cyrillus-theology.glaphyra-in-pentateuchum Gen.4.2.4
δ . Ὕδατι τοίνυν ἀφομοιοῦν ἔθος τῇ Γραφῇ , τὴν περὶ Θεοῦ γνῶσιν . Ὅτι γὰρ ἦν ζωοποιὸς , μεμαρτύρηκεν ὁ Σωτὴρ , πρὸς τὸν ἐν οὐρανοῖς Πατέρα λέγων · Αὕτη δέ ἐστιν ἡ αἰώνιος ζωὴ , ἵνα γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεὸν , καὶ ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν . Προσελάλει δὲ καὶ γυναίῳ τῷ ἐκ τῆς Σαμαρείας φημί ποτε · Εἰ ᾔδεις τὴν δωρεὰν τοῦ Θεοῦ , καὶ τίς ἐστιν ὁ λέγων σοι δός μοι πιεῖν , σὺ ἂν ᾔτησας αὐτὸν , καὶ ἔδωκεν ἄν σοι ὕδωρ ζῶν . Οἶμαί που τὸν παρ’ ἑαυτοῦ λόγον καὶ παίδευσιν ὀνομάζων ζωοποιόν . Προσεφώνει δὲ καὶ ὁ Δεσπότης · Εἴ τις διψᾷ , ἐρχέσθω πρός με , καὶ πινέτω . Καὶ μὴν καὶ διὰ τῆς τοῦ προφήτου φωνῆς , ἐπαιτιᾶταί τινας ἀμαθῶς ἀπονεύσαντας εἰς τὸ δεῖν ἑτέρους προσίεσθαι διδασκάλους μετὰ τὴν ἐν νόμῳ παίδευσιν , καὶ ἐκκεκλικότας εἰς διδασκαλίας καὶ ἐντάλματα ἀνθρώπων . Ἔφη δὲ οὕτως · Ἐξέστη ὁ οὐρανὸς ἐπὶ τούτῳ , καὶ ἔφριξεν ἐπὶ πλεῖον , λέγει Κύριος · ὅτι δύο πονηρὰ ἐποίησεν ὁ λαός μου . Ἐμὲ ἐγκατέλιπον πηγὴν ὕδατος ζῶντος , καὶ ὤρυξαν ἑαυτοῖς λάκκους συντετριμμένους , οἳ οὐ δυνήσονται ὕδωρ συνέχειν . Ὕδωρ δὴ οὖν τὸ ζωοποιὸν , ὁ θεῖος ἂν εἴη λόγος . Πλὴν ἐν βάθει κεῖται πολλῷ , καὶ οὐκ ἂν οἶμαί τις αὐτὸν ἀνιδρωτὶ πορίσαιτό ποτε . Οὐ γὰρ ἕτοιμος ἑλεῖν τοῖς ἐθέλουσιν ἁπλῶς . Ἐπωματίζει δὲ ὥσπερ λίθος αὐτῷ βαρὺς καὶ δυσπαρακόμιστος , ἡ περὶ αὐτὸν ἀσάφεια τῆς ἐν ἡμῖν διανοίας νικῶσα τὸ ἀδρανές . Καὶ δὴ δεῖ πόνου καὶ ἱδρῶτος μακροῦ τοῖς τὰ νοητὰ κατανέμουσι θρέμματα πρὸς τὸ ἀπαλλάξαι μὲν τῆς ἀσαφείας τὸν λόγον , ἀρύσασθαί τε οὕτω λοιπὸν καὶ οἱονεί πως ἐκ βάθους εἰς τὸν ἄνω τε καὶ ἐμφανὲς ἐνεγκεῖν , παραθεῖναί τε σαφῶς εἰς ἀπόλαυσιν ζωαρκῆ τοῖς ἐντευξομένοις . Ἀλλ’ οἱ μὲν παρ’ Ἕλλησι ποιμένες , τουτέστιν , οἱ παρ’ αὐτοῖς σοφοὶ καὶ λογάδες πολλοὶ καὶ κατὰ πληθὺν συνθέοντες τῶν περὶ Θεοῦ δογμάτων οἱονεὶ τὸ ἀληθὲς παροχλίζουσι · δοξάζουσι γὰρ οὐκ ὀρθὰ περὶ αὐτοῦ , Θεοῦ μὲν ὁμολογοῦντες φύσιν , διανέμοντες δὲ τὴν τῆς θεότητος δόξαν , οἷς ἂν ἕλοιντο τυχόν . Ἐξαρκεῖ δὲ καὶ μόνος εἷς τῶν ἐν Χριστῷ ποιμένων ἀποκινῆσαι τοῦ φρέατος , καίτοι κομιδῇ δυσδιακόμιστον ὄντα τὸν λίθον · τουτέστι , τὴν ἐπεῤῥιμμένην ταῖς περὶ Θεοῦ δόξαις ἐπικάλυψίν τε καὶ ἀσάφειαν , ὅθεν ἐναργῆ τοῖς ἔθνεσι καθιστῶσι τὴν ἀλήθειαν , καὶ τὸν ἕνα καὶ φύσει καὶ ἀληθῶς παραδεικνύντες Θεὸν , οὐ διαλελοίπασι . Καὶ γοῦν ὁ μακάριος Παῦλος Ἀθήνῃσιν ἐλθὼν , τοῖς τῇδε λογάσι τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν παρετίθει , λέγων · Ἄνδρες Ἀθηναῖοι , κατὰ πάντα ὡς δεισιδαιμονεστέρους ὑμᾶς θεωρῶ . Διερχόμενος γὰρ , φησὶ , καὶ ἀναθεωρῶν τὰ σεβάσματα ὑμῶν , εὗρον καὶ βωμὸν , ἐν ᾧ ἐπεγράφετο · Ἀγνώστῳ Θεῷ . Ὃν οὖν ἀγνοοῦντες εὐσεβεῖτε , τοῦτον ἐγὼ καταγγέλλω ὑμῖν . Βλέπετε γὰρ ὅπως καίτοι λαῶν ὄντες ἡγούμενοι , καὶ τῶν παρά σφισι ποιμένες καὶ καθηγηταὶ , μόλις τοῦ φρέατος βραχὺ παροχλίζουσι , τὸν δυσαχθῆ λίθον , εὐσεβεῖν μὲν οἰόμενοι , διά γε τῆς εἰς τὸ θεῖον αἰδοῦς , πολὺ δὲ τῆς ἀληθείας ἀπεσφαλμένοι . Βωμὸν γὰρ ἀναδειμάμενοι , γραφὴν ἐνεκόλαπτον , Ἀγνώστῳ Θεῷ , τουτέστι , καὶ τῷ μὴ γνωσθέντι δαίμονι . Ἀλλ’ ἐκεῖνοι μὲν ἀρίστην ἐνόμιζον ἐπὶ Θεῷ τὴν δόξαν ἑλεῖν . Κατασοφίζεται δὲ τὴν γραφὴν ὁ θεσπέσιος Παῦλος , καὶ πολὺ δὴ λίαν εὐτέχνως ἄγει πρὸς τὸ χρήσιμον , τὸν οὐκ ἐγνωσμένον αὐτοῖς Θεὸν , Χριστὸν εἶναι λέγων . Ὃν γὰρ ὑμεῖς , φησὶν , ἀγνοοῦντες εὐσεβεῖτε , τοῦτον ἐγὼ καταγγέλλω ὑμῖν . Ὁρᾷς ὅπως ἀπεκάλυψε τὸ φρέαρ , ἀπεκύλισε τὸν λίθον , τὴν ζωοποιὸν αὐτοῖς παρέδειξε γνῶσιν . Ἀσύγκριτος τοίνυν τῆς τῶν ποιμένων ἀγχινοίας ἡ διαφορά . Οἱ μὲν γὰρ , καίτοι λίαν ὄντες πολλοὶ , τῆς ἀληθοῦς περὶ Θεοῦ δόξης κατόπιν ᾔεσαν καὶ τῆς τῶν δογμάτων ἀσαφείας ἡττώμενοι , παρεφέροντο πρὸς τὸ δοκοῦν . Ὁ δὲ καίτοι μόνος ὢν παρετίθει τὴν ἀλήθειαν . Ἀπεκύλισε γὰρ τὸν λίθον μόνος ὁ Ἰακὼβ , καὶ τὰ ὑπὸ τὴν Ῥαχὴλ ποτίζει πρόβατα . Καὶ μέν τοι ἀξιέραστον ἡγεῖτο τὴν κόρην . Ἐφίλησε γὰρ , φησὶ , τὴν Ῥαχὴλ , καὶ ἀνεγνωρίζετο μὲν τῷ Λάβαν εὐθὺς , ὃς δὴ καὶ ἐφέστιον ἐποιεῖτο λοιπὸν ἀγάπης τε καὶ περιπλοκῶν ἠξίου τὸν ἀδελφόπαιδα , καὶ ἐν τοῖς ἀγχισπόροις κατελογίζετο . Ἔφη γάρ · Ἐκ τῶν ὀστῶν μου καὶ ἐκ τῶν σαρκῶν μου εἶ σύ . Ἑρμηνεύεται μὲν ἡ Ῥαχὴλ , Θεοῦ πρόβατον . Περιθείη δ’ ἄν τις αὐτῇ , καὶ μάλα εἰκότως , τῆς ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίας τὸ σχῆμα . Αὕτη γάρ ἐστι τὸ τοῦ Χριστοῦ πρόβατον , τὸ τοῖς ἀρχαιοτέροις ποιμνίοις ἀναμιχθὲν , καὶ ταῖς τοῦ Σωτῆρος αὐλαῖς ἐνσεσηκασμένον . Τοιγάρτοι καὶ ἔφασκε · Καὶ ἄλλα πρόβατα ἔχω , ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς ταύτης . Κἀκεῖνά με δεῖ ἀγαγεῖν , καὶ τῆς φωνῆς μου ἀκούσουσι , καὶ γενήσεται μία ποίμνη , εἷς ποιμήν . Ἐποίμαινον δὲ καὶ οἱ θεσπέσιοι μαθηταὶ τὴν Ἐκκλησίαν Χριστοῦ , ἤτοι τὰ ὑπ’ αὐτῇ νοούμενα λογικὰ θρέμματα , καὶ δὴ καὶ γεγόνασιν αὐτῆς ἐρασταὶ καὶ νυμφαγωγοὶ , παριστῶντες αὐτὴν τῷ Θεῷ παρθένον ἁγνὴν , μὴ ἔχουσαν σπῖλον , ἢ ῥυτίδα , ἤ τι τῶν τοιούτων · ἁγίον δὲ μᾶλλον καὶ ἄμωμον .
Lemmas: δ . ὕδης τοίνυν ἀφομοιόω ἔθος ὁ γραφή , ὁ περί Θεός γνῶσις . ὅτι2 γάρ εἰμί ζωοποιός , μαρτυρέω ὁ Σωτήρ , πρός ὁ ἐν οὐρανός πατήρ λέγω · ἄτη δέ εἰμί ὁ αἰώνιος ζωή , ἵνα γιγνώσκω σύ ὁ μόνος ἀληθινός θεός , καί ὅς ἀποστέλλω Ἰησοῦς Χριστός . προσλαλέω δέ καί γύναιον ὁ ἐκ ὁ Σαμάρεια φημί ποτός · εἰμί οἶδα ὁ δωρεά ὁ Θεός , καί τίς εἰμί ὁ λέγω σύ δίδωμι ἐγώ πίνω , σύ εἄν αἰτέω αὐτός , καί δίδωμι ἄν σύ ὕδωρ ζῶ . οἴμη ποῦ ὁ παρά ἑαυτοῦ λόγος καί παίδευσις ὀνομάζω ζωοποιός . προσφωνέω δέ καί ὁ Δεσπότης · εἰμί τις διψάω , ἔρχομαι πρός ἐγώ , καί πίνω . καί μήv καί διά ὁ ὁ προφήτης φωνή , ἐπαιτιάομαι τις ἀμαθής ἀπονεύω εἰς ὁ δήω ἕτερος προσίημι διδάσκαλος μετά ὁ ἐν νόμος παίδευσις , καί ἐκκλίνω εἰς διδασκαλία καί ἔνταλμα ἄνθρωπος . φημί δέ οὕτως · ἐξίστημι ὁ οὐρανός ἐπί οὗτος , καί φρίσσω ἐπί πλείων , λέγω Κύριος · ὅτι δύο πονηρός ποιέω ὁ λαός ἐγώ . ἐγώ ἐγκαταλείπω πηγή ὕδωρ ζῶ , καί ὀρύσσω ἑαυτοῦ λάκκος συντρίβω , ἕ οὖον δύναμαι ὕδωρ συνόχωκα . ὕδωρ δή οὖν ὁ ζωοποιός , ὁ θεῖος εἄν εἰμί λόγος . πλήν ἐν βάθος κεῖμαι πολύς , καί οὐ εἄν οἴομαι τις αὐτός ἀνιδρωτί πορίζω ποτός . οὖον γάρ ἑτοῖμος αἱρέω ὁ ἐθέλω ἁπλόος . πωματίζω δέ ὥσπερ λίθος αὐτός βαρύς καί δυσπαρακόμιστος , ὁ περί αὐτός ἀσάφεια ὁ ἐν ἐγώ διάνοια νικάω ὁ αδρανής . καί δή δεῖ πόνος καί ἱδρώς μακρός ὁ ὁ νοητός κατανέμω θρέμμα πρός ὁ ἀπαλλάσσω μέν ὁ ἀσάφεια ὁ λόγος , ἀρύω τε οὗτος λοιπός καί οἱονεί πως ἐκ βάθος εἰς ὁ ἄνω τε καί ἐμφανής φέρω , παρατίθημι τε σαφῶς εἰς ἀπόλαυσις ζωαρκής ὁ ἐντυγχάνω . ἀλλά ὁ μέν παρά Ἕλλην ποιμήν , τουτέστιν , ὁ παρά αὐτός σοφός καί λογάς πολύς καί κατά πληθύς συνθέω ὁ περί Θεός δόγμα οἱονεί ὁ ἀληθής παροχλίζω · δοξάζω γάρ οὐ ὀρθός περί αὐτός , Θεός μέν ὁμολογέω φύσις , διανέμω δέ ὁ ὁ θεότης δόξα , ὅς εἄν αἱρέω τυγχάνω . ἐξαρκέω δέ καί μόνος εἷς ὁ ἐν Χριστός ποιμήν ἀποκινέω ὁ φρέαρ , καίτοι κομιδή δυσδιακόμιστος εἰμί ὁ λίθος · τουτέστι , ὁ ἐπιλέγω ὁ περί Θεός δόξα ἐπικάλυψις τε καί ἀσάφεια , ὅθεν ἐναργής ὁ ἔθνος καθίστημι ὁ ἀλήθεια , καί ὁ εἷς καί φύσις καί ἀληθής παραδείκνυμι θεός , οὖον διαλείπω . καί γοῦν ὁ μακάριος Παῦλος Ἀθῆναι ἔρχομαι , ὁ ὅδε λογάς ὁ ὕδωρ ὁ ζῶ παρατίθημι , λέγω · ἀνήρ Ἀθηναῖος , κατά πᾶς ὡς δεισιδαίμων σύ θεωρέω . διέρχομαι γάρ , φημί , καί ἀναθεωρέω ὁ σέβασμα σύ , εὑρίσκω καί βωμός , ἐν ὅς ἐπιγράφω · ἄγνωστος Θεός . ὅς οὖν ἀγνοέω εὐσεβέω , οὗτος ἐγώ καταγγέλλω σύ . βλέπω γάρ ὅπως καίτοι λαός εἰμί ἡγέομαι , καί ὁ παρά ὅς ποιμήν καί καθηγητής , μόλις ὁ φρέαρ βραχύς παροχλίζω , ὁ δυσαχθέω λίθος , εὐσεβέω μέν οἴομαι , διά γε ὁ εἰς ὁ θέω αἰδώς , πολύς δέ ὁ ἀλήθεια ἀποσφάλλω . Βωμός γάρ ἀναδέμω , γραφή ἐγκόλαπτος , ἄγνωστος Θεός , τουτέστι , καί ὁ μή γιγνώσκω δαίμων . ἀλλά ἐκεῖνος μέν ἀγαθός νομίζω ἐπί Θεός ὁ δόξα αἱρέω . κατασοφίζομαι δέ ὁ γραφή ὁ θεσπέσιος Παῦλος , καί πολύς δή λίαν εὔτεχνος ἄγω πρός ὁ χρήσιμος , ὁ οὐ γιγνώσκω αὐτός θεός , Χριστός εἰμί λέγω . ὅς γάρ σύ , φημί , ἀγνοέω εὐσεβέω , οὗτος ἐγώ καταγγέλλω σύ . ὁράω ὅπως ἀποκαλύπτω ὁ φρέαρ , ἀποκυλίνδω ὁ λίθος , ὁ ζωοποιός αὐτός παραδείκνυμι γνῶσις . Ἀσύγκριτος τοίνυν ὁ ὁ ποιμήν ἀγχίνοια ὁ διαφορά . ὁ μέν γάρ , καίτοι λίαν εἰμί πολύς , ὁ ἀληθής περί Θεός δόξα κατόπιν ἔρχομαι καί ὁ ὁ δόγμα ἀσάφεια ἡσσάομαι , παραφέρω πρός ὁ δοκέω . ὁ δέ καίτοι μόνος εἰμί παρατίθημι ὁ ἀλήθεια . ἀποκυλίνδω γάρ ὁ λίθος μόνος ὁ Ἰακώβ , καί ὁ ὑπό ὁ Ῥαχήλ ποτίζω πρόβατον . καί μέν ὅς ἀξιέραστος ἡγέομαι ὁ κόρη . φιλέω γάρ , φημί , ὁ Ῥαχήλ , καί ἀναγνωρίζω μέν ὁ Λάβαν εὐθύς , ὅς δή καί ἐφέστιος ποιέω λοιπός ἀγάπη τε καί περιπλοκή ἀξιόω ὁ ἀδελφόπαις , καί ἐν ὁ ἀγχίσπορος καταλογίζομαι . φημί γάρ · ἐκ ὁ ὀστέον ἐγώ καί ἐκ ὁ σάρξ ἐγώ εἰμί σῦς . ἑρμηνεύω μέν ὁ Ῥαχήλ , Θεός πρόβατον . περιτίθημι δέ ἄν τις αὐτός , καί μάλα εἰκότως , ὁ ἐκ ἔθνος ἐκκλησία ὁ σχῆμα . ἄτη γάρ εἰμί ὁ ὁ Χριστός πρόβατον , ὁ ὁ ἀρχαῖος ποίμνιον ἀναμίσγω , καί ὁ ὁ Σωτήρ αὐλή ἐνσηκάζω . τοιγάρ καί φάσκω · καί ἄλλος πρόβατον ἔχω , ὁ οὐ εἰμί ἐκ ὁ αὐλή οὗτος . ἐκεῖνος ἐγώ δεῖ ἄγω , καί ὁ φωνή ἐγώ ἀκούω , καί γίγνομαι εἷς ποίμνη , εἷς ποιμήν . ποιμαίνω δέ καί ὁ θεσπέσιος μαθητής ὁ ἐκκλησία Χριστός , ἤτοι ὁ ὑπό αὐτός νοέω λογικός θρέμμα , καί δή καί γίγνομαι αὐτός ἐραστής καί νυμφαγωγός , παρίστημι αὐτός ὁ Θεός παρθένος ἁγνός , μή ἔχω σπῖλος , ἢ ῥυτίς , ἤ τίς ὁ τοιοῦτος · ἅγιος δέ μᾶλλον καί ἄμωμον .