cyrillus-theology.glaphyra-in-pentateuchum Ex.2.3.2
β . Ὕδατι τὸν θεῖον παρεικάζει λόγον ἡ θεόπνευστος Γραφή . Ὥσπερ γάρ ἐστι σωμάτων ζωοποιὸν τὸ ὕδωρ τὸ αἰσθητόν · οὕτω καὶ ὁ θεῖος εἰ καθίκοιτο λόγος εἰς νοῦν , ὀνήσειεν ἂν οὐ μετρίως αὐτόν . Τοιγάρτοι καὶ ὁ Χριστὸς ταῖς Ἰουδαίων ἀγέλαις προσλαλῶν ἀνακεκράγει , λέγων · Εἴ τις διψᾷ , ἐρχέσθω πρός με , καὶ πινέτω . Καὶ πρός γε τὴν γυναῖκα ἐκ Σαμαρείας , Καὶ πᾶς ὁ πίνων ἐκ τοῦ ὕδατος τούτου , διψήσει πάλιν · ὃς δ’ ἂν πίῃ ἐκ τοῦ ὕδατος οὗ ἐγὼ δώσω αὐτῷ , οὐ μὴ διψήσει εἰς τὸν αἰῶνα . Ἄρτι τοίνυν οἱ ἐξ Ἰσραὴλ τὴν θεομισῆ τῶν Αἰγυπτίων ἀφέντες λατρείαν , μετέθεντο ταῖς γνώμαις εἰς τὸ τελεσφορεῖν ἅπερ ἂν βούλοιτο Θεός . Ἀλλ’ οὔπω τοῖς ἄνωθέν τε πεπαιδαγώγηνται νόμοις , οὔπω τῶν νοητῶν ὑδάτων ἀπογευσάμενοι , μονονουχὶ ξηρὸν καὶ δεδιψηκότα τὸν νοῦν εἶχον ἐν ἑαυτοῖς . Εἶτα μόλις περιτυγχάνουσιν τῇ Μεῤῥᾷ · ἀλλ’ οὐκ ἠδύναντο πιεῖν ὕδωρ · πικρὸν γὰρ ἦν . Ἔπειτα Μωσέως τὸ ξύλον ἐμβεβληκότος , τῆς ἐμφύτου πικρίας τὸ ὕδωρ ἀπηλλάττετο . Τίς οὖν ἡ Μεῤῥά ; Φαίην ἂν ὅτι τὸ Γράμμα τὸ νομικόν . Πικρὸς γὰρ ὁ νόμος , εἴπερ ἐστὶ κολαστής . Καὶ γοῦν ὁ θεσπέσιος ἔφη Παῦλος · Ἀθετήσας τις νόμον Μωσέως χωρὶς οἰκτιρμῶν ἐπὶ δυσὶν ἢ τρισὶν μάρτυσιν ἀποθνήσκει . Ὁρᾷς ὅτι πικρὸς ἦν καὶ δύσοιστος καὶ αὐτοῖς τάχα που τοῖς ἐθέλουσι κατορθοῦν ; Καὶ γοῦν οἱ θεσπέσιοι μαθηταὶ τοῖς μετὰ τὴν πίστιν ἀνάπτουσί τινας εἰς λατρείαν αὖθις τὴν νομικὴν , διαῤῥήδην ἔφασκον · Καὶ νῦν τί πειράζετε τὸν Θεὸν ἐπιθεῖναι ζυγὸν ἐπὶ τὸν τράχηλον τῶν μαθητῶν , ὃν οὔτε ἡμεῖς , οὕτε οἱ πατέρες ἡμῶν ἰσχύσαμεν βαστάσαι ; Καὶ γοῦν ὁ μακάριος Παῦλος κατακρίσεως διακονίαν ἀποκαλεῖ τὴν διὰ τοῦ πανσόφου Μωσέως ἐντολήν . Ἔφη γὰρ οὕτως · Εἰ γὰρ ἡ διακονία τῆς κατακρίσεως δόξα , πολλῷ μᾶλλον περισσεύει ἡ διακονία τῆς δικαιοσύνης ἐν δόξῃ . Ἔφη δὲ καὶ ἑτέρωθι · Τὸ γράμμα ἀποκτείνει , τὸ δὲ πνεῦμα ζωοποιεῖ . Γράμμα σαφῶς , οἶμαί που , τὸν νόμον , πνεῦμα δὲ πάλιν , τὴν ἐν πνεύματι λατρείαν ἀποκαλῶν , τουτέστι , τὴν εὐαγγελικήν · πικρὸς γὰρ ὁ νόμος . Ἑρμηνεύεται δὲ πικρὰ καὶ ἡ Μεῤῥά . Ὅτι δὲ ἡ διὰ νόμου παίδευσις αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν , καὶ ὅσον ἧκεν εἰς τύπους , ζωοποιεῖν οὐχ οἵα τε , τὸ διατείνεσθαι περιττόν . Οὐδεὶς γὰρ ἐν νόμῳ δικαιοῦται παρὰ Θεῷ , κατὰ τὸ γεγραμμένον . Ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἔσται δὴ τότε ζωοποιὸς ὁ νόμος , ἀπαλλαγήσεται καὶ τῆς κατὰ γράμμα πικρίας , εἰ γένοιτο παραδεκτικὸς μυστηρίου τοῦ κατὰ Χριστόν · τέλος γὰρ νόμου Χριστὸς εἰς σωτηρίαν παντὶ πιστεύοντι , νοούμενος δηλονότι πνευματικῶς · τύπος δ’ ἂν εἴη καὶ τοῦδε σαφὴς τὸ ἐπὶ Μεῤῥᾷ συμβεβηκός . Δηλοῖ γὰρ τὸ ξύλον , τὸν τοῦ Σωτῆρος σταυρὸν , ἤτοι τὸ ἐπ’ αὐτῷ μυστήριον · ὅπερ εἰ γένοιτο τοῖς ἐν νόμῳ παραδεκτὸν , γλυκὺ καὶ τὸ πικρὸν εὑρήσουσιν · οὐ γὰρ τοῖς πιστεύουσιν εἰς Χριστὸν , φιλαίτιός τέ ἐστι καὶ κολαστὴς ὁ νόμος , ἀλλ’ ἤδη ζωοποιὸς , μεταπλαττομένης εὖ μάλα τῆς ἱστορίας ἡμῖν πρὸς θεωρίαν πνευματικὴν , καὶ ποδηγούσης ἐπὶ Χριστὸν , ὅς ἐστι ζωὴ καὶ ζωοποιός . Τότε γὰρ , τότε καὶ νόμος ἡμῖν ὁριεῖ δικαιώματά τε καὶ κρίσεις . Ἀποκομιεῖ γὰρ εὐθὺς ἐπὶ τὸ αὐτῷ δοκοῦν , καὶ τὴν εἰς πᾶν ὁτιοῦν τῶν ἀρίστων καταδείξει τρίβον , ἔξω τε δειμάτων καὶ τοῦ κολάζεσθαι προσδοκᾷν γενέσθαι παρασκευάζει . Πᾶσαν γὰρ , φησὶ , πληγὴν ἣν ἐπήγαγον τοῖς Αἰγυπτίοις , οὐκ ἐπάξω ἐπὶ σέ . Οὐκοῦν τοῖς ἐν νόμῳ τοῦτο λαβοῦσι μυστήριον , ἐλπὶς ἀγαθὴ τοῦ διαβήσεσθαι κόλασιν . Καὶ τοῦτο , οἶμαι , ἐστὶν ὃ καὶ αὐτὸς εἴρηκεν ὁ Σωτὴρ τοῖς Ἰουδαίων δήμοις κατὰ τὸν τῆς ἐπιδημίας καιρόν · Ἀμὴν , ἀμὴν λέγω ὑμῖν , ὅτι ὁ τὸν λόγον μου ἀκούων , καὶ πιστεύων τῷ πέμψαντί με , ἔχει ζωὴν αἰώνιον , καὶ εἰς κρίσιν οὐκ ἔρχεται · ἀλλὰ μεταβέβηκεν ἐκ τοῦ θανάτου εἰς ζωήν . Καὶ πάλιν · Ὁ πιστεύων εἰς τὸν Υἱὸν , οὐ κρίνεται . Παραδεξάμενος τοίνυν τὰ δικαιώματα Χριστοῦ , τότε δὴ , τότε καὶ εἰς Ἐλεὶμ ἥξομεν · ὅ ἐστιν , ἀνάβασις . Ἀναβιβαζόμεθα γὰρ ἐκ τῆς ἀρχαίας ἡμῶν νηπιότητος εἰς ἀρτίως ἔχουσαν φρένα , καὶ εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ καταντήσαντες , ταῖς τῶν νοητῶν ὑδάτων πηγαῖς ἐντρυφήσομεν . Δυοκαίδεκα δὲ αὗται τὸν τῶν ἁγίων ἀποστόλων ἡμῖν καταγράφουσι χορόν · περιτευξόμεθα δὲ καὶ τοῖς ἑβδομήκοντα στελέχεσι τῶν φοινίκων . Γέγραπται γὰρ , ὅτι μετὰ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους ἀνέδειξεν ὁ Κύριος ἑτέρους ἑβδομήκοντα . Ὅτι δὲ πηγαὶ κατὰ τὸ ἀληθὲς οἱ θεσπέσιοι μαθηταὶ , τὸν θεῖον ἡμῖν καὶ σωτήριον καὶ ἀναγκαῖον εἰς ζωὴν ἀναβρύοντες λόγον , παραδείξειεν ἂν εὖ μάλα τοῖς ἐν νόμῳ δεδικαιωμένοις ὁ τῶν ὅλων Θεὸς , οὕτω λέγων · Ἀντλήσατε ὕδωρ μετ’ εὐφροσύνης ἐκ τῶν πηγῶν τοῦ Σωτηρίου . Ἁγίου δὲ πέρι παντὸς ὁ θεσπέσιος Μελῳδὸς , Δίκαιος , φησὶν , ὡς φοῖνιξ ἀνθήσει . Καὶ μή τοι θαυμάσῃς . Ἐπεὶ καὶ αὐτὸς ὁ Χριστὸς τῇ τοιᾷδε κλήσει κατονομάζεται παρά γε τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ . Ἔφη γάρ που πάλιν ἡ νοητὴ νύμφη , τουτέστι ἡ Ἐκκλησία , περὶ τοῦ ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ νυμφίου , φημὶ δὴ Χριστοῦ · Εἶπα · Ἀναβήσομαι ἐπὶ τῷ φοίνικι · κρατήσω τῶν ὑψῶν αὐτοῦ . Ἀεὶ γάρ ἐστιν εὐθαλὲς τὸ φυτὸν , γλυκύ τε καὶ εὔριζον , καὶ λελευκασμένην ἔχον τὴν καρδίαν . Τοιουτοειδὴς δέ πώς ἐστιν ὁ Χριστὸς νοητῶς , δι’ οὗ καὶ μεθ’ οὗ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ ἡ δόξα , σὺν ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: Β . ὕδης ὁ θέω παρεικάζω λόγος ὁ θεόπνευστος γραφή . ὥσπερ γάρ εἰμί σῶμα ζωοποιός ὁ ὕδωρ ὁ αἰσθητός · οὗτος καί ὁ θεῖος εἰμί καθικνέομαι λόγος εἰς νόος , ὀνίνημι εἄν οὖον μέτριος αὐτός . τοιγάρ καί ὁ Χριστός ὁ Ἰουδαῖος ἀγέλη προσλαλέω ἀνακράζω , λέγω · εἰμί τις διψάω , ἔρχομαι πρός ἐγώ , καί πίνω . καί πρός γε ὁ γυνή ἐκ Σαμάρεια , καί πᾶς ὁ πίνω ἐκ ὁ ὕδωρ οὗτος , διψάω πάλιν · ὅς δέ εἄν πίνω ἐκ ὁ ὕδωρ ὅς ἐγώ δίδωμι αὐτός , οὖον μή διψάω εἰς ὁ αἰών . ἄρτι τοίνυν ὁ ἐκ Ἰσραήλ ὁ θεομισής ὁ Αἰγύπτιος ἀφίημι λατρεία , μετατίθημι ὁ γνώμη εἰς ὁ τελεσφορέω ὅσπερ εἄν βούλομαι Θεός . ἀλλά οὔπω ὁ ἄνωθεν τε παιδαγωγέω νόμος , οὔπω ὁ νοητός ὕδωρ ἀπογεύω , μονονού ξηρός καί διψάω ὁ νόος ἔχω ἐν ἑαυτοῦ . εἶτα μόλις περιτυγχάνω ὁ μερρά · ἀλλά οὐ δύναμαι πίνω ὕδωρ · πικρός γάρ εἰμί . ἔπειτα Μωσῆς ὁ ξύλον ἐμβάλλω , ὁ ἔμφυτος πικρία ὁ ὕδωρ ἀπαλλάσσω . Τῖς οὖν ὁ μερρά ; φημί εἄν ὅτι ὁ Γράμμα ὁ νομικός . πικρός γάρ ὁ νόμος , εἴπερ εἰμί κολαστής . καί γοῦν ὁ θεσπέσιος φημί Παῦλος · ἀθετέω τις νόμος Μωσῆς Χωρὶς οἰκτιρμός ἐπί δύο ἢ τρεῖς μάρτυς ἀποθνήσκω . ὁράω ὅτι πικρός εἰμί καί δύσοιστος καί αὐτός τάχα ποῦ ὁ ἐθέλω κατορθόω ; καί γοῦν ὁ θεσπέσιος μαθητής ὁ μετά ὁ πίστις ἀνάπτω τις εἰς λατρεία αὖθις ὁ νομικός , διαρρήδην φάσκω · καί νῦν τίς πειράζω ὁ θεός ἐπιτίθημι ζυγόν ἐπί ὁ τράχηλος ὁ μαθητής , ὅς οὔτε ἐγώ , ἵημι ὁ πατήρ ἐγώ ἰσχύω βαστάζω ; καί γοῦν ὁ μακάριος Παῦλος κατάκρισις διακονία ἀποκαλέω ὁ διά ὁ πάνσοφος Μωσῆς ἐντολή . φημί γάρ οὕτως · εἰμί γάρ ὁ διακονία ὁ κατάκρισις δόξα , πολύς μᾶλλον περισσεύω ὁ διακονία ὁ δικαιοσύνη ἐν δόξα . φημί δέ καί ἑτέρωθι · ὁ γράμμα ἀποκτείνω , ὁ δέ πνεῦμα ζωοποιέω . Γράμμα σαφῶς , οἴομαι ποῦ , ὁ νόμος , πνεῦμα δέ πάλιν , ὁ ἐν πνεῦμα λατρεία ἀποκαλέω , τουτέστι , ὁ εὐαγγελικός · πικρός γάρ ὁ νόμος . ἑρμηνεύω δέ πικρός καί ὁ μερρά . ὅτι2 δέ ὁ διά νόμος παίδευσις αὐτός κατά ἑαυτοῦ , καί ὅσος ἵημι εἰς τύπος , ζωοποιέω οὐ οἷος τε , ὁ διατείνω περισσός . οὐδείς γάρ ἐν νόμος δικαιόω παρά Θεός , κατά ὁ γράφω . ἀλλά καί αὐτός εἰμί δή τότε ζωοποιός ὁ νόμος , ἀπαλλάσσω καί ὁ κατά γράμμα πικρία , εἰμί γίγνομαι παραδεκτικός μυστήριον ὁ κατά Χριστός · τέλος γάρ νόμος Χριστός εἰς σωτηρία πᾶς πιστεύω , νοέω δηλονότι πνευματικός · τύπος δέ εἄν εἰμί καί ὅδε σαφής ὁ ἐπί μερρά συμβεβηκός . δηλόω γάρ ὁ ξύλον , ὁ ὁ Σωτήρ σταυρός , ἤτοι ὁ ἐπί αὐτός μυστήριον · ὅσπερ εἰμί γίγνομαι ὁ ἐν νόμος παραδεκτός , γλυκύς καί ὁ πικρός εὑρίσκω · οὖον γάρ ὁ πιστεύω εἰς Χριστός , φιλαίτιος τε εἰμί καί κολαστής ὁ νόμος , ἀλλά ἤδη ζωοποιός , μεταπλάσσω εὕω μάλα ὁ ἱστορία ἐγώ πρός θεωρία πνευματικός , καί ποδηγέω ἐπί Χριστός , ὅς εἰμί ζωή καί ζωοποιός . τότε γάρ , τότε καί νόμος ἐγώ ὁρίζω δικαίωμα τε καί κρίσις . ἀποκομίζω γάρ εὐθύς ἐπί ὁ αὐτός δοκέω , καί ὁ εἰς πᾶς ὁστισοῦν ὁ Ἀρίστων καταδεικνύω τρίβω , ἔξω τε δέμω καί ὁ κολάζω προσδοκάω γίγνομαι παρασκευάζω . πᾶσα γάρ , φημί , πληγή ὅς ἐπάγω ὁ Αἰγύπτιος , οὐ ἐπάγω ἐπί σός . οὐκοῦν ὁ ἐν νόμος οὗτος λαμβάνω μυστήριον , Ἐλπὶς ἀγαθός ὁ διαβαίνω κόλασις . καί οὗτος , οἴομαι , εἰμί ὅς καί αὐτός εἴρω ὁ Σωτήρ ὁ Ἰουδαῖος δῆμος κατά ὁ ὁ ἐπιδημία καιρός · ἀμήν , ἀμήν λέγω σύ , ὅτι ὁ ὁ λόγος ἐγώ ἀκούω , καί πιστεύω ὁ πέμπω ἐγώ , ἔχω ζωή αἰώνιος , καί εἰς κρίσις οὐ ἔρχομαι · ἀλλά μεταβαίνω ἐκ ὁ θάνατος εἰς ζωή . καί πάλιν · ὁ πιστεύω εἰς ὁ υἱός , οὖον κρίνω . παραδέχομαι τοίνυν ὁ δικαίωμα Χριστός , τότε δή , τότε καί εἰς Ἐλεὶμ ἥκω · ὅς εἰμί , ἀνάβασις . ἀναβιβάζω γάρ ἐκ ὁ ἀρχαῖος ἐγώ νηπιότης εἰς ἄρτιος ἔχω φρήν , καί εἰς μέτρον ἡλικία ὁ πλήρωμα ὁ Χριστός καταντάω , ὁ ὁ νοητός ὕδωρ πηγή ἐντρυφάω . δώδεκα δέ οὗτος ὁ ὁ ἅγιος ἀπόστολος ἐγώ καταγράφω χορός · περιτυγχάνω δέ καί ὁ ἑβδομήκοντα στέλεχος ὁ Φοῖνιξ . γράφω γάρ , ὅτι μετά ὁ ἅγιος ἀπόστολος ἀναδείκνυμι ὁ Κύριος ἕτερος ἑβδομήκοντα . ὅτι2 δέ πηγή κατά ὁ ἀληθής ὁ θεσπέσιος μαθητής , ὁ θέω ἐγώ καί σωτήριος καί ἀναγκαῖος εἰς ζωή ἀναβρύω λόγος , παραδείκνυμι εἄν εὕω μάλα ὁ ἐν νόμος δικαιόω ὁ ὁ ὅλος θεός , οὗτος λέγω · ἀντλέω ὕδωρ μετά Εὐφρόσυνος ἐκ ὁ πηγή ὁ σωτήριος . Ἅγιος δέ περί πᾶς ὁ θεσπέσιος μελῳδός , Δίκαιος , φημί , ὡς Φοῖνιξ ἀνθέω . καί μή ὅς θαυμάζω . ἐπεί καί αὐτός ὁ Χριστός ὁ τοιόσδε κλῆσις κατονομάζω παρά γε ὁ θεόπνευστος γραφή . φημί γάρ ποῦ πάλιν ὁ νοητός νύμφη , τουτέστι ὁ ἐκκλησία , περί ὁ ἄνωθεν καί ἐκ οὐρανός νυμφίος , φημί δή Χριστός · εἶπον · ἀνάπτω ἐπί ὁ Φοῖνιξ · κρατέω ὁ ὕψος αὐτός . ἀείς γάρ εἰμί εὐθηλής ὁ φυτόν , γλυκύς τε καί εὐρίζω , καί λευκάζω ἔχω ὁ Καρδία . τοιουτοοιδα δέ πως εἰμί ὁ Χριστός νοητός , διά ὅς καί μετά ὅς ὁ Θεός καί πατήρ ὁ δόξα , σύν ἅγιος πνεῦμα εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .