὗτος μέν οὗτος . εἰμί δέ εἶπον ὅτι πιθανός εἰμί ὁ λύσις , πλήν κακῶς ἀπορέω ὁ ἀπορέω , πρῶτος μέν ὅτι οὐδείς ὁ παλαιός εἶπον ὅτι ὑπογραφικός ὁρισμός δεῖ λέγω , καί οὐ ὁρισμός ὑπογραφικός , δύο δέ εἴτε οὕτως εἶπον εἴτε οὕτως , οὐδείς ὁ σημασία λυμαίνομαι · λέγω γάρ ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι ὁ ὄνομα καί ὁ ῥῆμα μετατίθημι ὁ αὐτός σημαίνω καί γάρ ὁ Σωκράτης περιπατέω καί ὁ περιπατέω Σωκράτης ὁ αὐτός σημαίνω καί ὁ Πλάτων Ἀλκιβιάδης καί Ἀλκιβιάδης Πλάτων ὁ αὐτός σημαίνω . ἐν ὅς σύν θεός ὁ πρᾶξις . Πρᾶξις Ζ΄ . ἄρχω ὁ τρίτος κεφάλαιος ὁ λέγω πόθεν λέγω ὁρισμός . ἰστέον ὅτι ὁρισμός λέγω ἀπό μεταφορά ὁ ἐν ὁ γήδιον οροθέσιο · καί γάρ ὁ ἀρχαῖος ἑκάτερος ἀμετρία ἐκφεύγω , ὁ τε πλεονεξία καί ὁ μειονεξία , ἐφευρίσκω ὁ οροθέσιο , ἵνα διά οὗτος ὁ μέν οἰκέω ἀπολαύω , ὁ δέ ἀλλότριος ἀπέχω . οὕτως οὖν καί ὁ ὁρισμός περιορίζω ὁ πρᾶγμα ὁ ὑπόκειμαι καί χωρίζω αὐτός ἐκ ὁ ἀλλότριος . οἷος ἐπί ὁ ὁρισμός ὁ ἄνθρωπος γυμνάζω ὁ λόγος · ἄνθρωπος εἰμί ζῷον λογικός θνητός νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός · ἰδού διά ὁ εἶπον ζῷον ἔχω ῥισῆς αὐτός ἐκ ὁ μή εἰμί ζῷον , οἷος ἐκ ὁ ἄψυχος , διά δέ ὁ εἶπον λογικός ἐκ ὁ μή εἰμί λογικός , οἷος ὁ ἄλογος , διά δέ ὁ εἶπον θνητός ἐκ ὁ ἀθάνατος , διά δέ ὁ εἶπον νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός ἐκ ὁ μακραίων νύμφη , οὗτος εἰμί ἐκ ὁ θνητός δαίμων · εἰμί γάρ δαίμων θνητός ὁ μακραίων νύμφη , ὅστις πολύς ἔτος ζῶ · καί γάρ ζῷον εἰμί καί θνητός καί λογικός , ἀλλά οὐ εἰμί νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός · οὖον μανθάνω γάρ ἀλλά οἴκοθεν ἔχω ὁ φύσις ὁ γνῶσις καί πᾶς ἐπιστήμη . μόνος δέ ὁ ἄνθρωπος εἰμί νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός · καί γάρ μανθάνω ὁ κατά ἐνέργεια γνῶσις . ἰστέον δέ ὅτι ἐν ὁ ὅρος ἀντιπεπονθότως ἔχω ὁ λέγω πρός ὁ πρᾶγμα · ἡνίκα μέν γάρ ὁ ὅρος πλεονάζω ὁ λέξις , ἐλλείπω ὁ πρᾶγμα , οἷος ἐάν εἶπον | ἄνθρωπος εἰμί ζῷον λογικός θνητός νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός γραμματικός , πλεονάζω μέν Τῖς λέξις , λείπω δέ ὁ πρᾶγμα οὐδέ γάρ πᾶς ἄνθρωπος ὁρίζω ἀλλά ὁ γραμματικός μόνος ) , ἡνίκα δέ ἐλλείπω ὁ λέξις , πλεονάζω ὁ πρᾶγμα , οἷος ἐάν εἶπον ἄνθρωπος εἰμί ζῷον λογικός ὅθε ] τόνος ἐλλείπω μέν ὁ λέξις , πλεονάζω δέ ὁ πρᾶγμα · οὖον γάρ μόνος ὁ ἄνθρωπος ὁρίζω , ἀλλά καί ὁ μακραίων νύμφη · καί οὗτος γάρ ζῷον εἰμί καί λογικός καί θνητός . καί ὡς λέγω ’0λυμπιόδωρος ὁ φιλόσοφος , “ θαυμαστός τίς ἐφευρίσκω ὁ φύσις μηχάνημα , ἔνδεια πλουτέω καί πλοῦτος ὑποκρίνομαι ἐνδέω . εἰμί δέ τις ἀπορέω λέγω ὅτι ἐάν , ὡς εἴρω , ἡνίκα πλεονάζω ὁ λέξις , ἐλλείπω ὁ πρᾶγμα , πῶς ἐάν εἶπον ἄνθρωπος εἰμί ζῷον λογικός θνητός ἀποθνῄσκω καί ὁ ἑξῆς καί πλεονάζω ὁ λέξις ὁ ὅρος , οὐ ἐλλείπω ὁ πρᾶγμα ( πᾶς γάρ ἄνθρωπος συμπεριλαμβάνω ) , λέγω ὅτι ὁ προστίθημι λέξις οὐδείς πλέω σημαίνω ὁ ὑπόκειμαι · αὐτός γάρ εἰμί κατά ὁ σημασία ὁ θνητός καί ὁ ἀποθνῄσκω . ἐπεί οὖν οὐδείς πλέω σημαίνω ὁ προστίθημι λέξις , οὗτος χάρις οὐ ποιέω ἔνδεια πρᾶγμα . οὗτος μέν καί ὁ τρίτος κεφάλαιος . ἔρχομαι δέ καί ἐπί ὁ τέταρτος καί εἶπον πόθεν λαμβάνω ὁ ὁρισμός . ἰστέον ὅτι ὁ ὁρισμός λαμβάνω ἢ ἀπό ὁ ὑπόκειμαι ἢ ἀπό ὁ τέλος ἢ ἀπό ὁ συναμφότεροι , οὗτος εἰμί ἀπό ὁ ὑπόκειμαι ἅμα καί ὁ τέλος . ἀλλά πρῶτος εἶπον τίς εἰμί ὑπόκειμαι καί τίς εἰμί τέλος . ἰστέον ὅτι ὑπόκειμαι εἰμί περί ὅς καταγίγνομαι ὁ τέχνη καί περί ὅς ἐνεργέω , τέλος δέ ὅς καταστοχάζω καί ὅς χαρακτηρίζω καί ὅς χάρις πᾶς ποιέω . οἷος ὁ μέν τεκτονικός ὑπόκειμαι εἰμί ὁ ξύλον ( περί οὗτος γάρ καταγίγνομαι καί ἐνεργέω ) , τέλος δέ ὁ ποιέω σκαμνίον ἢ θρόνος ἤ τίς τοιοῦτος . καί πάλιν ὁ ἀστρονομία ὑπόκειμαι εἰμί ὁ οὐράνιος σῶμα , τέλος δέ οὖον ὁ ποιέω ὅμοιος οὗτος , ἀλλά ὁ οἶδα ὁ κίνησις αὐτός . οὕτως οὖν καί ὁ φιλοσοφία ἔχω καί ὑπόκειμαι καί τέλος . καί ὑπόκειμαι μέν ἔχω πᾶς ὁ εἰμί τέλος δέ ὁ γνῶσις αὐτός , οὗτος εἰμί ὁ οἶδα αὐτός καί διά οὗτος ὁμοιόω θεός · καί γάρ ὁ φιλόσοφος ὅμοιος εἰμί ὁ θεός , ὡς δηλόω καί ὁ Πυθία λέγω περί Λυκοῦργος νομοθέτης τε εἰμί καί φιλόσοφος ὁ γάρ πάλαι φιλόσοφος καί νομοθέτης εἰμί ) · ἔρχομαι , εἰμί Λυκόεργος , ἐμός πρός πίων ναός · δίζω ἤ σύ θεός μαντεύομαι ἤ καί ἀνήρ . ἀλλά ἔμπας σύ θεός μαντεύομαι , εἰμί Λυκόεργος . διστάζω δέ οὐ ὡς ἀγνοέω τίς αὐτός καλέω καί δήω εἰς οὗτος ἄλλος Πυθία , ἀλλά ἵνα δείκνυμι ἀμφήριστος ὁ ὁ θεός φύσις καί ὁ ὁ ἀνήρ , ὅθεν ἐπιφέρω ἀλλά ἔμπας σύ θεός μαντεύομαι . ὅτι2 δέ τέλειος φιλόσοφος ὅμοιος εἰμί ὁ θεός . δῆλος , ἐπεί ὁ αὐτός χαρακτηρίζω , ὅσπερ καί ὁ θεός · ὥσπερ γάρ ὁ θεός χρακτηριζω ὁ ἀγαθός καί ὁ γνωστικός καί ὁ δυνατός . ὡς καί ὁ ποίησις δηλόω λέγω ἐπί μέν ὁ ἀγαθός θεός δωτήρ ἐάω . ἐπί δέ ὁ γνωστικός θεός δέ τε πᾶς οἶδα , ἐπί δέ ὁ δυνάτης θεός δέ τε πᾶς δύναμαι , ὁ αὐτός δή τρόπος καί ὁ τέλειος φιλόσοφος ὁ τρεῖς οὗτος χαρακτηρίζω , λέγω δή ὁ ἀγαθός καί ὁ γνωστικός καί ὁ δυνατός · καί ὁ μέν ἀγαθός , ὅτι ὥσπερ ὁ θεός προνοέω ὁ πᾶς , οὗτος καί ὁ φιλόσοφος προνοέω ὁ ἀτελής Ψυχή καί ἐπί ὁ τέλειος αὐτός ἄγω διά ὁ ἀγνοέω αὐτός ἐπί ὁ γνῶσις μεταφέρω · ὁ δέ γνωστικός , ὅτι ὥσπερ ὁ θέω πᾶς γιγνώσκω , οὗτος καί ὁ τέλειος φιλόσοφος ἐπαγγέλλω πᾶς γιγνώσκω · ὁ δέ δυνατός , ὅτι ὥσπερ ὁ θέω ὅσος δύναμαι καί βούλομαι , οὗτος καί ὁ τέλειος φιλόσοφος ὅσος δύναμαι καί βούλομαι . ἀλλά ἐπί μέν ὁ θεός ἀντιστρέφω καί γάρ ὅσος δύναμαι καί βούλομαι καί ὅσος βούλομαι καί δύναμαι ) , ἐπί δέ ὁ φιλόσοφος οὐ ἀντιστρέφω · ὅσος μέν γάρ δύναμαι , βούλομαι , οὐ ὅσος δέ βούλομαι , δύναμαι · ἐάν γάρ βούλομαι τίς ἀδύνατος , οὖον δύναμαι οὗτος ποιέω · οἷος ἐάν βούλομαι ὁ δάκτυλος ἅπτω ὁ οὐρανός , οὖον δύναμαι οὗτος ποιέω . καί ἀπορέω τις λέγω · πῶς φημί ὁ φιλόσοφος ὁ δυνατός παραπλήσιος χαρακτηρίζω ὁ θεός , ὅπου γε ἐπί μέν ὁ θεός ἀντιστρέφω , ὡς εἴρω , ἐπί δέ ὁ φιλόσοφος οὐ ἀντιστρέφω ; καί εἰμί εἶπον ὅτι οὗτος λέγω , ἐπεί οὗτος βούλομαι ὁ τέλειος φιλόσοφος καί οὗτος ἐράω , ὅς καί τυγχάνω δύναμαι · ὁ γάρ ἀδύνατος οὐ ἐράω · καί γάρ κατά ὁ στοῖχος μέγας ἔνδεια εἰμί ὁ ὁ ὄρεξις ἀπληστία . ἰστέον δέ ὅτι πρόειμι ἔχω δείκνυμι ὅτι ἄλλως πως εἰμί ὁ γνωστικός παρά ὁ θεός καί ὁ ἀγαθός καί ὁ δυνατός καί ἄλλως πως παρά ὁ φιλόσοφος . Δεύς τοίνυν γιγνώσκω ὅτι ὁ ὅρος ἀπό ὁ ὑπόκειμαι λαμβάνω ἢ ὁ τέλος ἢ ἀπό ὁ συναμφότεροι , οὗτος εἰμί ἀπό ὁ ὑπόκειμαι ἅμα καί ὁ τέλος . καί ἀπό ὁ ὑπόκειμαι μέν , ὡς ὅταν εἶπον ὅτι Ἰατρική εἰμί τέχνη περί ὁ ἀνθρώπειος σῶμα καταγίγνομαι περί οὗτος γάρ καταγίγνομαι ) , ἀπό ὁ τέλος δέ , ὡς ὅταν εἶπον ὅτι Ἰατρική εἰμί τέχνη ὑγεία περιποιητικός τέλος γάρ ὁ ἰατρικός ὁ ὁ πάρειμι ὑγεία φυλάσσω ἢ ὁ ἄπειμι ἀνακαλέω ) , | ἀπό ὁ συναμφότεροι δέ , ὡς ὅταν εἶπον ὁ δύο ὅρος συνάπτω ‘ἰακτρική εἰμί τέχνη περί ὁ ἀνθρώπειος σῶμα καταγίγνομαι ὑγεία περιποιητικός . οὕτως οὖν καί ὁ φιλοσοφία ὁρίζω ἀπό μέν ὁ ὑπόκειμαι , ὡς ὅταν εἶπον φιλοσοφία εἰμί γνῶσις θεῖον τε καί ἀνθρώπινος πραγματώνω , ἀπό δέ ὁ τέλος φιλοσοφία εἰμί ὁμοίωσις θεός κατά ὁ δυνατός ἄνθρωπος , ἀπό ὁ συναμφότεροι δέ , ὡς ὅταν εἶπον φιλοσοφία εἰμί γνῶσις θεῖον τε καί ἀνθρώπινος πρᾶγμα ὁμοίωσις ὠσμός θεός κατά ὁ δυνατός ἄνθρωπος . καί οὗτος μέν ἐν οὗτος . ἀπορέω δέ τις λέγω ὅτι πῶς φημί ὁ ὅρος ἢ ἀπό ὁ ὑπόκειμαι λαμβάνω ἢ ἀπό ὁ τέλος ἢ ἀπό ὁ συναμφότεροι , ὅπου γε εἴωθα λέγω ὅτι πᾶς ὁ ὅρος ἀπό γένος καί συστατικός διαφορά λαμβάνω ; καί λέγω3 τις οὗτος ὁ αἴτιος , ὅτι ἐπί μέν ὁ φυσικός πρᾶγμα ἀπό γένος καί συστατικός διαφορά λαμβάνω ὁ ὅρος , οἷος ὡς ἐπί ὁ ἄνθρωπος , ἐπί δέ ὁ τέχνη ἀπό ὁ ὑπόκειμαι λαμβάνω ἢ ἀπό ὁ τέλος ἢ ἐκ ὁ συναμφότεροι , ὡς ἐπί ὁ προρέω παράδειγμα . οὗτος μέν οὗτος . κακῶς δέ λέγω , πρῶτος μέν ὅτι ὁ ἀπορία οὐ λύω · ὁ γάρ ἀπορία ἔχω ὅτι πᾶς ὁ ὅρος ἀπό γένος καί συστατικός διαφορά λαμβάνω , οὗτος δέ εἶπον τις μέν ὁ ὁράω ἀπό γένος καί συστατικός διαφορά λαμβάνω , τις δέ ἢ ἀπό ὁ ὑπόκειμαι μένω ἢ ἀπό ὁ τέλος ἢ ἐκ ὁ συναμφότεροι , ὁ ὑπόκειμαι ἅμα καί ὁ τέλος . δύο δέ ὅτι κακῶς ἐπιλύω εὑρίσκω γάρ καί ἐπί ὁ φυσικός ὁ ὅρος ἀπό ὁ ὑπόκειμαι καί τέλος λαμβάνω , ὡς ἐπί ὁ θυμός · οὗτος γάρ φυσικός εἰμί καί ὅμως ἀπό ὁ ὑπόκειμαι καί ὁ τέλος ὁρίζω αὐτός · λέγω γάρ ὅτι θυμός εἰμί ζέσις ὁ περί Καρδία αἷμα πρός ὄρεξις ἀντιλύπησις . καί ἰδού ὁ μέν ζέσις ὁ περί ὁ Καρδία αἷμα ἀπό ὁ ὑπόκειμαι εἰμί καί γάρ ὁ θυμός ὁ περί ὁ Καρδία αἷμα ὑπόκειμαι ) ὁ δέ πρός ὄρεξις ἀντιλύπησις ἀπό ὁ τέλος · τέλος γάρ ὁ θυμός ὁ ὀρέγω ὁ λυπέω ὁ ἀντιλυπέω . ὁδόω . οὗτος μέν ἐν οὗτος . εἰμί δέ εἶπον ὅτι καλῶς λέγω πᾶς ὁ ὅρος ἀπό γένος καί συστατικός διαφορά λαμβάνω · καί γάρ ὁ ἐκ ὁ τέλος λαμβάνω καί ὁ ἐκ ὁ ὑπόκειμαι καί ὁ ἐκ ὁ συναμφότεροι ἔχω καί γένος καί συστατικός διαφορά , οἷος Ἰατρική εἰμί τέχνη περί ὁ ἀνθρώπειος σῶμα καταγίγνομαι · ἰδού ἐνταῦθα ἀντί γένος μέν λαμβάνω ὁ τέχνη , ἀντί δέ συστατικός διαφορά ὅς λοιπός λέγω . I καί πάλιν Ἰατρική εἰμί τέχνη ὑγεία περιποιητικός · ἰδού ἐνταῦθα ὁ μέν τέχνη ἀντί γένος λαμβάνω , ὁ δέ λοιπός λέγω ἀντί συστατικός διαφορά . καί πάλιν Ἰατρική εἰμί τέχνη περί ὁ ἀνθρώπειος σῶμα καταγίγνομαι ὑγεία περιποιητικός · ἰδού ἀντί μέν γένος λαμβάνω ὁ τέχνη , ἀντί δέ συστατικός διαφορά ὁ λοιπός λέγω . καί πάλιν φιλοσοφία εἰμί γνῶσις θεῖον τε καί ἀνθρώπινος πρᾶγμα · ἰδού ἐνταῦθα ἀντί μέν γένος λαμβάνω ὁ γνῶσις , ἀντί δέ συστατικός διαφορά ὁ λοιπός λέγω . οὗτος μέν ἔχω καί ὁ τέταρτος καφάλης . πέμπτος δέ ὑπάρχω κεφάλαιος , ἐν ὅς ζητέω ποῖος τέλειος ὁρισμός καί ποῖος ἀτελής . ἰστέον ὅτι τέλειος ὁρισμός εἰμί ὁ ἀντιστρέφω πρός ὁ ὁριστός , οἷος ὡς ὅταν εἶπον ὅτι εἰμί τίς ἄνθρωπος , οὗτος καί ζῷον λογικός θνητός νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός , καί εἰμί τίς ζῷον λογικός θνητός νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός , οὗτος ἄνθρωπος . ἀτελής δέ ὁρισμός εἰμί ὁ μή ἀντιστρέφω · κακία γάρ ὁράω εἰμί ὁ μή ἀντιστρέφω . οὗτος δέ γίγνομαι ἐκ ὁ πλεονάζω ὁ ὅρος ἢ ἐλλείπω · καί γάρ οὗτος ὁ πλεονάζω ὅρος οὐ ἀντιστρέφω , οἷος ἄνθρωπος εἰμί ζῷον λογικός θνητός νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός γραμματικός · οὗτος γάρ πλεονάζω οὐ ἀντιστρέφω · εἰμί τίς μέν γάρ ζῷον λογικός θνητός νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός γραμματικός , οὗτος ἄνθρωπος , οὐ εἰμί τίς δέ ἄνθρωπος , οὗτος ζῷον λογικός θνητός νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός γραμματικός · οὖον γάρ πᾶς ἄνθρωπος γραμματικός εἰμί . ἀλλά μήv οὐδέ ὁ ἐλλείπω ὅρος ἀντιστρέφω · οἷος ἄνθρωπος εἰμί ζῷον λογικός · ἰδού γάρ οὗτος ὁ ὅρος ἐλλείπω οὐ ἀντιστρέφω · ἔ τίς μέν γάρ ἄνθρωπος , οὗτος ζῷον λογικός , οὐ εἰμί τίς δέ ζῷον λογικός , οὗτος ἄνθρωπος · οὖον μόνος γάρ ἄνθρωπος εἰμί ζῷον λογικός , ἀλλά καί ἄγγελος καί δαίμων . οὗτος μέν ἐν οὗτος . ζητέω δέ λοιπός ποῖος ἐκ ὁ προερέω ὁράω εἰμί τέλειος . ἰστέον ὅτι ὁ ἐκ ὁ συναμφότεροι , ἤγουν ὁ ἐκ ὑπόκειμαι ἅμα καί τέλος , μάλα εἰμί τέλειος ( οἶος τεκτονικός εἰμί τέχνη περί ξύλον θρόνος περιποιητικός ) , ὁ δέ ἐκ ὁ ὑπόκειμαι μόνος ἢ καί ἀπό μόνος ὁ τέλος ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος οὐ εἰμί τέλειος , οἷος ἐάν εἶπον ἰατρικός εἰμί τέχνη περί ὁ ἀνθρώπειος σῶμα καταγίγνομαι , οὐ ἀντιστρέφω · εἰμί τίς μέν γάρ Ἰατρική , οὗτος τέχνη περί ὁ ἀνθρώπειος σῶμα καταγίγνομαι , οὐ εἰμί τίς δέ τέχνη περί ὁ ἀνθρώπειος σῶμα καταγίγνομαι , οὗτος Ἰατρική · οὖον γάρ μόνος ὁ ἰατρικός περί ὁ ἀνθρώπειος σῶμα κατά - γίγνομαι , ἀλλά καί ὁ γυμναστικός καί ὁ κομμωτικός καί ὁ κουρευτικός . καί πάλιν ἐάν εἶπον ὅτι θυμός εἰμί ζέσις ὁ περί ὁ Καρδία αἷμα , οὐ ἀντιστρέφω · εἰμί τίς μέν γάρ θυμός , οὗτος ζέσις ὁ περί ὁ καοδιος αἷμα , οὐ εἰμί τίς δέ ζέσις ὁ περί ὁ Κάρ | δῖος αἷμα , οὗτος θυμός · δύναμαι γάρ ζέσις εἰμί ὁ περί ὁ Καρδία αἷμα καί ἀπό πυρετός . καί πάλιν ἐάν εἶπον ὅτι ῥητορικός εἰμί πειθώ δημιουργός , οὐ ἀντιστρέφω · εἰμί τίς μέν γάρ ῥητορικός , οὗτος πειθώ δημιουργός , οὐ εἰμί τίς δέ πειθώ δημιουργός , οὗτος ῥητορικός · οὖον μόνος γάρ ὁ ῥητορικός πειθώ δημιουργός , ἀλλά καί ὁ διαλεκτικός φιλοσοφία . πρόσκειμαι δέ ἀνωτέρω ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος οὐ εἰμί τέλειος ὁ ἀπό ὁ ὑπόκειμαι μόνος λαμβάνω ἢ ὁ ἀπό ὁ τέλος , ἐπεί εἰμί ὅτε εὑρίσκω καί ὁ ἐκ ὁ ὑπόκειμαι μόνος λαμβάνω ὅρος τέλειος , οἷος ὡς ἐπί ὁ υαλουργικός · ἐάν γάρ εἶπον ὅτι ὑαλουργική εἰμί τέχνη περί ὕαλος καταγίγνομαι , τέλειος εἰμί ὅρος · εἰμί τίς μέν γάρ ὑαλουργική εἰμί , οὗτος τέχνη περί ὕαλος καταταγινομέην , καί εἰμί τίς περί ὕαλος καταγίγνομαι οὗτος τέχνη εἰμί ὑαλουργική · ὁ γάρ υαλουργικός μόνος ὑπόκειμαι ὁ ὕαλος . ἐπί δέ ὁ φιλοσοφία καί ἀπό ὁ τέλος μόνος καί ἀπό ὁ ὑπόκειμαι τέλειος εἰμί ὁρισμός . καί ἀπορέω τις λέγω διά τίς ἐπί ὁ φιλοσοφία ὁ ἐκ μόνος ὁ ὑπόκειμαι ὅρος τέλειος εἰμί καί ὁ ἐκ μόνος ὁ τέλος . καί εἰμί εἶπον , ἐπεί καί ὁ ὑπόκειμαι ὁ φιλοσοφία αὐτός μόνος ὑπόκειμαι καί οὐ ἄλλος τις ὁ γάρ φιλοσοφία μόνος ὑπόκειμαι πᾶς ὁ εἰμί ) , καί πάλιν καί ὁ τέλος ὁ φιλοσοφία αὐτός μόνος εἰμί τέλος · μόνος γάρ ὁ φιλοσοφία ὁ γνῶσις πᾶς ὁ εἰμί ἔχω καί διά αὐτός ὁμοιόω ὁ θεός . οὗτος καί ὁ πέμπτος κεφάλαιος καί ὁ πάρειμι πρᾶξις . Πρᾶξις Ζ΄ . μανθάνω ὁ πέμπτος καφάλης ζητέω καί ὁ ἕκτος , ἐν ὅς λέγω πόσος καί ποῖος ὁ φιλοσοφία εἰμί ὁρισμός . εἰμί δέ οὗτος · πρῶτος μέν ὁ λέγω φιλοσοφία εἰμί γνῶσις ὁ εἰμί ὁ εἰμί ἐστία , δύο δέ γιγνώσκω θεῖον τε καί ἀνθρώπινος πράγμα , τρίτος ’ μελέτη θάνατος , τέταρτος ὁμοίωσις θεός κατά ὁ δυνατός ἄνθρωπος , πέμπτος τέχνη τέχνη καί ἐπιστήμη ἐφίστημι , ἕκτος φιλοσοφία εἰμί φίλιος σοφία καί οὗτος μέν ὁ ἕκτος κεφάλαιος . Ἕβδομος δέ εἰμί κεφάλαιος , διά τίς τοσοῦτος εἰμί ὁ ὁ φιλοσοφία ὁρισμός καί μήτε πλείων μήτε μικρός . καί εἰμί εἶπον δύο λύω , εἷς μέν ἀπό διαίρεσις , ἕτερος δέ ἀριθμητικός . εἰμί δέ ὁ ἀπό διαιρέδεως οὗτος · εἰμί τις ὑφίστημι μέν , μή ὀνομάζω δέ , ὡς ἐπί ὁ εἰμί ἐν ὁ βυθός καί ἐν ὁ ἄβατος ὄρος · εἰμί γάρ τις ἐν ὁ βυθός , ὅστις εἰμί μέν , οὐ ὀνομάζω δέ διά ὁ μή γιγνώσκω ὑπό ἐγώ . καί πάλιν εἰμί τις ὀνομάζω μέν , μή ὑφίστημι δέ , ὡς ἐπί ὁ ἱπποκένταυρος · Κένταυρος · οὗτος γάρ ὀνομάζω μέν , οὐ ὑφίστημι δέ · | οὖον γάρ εἰμί ἱπποχένταυρος . καί πάλιν εἰμί τις καί ὀνομάζω καί ὑφίστημι , ὥσπερ ὁ ἄνθρωπος καί ὁ τέχνη · καί γάρ ὀνομάζω καί εἰμί . ὁ δέ φιλοσοφία καί ὀνομάζω καί ὑφίστημι , ὡς ἐν ὁ εἰμί εἰμί μανθάνω . καί ἐν πρῶτος ὁ ὕπαρξις ἔχω · καί γάρ ὁ φιλοσοφία μήτηρ ὁ τέχνη καί ἐπιστήμη εἰμί · ἐκ αὐτός γάρ ὁ ἀρχή καί ὁ τέχνη καί ὁ ἐπιστήμη λαμβάνω . οἷος ὁ γεωμέτρης λαμβάνω ὁμολογέω ὅτι σημεῖον εἰμί ὅς μέρος οὐδείς · οὗτος δέ ὁ αἴτιος ὁ φυσικός φιλόσοφος οἶδα . καί πάλιν ὁ ἰατρός λαμβάνω ὁμολογέω ὅτι ἐκ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ὁ ἀνθρώπειος σῶμα συνίστημι · οὗτος δέ ὁ αἴτιος ὁ φυσικός φιλόσοφος οἶδα . καί πάλιν ὁ γραμματικός λαμβάνω ὁμολογέω ὅτι ὁ ὁ καί ὁ # x772 ; μακρός εἰμί · οὗτος δέ ὁ αἴτιος ὁ μουσικός φιλόσοφος οἶδα . ὁ φιλοσοφία οὖν , ὡς εἴρω , καί ὀνομάζω καί ὑφίστημι καί ἐν πρῶτος ὁ ὕπαρξις · ἔχω . καί ἐπεί μέν ὀνομάζω , ἔχω ἐκ ὁ ὄνομα ὅρος ὁ λέγω φιλοσοφικός εἰμί φίλιος σοφία , ἐπεί δέ ἐν πρῶτος ἔχω ὁ ὕπαρξις , ἔχω ὁ ἐκ ὁ ὑπεροχή ὅρος ὁ λέγω φιλοσοφία εἰμί τέχνη τέχνη καί ἐπιστήμη ἐφίστημι . ἐπεί δέ ὑφίστημι , ἔχω καί ὑπόκειμαι , ἔχω καί τέλος , καί ἑκάτερος οὗτος διττός · πᾶς γάρ τέχνη καί ἐπιστήμη ἔχω καί ὑπόκειμαι , κεῖμαι , ἔχω καί τέλος , καί ἑκάτερος οὗτος διττός · ἔχω γάρ προσεχής ὑπόκειμαι , ἔχω καί πόρρω ὑπόκειμαι , καί πάλιν ἔχω καί προσεχής τέλος καί πόρρω τέλος . ἀλλά ἵνα σαφής ἐγώ ὁ λέγω γίγνομαι , γυμνάζω ὁ λόγος ἐπί ὁ ναυπηγικός . ἰστέον ὅτι ὁ ναυπηγικός ἔχω καί ὑπόκειμαι , ἔχω καί τέλος , καί ἑκάτερος οὗτος διττός · ἔχω γάρ καί προσεχής ὑπόκειμαι καί πόρρω ὑπόκειμαι , καί πάλιν ἔχω προσεχής τέλος καί πόρρω τέλος . καί προσεχής μέν ὑπόκειμαι ἔχω ὁ ἁπλόος ξύλον , πόρρω δέ ὑπόκειμαι ὁ τοιόσδε ξύλον οἷος ὁ ποιόω πρός τρόπις καί πηδάλιον · πρῶτος γάρ ὁ ναυπηγός λαμβάνω ὁ ἁπλόος ξύλον , καί εἶτα οὕτως ζητέω ποῖος ποιέω πρός τρόπις καί πηδάλιον . καί πάλιν προσεχής μέν τέλος ἔχω ὁ ποιέω ἁπλόος ναῦς , πόρρω δέ τέλος ὁ ποιέω τοιόσδε νῦν , οἷος ἢ δόρκων ἢ λύχνος . οὕτως οὖν καί ὁ φιλοσοφία ἔχω καί ὑπόκειμαι καί τέλος καί ἑκάτερος οὗτος διττός · ἔχω γάρ προσεχής ὑπόκειμαι καί πόρρω καί τέλος ὁμοίως προσεχής καί πόρρω . καί προσεχής μέν ὑπόκειμαι - μένω ἔχω ὁ ἁπλόος εἰμί , πόρρω δέ ὑπόκειμαι ὁ τοιόσδε εἰμί , οἷος ὁ θεῖον καί ὁ ἀνθρώπινος πρᾶγμα . καί πάλιν προσεχής μέν τέλος ἔχω ὁ μελετάω ὁ θάνατος , ἤγουν ὁ νέκρωσις ἀπεργάζομαι ὁ πάθος , πόρρω δέ τέλος ἔχω | ὁ διά οὗτος , ἤγουν διά ὁ νέκρωσις ἀπεργάζομαι ὁ πάθος , ὁμοιόω θεός κατά ὁ δυνατός ἄνθρωπος . ἐπεί οὖν ὁ φιλοσοφία ἔχω καί ὑπόκειμαι καί τέλος καί ἑκάτερος οὗτος διττός , ὡς εἴρω , οὗτος χάρις καί ἄλλος τέσσαρες ὅρος ἔχω , δύο ἐκ ὁ ὑπόκειμαι , εἷς μέν ἐκ ὁ προσεχής ὑπόκειμαι ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί γνῶσις ὁ εἰμί ὅς εἰμί εἰμί , ἄλλος δέ ἐκ ὁ πόρρω ὑπόκειμαι ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί γνῶσις θεῖον τε καί ἀνθρώπινος πραγματώνω , καί δύο ἐκ ὁ τέλος , εἷς μέν ἐκ ὁ προσεχής τέλος ὁ λέγω φιλοσοφία εἰμί μελέτη θάνατος , ἄλλος δέ ἐκ ὁ πόρρω τέλος ὁ λέγω φιλοσοφία εἰμί ὁμοίωσις θεός κατά ὁ δυνατός ἄνθρωπος . ἄτη μέν οὖν ὁ ἀπό διαίρεσις λύσις ὁ δείκνυμι διά τίς ἐκ εἰμί ὁ ὁ φιλοσοφία ὁρισμός . ὁ δέ ἀριθμητικός εἰμί οὗτος · ὁ ἀριθμός ὁ μέν εἰμί τέλειος ὁ δέ ὑπερτέλειος ὁ δέ ἐλλιπής , ὅστις καί ἀτελής καλέω . καί τέλειος μέν ἀριθμός εἰμί ὅς ὁ μέρος συντίθημι ἐξισόω ὁ ὅλος , ὡς ἐπί ὁ ἕξ · οὗτος γάρ ὁ μέρος συντίθημι ὁ ἓξ ἀριθμός ἀποτελέω · λοῦσις · ἔχω γάρ ὁ ἥμισυς τρεῖς , ὁ τρίτος δύο καί ὁ ἕκτος μόνος · ἰδού ἕξ · τέταρτος γάρ προσλαμβάνω οὖον δύναμαι , ἐπεί ἐάν προσλαμβάνω τέταρτος , ἀναγκάζω τέμνω ὁ μόνος · ὁ δέ ἀριθμητικός οὖον τέμνω ὁ μόνος . ὑπερτελής δέ ἀριθμός εἰμί ὅς ὁ μέρος συντίθημι ὑπέρ ὁ ὅλος εὑρίσκω , σκῶ , ὡς ἐπί ὁ δώδεκα · οὗτος γάρ ὁ μέρος συντίθημι ὁ ἓξ καί δέκα ἀριθμός ἀποτελέω · ἔχω γάρ ὁ ἥμισυς ἕξ , ὁ τρίτος τέσσαρες , ὁ τέταρτος τρεῖς , ὁ ἕκτος δύο καί ὁ δωδέκατος μόνος · ἰδού δεκαέξ . ἐλλιπής δέ ἀριθμός ἤτοι ἀτελής εἰμί ὅς ὁ μέρος συντίθημι μικρός τονή ὁ ὅλος εὑρίσκω , ὡς ἐπί ὁ ὀκτώ · οὗτος γάρ ὁ μέρος συντίθημι ὁ ἑπτά ἀριθμός ἀποτελέω · ἔχω γάρ ὁ ἥμισυς τέσσαρες , ὁ τέταρτος δύο καί ὁ ὄγδοος μόνος · ἰδού ἑπτά . οὗτος οὖν οὕτως ἔχω ἐπεί πρῶτος τέλειος ἀριθμός ὁ ἕξ εἰμί πρό αὐτός γάρ ἄλλος τέλειος οὐ εἰμί ) , οὗτος χάρις ἕξ εἰμί ὁ ὁ φιλοσοφία ὁρισμός · ἐσθίω γάρ ὁ μήτηρ ὁ τέχνη καί ἐπιστήμη ὁ πρῶτος καί τέλειος ἀριθμέω κοσμέω . ἐν ὅς σύν θεός καί ὁ πάρειμι πρᾶξις . Πρᾶξις Η΄ . ἔρχομαι ἐπί ὁ ὄγδοος κεφάλαιος καί εἶπον ὁ τάξις ὁ ὁρισμός ὁ φιλοσοφία . ἰστέον ὅτι ἓξ εἰμί ὁ ὁ φιλοσοφία ὁρισμός ἔσχατος εἰμί ὁ ἐκ ὁ ἐτυμολογία ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί φίλιος σοφία . ὁ δέ πέντε ὁ ἄλλος ἔσχατος εἰμί ὁ ἐκ ὁ ὑπεροχή ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί τέχνη τέχνη καί ἐπιστήμη ἐπιστήμη . ὁ δέ | τέσσαρες ὁ μέν ἐκ ὁ ὑπόκειμαι εἰμί πρῶτος , ὁ δέ ἐκ ὁ τέλος ἔσχατος . καί ἐν ἑκάτερος οὗτος ὁ ἐκ ὁ προσεχής προτερεύω ὁ ἐκ ὁ πόρρω · καί γάρ ὁ ἐκ ὁ προσεχής ὑπόκειμαι ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί γνῶσις ὁ εἰμί ὅς εἰμί ἐστία προτερεύω ὁ ἐκ ὁ πόρρω ὑπόκειμαι ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί γνῶσις θεῖον τε καί ἀνθρώπινος πραγματώνω . καί πάλιν ὁ ἐκ ὁ προσεχής τέλος ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί μελέτη θάνατος προτερεύω ὁ ἐκ ὁ πόρρω τέλος ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί ὁμοίωσις θεός κατά ὁ δυνατός ἄνθρωπος · ὥστε εἰμί ὁ τάξις οὕτως · πρῶτος μέν εἰμί ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί γνῶσις ὁ εἰμί ὅς εἰμί ἐστία , δύο γιγνώσκω θεῖον τε καί ἀνθρώπινος πραγματώνω , τρίτος μελέτη θάνατος , τέταρτος ὁμοίωσις θεός κατά ὁ δυνατός ἄνθρωπος , πέμπτος ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί τέχνη τέχνη καί ἐπιστήμη ἐφίστημι , ἕκτος δέ εἰμί ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί φίλιος σοφία . οὗτος εἶπον ἔρχομαι καί εἶπον ὁ αἴτιος ὁ τάξις αὐτός . ἰστέον ὅτι ὁ ὁρισμός ὁ ἀπό ὁ ἐτυμολογία ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί φίλιος σοφία τελευταῖος ἐπέχω τάξις . καί οὗτος εὔλογος · πρώϊος γάρ δεῖ ὑπάρχω ὁ πρᾶγμα καί τελευταῖος ἐπιτίθημι αὐτός ὄνομα , ὅθεν καί ὄνομα λέγω οἰνόω ὁ εἰμί ὅμοιος · καί γάρ οὐ ὡς τυγχάνω ἐπιτίθημι ὁ ἀρχαῖος ὁ ὄνομα , ἀλλά ἁρμοζόντως ὁ ὑπόκειμαι πρᾶγμα , οἷος ἄνθρωπος λέγω παρά ὁ ἀναθρέω καί ἀναλογίζομαι ὁ ὁράω , καί πάλιν ἵππος λέγω παρά ὁ πέτομαι ὁ πούς . οὕτως οὖν δεῖ ὑπάρχω ὁ φιλοσοφία καί τελευταῖος ἐπιτίθημι αὐτός ὄνομα καί καλέω αὐτός φιλοσοφία . ἐπεί οὖν ὁ ὄνομα τελευταῖος ἐπέχω τάξις , οὗτος χάρις καί ὁ ἀπό ὁ ὀνομασία ἤγουν ὁ ἀπό ὁ ἐτυμολογία ὅρος τελευταῖος ἐπέχω τάξις . ὁ δέ ὅρος ὁ ἐκ ὁ ὑπεροχή ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί τέχνη τέχνη καί ἐπιστήμη ἐφίστημι ἔσχατος ὁ ἄλλος εἰμί διά τοιοῦτος αἴτιος · ὁ κοινός προτερεύω ὁ ἰδίως τις ὑπάρχω καί αὐτός μόνος ὁ πρᾶγμα ἁρμόζω , ὥσπερ καί ἐπί ὁ ὁράω · καί γάρ καί ἐν οὗτος ὁ μέν κοινός λέγω πρῶτος εἰμί , ὁ δέ ἰδίως αὐτός ὑπάρχω καί ὁ ὁριστός μόνος ἁρμόζω τελευταῖος ἐπέχω τάξις , οἷος ὡς ἐπί ὁ ἄνθρωπος εἰμί ζῷον λογικός θνητός καί ὁ ἑξῆς • ἰδού ἐνταῦθα ὁ μέν κοινός λέγω πρῶτος εἰμί , οἷος ὁ ζῷον οὖον γάρ μόνος ὁ ἄνθρωπος εἰμί ζῷον ἀλλά καί ἵππος καί κύω ) , καί πάλιν ὁ λογικός οὖον μόνος γάρ ὁ ἄνθρωπος εἰμί λογικός ἀλλά καί ἄγγελος καί δαίμων ) , ὁμοίως καί ὁ θνητός οὖον μόνος γάρ ὁ ἄνθρωπος εἰμί θνητός ἀλλά καί ὁ μακραίων νύμφη ) , ὁ δέ ἰδίως | αὐτός ὑπάρχω καί ὁ ὁριστός μόνος ἁρμόζω τελευταῖος ἐπέχω τάξις · ὁ γάρ νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός ὁ ἄνθρωπος μόνος ἁρμόζω · μόνος γάρ ὁ ἄνθρωπος μανθάνω ὁ κατά ἐνέργεια γνῶσις , ὁ δέ μακραίων νύμφη οὐ εἰμί νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός · οὐδέ γάρ μανθάνω ὁ κατά ἐνέργεια γνῶσις , ἀλλά οἴκοθεν αὐτός ἔχω · οὗτος γάρ φύσις πᾶς οἶδα . ἐπεί οὖν ὁ κοινός προτερεύω ὁ ἰδίως τις ὑπάρχω , οὗτος χάρις καί ὁ ἀπό ὁ ὑπόκειμαι καί ὁ ἀπό ὁ τέλος ὅρος προτερεύω ὁ ἀπό ὁ ὑπεροχή ὁράω · καί γάρ κοινός μέν εἰμί ὁ ὑπόκειμαι καί ὁ τέλος οὖον μόνος γάρ ὁ φιλοσοφία σοφία ἔχω καί ὑπόκειμαι καί τέλος ἀλλά καί πᾶς τέχνη καί πᾶς ἐπιστήμη ) , ἰδίως δέ ὑπάρχω ὁ φιλοσοφία ὁ ὑπεροχή · μόνος γάρ ὁ φιλοσοφία ὑπερέχω πᾶς ὁ τέχνη καί ἐπιστήμη . ὁ δέ ἐκ ὁ ὑπόκειμαι ὅρος προτερεύω ὁ ἐκ ὁ τέλος , ἐπεί καί ὁ ὑπόκειμαι προτερεύω ὁ τέλος · εἰμί μή γάρ εἰμί ὑπόκειμαι , οὐδέ τέλος εὑρίσκω · εἰμί μή γάρ ἔχω ὁ τέκτων ξύλον , οὖον δύναμαι ποιέω θρόνος ἢ κλίνη ἤ τίς τοιοῦτος . ὁ δέ ἐκ ὁ προσεχής προτερεύω ὁ ἐκ ὁ πόρρω , οἷος ὁ ἐκ ὁ προσεχής ὑπόκειμαι ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί γνῶσις ὁ εἰμί ὅς εἰμί ἐστία προτερεύω ὁ ἐκ ὁ πόρρω ὑπόκειμαι ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί γνῶσις θεῖον τε καί ἀνθρώπινος πραγματώνω . καί πάλιν ὁ ἐκ ὁ προσεχής τέλος ὁ λέγω οἶς φιλοσοφία εἰμί μελέτη θάνατος προτερεύω ὁ ἐκ ὁ πόρρω τέλος ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί ὁμοίωσις θεός κατά ὁ δυνατός ἄνθρωπος , ἐπεί ὁ προσεχής προτερεύω ὁ πόρρω · καί γάρ ὁ προσεχής ἐγγύτερος εἰμί καί διά αὐτός ἐπί ὁ πόρρω ἔρχομαι · καί γάρ εἰμί μή ἔχω ὁ τέκτων ὁ ἁπλόος ξύλον , οὖον δύναμαι διακρίνω ὁ τοιόσδε ξύλον , οἷος ὁ ποιόω καί ὁ οὖον ποιόω , καίω πάλιν ὁ φιλόσοφος εἰμί μή μελετάω ὁ θάνατος , οὗτος εἰμί νέκρωσις ἀπεργάζομαι ὁ πάθος , οὖον δύναμαι ὁμοιόω θεός . οὗτος μέν περί ὁ τάξις ὁ ἓξ ὁρισμός . ἰστέον δέ ὅτι καί ἄλλος δύο ὅρος ἐθέλω τίνω ἐπεισφέρω ὁ φιλοσοφία , εἷς μέν ὁ ἰατρός εἷς δέ ἕτερος · καί γάρ ὁ ἰατρός ἐθέλω ὁ οἰκεῖος τέχνη σεμνύνω , κατά ὁ ποιητής χρύσεος χάλκεος καταλλάσσω , ὁρίζω λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί ἰατρικός Ψυχή , ἰατρικός δέ εἰμί φιλοσοφία σωμάτων.’ οὗτος δέ ὁ ὅρος οὐ εὕω ἔχω · διάλληλος γάρ ἔχω δεῖξις , ὅστις διαβάλλω παρά ὁ φιλόσοφος , ἐπεί ὁ διάλληλος δεῖξις ἐκ ὁ ζητέω ὁ ζητέω κατασκευάζω , ὡς ὅταν εἶπον ποῦ μένω Πλάτων ὅπου μένω Δίων , | καί ποῦ μένω Δίων ὅπου μένω Πλάτων . οὕτως οὖν καί ἐπί οὗτος ὁ ὁρισμός διάλληλος εἰμί δεῖξις · τίς γάρ εἰμί φιλοσοφία ; ἰατρικός ψυχώνω καί τίς Ἰατρική ; φιλοσοφία σώμα · καί ἐρωτάω τίς εἰμί ἰατρικός φημί φιλοσοφία , καί φιλοσοφία φημί ἰατρικός , καί ὁ ζητέω ἐκ ὁ ζητέω κατασκευάζω . ἄλλως τε δέ εἰμί καί δήω ὁ ὅρος ὁ λέγω φιλοσοφία εἰμί ἰατρικός Ψυχή καλῶς ἔχω , ἐν-περιέχω ἐκ ὁ ὁράω ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί μελέτη θάνατος · καί γάρ ὁ μελετάω ὁ θάνατος ἤγουν ὁ νέκρωσις ἕπομαι ὁ πάθος οὐδείς ἕτερος εἰμί εἰμί μή ὁ ἰατρεύω Ψυχή . ἕτερος δέ ἄλλος ὅρος ἐπεισφέρω ὁ φιλοσοφία λέγω φιλοσοφία εἰμί μέγας μουσικός · οὗτος γάρ 6 Πλάτος ἐν ὁ Φαίδων ὁρίζω αὐτός . οὗτος δέ ὁ ὅρος ἐν-περιέχω ἐκ ὁ ὁράω ἀπό ὁ ὑπεροχή ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί τέχνη τέχνη καί ἐπιστήμη ἐφίστημι · καί γάρ ὁ λέγω μέγας μουσική ἀπό ὁ ὑπεροχή εἰμί . οὗτος μέν ὁ ὄγδοος κεφάλαιος . ἔρχομαι δέ καί ἐπί ὁ ἔνατος καί εἶπον τίς ἐφευρίσκω οὗτος ὁ ὅρος . ἰστέον ὅτι ὁ δύο , ὁ ἀπό ὁ ὑπόκειμαι καί ὁ ἐκ ὁ ἐτυμολογία , μολογιος , εἰς ὁ Πυθαγόρας ἀναφέρω . οὗτος δέ οὐ ἔχω δείκνυμι ἀπό Πυθαγόρειος σύγγραμμα · οὐ ποιέω γάρ σύγγραμμα ὁ Πυθαγόρας · λέγω γάρ ὅτι ἰού βούλομαι ἐν ἄψυχος ὁ ἐμός καταλείπω ἄψυχος δέ καλέω ὁ βιβλίον ) , ἀλλά ἐν ἔμψυχος ἤτοι ἐν ὁ μαθητής , ὅστις καί ἐρωτάω δύναμαι ἀποκρίνω · καί γάρ ὁ ἄνθρωπος δύναμαι πρός ὁ ἀπορία ἀποκρίνω , ὁ δέ βιβλίον οὖον δύναμαι ἀποκρίνω , καί ὡς λέγω2 τις ὁ Πυθαγόρειος ἰού δύναμαι ὁ βιβλίον διδάσκω ἐγώ ἀεί , ἄλλος καί ἄλλος ἀεί περί ὁ αὐτός φθέγγομαι · καί γάρ ὁ βιβλίον ἀεί ὁ αὐτός περί ὁ ἑαυτοῦ λέγω καί οὖον δύναμαι πρός ὁ ἐρωτάω ἀποκρίνω , ὁ δέ ἄνθρωπος δύναμαι πρός ὁ ἐρωτάω ἀποκρίνω . ὡς οὖν εἴρω , ἐκ ὁ Πυθαγόρειος σύγγραμμα οὐ ἔχω δείκνυμι ὅτι οὗτος ὁ ὅρος εἰς Πυθαγόρας ἀναφέρω · οὐδέ γάρ σύγγραμμα καταλείπω · μηδέ γάρ τις οἴομαι ὁ χρύσεος ἔπος αὐτός εἰμί , ἀλλά τις ὁ Πυθαγόρειος ποιέω οὗτος καί πρός τιμή ἐπιγράφω ὁ ὄνομα ὁ οἰκεῖος διδάσκαλος . δείκνυμι δέ ὅτι οὗτος ὁ ὅρος ὁ Πυθαγόρας εἰμί ἐκ ὁ Πυθαγόρειος · καί γάρ ὁ Νικόμαχος εἷς δέ οὗτος ὁ Πυθαγόρειος ) λέγω ὅτι ὅς Πυθαγόρας οὕτως ὁρίζω ὁ φιλοσοφία · φιλοσοφία εἰμί γνῶσις ὁ εἰμί ὅς εἰμί εἰμί , καί πάλιν γνῶσις θεῖον τε καί ἀνθρώπινος πρᾶγμα , | καί πάλιν φιλοσοφία εἰμί φίλιος σοφία . ὁ δέ δύο ὁ ἐκ ὁ τέλος εἰς ὁ Πλάτων ἀναφέρω , ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί μελέτη θάνατος καί πάλιν ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί ὁμοίωσις θεός κατά ὁ δυνατός ἄνθρωπος · καί γάρ ἐν μέν ὁ Φαίδων φαίνω δοξάζω ὁ φιλοσοφία μέλω θάνατος , διά ὅς φημί κινδυνεύω γάρ ὅσος τυγχάνω ὀρθῶς ἅπτω φιλοσοφία λανθάνω σφεῖς τε αὐτός καί ὁ ἄλλος μηδείς ἕτερος μελέτη ἢ θνῄσκω τε καί θνῄσκω , ἐν δέ ὁ Θεαίτητος φαίνω δοξάζω αὐτός ὁμοίωσις θεός κατά ὁ δυνατός ἄνθρωπος , διά ὅς φημί ἀλλά ἐπεί , u ) Θεόδωρος γεωμέτρης δέ οὗτος ) , οὔτε ἀπόλλυμι ὁ κακός δυνατός ὑπεναντίος γάρ τίς ὁ ἀγαθός εἰμί ἀνάγκη ) οὔτε ἐν θεός αὐτός ἱδρύω , ὅδε ὁ θνητός φύσις καί ὅδε ὁ τόπος ἐκ ἀνάγκη περιπολέω . διό δεῖ πειράω φεύγω ἐνθένδε ἐκεῖσε ὅτι ταχύς . τίς οὖν ὁ φυγή εἰμί ; ὁμοίωσις θεός κατά ὁ δυνα - ὁ ἄνθρωπος . ὁμοίωσις δέ θεός εἰμί ὁ ὅσιος καί Δίκαιος γίγνομαι μετά φρόνησις . ὁ δέ ἐκ ὁ ὑπεροχή ὅρος ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί τέχνη τέχνη καί ἐπιστήμη ἐφίστημι εἰς ὁ Ἀριστοτέλης ἀναφέρω · οὗτος γάρ ὁ φιλοσοφία ὁρίζω ἐν ὁ μετά ὁ φυσικός . ἐν ὅς σύν θεός καί ὁ πάρειμι πρᾶξις . Πρᾶξις Θ΄ . μανθάνω πόσος καί ποῖος ὁ φιλοσοφία εἰμί ὁρισμός καί ὁ αἴτιος διά ὅς τοσοῦτος εἰμί καί ὁ τάξις αὐτός καί τίς ἐφευρίσκω αὐτός , ἔρχομαι καί οὗτος σαφηνίζω εἰς μέσος αὐτός ἄγω . ἰστέον ὅτι πρῶτος ὅρος εἰμί ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί γνῶσις ὁ εἰμί ὅς εἰμί ἐστία . καί δεῖ γιγνώσκω ὅτι ἀντί μέν γένος λαμβάνω ὁ γνῶσις · καί γάρ ὁ γνῶσις κοινός τίς εἰμί · εἰμί γάρ γνῶσις καθολικός καί γνῶσις μερικός καί πάλιν γνῶσις μετά αἴτιος καί γνῶσις ἄνευ αἴτιος , ὡς ὁ κατά ἐμπειρία γνῶσις . ὁ δέ λοιπός λέγω ἀντί συστατικός διαφορά λαμβάνω διαχωρίζω ὁ φιλοσοφία ἀπό ὁ ἄλλος τέχνη καί ὁ ἄλλος ἐπιστήμη · καί γάρ ὁ φιλοσοφία μέν πᾶς ὁ εἰμί εἰμί γνῶσις , ὁ δέ ἄλλος τέχνη καί ἐπιστήμη οὖον πᾶς ὁ εἰμί εἰμί γνῶσις ἀλλά τις εἰμί · καί γάρ ὁ ἀστρονομία περί μόνος ὁ ἀστήρ καταγίγνομαι καί ὁ ἰατρικός περί μόνος ὁ ἀνθρώπειος σῶμα καταγίγνομαι καί ὁ τεκτονικός περί μόνος ὁ ξύλον καταγίγνομαι . οὗτος μέν ἐν οὗτος . ἀπορέω δέ τις λέγω · διά τίς εἶπον γνῶσις ; τίς γάρ ; μόνος ὁ φιλοσοφία εἰμί γνῶσις καί οὐ πᾶς τέχνη ; καί ἐπιλύω τις λέγω ὅτι ἐπεί ὁ τέχνη ὀλίγος μέν γιγνώσκω πολύς δέ ἀγνοέω μᾶλλον ἄγνοια εἰμί ἤ2 γνῶσις , | ὁ δέ φιλοσοφία ὡς πᾶς γιγνώσκω κύριος γνῶσις εἰμί . οὗτος μέν οὗτος λέγω ἐπιλύω . εἰμί δέ εἶπον ὅτι περισσός εἰμί ὁ ἀπορία · κατά γάρ ὁ λόγος αὐτός οὐδέ ὁ ἄνθρωπος ὁρίζω ὀφείλω λέγω ζῷον , ἐπεί οὖον μόνος ἄνθρωπος εἰμί ζῷον ἀλλά καί ἵππος καί βοῦς . πάλιν ἀπορέω λέγω · διά τίς εἶπον μετά ὁ ἄρθρον γιγνώσκω ὁ ὄνομαι καί μή ἄνευ ἄρθρον γιγνώσκω ὄνομαι ; καί ἐπιλύω λέγω ὅτι διά οὗτος εἶπον μετά ὁ ἄρθρον ἵνα δείκνυμι ὅτι ἔχω κοινωνία ὁ ὄνιον · καί γάρ ὁ εἰμί καί ἄνω ἔχω κοινωνία κατά ὁ ποιητικός αἴτιος , ἤγουν κατά ὁ δημιουργικός , καί κάτω κατά ὁ ὑλικός , ὡς καί ὁ Πλάτων λέγω συνδέω ὁ θεός ὁ κορυφή ὁ ΠΡΑ - γμάτων ἄνω τε καί κάτω , ἄνω μέν κατά ὁ ποιητικός αἴτιος , ἤγουν δημιουργικός , ουργικόν , κάτω δέ κατά ὁ ὑλικός . οὗτος μέν οὗτος . εἰμί δέ εἶπον πρός αὐτός ὅτι κακῶς λέγω · οὐδέ γάρ ὁ ἄρθρον δηλόω κοινωνία ἀλλά ἢ ὅλως ἀναφορά καί ἀναπόλησις προγιγνώσκω πρᾶγμα · ἐάν γάρ εἶπον ἄνθρωπος ἀλθέω , ἀγνοέω τις δηλόω , ἐάν δέ εἶπον 6 ἄνθρωπος ἀλθέω , προγιγνώσκω τις εἰσάγω . εἰμί οὖν εἶπον ὅτι διά οὗτος μετά ὁ ἄρθρον εἶπον οἷος γνῶσις ὁ ὄνομαι , ἵνα δηλόω ὅτι πᾶς ὁ εἰμί γνῶσις εἰμί ὁ φιλοσοφία καί οὖον τις εἰμί · εἰμί γάρ εἶπον Χωρὶς ἄρθρον οἷος γιγνώσκω ὄνομαι , ὁ αὐτός λέγω ὡς εἰμί λέγω γιγνώσκω τις ὄνομαι , ὡς καί ὁ Ἀριστοτέλης ἐν ὁ περι ἑρμηνεία φημί ὅτι ὁ απροσδιόριστος πρότασις ἰσοδυναμέω ὁ μερικός προσδιορίζω πρότασις , οἷος ὁ λέγω ἄνθρωπος περιπατέω ὁ αὐτός λέγω ὡς ἵνα λέγω τίς ἄνθρωπος περιπατέω . ὁ δέ μετά ὁ ἄρθρον πρότασις ἰσοδυναμέω ὁ καθολικός προσδιορίζω πρότασις · καί γάρ ‘ὁνθρωπος ἄνθρωπος περιπατέω ἐάν εἶπον τις ; ὁ αὐτός λέγω ὡς ἵνα λέγω πᾶς ἄνθρωπος περιπατέω . ἵνα οὖν δηλόω ὅτι πᾶς ὁ εἰμί εἰμί γνῶσις ὁ φιλοσοφία καί οὖον τις εἰμί οὗτος χάρις εἶπον μετά ὁ ἄρθρον . πάλιν ἀπορέω λέγω · διά τίς εἶπον γιγνώσκω ὁ ὄνομαι καί οὐ εἶπον καί ὁ μή ὄνομαι ; καί εἰμί εἶπον ὅτι πρῶτος μέν μή εἰμί οὐ εἰμί γνῶσις οὐδείς γάρ ὁ μή εἰμί δύναμαι γιγνώσκω · ὁ γάρ γνῶσις ὁ εἰμί εἰμί ) , δύο δέ εἰμί καί δήω ὁ μή εἰμί εἰμί γνῶσις , διά ὁ εἶπον γιγνώσκω ὁ ὄνομαι συμπεριλαμβάνω καί ὁ ἀντίκειμαι , λέγω δή ὁ μή εἰμί · καί γάρ ὁ γιγνώσκω ὁ εἷς ὁ ἀντίκειμαι καί ὁ ἕτερος ὁ ἀντίκειμαι γιγνώσκω · οἷος ὁ γιγνώσκω ὅτι ὁ λευκός εἰμί χρῶμα διακριτικός ὄψις οἶδα ὅτι ὁ μέλας χρῶμα συγκριτικός ὄψις εἰμί . οὗτος μέν εἰμί οὗτος . ἰστέον δέ ὅτι ἔρχομαι εἰμί εἰμί προστίθημι , ἵνα δηλόω πῶς γιγνώσκω ὁ φιλοσοφία ὁ εἰμί , οὗτος εἰμί ὅτι οὖον γιγνώσκω αὐτός κατά ὁ ποσός · οὖον γάρ γιγνώσκω ὁ πόσος ἄνθρωπος εἰμί ἢ ἵππος ἢ ἀστήρ , ἀλλά ὁ φύσις αὐτός γιγνώσκω . οὗτος ἐν βούλομαι δηλόω ὁ φιλοσοφία εἰμί γνῶσις ὁ εἰμί ὅς εἰμί ἐστία , οὗτος εἰμί καθό | ὑπάρχω καί ὅπως ἔχω φύσις · οὗτος γάρ γιγνώσκω αὐτός , ὡς ἔχω φύσις . οὗτος μέν ὁ σαφήνεια ὁ πρῶτος ὁράω ὁ λέγω φιλοσοφία εἰμί γνῶσις ὁ εἰμί ὅς εἰμί εἰμί . ἔρχομαι δέ καί ἐπί ὁ δύο ὅρος καί οὗτος σαφηνίζω . ἰστέον ὅτι δύο ὅρος ὁ φιλοσοφία εἰμί ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί γνῶσις θεῖον τε καί ἀνθρώπινος πραγματώνω . καί δεῖ γιγνώσκω ὅτι ὁ μέν γνῶσις ἀντί γένος λαμβάνω , ὁ δέ λοιπός λέγω ἀντί συστατικός διαφορά · καί γάρ ὁ φιλοσοφία περί ὁ θεῖον καί ἀνθρώπινος πρᾶγμα καταγίγνομαι καί οὔτε ὁ θεῖον καταφρονέω διά ὁ καταγίγνομαι περί ὁ ἀνθρώπινος οὔτε ὁ ἀνθρώπινος ἀμελής διά ὁ καταγίγνομαι περί ὁ θεῖον , ἀλλά ὁ μέν θεῖον ἐφίημι ὡς μαθητιάω ὁ δέ ἀνθρώπινος κοσμέω ἐπί ὁ τέλειος αὐτός ἀνάγω . ἀπορέω δέ τις λέγω · πῶς φημί ὁ φιλοσοφία γνῶσις θεῖον τε καί ἀνθρώπινος πρᾶγμα εἰμί , εἰμί γε οὖον μόνος περί ὁ θεῖον καί ἀνθρώπινος πρᾶγμα καταγίγνομαι ἀλλά καί περί ἄλλος τις · διαλαμβάνω γάρ περί οὐρανός , ὅσπερ οὐ εἰμί θεός , καί πάλιν περι ζῷον ὁ Ἀριστοτέλης διαλαμβάνω , ἐν ὅς οὖον μόνος περί ἄνθρωπος γράφω ἀλλά καί περί ἄλλος ζῷον , καί πάλιν περί φυτός , ὅσπερ οὔτε θεός εἰμί οὔτε ἄνθρωπος . εἰμί οὖν εἶπον ὅτι ἐπεί ὁ εἰμί ὁ μέν ἀίδιος εἰμί ὁ δέ φθαρτός , καί ἐν μέν ὁ ἀίδιος τίμιος εἰμί ὁ θεῖον ἐν δέ ὁ φθαρτός ὁ ἀνθρώπινος , οὗτος χάρις μνημονεύω οὗτος μόνος ὡς τίμιος . ἰστέον δέ ὅτι ἑκάτερος ὁ εἴρω ὁράω καί νικάω ὁ ἕτερος καί νικάω ὑπό ὁ ἕτερος · καί γάρ ὁ μέν πρῶτος ὅρος νικάω ὁ δύο ὁ ἀκρίβεια · δηλόω γάρ πῶς γιγνώσκω ὁ εἰμί ὁ φιλοσοφία διά ὁ προσθήκη ἔρχομαι εἰμί εἰμί . ὁ δέ δύο ὅρος νικάω ὁ πρῶτος ὁ σαφήνεια · διά γάρ ὁ εἶπον γνῶσις θεῖον τε καί ἀνθρώπινος πραγματώνω δηλόω περί ποῖ εἰμί καταγίγνομαι ὁ φιλοσοφία . ἐν ὅς σύν θεός καί ὁ πάρειμι πρᾶξις . Πρᾶξις Ι΄ . ρίτος ὅρος εἰμί ὁ ἀπό ὁ προσεχής τέλος ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί μελέτη θάνατος · οὗτος γάρ ὁρίζω αὐτός ὁ Πλάτος ἐν ὁ Φαίδων , διά ὅς φημί κινδυνεύω γάρ ὅσος τυγχάνω ὀρθῶς ἅπτω φιλοσοφία λανθάνω σφεῖς τε αὐτός καί ὁ ἄλλος μηδείς ἕτερος μελέτη ἢ θνῄσκω τε καί θνῄσκω . καλῶς δέ ὁ δύο πρόσκειμαι , ὁ θνῄσκω τε καί θνήσκω · διά μέν γάρ ὁ θνῄσκω ὁ πρακτικός δηλόω · ὁ γάρ φιλόσοφος ἐν ὁ τελευτάω ὁ πρακτικός ἔχω · τότε γάρ νέκρωσις ἀπεργάζομαι ὁ πάθος . διά δέ ὁ θνήσκω ὁ θεωρητικός δηλόω · ὁ γάρ θνήσκω παρέρχομαι ἔχω ὁ σημασία , ὁ δέ φιλόσοφος μετά ὁ θνήσκω εἰμί θεωρητικός · μετά γάρ ὁ νεκρόω ὁ πάθος καί καθαίρω ὁ ψυχή πρός θεωρία ἀνατείνω καί ἄρχω θεολογέω · εἰμί μή γάρ νέκρωσις ὁ πάθος ἀπεργάζομαι καί καθαίρω ὁ Ψυχή , οὖον δύναμαι θεολογέω · κατά γάρ ὁ Πλάτων τότος μή καθαρός καθαρός ἐφάπτω οὐ θεμιτός . τοῦτα μέν ἐν οὗτος . ἀπορέω δέ τις πρός ὁ Πλάτων λέγω ὁ φιλοσοφία μέλω θάνατος λέγω · τίς φημί , εἰμί Πλάτος ; ὁ φιλόσοφος ἐξάγω ἤγουν ἀναιρέω ἑαυτοῦ καί τυραννίς μελετάω κατά ὁ δημιουργός βούλομαι λύω ὁ δεσμός ὅς ἐκεῖνος δήω , φημί δέ ὁ ὁ Ψυχή καί ὁ σῶμα ; ὅτι γάρ οὖον δεῖ τις ἑαυτοῦ ἐξάγω ἤγουν ἀναιρέω , δείκνυμι διά πολύς ἐπιχείρημα , πρῶτος μέν ἐκ αὐτός ὁ Πλάτων · καί γάρ αὐτός ὁ Πλάτος ἐν ὁ αὐτός διάλογος φημί ὅτι ὡς ἄρα ἐν τις φρουρά εἰμί καί οὖον δεῖ οὗτος ἑαυτοῦ ἐξάγω καί διαδιδράσκω . δύο δέ εἰμί ἄρα ὁ φιλόσοφος ὅμοιος ὁ θεός εἰμί , ὡς δείκνυμι ἀνωτέρω δείκνυμι αὐτός διά ὁ αὐτός χαρακτηρίζω διά ὅσπερ καί ὁ θέω , ὁ δέ ὅμοιος ὁ θεός οὐ ἐξάγω ἤγουν οὐ ἀναιρέω ἑαυτοῦ , δῆλος ὅτι οὐδέ ὁ φιλόσοφος ἀναιρέω ἑαυτοῦ , κἀν μελετάω ὁ θάνατος · ὅτι γάρ ὁ ὅμοιος ὁ θεός οὐ ἀναιρέω ἑαυτοῦ , δῆλος , εἰμί γε ὁ ἀναιρέω ἑαυτοῦ οὖον μόνος οὐ εἰμί ὅμοιος ὁ θεός ἀλλά καί ἐναντίος αὐτός εἰμί βούλομαι λύω ὁ δεσμός ὅς ἐκεῖνος δήω , οὗτος εἰμί διαχωρίζω ὁ ψυχή ἀπό ὁ σῶμα . τρίτος δέ ὁ θέω οὐδέποτε ἑαυτοῦ χωρίζω ἐκ ὁ δευτερεύω , λέγω δή ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά παρά ὁ ἀνεπιτη - δειοτηταω ὁ ἄνθρωπος δοκέω ἑαυτοῦ χωρίζω ἐκ αὐτός · οἷος τίς εἰμί ὁ λέγω · ὥσπερ ὁ ἡλιακός φάος πᾶς ἐκ ἴσος φωτίζω , ἀλλά παρά ὁ ἀνεπιτηδειότης ὁ ὄργανον δοκέω ὁ μέν μᾶλλον φωτίζω ὁ δέ κακός εὑρίσκω γάρ τις μέν ἔχω καλός ὀφθαλμός τις δέ ἀσθενής , καί ἐκ οὗτος ὁ μέν νομίζω ὁ ἥλιος λαμπρός εἰμί ὁ δέ ἀμαυρός ) , ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ θέω οὐδέποτε χωρίζω ἑαυτοῦ ἐκ ὁ ἄνθρωπος ἀλλά πᾶς ἐκ ἴσος προνοέω , παρά δέ ὁ ἀσθένεια ὁ δέχομαι δοκέω ἑαυτοῦ χωρίζω ἐκ ἐκεῖνος · καί γάρ ὁ κακός ἄνθρωπος ἑαυτοῦ χωρίζω ἐκ ὁ θεῖον . οὕτως οὖν καί ὁ φιλόσοφος οὐ ὀφείλω μελετάω θάνατος καί χωρίζω ὁ ψυχή ἐκ ὁ δευτερεύω , φημί δή ἀπό ὁ σῶμα · καί γάρ ὁ σῶμα φθαρτός εἰμί κακός εἰμί ὁ Ψυχή ἀθάνατος εἰμί . τέταρτος δέ εἰμί ἄρα ὁ ἀρετή μέγας εὐδαιμονία εἰμί , χῶρος δέ ὁ ἀρετή εἰμί ὁ φιλοσοφία διά γάρ ὁ φιλοσοφία ὁ ἀρετή προσκτάομαι ) , ὁ δέ εὐδαίμων καί ὁ κατά ἀρετή ζῶ οὐ ἀνιάω οὔτε ἐπί ὁ σωματικός συμφορά οὔτε ἐπί | ὁ ἐκτός ἤγουν ὁ χρῆμα , ὁ δέ μή ἀνιάω μήτε ἐπί ὁ σωματικός συμφορά μήτε ἐπί ὁ ἐκτός ἑαυτοῦ οὐ ἀναιρέω , δῆλος ὅτι καί ὁ φιλόσοφος ὡς κατά ἀρετή ζῶ ἑαυτοῦ οὐ ἀναιρέω , 〈 οὐ ἀνιάω 〉 οὔτε ἐπί ὁ σωματικός συμφορά οὔτε ἐπί ὁ ἐκτός , ἐπεί ὁ ἀνιάω ἐπί ὁ σωματικός συμφορά καί ἐπί ὁ ἐκτός ἀκούω ὁ ἐκ ὁ Ἱπποκράτης λέγω · ἐπί ἀλλος - τρίας γάρ συμφορά ἴδιος καρπέω λύπη . ἄλλως τε δέ οὗτος δηλόω καί ὁ Πλωτῖνος , οὗτος εἰμί ὅτι ὁ κατά ἀρετή ζῶ οὐ ἀνιάω οὔτε ἐπί ὁ σωματικός συμφορά οὔτε ἐπί ὁ ἐκτός · καί γάρ οὗτος ἐρωτάω ἐκ τις ὅτι ὅς ἐν ὁ ζωή Πριαμικός περιπίπτω συμφορά καί Ιλιάς κακός περιβεβλημένος καί μετά τελευτή ῥίπτω ἄταφος εὐδαίμων εἰμί ἢ οὖ ἀποκρίνω λέγω ῾ἄπαγε ὁ μικρολογία · οὖον γάρ ἀφορέω τις ψυχικός ἀρετή . οὗτος οὖν οὕτως ἔχω τίς ἔχω εἶπον περί ὁ Πλάτων πῇ μέν λέγω ὅτι δεῖ μελετάω ὁ θάνατος , πῇ δέ λέγω ὅτι οὖον δεῖ τις ἑαυτοῦ ἀναιρέω ; ἆρα ἐναντιόομαι ἑαυτοῦ ἢ οὖον ; καί εἰμί εἶπον ὅτι οὐ ἐναντιόομαι ἑαυτοῦ . ἀλλά ἵνα δείκνυμι ὅτι οὐ ἐναντιόομαι ἑαυτοῦ , εἶπον ὀλίγος τις . ἰστέον ὅτι ὁ ζωή ἀντίκειμαι τῷθανάτῳ • ὁ μέν γάρ ζωή ἕξις εἰμί καί αἰτία ὁ εἰμί ἐγώ , ὁ δέ θάνατος στέρησις . καί οὗτος ἑκάτερος διττός εἰμί · καί γάρ ὁ ζωή διττός εἰμί · εἰμί γάρ φυσικός , εἰμί καί προ - αἱρετικός . καί φυσικός μέν ζωή εἰμί συνάφεια ὁ Ψυχή καί ὁ σῶμα , καθά ὅς χορηγέω ὁ σῶμα ὁ ψυχή αἴσθησις καί κίνησις , κατά ὅς ἅπας ζῶ , κατά ὅς ὁ σῶμα δεσμέω ὁ Ψυχή , ὅθεν καί δέμας λέγω οἱονεί δεσμός ὁ Ψυχή , ὅθεν καί σῶμα λέγω οἱονεί σῆμα καί τάφος ὁ Ψυχή . προαιρετικός δίδωμι ζωή εἰμί , ἡνίκα ὁ χείρων νικάω ὁ ἀγαθός , οὗτος εἰμί ὡς ὅταν ὁ ψυχή νικάω ἐκ ὁ σωματικός ἡδυπάθεια , ὅστις ζωή καί ἀκόλαστος εἰμί , οὗτος εἰμί οὖον σώφρων . φυσικός δέ θάνατος εἰμί ὁ διαχωρισμός ὁ Ψυχή ἐκ ὁ σῶμα , κατά ὅς ἅπας τελευτάω . προαιρετικός δέ θάνατος εἰμί ὁ καί ἀρετή ζωή , οὗτος εἰμί ὡς ὅταν ὁ ζῷον σῴζω μελέτη γίγνομαι ὁ θάνατος ὁ διά ὁ νέκρωσις ἀπεργάζομαι ὁ πάθος . οὗτος οὖν οὕτως ἔχω τέσσαρες τις ἐκ οὗτος συνάγω · ὁ εἰμί , ὁ μή εἰμί , ὁ εὕω εἰμί , ὁ κακῶς ἵημι . καί εἰμί μέν εἰμί ὁ φυσικός ζωή , μή εἰμί δέ ὁ φυσικός θάνατος , εὕω εἰμί δέ ὁ προαιρετικός θάνατος , κακῶς δέ εἰμί ὁ προαιρετικός ζωή . ἡνίκα οὖν ὁ Πλάτος λέγω ὡς δεῖ μελετάω ὁ θάνατος , ὁ προαιρετικός θάνατος δεῖ νοέω , οὗτος εἰμί ὁ κατά ἀρετή θάνατος , ἤγουν ὁ νέκρωσις ὁ πάθος . ἡνίκα δέ λέγω ὅτι οὖον δεῖ τις ἑαυτοῦ ἀναιρέω , ὁ φυσικός θάνατος | δεῖ νοέω , κατά ὅς ἅπας τελευτάω . οὗτος μέν ἐν οὗτος . ἰστέον δέ ὅτι Κλεόμβροτος τις νομίζω ὅτι ὁ Πλάτος ὁ φυσικός θάνατος λέγω ὁ φιλόσοφος μελετάω , ῥίπτω ἑαυτοῦ ἐκ ὁ τεῖχος τελευτάω . περί ὅς φημί ὁ Καλλίμαχος οὕτως · εἶπον Ἥππας χαίρω Κλεόμβροτος Ἀμβρακιώτης ἅλλομαι ἀπό ὑψηλός τεῖχος εἰς Ἅιδης , ἄξιος οὔτις πάσχω θάνατος κακός , ἀλλά Πλάτων εἷς ὁ περί Ψυχή γράμμα ἀναλέγω . πρός οὗτος δέ εἶπον ’0λυμπιόδωρος ὁ φιλόσοφος εἰμί μή γράμμα Πλάτων ἐμός πεδάω ἐρωή , ἤδη λυγρός λύω βίος πολυκηδής δεσμός , οὗτος εἰμί εἰμί μή ὠφελέω ἐκ Πλάτων τρόπος εὐζωΐα , προκρίνω εἄν μή εἰμί ἢ κακῶς εἰμί · καί γάρ , ὡς μανθάνω , ὁ Πλάτων λέγω ὅτι οὖον δεῖ τις ἑαυτοῦ ἀναιρέω . ἵνα δέ μή πολύς γίγνομαι Κλεόμβροτος , προστίθημι ἐν ὁ ὅρος τις ὁ αὐτός σημασία φυλάσσω καί εἶπον αὐτός οὕτως · φιλοσοφία εἰμί μελέτη θάνατος ὁ ζῷον σῴζω , οὗτος εἰμί οὖον ὁ φυσικός ἀλλά ὁ προαιρετικός θάνατος . ἐν ὅς σύν θεός καί ὁ πάρειμι πρᾶξις . Πρᾶξις ΙΑ΄ . ἐπεί ὁ Πλάτων ὁ φιλοσοφία μέλω θάνατος ὁρίζω , νομίζω ὁ Στωïκοὶ ὅτι θάνατος ὁ φυσικός λέγω ἔρχομαι καί παραδίδωμι τρόπος τις . κατά ὅς εὔλογος τις ἀναιρέω ἑαυτοῦ , καί λέγω ὅτι ἐπεί ὁ βίος συμπόσιον μέγας ἔοικα , δῆλος ὅτι κατά ὅσος τρόπος ὁ συμπόσιον διαλύω , κατά τοσοῦτος τρόπος τις εὔλογος ἀναιρέω ἑαυτοῦ · καί γάρ , ὅς φημί , κατά ἓξ τρόπος διαλύω ὁ συμπόσιον · καί γάρ διά ἔνδεια βρῶμα Μάτων εὔλογος ἀνίστημι ὁ ἑστιάω καί διαλύω ὁ συμπόσιον · οὕτως ἐν καί διά ἔνδεια χρῆμα εὔλογος τις ἀναιρέω ἑαυτοῦ βούλομαι μή καταδαπανάω ὑπό λιμός ὡς καί ὁ Θέογνις οὗτος δηλόω πρός Κύρνος τις οὗτος λέγω · χρή πενία φεύγω καί εἰς μεγακήτης πόντος ῥίπτω καί πέτρα , Κύρνος , κατά ἠλίβατος . ἰστέον δέ ὅτι οὖον λέγω ὡς δεῖ ὁ πένης ἀναιρέω ἑαυτοῦ , ἀλλά λέγω ὅτι δεῖ ὁ πένης πανταχοῦ σπείρω , καί ἐν ἄβατος πέτρα καί ἐν θάλασσα , εἰμί εἰμί εἶπον , ὅπως ὁ λιμός ἐλευθερόω . πάλιν διαλύω ὁ συμπόσιον διά ὁ εἰμί κακόχυμος καί δηλητηριώδης ὁ βρῶμα · καί γάρ τοιοῦτος εἰμί ὁ βρῶμα εὔλογος ἀνίστημι ὁ ἑστιάω καί διαλύω ὁ συμπόσιον . οὕτως ἐν καί ὁ σῶμα κακόχυμος εἰμί καί ἀνεπιτήδειος πρός ὁ δέχομαι ὁ ψυχικός ἀρετή εὔλογος τις ἀναιρέω ἑαυτοῦ βούλομαι ὁ νόσος ἀπαλλάσσω . ὅθεν καί τις κυνικός φιλόσοφος ἡμίξηρος ξηρός εἰμί πρόσειμι Ἰουλιανός ὁ βασιλεύς λέγω αὐτός οὗτος · ἥμισυς ἐγώ θνῄσκω , ὁ δέ ἥμισυς δέρκομαι ἠώς · οἰκτίρω , βασιλεύς , κυνικός ἡμίτομος , οὗτος εἰμί κελεύω ἢ ἵνα περιοδεύω ἢ ἵνα φονεύω . ὁ δέ εἶπον πρός αὐτός ἀμφότερος ἀδικέω , καί Πλουτεύς καί Φαέθων , ὁ μέν ἔτι εἰσοράω , ὁ δέ ἀπολείπω . πάλιν διαλύω ὁ συμπόσιον διά περίστασις τις ἰδικός · καί γάρ ὁ ἑστιάτωρ ἐξαπίνης ἢ ἀρρωστέω ἢ ἀκούω Φίλων ἀπώλεια ἀνίστημι ὁ ἑστιάω καί διαλύω ὁ συμπόσιον . οὕτως οὖν καί ιδικός τις περίστασις καταλαμβάνω εὔλογος τις ἀναιρέω ἑαυτοῦ . ὅθεν καί Πύθα - γορεία τις γυνή ὁ καί Θεανώ λέγω κρατέω ὑπό ὁ ἐν Σικελία τύραννος καί ἐρωτάω διά τίς οὖον τρώγω ὁ Πυθαγόρειος κύαμος , λέγω φαίνω ἄν ἢ εἶπον . καί πάλιν ἐκεῖνος λέγω αὐτός ‘ουκεω ἐσθίω , λέγω εἶπον ἄν ἢ φαίνω . καί οὗτος καταδάκνω ὁ γλῶσσα τελευτάω . πάλιν διαλύω ὁ συμπόσιον διά μέθη · καί γάρ μεθύω ὁ ἑστιάω εὔλογος διαλύω ὁ συμπόσιον . οὕτως οὖν εὔλογος τις ἀναιρέω ἑαυτοῦ , ἡνίκα ἔρχομαι ἐν ὁ ἔσχατος γῆρας καί ἄρχω ληρέω καί παραφρονέω . πάλιν διαλύω ὁ συμπόσιον , ἡνίκα ὁ ἑστιάω ἄρχω μάχομαι ἀλλήλων καί αθέμιτος τις πρός ἑαυτοῦ διαπράσσω . οὕτως οὖν εὔλογος τις ἀναιρέω ἑαυτοῦ , ἡνίκα κρατέω ὑπό πολέμιος ἀναγκάζω αθέμιτος τις διαπράσσω , οὗτος εἰμί ἢ μητρογαμέω ἢ ἐσθίω τίς ἀθέμιτος . πάλιν διαλύω ὁ συμπόσιον διά κοινός περίστασις · καί γάρ κοινός περίστασις καταλαμβάνω , οἷος ἐμπρησμός ἢ ἐπιδρομή βάρβαρος , ἀνίστημι ὁ ἑστιάω καί εὔλογος διαλύω ὁ συμπόσιον . οὕτως οὖν εὔλογος τις ἀναιρέω ἑαυτοῦ διά κοινός περίστασις , οἷος ὡς ὅταν πολέμιος ἐπέρχομαι ὁ πόλις καί μέλλω αὐτός πορθέω ὁ πολίτης ὁ φόβος νικάω ἀναιρέω ἑαυτοῦ . οὗτος μέν οὔτοι . ἰστέον δέ ὅτι ἕτερος τις τρεῖς μόνος τρόπος παραδίδωμι , κατά ὅς εὔλογος τις ἀναιρέω ἑαυτοῦ · φημί γάρ ὅτι φύσις ὁ ζωή τρισσός εἰμί · ἢ γάρ ἀγαθός εἰμί ἢ μέσος ἢ κακός . ἡνίκα οὖν εἰμί τις ἐν ὁ ἀγαθός ζωή ἢ ἐν ὁ μέσος καί ὁράω ἑαυτοῦ μᾶλλον ἐπί ὁ χείρων ἐκκλίνω , εὔλογος ἀναιρέω ἑαυτοῦ . πάλιν ἡνίκα τις ἐν ὁ κακός ζωή εἰμί καί ὁράω ἑαυτοῦ ἀεί ἐν ὁ αὐτός εἰμί καί μηδέποτε ἐπί ὁ ἀγαθός μετέρχομαι , εὔλογος ἀναιρέω ἑαυτοῦ . οὗτος μέν ἐν οὗτος . εἰμί δέ εἶπον ὅτι οὔτε εὔλογος οὔτε ἄλογος δεῖ τις ἀναιρέω ἑαυτοῦ ὁ γάρ οὗτος ποιέω ὁ δημιουργός ἐναντιόομαι καί τυραννίς κατά αὐτός μελετάω βούλομαι λύω ὁ δεσμός , ὅς ἐκεῖνος δήω , φημί δέ ὁ διαχωρίζω ὁ ψυχή ἐκ ὁ σῶμα ) , καί δεῖ πείθω | ὁ Πλάτων λέγω ὡς ἄρα ἐν τις φρουρά εἰμί καί οὖον δεῖ οὗτος ἑαυτοῦ ἐξάγω καί ἀποδιδράσκω , ἀλλά δεῖ μένω ὁ δήω , ἄχρι ἄν αὐτός λύω · οὗτος γάρ ὁ περίστασις ὁ συμβαίνω οὖον συμβαίνω διά ὁ τις ἑαυτοῦ ἀναιρέω ἀλλά διά ὁ δοκιμάζω ὁ Ψυχή · ὥσπερ γάρ ὁ ἀγαθός κυβερνήτης οὐ ἐν γαλήνη ἀλλά ἐν ζάλη δοκιμάζω ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ ἀγαθός ψυχή ἐν ὁ περίστασις δοκιμάζω . ὅθεν ὁ περιπατητικός καί βούλομαι ὁ καρτερικός ὁ Ψυχή ἐνδείκνυμι λέγω ὅς Ζεύς , ὀρέγω ἐγώ περίσταση . ἐν ὅς σύν θεός ὁ πρᾶξις . Πρᾶξις ἰβʹ . ἀνέρχομαι ἐντεῦθεν ὁ Πλάτος ἐπί ὁ πόρρω τέλος , καί οὐ ἁπλόος ἐπί ὁ πόρρω , ἀλλά ἐπί ὁ προσωτέρω καί ὅς ἐπέκεινα οὐ εἰμί ἀνέρχομαι · ὁρίζω γάρ ὁ φιλοσοφία ὁμοίωσις θεός κατά ὁ δυνατός ἄνθρωπος · τίς γάρ οὗτος μακάριος ἐν ὁ βίος καί πρέπω ἄνθρωπος τέλος ὡς ὁ ὁμοιόω τις θεός ; ἰστέον δέ ὅτι λέγω3 τις ὅτι οὖον δύναμαι ὁ φιλόσοφος ἅτε δή ἄνθρωπος εἰμί ὁμοιόω θεός , καί οὗτος κατασκευάζω οὕτως · ὁ οὐσία θεός καί ἄνθρωπος διάφορος , ὡς καί ὁ ποιητής δηλόω λέγω ἐπεί οὖον ποτός φῦλον ὅμοιος ἀθάνατος τε θεός χαμαί ἐρχόμενος τε ἄνθρωπος . ὅς δέ ὁ οὐσία διάφορος , οὗτος διάφορος καί ὁ τελειότης · οἷος ἄλλος εἰμί ὁ οὐσία ὁ ἄνθρωπος καί ἄλλος ὁ ἵππος , καί ἄλλος ὁ τελειότης ὁ ἵππος παρά ὁ ἄνθρωπος . εἰμί ἄρα οὖν ὁ οὐσία θεός καί ἄνθρωπος διάφορος εἰμί , ὅς δέ ὁ οὐσία διάφορος , οὗτος διάφορος καί ὁ τελειότης , δῆλος ὅτι ἄλλος τελειότης εἰμί ὁ θεός παρά ὁ ἄνθρωπος · ἄρα οὖν οὐ εἰμί ὁ φιλοσοφία ὁμοίωσις θεός . ἵνα δέ ὁ ἀπορία οὗτος ἐπιλύω , εἶπον ἐπί ποῖος σημαι - νέμω λέγω ἐνταῦθα ὁ ὅμοιος . ἀλλά πρῶτος εἶπον ποσαχῶς λέγω ὁ ὅμοιος . ἰστέον ὅτι ὁ ὅμοιος τετραχῶς λέγω · λέγω γάρ ὅμοιος , ἡνίκα ὁ αὐτός ποιότης ἐν ὅλος ὁ εἶδος θεωρέω , οἷος ὡς ὅταν ὅλος ὁ Αἰθίοψ λέγω ὅμοιος εἰμί κατά ὁ μέλας καί ὅλος ὁ κύκνος ὅμοιος εἰμί κατά ὁ λευκός . πάλιν λέγω ὅμοιος , ἡνίκα ὁ αὐτός ποιότης ἐν διάφορος εἶδος θεωρέω κατά ὁ μᾶλλον καί κακός , οἷος ὡς ὅταν ὁ πέπερι ὁ λευκός καί ὁ μέλας λέγω ὅμοιος εἰμί κατά ὁ θερμός · ἀμφότερος γάρ θερμός εἰμί , ἀλλά κατά ὁ μᾶλλον καί κακός · ὁ μέν γάρ μέλας πέπερι μᾶλλον θερμός εἰμί , ὁ δέ λευκός κακός θερμός εἰμί . πάλιν λέγω ὅμοιος , ἡνίκα διάφορος ποιότης καί ὁ αὐτός ἐν διά - φόρος εἶδος εὑρίσκω , οἷος ὡς ὅταν ὁ φάσσα καί ὁ περιστερά ὅμοιος λέγω εἰμί , ἐπεί ὥσπερ ὁ φάσσα διάφορος ποιότης ἔχω ἔχω γάρ μέλας , λευκός , ξανθός ) , οὗτος καί ὁ περιστερά διάφορος καί ὁ αὐτός ποιότης ἔχω · ἔχω γάρ καί οὗτος μέλας , ξανθός λευκός . πάλιν ὅμοιος λέγω ὡς ἐπί ὁ εἰκών καί ὁ παράδειγμα , οἷος ὡς ὅταν ὁ εἰκών Σωκράτης ὅμοιος εἰμί λέγω ὁ Σωκράτης . ἰστέον δέ ὅτι παράδειγμα λέγω ὁ ἀρχέτυπος καί οἱονεί πρός ὅς γίγνομαι ὁ εἰκών · οἷος παρά · δεῖγμα ὁ εἰκών Σωκράτης λέγω ὁ Σωκράτης · πρός γάρ οὗτος γίγνομαι ὁ εἰκών αὐτός . κατά οὗτος οὖν ὁ σημαίνω λέγω ὁ φιλόσοφος ὅμοιος ὁ θεός εἰμί · ὥσπερ γάρ ὁ εἰκών Σωκράτης λέγω ὅμοιος εἰμί ὁ Σωκράτης , εἰμί καί ἄλλος εἰμί ὁ εἰκών ὁ Σωκράτης καί ἄλλος ὁ Σωκράτης ὁ μέν γάρ ἄψυχος εἰμί , ὁ δέ ἔμψυχος ) , κατά οὗτος ὁ σημαίνω λέγω ὁ φιλόσοφος ὅμοιος εἰμί ὁ θεός , εἰμί καί ἄλλος εἰμί ὁ οὐσία ὁ θεός καί ἄλλος ὁ ἄνθρωπος · ὅτι γάρ ὁ φιλόσοφος ὅμοιος εἰμί ὁ θεός , δῆλος ἐντεῦθεν · ὅς γάρ ὁ θέω χαρακτηρίζω , οὗτος καί ὁ τέλειος φιλόσοφος χαρακτηρίζω · καί γάρ τρεῖς ὁ θέω χαρακτηρίζω , ὁ τε ἀγαθός καί ὁ γνωστικός καί ὁ δυνατός , καί ὁ τέλειος φιλόσοφος ὁ αὐτός χαρακτηρίζω φημί δέ ὁ τε ἀγαθός καί ὁ γνωστικός καί ὁ δυνατός , καί ὁ μέν ἀγαθός , ὅτι ὥσπερ ὁ θέω πᾶς προνοέω , οὗτος καί ὁ τέλειος φιλόσοφος ὁ ἀτελής Ψυχή προ - νοέω διά ὁ γνῶσις καί γάρ ὁ ἀτελής ψυχή ήγουν ὁ ἀγνοέω ἐπί ὁ τέλειος μεταφέρω διά ὁ γνῶσις ) , ὁ δέ γνωστικός , ὅτι ὥσπερ ὁ θέω πᾶς γιγνώσκω , οὗτος καί ὁ τέλειος φιλόσοφος πᾶς ἐπαγγέλλω γιγνώσκω , ὁ δέ δυνατός , ὅτι ὥσπερ ὁ θέω ὅσος δύναμαι , καί βούλομαι , οὗτος καί ὁ τέλειος φιλόσοφος ὅσος δύναμαι , καί βούλομαι . οὗτος μέν ἐν οὗτος . ἀπορέω δέ τις · πῶς φημί ὁ φιλόσοφος ὁμοιόω ὁ θεός ὁ τε ἀγαθός καί ὁ γνωστικός καί ὁ δυνατός , εἰμί γε κατά ὁ ποιητής οὖον ποτός φῦλον ὅμοιος ἀθάνατος τε θεός χαμαί ἐρχόμενος τε ἄνθρωπος ; πρός ὅς εἰμί εἶπον ὅτι διά οὗτος πρόσκειμαι ἐν ὁ ὅρος κατά ὁ δυνατός ἄνθρωπος • ὡς γάρ εἰμί δυνατός καί ἐφικτός ἄνθρωπος , δοκέω ὁμοιόω ὁ φιλόσοφος ὁ θεός , ἐπεί οὐ ὡσαύτως εἰμί οὔτε ὁ ἀγαθός οὔτε ὁ γνωστικός οὔτε ὁ δυνατός παρά ὁ θεός καί παρά ὁ ἄνθρωπος · καί γάρ ἄλλως πως εἰμί ὁ ἀγαθός παρά ὁ θεός καί ἄλλως πως παρά ὁ ἄνθρωπος · καί γάρ ὁ ἀγαθός συνουσιώτης ὁ θεός καί οὐσία ὁ θεός εἰμί ὁ ἀγαθότης , ὅθεν καί ἀδυναμία λέγω ἔχω κακός διά ὑπερβολή ἀγαθότης , ὥσπερ καί ὁ ἥλιος ἀνεπίδεκτος λέγω εἰμί ὁ σκότος διά ὑπερβολή φάος . ὁ δέ ἄνθρωπος κατά μέθεξις ἔχω ὁ ἀγαθός , ὅθεν καί δεκτικός εἰμί κακία , ὥσπερ καί ὁ ἀήρ κατά μέθεξις λέγω ἔχω ὁ φάος ὁ γάρ ἥλιος ἀνατέλλω τέλλω φωτίζω ) , ὅθεν καί δεκτικός εἰμί σκότος · δύω2 γάρ ὁ ἥλιος σκοτίζω . καί πάλιν ἄλλως πως εἰμί ὁ γνωστικός παρά ὁ θεός καί ἄλλως πως παρά ὁ ἄνθρωπος · καί γάρ ὁ μέν θεός ἀεί καί ἅμα πᾶς γιγνώσκω καί οὐ εἰμί χρόνος ἡνίκα οὖον γιγνώσκω , ὁ δέ ἄνθρωπος οὔτε ἀεί οὔτε ἅμα πᾶς γιγνώσκω · ἰδού γάρ ὁ νεωστί τίκτω παιδίον οὐδείς γιγνώσκω ἐνέργεια ἀλλά δύναμις λέγω γιγνώσκω , καί πάλιν ἐνδέχομαι ι τις σήμερον μέν εἰμί τυγχάνω γιγνώσκω αὔριον δέ ἐπιλανθάνομαι ὁ γιγνώσκω καί μή γιγνώσκω αὐτός . ἀλλά οὔτε δέ ἅμα πᾶς γιγνώσκω ἀλλά κατά μέρος · ἐν μέν γάρ ὅδε ὁ χρόνος ὅδε γιγνώσκω καί ἐν ἄλλος ἄλλος , ὡς δηλόω καί ὁ Πλάτων λέγω ἀγαπητός , ὅστις ἐν ἐν γῆρας σοφία τε καί φρόνησις πάρειμι . καί πάλιν ἄλλως πως εἰμί ὁ δυνατός παρά ὁ θεός καί ἄλλως πως παρά ὁ ἄνθρωπος · καί γάρ ἐπί μέν ὁ θεός ἀντιστρέφω · ὅσος γάρ βούλομαι , δύναμαι καί ὅσος δύναμαι , βούλομαι καί οὐδείς ἀδύνατος εἰμί παρά ὁ θεός . ἐπί δέ ὁ φιλόσοφος οὐ ἀντιστρέφω · ὅσος μέν γάρ δύναμαι , βούλομαι , οὐ ὅσος δέ βούλομαι , δύναμαι · καί γάρ ἐάν βούλομαι ἀδύνατος τίς ποιέω , οἱονεί ἅπτω ὁ οὐρανός ὁ δάκτυλος ἢ δημιουργέω οὐρανός , οὖον δύναμαι οὗτος ποιέω . εἰμί δέ τις εἶπον ἀλλά οὖον βούλομαι τίς ἀδύνατος ὁ τέλειος φιλόσοφος , ἀλλά οὗτος ἐράω , ὅς καί τυγχάνω δύναμαι · κατά γάρ ὁ στωϊκός μέγας ἔνδεια εἰμί ὁ ὁ ὄρεξις ἀπληστία , λέγω ὅτι ὡς γιγνώσκω ὁ ὁ οἰκεῖος φύσις ἀσθένεια οὖον βούλομαι τίς ἀδύνατος , ἀλλά ὅς δύναμαι τυγχάνω , οὗτος καί ἐράω , παρά μέντοι ὁ θεός οὐδείς εἰμί ἀδύνατος . οὗτος μέν ἐν οὗτος . ᾿απορους δέ τις λέγω · ποῦ ὁρίζω ὁ Πλάτων οὗτος ὁ φιλο σοφία · ὁμοιόω θεός κατά ὁ δυνατός ἄνθρωπος ; καί εἰμί εἶπον ὅτι ἐν ὁ Θεαίτητος · ἐκεῖ γάρ πρός Θεόδωρος τις γεωμέτρης ποιέω ὁ λόγος λέγω οὕτως · ἀλλά ἐπεί , εἰμί Θεόδωρος οὔτε ἀπόλλυμι ὁ κακός δύναμαι ὑπεναντίος γάρ τίς ὁ ἀγαθός εἰμί ἀνάγκη ) , οὔτε ἐν θεός οὗτος ἱδρύω , ὅδε ὁ θνητός φύσις καί ὅδε ὁ τόπος περιπολέω ἐκ ἀνάγκη . διό χρή πειράω φεύγω ἐνθένδε ἐκεῖσε ὅτι ταχύς . τίς οὖν εἰμί ὁ φυγή ; ὁμοίωσις θεός κατά ὁ δυνατός ἄνθρωπος . ὁμοίωσις δέ εἰμί ὁ ὅσιος καί Δίκαιος γίγνομαι μετά φρόνησις . πάλιν ἀπορέω ὅτι οὐ ὁρίζω ὁ φιλοσοφία ἀλλά ὁ φυγή ὁ κακός . πρός ὅς εἰμί εἶπον ὅτι καί ὁ φυγή ὁ κακός οὐδείς ἕτερος εἰμί εἰμί μή φιλοσοφία · εἰμί γάρ · ὁ φιλοσοφία νέκρωσις ἀπεργάζομαι ὁ πάθος , ὡς ἀνωτέρω λέγω ὁρίζω αὐτός μέλω θάνατος , ὁ δέ νέκρωσις ὁ πάθος οὐδείς ἕτερος εἰμί εἰμί μή φυγή ὁ κακός , δῆλος ὅτι ὁ φιλοσοφία ὁρίζω . ἄλλως τε δέ εἰμί ἄρα ὁ δικαιοσύνη καί ὁ φρόνησις ἀρετή εἰμί , χωρίον δέ · ὁ ἀρετή ὁ φιλοσοφία εἰμί διά γάρ ὁ φιλοσοφία ὁ ἀρετή προσκτάομαι ) , δῆλος ὅτι διά ὁ εἶπον ὅσιος καί Δίκαιος γίγνομαι μετά φρόνησις ὁ φιλοσοφία ὁρίζω . ἔτι δέ διά μέν ὁ εἶπον μετά φρόνησις ὁ θεωρητικός ὁρίζω · εἰμί γάρ φρόνησις εἰμί ὁ τέλος - ὅτῳ ὁ λόγος , τέλος δέ ὁ θεωρητικός ὁ τελειότης ὁ λόγος εἰμί , οὗτος εἰμί ὁ ὁ λόγος εἴδησις , δῆλος ὅτι διά ὁ εἶπον μετά φρόνησις ὁ θεωρητικός ὁρίζω . | διά δέ ὁ εἶπον τότος ὅσιος καί δίκαιος ὁ πρακτικός ὁρίζω · εἰμί γάρ ὁ ὅσιος καί Δίκαιος ἀρετή ἦθος εἰμί , τέλος δέ ὁ πρακτικός ὁ ἀρετή ὁ ἦθος εἰμί ἤγουν ὁ ὁ ἦθος καλλωπισμός , δῆλος ὅτι διά ὁ εἶπον ὅσιος καί δίκαιος ὁ πρακτικός ὁρίζω . οὗτος μέν ἐν οὗτος . ἀπορέω δέ τις λέγω · διά τίς ὁ δύο πρόσκειμαι , οὗτος εἰμί ὁ ὅσιος καί ὁ Δίκαιος . , καί τις ἐπιλύω λέγω ὅτι ὁ ὅσιος ἐπίτασις εἰμί ὁ Δίκαιος , ὅθεν καί ὁ πάνυ εἰμί ἄδικος ἀνόσιος λέγω . ἀγαθός δέ εἰμί εἶπον ὅτι διαφέρω ὅσιος Δίκαιος · καί γάρ · δίκαιος μέν λέγω ὁ ὁ ἰσότης ὁ ὁμοειδής φυλάσσω , ὅσιος δέ ὁ περί ὁ θεῖον σπουδάζω . ὅτι γάρ διαφέρω ὁ ὅσιος ὁ Δίκαιος , δηλόω ὁ Πλάτος ποῖ · ἀσάω <δύο> διάλογος καί ἐν τις μέν αὐτός ἐπιγράφω “ περι Δίκαιος ἢ περί πολιτεία ” , ἐν τις δέ αὐτός “ εοθυφρεω ἢ περί ὅσιος , ἐν ὅς περί ὁ θεῖον διαλαμβάνω . οὗτος μέν ἐν οὗτος . ἀπορέω δέ τις λέγω · εἰμί ἄρα τέσσαρες εἰμί ὁ ἀρετή ὁ Ψυχή , Ἀνδρία δικαιοσύνη σωφροσύνη φρόνησις , διά τίς εἷς μόνος ἐνταῦθα μνημονεύω , φημί δή ὁ δικαιοσύνη ; πρός ὅς εἰμί εἶπον ὅτι πρῶτος μέν καί ὁ φρόνησις μνημονεύω · εἶπον γάρ ὁ ὅσιος καί Δίκαιος γίγνομαι μετά φρόνησις . δύο δέ , εἰμί καί αὐτός μνημονεύω μόνος , οὐδείς ἄτοπος εἰμί , ὡς δείκνυμι · ἰστέον γάρ ὅτι τριμερής εἰμί ὁ Ψυχή εἰμί γάρ λόγος θυμός καί ἐπιθυμία ) τέσσαρες εἰμί ὁ ἀρετή ὁ Ψυχή · εἰμί γάρ Ἀνδρία δικαιοσύνη σωφροσύνη φρόνησις . καί οὗτος εἰκότως · δεῖ γάρ ἕκαστος μέρος ὁ Ψυχή ἴδιος κοσμέω ἀρετή , ὅθεν ὁ μέν λόγος ὁ φρόνησις κοσμέω , ὁ δέ θυμός ὁ ἀνδρεία , ὁ δέ ἐπιθυμία ὁ σωφροσύνη . καί ἐπεί οὖον μόνος δεῖ ἕκαστος ὁ μέρος ἴδιος κοσμέω ἀρετή ἀλλά καί ὁ πρός ἀλλήλων ἁρμονία καί εὐταξία φυλάσσω δεῖ , οὗτος χάρις ὁ δικαιοσύνη διά πᾶς φοιτάω , ἵνα μή ἐν εἷς μόνος μέρος ἀλλά ἐν πᾶς θεωρέω ὁ μέρος ἁρμονία καί εὐταξία φυλάσσω . καί ὥσπερ ἐν ὁ πᾶς ὁράω ὁ μέν μόνος ἄρχω οἷος ὁ θεῖον , ὁ δέ καί ἄρχω καί ἄρχω οἷος ὁ ἀνθρώπειος οὗτος γάρ καί ἄρχω ἐκ ὁ θεῖον καί ἄρχω ὁ ἄλογος ζῷον ) , ὁ δέ μόνος ἄρχω ὥσπερ ὁ ἄλογος ζῷον , ὁ αὐτός τρόπος καί ἐν ὁ ἄνθρωπος μικρός κόσμος εἰμί κατά ὁ Δημόκριτος οὗτος θεωρέω , καί ὁ μέν μόνος ἄρχω ὥσπερ ὁ λόγος , ὁ δέ καί ἄρχω καί ἄρχω - βρόχος ὥσπερ ὁ θυμός ἄρχω μέν γάρ οὗτος ἐκ ὁ λόγος , ἄρχω δέ ὁ ἐπιθυμία ) , ὁ δέ μόνος ἄρχω ὥσπερ ὁ ἐπιθυμία . οὗτος οὖν οὕτως ἔχω ἐπεί ὁ δικαιοσύνη ὑπέρ ὁ ἄλλος ἀρετή εἰμί ὥσπερ διά πᾶς φοιτάω καί ὁ εὐταξία αὐτός φυλάσσω , οὗτος χάρις αὐτός ὡς ἀναγκαῖος μιμνήσκω . τρίτος δέ ὁ δικαιόσυνος μνημονεύω καί ὁ ἄλλος ἀρετή συμπεριλαμβάνω · καί γάρ ὁ ἐπιστημονικός ἀρετή ἤγουν ὁ μετά λόγος ἀλλήλων ἕπω · καί γάρ ὁ μετά λόγος εἰμί σώφρων , οὗτος εἰμί ὁ γιγνώσκω διά τίς εἰμί σώφρων , οἷος ὁ γιγνώσκω ὅτι δεῖ τις εἰμί σώφρων , ἐπεί ἐκ ὁ ἀκολασία ἀδικία καί πλεονεξία γίγνομαι , ὁ τοιοῦτος ἐκ ἀνάγκη καί ἀνδρεῖος εἰμί , διότι ὁ πάθος ὑποτάσσω , ὁ τοιοῦτος δέ καί φρόνιμος εἰμί οἶδα γάρ ὁ αἴτιος , διά ὅς δεῖ τις εἰμί σώφρων ) , ὁ τοιοῦτος δέ καί δίκαιος εἰμί · καί γάρ ἐκ ὁ σωματικός ἡδυπάθεια ἀδικία γίγνομαι . πρόσκειμαι δέ ἱ ἐπιστημονικός Αρεταίος διά ὁ φυσικός · φυσικός δέ εἰμί ὁ ἀπό κρᾶσις εἰμί · οὗτος γάρ οὐ ἕπω ἀλλήλων · καί γάρ ὁ ἀπό κρᾶσις εἰμί σώφρων οὖον πάντως εἰμί καί ἀνδρεῖος ἢ φρόνις - μος ἢ δίκαιος · οὗτος γάρ καί ἀνδραποδώδης καί ἄλογος καλέω , καί ἀνδραποδώδης μέν , διότι ἐκ ἀνάγκη ὁ κρᾶσις ἕπω · καί γάρ ὁ ψυχρός εἰμί κρᾶσις ἐκ ἀνάγκη εἰμί σώφρων . ἄλογος δέ καλέω , ἢ ἐπεί ὁ ἐκ κρᾶσις εἰμί σώφρων οὖον πάντως μετά λόγος εἰμί σώφρων οὐδέ γάρ πάντως γιγνώσκω ὁ αἴτιος , διά ὅς δεῖ τις εἰμί σώφρων ) , ὁ ἄλογος λέγω , ἐπεί καί ἐν ὁ ἄλογος ζῷον θεωρέω , ὥσπερ ὁ μέν τρυγών ἐκ φύσις εἰμί σώφρων ὁ δέ ἀλώπηξ φρόνιμος ὁ δέ λέων ἀνδρεῖος ὁ δέ πελαργός δίκαιος · καί γάρ οὗτος γηράσκω ὁ πατήρ γηροτροφέω . ἢ καί πάλιν ἐπιστημονικός πρόσκειμαι διά ὁ ἠθικός ἀρετή · ἠθικός δέ εἰμί ὁ ἀπό παράδοσις τις καί παραγγελία εἰμί , οἷος ὡς ὅταν τις ἀπό παράδοσις ἢ παραγγελία τις εἰμί σώφρων . οὗτος δέ οὐ ἕπω ἀλλήλων · καί γάρ ἐνδέχομαι τις εἰμί σώφρων ἀπό παράδοσις καί μή εἰμί Φρόνιμον . ἐν ὅς ὁ πρᾶξις . Πρᾶξις ἰ . μετά ὁ ὁ Πλάτων καί ὁ Πυθαγόρας διχῶς ὁρίζω ὁ φιλοσοφία , ὁ μέν ἐκ ὁ ὑπόκειμαι ὁ δέ ἐκ ὁ τέλος , ἔρχομαι ὁ Σταγειρίτης , φημί δή ὁ Ἀριστοτέλης ( Στάγειρος γάρ εἰμί πόλις ὁ Μακεδονία , ὅθεν εἰμί ὁ Ἀριστοτέλης ) , καί ὁρίζω αὐτός οὖον μικρός τίς φρονέω , καθό μονοειδής αὐτός ὁρίζω ἑκάτερος ἐκεῖνος διχῶς αὐτός ὁρίζω , ἀλλά μέγας καί ἐπαίρω φρονέω , καθό ἐκ ὁ ὑπεροχή αὐτός ὁρίζω λέγω φιλοσοφία εἰμί τέχνη τέχνη καί ἐπιστήμη ἐφίστημι . ἀλλά δεῖ ζητέω τίς βούλομαι ἑκάτερος ὁ αναδιπλασιασμός , οὗτος εἰμί τέχνη τέχνη καί ἐπιστήμη ἐπιστήμη · ἀρκέω γάρ εἶπον ὅτι φιλοσοφία εἰμί τέχνη καί ἐπιστήμη . καί εἰμί εἶπον ὅτι διά ὁ πρῶτος αναδιπλασιασμός , ὁ τέχνη τέχνη , βασιλεύς παρεικάζω ὁ φιλοσοφία , διά δέ ὁ δύο αναδιπλασιασμός , οὗτος εἰμί ὁ ἐπιστήμη ἐπιστήμη , θεός · ὥσπερ γάρ ἄρχω ἄρχω λέγω δηλόω ὁ βασιλεύς , ὁ αὐτός τρόπος καί τέχνη τέχνη λέγω ὁ φιλοσοφία I βασιλεύς αὐτός παρεικάζω . καί πάλιν ὥσπερ βασιλεύς βασιλεύς 145r λέγω δηλόω ὁ θεός , ὁ αὐτός τρόπος καί ἐπιστήμη ἐπι - στήμων λέγω ὁ φιλοσοφία θεός αὐτός παρεικάζω · καί γάρ ἀγαθός ὁ ἐπιστήμη ὁ τέχνη , καθό ὁ ἐπιστήμη δίδωμι ὁ τέχνη ὁ ἀρχή · καί γάρ ὁ γραμματικός οἶδα μέν ὅτι ὁ ὁ καί ὁ ὒ μακρός εἰμί , ὁ δέ αἴτιος ὁ μουσικός παραπέμπω . ὥσπερ δέ ὁ βασιλεύς οὖον ῥυπόω ἑαυτοῦ ἀμέσως ὁ πολύς ὄχλος διαλέγω , ἀλλά ἵστημι ἄρχω , διά ὅς καί ὁ ἔσχατος φροντίς ποιέω , ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ φιλοσοφία προβάλλω ὁ τέχνη , διά ὅς ὁ ὑποβάλλω αὐτός γιγνώσκω . καί πάλιν ὥσπερ ὁ θέω ἔχω δύναμαι τις . διά ὅς ὁ ὅδε προνοέω , οὗτος καί ὁ φιλοσοφία προβάλλω ὁ ἐπιστήμη , διά ὅς ὁ ὑποβάλλω αὐτός γιγνώσκω . ἄλλος τε δέ διά οὗτος εἶπον ὁ φιλοσοφία τέχνη τέχνη καί ἐπιστήμη ἐπιστήμη , ἐπεί ὅς λόγος ἔχω ὁ ὑπόκειμαι πρός ὁ τέχνη καί ἐπιστήμη , οὗτος ὁ λόγος ἔχω καί ὅς ἐπιστήμη καί ὁ τέχνη πρός ὁ φιλοσοφία · καί γάρ ὁ ἰατρικός ὑπόκειμαι ὁ ἀνθρώπειος σῶμα , ὁ δέ φιλοσοφία αὐτός ὁ ἰατρικός ὑπόκειμαι . καί πάλιν ὁ ἀστρονομία ὑπόκειμαι ὁ οὐράνιος σῶμα , ὁ δέ φιλοσοφία αὑτός ὁ ἀστρονομία ὑπόκειμαι . ἔτι δέ διά οὗτος εἶπον ὁ φιλοσοφία τέχνη τέχνη καί ἐπιστήμη ἐπιστήμη , ἐπεί οὗτος μέν ὁ φύσις ὁ πρᾶγμα γιγνώσκω , ὁ δέ παρέπομαι δίδωμι γιγνώσκω ὁ τέχνη καί ἐπιστήμη · καί γάρ οὗτος λαμβάνω κατά ὁ γνῶσις ὁ εἶδος καί ὁ ὕλη ἀποτελέω ὁ τέσσαρες στοιχεῖον καί ἐκ οὗτος ἀποτελέω ὁ ὁμοιομερής καί ἐκ ὁ ὁμοιομερής ὁ ὀργανικός καί ἐκ οὗτος ὁ ἀνθρώπειος σῶμα , καί λοιπός ὁ ἄλλος δίδωμι γιγνώσκω ὁ ἰατρικός , φημί δέ ὁ νόσος καί ὁ ὑγίεια , οὐ ὡς ἀγνοέω αὐτός γιγνώσκω γάρ καί οὗτος ) , ἀλλά ὡς μή βούλομαι καταρρυπόω ἑαυτοῦ καί ἐπί ὁ ἔσχατος ἔρχομαι . καί πάλιν ὁ φιλοσοφία γιγνώσκω ὁ φύσις ὁ φωνή , ὁ δέ παρέπομαι δίδωμι ὁ γραμματικός , οὗτος εἰμί ὁ τόνος καί ὁ πνεῦμα . καί πάλιν ὁ φιλοσοφία γιγνώσκω ὁ σχῆμα καί ὁ φύσις ὁ γεωμετρία , ὁ δέ λοιπάς δίδωμι ὁ γεωμετρία γιγνώσκω , οἷος ὅτι ὁ σημεῖον ἀμερής εἰμί . ἔτι δέ διά οὗτος εἶπον ὁ φιλοσοφία τέχνη τέχνη καί ἐπιστήμη ἐπιστήμη , ἐπεί ὁ τέχνη καί ὁ ἐπιστήμη οὗτος δίδωμι ὁ ἀρχή · καί γάρ ὁ γραμματικός , ὡς εἴρω , οἶδα ὅτι ὁ ἡηʹ καί ὁ ωݲ μακρός εἰμί , ὁ δέ αἴτιος οὐ οἶδα , ἀλλά παραπέμπω οὗτος ὁ μουσικός . καί πάλιν ὁ ἰατρός οἶδα ὅτι ἐκ ὁ τέσσαρες στος - χέω ὁ ἀνθρώπειος συνίστημι σῶμα , ὁ δέ αἴτιος παραπέμπω ὁ φυσικός φιλοσοφία . καί πάλιν ὁ γεωμέτρης οἶδα ὅτι ὁ σημεῖον ἀμερής εἰμί , ὁ δέ αἴτιος παραπέμπω ὁ φυσικός φιλοσοφία · οὐδέ γάρ οἶδα ὁ αἴτιος , I διά ὅς ὁ σημεῖον ἀμερής εἰμί . πάλιν ὁ ῥητορικός χράομαι ὁ τοιόσδε Δίκαιος , οὗτος εἰμί ὁ πολιτικός , ὁ δέ φύσις οὐ οἶδα ὁ Δίκαιος , ἀλλά οὗτος ὁ φιλόσοφος οἶδα . ὅθεν ἀγνοέω ὁ ῥήτωρ ὁ φύσις ὁ Δίκαιος μᾶλλον αἱρέω ἀδικέω ἤ2 ἀδικέω , ὁ δέ φιλόσοφος ὡς γιγνώσκω ὁ φύσις ὁ Δίκαιος οὐδείς μέν οὗτος αἱρέω , εἰμί δέ καί συμβαίνω αἱρέω τίς οὗτος ὁ φιλόσοφος , μᾶλλον αἱρέω ἀδικέω ἢ ἀδικέω · καί γάρ λέγω ὅτι οὖον δύναμαι τίς τις ψυχή ἀδικέω , εἰμί μή ἄρα αὐτός ὁ ἴδιος ψυχή ἀδικέω ἄδικος τις καί ἄτοπος διαπράσσω · καί γάρ ὁ ἀδικέω τις ἢ περί ὁ σῶμα αὐτός ἀδικέω διά ὁ πληγάς αὐτός ἐπιφέρω ἢ περί ὁ ἐκτός , ἤγουν ὁ χρῆμα , διά ὁ ἀφαρπάζω ὁ οὐσία αὐτός .. αὐτός δέ ὁ ὕπαρξις ἐν ὁ Ψυχή ἔχω · ὁ γάρ σῶμα ὄργανον εἰμί ὁ Ψυχή . ὅθεν λέγω ὅτι εἰμί ἐγώ καί ἐμός καί ὁ ὁ ἐγώ , καί ἐγώ μέν λέγω ὁ Ψυχή , καθό ἕκαστος ὁ ὕπαρξις ἐν ὁ Ψυχή ἔχω , ἐμός δέ λέγω ὁ σῶμα καί γάρ ὄργανον ὁ Ψυχή ὁ σῶμα εἰμί ) , ὁ ὁ ἐγώ δέ λέγω ὁ ἐκτός · καί γάρ ὁ κτῆμα ὁ σῶμα εἰμί . ὁ οὖν ἀδικέω εἰμί μή ὁ ἴδιος ψυχή οὐ ἀδικέω . ἰστέον δέ ὅτι οὖον μόνος ὁ ἐπιστήμη ὁ λογικός τέχνη ὁ φιλοσοφία δίδωμι ὁ ἀρχή ἀλλά καί ὁ βάναυσος τέχνη . ἰστέον δέ ὅτι βάναυσος τέχνη καταχρηστικός μέν πᾶς ὁ ἄλογος λέγω , κύριος δέ ὁ διά πυρός ἐργάζομαι λέγω βάναυσος παρά ὁ βαίνω περί ὁ αὐσόν · αὐσὸς δέ εἰμί ὁ κάμινος παρά ὁ ἀτμός τις ἀφίημι · καί γάρ ὁ τέκτων γιγνώσκω μέν ὅτι ὁ στάθμη , ἤγουν ὁ σχοινίον , διακρίνω ὁ ὀρθός καί ὁ καμπύλος ξύλον , ὅθεν καί ὁ ποιητής δηλόω λέγω ἐπί στάθμη εὐθύνω , ὁ δέ αἴτιος , διά ὅς ὁ στάθμη διακρίνω , οὐ οἶδα ἀλλά παραπέμπω ὁ αἴτιος ὁ φιλόσοφος · οὗτος γάρ ὁ αἴτιος ὁ γεωμέτρης οἶδα . οὗτος μέν ἐν οὗτος . ἰστέον δέ ὅτι ἄλογος τέχνη λέγω οὖον παρά ὁ μή ἔχω λόγος καί αἴτιος , εἰμί καί μή ὁ τεχνίτης ἐπίσταμαι ὁ αἴτιος ἀλλά ἐπεί δύναμαι τις καί μή φθέγγομαι μετέρχομαι αὐτός · δύναμαι γάρ ὁ τέκτων καί μή λαλέω ἀποτελέω θρόνος . ἰστέον δέ ὅτι οὖον μόνος ὁ ἀρχή ὁ τέχνη καί ὁ ἐπιστήμη ὁ φιλοσοφία δίδωμι , ἀλλά καί ἐπανορθόω ὁ ἐν αὐτός ἁμαρτάνω · καί γάρ ὁ μέν γραμματικός ὁ φωνή ὁρίζω πληγή ἀήρ , ὁ δέ φιλόσοφος διορθόω λέγω ὅτι κακῶς ἔχω ὁ ὅρος · οὐδέ γάρ ἀντιστρέφω · εἰμί τίς μέν γάρ φωνή , οὗτος πληγή ἀήρ , οὐ εἰμί τίς δέ πληγή ἀήρ , οὗτος φωνή · καί γάρ ἐάν ἔριον πλήσσω ὁ ἀήρ , οὐ ἀποτελέω φωνή . ἐθέλω δέ ὁ εὕω ἔχω ὅρος ἀντιστρέφω , ὡς μανθάνω . | ὁρίζω δέ ὁ φωνή οὕτως · φωνή εἰμί ἀποτέλεσμα ὁ ἐν ἐγώ ἀποθησαυρίζω πνεῦμα διοδεύω διά τραχύς ἀρτηρία καί εἰδοποιέω διά γλῶσσα καί ἐπιγλωσσίς . ἔτι δέ διά οὗτος εἶπον ὁ φιλοσοφία τέχνη τέχνη καί ἐπιστήμη ἐπιστήμη , ἐπεί ὁ τέχνη καί ὁ ἐπιστήμη χράομαι καί ὅρος καί διαίρεσις καί ἀπόδειξις · μήτηρ δέ οὗτος ὁ φιλοσοφία εἰμί . ἐν ὅς ὁ πρᾶξις . Πρᾶξις Ιδ΄ . Επειδή ἀνωτέρω ὅλος ὡς ὅλος ὁ ὁρισμός μανθάνω , ἔρχομαι καί ὁ μέρος αὐτός πολυπραγμονώ . ἰστέον δέ ὅτι φημί τις ὡς ὅτι κακῶς ὁ φιλοσοφία τέχνη τέχνη εἶπον εἰμί · εἰμί γάρ τέχνη τέχνη εἰμί , δῆλος ὅτι καί τέχνη εἰμί · εἰμί δέ τέχνη εἰμί , δῆλος ὅτι πταίστης εἰμί , ὅσπερ ἄτοπος . πρός ὅς εἰμί εἶπον ὅτι οὖον πάντως ὁ ἅμα λέγω καί ἴδιος λέγω · ἰδού γάρ λέγω νεκρός ἄνθρωπος , καί οὖον δύναμαι λέγω ἄνθρωπος , διότι οὐ ἔχω ὁ ἴδιος ὁ ἄνθρωπος · οὔτε γάρ ἔμψυχος εἰμί οὔτε αἰσθητικός . καί πάλιν λέγω λίθινος ναῦς , καί οὖον λέγω μόνος ναῦς , διότι οὖον νήχω ὥσπερ ὁ ναῦς . καί πάλιν ὡς ἐπί ὁ γρῖφος ἤγουν ὁ αἴνιγμα ὁ λέγω ‘ ἄνθρωπος οὐ ἄνθρωπος , ἄνθρωπος δέ ὅμως , ὄρνις οὐ ὄρνις , ὄρνις δέ ὅμως , ἐπί ξύλον καί οὖον ξύλον κάθημαι λίθος τε καί οὖον λίθος βάλλω διόλλυμι • λέγω δέ ὅτι εὐνοῦχος νυκτερίς κάθημαι ἐν νάρθηξ ῥίπτω κίσσηρις φονεύω . καί ἄνθρωπος μέν οὐ ἄνθρωπος χαλάω ὁ εὐνοῦχος , ἄνθρωπος μέν , διότι ἐπιδέχομαι ὁ ὅρος ὁ ἄνθρωπος καί αὐτός γάρ ζῷον λογικός θνητός νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός εἰμί ) , οὐ ἄνθρωπος δέ , διότι οὖον γεννάω ὅμοιος ἑαυτοῦ ὥσπερ ὁ τέλειος ἄνθρωπος . ὄρνις οὐ ὄρνις ὁ νυκτερίς καλέω , ὄρνις μέν , διότι πέτομαι , οὐ ὄρνις δέ διότι οὐ ᾠοτοκεύς ὥσπερ ὁ ἄλλος ὄρνεον ἀλλά ζῳοτοκέω , καί πάλιν ὁ νυκτερίς σάρκινος πτερόν ἔχω , ὅσπερ ὁ ἄλλος ὄρνεον ὅς παρέπομαι . ξύλον δέ καί οὖον ξύλον ὁ νάρθηξ καλέω , ξύλον μέν , διότι ξυλοειδής εἰμί , οὖον ξύλον δέ , διότι οὐ εἰμί στερέμνιος ὥσπερ ὁ ἄλλος ξύλον . λίθος δέ καί οὖον λίθος ὁ κίσσηρις εἶπον , λίθος μέν , διότι λιθοειδής εἰμί , οὖον λίθος δέ , διότι οὐ εἰμί στερρός , ὥσπερ ὁ ἄλλος λίθος , ἀλλά σομφώδης , ἤγουν χαῦνος τίς εἰμί . ὡς οὖν εἴρω , οὖον πάντως ὁ ἅμα λέγω καί ἴδιος λέγω , ὥσπερ καί ἐκ ὁ ἐναντίος οὖον πάντως ὁ ἴδιος λέγω καί ἅμα δύναμαι λέγω · ὑπόκειμαι γάρ τις Σίμων ὁ τέχνη σκυτεύς καί ὁ μέν τρόπος ἀγαθός ὁ δέ τέχνη φαῦλος · ἐπί οὗτος ὁ ἴδιος λέγω καί ἅμα οὖον δύναμαι λέγω · οἷος τίς λέγω Σίμων σκυτοτόμος ἑστία , καί πάλιν Σίμων ἀγαθός ἐστιν’ , I οὖον δύναμαι δέ οὗτος ἅμα εἶπον πᾶς , οἷος Σίμων σκυτεύς ἀγαθός ἐστιν’ , ἐπεί εὑρίσκω ἀγαθός ἐπί ὁ σκυτεύς , ὅσπερ ἄτοπος · ὑποτίθημι γάρ αὐτός κατά ὁ τέχνη φαῦλος . ὥστε οὖν ὁ εἶπον τέχνη τέχνη ὁ φιλοσοφία οὐ εἶπον αὐτός τέχνη · ὡς γάρ εἴρω , οὖον πάντως ὁ ἅμα λέγω καί ἴδιος λέγω . ἄλλως τε δέ εἰμί καί τέχνη αὐτός εἶπον , οὐδείς ἄτοπος · πολλάκις γάρ ὁ ὁ τέχνη ὄνομα καί ἐπί ὁ ἐπιστήμη λαμβάνω · καί γάρ ὁ Πλάτος ἐν ὁ Γοργίας ὁ διάλογος ὁ ἐπιστήμη τέχνη καλέω · φημί γάρ τίνω σύ φημί τέχνη ἐπιστήμων ἀντί ὁ ἐπιστήμη · ὁ γάρ Ἐπιστήμων ἐπιστήμη εἰμί Ἐπιστήμων . ἐν δέ ὁ σοφιστής ὁ διάλογος ὁ δημιουργός τεχνίτης καλέω , καί οὗτος πᾶς ἄπταιστος γιγνώσκω . ἔτι δέ εἰμί ἄρα οὗτος ὁ ὅρος ἐκ ὁ ὑπεροχή εἰμί , ὁ δέ ὑπερέχω οὐ εἰμί αὐτός ὁ ὑπερέχω ἀλλά ἀγαθός , δῆλος ὅτι καί ὁ φιλοσοφία ὡς ὑπερέχω ὁ τέχνη οὐ εἰμί αὐτός ὁ τέχνη . οὗτος μέν ἐν οὗτος . λέγω δέ τις · διά τίς ὁ φιλοσοφία ἐπιστήμη ἐπιστήμη καλέω ; τίς γάρ ; εἰμί ἄλλος ἐπιστήμη παρά οὗτος ; καί εἰμί εἶπον ὅτι διττός εἰμί ὁ ἐπιστήμη , ὁ μέν ἐνυπόθετος ὁ δέ ἀνυπόθετος . καί ἐνυπόθετος μέν εἰμί ὁ λαμβάνω ἀρχή δήω ἀπόδειξις καί ὅς ὁ αἴτιος ἀγνοέω , οἷος ὡς ὅταν ὁ γεωμέτρης λαμβάνω ὁμολογέω ὅτι ὁ σημεῖον ἀμερής εἰμί , καί οὗτος ὁ αἴτιος οὐ οἶδα ἀλλά παραπέμπω ὁ φυσικός φιλόσοφος . ἀνυπόθετος δέ εἰμί ὁ λαμβάνω κοινός ἔννοια μή δήω ἀπόδειξις , οἷος ὡς ὅταν εἶπον ὅτι ὁ θεός ἀγαθός εἰμί · οὗτος γάρ κοινός ἔννοια εἰμί · πᾶς γάρ ὁμολογέω ὅτι ὁ θεός ἀγαθός εἰμί καί οὖον δήω οὗτος ἀπόδειξις . οὗτος μέν ἐν οὗτος . ἐπεί δέ τέχνη καί ἐπιστήμη ποιέω μνήμη , ἔρχομαι καί περί οὗτος διαλαμβάνω . ἀλλά πρό οὗτος ὀλίγος τις περί γνῶσις εἶπον . ἰστέον ὅτι γνῶσις ἢ μερικός εἰμί ἢ καθόλου καί ἢ μετά λόγος εἰμί ἢ ἄνευ λόγος , ὥστε ἐκ οὗτος τέσσαρες τις γίγνομαι · εἰμί γάρ πείρω , ἐμπειρία , τέχνη , ἐπιστήμη . καί πείρω μέν εἰμί ὁ εἷς πρᾶγμα ἄλογος γνῶσις , οἷος ὡς ὅταν τις εἷς μόνος ἐπίσταμαι βοήθημα καί οὗτος χράομαι μή γιγνώσκω ὁ αἴτιος μηδέ ὁ πῶς ὀφείλω χράω αὐτός . ἐμπειρία δέ εἰμί ὁ ὁ καθόλου ἄλογος γνῶσις , οἷος ὡς ἐπί ὁ ἐμπειρικός ἰατρός · οὗτος γάρ πολύς βοήθημα γιγνώσκω , ὁ δέ αἴτιος οὖον γιγνώσκω . ἐμπειρία οὖν εἰμί μνήμη καί τήρησις ἄλογος ἀνθρώπινος ὁ πολλάκις καί ὡσαύτως ὁράω · ὁ γάρ ἐμπειρικός ἰατρός μνημονεύω καί τηρέω ὁ πολλάκις καί ὡσαύτως ὁράω χράομαι ὁ βοήθημα . τέχνη δέ εἰμί ὁ ὁ καθόλου γνῶσις μετά λόγος , ἢ τέχνη εἰμί ἕξις ὁδός βαδίζω ζέω μετά φαντασία · καί γάρ ὁ | τέχνη ἕξις τις καί γνῶσις εἰμί , ἀλλά 147r καί ὁδός βαδίζω · πᾶς γάρ κατά τάξις ποιέω . μετά φαντασία δέ πρόσκειμαι διά ὁ φύσις · καί γάρ ὁ φύσις ἕξις εἰμί ἔχω γάρ ὁ εἰμί ἐν ὁ ἔχω αὐτός , οἷος ἐν ἄνθρωπος , ἐν λίθος , ἐν ξύλον ) καί ὁδός βαδίζω κατά γάρ τάξις προέρχομαι ) , ἀλλά οὖον μετά φαντασία ὥσπερ ὁ τέχνη · καί γάρ ὁ τεχνίτης χράομαι ὁ λόγος , ἡνίκα βούλομαι τίς ποιέω , πρότερος διατυπόω τυπόω ἐν ἑαυτοῦ ὅς βούλομαι ποιέω καί εἶτα οὕτως ἀποτελέω αὐτός , ὁ δέ φύσις οὐδείς τοιοῦτος ποιέω · οὐδέ γάρ προδιατυπόω ἐν ἑαυτοῦ ὅς βούλομαι κατασκευάζω . ἢ πάλιν τέχνη εἰμί σύστημα ἐκ κατάληψις ἐμπειρία συγγυμνάζω πρός τίς τέλος εὔχρηστος ὁ ἐν ὁ βίος . ὁ δέ σαφήνεια ὁ ὁράω οὗτος ἔχω ὁ τρόπος · τέχνη εἰμί σύστημα ἐκ κατάληψις , οὗτος εἰμί ἄθροισμα ἐκ ἐφεύρεσις καί γάρ ὁ μέν ὅδε ἐφευρίσκω ὁ δέ ὅδε ἀποτελέω ὁ τέχνη ) , ἐμπειρία συγγυμνάζω , οὗτος εἰμί δοκιμάζω μετά πολυπειρία καί γάρ μετά πολυπειρία δοκιμάζω ὁ θεώρημα καί οὕτως ἀνατίθημι αὐτός ὁ τέχνη ) , πρός τίς τέλος εὔχρηστος ὁ ἐν ὁ βίος πρόσκειμαι διά ὁ ματαιοτεχνία καί κακοτεχνία · οὗτος γάρ οὐ εὐχρηστέω ὁ βίος . καί ματαιοτεχνία μέν εἰμί ὁ μήτε ὠφελέω ὁ βίος μήτε βλάπτω ὡς ἐπί ὁ νευροβατέω καί ὁ κοντοπαίκτης , κακοτεχνία δέ εἰμί ὁ πρός ὁ μή ὠφελέω ὁ βίος καί βλάπτω ὡς ἐπί ὁ γόης · οὗτος γάρ πρός ὅς οὐ ὠφελέω ὁ βίος ἀλλά καί βλάπτω αὐτός . οὗτος μέν καί περί ὁ τέχνη . ἐπιστήμη δέ εἰμί ὁ ὁ καθόλου ἄπταιστος καί ἀμετακίνητος γνῶσις ἄπταιστος γάρ γιγνώσκω ὁ γιγνώσκω ) , ἢ γνῶσις ἄπταιστος ὁ ὑπόκειμαι αὐτός πρᾶγμα , καθό ἔχω φύσις · ὡς γάρ ἔχω φύσις καί οἱονεί ὁ φύσις ὁ ὑπόκειμαι αὐτός πρᾶγμα γιγνώσκω . οὗτος μέν ἐν οὗτος περί ὁ ἐπιστήμη . ἀπορέω δέ τις λέγω · εἰμί ἄρα καί ὁ τέχνη μετά λόγος πᾶς ποιέω καί ὁ ἐπιστήμη μετά λόγος πᾶς ποιέω , κατά τίς διαφέρω ἀλλήλων ; καί λέγω3 τις ὅτι διαφέρω ὁ ἐπιστήμη ὁ τέχνη , καθό ὁ μέν ἐπιστήμη ἄπταιστος εἰμί ὁ δέ τέχνη πταίστης . πρός ὅς εἰμί εἶπον ὅτι κακῶς λέγω · καί γάρ ὁ τέχνη κατά ὁ οἰκεῖος λόγος ἄπταιστος εἰμί , ἀλλά παρά ὁ ὁ ὑπόκειμαι αἴτιος δοκέω πταίστης εἰμί , ὡς μετά ὀλίγος δείκνυμι . εἰμί οὖν εἶπον ὅτι διαφέρω ὁ ἐπιστήμη ὁ τέχνη κατά ὁ ὑπόκειμαι · καί γάρ ὁ μέν τέχνη περί ὁ ῥευστός καταγίγνομαι καί μή ἀεί ὡσαύτως ἔχω · οἷος ὁ ἰατρικός περί ὁ ἀνθρώπειος σῶμα καταγίγνομαι , ὅστις ῥευστός εἰμί καί οὐ ἀεί ὡσαύτως ἔχω . καί πάλιν ὁ γραμματικός περί λέγω καταγίγνομαι , ὅστις οὐ ἀεί ὡσαύτως ἔχω · καί γάρ ὁ λέγω ἄλλοτε ἄλλως | ἔχω · ποτέ μέν γάρ τοῖος εἰμί εἰσφέρω ποτέ δέ τοῖος . ὅθεν νομίζω ὁ τέχνη πταίστης εἰμί . οὗτος δέ γίγνομαι παρά ὁ ὁ ὑπόκειμαι αἴτιος · καί γάρ ὁ ὑποκεμένου ρευστός εἰμί καί ἄλλοτε ἄλλως ἔχω γίγνομαι ἀποτυχία καί νομίζω ὁ τέχνη πταίστης εἰμί . οἷος ὁ ἰατρός βούλομαι δίδωμι τις καθάρσιος ἐν δήω καιρός ἐξαπίνης τρέπω ὁ κατάστημα ὁ ἀήρ καί ὁ ὑπόκειμαι ῥευστός εἰμί ἄλλως ἔχω , καί δίδωμι ὁ ἰατρός ὁ καθάρσιος οὐδείς ὠφελέω ὁ κάμνω διά ὁ στέγνωσις γίγνομαι περί ὁ ἐπιφάνεια καί μή γίγνομαι ἔκκρισις διά ἱδρώς . καί ὅσος μέν κατά ὁ λόγος ὁ ἰατρικός ὀνίνημι πάντως ὁ κάμνω , ἀλλά ἐπεί ὁ ὑπόκειμαι ῥευστός εἰμί καί ἄλλως ἔχω , οὗτος χάρις γίγνομαι ὁ ἀποτυχία . ὁ δέ ἐπιστήμη περί ὁ ἀεί ὡσαύτως ἔχω καταγίγνομαι · διαλαμβάνω γάρ περί ὁ καθόλου ἄνθρωπος καί περί ὁ καθόλου ἵππος , ὅστις ἀεί ὡσαύτως ἔχω · κατά οὗτος οὖν διαφέρω ὁ ἐπιστήμη ὁ τέχνη , καί ὅτι ὁ μέν ἐπιστήμη ἀεί ὁ λόγος χράομαι καί γάρ ὁ ἀστρονομία λόγος μόνος κατορθόω ) , ὁ δέ τέχνη ἢ ἔργον μόνος χράομαι , ὡς ἐπί ὁ ζωγραφικός ὁ γάρ ζωγράφος ἔργον μόνος χράομαι · δύναμαι γάρ καί μή λαλέω ζωγραφέω ) , ὁ ἐπίσης καί ἔργον καί λόγος χράομαι ὡς ἐπί ὁ κιθαρῳδία ( οὗτος γάρ ἐπίσης καί ἔργον καί λόγος χράομαι · καί γάρ κρούω ὁ χείρ καί ἀείδω ὁ στόμα · κιθαρῳδία δέ εἶπον , οὖον μήv κιθαριστικός , ἐπεί ἐκεῖνος μόνος κρούω ὁ χείρ , οὖον μήv καί ἀείδω ) , ὁ μᾶλλον μέν λόγος χράομαι κακός δέ ἔργον ὡς ἐπί ὁ γραμματικός ( οὗτος γάρ μᾶλλον μέν λόγος χράομαι ὡς ἐν ὁ ἐξηγέομαι , κακός δέ ἔργον ὡς ἐν ὁ ποιέω τόνος ἢ στιγμή ) , ἢ μᾶλλον μέν ἔργον χράομαι κακός δέ λόγος ὡς ἐπί ὁ ἰατρικός · οὗτος γάρ μᾶλλον μέν ἔργον χράομαι , ὡς ἡνίκα σφυγμολογέω καί προσφέρω βοήθημα , κακός δέ ὁ λόγος , ὡς ἡνίκα ἐρωτάω ὁ προκαταρκτικός αἴτιος καί λέγω ὁ αἴτιος ὁ νόσος . ἐν ὅς σύν θεός καί ὁ πάρειμι πρᾶξις . Πρᾶξις ἰός . Ἀρχή καί πέρας ἐγώ γίγνομαι ὁ Πυθαγόρας · καί γάρ ὁ ἀνήρ φίλιος εἰμί ὁ εἰς ἑαυτοῦ συννεύω καί ὁ ἀρχή συνάπτω ὁ πέρας , ὥσπερ καί ὁ κύκλος · καί γάρ ἐν ὁ κύκλος συνάπτω εἰμί ὁ ἀρχή ὁ πέρας . οὕτως οὖν καί αὐτός καί ἀρχή καί πέρας ἐγώ γίγνομαι , ἀρχή μέν , διότι ὁ αὐτός ὅρος ἐν ὁ ἀρχή προέρχομαι ὁ λέγω φιλοσοφία εἰμί γνῶσις ὁ εἰμί ὅς εἰμί ἐστία καί πάλιν ῾γνῶσις θεῖον τε καί ἀνθρώπινος πραγματώνω , πέρας δέ , διότι πάλιν ὁ αὐτός ὅρος ἐν ὁ πέρας προέρχομαι λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί φίλιος σοφίσς᾿ . ἰστέον δέ ὅτι λαμβάνω τις ὁ πάρειμι ὁράω λέγω | ὅτι ὁ εὕω ἔχω ὅρος ἀντιστρέφω ἐθέλω , ὁ δέ πάρειμι ὅρος οὐ ἀντιστρέφω · εἰμί τίς μέν γάρ φιλοσοφία , οὗτος φίλιος σοφία , οὐ εἰμί τίς δέ φίλιος σοφία , οὗτος φιλοσοφία · καί γάρ πᾶς τέχνη ἐφίημι ὁ ἴδιος ὑπόκειμαι . εἰμί οὖν εἶπον ὅτι καλῶς ἔχω ὁ πάρειμι ὅρος , ἐπεί Πυθαγόρας εἰμί · πρῶτος γάρ ὁ Πυθαγόρας ὁ ὁ σοφία ὄνομα φέρω καί ἐπί ὁ βάναυσος τέχνη , ὡς καί ὁ ποιητής δηλόω λέγω ἐπεί σοφός ἀραρίσκω τέκτων , ὁ σοφός κατά ὁ τέκτων θέω , ἀφορίζω ἐπί ὁ ἐν ὁ εἰμί γνῶσις · πρῶτος γάρ οὗτος σοφία καλέω μόνος ὁ ὁ εἰμί γνῶσις ἤγουν ὁ θεῖον · κύριος γάρ ὄνιον ὁ θεῖον λέγω ὡς ἀεί ὑπάρχω · εἰμί γάρ εἰμί ὁ ἀεί ὡσαύτως ἔχω καί μηδέποτε ἐξίστημι . ὁ ἔφεσις οὖν ὁ σοφία ὁ εἰμί ἤγουν ὁ θεῖον φιλοσοφία καλέω . ἰστέον δέ ὅτι καί μᾶλλον ὁ ὁ σοφία ὄνομα κύριος ἐπί ὁ θεῖον ὀφείλω λέγω , ἐπεί σοφία λέγω οἱονεί σαοφία τις εἰμί , οὗτος εἰμί ὁ ὁ φάος Σώζουσα · καί γάρ ὁ θεῖον ἄυλος εἰμί καί μή εἰμί δεκτικός ὁ ἐναντίος σῴζω ὁ φάος ὁ οἰκεῖος φύσις , ὁ δέ ἔνυλος ἤγουν ὁ ὅδε ὡς εἰμί δεκτικός ὁ ἐναντίος οὖον σῴζω ὁ φάος ὁ οἰκεῖος φύσις ἀλλά ἐπισκοτίζω διά ὁ ἐναντίος . καί ἀπορέω τις λέγω · εἰμί ἄρα ὁ θεῖον κατά ὁ φύσις σαφής εἰμί , πῶς ἐγώ ἀσαφής εἰμί ; καί εἰμί εἶπον ὅτι ὥσπερ ὁ ἥλιος φύσις φωτεινός εἰμί ὁ νυκτερίς δοκέω ἀμυδρός διά ὁ ἀνεπιτήδειος ὁ ὄργανον , οὗτος εἰμί διά ὁ ἐν ἡμέρα μή καθοράω , ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ θεῖον κατά ὁ φύσις σαφής καί εἰλικρινής εἰμί ἐγώ ἀσαφής εἰμί διά ὁ ὁ ὁ Ψυχή ὄμμα ὑπό ὅς σωματικός ἀχλύς ἤγουν διά ὁ ἡδυπάθεια ἐπισκοτίζω . οὗτος μέν ἐν οὗτος . ἰστέον δέ ὅτι ὁ φιλοσοφία πολύς ἀναβαθμός χράομαι · καί γάρ πολύς ἀναβαθμός χράω τις , ἵνα γιγνώσκω ὁ φιλοσοφία · ἐθέλω γάρ γιγνώσκω ὁ πέντε γνωστικός δύναμις . εἰμί δέ οὗτος · αἴσθησις , φαντασία , δόξα , διάνοια καί νόος . καί αἴσθησις μέν εἰμί ὁ ὁ πάρειμι μερικός γνῶσις · καί γάρ ὁ αἴσθησις ὁ πάρειμι ἀντιλαμβάνω · ὁ γάρ ὅρασις εἰμί μή θεωρέω τίς , οὖον δύναμαι ἀντιλαμβάνω αὐτός , καί πάλιν ὁ ἀκοή οὖον δύναμαι ψόφος ἀντιλαμβάνω , εἰμί μή πλησίος εἰμί ὁ ψόφος . φαντασία δέ εἰμί ὁ ὁ ἄπειμι μερικός γνῶσις , οἷος ὡς ὅταν χθές θεωρέω ἄνθρωπος σήμερον φαντάζω αὐτός ἤγουν αναπολώ αὐτός · κατά οὗτος γάρ διαφέρω ὁ φαντασία ὁ ψιλός ἐπίνοια , ὅτι ὁ μέν φαντασία ὁ εἰμί εἰμί ἀναπόλησις ( καί γάρ ὁ ὁράω φαντάζω καί ἀναπολέω τις ) , ὁ δέ ψιλός ἐπίνοια ὁ μή εἰμί εἰμί διατύπωσις , ὡς ὅταν τις τραγέλαφος | ἢ ἱπποκένταυρος ἀναπλάσσω · οὗτος γάρ οὐ εἰμί . ὁ δέ δόξα διττός εἰμί · ἢ γάρ μετά λόγος εἰμί ἢ ἄνευ λόγος , καί ἄνευ μέν λόγος , ὡς ὅταν τις ὁ λογικός ψυχή δοξάζω ἀθάνατος εἰμί μή λέγω αἴτιος , μετά λόγος δέ , ὡς ὅταν τις ὁ λογικός ψυχή δοξάζω ἀθάνατος εἰμί λέγω αἴτιος . καί ἰστέον ὅτι δόξα μετά λόγος εἰμί ὁ συμπέρασμα ὁ πρότασις , οἷος ὁ ψυχή αὐτοκίνητος , ὁ αὐτοκίνητον ἀεικίνητος , ὁ ἀεικίνητος ἀθάνατος ὥσπερ ἄγγελος , ὁ ψυχή ἄρα ἀθάνατος . ἰδού ὁ συμπέρασμα ὁ πρότασις , λέγω δή ὁ ὁ ψυχή ἄρα ἀθάνατος , οὗτος δέ , ὅς ὁ πρότασις συμπεραίνω , δόξα μετά λόγος λέγω . διάνοια δέ ἐσ.τιν ὁ ὁ καθόλου μετά λόγος γνῶσις · κατά οὗτος γάρ διαφέρω ὁ διάνοια ὁ μετά λόγος δόξα , ὅτι ὁ μέν μετά λόγος δόξα συμπέρασμα εἰμί , ὡς εἴρω , ὁ πρότασις , ὁ δέ διάνοια λαμβάνω ὁ πρότασις ὁμολογέω κατασκευάζω ὁ ζητέω · λαμβάνω γάρ ὁμολογέω ὅτι ὁ ψυχή αὐτοκίνητος εἰμί καί ὅτι ὁ αὐτοκίνητον ἀεικίνητος καί ὅτι εἰμί τίς ἀεικίνητος , ἀθάνατος , κατασκευάζω ἐκ οὗτος ὁ ζητέω , φημί δέ ὁ ὅτι ὁ ψυχή ἀθάνατος εἰμί . ὁ δέ νόος ἁπλόος προσβολή , οὗτος εἰμί εὐθύς καί κατά αὐτός [ ἄνευ λόγος ] ὁ χρόνος , πᾶς ὁ ὑποπίπτω αὐτός γιγνώσκω , οὗτος εἰμί ὁ νοητός . οὗτος ἐν οὕτως ἔχω ἐκ μέν ὁ αἴσθησις καί ὁ φαντασία ἐγείρω ὁ πείρω ( καί γάρ καί οὗτος μερικός εἰμί γνῶσις ) , ἐκ δέ ὁ ἄνευ λόγος δόξα ἐγείρω ὁ ἐμπειρία · καί γάρ καί οὗτος ἄνευ λόγος γιγνώσκω ὁ γιγνώσκω ὥσπερ καί · ὁ δόξα ὁ ἄλογος . καί μήv καί ἐκ ὁ αἴσθησις καί ὁ φαντασία ἐγείρω ὁ ἐμπειρία · καί γάρ ἐκ ὁ μερικός συνίστημι · δοκι - μάζοντες γάρ εἷς καί ἕκαστος ὁ βοήθημα καί φαντάζω αὐτός ἄλογος ἤγουν ἀναπολέω αὐτός ἀποτελέω ἐμπειρικός . ἰστέον ὅτι ἡνίκα μέν ἐκ ὁ αἴσθησις καί ὁ φαντασία ἐγείρω ὁ ἐμπειρία , τότε αὐτοψία λέγω ( καί γάρ αὐτόπτης γίγνομαι ὁ ἐμπειρικός ὁ φύσις ὁ βοήθημα καί αὐτός διά ὁ αἴσθησις καί ὁ φαντασία βασανίζω ἕκαστος ὁ βοήθημα γιγνώσκω ὁ φύσις αὐτός ) , ἡνίκα δέ ἐκ ὁ δόξα ὁ ἄλογος ἐγείρω ὁ ἐμπειρία , καλέω ἱστορία , ὡς ὅταν ὅς νομίζω φύσις ὅδε ὁ βοήθημα τοιόσδε εἰμί , οὖον πειράω αὐτός ἀλλά ἀπό ἄλλος ἀκούω καί οὗτος δοξάζω . ὁ δέ τέχνη ἐγείρω ἐκ τε ὁ μετά λόγος δόξα καί ὁ διάνοια · καί γάρ καί οὗτος ὁμοίως αὐτός ὁ καθόλου μετά λόγος γιγνώσκω . ὁ δέ ἐπιστήμη ἐγείρω ἐκ τε ὁ διάνοια καί ὁ νόος · ἡνίκα μέν ἀρχή λαμβάνω δήω ἀπόδειξις , οἷος ὁ σημεῖον ἀμερής εἰμί οὗτος γάρ ὡς δήω ἀπόδειξις ) ἐκ ὁ διάνοια ἐγείρω , ἡνίκα δέ ἢ ὅρος λαμβάνω ἢ κοινός ἔννοια μή δήω ἀπόδειξις , οἷος ὅτι ὁ θεός · φιλάνθρωπος εἰμί ( οὗτος γάρ παρά πᾶς ὁμολογέω καί οὖον δήω ἀπόδειξις ) , τότε ἐκ ὁ νόος ἐγείρω . ὥστε οὖον μόνος κατά ὁ λέγω ἐν ὁ πρότερος πρᾶξις διαφέρω ὁ τέχνη ὁ ἐπιστήμη ἀλλά καί κατά οὗτος , ὅτι ὁ μέν τέχνη ἐκ τε ὁ δόξα ὁ μετά λόγος καί ὁ διάνοια ἐγείρω , ὁ δέ ἐπιστήμη ἐκ τε ὁ διάνοια καί ὁ νόος . δείκνυμι οὖν διά οὗτος ὁ προλέγω ὅτι πολύς ἀναβαθμός χράομαι ὁ φιλοσοφία καί ὅτι καλῶς πᾶς εἰμί ὁ φιλοσοφία , ὡς καί ὁ Πλάτος πρός τις Θεόδωρος γεωμέτρης ποιέω ὁ λόγος δηλόω λέγω ὅτι ῾ τοιοῦτος τίς , εἰμί Θεόδωρος , οὔτε ἵημι ποτός εἰς ἄνθρωπος οὔτε ἥκω ποτέ δωρέω ἐκ θεός . οὗτος οὕτως ἔχω γιγνώσκω ὅτι ἕξ εἰμί ὁρισμός ὁ φιλοσοφία καί ὁ αἴτιος γιγνώσκω . οὖον μόνος δέ οὗτος γιγνώσκω , ἀλλά ὅτι καί τέσσαρες εἰμί διαφορά ὁ ὁρισμός ὁ φιλοσοφία · ὁ μέν γάρ ἀπό ὁ ὑπόκειμαι λαμβάνω , οἷος ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί γνῶσις ὁ εἰμί ὅς ὄνιον ἐστία καί ὁ λέγω φιλοσοφία εἰμί γνῶσις θεῖον τε καί ἀνθρώπινος πραγματώνω , ὁ δέ ἐκ ὁ τέλος , ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί μελέτη θάνατος καί ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί ὁμοίωσις θεός κατά ὁ δυνατός ἄνθρωπος , ὁ δέ ἐκ ὁ ὑπεροχή ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί τέχνη τέχνη καί ἐπιστήμη ἐφίστημι , ὁ δέ ἐκ ὁ ἐτυμολογία ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί φίλιος σοφία . διά οὗτος δέ τέσσαρες εἰμί διαφορά ὁ ὁρισμός ὁ φιλοσοφία , ὅτι ὁ τέσσαρες ἀριθμός πάνυ εἰμί τίμιος παρά ὁ Πυθαγόρειος , ὡς · καί αὐτός ὄμνυμι εἰς ὁ Πυθαγόρας δηλόω λέγω ὅς μά ὁ ἡμέτερος Ψυχή παραδίδωμι τετρακτύς πηγή ἀέναος φύσις , οὗτος εἰμί νή μά ὁ Πυθαγόρας ὁ παραδίδωμι ἐγώ ὁ τέσσαρες ἀριθμός ὁ πηγή ὁ ἀέναος φύσις , πηγή δέ ὁ ἀέναος φύσις καλέω ὁ τέσσαρες ἀριθμός , ἐπεί ἐκ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον συνίστημι ὁ ἡμέτερος σῶμα ( διά οὗτος γάρ ὁ τέσσαρες ἀριθμός πάνυ εἰμί τίμιος παρά ὁ Πυθαγόρειος ) , ἢ ἐπεί καί τέσσαρες εἰμί ὁ στοιχεῖον , οἷος γῆ ὕδωρ ἀήρ πῦρ , ἢ ἐπεί καί τέσσαρες εἰμί ὁ ἀρετή ὁ Ψυχή , οἷος Ἀνδρία δικαιοσύνη σωφροσύνη φρόνησις , ἢ ἐπεί ὁ τέσσαρες ἀριθμός συντίθημι μετά ὁ πρό αὐτός ἀποτελέω ὁ δέκα ἀριθμός · καί γάρ προσλαμβάνω ὁ τρεῖς ἀποτελέω ὁ ἑπτά ἀριθμός , καί πάλιν προσλαμβάνω ὁ δύο ἀποτελέω ὁ ἐννέα , καί πάλιν προσλαμβάνω ὁ μόνος ἀποτελέω ὁ δέκα . καί ὁ δέκα δέ ἀριθμός τίμιος λέγω , καθό ὁ δέκα ἀριθμός ὁ πρό αὐτός ἀριθμός δεκτικός εἰμί , ὅθεν καί Δεκὰς λέγω οἱονεί Δεχάς τις εἰμί . ἐν ὅς σύν θεός καί ὁ πάρειμι πρᾶξις . | Πρᾶξις ΙΣΤ΄ . ἐπεί ἐν ὁ προλαμβάνω εἴρω ἀριθμητικός αἴτιος δείκνυμι διά τίς ἕξ εἰμί ὁ ὁ φιλοσοφία ὁρισμός , ἐντεῦθεν λαμβάνω ὁ ἐξηγητής ἀφορμή ἔρχομαι καί διαλαμβάνω περί ὁ ἀριθμός ὁ εἰμί ἄχρι ὁ δεκάς , καί φημί ὅτι μονή λέγω παρά ὁ μένω · καί γάρ ὁ μονή ἐπί ὅς εἄν γίγνομαι ἀριθμός φυλάσσω ὁ αὐτός εἶδος , οἷος ὁ ἅπαξ τρεῖς τρεῖς , ἅπαξ τέσσαρες τέσσαρες , ἅπαξ πέντε πέντε · ἰδού ἐπί οὗτος προσέρχομαι ὁ μονή ὁ αὐτός εἶδος φυλάσσω καί οὐ ποιέω ἕτερος ἀριθμός . εἰμί δέ τις εἶπον ἰάομαι λέγω εἷς καί τέσσαρες , καί οὐκέτι φυλάσσω ὁ αὐτός ἀριθμός ἀλλά γίγνομαι ὁ πέντεοι , λέγω ὅτι ἐνταῦθα σύνθεσις γίγνομαι καί οὗτος χάρις οὐ φυλάσσω ὁ αὐτός ἀριθμός . οὗτος οὖν οὕτως ἔχω λέγω ὅτι οὐ εἰμί ὁ μονή ἀριθμός ἀλλά ἀρχή ἀριθμός . καί εἰμί τις εἶπον εἰ ἄρα ἀρχή εἰμί ἀριθμός , πῶς λέγω αὐτός μή εἰμί ἀριθμός λέγω ὅτι οὖον πάντως ὁ ἀρχή τις αὐτός εἰμί ἐκεῖνος ὅς τις λέγω εἰμί ἀρχή · καί γάρ ἀρχή ὁ οἶκος ὁ θεμέλιος εἰμί , καί οὐ εἰμί ὁ θεμέλιος οἶκος . οὕτως οὖν καί ὁ μόνος ἐνδέχομαι εἰμί ἀρχή ἀριθμός καί μή εἰμί ἀριθμός · ὅτι μέν γάρ οὐ εἰμί ὁ μονή ἀριθμός , δείκνυμι ὀλίγος τις προλέγω . ἰστέον ὅτι ἡνίκα ἐν ὁ ἀριθμός ὁ ἐπί πρόθεσις λέγω , πολυπλασιασμός εἰμί , οἷος πέντε ἐπί πέντε εἰκοσιπέντε ( ἀντί γάρ ὁ πεντάκις πέντε ) , καί πάλιν τρεῖς ἐπί τρεῖς ἐννέα ( ἀντί γάρ ὁ τρίς τρεῖς ) , ἡνίκα δέ ὁ καί σύνδεσμος εἰμί , σύνθεσις εἰμί , οἷος τρεῖς καί τρεῖς ἕξ , τέσσαρες καί τέσσαρες ὀκτώ . οὗτος οὖν οὕτως ἔχω ὁ ἀριθμός πολυπλασιάζω ἐπί ἑαυτοῦ μείζων ἀριθμός ἀποτελέω ἤ2 συντίθημι ἑαυτοῦ , οἷος τρίς τρεῖς ἐννέα , τρεῖς δέ καί τρεῖς ἕξ · ἰδού δή πολυπλασιάζω μέν ὁ τρεῖς ὁ ἐννέα ἀριθμός ἀποτελέω , συντίθημι δέ ὁ ἕξ , ὁ δέ ἐννέα μείζων εἰμί ὁ ἕξ . καί πάλιν τετράκις τέσσαρες δεκαέξ , τέσσαρες δέ καί τέσσαρες ὀκτώ . εἰμί ἄρα οὖν ὁ μονή ἐκ ὁ ἐναντίος συντίθημι μείζων ἀριθμός ἀποτελέω ἤ2 πολυπλασιάζω , δῆλος ὅτι οὐ εἰμί ἀριθμός · καί γάρ ἅπαξ μέν εἷς εἷς εἰμί , εἷς δέ καί εἷς δύο . οὗτος μέν περί ὁ μόνος . ὁ δέ δυάς λέγω παρά ὁ διΐημι καί διαπορεύω · πρῶτος γάρ ὁ δυάς διαχωρίζω ἑαυτοῦ ἐκ ὁ μόνος · καί γάρ ὁ μόνος ἕνωσις δηλόω πρῶτος μετά ὁ μόνος ὁ δυάς ἐπεισέρχομαι διαχωρισμός δηλόω . ἰστέον δέ ὅτι οὐδέ ὁ δυάς κύριος εἰμί ἀριθμός · καί γάρ , ὡς μανθάνω , ὁ ἀριθμός πολυπλασιάζω ἐπί ἑαυτοῦ μείζων ἀριθμός ἀποτελέω ἤ2 συντίθημι | ἑαυτοῦ , ὁ δέ δυάς καί συντίθημι καί πολυπλασιάζω ὁ αὐτός ἀριθμός ἀποτελέω · δίς γάρ δύο τέσσαρες καί δύο καί δύο τέσσαρες · ἄρα οὖν οὐ εἰμί ἀριθμός . καί ἄλλως δέ οὐ εἰμί ἀριθμός ὁ δυάς · πᾶς γάρ ἄρτιος ἀριθμός ἀφαιρέω ἤτοι ἀποβάλλω μόνος ποιέω περισσός καί πάλιν προσλαμβάνω μόνος ποιέω περισσός , οἷος ὁ τέσσαρες ἀποβάλλω μόνος ποιέω ὁ τρεῖς περισσός καί πάλιν προσλαμβάνω μόνος ποιέω ὁ πέντε ὁμοίως περισσός . εἰμί οὖν ὁ δύο ἀριθμός προσλαμβάνω μέν μόνος ποιέω ὁ τρεῖς περισσός ἀποβάλλω δέ μόνος οὐκέτι ποιέω περισσός ( ὁ γάρ δύο ἀποβάλλω μόνος ὁ εἷς ποιέω · ὁ δέ μονή οὐ εἰμί ἀριθμός ) , ἄρα οὖν ὁ δύο οὐ εἰμί ἀριθμός . καί ἄλλως οὐ εἰμί ἀριθμός ὁ δυάς , ἐπεί πᾶς ἀριθμός ἐκ πλῆθος μόνος σύγκειμαι , ὁ δέ δυάς οὖον σύγκειμαι ἐκ πλῆθος μόνος · ἀπό γάρ τρεῖς εἰμί ὁ πλῆθος . τις δέ λέγω ὅτι ὁ δυάς ἀριθμός εἰμί · καί γάρ πᾶς ἀριθμός ὁ ἐπί ἑκάτερος αὐτός συντίθημι ἀριθμός ὁ ἥμισυς ποιέω · οἷος ὁ πέντε μεταξύ ὁ τέσσαρες καί ὁ ἕξ εἰμί , οὗτος συντίθημι ὁ δέκα ἀριθμός ἀποτελέω , ὅστις ἥμισυς εἰμί ὁ πέντε . καί πάλιν ὁ ἓξ μεταξύ ὁ πέντε καί ὁ ἑπτά εἰμί , οὗτος συντίθημι ὁ δώδεκα ἀποτελέω , ὅστις ἥμισυς εἰμί ὁ ἕξ . πάλιν δέ ὁ ἑπτά μεταξύ ὁ ἓξ καί ὁ ὀκτώ εἰμί , οὗτος συντίθημι ὁ δεκατέσσαρες ἀποτελέω , ὅστις ἥμισυς εἰμί ὁ ἑπτά . εἰμί ἄρα οὖν ὁ δύο ὁ ἐπί ἑκάτερος αὐτός συντίθημι ἀριθμός ὁ ἥμισυς ποιέω ( μεταξύ γάρ ὁ μόνος καί ὁ τρεῖς ὁ δύο εἰμί , οὗτος δέ συντίθημι ὁ τέσσαρες ἀριθμός ἀποτελέω , ὅστις ἥμισυς εἰμί ὁ δύο ) , δῆλος ὅτι ὁ δύο ἀριθμός εἰμί . οὗτος μέν ἐκεῖνος . ἰστέον δέ ὅτι εἰμί τις ὁ ἀκρίβεια σκοπέω , εὑρίσκω ὅτι οὐ ἁρμόζω οὗτος ὁ κανών ὁ δύο ἀριθμός · καί γάρ ὁ δυάς οὐ ἔχω ἐπί ἑκάτερος μέρος ἀριθμός · μεταξύ γάρ ὁ μόνος καί ὁ τρεῖς εἰμί ἀριθμός , ὁ δέ μονή οὐ εἰμί ἀριθμός , ὡς δείκνυμι . ἰστέον δέ ὅτι καί ὁ δυάς ἀρχή εἰμί ἀριθμός . καί ἀπορέω τις λέγω · πῶς ἐνδέχομαι ὁ δυάς εἰμί ἀρχή ἀριθμός , ὅπου ἅπαξ ὁ μόνος εἶπον ἀρχή ἀριθμός ; ἀλλά ἵνα ὁ ἀπορία οὗτος ἐπιλύω , ὀλίγος τις ἔξωθεν εἶπον . ἰστέον ὅτι ὁ ἀριθμός ὁ μέν ἄρτιος εἰμί ὁ δέ περισσός . καί περισσός μέν εἰμί ὁ μή δύναμαι εἰς ἴσος διαιρέω , οἷος ὥσπερ ὁ πέντε · οὗτος γάρ οὖον διαιρέω εἰς ἴσος · εἰς τρεῖς γάρ καί δύο διαιρέω · οὖον δύναμαι γάρ διαιρέω αὐτός εἰς δύο ἥμισυς καί εἰς δύο ἥμισυς , ἐπεί ὁ ἀριθμητικός οὖον τέμνω ὁ μόνος . καί πάλιν ὁ ἑπτά · οὐδέ οὗτος γάρ εἰς ἴσος διαιρέω · | εἰς τρεῖς γάρ καί τέσσαρες διαιρέω . ἄρτιος δέ εἰμί ὁ δύναμαι εἰς ἴσος διαιρέω , ὥσπερ ὁ τέσσαρες ἀριθμός · οὗτος γάρ εἰς ἴσος διαιρέω · εἰς δύο γάρ καί δύο διαιρέω . καί πάλιν ὡς ἐπί ὁ ἕξ · καί οὗτος γάρ εἰς ἴσος διαιρέω · εἰς τρεῖς γάρ καί τρεῖς διαιρέω . δεῖ δέ καί οὗτος γιγνώσκω , ὅτι ὁ μέν περισσός ἀριθμός μόνος εἰς ἄνισος διαιρέω , οἷος ὡς ἐπί ὁ πέντε ( οὗτος γάρ εἰς τρεῖς καί δύο διαιρέω ) , ὁ δέ ἄρτιος καί εἰς ἴσος καί εἰς ἄνισος διαιρέω · καί γάρ ὁ ἕξ ἀριθμός δύναμαι καί εἰς ἴσος διαιρέω , οἷος εἰς τρεῖς καί τρεῖς , δύναμαι καί εἰς ἄνισος , οἷος εἰς τέσσαρες καί δύο . ὅθεν καί κατά οὗτος οὐ εἰμί ὁ δυάς κύριος ἀριθμός , καθό ἄρτιος ἀριθμός εἰμί . εἰς ἴσος μόνος διαιρέω εἰς μόνος γάρ καί μόνος διαιρέω ) , οὖον μήv καί εἰς ἄνισος . οὗτος οὕτως ἔχω ὁ μέν μονή ἀρχή πᾶς ὁ ἀριθμός εἰμί , οὗτος εἰμί καί ὁ περισσός καί ὁ ἄρτιος , ὁ δέ δυάς μόνος ὁ ἄρτιος ἀριθμός εἰμί ἀρχή · οὗτος γάρ ἀποτελέω ὁ ἄρτιος ἀριθμός · καί γάρ διπλασιάζω μέν ὁ τέσσαρες ἀριθμός ἀποτελέω , ὅστις ἄρτιος εἰμί , τριπλασιάζω δέ ὁ ἓξ ἀποτελέω , καί αὐτός δέ ἄρτιος εἰμί , καί ἐπί ὁ ἑξῆς ὁμοίως . εἰμί δέ τις εἶπον ὅς οὖν ; μόνος ὁ ἄρτιος ἀριθμός ἀποτελέω ὁ δυάς ; καί μήv καί περισσός ἀποτελέω · ἰδού γάρ προσλαμβάνω ὁ μόνος ὁ τρεῖς ἀποτελέω , ὅστις περισσός εἰμί · οὖον διαιρέω γάρ εἰς ἴσος · εἰς μόνος γάρ καί δυάς διαιρέω · οὐδέ γάρ δύναμαι διαιρέω εἰς εἷς ἥμισυς καί εἷς ἥμισυς , ἐπειδή , ὡς εἴρω , ὁ ἀριθμητικός οὖον τέμνω ὁ μονάς , λέγω ὅτι οὐ εἰμί αἴτιος ὁ ἀποτελέω ὁ περισσός ἀριθμός εἰμί μή ὁ μονή προσέρχομαι , ἐπεί ὁ δυάς πάντως ἄρτιος ἀριθμός ἀποτελέω , ὡς εἴρω ἀνωτέρω · πρός ἑαυτοῦ γάρ διπλασιάζω καί τριπλασιάζω καί ἀπλόος εἶπον πολλάκις πρός ἑαυτοῦ πολλαπλασιάζω πάντως ἄρτιος ἀριθμός ἀποτελέω . καί ἄλλως δέ ὁ δυάς οὐ εἰμί ἀριθμός , εἴπερ πᾶς ἀριθμός καί ἀρχή ἔχω καί μέσος καί τελευταῖος * * . οὗτος μέν περί ὁ δυάς . Οὖ δέ τρεῖς ἀριθμός οὕτως ὀνομάζω παρά ὁ ἀτειρής τις εἰμί καί ἀκαταπόνητος . οὗτος δέ λέγω διά ὁ μή δύναμαι αὐτός εἰς ἴσος διαιρέω · εἰς μόνος γάρ καί δυάς διαιρέω · οὐδέ γάρ δύναμαι διαιρέω αὐτός εἰς εἷς ἥμισυς καί εἷς ἥμισυς , ἐπειδή , ὡς εἴρω , ὁ ἀριθμητικός οὖον τέμνω ὁ μόνος . εἰμί δέ τις εἶπον Ὄτος ὁ λόγος ἕκαστος περισσός ἀριθμός οὕτως ὀφείλω λέγω παρά ὁ ἀτειρής εἰμί καί ἀκαταπόνητος , οὗτος εἰμί παρά ὁ μή δύναμαι διαιρέω ] εἰς ἴσος , οἷος ὡς ἐπί ὁ πέντε καί ὁ ἑπτά · οὗτος γάρ οὖον διαιρέω εἰς ἴσος · | ὁ μέν γάρ πέντε εἰς τρεῖς καί δύο διαιρέω , ὁ δέ ἑπτά εἰς τρεῖς καί τέσσαρα᾿ , λέγω ὅτι ὁ τρεῖς ὡς προτερεύω αὐτός οὗτος χάρις ὁ ὀνομασία προϋφήρπασεν . ἰστέον δέ ὅτι ὁ τρεῖς ἀριθμός εἰμί · ἐάν γάρ ὁ τρεῖς μή εἶπον εἰμί ἀριθμός , ἐπεί ὁ δύο οὐ εἰμί ἀριθμός , οὗτος ὁ λόγος οὐδέ ὁ τέσσαρες εἰμί ἀριθμός , ἐπεί οὐ εἰμί ὁ τρεῖς ἀριθμός , ἀλλά οὐδέ ὁ πέντε εἰμί ἀριθμός , ἐπεί οὐδέ ὁ τέσσαρες , καί ἐπέκεινα εἰς ἀπέραντος . ἀλλά οὖν ὁ τρεῖς ἀριθμός εἰμί · καί γάρ πολυπλασιάζω μείζων ἀριθμός ἀποτελέω ἤ2 συντίθημι · τρεῖς γάρ ἐπί τρεῖς ἐννέα , τρεῖς δέ καί τρεῖς ἕξ · ἰδού πολυπλασιάζω μέν ὁ ἐννέα ἀριθμός ἀποτελέω , συντίθημι δέ ὁ ἕξ , ὁ δέ ἐννέα μείζων εἰμί ὁ ἕξ . οὗτος δέ , ὡς εἴρω ἀνωτέρω , ἴδιος εἰμί ὁ ἀριθμός , οἷος τετράκις τέσσαρες δεκαέξ , τέσσαρες δέ καί τέσσαρες ὀκτώ , ὅθεν δείκνυμι ὁ μονή καί ὁ δυάς μή εἰμί ἀριθμός . ἄλλως τε δέ ὁ τρεῖς ἀριθμός εἰμί , καθό ἐκ πλῆθος μόνος σύγκειμαι , ὅσπερ ἴδιος εἰμί ἀριθμός · πᾶς γάρ ἀριθμός ἐκ πλῆθος μόνος σύγκειμαι , οἷος ὁ τέσσαρες καί ὁ πέντε καί ὁ ἓξ καί ὁ ἑξῆς . κατά οὗτος δέ δοκέω ὁ τρεῖς μή εἰμί ἀριθμός , καθό οὐ ἔχω ἐπί ἑκάτερος αὐτός ὁ μέρος ἀριθμός · ὁ γάρ τρεῖς μεταξύ ὁ τέσσαρες καί ὁ δύο εἰμί , ὁ δέ δύο , ὡς δείκνυμι , οὐ εἰμί ἀριθμός . πλήν ἀριθμός εἰμί ὁ τρεῖς διά ὁ προλέγω αἴτιος . Πρᾶξις ιζʹ . εἶπον οὖν περί ὁ μόνος καί ὁ δυάς καί ὁ τριάς ἔρχομαι καί περί ὁ ἑξῆς ἀριθμός διαλαμβάνω . ἰστέον ὅτι τετράς λέγω οἱονεί ἕδρα τις εἰμί , οὗτος εἰμί ἑδραῖος καί μόνιμος · ἰστέον γάρ ὅτι ὁ τετρᾶς - γωνον σχῆμα ὁ τετράς ἀποτελέω , ὁ δέ τετράγωνος σχῆμα διά ὁ κατά πολύς μέρος ὁ γῆ ἅπτω δυσμόχλευτος εἰμί · καί γάρ ὁ τετράγωνος λίθος ὡς κατά πολύς μέρος ὁ γῆ ἅπτω δυσχερῶς κινέω , ὁ δέ κίων ἐάν κλίνω εἰς ὁ πλάγιος , ἐπεί οὐ ἅπτω ὁ γῆ κατά πολύς μέρος , εὐχερής κινέω . διά ὁ ἑδραῖος οὖν καί μόνιμος καλέω τετράς . πεντάς δέ λέγω οἱονεί εἷς καί πᾶς · καί γάρ ὁ πέντε ἀριθμός ἀπό ὁ μόνος σύγκειμαι καί ὁ τετράς , ὁ δέ τετράς πᾶς λέγω , ἢ ἐπεί τέσσαρες εἰμί ὁ στοιχεῖον , ἐκ ὅς πᾶς ὁ σῶμα σύγκειμαι , ἢ ἐπεί ὁ τέσσαρες ἀριθμός μετά ὁ πρό αὐτός συντίθημι ὁ δεκάς ἀποτελέω · προσλαμβάνω μέν γάρ ὁ τρεῖς ἀριθμός ἀποτελέω ὁ ἑπτά , προσλαμβάνω δέ ὁ δύο ἀποτελέω ὁ ἐννέα , προσλαμβάνω δέ καί ὁ μόνος ἀποτελέω ὁ δεκάς . ἑξάς δέ λέγω οἱονεί εξισος παρά ὁ ἐξισόω ὁ οἰκέω μέρος · καί γάρ , ὡς μανθάνω ἀνωτέρω λέγω διά τίς ἕξ εἰμί ὁ ὁ φιλοσοφία ὁρισμός , ὁ ἓξ τέλειος εἰμί , ἐπεί ὁ μέρος αὐτός συντίθημι ἐξισόω ὁ ὅλος · πῶς δέ ἐξισόω ὁ ὅλος ; ὡς ἐκεῖ εἴρω . ἑπτάς δέ λέγω οἱονεί σεπτός παρά ὁ σεβάσμιος καί τίμιος · καί γάρ ὁ ἑπτά ἀριθμός τίμιος εἰμί , ὅθεν καί ἑπτά εἰμί ὁ ἡμέρα ὁ ἑβδομάς καί ἑπτά ὁ ἀστήρ ὁ πλανάω καί ἑπτά <τὰ> φωνήεις . ὁ δέ ἑπτά λέγω καί καιρός καί Ἀθηνᾶ , καί καιρός μέν , ἐπεί κατά οὗτος ὁ καιρός γίγνομαι ὁ ἡλικία ( καί γάρ ὁ ἕβδομος μείς ὀδοντοφυέω ὁ παῖς καί ὁ ἕβδομος ἐνιαυτός ἀμείβω ὁ ὀδούς ) , Ἀθηνᾶ δέ λέγω , ἐπεί ὥσπερ μυθεύω ὁ Ἀθηνᾶ παρθένος εἰμί καί ἀμήτωρ ( ἐκ ὁ κεφαλή γάρ ὁ Δῖος , ὡς μυθεύω , ἐξέρχομαι ) , ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ ἑπτά ἀριθμός μόνος ἐκ ὁ εἰμί ἐντός ὁ δεκάς ἵημι τίκτω κατά πολλαπλασιασμός ἐκ ἄλλος ἀριθμός οὔτε τίκτω πολλαπλασιασμός ἄλλος ἀριθμός ἐντός ὁ δεκάς · δεῖ γάρ γιγνώσκω ὅτι ὁ ἀριθμός ὁ εἰμί ἐντός ὁ δεκάς ὁ μέν τίκτω πολλαπλασιάζω , ὁ δέ τίκτω , ὁ δέ καί τίκτω καί τίκτω , οἷος ὁ τέσσαρες τίκτω ἐκ ὁ δύο δίς γάρ δύο τέσσαρες ) , ἀλλά καί τίκτω ὁ ὀκτώ · δίς γάρ τέσσαρες ὀκτώ . καί πάλιν ὁ ἐννέα τίκτω ( τρίς γάρ τρεῖς ἐννέα ) , αὐτός δέ ὁ ἐννέα πολλαπλασιάζω οὖον τίκτω ἀριθμός ἐντός ὁ δεκάς · δίς γάρ ἐννέα ὀκτωκαίδεκα , ὁ δέ ὀκτωκαίδεκα οὐ εἰμί ἐντός ὁ δεκάς . καί πάλιν ὁ πέντε τίκτω ὁ δέκα · δίς γάρ πέντε δέκα . οὗτος οὖν οὕτως ἔχω ὁ ἑπτά οὖον τίκτω κατά πολλαπλασιασμός ἄλλος ἀριθμός πρό ὁ δεκάς δίς γάρ ἑπτά δεκατέσσαρες , ὁ δέ δεκατέσσαρες ἀριθμός οὐ εἰμί ἐντός ὁ δεκάς ) , οὔτε δέ τίκτω ἐκ ἄλλος ἀριθμός κατά πολλαπλασιασμός . εἰμί δέ τις εἶπον ὅτι ὁ ἑπτά καί τίκτω καί τίκτω ( προσλαμβάνω γάρ μόνος ἀποτελέω ὁ ὀκτώ , ἀποτελέω δέ ἐκ ὁ ἓξ προσέρχομαι ὁ μόνος ) , λέγω ὅτι οὗτος σύνθεσις εἰμί , οὖον μήv πολλαπλασιασμός . ὀγδοάς δέ λέγω οἱονεί ἀγοδυὰς παρά ὁ δύο ἄγω · καί γάρ διχοτομέω ἔρχομαι ἄχρι ὁ . μόνος · διαιρέω γάρ εἰς τέσσαρες καί τέσσαρες , καί πάλιν εἰς δύο καί δύο , καί αὖθις εἰς μόνος καί μόνος . εἰμί δέ τις εἶπον ὅτι οὗτος ὁ λόγος καί ὁ τετράς ὀφείλω ὀγδοάς λέγω , διότι καί οὗτος διχοτομέω ἔρχομαι ἄχρι ὁ μόνος ( καί γάρ διαιρέω εἰς δύο καί δύο , καί πάλιν εἰς μόνος καί μόνος ) , λέγω ὅτι ὁ ἐτυμολογία οὐ ἀντιστρέφω · ἰδού γάρ λέγω σῖτος παρά ὁ σείω , καί οὖον μόνος ὁ σῖτος σείω ἀλλά καί ὁ κριθή καί ὁ ἄλλος καρπός , καί οὖον παρά οὗτος λέγω τις ὅτι ὀφείλω καί ὁ ἄλλος καρπός σῖτος λέγω . διά οὗτος οὖν λέγω ὀγδοάς , διότι διά μέσος ἄλλος ἀριθμός ἄγω ὁ δύο · διά μέσος γάρ ὁ τέσσαρες ἄγω ὁ δύο ὁ ὀκτώ · καί γάρ ὁ ὀκτώ ἀπό ὁ τέσσαρες συνίστημι ( δίς γάρ τέσσαρες ὀκτώ ) , ὁ δέ τέσσαρες ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ὁ δύο . παρά οὖν ὁ διά μέσος ἄλλος ἀριθμός ἄγω ὁ δύο λέγω ὀγδοάς οἱονεί ἀγοδυάς τις εἰμί . ἐννεάς δέ λέγω παρά ὁ εἷς καί νέος . καί γάρ οὗτος πολλαπλασιάζω εἷς νέος ἀριθμός φέρω κατά ὕφεσις εἷς μόνος ἀπό ὁ ἐννέα ἄχρι ὁ μόνος , οἱονεί δίς ἐννέα δεκαοκτώ , τρίς ἐννέα εἰκοσιεπτά , τετράκις ἐννέα τριακονταέξ , καί ἑξῆς ὁμοίως . ὁράω οὖν πῶς ὁ ἐννέα πολλαπλασιάζω κατά πρόβασις ἀφαίρεσις πάσχω εἷς μόνος . Δεκὰς δέ λέγω οἱονεί Δεχάς τις εἰμί · καί γάρ ὁ δέκα δέχομαι ἤγουν περιέχω ἐν ἑαυτοῦ ἅπας ὁ πρό αὐτός ἀριθμός · περιέχω γάρ καί ὁ μόνος καί ὁ δυάς καί ὁ ἑξῆς . ἐν ὅς σύν θεός καί ὁ πάρειμι πρᾶξις . Πρᾶξις ιη΄ . ἐπειδή διά ὁ ὁρισμός ὡς εἷς τίς εἰμί ὁ φιλοσοφία μανθάνω , ἔρχομαι καί ὡς πολύσχιστος αὐτός εἰμί διαίρεσις καθυποβάλλω · διά γάρ ὁ διαίρεσις ἀκριβῶς ὁ μέρος αὐτός μανθάνω , διά δέ ὁ μέρος ἀκριβῶς ὁ ὅλος γιγνώσκω . ἄλλως τε δέ καί διά διαίρεσις μανός θνῄσκω ὁ μέρος αὐτός , καί λοιπός γιγνώσκω ὁ μέρος αὐτός εὑρίσκω ποῖος σύγγραμμα ὁ φιλοσοφία ὑπό ποῖος μέρος ἀνάγω , ἵνα μή ἀνγοοῦντες ὅς μέρος αὐτός νομίζω ὁ μέν ὑπό ὁ πρακτικός ἀνάγω ὑπό ὁ θεωρητικός ἀνάγω ὁ δέ ὑπό ὁ θεωρητικός ἀνάγω ὑπό ὁ πρακτικός ἀνάγω . ἔρχομαι οὖν καί διαίρεσις καθυποβάλλω ὁ φιλοσοφία . ἀλλά ἐπεί διαίρεσις μνημονεύω , ἵνα μή περί ἀγνοέω πρᾶγμα ποιέω ὁ ζήτησις , ἔρχομαι καί εἶπον τίς εἰμί διαίρεσις καί τίς ἐπιδιαίρεσις καί τίς ὑποδιαίρεσις . ἰστέον ὅτι διαίρεσις μέν εἰμί ὁ πρῶτος τομή ὁ ὑπόκειμαι πρᾶγμα , οἷος ὡς ὅταν εἶπον ὅτι ὁ ζῷον ὁ μέν εἰμί λογικός ὁ δέ ἄλογος . ἐπιδιαίρεσις δέ εἰμί ὁ ὁ αὐτός πρᾶγμα δύο τομή κατά ἕτερος τρόπος γίγνομαι , οἷος ὡς ὅταν πάλιν ὁ ζῷον ἄλλως διαιρέω λέγω ὅτι ὁ ζῷον ὁ μέν θνητός εἰμί ὁ δέ ἀθάνατος . ὑποδιαίρεσις δέ εἰμί ὁ ὁ διαιρέω σκέλος τομή , οἷος ὡς ὅταν διαιρέω ὁ ζῷον εἰς λογικός καί ἄλογος ὁ λογικός ὑποδιαιρέω εἰς τε θνητός καί ἀθάνατος καί πάλιν ὁ θνητός ὑποδιαιρέω εἰς ἄνθρωπος ἵππος κύω καί ὁ τοιοῦτος . οὕτως οὖν καί ὁ φιλοσοφία διαιρέω εἰς θεωρητικός καί πρακτικός . καί διά μέν ὁ θεωρητικός γιγνώσκω πᾶς ὁ εἰμί , διά δέ ὁ πρακτικός κατόρθωσις ποιέω ὁ ἠθέω . ἄξιος δέ ζητέω διά τίς ὁ φιλοσοφία εἰς δύο διαιρέω , φημί δή εἰς θεωρητικός καί πρακτικός , καί μή εἰς εἷς ἢ εἰς πλείων . καί εἰμί εἶπον ὅτι εἰς εἷς μέν οὐ δύναμαι διαιρέω , ἐπεί οὐδέποτε διαίρεσις περί εἷς καταγίγνομαι ἀλλά περί διάφορος · διαίρεσις γάρ λέγω | παρά ὁ διαιρέω καί διαχωρίζω ὅδε ἐκ ὅδε , οἷος ὡς ὅταν εἶπον ᾿ ὁ ζῷον ὁ μέν λογικός εἰμί ὁ δέ ἄλογος . εἰς δύο δέ διαιρέω καί οὐ εἰς πλείων διά τρεῖς αἴτιος . καί πρῶτος μέν εἰμί οὗτος · διά οὗτος ὁ φιλοσοφία εἰς θεωρητικός καί πρακτικός διαιρέω , ἐπεί συνουσιώτης ἐγώ καί ὁ θεωρητικός καί ὁ πρακτικός , καί ὁ θεωρητικός μέν , ὡς δηλόω καί ὁ παῖς καί ἀπλόος εἶπον πᾶς φιλοπευστέω εἰμί , οὗτος εἰμί φιλομαθής ( ἕκαστος γάρ φιλέω ὁ μανθάνω τίς ) , ὁ δέ πρακτικός , ὡς δηλόω ὁ ψυχή μηδέποτε ἠρεμέω · καί γάρ ἐν ὁ καθεύδω οὐ ἠρεμέω φαντάζω ὁ ἐνύπνιος . ἀλλά καί ἡνίκα ἠρεμέω μή ἔχω τίς πράσσω , ὁ θρίξ τίλλω ἢ κάρφος κινέω ἤ τίς τοιοῦτος . ἐπεί οὖν συνουσιώτης ἐγώ ὁ θεωρητικός καί πρακτικός , οὗτος χάρις καί ὁ φιλο - σοφία εἰς δύο διαιρέω , οὗτος εἰμί εἰς θεωρητικός καί πρακτικός . δύο δέ αἰτία εἰμί οὗτος · ὁ φιλοσοφία , ὡς μανθάνω , ὁμοίωσις εἰμί θεός . ἐπεί οὖν ὁ φιλοσοφία ὁμοίωσις εἰμί θεός , δισσός δέ δύναμις ἔχω ὁ θέω , ὁ μέν θεωρητικός ὁ δέ πρακτικός ( καί θεωρητικός μέν καθό γιγνώσκω πᾶς , πρακτικός δέ καθό πᾶς δημιουργέω ) , οὗτος χάρις καί ὁ φιλοσοφία εἰς δύο διαιρέω , οὗτος εἰμί εἰς θεωρητικός καί πρακτικός . καί διά μέν ὁ θεωρητικός μιμέομαι ὁ θεωρητικός καί γνωστικός δύναμις ὁ θεός ( διά γάρ οὗτος πᾶς γιγνώσκω ὁ εἰμί ) , διά δέ ὁ πρακτικός μιμέομαι ὁ πρακτικός δύναμις · διά γάρ οὗτος ὁ ἀτελής Ψυχή προνοέω διά ὁ ἀπό ὁ ἄγνοια ἐπί ὁ γνῶσις αὐτός μεταφέρω . τρίτος δέ αἰτία εἰμί οὗτος · ὁ φιλοσοφία σκόκος ἔχω ὁ ψυχή κοσμέω . ἐπεί δέ ὁ φιλοσοφία σκοπός ἔχω ὁ ψυχή κοσμέω , δισσός δέ δύναμις ἔχω ὁ ψυχή , ὁ μέν γνωστικός ὁ δέ ζωτικός , καί γνωστικός μέν αἴσθησις φαντασία δόξα διάνοια καί νόος , περί ὅς ἀνωτέρω μανθάνω , ζωτικός δέ βούλησις προαίρεσις θυμός καί ἐπιθυμία , οὗτος χάρις καί ὁ φιλοσοφία εἰς δύο διαιρέω , οὗτος εἰμί εἰς θεωρητικός καί πρακτικός , ἵνα διά μέν ὁ θεωρητικός ὁ γνωστικός δύναμις ὁ Ψυχή κοσμέω , διά δέ ὁ πρακτικός ὁ ζωτικός · καί γάρ ὁ πρακτικός διδάσκω ἐγώ ὁ κρατέω ὁ θυμός καί μή ἐράω ὁ μή προσήκω . οὗτος μέν περί ὁ εἰς δύο διαιρέω ὁ φιλοσοφία , οὗτος εἰμί εἰς θεωρητικός καί πρακτικός . ἰστέον δέ ὅτι ἑκάτερος οὗτος νικάω ὁ ἕτερος καί νικάω ὑπό ὁ ἕτερος · καί γάρ ὁ θεωρητικός νικάω ὁ πρακτικός κατά ὁ ὑπόκειμαι , ὅτι ὁ μέν θεωρητικός πᾶς ὁ εἰμί ὑπόκειμαι πρός γνῶσις ὁ δέ πρακτικός μόνος ὁ ἀνθρώπινος Ψυχή · μόνος γάρ εἰς ἀνθρώπινος ψυχή κοσμέω ὁ πρακτικός , οὖον μήv καί ὁ ὁ ἄλογος , ὁ δέ θεωρητικός καί ὁ ὁ ἄλογος φύσις ἐπίσταμαι . | ὁ δέ πρακτικός νικάω ὁ θεωρητικός κατά ὁ τέλος · τέλος μέν γάρ ὁ θεωρητικός ὁ ἀλήθεια , ὁ δέ πρακτικός τέλος εἰμί ὁ ἀγαθός · διά γάρ ὁ πρακτικός κοσμέω τις ὁ οἰκέω ἦθος καί ἐκκόπτω ὁ πάθος ( οὗτος δέ ἀγαθός εἰμί ) , διά δέ ὁ θεωρητικός θεωρέω τις ὁ ἐν ὁ εἰμί ἀλήθεια . ὁ δέ ἀγαθός τίμιος εἰμί ὁ ἀληθής ὡς περιεκτικός · καί γάρ εἰμί τίς μέν ἀληθής , οὗτος καί ἀγαθός , οὐ εἰμί τίς δέ ἀγαθός , οὗτος καί ἀληθής · εἰμί γάρ ὅτε καί ψεῦδος ἀγαθός , ὡς ἐπί οὗτος ὁ παράδειγμα · οἷος αὐτός , ἵνα ἄτοπος τις διαπράσσω , ὁ δέ γιγνώσκω ἀρνέομαι λέγω ῾οὐδὲν δίδωμι μοιόν καί ψεύδω , ἵνα μή ἐκεῖνος ἄτοπος πράσσω λαμβάνω ὁ ξίφος · καί ἰδού ψεῦδος ἀγαθός . καί πάλιν λῃστής καταδιώκω τις , ἵνα αὐτός φονεύω , ὅστις ὑπαντάω τις ἐρωτάω περί ὁ διώκω , ὁ δέ καίπερ εἰδοί ἀρνέομαι μή ὁράω , καί σῴζω ὁ φεύγω · καί ἰδού ψεῦδος ἀγαθός . Πρᾶξις ΙΘ΄ . ἐπεί ὁ φιλοσοφία εἰς θεωρητικός καί πρακτικός διαιρέω , ἕκαστος δέ οὗτος ὁ διαιρέω σκέλος ὑποδιαιρέω , ἔρχομαι καί ὑποδιαιρέω αὐτός . ἀλλά πρῶτος ὁ θεωρητικός ὑποδιαιρέω · καί γάρ οὗτος δοκέω τίμιος εἰμί ὁ πρακτικός , ἐπεί ὁ μέν θεωρητικός πᾶς ὁ εἰμί ὑπόκειμαι πρός γνῶσις , ὁ δέ πρακτικός μόνος ὁ ἀνθρώπινος Ψυχή · μόνος γάρ ὁ ἀνθρώπινος ψυχή κοσμέω , οὖον μήv καί ὁ ὁ ἄλογος . ἰστέον δέ ὅτι ἄλλως ὁ Πλάτος ὁ θεωρητικός διαιρέω καί ἄλλως ὁ Ἀριστοτέλης · καί γάρ ὁ Πλάτων υποδιαιρώ ὁ θεωρητικός εἰς φυσιολογικός καί θεολογικός , ὁ δέ μαθηματικός οὐ βούλομαι μέρος εἰμί ὁ φιλοσοφία ἀλλά προγύμνασμα τίς , ὥσπερ ὁ γραμματικός καί ὁ ῥητορικός , ὅθεν · καί πρό ὁ ἀκροατήριον ὁ οἰκεῖος ἐπιγράφω “ ἀγεωμέτρητος μηδείς εἰσέρχομαι . ” οὗτος δέ ἐπιγράφω , ἐπεί εἰς ὁ πολύς ὁ Πλάτος θεολογέω καί περί θεολογία καταγίγνομαι , συμβάλλω δέ εἰς εἴδησις ὁ θεολογία ὁ μαθηματικός , ὅστις μέρος εἰμί ὁ γεωμετρία . ὁ Ἀριστοτέλης υποδιαιρώ ὁ θεωρητικός εἰς φυσιολογικός , μαθηματικός , θεολογικός · καί γάρ ὁ μαθηματικός μέρος ὁ φιλοσοφία δοξάζω · καί αὐτός γάρ ἐπιστήμη εἰμί . οὗτος μέν ἐν οὗτος . Ἄξιος δέ ζητέω διά τίς εἰς τρεῖς ὑποδιαιρέω ὁ θεωρητικός , οὗτος εἰμί εἰς φυσιολογικός , μαθηματικός , θεολογικός . καί εἰμί εἶπον οὗτος δέ εἰμί τρισσός εἰμί · ὁ γάρ καί ὁ ὑπόστασις καί ὁ ἐπίνοια ένυλος εἰμί ὥσπερ ξύλον , λίθος , ὀστέον ( οὗτος γάρ καί ὁ ὑπόστασις ένυλος εἰμί καί ὁ ἐπίνοια · | οὐδέ γάρ δύναμαι τις ξύλον ἢ λίθος ἢ ὀστέον ἐπινοέω ἄυλος ) , ἢ καί ὁ ὑπόστασις καί ὁ ἐπίνοια ἄυλος εἰμί ὥσπερ ἄγγελος , θεός , ψυχή ὁ ἄνευ σῶμα εἰμί ( οὗτος γάρ καί ὁ ὑπόστασις ἄυλος εἰμί καί ὁ ἐπίνοια · οὐδέ γάρ δύναμαι τις ἐπινοέω θεός ἢ ἄγγελος ἢ ψυχή ἄνευ σῶμα εἰμί ἔνυλος ) , ἢ ὁ μέν ὑπόστασις ένυλος εἰμί ὁ δέ ἐπίνοια ἄυλος ὥσπερ ὁ σχῆμα · καί γάρ οὗτος ὁ μέν ὑπόστασις ένυλος εἰμί ( οὐδέ γάρ δύναμαι τρίγωνος ἢ τετράγωνος ἤ τίς τοιοῦτος σχῆμα ἄνευ ὕλη συνίστημι · ἢ γάρ ἐν ξύλον ἔχω ὁ ὕπαρξις ὁ ἐν λίθος ἢ ἐν χαλκός ἢ ἐν τις τοιοῦτος ) , ὁ δέ ἐπίνοια ἄυλος εἰμί · καί γάρ ἡνίκα τις φαντάζω καί ἀναπολέω ὁ σχῆμα αὐτός κατά ἑαυτοῦ , ἀνατυπόω αὐτός ἐν ὁ οἰκεῖος διάνοια · ὥσπερ γάρ ὁ κηρός ἀναμάσσω ὁ σφραγίς ἐκ ὁ δακτύλιος αὐτός μόνος ὁ σφραγίς ἀναμάσσω , οὖον μήv ἀφαιρέω τίς ἐκ ὁ δακτύλιος , ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ διάνοια φαντάζω ὁ σχῆμα οὐ αξαιρεω τίς ἐκ ὁ ὕλη , ἀλλά αὐτός μόνος ὁ σχῆμα φαντάζω καί διατυπόω ἐν ἑαυτοῦ . ἐπεί οὖν ὁ θεωρητικός πᾶς ὁ εἰμί ὑπόκειμαι πρός γνῶσις , ὁ δέ εἰμί , ὡς εἴρω , τρισσός εἰμί , οὗτος χάρις καί ὁ θεωρητικός εἰς τρεῖς διαιρέω , εἰς φυσιολογικός , μαθηματικός , θεολογικός . καί ἰστέον ὅτι ὁ μέν φυσίζω - λογικός καταγίγνομαι περί ὁ καί ὁ ὑπόστασις καί ὁ ἐπίνοια ἔνυλος ζητέω γάρ περί ὁ τέσσαρες στοιχεῖον πῶς σύγκειμαι ) , ὁ δέ θεολογικός καταγίγνομαι περί ὁ καί ὁ ὑπόστασις καί ὁ ἐπίνοια ἄυλος , ὁ δέ μαθηματικός καταγίγνομαι περί ὁ ὁ μέν ὑπόστασις ἔνυλος ὁ δέ ἐπίνοια ἄυλος . οὗτος οὖν οὕτως ἔχω ἔρχομαι καί εἶπον περί ὁ τάξις αὐτός . ἰστέον ὅτι ὁ φυσιολογικός πρῶτος ἔχω τάξις ὡς σύντροφος καί πλησιάζω ἐγώ , ἅτε δή πάντῃ ἔνυλος εἰμί . ὁ δέ μαθηματικός μέσος εἰμί ὁ τε φυσιολογικός καί θεολογικός ὡς καί ὁ δύο μετέχω · καί γάρ ἔνυλος εἰμί ὁμοίως ὁ φυσιολογικός καί ἄυλος ὁμοίως ὁ θεολογικός · ὡς εἴρω γάρ , ὁ μαθηματικός ὁ μέν ὑπόστασις ἔνυλος εἰμί ὁ δέ ἐπίνοια ἄυλος . ὁ δέ θεολογικός ἐκ ἀνάγκη ὕστερον εἰμί · οὐδέ γάρ δύναμαι εἰμί μετά ὁ φυσιολογικός , ἐπεί οὖον δεῖ ἀπό ὁ πάντῃ ἔνυλος ὅς ἐπί ὁ πάντῃ ἄυλος ἔρχομαι , ἐπεί πάσχω ὅς πάσχω ὁ πολύς χρόνος ἐν σκότος διάγω καί εὐθύς πρός ὁ ἥλιος θεωρέω · ὁ γάρ πολύς χρόνος ἐν σκότος διατρίβω καί εὐθύς εἰς ὁ ἥλιος θεωρέω ἀποτυφλόω . οὕτως οὖν οὖον δεῖ ἀπό ὁ πάντῃ ἔνυλος εὐθύς ἐπί ὁ πάντῃ ἄυλος ἔρχομαι · οὗτος γάρ αἰνίσσομαι ὁ ποίησις λέγω περί Ὦτος καί Ἐφιάλτης οὗτος · Ὄσσα ἐπί Ὄλυμπος μέμονα θέω , ἀτάρ ἐπί Ὄσσα Πήλιον εἰνοσίφυλλος , ἵνα οὐρανός ἀμβατὸς εἰμί . καί κατά μέν ὁ φαίνω οὗτος λέγω ὅτι ὁ Ὦτος καί ὁ Ἐφιάλτης ἐθέλω τίθημι ὄρος ἐπάνω ἀλλήλων , βούλομαι | μηχανάομαι ὁ εἰς οὐρανός ἄνοδος , ἀλληγορικός δέ νοέω οὗτος δηλόω ὅτι ἐκεῖνος εὐθύς ἀπό ὁ φυσικός καί πάντῃ ἔνυλος πρᾶγμα ἐπί ὁ γνῶσις ὁ θεῖον βούλομαι ἐπιπηδάω . ἀπό οὖν ὁ μαθηματικός δεῖ ἐπί ὁ θεολογικός ἔρχομαι . ὅτι δέ οὗτος ἀληθής εἰμί , δηλόω ὁ Πλάτος περί ὁ μαθηματικός διαλέγω καί λέγω ὅτι ῾αὕτη ὁδός , οὗτος μάθημα , εἴτε ῥᾴδιος εἴτε χαλεπός , οὗτος εἶμι , ἀμελέω δέ οὖον δίειμι , οὗτος εἰμί ὅτι ὁδός χράομαι ὁ μάθημα διά οὗτος δεῖ βαδίζω ἐπί ὁ θεολογικός . καί ὁ Πλωτῖνος δέ οὗτος δηλόω λέγω παραδίδωμι δέ ὁ νέος ὁ μάθημα πρός συνεθισμός ὁ ἀσώματος φύσις , διά ὅς ὁ ἀσώματος φύσις γιγνώσκω ἰστέον δέ ὅτι ἔοικα ὁ μαθηματικός κλῖμαξ καί γέφυρα · ὥσπερ γάρ ἐν ὁ κλῖμαξ ἀπό ὁ κάτω ἐπί ὁ ἄνω ἔρχομαι καί ἐν ὁ γέφυρα δέ . ἀπό ὅδε ὁ μέρος εἰς ὁ ἐκ ἐναντίος μέρος ἔρχομαι , οὗτος καί διά ὁ μαθηματικός ἐπί ὁ θεολογικός ἔρχομαι · καί γάρ συμβάλλω ὁ μαθηματικός εἰς ὁ εἴδησις ὁ θεολογικός . οὗτος μέν ἐν οὗτος . ἀπορέω δέ τις λέγω · εἰμί ἄρα οὖον μόνος ὁ μαθηματικός μανθάνω ἀλλά καί ὁ φυσιολογικός καί ὁ θεολογικός , διά τίς οὗτος μόνος λέγω μαθηματικός καί μή ἐκεῖνος λέγω μαθηματικός ; καί ἐπιλύω λέγω ὅτι ὁ φυσιολογικός οὖον δύναμαι λέγω μαθηματικός , ἐπεί οὗτος πάντῃ ἔνυλος εἰμί καί ἀεί ἐν ῥοή καί ἀπορροή εἰμί καί ἄλλοτε ἄλλως ἔχω οὐ ὑποπίπτω ἀκριβής γνῶσις , ἀλλά τυγχάνω σήμερον μέν τοῖος γιγνώσκω αὔριον δέ τοῖος διά ὁ ἄλλως ἔχω . ἀλλά οὔτε δέ ὁ θεολογικός δύναμαι λέγω μαθηματικός , ἐπεί ὁ θεῖον ἅτε δή ἀόρατος εἰμί καί ἀκατάληπτος εἰκασμός μᾶλλον γιγνώσκω ἤ2 ἀκριβής γνῶσις . ἐκ ἀνάγκη οὖν οὗτος λέγω μαθηματικός μόνος . ἄλλως τε δέ διά οὗτος αὐτός μόνος λέγω μαθηματικός , ἐπεί αὐτός διδάσκω ἐγώ πῶς δεῖ μανθάνω ὁ πρᾶγμα · εἰμί γάρ καί ἐν ὁ λογικός οὗτος διδάσκω ἐγώ ὁ Ἀριστοτέλης , ἀλλά οὖν ἐκ ὁ μαθηματικός λαμβάνω ὁ ἀφορμή . ἔτι δέ , ὅς φημί ὁ Πυθαγόρειος , διά οὗτος μόνος λέγω μαθηματικός , ἐπεί ἐν ὁ διάνοια ἔχω ὁ ὕπαρξις · μόνος γάρ ὁ διάνοια μανθάνω · ὁ γάρ νόος ἁπλόος προσβολή πᾶς γιγνώσκω . οὗτος ἐν ὅς σύν θεός καί ὁ πάρειμι πρᾶξις . Πρᾶξις Κ΄ . διαιρέω ὁ θεωρητικός εἰς φυσιολογικός , μαθηματικός , θεολογικός , ἔρχομαι καί ἕκαστος οὗτος διαιρέω . ἀλλά ἐπεί ὁ διαίρεσις ὁ φυσιολογικός καί θεολογικός πολυσχιδής εἰμί καί μείζων ἀκρόασις δήω , οὗτος ὁ μείζων πραγματεία παραπέμπω , ἔρχομαι δέ νῦν | καί ὁ διαίρεσις ὁ μαθηματικός εἶπον ὁ σαφής · εἰμί γάρ καί ἄλλος πολυσχιδής , ὅστις ἐν ὁ μέγας πραγματεία λέγω , πλήν καί ὁ λέγω διαίρεσις ἀκριβῶς ἔχω . ἰστέον ὅτι πέντε κεφάλιον ἔχω περί ὁ μαθηματικός εἶπον , καί εἰμί πρῶτος κεφάλαιος ἐν ὅς λέγω πόσος καί ποῖος εἰμί ὁ εἶδος ὁ μαθηματικός , δύο δέ ἐν ὅς λέγω διά τίς τοσοῦτος εἰμί , τρίτος ἐν ὅς λέγω ὁ τάξις αὐτός , τέταρτος ἐν ὅς λέγω τίνω εἰμί εὕρεμα , πέμπτος δέ ἐν ὅς λέγω τίς παράκειμαι ὁ τοιοῦτος εἰμί . ἔρχομαι οὖν ἐπί ὁ πρῶτος καί εἶπον πόσος καί ποῖος εἰμί εἶδος ὁ μαθηματικός . ἰστέον οὖν ὅτι τέσσαρες εἰμί εἶδος ὁ μαθηματικός , ἀριθμητικός , μουσικός , γεωμετρία , ἀστρονομία . ἔρχομαι δέ καί ἐπί ὁ δεύτερος καί εἶπον διά τίς τοσοῦτος εἶδος εἰμί ὁ μαθηματικός . ἰστέον ὅτι ὁ μαθηματικός περί ὁ ποσός καταγίγνομαι · ἢ γάρ περί ὁ ἀριθμός καταγίγνομαι ὥσπερ ὁ ἀριθμητικός ( οὗτος δέ ποσός εἰμί ) , ἢ περί ὁ σχέσις ὁ φθόγγος ὥσπερ ὁ μουσικός ( καί οὗτος δέ ποσός εἰμί · ζητέω γάρ ποῖος ὁ διπλάσιος λόγος ἔχω καί ποῖος ὁ ἐν ἡμιόλιος ) , ἢ περί ὁ διάστημα ὁ γῆ καταγίγνομαι ὥσπερ ὁ γεωμετρία ( καί οὗτος δέ ποσός εἰμί ) , ἢ περί ὁ κινέω ὁ οὐράνιος σῶμα καταγίγνομαι ὥσπερ ὁ ἀστρονομία · καί οὗτος δέ ποσός εἰμί · ἔχω γάρ τις διάστημα . οὗτος οὖν οὕτως ἔχω καί γιγνώσκω ὅτι ὁ μαθηματικός περί ὁ ποσός καταγίγνομαι , δεῖ γιγνώσκω ὅτι ὁ ποσός διττός εἰμί · ἢ γάρ συνεχής εἰμί ἢ διορίζω . καί συνεχής μέν ποσός εἰμί ὅς ὁ μόριον εἰς εἷς ὅρος συνάπτω , ὥσπερ ἐπί ὁ τοῖχος · οὗτος γάρ συνεχής ποσός εἰμί · καί γάρ ἐάν τέμνω οὗτος δύναμις εἰς πολύς τόμος , πᾶς ὁ μόριον ὁ τέμνω εἰς εἷς ὅρος συνάπτω · καί γάρ οὗτος ὁ τμῆμα μετά ὁ ἄλλος συνάπτω εἰμί διά ὁ γραμμή ὁ νοητός παραλαμβάνω ἐν ὁ γίγνομαι ὁ τομή · καί γάρ ὁ γραμμή ὁ δύναμις ὁ τομή ποιέω μεταξύ εἰμί ὁ δύναμις τέμνω εὑρίσκω ὅδε ὁ μέρος συνάπτω ὁ γραμμή καί ὁ ἄλλος ὁ γραμμή ὁμοίως καί διά ὁ γραμμή συνάπτω ἀλλήλων · δύναμις γάρ ὁ τομή καθυπεβλήθησαν , οὖον μήv ἐνέργεια , ἵνα καί διαχωρίζω ἀλλήλων . διορίζω δέ ποσός εἰμί ὁ διαχωρίζω καί μή ἔχω τίς μεταξύ ὁ ὀφείλω συνάφεια ποιέω ὅδε πρός ὅδε , ὡς ἐπί ὁ ἀριθμός · καί γάρ ὁ δέκα ἀριθμός διαχωρίζω εἰμί · εἴτε γάρ ἀπό μόνος λαμβάνω αὐτός σύγκειμαι εἴτε ἀπό ὁ πέντε καί ὁ πέντε , οὐ ἔχω ἄλλος ἀριθμός μεταξύ | ὁ ὀφείλω συνάφεια ὅδε ὁ ἀριθμός ποιέω πρός ὅδε · ἐάν γάρ προσλαμβάνω ἕτερος ἀριθμός , εὑρίσκω ἐκπίπτω ὁ δέκα μείζων γίγνομαι . καί οὗτος δέ ἑκάτερος διττός εἰμί · καί γάρ καί ὁ διορίζω ποσός διττός εἰμί · ὁ μέν γάρ εἰμί κατά ἑαυτοῦ , ὁ δέ κατά σχέσις . καί καθά ἑαυτοῦ μέν , ὡς ὅταν ὁ ἀριθμός αὐτός κατά ἑαυτοῦ λαμβάνω , οἷος ὡς ὅταν ὁ δέκα αὐτός κατά ἑαυτοῦ λαμβάνω καί μή ἐξετάζω αὐτός πρός ἄλλος ἀριθμός . κατά σχέσις δέ , ὡς ὅταν ὅδε ὁ ἀριθμός ἐξετάζω πρός ὅδε , οἷος ὡς ὅταν ὁ δέκα ἐξετάζω πρός ὁ πέντε λέγω ὅτι ὁ δέκα διπλάσιος λόγος ἔχω πρός ὁ πέντε . καί πάλιν ὁ συνεχής ποσός διττός εἰμί · ὁ μέν γάρ ἀκίνητος εἰμί , ὁ δέ κινητός . καί ἀκίνητος μέν ὥσπερ ὁ γῆ ( οὗτος γάρ ἀκίνητος εἰμί · οὐδέ γάρ ἀπέρχομαι ἐκ ὅδε ὁ τόπος εἰς ὅδε ὁ τόπος ) , κινητός δέ ὥσπερ ὁ οὐρανός · οὗτος γάρ ἀεί κινέω . οὗτος οὖν οὕτως ἔχω ἐπεί ὁ μαθηματικός περί ὁ ποσός καταγίγνομαι , ὁ δέ ποσός , ὡς εἴρω , διττός εἰμί ( ἢ γάρ συνεχής εἰμί ἢ διορίζω ) , ἑκάτερος δέ οὗτος διττός εἰμί ( εἰμί γάρ ποσός διορίζω κατά ἑαυτοῦ καί ποσός διορίζω κατά σχέσις καί ποσός συνεχής ἀκίνητος καί ποσός συνεχής κινέω ) , οὗτος χάρις πρός ἀναλογία ὅς τέσσαρες οὗτος ὁ συνάγω ἐκ ὁ ποσός ὁ τε διορίζω καί ὁ συνεχής τέσσαρες εἰμί ὁ εἶδος ὁ μαθηματικός , οἷος ἀριθμητικός , μουσικός , γεωμετρία , ἀστρονομία . καί ὁ μέν ἀριθμητικός καταγίγνομαι περί ὁ ποσός ὁ διορίζω ὁ κατά ἑαυτοῦ , ὁ δέ μουσική περί ὁ ποσός ὁ διορίζω κατά σχέσις , ὁ δέ γεωμετρία περί ὁ ποσός ὁ συνεχής ὁ ἀκίνητος , ὁ δέ ἀστρονομία περί ὁ ποσός ὁ συνεχής ὁ κινέω . οὗτος μέν καί ὁ δύο κεφάλαιος . ἔρχομαι δέ καί ἐπί ὁ τρίτος καί εἶπον ὁ τάξις αὐτός . ἰστέον ὅτι ὁ ἀριθμητικός καί ὁ μουσική προτερεύω ὁ γεωμετρία καί ἀστρονομία , ἐπεί ὁ μέν ἀριθμητικός καί ὁ μουσική περί ὁ ποσός ὁ διορίζω καταγίγνομαι , ὁ δέ γεωμετρία καί ὁ ἀστρονομία περί ὁ ποσός ὁ συνεχής · τίμιος δέ ὁ ποσός ὁ διορίζω ὁ ποσός ὁ συνεχής · καί γάρ ὁ ποσός ὁ διορίζω δύναμαι ἀσύγχυτος δέχομαι διάφορος εἶδος · ἰδού γάρ ὁ κε ἀριθμός εἰμί ποσός διορίζω δέχομαι ἀσύγχυτος διάφορος εἶδος · εἰμί γάρ καί κύκλος καί τετράγωνος . καί κύκλος μέν , ὅτι ὥσπερ ἐν ὁ κύκλος ὁ ἀρχή ὁ πέρας συνάπτω , οὗτος καί ἐνταῦθα ἄρχω ἀπό ὁ πέντε ἐν ὁ πολλαπλασιασμός καί εἰς αὐτός λήγω ἀποτελέω , | οἷος πεντάκις πέντε εἰκοσιπέντε · ἰδού καί ἐν ὁ πολλαπλασιασμός ἀπό ὁ πέντε ἄρχω καί ἀποτελέω εἰς ὁ πέντε καταλήγω . τετράγωνος δέ λέγω , ἐπεί πᾶς ἀριθμός εἰς ἑαυτοῦ πολλαπλασιάζω τετράγωνος ἀριθμός ἀποτελέω , οἷος τρίς τρεῖς ἐννέα , τετράκις τέσσαρες δεκαέξ · οὕτως οὖν καί πεντάκις πέντε εἰκοσιπέντε . ὁ δέ ποσός ὁ συνεχής οὖον δύναμαι ἀσύγχυτος διάφορος εἶδος ἐπιδείκνυμι · ἰδού γάρ ἐν ὁ κῆρ , ὅσπερ εἰμί συνεχής ποσός , ἐάν ποιέω τις εἶδος Ἕκτωρ , οὖον δύναμαι ποιέω ἄλλος εἶδος , εἰμί μή ἀφανίζω ὁ πρῶτος εἶδος , ἐπεί σύγχυσις γίγνομαι . ἐπεί οὖν ὁ ποσός ὁ διορίζω τίμιος εἰμί ὁ ποσός ὁ συνεχής , οὗτος χάρις ὁ ἀριθμητικός καί ὁ μουσική ὡς περί ὁ ποσός ὁ διορίζω καταγίγνομαι προτερεύω ὁ γεωμετρία καί ὁ ἀστρονομία ὡς οὗτος περί ὁ ποσός ὁ συνεχής καταγίγνομαι . ὁ δέ ἀριθμητικός προτερεύω ὁ μουσικός , ἐπεί ὁ μέν ἀριθμητικός , ὡς ἀνωτέρω εἴρω , περί ὁ ποσός ὁ κατά ἑαυτοῦ καταγίγνομαι , ὁ δέ μουσική περί ὁ ποσός ὁ κατά σχέσις · προτερεύω δέ ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁ κατά σχέσις , ἐπεί πρῶτος δεῖ ἁπλόος τίς εἰμί καί τότε ἐν σχέσις πρός ἕτερος παραλαμβάνω . ὁ δέ γεωμετρία προτερεύω ὁ ἀστρονομία , ἐπεί ὁ μέν γεωμετρία περί ὁ ποσός ὁ συνεχής ὁ ἀκίνητος καταγίγνομαι , ὁ δέ ἀστρονομία περί ὁ ποσός ὁ συνεχής ὁ κινέω καταγίγνομαι · προτερεύω δέ ὁ ἀκίνητος ὁ κινέω · ἀρχή γάρ κίνησις ὁ ἠρεμία εἰμί · ὁ γάρ μέλλω κινέω ἀπό ἠρεμία προέρχομαι . οὗτος μέν οὖν εἰμί ὁ αἰτία ὁ τάξις αὐτός . εἰμί δέ καί ἄλλος αἴτιος εἶπον οὕτως . ἀναλογέω μέν ὁ ἀριθμητικός ὁ μόνος , ὁ δέ μουσική ὁ δυάς , ὁ δέ γεωμετρία ὁ τριάς , ὁ δέ ἀστρονομία ὁ τετράς . πρός ἀναλογία οὖν ὁ τάξις ὁ ἀριθμός κτάομαι καί οὗτος ὁ τάξις · καί γάρ ὁ ἀριθμητικός ὁ μόνος ἀναλογέω περί γάρ ὁ κατά ἑαυτοῦ ποσός καταγίγνομαι , ὁ δέ κατά ἑαυτοῦ εἷς τίς εἰμί ) , ὁ δέ μουσική ὁ δυάς ἀναλογέω ( καί γάρ περί ὁ ἐν σχέσις ποσός καταγίγνομαι , ὁ δέ σχέσις ὁ μικρός ἐπί δύο λαμβάνω ) , ὁ δέ γεωμετρία ἀναλογέω ὁ τριάς ( καί γάρ ὁ γεωμετρία περί ὁ ἐπίπεδος σχῆμα καταγίγνομαι , πρῶτος δέ σχῆμα ὁ τρίγωνος εἰμί · οὔτε γάρ εἷς γραμμή οὔτε δύο γραμμή ἀποτελέω σχῆμα ) , ὁ δέ ἀστρονομία ἀναλογέω ὁ τετράς · καί γάρ ὁ ἀστρονομία περί ὁ οὐράνιος σῶμα καταγίγνομαι , πᾶς δέ σῶμα τριχῆ διαστατός εἰμί · ἔχω γάρ μῆκος πλάτος βάθος . ἕκαστος δέ οὗτος ὑπό δύο ὁράω περιέχω ἤγουν δύο πέρας ἔχω , ἐκ ὅς περιέχω · καί γάρ καί ὁ μῆκος ἔνθεν καί ἔνθεν περιέχω καί ὁ πλάτος ὁμοίως καί ὁ βάθος , ὥστε συνάγω ἓξ ὅρος ἤγουν πέρας . ἐκ δέ οὗτος ὁ ἓξ τέσσαρες · γίγνομαι · καίω γάρ ὁ εἷς | πέρας κοινός εἰμί ὁ δύο · ὁ γάρ πέρας ὁ πλάτος εὑρίσκω ἀρχή ὁ μῆκος ὁ ὁ βάθος . ἐπεί οὖν ὁ ἀστρονομία περί ὁ οὐράνιος σῶμα καταγίγνομαι , πᾶς δέ σῶμα τριχῆ διαστατός εἰμί ( ἔχω γάρ μῆκος πλάτος βάθος , οὗτος δέ τέσσαρες ὅρος ἤγουν τέσσαρες πέρας ἔχω ) , οὗτος χάρις λέγω αὐτός ὁ τετράς ἀναλογέω . ἔχω οὖν διά τίς πρῶτος εἰμί ὁ ἀριθμητικός καί δύο ὁ μουσική καί τρίτος ὁ γεωμετρία καί τέταρτος ὁ ἀστρονομία . ἐν ὅς καί ὁ τρίτος κεφάλαιος . ἔρχομαι δέ καί ἐπί ὁ τέταρτος καί εἶπον τίνω εἰμί εὕρεμα . ἰστέον ὅτι ὁ ἀριθμητικός ὁ Φοῖνιξ εὑρίσκω ὡς ἐμπορικός καί δήω ὁ ἀριθμός εἰς ὁ ψῆφος . ὁ δέ μουσική ὁ Θρᾷξ · ἐκεῖθεν γάρ εἰμί ὁ Ὀρφεύς , ὅστις λέγω εὑρίσκω ὁ μουσικός · Θρᾷξ γάρ ὁ Ὀρφεύς . ἐπινοέω δέ ἐμβατήριος μέλος διεγείρω πρός θυμός αὐτός ὡς ἄγαν εἰμί πολεμικός · ὁ γάρ ψῦξις ἀποκλείω ὁ θερμός ἐν ὁ βάθος δριμύς αὐτός ποιέω , ὅθεν καί θυμώδης εἰμί καί πολεμικός ὁ βία ὁ θερμός καί ὀρχηστικός δέ διά ὁ ἑτοῖμος φυγάς ὁ βέλος · εἰμί γάρ καί πυρρίχιος παρά αὐτός ὄρχησις , ὅς εἰμί ἐνόπλιος , κατά ὁ εἴρω ὁ ποιητής Μηριόνης , τάχα ἄν σύ καί ὀρχηστής περ εἰμί . ὁ δέ γεωμετρία ὁ Αἰγύπτιος εὑρίσκω ἐκ ἀνάγκη · καί γάρ ὁ Νεῖλος συνεχῶς ἀνέρχομαι καί ὁ Αἴγυπτος ἐπικλύζω σύγχυσις ὁ οροθέσιο γίγνομαι ἄρχω ὁ Αἰγύπτιος εἰς μάχη καί φονεύω ἀλλήλων καί λοιπός ἐκεῖθεν ἐπινοέω μέτρον τίς , διά ὅς μετρέω ὁ γῆ καί ἕκαστος ὁ ἴδιος φυλάσσω · ὅσπερ μέτρον καί ἄκαινα καλέω διά ὁ μή καίνω , ὅς εἰμί φονεύω , ἐπεί διά αὐτός στερέω ὁ καίνω καί φονεύω . οὕτως ὁ γεωμετρία ἐκ ἀνάγκη ἀναφαίνω ὁ χρήσιμος . ὁ δέ ἀστρονομία ὁ Χαλδαῖος · καί γάρ ἐν ὁ κλίμα , ἐν ὅς εἰμί οὗτος , καθαρός εἰμί ὁ οὐρανός καί ἀνέφελος , καί εὐχερής ἐκεῖθεν ἐπινοέω ὁ περί ὁ οὐράνιος σῶμα διδασκαλία ἤγουν ὁ ἀστρονομία . οὗτος μέν καί ὁ τέταρτος κεφάλαιος . ἔρχομαι δέ ἐπί ὁ πέμπτος καί εἶπον τίς παράκειμαι οὗτος ὁ εἶδος . ἰστέον ὅτι ὁ ἀριθμητικός ὁ λογιστικός παράκειμαι . διαφέρω δέ ἀλλήλων , ὅτι ὁ μέν ἀριθμητικός ὁ φύσις αὐτός ὁ ἀριθμός ζητέω καί περί ὁ κατά ἑαυτοῦ νοέω ἀριθμός διαλαμβάνω καί οὖον τέμνω ὁ μόνος , ὁ δέ λογιστικός περί ὁ ἐν ὁ πρᾶγμα θεωρέω ἀριθμός διαλαμβάνω · ἀντί γάρ ὁ μόνος λαμβάνω ἢ εἷς ἄνθρωπος ἢ εἷς ἵππος ἢ πηχυαῖος ξύλον καί τέμνω ὁ μόνος εἰς ἥμισυς τρίτος ἕκτος καί εἰς ὁ τοιοῦτος . ὁ δέ μουσικός ὁ ἔνυλος μουσική παράκειμαι . καί ἰστέον ὅτι ὁ μέν μουσική ὁ | λόγος μόνος χράομαι , ὁ δέ ἔνυλος μουσική ὁ ὄργανον οἷος ὁ κύμβαλον καί ὁ αὐλός . ὁ δέ γεωμετρία ὁ γεωδαισία παράκειμαι . καί ὁ μέν γεωμετρία ὁ λόγος ὁ μέγεθος καί ὁ σχῆμα παραδίδωμι , ὁ δέ γεωδαισία χράομαι ὁ ἔργον καί τέμνω ὁ γῆ , ὅθεν καί γεωδαισία λέγω παρά ὁ δασμός ἤτοι ὁ μερισμός ὁ γῆ . ὁ δέ ἀστρονομία ὁ σφαιρικός παράκειμαι . ἀλλά ὁ μέν ἀστρονομία περί μόνος ὁ οὐράνιος σῶμα καταγίγνομαι , ὁ δέ σφαιρικός περί πᾶς σφαῖρα καταγίγνομαι · λέγω γάρ ὁ συμβαίνω ἕκαστος σφαῖρα , εἴτε ὀστράκινος εἰμί εἴτε Ξυλίνη εἴτε λίθινος , σκοπέω ὁ ὑπάρχω πᾶς σφαῖρα , οὖον μόνος ὁ οὐράνιος , ὡς Θεοδόσιος ἐν ὁ σφαιρικός διαλαμβάνω . καί εἰμί ὁ σφαιρικός ἄυλος ὁ ἀστρονομία ὡς διαλαμβάνω περί ὁ ὁ λόγος θεωρέω σφαῖρα . ἰστέον δέ ὅτι φημί ὁ Ὀλυμπιόδωρος ὡς ὁ μέν ἄλλος μαθηματικός εἶδος μέχρι ὁ νῦν φυλάσσω λείψανον , οἷος ὁ ἀριθμητικός ὁ γεωμετρία ὁ ἀστρονομία · περί δέ ὁ μουσικός φημί ἐγώ μέν ] ὁ κλέος ἐσθλός ] οἶος ἀκούω οὐδέ τίς οἶδα . οὐδέ γάρ , φημί , σῴζω λείψανον ὁ μουσικός . ἰστέον δέ ὅτι εἰμί μέχρι ὁ νῦν βιβλίον μουσικός . πάνυ δέ συμβάλλω ὁ μουσική οὖον μόνος ὁ ὁ ἄλογος Ψυχή ἀλλά καί ὁ λογικός . ὅτι δέ συμβάλλω ὁ Ψυχή ὁ ἄλογος , δηλόω ὁ πρόβατον ἕπομαι ὁ ποιμενικός σῦριγξ ὥσπερ ὑπό ὁ φωνή ἡδύνω . ὅτι δέ καί ὁ Ψυχή ὁ λογικός ζῷον συμβάλλω , δηλόω ὁ ἐν πόλεμος σάλπιγξ ὁ ψυχή διεγείρω , καί ὁ θεατρικός δέ ὄργανον δηλόω ὁ ψυχή χαλάω διά ὁ ποιέω αὐτός ἥδομαι . οὗτος ἐν ὅς σύν θεός ὁ πάρειμι πρᾶξις . Πρᾶξις ΚΑ΄ . μανθάνω ὅτι ὁ φιλοσοφία διαιρέω εἰς θεωρητικός καί πρακτικός καί ὅτι ὁ θεωρητικός διαιρέω εἰς φυσιολογικός , μαθηματικός , θεολογικός , ἔρχομαι καί εἶπον κατά ποῖος τρόπος ὁ διαίρεσις γίγνομαι ἐπί οὗτος ὁ διαίρεσις · ὁ γάρ πρακτικός ὁ διαίρεσις ἐν ὁ ἑξῆς λέγω . ἀλλά ἵνα οὗτος μανθάνω , εἶπον πόσος καί ποῖος εἰμί ὁ διαιρετικός τρόπος . ἰστέον ὅτι φημί τις ὀκτώ εἰμί ὁ διαιρετικός τρόπος . εἰμί δέ οὗτος · ὁ ἀπό γένος εἰς εἶδος , ἀπό εἶδος εἰς ἄτομος , ἀπό ὅλος εἰς μέρος ( καί οὗτος διχῶς · ἢ γάρ εἰς ὁμοιομερής γίγνομαι ὁ διαίρεσις ἢ εἰς ἀνομοιομερής ) , ἀπό ὁμώνυμος φωνή εἰς διάφορος σημαίνω , ἀπό οὐσία εἰς συμβεβηκός , ἀπό συμβεβηκός εἰς οὐσία , ἀπό συμβεβηκός πάλιν εἰς συμβεβηκός , ἀπό εἷς πρός εἷς . καί ἀπό μέν γένος εἰς εἶδος , ὡς ὅταν ὁ ζῷον διαιρέω εἰς λογικός καί ἄλογος | ( ὁ γάρ ζῷον γένος εἰμί καί διαιρέω εἰς εἶδος , οἷος εἰς λογικός καί ἄλογος ) , ἀπό δέ εἶδος εἰς ἄτομος , ὡς ὅταν ὁ καθόλου ἄνθρωπος διαιρέω εἰς Σωκράτης Πλάτων Ἀλκιβιάδης καί ὁ λοιπός , ἀπό ὅλος εἰς μέρος ὁμοιομερής , ὡς ὅταν ὁ ὅλος φλέψ τέμνω εἰς μικρός φλέψ ( ἐνταῦθα γάρ ἀπό ὅλος γίγνομαι ὁ διαίρεσις καί εἰς ὁμοιομερής · καί γάρ ὁμοιομερής λέγω ὁ ἀλλήλων καί ὁ ὅλος ὁμώνυμος λέγω ὡς ἐπί ὁ φλέψ ὁ τέμνω εἰς μικρός φλέψ · καί γάρ ἕκαστος οὗτος ὁμώνυμος καί ὁ ὅλος καί ὁ λοιπός φλέψ λέγω ) , ἀπό ὅλος δέ εἰς μέρος ἀνομοιομερής , ὡς ὅταν ὁ κεφαλή ὅλος διαιρέω εἰς ἄτη ῥίς ὀφθαλμός ( ἐνταῦθα γάρ ὅλος γίγνομαι ὁ διαίρεσις εἰς ἀνομοιομερής · καί γάρ ἀνομοιομερής λέγω ὁ μήτε ἀλλήλων μήτε ὁ ὅλος ὁμώνυμος λέγω · οὔτε γάρ ὁ οὖς λέγω κεφαλή ἵημι ὁ ῥίς οὔτε ὁ ὀφθαλμός . οὔτε ἀλλήλων ὁμώνυμος λέγω · οὔτε γάρ ὁ οὖς λέγω ῥίς οὔτε ὁ ῥίς ὀφθαλμός ) , ἀπό ὁμώνυμος δέ φωνή εἰς διάφορος σημαίνω , ὡς ὅταν ὁ κύω φωνή διαιρέω εἰς τε ὁ θαλάσσιος κύω καί ὁ χερσαῖος καί ὁ ἀστρῷος , ἀπό οὐσία δέ εἰς συμβεβηκός , ὡς ὅταν εἶπον ὅτι ὁ ἄνθρωπος ὁ μέν λευκός ὁ δέ μέλας ἐνταῦθα γάρ εἰς ὁ λευκός καί ὁ μέλας , ὅστις συμβεβηκός εἰμί , γίγνομαι ὁ διαίρεσις ) , ἀπό συμβεβηκός δέ εἰς οὐσία , ὡς ὅταν εἶπον ὅτι ὁ λευκός ὁ μέν εἰμί χιών ὁ δέ ψίμυθος ὁ δέ κύκνος ( ἀπό γάρ ὁ λευκός , ὅσπερ εἰμί συμβεβηκός , γίγνομαι ὁ διαίρεσις εἰς χιών καί κύκνος καί ψίμυθος , ὅστις οὐσία εἰμί ) , ἀπό συμβεβηκός δέ εἰς συμβεβηκός , ὡς ὅταν εἶπον ὅτι ὁ λευκός ὁ μέν θερμός εἰμί ὁ δέ ψυχρός , καί θερμός μέν ὡς ἐπί ὁ ἄσβεστος , ψυχρός δέ ὡς ἐπί ὁ χιών ( ἰδού γάρ ἐνταῦθα ἀπό ὁ λευκός , ὅσπερ εἰμί συμβεβηκός , γίγνομαι ὁ διαίρεσις εἰς θερμός καί ψυχρός , ὅστις καί αὐτός συμβεβηκός εἰμί ) , ἀπό εἷς δέ καί πρός εἷς , ὡς ὅταν ἀπό μέν ὁ ἰατρικός εἶπον ἰατρικός βιβλίον ἰατρικός φάρμακον ἰατρικός ἔμπλαστρος ( ἰδού οὗτος ἀπό εἷς εἰμί · ἀπό γάρ εἷς ὁ ἰατρικός ὀνομάζω ) , πρός εἷς δέ , ὡς ὅταν ἀπό ὁ τέλος , φημί δέ ὁ ὑγεία , εἶπον ὑγιεινός βιβλίον ὑγιεινός φάρμακον ὑγιεινός ἔμπλαστρος · πρός εἷς γάρ πρᾶγμα , ὁ ὑγίεια , ἀφοράω ὀνομάζω αὐτός . οὗτος μέν οὕτως . εἰμί δέ εἶπον ὅτι οὐ εἰμί κύριος τρόπος διαιρετικός ὀκτώ ἀλλά τρεῖς · ὁ ἀπό γένος εἰς εἶδος , ὁ ἀπό ὅλος εἰς μέρος καί ὁ ἀπό ὁμώνυμος φωνή εἰς διάφορος σημαίνω · ὁ γάρ ἄλλος τρόπος οὖον δύναμαι συνίστημι · οὖον γάρ δύναμαι ἀπό | εἶδος εἰς ἄτομος γίγνομαι διαίρεσις , ἐπεί ὁ ἄτομος ἄπειρος εἰμί · καί γάρ ὁ κατά μέρος ἄνθρωπος ἄπειρος εἰμί καί ἀπερίληπτος . ἤπειρος δέ εἰμί καί ἀπερίληπτος οὖον δύναμαι διαίρεσις καθυποβάλλω · ἐν ὅσος γάρ τις ἐθέλω διαίρεσις ὁ ἐν ὅδε ὁ πόλις ἄνθρωπος καθυποβάλλω , ὁ μέν γεννάω ὁ δέ φθείρω , καί οὐδέποτε ὁ τέλος ἐφικνέομαι . ἀλλά οὔτε δέ ἀπό συμβεβηκός εἰς οὐσία γίγνομαι διαίρεσις · ὁ γάρ λέγω ὅτι ὁ λευκός ὁ μέν εἰμί κύκνος ὁ δέ φιμυθεος ὁ δέ χιών οὐ εἰμί διαίρεσις συμβεβηκός εἰς οὐσία · οὐδέ γάρ ὁ λευκός ὁ κατά ἑαυτοῦ θεωρέω διαιρέω , ἀλλά ὁ σῶμα ὁ λευκός , ὅσπερ εἰμί οὐσία · οὐδέ γάρ δύναμαι ὁ λευκότης διαιρέω εἰς ψίμυθος καί κύκνος καί χιών , ἐπεί ὁ λευκότης συμβεβηκός εἰμί , οὗτος δέ οὐσία εἰμί , οὖον δύναμαι δέ ὁ συμβαίνω εἰς οὐσία διαιρέω · καί γάρ ὁ διαιρέω εἰς ὅμοιος ἐθέλω διαιρέω , οὐ εἰς ἀνόμοιος , οἷος ὁ ζῷον εἰς ζῷον διαιρέω , οὖον μήv εἰς μή ζῷον , καί ὁ λογικός εἰς λογικός , οὖον μήv εἰς ἄλογος , καί ὁ θνητός εἰς θνητός , οὖον μήv εἰς ἀθάνατος . πῶς οὖν ὁ συμβαίνω εἰς οὐσία δύναμαι διαιρέω ; ἀλλά οὔτε δέ ἀπό οὐσία εἰς συμβεβηκός γίγνομαι διαίρεσις · ὁ γάρ λέγω ὅτι ὁ ἄνθρωπος ὁ μέν εἰμί λευκός ὁ δέ μέλας οὐ εἰμί διαίρεσις ἀπό οὐσία εἰς συμβεβηκός ἀλλά ἀπό οὐσία εἰς οὐσία ἔχω συμβεβηκός · εἰς γάρ ἄνθρωπος μέλας καί λευκός γίγνομαι ὁ διαίρεσις , ὅστις οὐσία εἰμί . ἀλλά οὔτε δέ ἀπό συμβεβηκός εἰς συμβεβηκός γίγνομαι διαίρεσις · ὁ γάρ ἀπό γένος εἰς εἶδος γίγνομαι ὁ διαίρεσις , ὡς ὅταν εἶπον ὅτι ὁ χρῶμα διαιρέω εἰς εἶδος λευκός καί μέλας ( ὁ χρῶμα γάρ γένος εἰμί καί διαιρέω εἰς εἶδος λευκός καί μέλας , ὅσπερ ἀνάγω ὑπό ὁ διαιρετικός τρόπος ὁ ἀπό γένος εἰς εἶδος ) , ἢ ὡς ἀπό οὐσία εἰς οὐσία , καί οὐκέτι ἀπό συμβεβηκός εἰς σομβεβηκότα γίγνομαι ὁ διαίρεσις · ὁ γάρ λέγω ὅτι ὁ λευκός ὁ μέν θερμός εἰμί ὁ δέ ψυχρός ἀπό οὐσία εἰς οὐσία εἰμί διαίρεσις · ὁ γάρ σῶμα ὁ λευκός , ὅσπερ εἰμί οὐσία , διαιρέω εἰς σῶμα θερμός καί ψυχρός . καί οὗτος δέ οὐσία εἰμί · οὐδέ γάρ δύναμαι ὁ λευκός κατά ἑαυτοῦ θεωρέω ἤγουν ὁ λευκότης διαιρέω εἰς σῶμα θερμός καί ψυχρός , ἐπεί ὁ λευκός κατά ἑαυτοῦ θεωρέω οὔτε θερμός εἰμί οὔτε ψυχρός . ἀλλά οὔτε δέ ὁ ἀπό εἷς καί πρός εἷς εἰμί διαίρεσις , ἀλλά ἀπαρίθμησις · ὁ γάρ ἀπό εἷς καί πρός εἷς ἀόριστος καί ἀπερίληπτος εἰμί · δύναμαι γάρ τις εἶπον ἰατρικός βιβλίον ἰατρικός δίαιτα ἰατρικός ἔμπλαστρος ἰατρικός οἶνος ἰατρικός ἔλαιον καί ἄλλος ἤπειρος , καί πάλιν ὑγιεινός οἶνος ὑγιεινός δίαιτα ὑγιεινός βιβλίον . ἤπειρος δέ καί ἀπερίληπτος εἰμί πῶς δύναμαι διαίρεσις καθυποβάλλω ; ὥστε οὖν κύριος τρεῖς τρόπος εἰμί μόνος δῖος · ρετικεω · ὁ ἀπό γένος εἰς εἶδος , ὁ ἀπό ὅλος εἰς μέρος , ὁ ἀπό ὁμώνυμος φωνή εἰς διάφορος σημαίνω . εἰμί δέ ἀπό | διαίρεσις τις παραδίδωμι ὁ διαιρετικός τρόπος ὁ τε κύριος καί ὁ ασύστατος · εἰμί γάρ εἶπον ὅτι ὁ διαιρέω ἤ κατά ἑαυτοῦ διαιρέω ἢ κατά συμβεβηκός . καί εἰμί μέν κατά ἑαυτοῦ , ἢ ὡς πρᾶγμα διαιρέω ἢ ὡς φωνή . καί εἰμί μέν ὡς πρᾶγμα , γίγνομαι ὁ ἀπό ὅλος εἰς μέρος καί ὁ ἀπό εἶδος εἰς ἄτομος καί ὁ ἀπό εἷς <καὶ> πρός ( οὗτος γάρ ὡς πρᾶγμα διαιρέω ) , εἰμί δέ ὡς φωνή γίγνομαι ὁ ἀπό ὁμώνυμος φωνή εἰς διάφορος σημαίνω . εἰμί δέ κατά συμβεβηκός , γίγνομαι ὁ λοιπός τρόπος , οὗτος εἰμί ὁ ἀπό οὐσία εἰς συμβεβηκός καί ὁ ἀπό συμβεβηκός εἰς οὐσία καί ὁ ἀπό συμβεβηκός εἰς συμβεβηκός · οὗτος γάρ κατά συμβαίνω γίγνομαι · ἐπεί γάρ συμβαίνω ὁ ἄνθρωπος ὁ μέν λευκός εἰμί ὁ δέ μέλας , οὗτος χάρις ἐκ ὁ συμβαίνω ἐπινοέω ἄλλος τρόπος διαίρεσις καί εἶπον ὅτι εἰμί καί ὁ ἀπό οὐσία εἰς συμβεβηκός . καί πάλιν ἐπεί συμβαίνω ὁ λευκός ὁ μέν εἰμί θερμός ὁ δέ ψυχρός , ἐκ ὁ συμβαίνω ἐπινοέω ἄλλος τρόπος διαίρεσις καί εἶπον ὅτι εἰμί καί ὁ ἀπό συμβαίνω εἰς συμβεβηκός . καί ἐπί ὁ ἄλλος δέ , φημί ὁ ἀπό συμβεβηκός εἰς οὐσία , ὁ αὐτός εἰμί εἶπον . οὗτος ἐν ὅς σύν θεός καί ὁ πάρειμι πρᾶξις . Πρᾶξις ΚΒ΄ . εἶπον ὁ διαιρετικός τρόπος , ἔρχομαι καί εἶπον κατά ποῖος τρόπος διαιρέω ὁ φιλοσοφία εἰς θεωρητικός καί πρακτικός . ἰστέον ὅτι ἀπό γένος εἰς εἶδος οὖον δύναμαι διαιρέω , ἐπεί ἐν ὁ ἀντιδιαιρέω εἶδος οὐ εἰμί ὁ πρότερος καί ὕστερος · οἷος ὁ ζῷον διαιρέω εἰς λογικός καί ἄλογος , καί ἵημι ὁ λογικός πρότερος γίγνομαι οὔτε ὁ ἄλογος , ἀλλά ἅμα γίγνομαι . εἰμί δέ ἐν οὗτος εἰμί ὁ πρότερος καί ὕστερος ( πρότερος γάρ εἰμί ὁ θεωρητικός καί ὕστερος ὁ πρακτικός · διά γάρ ὁ Θεωρίς καί ὁ λόγος ἔρχομαι τις ἐπί ὁ πρᾶξις καί ῥυθμίζω ἑαυτοῦ , ἐπεί εἰμί μή οὗτος γίγνομαι , εὑρίσκω ὁ πρᾶξις ἄλογος ) , δῆλος ὅτι οὐ γίγνομαι ὁ διαίρεσις ὡς ἀπό γένος εἰς εἶδος . ἄλλως τε δέ ἐν ὁ ἀντιδιαιρέω εἶδος οὖον δήω ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος πρός σύστασις , οἷος ὁ λογικός οὖον δήω ὁ ἄλογος πρός σύστασις οὔτε ὁ ἄλογος ὁ λογικός · εἰμί δέ ὁ πρακτικός δήω ὁ θεωρητικός πρός σύστασις ( δήω γάρ ὁ θεωρία ὁ πρακτικός , διά ὅς ἑαυτοῦ τις ῥυθμίζω ) , δῆλος ὅτι οὐ γίγνομαι ὁ διαίρεσις ὡς ἀπό γένος εἰς εἶδος . ἔτι δέ ἐν ὁ ἀντιδιαιρέω εἶδος οὖον θεωρέω ὁ ἕτερος ἐν ὁ ἕτερος , οἷος ἐν ὁ λογικός οὖον θεωρέω ὁ ἄλογος οὔτε ἐν ὁ ἄλογος ὁ λογικός · εἰμί ἄρα δέ ἐν ὁ πρακτικός θεωρέω ὁ θεωρητικός ὁ γάρ πρᾶξις διά ὁ θεωρία γίγνομαι · μετά λόγος γάρ ὑποτάσσω ὅς ὁ πάθος καί οὐ ἄλογος ) , δῆλος ὅτι οὐ γίγνομαι ὁ ὡς ἀπό γένος εἰς εἶδος . ἔτι δέ ἐν ὁ ἀντιδιαιρέω εἶδος οὐδέποτε ὁ τέλος συνυπάρχω · οἷος τέλος ὁ μέν λογικός εἰμί ὁ χράομαι λόγος ὁ δέ ἄλογος ὁ μή χράομαι λόγος , καί οὐ ὑπάρχω ἵημι ὁ τέλος ὁ λογικός ἐν ὁ τέλος ὁ ἄλογος οὔτε ὁ τέλος ὁ ἄλογος ἐν ὁ τέλος ὁ λογικός · εἰμί ἄρα δέ ὁ τέλος ὁ θεωρητικός ἐν-περιέχω ἐν ὁ τέλος ὁ πρακτικός . δῆλος ὅτι οὐ γίγνομαι ὁ διαίρεσις ὡς ἀπό γένος εἰς εἶδος · καί γάρ τέλος ὁ μέν θεωρητικός εἰμί ὁ ἀλήθεια οὗτος γάρ βούλομαι ὁ θεωρητικός ὁ γιγνώσκω ὁ ἐν ὁ εἰμί ἀλήθεια ) , ὁ δέ πρακτικός τέλος εἰμί ὁ ἀγαθός ( οὗτος γάρ βούλομαι ὁ πρακτικός ὁ κρατέω ὁ πάθος καί κοσμέω ἑαυτοῦ , ὅσπερ ἀγαθός εἰμί ) , ὁ δέ ἀληθής ἐν-περιέχω ἐν ὁ ἀγαθός · ἀγαθός γάρ εἰμί ὁ ἀληθής . ἀλλά οὔτε δέ ὡς ἀπό εἶδος εἰς ἄτομος δύναμαι γίγνομαι ὁ διαίρεσις , ἐπεί ὁ ἄτομος ἤπειρος καί ἀπερίληπτος εἰμί ( ὁ γάρ καθόλου ἄνθρωπος διαιρέω εἰς πολύς ἄνθρωπος ) , οὗτος δέ οὐ εἰμί ἤπειρος · δύο γάρ μόνος εἰμί · εἰμί γάρ ὁ θεωρητικός καί πρακτικός . ἄλλως τε δέ ὁ ἄτομος δάκτυλος δείκνυμι ( ὁ γάρ Σωκράτης δάκτυλος τις δείκνυμι λέγω ὅτι οὗτος εἰμί ) , οὗτος δέ οὖον δείκνυμι δάκτυλος · πῶς γάρ , ὅπου ἀσώματος εἰμί ; ἔτι δέ ὁ ἄτομος οὖον τέμνω ( ὁ γάρ Σωκράτης οὐ ὡς ἄτομος τέμνω ἀλλά ὡς ὅλος εἰς μέρος ) · εἰμί ἄρα δέ οὗτος τέμνω ( καί γάρ καί ὁ θεωρητικός διαιρέω , ὡς δείκνυμι , καί ὁ πρακτικός , ὡς δείκνυμι ) , δῆλος ὅτι οὐ εἰμί ἄτομος · οὐ ἄρα οὖν ὡς ἀπό εἶδος εἰς ἄτομος γίγνομαι ὁ διαίρεσις . ἀλλά οὔτε δέ ὡς ἀπό ὁμώνυμος φωνή εἰς διάφορος σημαίνω γίγνομαι ὁ διαίρεσις , ἐπεί ἐν ὁ ὁμώνυμος οὐ εἰμί ὁ πρότερος καί ὕστερος ( οὐδέ γάρ λέγω ὁ ἀστρῷος κύω πρό ὁ χερσαῖος εἰμί ἢ ὁ χερσαῖος πρό ὁ θαλάσσιος , ἀλλά ἅμα πᾶς λέγω γίγνομαι ) · εἰμί δέ ἐν οὗτος εἰμί ὁ πρότερος καί ὕστερος ( πρότερος γάρ εἰμί ὁ θεωρητικός καί ὕστερος ὁ πρακτικός · διά γάρ ὁ θεωρία ἔρχομαι τις ἐπί ὁ πρᾶξις ) , δῆλος ὅτι οὐδέ ὡς ἀπό ὁμώνυμος φωνή εἰς διάφορος σημαίνω γίγνομαι ὁ διαίρεσις . ἀλλά οὔτε δέ ὡς ἀπό οὐσία εἰς συμβεβηκός γίγνομαι ὁ διαίρεσις , ἐπεί οὐ ἔσ·τιν ὁ φιλοσοφία οὐσία · γνῶσις γάρ εἰμί , ὁ δέ γνῶσις ποιότης καί συμβεβηκός τίς εἰμί . ἀλλά οὔτε δέ ὡς ἀπό συμβεβηκός εἰς οὐσία γίγνομαι ὁ διαίρεσις , ἐπεί ὁ θεωρητικός καί πρακτικός οὐ εἰμί οὐσία · | γνῶσις γάρ καί αὐτός εἰμί · ὁ δέ γνῶσις , ὡς εἴρω , ποιότης καί συμβεβηκός τίς εἰμί . ἀλλά οὔτε δέ ὡς ἀπό συμβεβηκός εἰς συμβεβηκός γίγνομαι ὁ διαίρεσις , ἐπειδή , ὡς ἐν ὁ προλαμβάνω δείκνυμι , ἐν ὁ διαιρετικός τρόπος ὁ λέγω ἀπό συμβεβηκός εἰς συμβεβηκός ἢ ὡς ἀπό γένος εἰς εἶδος εἰμί ὁ διαίρεσις ἢ ὡς ἀπό οὐσία εἰς οὐσία . ἵημι δέ ὡς ἀπό γένος εἰς εἶδος δύναμαι ἐπί ὁ θεωρητικός καί πρακτικός γίγνομαι ὁ διαίρεσις , ὡς δείκνυμι , οὔτε ὡς ἀπό οὐσία εἰς οὐσία · δείκνυμι γάρ ὅτι οὔτε ὁ φιλοσοφία οὐσία εἰμί καθό γνῶσις εἰμί πᾶς δέ γνῶσις ποιότης καί συμβεβηκός τίς εἰμί ) , οὔτε ὁ θεωρητικός καί πρακτικός οὐσία εἰμί , καθό καί αὐτός γνῶσις εἰμί . οὔτε δέ ὡς ἀπό ὅλος εἰς μέρος γίγνομαι ὁ διαίρεσις · οὔτε γάρ εἰς ὁμοιομερής , ἐπεί ὁμοιομερής λέγω ὁ καί ἀλλήλων καί ὁ ὅλος ὁμώνυμος λέγω , οἷος ὡς ὅταν τέμνω ὁ φλέψ εἰς πολύς φλέψ · οὗτος γάρ ὁ μικρός φλέψ καί ὁμοίως ὁ ὅλος φλέψ λέγω καί ὁμοίως ἀλλήλων · πᾶς γάρ ὁ τέμνω φλέψ λέγω . ἐνταῦθα δέ οὐ γίγνομαι εἰς ὁμοιομερής ὁ διαίρεσις , ἐπεί ὁ μέν ὅλος ὁμώνυμος λέγω καί γάρ ὁ θεωρητικός ὁμώνυμος ὁ φιλοσοφία λέγω καί ὁ πρακτικός ὁμοίως ) , ἀλλήλων δέ οὖον λέγω ὁμώνυμος · οὔτε γάρ ὁ θεωρητικός λέγω πρακτικός οὔτε ὁ πρακτικός θεωρητικός . ἀλλά οὔτε δέ εἰς ἀνομοιομερής γίγνομαι ὁ διαίρεσις , ἐπεί ἀνομοιομερής λέγω ὁ μήτε ὁ ὅλος μήτε ἀλλήλων ὁμώνυμος λέγω , οἷος ὥσπερ ἐπί ὁ κεφαλή · οὗτος γάρ διαιρέω εἰς ἄτη ῥίς καί ὀφθαλμός , οὗτος δέ οὔτε ὁμώνυμος ὁ ὅλος λέγω οὔτε γάρ ὁ οὖς λέγω κεφαλή οὔτε ὁ ῥίς οὔτε ὁ ὀφθαλμός ) , ἵημι δέ ἀλλήλων ὁμώνυμος λέγω · οὔτε γὰρτὸ οὖς λέγω ῥίς οὔτε ὁ ῥίς ὀφθαλμός . ἐνταῦθα δέ οὐ γίγνομαι εἰς ἀνομοιομερής ὁ διαίρεσις , ἐπεί εἰμί καί ἀλλήλων μή λέγω ὁμώνυμος καί γάρ οὖον λέγω ὁ θεωρητικός πρακτικός οὔτε ὁ πρακτικός θεωρητικός ) , ἀλλά οὖν ὁ ὅλος ὁμώνυμος λέγω · καί γάρ καί ὁ θεωρητικός λέγω φιλοσοφία ὁμώνυμος ὁ φιλοσοφία καί ὁ πρακτικός ὁμοίως . λείπω οὖν λέγω ὅτι ὡς ὁ ἀπό εἷς εἰμί · ἀπό γάρ ὁ φιλοσοφία ὀνομάζω · καί γάρ καί ὁ θρωρητικὸν ἀπό ὁ φιλοσοφία λέγω φιλοσοφία καί ὁ πρακτικός ὁμοίως . ὁ μέντοι Ἀριστοτέλης λέγω ὅτι ὡς ἀπό ὅλος εἰς μέρος γίγνομαι ὁ διαίρεσις . καί καλῶς λέγω · καί γάρ φημί ὅτι ὁ θεωρητικός καί πρακτικός μέρος ὁ φιλοσοφία εἰμί · ὥσπερ ἄγαρ εἷς ὁ μέρος ἀπολείπω - μένω ἀτελής ὁ ὅλος γίγνομαι καί γάρ χείρ ἄπειμι ἀτελής ὁ ὅλος σῶμα εἰμί ) , ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ θεωρητικός ἄπειμι ἢ ὁ πρακτικός ἀτελής | εἰμί ὁ φιλοσοφία · δεῖ γάρ ὁ τέλειος φιλόσοφος μή μόνος ὁ θεωρία κοσμέω , ἀλλά καί ὁ πρᾶξις ἐγκαλλωπίζομαι . εἰμί δέ τις εἶπον ὅς εἰς τίς γίγνομαι ὁ διαίρεσις ; εἰς ὁμοιομερής ἢ εἰς ἀνομοιομερής λέγω ὅτι εἰς ὁμοιομερής · καί γάρ οὗτος καί ὁ ὅλος ἀλλήλων ὁμώνυμος λέγω , ὅσπερ ἴδιος εἰμί , ὡς εἴρω , ὁ ὁμοιομερής . καί ὁ ὅλος μέν , ὅτι ὥσπερ ὁ φιλοσοφία λέγω φιλοσοφία , οὕτως καί ὁ θεωρητικός λέγω φιλοσοφία καί ὁ πρακτικός ὁμοίως , ἀλλήλων δέ ὅτι καί ὁ πρακτικός δύναμαι λέγω θεωρητικός , εἰμί γε διά ὁ θεωρία γίγνομαι ὁ πρᾶξις ὁ γάρ λόγος τις χράομαι ῥυθμίζω ἑαυτοῦ ) , καί ὁ θεωρητικός δύναμαι λέγω πρακτικός · ἐνέργεια γάρ ὁ Ψυχή ὁ γνῶσις εἰμί · καί γάρ κατά ὁ γνῶσις τις ἐνεργέω · ὁ γάρ χράομαι ὁ ἀγαθός ὡς γιγνώσκω ὅτι καλός εἰμί ὁ χράομαι αὐτός χράομαι αὐτός · καί γάρ ὁ χράομαι ὁ σωφροσύνη ὡς γιγνώσκω ὁ φύσις αὐτός χράομαι αὐτός · ὅθεν ὁ ὁ μή δήω ἐράω καί γιγνώσκω ὁ ἄχρηστος ὁ οὗτος ψύσεως ἔοικα ὁ μή γιγνώσκω . μανθάνω οὖν πῶς διαιρέω ὁ φιλοσοφία εἰς θεωρητικός καί πρακτικός · μανθάνω γάρ ὅτι ὡς ὅλος εἰς μέρος ὁμοιομερῶς · ὁ γάρ ἀπό εἷς , ὡς εἴρω ἐν ὁ προλαμβάνω , οὐ εἰμί κύριος διαίρεσις . οὗτος μέν ἐν οὗτος . ἔρχομαι δέ καί εἶπον πῶς διαιρέω ὁ θεωρητικός εἰς φυσιολογικός , μαθηματικός , θεολογικός . καί ἰστέον ὅτι ὡς ἀπό γένος εἰς εἶδος οὐ γίγνομαι ὁ διαίρεσις , ἐπεί ἐν ὁ ἀντιδιαιρέω εἶδος οὐ εἰμί , ὡς εἴρω ἀνωτέρω , ὁ πρότερος καί ὕστερος , ἐνταῦθα δέ εἰμί ὁ πρότερος καί ὕστερος · καί γάρ πρότερος εἰμί ὁ φυσιολογικός καί δύο ὁ μαθηματικός καί τρίτος ὁ θεολογικός . ἄλλως τε δέ οὐδέποτε ὁ γένος εἰς τρεῖς διαιρέω , οἷος ὁ ζῷον διαιρέω εἰς λογικός καί ἄλογος καί πάλιν ὁ χρῶμα εἰς λευκός καί μέλας · πῶς οὖν δύναμαι ὡς ἀπό γένος εἰς εἶδος εἶπον ὁ διαίρεσις , ὅπου τρεῖς εἰμί ; εἰμί γάρ ὁ φυσιολογικός , ὁ μαθηματικός καί ὁ θεολογικός . ἔτι δέ ἐν ὁ ἀντιδιαιρέω εἶδος οὐδέποτε ὁ ἕτερος μετέχω ὁ ἕτερος , οἷος οὔτε ὁ λογικός μετέχω ὁ ἄλογος οὔτε ὁ ἄλογος ὁ λογικός · εἰμί δέ ὁ μαθηματικός καί ὁ φυσιολογικός καί ὁ θεολογικός μετέχω , καί ὁ φυσιολογικός μέν ὡς ἐπί ἔνυλος ὁ θεολογικός δέ ὡς ἐπί ἄυλος , δῆλος ὅτι οὐ γίγνομαι ὡς ἀπό γένος εἰς εἶδος ὁ διαίρεσις . πρός οὗτος δέ λέγω3 τις ὅτι ἰδοῦ ὁ ἔμψυχος γένος ὅς εἰς τρεῖς διαιρέω εἶδος , οἷος εἰς ζῷον , ζωόφυτον καί φυτός , καί ὦ μόνος εἰς τρεῖς εἶδος διαιρέω , ἀλλά καί ὁ εἷς ὁ εἶδος μετέχω ὁ ἕτερος · καί γάρ ὁ ζωόφυτον μετέχω ὁ ζῷον καί ὁ φυτός , ὡς καί ὁ ὀνομασία δηλόω . πρός ὅς | εἰμί εἶπον ὅτι ἐν ὁ ἑξῆς δείκνυμι ὁ διαίρεσις οὗτος κακῶς ἔχω . πάλιν ἀντιτίθημι λέγω ὅτι ἰάομαι ὁ ῥητορικός γένος εἰμί εἰς τρεῖς εἶδος διαιρέω · διαιρέω γάρ εἰς δικανικός , συμβουλευτικός , πανηγυρικός . πρός ὗς εἰμί εἶπον ὅτι οὖον καλῶς ἔχω οὗτος ὁ διαίρεσις · οὐδέποτε γάρ ὁ ἀντιδιαιρέω εἶδος ἔχω χρονικός διαφορά · οἷος ὁ λογικός καί ἄλογος ἀντιδιαιρέω εἶδος εἰμί οὐ ἔχω χρονικός διαφορά · οὐδέ γάρ λέγω ὅτι ὁ μέν λογικός περί ὁ παρέρχομαι χρόνος καταγίγνομαι ὁ δέ ἄλογος περί ὁ μέλλω . εἰμί ἄρα δέ οὗτος ἔχω χρονικός διαφορά καί γάρ ὁ μέν συμβουλευτικός περί ὁ μέλλω χρόνος καταγίγνομαι · ὁ γάρ συμβουλεύω περί ὁ μέλλω συμβουλεύω · ὁ δέ δικανικός περί ὁ παρέρχομαι · καί γάρ ὁ κρίνω περί ὁ παρέρχομαι κρίνω · ὁ δέ πανηγυρικός περί ὁ ἐνίστημι · αὔξησις γάρ εἰμί ὁ πρόσειμι καί ὑπάρχω ἀγαθός ) , δῆλος ὅτι οὐ εἰμί εἶδος κύριος ὡς ἀπό γένος διαιρέω . ἄλλως τε δέ ἐν ὁ ἀντιδιαιρέω εἶδος ὁ τέλος οὖον συνυπάρχω · καί γάρ τέλος ὁ μέν λογικός εἰμί ὁ χράομαι λόγος ὁ δέ ἄλογος ὁ μή χράομαι λόγος , ἵημι δέ ὁ τέλος ὁ λογικός ὑπάρχω ἐν ὁ τέλος ὁ ἄλογος οὔτε ὁ τέλος ὁ ἄλογος ἐν ὁ τέλος ὁ λογικός · εἰμί ἄρα δέ ὁ τέλος οὗτος συνυπάρχω καί γάρ ὁ δικανικός μέν τέλος εἰμί ὁ Δίκαιος ὁ δέ συμβουλευτικός ὁ συμφέρω ὁ δέ πανηγυρικός ὁ ἀγαθός , ὁ δέ ἀγαθός συμφέρω καί δίκαιος εἰμί καί ὁ Δίκαιος συμφέρω καί ἀγαθός καί ὁ συμφέρω Δίκαιος καί ἀγαθός ) , δῆλος ὅτι οὐ γίγνομαι ὁ διαίρεσις ὡς ἀπό γένος εἰς εἶδος . κακῶς οὖν ἔχω ὁ διαίρεσις ὁ ῥητορικός . οὗτος μέν οὖν ἐν οὗτος . ἀλλά οὔτε δέ ὡς ὅλος εἰς μέρος διαιρέω ὁ θεωρητικός · οὔτε γάρ εἰς ὁμοιομερής δύναμαι εἰμί ὁ διαίρεσις οὔτε εἰς ἀνομοιομερής · καί γάρ εἰς ὁμοιομερής μέν οὖον δύναμαι γίγνομαι ὁ διαίρεσις , ἐπεί εἰμί καί ὁ ὅλος ὁμώνυμος λέγω λέγω γάρ οὗτος θεωρητικός ὁμώνυμος ὁ θεωρητικός ) , ἀλλά οὖν ἀλλήλων οὖον λέγω ὁμώνυμος · οὔτε γάρ ὁ φυσιολογικός λέγω μαθηματικός οὔτε ὁ μαθηματικός λέγω θεολογικός · ὁμοιομερής δέ εἰμί , ὡς ἀνωτέρω εἴρω , ὁ καί ἀλλήλων καί ὁ ὅλος ὁμώνυμος λέγω . ἀλλά οὔτε δέ εἰς ἀνομοιομερής δύναμαι εἰμί ὁ διαίρεσις , ἐπεί εἰμί καί ἀλλήλων μή λέγω ὁμώνυμος οὖον γάρ λέγω ὁ φυσιολογικός μαθηματικός οὔτε ὁ μαθηματικός θεολογικός ) , ἀλλά οὖν ὁ ὅλος ὁμώνυμος λέγω · καλέω γάρ θεωρητικός ὁμώνυμος ὁ ὅλος · ἀνομοιομερής δέ εἰμί , οὖς ἀνωτέρω εἴρω , ὁ μήτε ἀλλήλων μήτε ὁ ὅλος | ὁμώνυμος λέγω . ἀλλά οὔτε δέ ὡς ἀπό εἶδος εἰς ἄτομος γίγνομαι ὁ διαίρεσις οὔτε ὡς ἀπό οὐσία εἰς συμβεβηκός ἵημι ὡς ἀπό συμβεβηκός εἰς οὐσία ἵημι ὡς ἀπό συμβεβηκός εἰς συμβεβηκός ἵημι ὡς ἀπό ὁμώνυμος φωνή εἰς διάφορος σημαίνω διά ὁ αἴτιος ὁ εἴρω περί ὁ θεωρητικός καί ὁ πρακτικός . ἀλλά εἰμί ὁ ἀπό εἷς · ἀπό εἷς γάρ ὁ θεωρητικός καί ὁ φυσιολογικός λέγω θεωρητικός καί ὁ μαθηματικός καί ὁ θεολογικός . οὗτος μέν περί ὁ διαίρεσις ὁ θεωρητικός . ἔρχομαι δέ καί ζητέω περί ὁ διαίρεσις ὁ μαθηματικός , πῶς διαιρέω ὁ μαθηματικός εἰς ἀριθμητικός , μουσικός , γεωμετρία , ἀστρονομία . καί εἰμί εἶπον ὅτι οὐ γίγνομαι ὡς ἀπό γένος εἰς εἶδος ὁ διαίρεσις , ἐπειδή , ὡς εἴρω ἀνωτέρω , ἐν ὁ ἀντιδιαιρέω εἶδος οὐ εἰμί ὁ πρότερος καί ὕστερος · εἰμί ἄρα δέ ἐνταῦθα εἰμί ὁ πρότερος καί ὕστερος πρῶτος γάρ εἰμί ὁ ἀριθμητικός καί δύο ὁ μουσική καί τρίτος ὁ γεωμετρία καί τέταρτος ὁ ἀστρονομία ) , δῆλος ὅτι οὐ εἰμί ὁ διαίρεσις ὡς ἀπό γένος εἰς εἶδος . ἀλλά οὔτε δέ ὡς ἀπό ὅλος εἰς μέρος , ἐπεί ἵημι εἰς ὁμοιομερής δύναμαι εἰμί οὔτε εἰς ἀνομοιομερής διά ὁ αἴτιος ὁ εἴρω περί ὁ φυσιολογικός , μαθηματικός , θεολογικός · καί γάρ οὗτος , φημί δέ ὁ ἀριθμητικός καί ὁ μουσική καί ὁ γεωμετρία καί ὁ ἀστρονομία , ἀλλήλων μέν οὖον λέγω ὁμώνυμος οὔτε γάρ ὁ ἀριθμητικός λέγω μουσική οὔτε ὁ γεωμετρία ἀστρονομία ) , ὁ δέ ὅλος ὁμώνυμος λέγω · πᾶς γάρ ὁμώνυμος ὁ μαθηματικός μαθηματικός λέγω καί οὗτος χάρις κωλύω καί ἀνομοιομερής εἰμί καί ὁμοιομερής . καί ομοιμερος μέν , ἐπειδή , ὡς εἴρω , ὁ ὁμοιομερής καί ἀλλήλων καί ὁ ὅλος ὁμώνυμος λέγω , οὗτος δέ μόνος ὁ ὅλος ὁμώνυμος λέγω . ἀνομοιομερής δέ κωλύω εἰμί , ἐπειδή , ὡς εἴρω , ὁ ἀνομοιομερής ἵημι ὁ ὅλος οὔτε ἀλλήλων ὁμώνυμος λέγω . ἀλλά οὔτε δέ ὡς ἀπό εἶδος εἰς ἄτομος δύναμαι γίγνομαι ὁ διαίρεσις οὔτε ὡς ἀπό οὐσία εἰς συμβεβηκός οὔτε ὡς ἀπό συμβεβηκός εἰς οὐσία οὔτε ὡς ἀπό συμβεβηκός εἰς συμβεβηκός οὔτε ὡς ἀπό ὁμώνυμος φωνή εἰς διάφορος σημαίνω διά ὁ αἴτιος ὁ εἴρω περί ὁ θεωρητικός καί πρακτικός , ἀλλά εἰμί ὁ ἀπό εἷς · ἀπό εἷς γάρ ὁ μαθηματικός λέγω πᾶς μαθηματικός . ἐν ὅς σύν θεός καί ὁ πάρειμι πρᾶξις . Πρᾶξις κγ΄ . εἶπον ὁ διαίρεσις ὁ θεωρητικός ἔρχομαι καί ἐπί ὁ διαίρεσις ὁ πρακτικός · εἰμί γάρ καί μετά ὁ θεωρητικός εἰμί διά ὁ ἐκ ὁ θεωρητικός ἔρχομαι ἐπί ὁ πρακτικός καί μετά λόγος κοσμέω ὁ ἦθος καί ὑποτάσσω ὁ πάθος , ἀλλά οὖν οὖον δεῖ καταφρονέω αὐτός , ἐπειδή , ὅς φημί ὁ Πλάτος , φιλόσοφος οὖον καλέω ὁ πολύς οἶδα καί πολύς ἀποστηθίζω δύναμαι , ἀλλά ὁ ἀκηλίδωτος καί ἄρρυπος βίος κτάομαι . ἀναγκαῖος γάρ εἰμί φιλόσοφος οὐ ὁ πολύς εἰδοί ἀλλά ὁ ὁ πάθος κράτος , καί αὐτός δέ διά ὁ λόγος ὁ πάθος κρατέω ὡς λογικός . ἔρχομαι οὖν καί εἶπον ὁ διαίρεσις ὁ πρακτικός . ἀλλά ἰστέον ὅτι ἄλλως ὁ πρακτικός διαιρέω ὁ αριστοτελικός καί ἄλλως ὁ πλατωνικός · ὁ γάρ αριστοτελικός εἰς τρεῖς αὐτός διαιρέω , εἰς ἠθικός , οἰκονομικός , πολιτικός . εἰκότως δέ εἰς τρεῖς διαιρέω , ἐπεί ὁ κοσμέω ἦθος ὁ εἷς ἦθος κοσμέω καί γίγνομαι ὁ ἠθικός ἢ οἶκος καί γίγνομαι ὁ οἰκονομικός ἢ πόλις καί γίγνομαι ὁ πολιτικός · ὅτι γάρ , φημί , εἰς ὁ τρεῖς οὗτος διαιρέω , δείκνυμι διά ὁ σύγγραμμα Ἀριστοτέλης · καί γάρ ὁ Ἀριστοτέλης γράφω ὁ ἠθικός , ἐν ὅς περί ἦθος διαλέγω , γράφω δέ καί ὁ οἰκονομικός , ἐν ὅς περί διοίκησις οἶκος διαλέγω ἔνθα λέγω ὅτι τέσσαρες τις δεῖ συντρέχω εἰς σύστασις οἶκος · σχέσις ἀνήρ πρός γυνή , στοργή πατήρ πρός τέκνον , δέος οἰκέτης πρός δεσπότης , καί ἵνα εἰμί σύμμετρος ὁ ἔξειμι ὁ εἰσέρχομαι · ἑκάτερος γάρ ἀμετρία αἰσχρός εἰμί · εἴτε γάρ πολύς εὑρίσκω ὁ εἴσειμι ὀλίγος δέ ὁ ἔξειμι , αἰσχρός τίς συμβαίνω · ὁ γάρ τοιοῦτος φιλάργυρος εὑρίσκω . εἴτε πάλιν ὀλίγος εὑρίσκω ὁ εἴσειμι πολύς δέ ὁ ἔξειμι , αἰσχρός τίς συμβαίνω · εὑρίσκω γάρ ὁ τοιοῦτος ἄσωτος ) , γράφω δέ καί ὁ πολιτικός , ἐν ὅς λέγω πῶς δεῖ πόλις διοικέω . ὁμοίως δέ καί ὁ Πλάτος γράφω πολιτικός · ὁ αὐτός δέ σκοπός ἔχω ὁ Ἀριστοτέλης . ἰστέον δέ ὅτι ἐν μέν ὁ πολιτικός σύγγραμμα εἷς σκοπός ἔχω καί ὁ Ἀριστοτέλης καί ὁ Πλάτος ἀμφότερος γάρ λέγω πῶς δεῖ διοικέω πόλις ) , ἐν δέ ὁ περι πολιτεία διάφορος εἰμί καί ὁ σκοπός καί ὁ ἐπιγραφή · καί ὁ μέν ἐπιγραφή , ὅτι ὁ μέν Πλάτος ἑνικός ἐπιγράφω Πολιτεία ὁ δέ Ἀριστοτέλης πληθυντικός πολιτεία , ὁ δέ σκοπός εἰμί διάφορος , ὅτι ὁ μέν Ἀριστοτέλης λέγω πῶς πολιτεύω ὁ ἀρχαῖος οἷος ὁ Ἀργεῖος , ὁ Βοιωτός , ὁ δέ Πλάτων λέγω πόσος εἶδος πολιτεία καί πῶς δεῖ πολιτεύω . οὗτος μέν ἐν οὗτος . ὁ δέ πλατωνικός λαμβάνω ὁ διαίρεσις λέγω ὅτι κακῶς ὁ πάρειμι διαίρεσις ἔχω · οὐδέποτε γάρ γένος εἰς τρεῖς εἶδος διαιρέω , ἀλλά πάντως εἰς δύο , οἷος ὁ ζῷον εἰς λογικός καί ἄλογος , ὁ χρῶμα εἰς λευκός καί μέλας . ἄλλως τε δέ οὐδέποτε ὁ ἀντιδιαιρέω εἶδος ὁ αὐτός τέλος ἔχω , οἷος ὁ λογικός καί ὁ ἄλογος οὐ ἔχω ὁ αὐτός τέλος ὁ μέν γάρ λογικός τέλος ἔχω ὁ χράομαι λόγος , ὁ δέ ἄλογος ὁ μή χράομαι λόγος ) , οὗτος δέ ὁ αὐτός τέλος ἔχω · καί γάρ καί ὁ ἠθικός καί ὁ οἰκονομικός καί ὁ πολιτικός ὁ αὐτός τέλος ἔχω , φημί δέ ὁ κοσμέω ὁ ἦθος . ἔτι δέ οὐδέποτε ὁ ποσός ὁ αὐτός εἶδος ἐναλλάσσω , οἷος ὁ μικρός τρίγωνος καί ὁ μέγας τρίγωνος ὁ αὐτός εἶδος εἰμί ὁ ποσός διαφέρω . ἐν δέ ὁ ἀντιδιαιρέω εἶδος οὐ εἰμί ὁ αὐτός εἶδος · ἄλλος γάρ εἶδος ὁ λογικός καί ἄλλος ὁ ἄλογος . ὁ δέ ἠθικός καί ὁ οἰκονομικός καί ὁ πολιτικός εἷς εἶδος εἰμί · οὐ ἐπεί γάρ ὁ μέν ἠθικός εἷς ἦθος κοσμέω ὁ δέ οἰκονομικός πλείων ὁ δέ πολιτικός ὅλος ὁ πόλις , παρά οὗτος καί διάφορος εἰμί εἶδος · καί γάρ καί ὁ δικαιοσύνη ὁ ἐν εἷς Ψυχή θεωρέω καί ὁ δικαιοσύνη ὁ ἐν πολύς Ψυχή θεωρέω ὁ αὐτός κατά φύσις εἰμί . ἔτι δέ οὐδέποτε ἐν ὁ ἀντιδιαιρέω εἶδος ὁ ἕτερος ἐν ὁ ἕτερος | θεωρέω οὐδέ γάρ ὁ λογικός ἐν ὁ ἄλογος θεωρέω οὔτε ὁ ἄλογος ἐν ὁ λογικός ) · εἰμί δέ καί ὁ ἠθικός καί ὁ οἰκονομικός ἐν ὁ πολιτικός θεωρέω καί γάρ ὁ δύναμαι κοσμέω πόλις καί οἶκος δύναμαι κοσμέω καί εἷς ) , δῆλος ὅτι οὐ εἰμί διάφορος . ἔτι δέ οὐδέποτε εἷς εἶδος μόνος ἰσοδυναμέω ὁ γένος οὔτε γάρ ὁ λογικός μόνος ἰσοδυναμέω ὁ ζῷον οὔτε ὁ ἄλογος μόνος , ἀλλά ὁ δύο ἅμα ) , ὁ δέ πολιτικός μόνος ἰσοδυναμέω ὁ πρακτικός · εἰμί γάρ κατά αὐτός , φημί , ὁ πρακτικός διαιρέω εἰς ἠθικός καί οἰκονομικός καί πολιτικός , ὁ δέ πολιτικός περιέχω ἐν ἑαυτοῦ καί ὁ ἠθικός καί ὁ οἰκονομικός καί γάρ ὁ δύναμαι πόλις κοσμέω δύναμαι καί εἷς κοσμέω καί οἶκος ) , δῆλος ὅτι ἰσοδυναμέω ὁ πολιτικός ὁ πρακτικός . εἰμί δέ ἰσοδυναμέω αὐτός , δῆλος ὅτι κακῶς γίγνομαι ὁ διαίρεσις . οὗτος ἐν ὅς σύν θεός ὁ Προῦσα πρᾶξις . Πρᾶξις κδ΄ . λαμβάνω ὁ πλατωνικός ὁ Ἀριστοτελικός διαίρεσις ὁ πρακτικός ἔρχομαι καί διαιρέω ὁ πρακτικός εἰς δύο , εἰς νομοθετικός καί δικαστικός . καί οὗτος εὔλογος · ὁ γάρ φιλόσοφος ἢ τίθημι νόμος , διά ὅς ὀφείλω ἀεί ὁ ἦθος κοσμέω , καί γίγνομαι ὁ νομοθετικός , ἢ δικάζω κατά ὁ ἐκτίθημι νόμος καί γίγνομαι ὁ δικαστικός . καί ὅς λόγος ἔχω ὁ νομοθετικός πρός ὁ πόλις φυλάσσω ὁ ἐν αὐτός Δίκαιος , οὗτος ὁ λόγος ἔχω καί ὁ δικαστικός πρός ὁ νομοθετικός φυλάσσω ὁ ἐν αὐτός παράγγελμα · ὁ γάρ ἠθικός καί οἰκονομικός καί πολιτικός ὕλη τάξις ἐπέχω πρός ὁ νομοθετικός καί δικαστικός · καί γάρ ὁ νομοθέτης ἢ εἷς ἦθος κοσμέω ἢ οἶκος ἢ πόλις διά ὁ νόμος τίθημι , κατά ὅς ὀφείλω ἕκαστος πολιτεύω . καί ὁ δικάζω δέ ὁμοίως ἢ εἷς δικάζω ἢ οἶκος ἢ πόλις . οὗτος δέ αὐτός , φημί δέ ὁ νομοθετικός καί δικαστικός , καί ὁ ποιητής αἰνίσσομαι λέγω ὅτι ὁ Μίνως καί ὁ Ραδάμανθυς ἀδελφός εἰμί ἀμφότερος γάρ ἔχω πατήρ ὁ Ζεύς ) , καί ὁ μέν Μίνως εἰμί νομοθέτης ὁ δέ Ραδάμανθυς δικαστής , οὗτος αἰνίσσομαι ὅτι καί ὁ νομοθετικός καί ὁ δικαστικός ἀπό εἷς ὁ πρακτικός τίκτω . φημί δέ πάλιν ὅτι ὁ μέν Μίνως πρέσβυς εἰμί κατά ὁ χρόνος ὁ δέ μεταγενής , οὗτος αἰνίσσομαι ὅτι ὁ νομοθετικός πρό ὁ δικαστικός εἰμί · καί γάρ εἰμί μή πρότερος τίθημι τις νόμος , οὖον δύναμαι κατά αὐτός δικάζω . ἰστέον δέ ὅτι οὐ γίγνομαι ὁ διαίρεσις ὁ πρακτικός εἰς ὁ νομοθετικός καί δικαστικός ὡς ἀπό γένος εἰς εἶδος , ἐπεί ὁ εἶδος ὁ ἀπό γένος διαιρέω οὐ ἐπιδέχομαι ὁ πρότερος καί ὕστερος · οἷος ὁ ζῷον διαιρέω εἰς λογικός καί ἄλογος , καί οὔτε ὁ λογικός πρότερος εἰμί οὔτε ὁ ἄλογος , ἀλλά ἅμα γίγνομαι . | εἰμί δέ ὁ νομοθετικός πρό ὁ δικαστικός εἰμί εἰμί μή γάρ τις τίθημι πρῶτος νόμος , οὖον δύναμαι κατά αὐτός δικάζω ) , δῆλος ὅτι οὐ γίγνομαι ὁ διαίρεσις ὡς ἀπό γένος εἰς εἶδος . ὁ δέ αὐτός λόγος χράω , ὅσπερ χράω καί ἐπί ὁ φυσιολογικός καί μαθηματικός καί θεολογικός , εὑρίσκω ὅτι οὐδέ κατά εἷς ὁ ἄλλος τρόπος γίγνομαι ὁ διαίρεσις , ἀλλά εἰμί ὁ ἀπό εἷς · ἀπό εἷς γάρ ὁ πρακτικός καί ὁ νομοθετικός καί ὁ δικαστικός λέγω πρακτικός . μανθάνω οὖν διά ὁ προλαμβάνω τίς εἰμί ὁ φιλοσοφία , ἔρχομαι καί ἐπί ὁ ὁποῖος τίς εἰμί . ἀλλά καί οὗτος διά ὁ προλαμβάνω μανθάνω , φημί δέ διά τε ὁ ὁρισμός καί ὁ διαίρεσις . καί διά μέν ὁ διαίρεσις μανθάνω ὅτι θεωρητικός εἰμί καί πρακτικός · εἰς γάρ οὗτος ὁ δύο διαιρέω ὁ φιλοσοφία , φημί δή εἰς θεωρητικός καί πρακτικός εἰμί δέ τις εἶπον ὅτι οὖον μόνος ὁ φιλοσοφία εἰμί θεωρητικός καί πρακτικός , ἀλλά καί ὁ τέχνη εἰμί θεωρητικός καί πρακτικός ἰδού γάρ ὁ ἰατρικός καί θεωρητικός εἰμί , ὡς ἡνίκα διαγιγνώσκω ὁ νόσημα καί λέγω ὁ αἴτιος ὁ πόθος γίγνομαι , καί πρακτικός , ὡς ἡνίκα ἢ καθάρσιος δίδωμι ἢ φλεβοτομέω ) , λέγω ὅτι κύριος μόνος ὁ φιλοσοφία εἰμί θεωρητικός καί πρακτικός . καί θεωρητικός μέν κύριος μόνος εἰμί , ὅτι ὁ μέν τέχνη οὖον πᾶς ὁ εἰμί γιγνώσκω , ἀλλά περί ὁ ἔνυλος μόνος καταγίγνομαι , ἐπεί περί ὁ θεῖον οὖον καταγίγνομαι , ὁ δέ φιλοσοφία περί πᾶς ὁ εἰμί καταγίγνομαι · καί γάρ καί περί ὁ θεῖον καταγίγνομαι . ὅθεν καί θεωρητικός μᾶλλον οὗτος μόνος κύριος λέγω · θεωρία γάρ λέγω παρά ὁ ὁ θεῖον ὁράω . ἀλλά καί πρακτικός μόνος κύριος εἰμί ὁ φιλοσοφία , ἐπεί ὁ μέν τέχνη ἢ περί ὁ σῶμα ἐνεργέω , ὥσπερ ὁ ἰατρικός περί ὁ ἀνθρώπινος σῶμα ἐνεργέω , ἢ περί ὁ ἐκτός ὥσπερ ὁ τεκτονικός καί ὁ χαλκευτικός καί ὁ οἰκοδομικός · οὗτος γάρ οὐ ἐνεργέω περί ὁ ἀνθρώπινος σῶμα , ἀλλά περί ὁ ἐκτός καί περί ὁ περιουσία · ὁ μέν γάρ θρόνος καί σκαμνίον καί ὁ τοιοῦτος ποιέω ὁ δέ ξέστης καί ὁ τοιοῦτος ὁ δέ οἶκος , ὅστις ὁ ἐκτός καί ὁ περιουσία εἰμί . ὁ δέ φιλοσοφία περί ὁ ψυχή ἐνεργέω · καί γάρ ὁ ὁ Ψυχή ὄμμα ὑπό ὁ σωματικός ἡδυπάθεια ἀμβλυώσσω καί ἐπισκοτίζω διά ὁ φιλοσοφία ἐγείρω καί φωτίζω φύω . οὗτος δέ ὁ περί ὁ ψυχή ἐνέργεια ἀναγκαῖος ὁ ἐνέργεια εἰμί ὁ περί ὁ σῶμα καί ὁ ἐκτός καταγίγνομαι , ὅσος εἰμί ψυχή σῶμα καί ὁ ἐκτός ἀναγκαῖος . ὥστε οὖν κύριος μόνος ὁ φιλοσοφία πρακτικός λέγω . γιγνώσκω οὖν , ὡς εἴρω , διά ὁ διαίρεσις ὁποῖος τίς εἰμί ὁ φιλοσοφία · μανθάνω γάρ ὅτι θεωρητικός εἰμί καί πρακτικός . ἀλλά καί διά | ὁ ὁρισμός γιγνώσκω ὁποῖος τίς εἰμί · καί γάρ διά ὁ ἐκ ὁ ὑπόκειμαι ὁρισμός διά τε ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί γνῶσις ὁ εἰμί ὅς εἰμί ἐστία καί διά ὁ λέγω ῾γνῶσις θεῖον τε καί ἀνθρώπινος πραγματώνω μανθάνω ὅτι θεωρητικός εἰμί ὁ φιλοσοφία , διά δέ ὁ ὁράω ὁ ἐκ ὁ ὑπεροχή ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί τέχνη τέχνη καί ἐπιστήμη ἐφίστημι μανθάνω ὅτι ἀρχικός εἰμί , διά δέ ὁ ὁράω ὁ ἐκ ὁ προσεχής τέλος ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί μελέτη θάνατος μανθάνω ὅτι · καθαρτικός εἰμί καί γάρ ὁ μελέτη θάνατος οὐδείς ἕτερος εἰμί εἰμί μή ὁ νέκρωσις ὁ πάθος ἤγουν ὁ κάθαρσις ὁ Ψυχή ἐκ ὁ πάθος ) , διά δέ ὁ ὁράω ὁ ἐκ ὁ πόρρω τέλος ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί ὁμοίωσις θεός κατά ὁ δυνατός ἄνθρωπος μανθάνω ὅτι πόλις - Τίκη εἰμί · καί γάρ ὁ Πολιτικὸς φιλόσοφος ἐθέλω καί κατά ὁ γνῶσις καί κατά ὁ πρᾶξις ἐπί ὅσος εἰμί δυνατός ἄνθρωπος μιμέομαι ὁ θέω , καί κατά ὁ γνῶσις μέν ἵνα πᾶς ὁ εἰμί γιγνώσκω , κατά ὁ πρᾶξις δέ ἵνα ὁ ἦθος κοσμέω καί εὐταξία τις φυλάσσω ἐν ὁ ἄνθρωπος διά ὁ ἀρετή . καί εἰμί ὡς ἐν σύντομος εἶπον ὅτι δύο μέρος εἰμί ὁ φιλοσοφία , φημί δέ ὁ θεωρητικός καί ὁ πρακτικός , ἓξ δέ ὁρισμός ὁ μέν ὁ ὁρισμός ὁ θεωρητικός μέρος ὁ φιλοσοφία περιέχω , ὁ δέ ὁ πρακτικός , ὁ δέ ὁ θεωρητικός ἅμα καί πρακτικός · καί γάρ ὁ δύο ὁ ἐκ ὁ ὑπόκειμαι οἷος ὁ φιλοσοφία εἰμί γνῶσις ὁ εἰμί ὅς εἰμί εἰμί καί ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί γνῶσις θεῖον τε καί ἀνθρώπινος πραγματώνω καί ὁ ἐκ ὁ ὑπεροχή ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί τέχνη τέχνη καί ἐπιστήμη ἐφίστημι ὁ θεωρητικός μέρος ὁ φιλοσοφία περιέχω · καί γάρ ὁ ἐκ ὁ ὑπεροχή ὁ θεωρητικός περιέχω · οὗτος γάρ δηλόω ὁ ἐκ ὁ ὑπεροχή , ὅτι ὁ φιλοσοφία δίδωμι ὁ ἀρχή ὁ τέχνη καί ὁ ἄλλος ἐπιστήμη γιγνώσκω αὐτός . ὁ δέ εἷς ὁ ἀπό ὁ προσεχής τέλος ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί μελέτη θάνατος καί ὁ ἀπό ὁ ἐτυμολογία ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί φίλιος σοφία ὁ πρακτικός μέρος ὁ φιλοσοφία περιέχω · καί γάρ ὁ μελετάω ὁ θάνατος ἤγουν ὁ νέκρωσις ὁ πάθος ἀπεργάζομαι ὁ πρακτικός εἰμί , ὁμοίως καί ὁ ἐφίημι ὁ σοφία ὁ πρακτικός εἰμί . ὁ δέ ὅρος | ὁ ἀπό ὁ πόρρω τέλος ὁ λέγω ὅτι φιλοσοφία εἰμί ὁμοίωσις θεός κατά ὁ δυνατός ἄνθρωπος περιέχω καί ὁ θεωρητικός μέρος ὁ φιλοσοφία καί ὁ πρακτικός · καί γάρ ὁ ἐθέλω ὁμοιόω ὁ θεός ἐπί ὅσος ἄνθρωπος δυνατός ἐθέλω καί κατά ὁ γνῶσις ὁμοιόω αὐτός καί κατά ὁ πρᾶξις . καί κατά ὁ γνῶσις μέν ἵνα γιγνώσκω πᾶς , κατά ὁ πρᾶξις δέ ἵνα κοσμέω ὁ ἦθος καί εὐταξία φυλάσσω ἐν ὁ ἄνθρωπος διά ὁ ἀρετή . μανθάνω οὖν ὁποῖος τίς εἰμί ὁ φιλοσοφία , ἔρχομαι καί μανθάνω ὁ διά τίς εἰμί · οὐδέ γάρ μάτην εἰμί ὁ φιλοσοφία , εἰμί γε , ὅς φημί ὁ Πλάτος πρός τις Θεόδωρος ποιέω ὁ λόγος , τοιοῦτος τίς , εἰμί Θεόδωρος , ἀγαθός οὔτε ἵημι ποτός εἰς ἄνθρωπος δωρέω ἐκ θεός οὔτε ἥκω ποτέω . ἰστέον οὖν ὅτι διά οὗτος εἰμί ὁ φιλοσοφία διά ὁ κοσμέω ὁ ὁ ἄνθρωπος ψυχή καί διά ὁ ἐκ ὁ ἀχλυώδης ὑλώδης οὗτος βίος μεταφέρω ὁ ψυχή ἐπί ὁ θεῖον καί ἄυλος κατά ὁ ῾Ομηρικὴν ᾿ Ἀθηνᾶ , ὄφρα εὕω γιγνώσκω ἠμὲν θεός ἠδέ καί ἀνήρ . δεῖ γάρ γιγνώσκω ὅτι ὁ ψυχή δισσός ἔχω δύναμις · ὁ μέν γάρ γνωστικός ἔχω , ὁ δέ ζωτικός . καί γνωστικός μέν εἰμί οὗτος · νόος διάνοια δόξα αἴσθησις φαντασία . ζωτικός δέ οὗτος · βούλησις καί προαίρεσις , θυμός καί ἐπιθυμία . καί ἐν ἑκάτερος οὗτος ὁ μέν λογικός εἰμί ὁ δέ ἄλογος · καί γάρ ἐν ὁ γνωστικός δύναμις ὁ μέν εἰμί λογικός ὁ δέ ἄλογος , καί λογικός μέν εἰμί νόος διάνοια καί δόξα ὁ μετά λόγος , ἄλογος δέ αἴσθησις φαντασία καί δόξα ὁ ἄλογος · καί γάρ καί ὁ ἄλογος αἴσθησις καί ἐν ὁ ἄλογος ζῷον θεωρέω καί . ὁ φαντασία ὁμοίως · καί γάρ ὁ ἄλογος ζῷον ἐάν πολλάκις παρέρχομαι ἐκ τόπος , φαντάζω αὐτός καί γνωρίζω αὐτός , ὅθεν καί ὁ πολύς ὁ ἄλογος ζῷον ἀπό ἑαυτοῦ εἰς ὁ οἰκεῖος φάτμην ἐπέρχομαι . ὁ δέ ἄλογος δόξα ἄλογος λέγω οὖον διότι καί ἐν ὁ ἄλογος ζῷον θεωρέω , ἀλλά ἄλογος λέγω διότι αἴτιος στερέω , οἷος ὡς ὅταν τις δοξάζω ὁ ψυχή ἀθάνατος εἰμί , μή λέγω αἴτιος , ἀλλά λέγω οὗτος παραλαμβάνω . καί ἐν ὁ ζωτικός δέ δύναμις ὁ μέν εἰμί λογικός ὁ δέ ἄλογος . καί λογικός μέν εἰμί βούλησις καί προαίρεσις οὗτος γάρ ἐν ὁ λογικός μόνος ζῷον θεωρέω , οὖον μήv καί ἐν ὁ ἄλογος · ὁ γάρ ἄλογος ζῷον οὐ ἔχω βούλησις καί προαίρεσις ) , ἄλογος δέ εἰμί θυμός καί ἐπιθυμία · καί γάρ καί ὁ ἄλογος ζῷον καί θυμόω καί ἐπιθυμέω . οὗτος οὖν οὕτως ἔχω διά οὗτος ἐπινοέω ὁ φιλοσοφία διά ὁ ὁ ὁ ἄνθρωπος ψυχή κοσμέω , καί ὁ μέν γνωστικός δύναμις κοσμέω διά ὁ θεωρητικός ὁ δέ ζωτικός διά ὁ πρακτικός , ἤγουν διά ὁ ποιέω ἐγώ κρατέω θυμός καί ἐπιθυμία καί μή ἐάω ἐγώ παρά ὁ δήω μήτε θυμόω μήτε ἐπιθυμέω . οὗτος μέν ἐν οὗτος , ἐν ὅς σύν θεός καί ὁ πάρειμι πρᾶξις καί ὁ προλέγω ὁ φιλοσοφία .