cyrillus-theology.glaphyra-in-pentateuchum Ex.2.3.1
α . Τῆς τῶν Αἰγυπτίων ἀπαίροντες γῆς οἱ ἐξ Ἰσραὴλ , καὶ τὸν δυσαχθῆ τῆς δουλείας ζυγὸν ἀποδυσάμενοι μόλις , διὰ μέσης θαλάσσης ᾔεσαν ὡς ἐπὶ ξηρᾶς , ἀμογητὶ δὲ καὶ τοῦτο διαπεραίνοντες . Ἐπάγησαν γὰρ ὡσεὶ τεῖχος τὰ ὕδατα τοῖς θείοις εἴκοντα νεύμασιν . Εἶτα μετὰ τοῦτο πανστρατὶ κεκινδυνευκότα τεθεαμένοι τὸν Φαραὼ , καὶ πεπνιγμένον τοῖς ὕδασιν , οἰκτρῶς τε διολωλότας τοὺς ἀφορήτους ποτὲ καὶ σκληραγωγοῦντας αὐτοὺς ἀφιλοικτιρμόνως , ᾠδὰς ἀνίεσαν τῷ Θεῷ , καὶ ὕμνοις αὐτὸν τοῖς χαριστηρίοις καταγεραίροντες ἔφασκον · ᾌσωμεν τῷ Κυρίῳ · ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται · ἵππους καὶ ἀναβάτην ἔῤῥιψεν εἰς θάλασσαν . Βοηθὸς καὶ σκεπαστὴς ἐγένετό μοι εἰς σωτηρίαν . Τεθαυματούργηκε γὰρ χρησίμως ὁ τῶν ὅλων Θεός . Καίτοι γὰρ πλεῖστά τε ὅσα καὶ λίαν ἀξιοθαύμαστα παραδείξας αὐτοῖς τὰ ἐν Αἰγύπτῳ σημεῖα , προσέτι φιλοτίμως τὸ καὶ δι’ αὐτῆς διᾴττειν θαλάσσης δύνασθαι τοὺς ὑπ’ αὐτῷ γεγονότας , ἵν’ εὖ βεβηκότα λοιπὸν καὶ ἐρηρεισμένον ἐν αὐτοῖς ἔχοιεν νοῦν , καὶ δὴ καὶ πιστεύοιεν ὡς οὐ καθ’ ἕνα τῶν ψευδωνύμων ἐστὶ θεῶν , ἤγουν ἀνθρωπίνης εὑρέματα τέχνης , καὶ τὸ βρέτας ἁπλῶς ἐκ ξύλου καὶ λίθου πεποιημένον · ἀλλ’ ὅτι τῶν ὅλων ὑπάρχων Κύριος , ὡς ὑπὸ πόδας κειμένῃ κελεύει τῇ κτίσει , καὶ ὅπερ ἂν ἕλοιτο κατορθοῦν εὐκόλως διαπεραίνεται . Ἵνα δὲ καί τι μειζόνως θαυμάζοντες ὠφελοῖντο , πλουσιώτερον ἀπαίρειν ἐκέλευεν , καὶ εἰς τὴν τοῖς πατράσιν ἐπηγγελμένην ἐπείγεσθαι γῆν , στρατηγοῦντος καὶ καθηγουμένου τοῦ πανσόφου Μωσέως . Εἶτα τί τὸ μετὰ τοῦτο , σαφηνιεῖ δὴ πάλιν τὸ Γράμμα τὸ ἱερόν · Ἐξῆρε γὰρ , φησὶ , Μωσῆς , τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ ἀπὸ θαλάσσης Ἐρυθρᾶς , καὶ ἤγαγεν αὐτοὺς εἰς τὴν ἔρημον Σοὺρ , καὶ ἐπορεύοντο τρεῖς ἡμέρας ἐν τῇ ἐρήμῳ , καὶ οὐχ εὕρισκον ὕδωρ ὥστε πιεῖν . Ἦλθον δὲ εἰς Μεῤῥὰν , καὶ οὐκ ἠδύναντο πιεῖν ὕδωρ ἐκ Μεῤῥᾶς · πικρὸν γὰρ ἦν . Διὰ τοῦτο ἐπωνομάσθη τὸ ὄνομα τοῦ τόπου ἐκείνου , Πικρία . Καὶ διεγόγγυζεν ὁ λαὸς ἐπὶ Μωσῆν , λέγοντες , Τί πιόμεθα ; Ἐβόησε δὲ Μωσῆς πρὸς Κύριον , καὶ ἔδειξεν αὐτῷ Κύριος ξύλον , καὶ ἐνέβαλεν αὐτὸ εἰς τὸ ὕδωρ , καὶ ἐγλυκάνθη τὸ ὕδωρ . Ἐκεῖ ἔθετο αὐτῷ δικαιώματα καὶ κρίματα καὶ κρίσεις . Καὶ ἐκεῖ αὐτὸν ἐπείραζε , καὶ εἶπεν · Ἐὰν ἀκοῇ ἀκούσῃς τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου , καὶ τὰ ἀρεστὰ ἐνώπιον αὐτοῦ ποιήσῃς , καὶ ἐνωτίσῃ ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ , καὶ φυλάξῃς πάντα τὰ δικαιώματα αὐτοῦ , πᾶσαν νόσον ἣν ἐπήγαγον τοῖς Αἰγυπτίοις , οὐκ ἐπάξω ἐπὶ σέ . Ἐγὼ γάρ εἰμι Κύριος ὁ ἰώμενός σε . Καὶ ἦλθον εἰς Ἐλείμ · καὶ ἦσαν ἐκεῖ δώδεκα πηγαὶ ὑδάτων , καὶ ἑβδομήκοντα στελέχη φοινίκων . Παρενέβαλον δὲ ἐκεῖ ἐπὶ τὰ ὕδατα . Ἄθρει δὴ οὖν πῶς οὐκ ἀγυμνάστως αὐτοὺς λελυτρωμένους , οὐδὲ τῷ τῆς εὐθυμίας ἐντρυφῶντας πλάτει , παρακομίζεσθαι πρὸς τὸ ῥᾴθυμον ἐφίησιν οἰκονομικῶς , ἵνα μὴ κατὰ βραχὺ πρὸς λήθην ἰόντες τοῦ διασώζειν ἰσχύοντος , εἰς τὴν ἐν Αἰγύπτῳ πλάνησιν εὐκόλως ὑπονοστήσειαν . Συλλέγουσι γὰρ οἱ πόνοι πρὸς Θεόν . Καὶ γοῦν ὁ προφήτης φησίν · Κύριε , ἐν θλίψει , ἐμνήσθημέν σου , ἐν θλίψει μικρᾷ ἡ παιδεία σου ἡμῖν . Μακρὰν τοιγαροῦν καὶ διψάδα διιόντες γῆν , ἐν σπάνει γεγόνασι τῶν ἀναγκαίων εἰς ζωήν . Οὐ γὰρ εὕρισκον ὕδωρ ὥστε πιεῖν · παρατεινομένου δὲ τοῦ διψᾷν καὶ εἰς τρίτην ἡμέραν , μόλις αὐτοῖς εὑρίσκεται τὸ ποθούμενον . Ἀλλ’ ἦν καὶ τοῦτο ἄχρηστον παντελῶς . Πικρὸν γὰρ τὸ Μεῤῥᾶς ἦν ὕδωρ , καὶ τοῖς διψῶσιν οὐκ ἀσφαλὲς εἴς γε τὸ δύνασθαί , φησιν διαδρᾶναι θάνατον · δυσφοροῦσί τε ἐντεῦθεν , καὶ τοῦ μεσίτου κατακεκράγασιν · ἀλύει δὲ ὁ Μωσῆς . Εἶτα τοῦ πάντα εἰδότος Θεοῦ ξύλον αὐτῷ παραδείξαντος , ἐμβάλλει τοῖς ὕδασι , τὰ δὲ παραδόξως εἰς γλυκύ τε καὶ ποτιμώτατον μεθίστανται νᾶμα . Ἐκπεπωκότες οὖν καὶ ὠφελημένοι , τεθαυμάκασι τὴν θεοσημείαν , παρεμβάλλουσι μετὰ τοῦτο καὶ πηγαῖς ὑδάτων δώδεκα , ἔνθα καὶ ἑβδομήκοντα στελέχη φοινίκων ἦν . Κατηυλίζοντο δὲ τότε τρυφῶντες ἐκεῖ . Ὅτι τοίνυν ἐν πίστει καὶ οὐχ ἑτέρως εὑρεῖν ἦν δύνασθαι τῆς σωτηρίας τὴν ὁδὸν , διὰ σκιᾶς καὶ τύπων ἐπληροφόρει Θεός . Ταύτῃτοι καὶ σφάζειν ἐκέλευσεν ἐν Αἰγύπτῳ τὸν ἀμνὸν , καὶ πιστεύειν ἤθελον , ὅτι τῷ αἵματι κατακεχρισμένοι , τὸν τοῖς πρωτοτόκοις ἐπεῤῥιμμένον διακρούσονται θάνατον . Ἢ γὰρ οὐχὶ φαίη τις ἂν , καὶ μάλα εἰκότως , ὅτι προγύμνασμα πίστεως τὸ δρώμενον ἦν ; Τίνα γὰρ ἂν , εἰπέ μοι , τρόπον κατοῤῥωδήσειεν ὁ θάνατος προβάτου σφαγήν ; Ἀλλ’ ἦν μυστηρίου τὸ χρῆμα τύπος . Ἐκρύεται γὰρ ὁ Χριστὸς αἵματι τῷ ἰδίῳ τοὺς ἡγιασμένους ἐν πίστει , καὶ θανάτου φθορᾶς ἀποφαίνει κρείττονας . Τί δὲ δὴ πάλιν ἐστὶ τὸ ἐπὶ τῇ Μεῤῥᾷ , φέρε λέγωμεν ὡς ἔνι .
Lemmas: ὅς . ὁ ὁ Αἰγύπτιος ἀπαίρω γῆ ὁ ἐκ Ἰσραήλ , καί ὁ δυσαχθέω ὁ δουλεία ζυγόν ἀποδύω μόλις , διά μέσος θάλασσα ἔρχομαι ὡς ἐπί ξηρός , ἀμογητί δέ καί οὗτος διαπεραίνω . πήγνυμι γάρ ὡσεί τεῖχος ὁ ὕδωρ ὁ θεῖον εἴκω νεῦμα . εἶτα μετά οὗτος πανστρατί κινδυνεύω θεάομαι ὁ Φαραώ , καί πνίγω ὁ ὕδωρ , οἰκτρός τε διόλλυμι ὁ ἀφόρητος ποτέ καί σκληραγωγέω αὐτός ἀφιλοικτίρμων , ἀοιδή ἀνίημι ὁ Θεός , καί ὕμνος αὐτός ὁ χαριστήριος καταγεραίρω φάσκω · ἀείδω ὁ κύριος · ἔνδοξος γάρ δοξάζω · ἵππος καί ἀναβάτης ῥίπτω εἰς θάλασσα . βοηθός καί σκεπαστής γίγνομαι ἐγώ εἰς σωτηρία . Τεθαυματούργηκε γάρ χρήσιμος ὁ ὁ ὅλος Θεός . καίτοι γάρ πλεῖστος τε ὅσος καί λίαν ἀξιοθαύμαστος παραδείκνυμι αὐτός ὁ ἐν Αἴγυπτος σημεῖον , προσέτι φιλότιμος ὁ καί διά αὐτός διαίσσω θάλασσα δύναμαι ὁ ὑπό αὐτός γίγνομαι , ἵνα εὕω βαίνω λοιπός καί ἐρείδω ἐν αὐτός ἔχω νόος , καί δή καί πιστεύω ὡς οὖον κατά εἷς ὁ ψευδώνυμος εἰμί θεός , ἤγουν ἀνθρώπινος εὕρεμα τέχνη , καί ὁ βρέτας ἁπλόος ἐκ ξύλον καί λίθος ποιέω · ἀλλά ὅτι ὁ ὅλος ὑπάρχω Κύριος , ὡς ὑπό πούς κεῖμαι κελεύω ὁ κτίζω , καί ὅσπερ εἄν αἱρέω κατορθόω εὐκόλως διαπεραίνω . ἵνα δέ καί τίς μέγας θαυμάζω ὠφελέω , πλούσιος ἀπαίρω κελεύω , καί εἰς ὁ ὁ πατήρ ἐπαγγέλλω ἐπείγω γῆ , στρατηγός καί καθηγέομαι ὁ πάνσοφος Μωσῆς . εἶτα τίς ὁ μετά οὗτος , σαφηνίζω δή πάλιν ὁ Γράμμα ὁ ἱερός · ἐξαίρω γάρ , φημί , Μωσῆς , ὁ υἱός Ἰσραήλ ἀπό θάλασσα Ἐρυθρά , καί ἄγω αὐτός εἰς ὁ ἐρῆμος Σούρ , καί πορεύω τρεῖς ἡμέρα ἐν ὁ ἐρῆμος , καί οὐ εὑρίσκω ὕδωρ ὥστε πίνω . ἔρχομαι δέ εἰς Μεράς , καί οὐ δύναμαι πίνω ὕδωρ ἐκ Μερᾶς · πικρός γάρ εἰμί . Ζεύς οὗτος ἐπονομάζω ὁ ὄνομα ὁ τόπος ἐκεῖνος , πικρία . καί διαγογγύζω ὁ λαός ἐπί Μωσῆς , λέγω , τις πίνω ; βοάω δέ Μωσῆς πρός κύριος , καί δείκνυμι αὐτός Κύριος ξύλον , καί ἐμβάλλω αὐτός εἰς ὁ ὕδωρ , καί γλυκαίνω ὁ ὕδωρ . ἐκεῖ τίθημι αὐτός δικαίωμα καί κρίμα καί κρίσις . καί ἐκεῖ αὐτός πειράζω , καί εἶπον · ἐάν ἀκοή ἀκούω ὁ φωνή κύριος ὁ Θεός σύ , καί ὁ ἀρεστός ἐνώπιος αὐτός ποιέω , καί ἐνωτίζομαι ὁ ἐντολή αὐτός , καί φυλάσσω πᾶς ὁ δικαίωμα αὐτός , πᾶς νόσος ὅς ἐπάγω ὁ Αἰγύπτιος , οὐ ἐπάγω ἐπί σός . ἐγώ γάρ εἰμί Κύριος ὁ ἰάομαι σύ . καί ἔρχομαι εἰς Ἐλείμ · καί εἰμί ἐκεῖ δώδεκα πηγή ὕδωρ , καί ἑβδομήκοντα στέλεχος Φοῖνιξ . παρεμβάλλω δέ ἐκεῖ ἐπί ὁ ὕδωρ . ἀθρέω δή οὖν πῶς οὐ ἀγύμναστος αὐτός λυτρόω , οὐδέ ὁ ὁ εὐθυμία ἐντρυφάω πλάτος , παρακομίζω πρός ὁ ῥᾴθυμος ἐφίημι οἰκονομικός , ἵνα μή κατά βραχύς πρός λήθη εἶμι ὁ διασῴζω ἰσχύω , εἰς ὁ ἐν Αἴγυπτος πλάνης εὐκόλως ὑπονοστέω . συλλέγω γάρ ὁ πόνος πρός Θεός . καί γοῦν ὁ προφήτης φημί · κύριος , ἐν θλῖψις , μιμνῄσκω σύ , ἐν θλῖψις μικρός ὁ παιδεία σύ ἐγώ . μακράν τοιγάρ καί διψάς δίειμι γῆ , ἐν σπάνις γίγνομαι ὁ ἀναγκαῖος εἰς ζωή . οὖον γάρ εὑρίσκω ὕδωρ ὥστε πίνω · παρατείνω δέ ὁ διψάω καί εἰς τρίτος ἡμέρα , μόλις αὐτός εὑρίσκω ὁ ποθέω . ἀλλά εἰμί καί οὗτος ἄχρηστος παντελῶς . πικρός γάρ ὁ Μερᾶς εἰμί ὕδωρ , καί ὁ διψάω οὐ ἀσφαλής εἰς γε ὁ δύναμαι , φημί διαδιδράσκω θάνατος · δυσφορέω τε ἐντεῦθεν , καί ὁ μεσίτης κατακράζω · ἀλύω δέ ὁ Μωσῆς . εἶτα ὁ πᾶς οἶδα Θεός ξύλον αὐτός παραδείκνυμι , ἐμβάλλω ὁ ὕδωρ , ὁ δέ παράδοξος εἰς γλυκύς τε καί πότιμος μεθίστημι νᾶμα . ἐκπίνω οὖν καί ὠφελέω , θαυμάζω ὁ θεοσημεία , παρεμβάλλω μετά οὗτος καί πηγή ὕδωρ δώδεκα , ἔνθα καί ἑβδομήκοντα στέλεχος Φοῖνιξ εἰμί . Κατηυλίζοντο δέ τότε τρυφάω ἐκεῖ . ὅτι2 τοίνυν ἐν πίστις καί οὐ ἑτέρως εὑρίσκω εἰμί δύναμαι ὁ σωτηρία ὁ ὁδός , διά σκιά καί τύπος πληροφορέω Θεός . Ταύτῃτοι καί σφάζω κελεύω ἐν Αἴγυπτος ὁ ἀμνός , καί πιστεύω ἐθέλω , ὅτι ὁ αἷμα καταχρίω , ὁ ὁ πρωτοτόκος ἐπιλέγω διακρούω θάνατος . ἤ γάρ οὐ φημί τις εἄν , καί μάλα εἰκότως , ὅτι προγύμνασμα πίστις ὁ δράω εἰμί ; τίς γάρ εἄν , εἶπον ἐγώ , τρόπος κατοῤῥωδήσειεν ὁ θάνατος πρόβατον σφαγή ; ἀλλά εἰμί μυστήριον ὁ χρῆμα τύπος . εκρυετης γάρ ὁ Χριστός αἷμα ὁ ἴδιος ὁ ἁγίζω ἐν πίστις , καί θάνατος φθορά ἀποφαίνω ἀγαθός . τις δέ δή πάλιν εἰμί ὁ ἐπί ὁ μερρά , φέρω λέγω ὡς ἐν .