cyrillus-theology.glaphyra-in-pentateuchum Gen.4.2.10
ι . Ἴδοι δ’ ἄν τις , καὶ μάλα σαφῶς , καὶ ἐξ αὐτῶν , εἰ βούλοιτο , τῶν ὀνομάτων , ὅτι τρόφιμοι μὲν Ἐκκλησίας εἶεν ἂν οἱ διὰ τῆς Βάλλας · ἐχθροὶ δὲ μᾶλλον οἱ ἐκ Ζελφᾶς . Ἑρμηνεύεται μὲν γὰρ ὁ Δὰν , κρίσις · Νεφθαλεὶμ δὲ , πλατυσμός . Τοῦτο γέγονε τοῖς προφήταις τὸ κήρυγμα . Ὅτι γὰρ ἔμελλεν ὁ Χριστὸς κρῖναι τὴν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ , καὶ καταψηφίσασθαι μὲν ὡς πλεονεκτήσαντος καὶ ἀνῃρηκότος ἡμᾶς τοῦ Σατανᾶ · σῶσαι δὲ καὶ ἡμᾶς , καὶ ἐκ πολλῆς ἄγαν στενοχωρίας εἰς πλατεῖαν ὥσπερ μεταστῆσαι καρδίαν , χαλεπὸν οὐδὲν ἐπιδεῖξαι πάλιν . Ὁ μὲν γὰρ μακάριος Ψαλμῳδὸς ἀνακέκραγε λέγων , ὡς ἐκ προσώπου τῶν ἐν Χριστῷ καὶ ἡγιασμένων ἐν πνεύματι · Ὁδὸν ἐντολῶν σου ἔδραμον , ὅταν ἐπλάτυνας τὴν καρδίαν μου . Ὁ δέ γε σοφώτατος Παῦλος ἑτεροζυγεῖν ἐθέλουσι τοῖς ἐκ Κορίνθου πεπιστευκόσιν ἐπιστέλλει , λέγων · Τὸ στόμα ἡμῶν ἀνέῳγε πρὸς ὑμᾶς , Κορίνθιοι , ἡ καρδία ἡμῶν πεπλάτυται . Οὐ στενοχωρεῖσθε ἐν ἡμῖν , στενοχωρεῖσθε δὲ ἐν τοῖς σπλάγχνοις ὑμῶν · τὴν δὲ αὐτὴν ἀντιμισθίαν ὡς τέκνοις λέγω . Πλατύνθητε καὶ ὑμεῖς , μὴ γίνεσθε ἑτεροζυγοῦντες ἀπίστοις . Ὅτι δὲ κρίσις ὀρθὴ καὶ δικαία γέγονε παρὰ Χριστοῦ , σαφηνιεῖ μὲν πάλιν αὐτὸς ὁ μακάριος Δαβὶδ , τὸ τῶν πλεονεκτηθέντων πρόσωπον ἑαυτῷ περιτιθεὶς , καὶ λέγων πρὸς τὸν τῶν ὅλων Σωτῆρα Χριστόν · Ἐξεγέρθητι , Κύριε , καὶ πρόσσχες τῇ κρίσει μου , ὁ Θεός μου , ὁ Κύριός μου , εἰς τὴν δίκην μου . Αὐτός γε μὴν ὁ Σωτὴρ ἐναργὲς τοῦτο καθίστησι λέγων · Νῦν κρίσις ἐστὶ τοῦ κόσμου τούτου , νῦν ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου ἐκβληθήσεται ἔξω · κἀγὼ ἐὰν ὑψωθῶ ἐκ τῆς γῆς , πάντας ἑλκύσω πρὸς ἐμαυτόν . Ὁρᾷς ὅτι κρίσιν ἡμῖν ἐσομένην δικαίαν καὶ καρδίας πλατυσμὸν οἱ προφῆται προανεκήρυττον τὸ ἐπὶ Χριστῷ λαλοῦντες μυστήριον ; Γεγόνασι τοίνυν ἐκ Βάλλας Δάν τε καὶ Νεφθαλεὶμ , ὅ ἐστι κρίσις καὶ πλατυσμός · ἀπὸ δέ γε τῆς Ζελφᾶς Γὰδ καὶ Ἀσήρ · καὶ διερμηνεύεται δὲ πειρατήριον ὁ Γὰδ , πλοῦτός γε μὴν ὁ Ἀσήρ . Ἆρ’ οὖν οὐχὶ τοιοῦτοι γεγόνασιν οἱ τελευταῖοι μετὰ τοὺς πρώτους τῶν Ἰουδαίων λαοί ; Εἶτα πῶς ἀμφίλογον ; Ἐξ αὐτῶν γὰρ τοῦτο κατίδοι τις ἂν τῶν κατὰ Χριστὸν γεγονότων . Οἱ μὲν γὰρ ἐπείραζον αὐτὸν μετὰ τῶν καλουμένων Ἡρωδιανῶν , λέγοντες · Διδάσκαλε , οἴδαμεν ὅτι ἀληθὴς εἶ , καὶ οὐ μέλει σοι περὶ οὐδενός · οὐ γὰρ βλέπεις εἰς πρόσωπον ἀνθρώπων , ἀλλ’ ἐπ’ ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ διδάσκεις · ἔξεστι δοῦναι κῆνσον Καίσαρι , ἢ οὔ ; Προσῄεσαν δὲ πειράζοντες , ἵνα παγιδεύσωσιν αὐτόν . Μεμαρτύρηκε γὰρ οὕτως ὁ θεσπέσιος εὐαγγελιστής . Οἱ δὲ λημμάτων ἕνεκα καὶ φιλοκερδίας οὐ παρεδέχοντο τὸν ὑιόν . Ἔφησαν γὰρ , φησὶν , ἐν ἑαυτοῖς · Οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος , δεῦτε , ἀποκτείνωμεν αὐτὸν , ἵνα ἡμῶν ἡ κληρονομία γένηται . Ὅτι δὲ φιλόπλουτοι καὶ φιλοκερδεῖς ἄγαν οἱ Φαρισαῖοι γεγόνασι , καὶ τὸ τῶν Γραμματέων ἀνόσιον στῖφος , κατίδοι τις ἂν , καὶ λίαν ἑτοίμως , τοῖς περὶ αὐτῶν γεγραμμένοις τὸν νοῦν ἐνιείς . Ὁ μὲν γὰρ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς , ἀπεμπολῆσαι δεῖν ἔφασκε τὸν ἐπίγειον πλοῦτον τοῖς τὰ ἄνω φρονεῖν ᾑρημένοις , καὶ διανέμειν τὰ ὄντα πτωχοῖς , ἵνα τὸν ἄνω κερδάνωσι θησαυρόν . Ἀλλ’ , ὥς φησιν ὁ εὐαγγελιστὴς , ἤκουον ταῦτα οἱ Γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι φιλάργυροι ὄντες , καὶ ἐξεμυκτήριζον αὐτόν . Ὅτι δὲ καὶ μέχρι τῶν ἄγαν εὐτελεστέρων καθικνούμενοι , μετὰ πολλῆς ἀκριβείας λεπτολογίαις ἐσπούδαζον , οὐδὲ τὸ βραχὺ μεθιέντες τοῖς μὴ προσάγουσι κατὰ νόμον τὰς τεταγμένας δεκάτας , καίτοι τοῦ νόμου πεφροντικότες ὀλίγα , παντελῶς αὐτοῖς διεσάφει λέγων ὁ Κύριος · Οὐαὶ ὑμῖν , Γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταὶ , ὅτι ἀποδεκατοῦτε τὸ ἡδύοσμον , καὶ τὸ ἄνηθον , καὶ τὸ κύμινον · καὶ ἀφήκατε τὰ βαρύτερα τοῦ νόμου , τὴν κρίσιν , καὶ τὸν ἔλεον , καὶ τὴν πίστιν . Οὐκοῦν ὁ μὲν Γὰδ πειρατήριον , πλοῦτος δὲ ὁ Ἀσήρ . Καὶ ἄμφω ἐγενέσθην ἐκ θεραπαίνης τῆς Ζελφᾶς , μετὰ τὸν Δάν τε καὶ Νεφθαλεὶμ , οἳ ἦσαν ἐκ Βάλλας . Ἀλλ’ ἐν τούτοις μὲν , ἡμῖν ὁ πρὸ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδημίας καιρὸς γεγράφθω · καθ’ ὃν ἦν ἔτι στεῖρα Ῥαχὴλ , τουτέστιν , ἡ ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησία · ἣ ὅτι τέξεται πολλοὺς , καὶ ἀναριθμήτων ἔσται τροφὸς , προανακέκραγε μὲν Ἡσαΐας λέγων · Εὐφράνθητι , στεῖρα , ἡ οὐ τίκτουσα . Ῥῆξον καὶ βόησον , ἡ οὐκ ὠδίνουσα · ὅτι πολλὰ τὰ τέκνα τῆς ἐρήμου μᾶλλον ἢ τῆς ἐχούσης τὸν ἄνδρα . Διεσάφει δὲ καὶ αὐτὸς ὁ θεσπέσιος Δαβὶδ περὶ Θεοῦ λέγων · Ὁ κατοικίζων στεῖραν ἐν οἴκῳ , μητέρα ἐπὶ τέκνοις εὐφραινομένην . Ἔφη δέ που πρὸς αὐτὴν καὶ ὁ τῶν ὅλων Δεσπότης καὶ Θεός · Ἆρον κύκλῳ τοὺς ὀφθαλμούς σου , καὶ ἴδε πάντας . Καὶ πάλιν · Ἰδοὺ οὗτοι πόῤῥωθεν ἔρχονται , οὗτοι ἀπὸ βοῤῥᾶ , καὶ οὗτοι ἀπὸ θαλάσσης , ἄλλοι δὲ ἐκ γῆς Περσῶν . Φέρε δὴ οὖν , εἰ δοκεῖ , καταθρῶμεν ὁπηνίκα καὶ ὅπως τέτοκεν ἡ στεῖρα . Οὐκοῦν μετ’ ἐκείνους οἳ γεγόνασιν ἐκ θεραπαινῶν , τοὺς ἐν ἀγρῷ μανδραγόρας εὑρίσκει Ῥουβεὶμ , ὁ ἐξ Ἰακὼβ πρωτότοκος · προσκομίζει δὲ Λείᾳ τῇ ἰδίᾳ μητρί . Ἡ δὲ τῇ Ῥαχὴλ ζητούσῃ δίδωσι . Καὶ τίκτει μὲν Λεία , λαβοῦσα τοὺς μανδραγόρας , δύο πάλιν υἱοὺς , τόν τε Ἰσάχαρ καὶ μέντοι καὶ τὸν Ζαβουλών . Εἶτα μέμνηται Θεὸς τῆς Ῥαχὴλ , καὶ διανοιχθείσης αὐτῇ τῆς μήτρας , καὶ αὐτὴ τέτοκε τὸν Ἰωσὴφ , καὶ τελευτῶσα τὸν Βενιαμίν . Λεία μὲν οὖν ὅτι τὴν τῶν Ἰουδαίων Συναγωγὴν ὑπαινίττεται , Ῥαχὴλ δὲ τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίαν , προμεμήνυκεν ἡμῖν πλειστάκις ὁ λόγος . Μεθέντες δὴ οὖν ὡς ἀνόνητον ἔτι τὸ ταυτολογεῖν , λοιπὸν ἀφηγώμεθα τίνος ἂν εἶεν εἰς τύπον οἱ μανδραγόραι , διὰ τοῦ πρωτοτόκου Ῥουβεὶμ ηὑρημένοι . Τί δ’ ἂν βούλοιτο δηλοῦν ἡ εἰς ἄμφω τε καὶ ἐν ἴσῳ τάχα που διανέμησις · δέδωκε γὰρ ἡ Λεία τῇ Ῥαχήλ · τί δὲ πρὸς τούτοις καὶ αὐτὴ τῶν παίδων ἡ γένεσις , ἐν ταῖς τῶν ὀνομάτων σημασίαις ὠδίνουσα τὸ μυστήριον .
Lemmas: ι . εἶδον δέ ἄν τις , καί μάλα σαφῶς , καί ἐκ αὐτός , εἰμί βούλομαι , ὁ ὄνομα , ὅτι τρόφιμος μέν ἐκκλησία ἄγω εἄν ὁ διά ὁ Βάλλας · ἐχθρός δέ μᾶλλον ὁ ἐκ Ζελφά . ἑρμηνεύω μέν γάρ ὁ Δάν , κρίσις · Νεφθαλίμ δέ , πλατυσμός . οὗτος γίγνομαι ὁ προφήτης ὁ κήρυγμα . ὅτι2 γάρ μέλλω ὁ Χριστός κρίνω ὁ οἰκέω ἐν δικαιοσύνη , καί καταψηφίζομαι μέν ὡς πλεονεκτέω καί ἀναλέγω ἐγώ ὁ Σατανᾶς · σῴζω δέ καί ἐγώ , καί ἐκ πολύς ἄγαν στενοχωρία εἰς πλατύς ὥσπερ μεθίστημι Καρδία , χαλεπός οὐδείς ἐπιδείκνυμι πάλιν . ὁ μέν γάρ μακάριος ψαλμῳδός ἀνακράζω λέγω , ὡς ἐκ πρόσωπον ὁ ἐν Χριστός καί ἁγίζω ἐν πνεῦμα · ὁδός ἐντολή σύ τρέχω , ὅταν πλατύνω ὁ Καρδία ἐγώ . ὁ δέ γε σοφός Παῦλος ἑτεροζυγέω ἐθέλω ὁ ἐκ Κόρινθος πιστεύω ἐπιστέλλω , λέγω · ὁ στόμα ἐγώ ἀνοίγω πρός σύ , Κορίνθιος , ὁ καρδία ἐγώ πλατύνω . οὖον στενοχωρέω ἐν ἐγώ , στενοχωρέω δέ ἐν ὁ σπλάγχνον σύ · ὁ δέ αὐτός ἀντιμισθία ὡς τέκνον λέγω . πλατύνω καί σύ , μή γίγνομαι ἑτεροζυγέω ἄπιστος . ὅτι2 δέ κρίσις ὀρθός καί Δίκαιος γίγνομαι παρά Χριστός , σαφηνίζω μέν πάλιν αὐτός ὁ μακάριος Δαυίδ , ὁ ὁ πλεονεκτέω πρόσωπον ἑαυτοῦ περιτίθημι , καί λέγω πρός ὁ ὁ ὅλος Σωτήρ Χριστός · ἐξεγείρω , κύριος , καί προσέχω ὁ κρίσις ἐγώ , ὁ Θεός ἐγώ , ὁ κύριος ἐγώ , εἰς ὁ δίκη ἐγώ . αὐτός γε μήv ὁ Σωτήρ ἐναργής οὗτος καθίστημι λέγω · νῦν κρίσις εἰμί ὁ κόσμος οὗτος , νῦν ὁ ἄρχω ὁ κόσμος οὗτος ἐκβάλλω ἔξω · ἐγώ ἐάν ὑψόω ἐκ ὁ γῆ , πᾶς ἕλκω πρός ἐμαυτοῦ . ὁράω ὅτι κρίσις ἐγώ εἰμί Δίκαιος καί Καρδία πλατυσμός ὁ προφήτης προανακηρύσσω ὁ ἐπί Χριστός λαλέω μυστήριον ; γίγνομαι τοίνυν ἐκ Βάλλας Δάν τε καί Νεφθαλίμ , ὅς εἰμί κρίσις καί πλατυσμός · ἀπό δέ γε ὁ Ζελφά Γάδ καί Ἀσήρ · καί διερμηνεύω δέ πειρατήριον ὁ Γάδ , πλοῦτος γε μήv ὁ Ἀσήρ . ἆρα οὖν οὐ τοιοῦτος γίγνομαι ὁ τελευταῖος μετά ὁ πρῶτος ὁ Ἰουδαῖος λαός ; εἶτα πῶς ἀμφίλογος ; ἐς αὐτός γάρ οὗτος καθοράω τις εἄν ὁ κατά Χριστός γίγνομαι . ὁ μέν γάρ πειράζω αὐτός μετά ὁ καλέω Ἡρωδιανός , λέγω · διδάσκαλος , οἶδα ὅτι ἀληθής εἰμί , καί οὖον μέλος σύ περί οὐδείς · οὖον γάρ βλέπω εἰς πρόσωπον ἄνθρωπος , ἀλλά ἐπί ἀλήθεια ὁ ὁδός ὁ Θεός διδάσκω · ἔξεστι δίδωμι κῆνσος Καῖσαρ , ἢ οὖον ; πρόσειμι δέ πειράω , ἵνα παγιδεύω αὐτός . μαρτυρέω γάρ οὕτως ὁ θεσπέσιος εὐαγγελιστής . ὁ δέ λῆμμα ἕνεκα καί φιλοκερδία οὖον παραδέχομαι ὁ υἱός . φημί γάρ , φημί , ἐν ἑαυτοῦ · οὗτος εἰμί ὁ κληρονόμος , δεῦρο , ἀποκτείνω αὐτός , ἵνα ἐγώ ὁ κληρονομία γίγνομαι . ὅτι2 δέ φιλόπλουτος καί φιλοκερδής ἄγαν ὁ Φαρισαῖος γίγνομαι , καί ὁ ὁ Γραμματεύς ἀνόσιος στῖφος , καθοράω τις εἄν , καί λίαν ἑτοίμως , ὁ περί αὐτός γράφω ὁ νόος ἐνίημι . ὁ μέν γάρ Κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ἀπεμπολέω δήω φάσκω ὁ ἐπίγειος πλοῦτος ὁ ὁ ἄνω φρονέω αἱρέω , καί διανέμω ὁ εἰμί πτωχός , ἵνα ὁ ἄνω κερδαίνω θησαυρός . ἀλλά , ὅς φημί ὁ εὐαγγελιστής , ἀκούω οὗτος ὁ Γραμματεύς καί ὁ Φαρισαῖος φιλάργυρος εἰμί , καί ἐκμυκτηρίζω αὐτός . ὅτι2 δέ καί μέχρι ὁ ἄγαν εὐτελής καθικνέομαι , μετά πολύς ἀκρίβεια λεπτολογία σπουδάζω , οὐδέ ὁ βραχύς μεθίημι ὁ μή προσάγω κατά νόμος ὁ τάσσω δέκατος , καίτοι ὁ νόμος φροντίζω ὀλίγος , παντελῶς αὐτός διασαφέω λέγω ὁ Κύριος · οὐαί σύ , Γραμματεύς καί Φαρισαῖος ὑποκριτής , ὅτι ἀποδεκατόω ὁ ἡδύοσμον , καί ὁ ἄνηθον , καί ὁ κύμινον · καί ἀφίημι ὁ βαρύς ὁ νόμος , ὁ κρίσις , καί ὁ ἔλεος , καί ὁ πίστις . οὐκοῦν ὁ μέν Γάδ πειρατήριον , πλοῦτος δέ ὁ Ἀσήρ . καί ἄμφω γίγνομαι ἐκ θεράπαινα ὁ Ζελφά , μετά ὁ Δάν τε καί Νεφθαλίμ , ἕ εἰμί ἐκ Βάλλας . ἀλλά ἐν οὗτος μέν , ἐγώ ὁ πρό ὁ ὁ Σωτήρ ἐγώ ἐπιδημία καιρός γράφω · κατά ὅς εἰμί ἔτι στεῖρα Ῥαχήλ , τουτέστιν , ὁ ἐκ ἔθνος ἐκκλησία · ὅς ὅτι τίκτω πολύς , καί ἀναρίθμητος εἰμί τροφός , προανακράζω μέν Ἠσαΐας λέγω · εὐφραίνω , στεῖρα , ὁ οὖον τίκτω . ῥήγνυμι καί βοάω , ὁ οὐ ὠδίνω · ὅτι πολύς ὁ τέκνον ὁ ἐρῆμος μᾶλλον ἢ ὁ ἔχω ὁ ἀνήρ . διασαφέω δέ καί αὐτός ὁ θεσπέσιος Δαυίδ περί Θεός λέγω · ὁ κατοικίζω στεῖρα ἐν οἶκος , μήτηρ ἐπί τέκνον εὐφραίνω . φημί δέ ποῦ πρός αὐτός καί ὁ ὁ ὅλος Δεσπότης καί Θεός · ἀρόω κύκλος ὁ ὀφθαλμός σύ , καί ὁράω πᾶς . καί πάλιν · ἰδέ οὗτος πόρρωθεν ἔρχομαι , οὗτος ἀπό Βορέας , καί οὗτος ἀπό θάλασσα , ἄλλος δέ ἐκ γῆ Πέρσης . φέρω δή οὖν , εἰμί δοκέω , καταθρέω ὁπηνίκα καί ὅπως τίκτω ὁ στεῖρα . οὐκοῦν μετά ἐκεῖνος ἕ γίγνομαι ἐκ θεράπαινα , ὁ ἐν ἀγρός μανδραγόρας εὑρίσκω Ῥουβείμ , ὁ ἐκ Ἰακώβ πρωτότοκος · προσκομίζω δέ Λεία ὁ ἴδιος μήτηρ . ὁ δέ ὁ Ῥαχήλ ζητέω δίδωμι . καί τίκτω μέν Λεία , λαμβάνω ὁ μανδραγόρας , δύο πάλιν υἱός , ὁ τε ἰσάχαρ καί μέντοι καί ὁ Ζαβουλών . εἶτα μιμνήσκω θεός ὁ Ῥαχήλ , καί διανοιχθείς αὐτός ὁ μήτρα , καί αὐτός τίκτω ὁ Ἰωσήφ , καί τελευτάω ὁ Βενιαμίν . Λεία μέν οὖν ὅτι ὁ ὁ Ἰουδαῖος συναγωγή ὑπαινίσσομαι , Ῥαχήλ δέ ὁ ἐκ ἔθνος ἐκκλησία , προμηνύω ἐγώ πλειστάκις ὁ λόγος . μεθίημι δή οὖν ὡς ἀνόνητος ἔτι ὁ ταυτολογέω , λοιπός ἀφηγέομαι τίς εἄν ἄγω εἰς τύπος ὁ μανδραγόρας , διά ὁ πρωτοτόκος Ῥουβείμ εὑρίσκω . τις δέ εἄν βούλομαι δηλόω ὁ εἰς ἄμφω τε καί ἐν ἴσος τάχα ποῦ διανέμησις · δίδωμι γάρ ὁ Λεία ὁ Ῥαχήλ · τίς δέ πρός οὗτος καί αὐτός ὁ παῖς ὁ γένεσις , ἐν ὁ ὁ ὄνομα σημασία ὠδίνω ὁ μυστήριον .