cyrillus-theology.glaphyra-in-pentateuchum Ex.2.5.1
α . Τὴν μὲν θείαν , ἥτις ποτ’ ἐστὶν καταθρῆσαι φύσιν , οὐκ ἂν δύναιτό τις . Ἄποπτος γὰρ παντελῶς , καὶ μὴν καὶ ἐπέκεινα νοῦ παντὸς , καὶ λόγου δύναμιν ὑπερφέρεται · μόνη δὲ ὑπὸ μόνης ἑαυτῆς γινώσκεται . Καὶ πεύσει δὴ τοῦτο βοῶντος Χριστοῦ · Οὐδεὶς γὰρ οἶδε , φησὶ , τίς ἐστιν ὁ Υἱὸς , εἰ μὴ ὁ Πατήρ · οὐδὲ τὸν Πατέρα τις ἐπιγινώσκει τίς ἐστιν , εἰ μὴ ὁ Υἱὸς , καὶ ᾧ ἂν βούληται ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψαι . Παρέδειξε τοίνυν ἡμῖν τὸ ἐξαίρετον κάλλος τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς , ὁ Μονογενὴς , ἑαυτὸν ὥσπερ λαμπρὰν ἀναθεὶς εἰκόνα . Τοιγάρτοι φησίν · Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ , ἑώρακε τὸν Πατέρα . Τεθεάμεθα δὲ τὸν Υἱὸν , καὶ τοῖς τῆς καρδίας ὄμμασιν , καὶ τοῖς τῆς σαρκὸς , ὅτε καθεὶς ἑαυτὸν εἰς κένωσιν , καταβέβηκεν ἐν τοῖς καθ’ ἡμᾶς · καίτοι καὶ ἐν μορφῇ , καὶ ἐν ἰσότητι , τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὑπάρχων Θεὸς , καὶ ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν γεγεννημένος . Καὶ μὴν ἔφη μὲν ὁ Βαροὺχ , αὐτὸν , οἶμαί που , τὸν Λόγον καταδεικνύς · Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν , οὐ λογισθήσεται ἕτερος πρὸς αὐτόν . Ἐξεῦρε πᾶσαν ὁδὸν ἐπιστήμης , καὶ ἔδωκεν αὐτὴν Ἰακὼβ τῷ παιδὶ αὐτοῦ , καὶ Ἰσραὴλ τῷ ἠγαπημένῳ ὑπ’ αὐτοῦ . Μετὰ τοῦτο ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη , καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη . Προανακεκράγει δὲ σαφῶς καὶ ὁ θεῖος ἡμῖν Δαβίδ · Θεὸς θεῶν Κύριος ἐλάλησεν , καὶ ἐκάλεσε τὴν γῆν , ἀπὸ ἀνατολῶν ἡλίου μέχρι δυσμῶν · ἐκ Σιὼν ἡ εὐπρέπεια τῆς ὡραιότητος αὐτοῦ . Ὁ Θεὸς ἐμφανῶς ἥξει , ὁ Θεὸς ἡμῶν , καὶ οὐ παρασιωπήσεται . Καταβέβηκε γὰρ ἐν εἴδει πυρὸς ἐπὶ ὄρος Σινᾶ . Ἀλλ’ ὅτι τύπος ἦν ἐκεῖνα , καὶ ἕτερον οὐδὲν , πληροφορεῖ Χριστός . ᾬοντο γὰρ οἱ τῶν Ἰουδαίων δῆμοι , τὴν ἀπόῤῥητον ἀληθῶς τεθεᾶσθαι φύσιν , μεσολαβοῦντος Μωσέως , καὶ περιστάντος αὐτοὺς ἐν Χωρὴβ , καὶ συλλέγοντος εἰς ἐκκλησίαν ὑπὸ τὸ ὅρος Σινᾶ . Ἐπειδὴ δὲ καὶ σαλπίγγων ἠχὴ διαπρύσιος εἰς τὸ ἄνω διᾴττουσα κατεπτόει τοὺς ἀκροωμένους , ᾤοντο κατὰ σφᾶς καὶ φωνῆς τῆς θείας γενέσθαι κατήκοοι . Ἀλλ’ ὅτι ταυτὶ μειρακιωδῶς ἐσκέπτοντο , πεπληροφόρηκεν ἐναργῶς οὕτω λέγων ὁ Θεός · Φωνὴν αὐτοῦ ἀκηκόατε , οὐδὲ εἶδος αὐτοῦ ἑωράκατε . Καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ οὐκ ἔχετε ἐν ὑμῖν μένοντα , ὅτι ὃν ἀπέστειλεν ἐκεῖνος , τούτῳ ὑμεῖς οὐ πιστεύετε . Οὐκοῦν οἱ πιστεύσαντες , τεθεάμεθα ἐν Υἱῷ τὸν Πατέρα , παρεδεξάμεθα δὲ καὶ τὸν Λόγον αὐτοῦ . Ταύτῃτοι καὶ λελυτρώμεθα · σέσωκε γὰρ ἡμᾶς , οὐ πρέσβυς , οὐκ ἄγγελος , οὐχ ὁ νόμος ὁ διὰ Μωσέως , ἀλλ’ αὐτὸς ὁ Κύριος , κατὰ τὸ γεγραμμένον . Ὅτι δὲ ἀληθὲς ὅ φημι , καὶ διὰ τῶν γεγραμμένων εἰσόμεθα . Ἔχει δὲ οὕτως · Καὶ εἶπε , φησίν · Ἐγώ εἰμι ὁ Θεὸς τοῦ Πατρός σου , ὁ Θεὸς Ἀβραὰμ , καὶ ὁ Θεὸς Ἰσαὰκ , καὶ ὁ Θεὸς Ἰακώβ . Ἀπέστρεψε δὲ Μωσῆς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ . Ηὐλαβεῖτο γὰρ καταβλέψαι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ . Ἄθρει τοῦ νόμου τὸ ἀδρανές . Ἐμφανίζει γὰρ ἑαυτὸν ὁ Θεὸς τῶν ὅλων · ἀλλ’ ἐμφανῶς καθιστάντος , ἀποστρέφει τὸ πρόσωπον Μωσῆς . Σημεῖον δ’ ἂν γένοιτο καὶ τοῦτο ἡμῖν ἐναργὲς τοῦ , μηδὲ αὐτοὺς τοὺς υἱοὺς τὴν θεοπρεπῆ τοῦ Υἱοῦ καταθρῆσαι δόξαν , ἐμφανίζοντος καὶ μονονουχὶ προσάγοντος εἰς ἐπίγνωσιν . Τοιγάρτοι καὶ ἔφασκε διὰ φωνῆς Ἡσαΐου · Εὑρέθην τοῖς ἐμὲ μὴ ζητοῦσιν · ἐμφανὴς ἐγενόμην τοῖς ἐμὲ μὴ ἐπερωτῶσιν . Εἶπα · Ἰδοὺ εἰμὶ τῷ ἔθνει , οἳ οὐκ ἠπίσταντό με . Ὅλην τὴν ἡμέραν ἐξεπέτασα τὰς χεῖράς μου πρὸς λαὸν ἀπειθοῦντα καὶ ἀντιλέγοντα . Οὐκοῦν οὐ τεθέανται τὴν δόξαν Χριστοῦ , τοὺς τῆς διανοίας ἀποστρέφοντες ὀφθαλμούς . Καὶ τοῦτο , οἶμαι , ἐστὶ τὸ διὰ φωνῆς προφήτου περὶ αὐτῶν εἰρημένον · Καὶ ἐστρέψαντο ἐπ’ ἐμὲ νῶτα καὶ πρόσωπον αὐτῶν . Γράφει δὲ καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος · Ἄχρι τῆς σήμερον ἡμέρας , ἐπὶ τῇ ἀναγνώσει τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης , τὸ αὐτὸ κάλυμμα μένει μὴ ἀνακαλυπτόμενον , ὅτι ἐν Χριστῷ καταργεῖται . Ἀλλ’ ἕως σήμερον ἡνίκα ἀναγινώσκεται Μωσῆς , κάλυμμα ἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτῶν κεῖται . Ἡνίκα δὲ ἂν ἐπιστρέψῃ πρὸς Κύριον , περιαιρεῖται τὸ κάλυμμα . Ὁ δὲ Κύριος , τὸ Πνεῦμά ἐστιν · οὗ δὲ Πνεῦμα Κυρίου , ἐκεῖ ἐλευθερία . Ἡμεῖς δὲ οἱ πιστεύσαντες , οὐκ εὐλαβούμεθα καταβλέψαι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ , ἀλλ’ ᾗ πάλιν αὐτὸς ὁ θεσπέσιος ἔφη Παῦλος · Ἀνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ τὴν δόξαν Κυρίου κατοπτριζόμεθα . Ἀποστρέφει τοίνυν τὸ πρόσωπον Μωσῆς . Εἶτα τοῦ Θεοῦ λέγοντος , ὅτι προσήκει βαδίζειν αὐτὸν ὁμοῦ τῇ γερουσίᾳ τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ πρὸς τὸν ἀπόπληκτον Φαραὼ , σαφηνιοῦντα ὅτι προσκέκληται ὁ Θεὸς τοὺς ἐξ Ἰσραὴλ , ἵνα θύσωσιν αὐτῷ κατὰ τὴν ἔρημον · προσθέντος δὲ ὅτι δεήσει σκυλεῦσαι τοὺς Αἰγυπτίους , δεχομένης γυναικὸς παρὰ γείτονος καὶ συσκήνου αὐτῆς σκεύη ἀργυρᾶ καὶ χρυσᾶ , καὶ ἱματισμόν · Ἀπεκρίθη , φησὶν , ὁ Μωσῆς καὶ εἶπεν · Ἐὰν δὲ μὴ πιστεύσωσι , μηδὲ εἰσακούσωσι τῆς φωνῆς μου ( ἐροῦσι γὰρ , ὅτι Οὐκ ὦπταί σοι ὁ Θεὸς ) , τί ἐρῶ πρὸς αὐτούς ; Εἶπε δὲ αὐτῷ Κύριος · Τί τοῦτο ἐν τῇ χειρί σου · Ὁ δὲ εἶπεν · Ῥάβδος . Καὶ εἶπε · Ῥίψον αὐτὴν ἐπὶ τὴν γῆν . Καὶ ἔῤῥιψεν αὐτὴν ἐπὶ τὴν γῆν καὶ ἐγένετο ὄφις , καὶ ἔφυγε Μωσῆς ἀπ’ αὐτοῦ . Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς αὐτόν · Ἔκτεινον τὴν χεῖρά σου , καὶ ἐπιλαβοῦ τῆς κέρκου . Ἐκτείνας οὖν τὴν χεῖρα , ἐπελάβετο τῆς κέρκου , καὶ ἐγένετο ῥάβδος ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ · ἵνα πιστεύσωσί σοι ὅτι ὦπταί σοι Κύριος ὁ Θεὸς τῶν πατέρων σου , Θεὸς Ἀβραὰμ , καὶ Θεὸς Ἰσαὰκ καὶ Θεὸς Ἰακώβ . Ἐδεδίει μὲν γὰρ Μωσῆς καὶ γρ . μὴ ἄρα τις εἶναι δόξῃ τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ φιλοψευδής τε καὶ εἰκαιόμυθος , ὀφθῆναι μὲν ἑαυτῷ λέγων τὸν τῶν ὅλων Θεὸν , εἰπεῖν δὲ προστάξαι τῆς Αἰγυπτίων πλεονεξίας ὅτι πρέπει λοιπὸν ἀποφοιτᾷν ἐῤῥωμένως . Ταύτῃτοι θαυματουργεῖν ἐκέλευε , καὶ τὰ ὑπὲρ ἀνθρώπου φύσιν ἐργάζεσθαι , μεταπλάττοντος τοῦ Θεοῦ τὴν ῥάβδον εἰς ὄφιν , ὡς ἂν νοοῖτο οὐκ αὐτομόλης ἀληθῶς , ἀλλὰ τῶν ἄνωθεν καὶ παρὰ Θεοῦ θεσπισμάτων κομιστής . Τὸ γὰρ ἀληθὲς σημεῖον , ὃ πάντες ἡμεῖς πεπιστεύκαμεν , ἡ τοῦ Λόγου ἐν τοῖς καθ’ ἡμᾶς καταφοίτησις , ἣ διὰ τῆς ῥάβδου τῆς εἰς γῆν πεσούσης σημαίνεται . Πῶς δὲ καὶ τίνα τρόπον , ὡς ἔνι δὴ πάλιν εἰπεῖν πειράσομαι .
Lemmas: ὅς . ὁ μέν θεῖος , ὅστις πρός εἰμί καταθρέω φύσις , οὐ εἄν δύναμαι τις . ἄποπτος γάρ παντελῶς , καί μήv καί ἐπέκεινα νόος πᾶς , καί λόγος δύναμις ὑπερφέρω · μόνος δέ ὑπό μόνος ἑαυτοῦ γιγνώσκω . καί πυνθάνομαι δή οὗτος βοῦς Χριστός · οὐδείς γάρ οἶδα , φημί , τίς εἰμί ὁ υἱός , εἰμί μή ὁ Πατήρ · οὐδέ ὁ πατήρ τις ἐπιγιγνώσκω τίς εἰμί , εἰμί μή ὁ υἱός , καί ὅς εἄν βούλομαι ὁ υἱός ἀποκαλύπτω . παραδείκνυμι τοίνυν ἐγώ ὁ ἐξαίρω κάλλος ὁ Θεός καί πατήρ , ὁ Μονογενής , ἑαυτοῦ ὥσπερ λαμπρός ἀνατίθημι εἰκών . τοιγάρ φημί · ὁ ὁράω ἐγώ , ὁράω ὁ πατήρ . θεάομαι δέ ὁ υἱός , καί ὁ ὁ Καρδία ὄμμα , καί ὁ ὁ σάρξ , ὅτε καθίημι ἑαυτοῦ εἰς κένωσις , καταβαίνω ἐν ὁ κατά ἐγώ · καίτοι καί ἐν μορφή , καί ἐν ἰσότης , ὁ Θεός καί πατήρ ὑπάρχω θεός , καί ἐκ αὐτός κατά φύσις γεννάω . καί μήv φημί μέν ὁ Βαρούχ , αὐτός , οἴομαι ποῦ , ὁ Λόγος καταδείκνυμι · οὗτος ὁ θεός ἐγώ , οὖον λογίζομαι ἕτερος πρός αὐτός . ἐξευρίσκω πᾶς ὁδός ἐπιστήμη , καί δίδωμι αὐτός Ἰακώβ ὁ παῖς αὐτός , καί Ἰσραήλ ὁ ἀγαπάω ὑπό αὐτός . μετά οὗτος ἐπί ὁ γῆ ὁράω , καί ὁ ἄνθρωπος συναναστρέφω . Προανακεκράγει δέ σαφῶς καί ὁ θεῖος ἐγώ Δαβίδ · θεός θεός Κύριος λαλέω , καί καλέω ὁ γῆ , ἀπό ἀνατολή ἥλιος μέχρι δυσμή · ἐκ Σιών ὁ Εὐπρέπεια ὁ ὡραιότης αὐτός . ὁ θεός ἐμφανής ἥκω , ὁ θεός ἐγώ , καί οὖον παρασιωπάω . καταβαίνω γάρ ἐν εἶδος πυρός ἐπί ὄρος Σινᾶ . ἀλλά ὅτι τύπος εἰμί ἐκεῖνος , καί ἕτερος οὐδείς , πληροφορέω Χριστός . οἴομαι γάρ ὁ ὁ Ἰουδαῖος δῆμος , ὁ ἀπόρρητος ἀληθής θεάομαι φύσις , μεσολαβέω Μωσῆς , καί περιίστημι αὐτός ἐν Χωρήβ , καί συλλέγω εἰς ἐκκλησία ὑπό ὁ ὅρος Σινᾶ . ἐπεί δέ καί σάλπιγξ ἠχή διαπρύσιος εἰς ὁ ἄνω διαίσσω καταπτοέω ὁ ἀκροάζομαι , οἴομαι κατά σφεῖς καί φωνή ὁ θεῖος γίγνομαι κατήκοος . ἀλλά ὅτι οὗτος μειρακιωδῶς σκέπτομαι , πληροφορέω ἐναργής οὗτος λέγω ὁ Θεός · φωνή αὐτός ἀκούω , οὐδέ εἶδος αὐτός ὁράω . καί ὁ λόγος αὐτός οὐ ἔχω ἐν σύ Μένων , ὅτι ὅς ἀποστέλλω ἐκεῖνος , οὗτος σύ οὖον πιστεύω . οὐκοῦν ὁ πιστεύω , θεάομαι ἐν υἱός ὁ πατήρ , παραδέχομαι δέ καί ὁ Λόγος αὐτός . Ταύτῃτοι καί λυτρόω · σῴζω γάρ ἐγώ , οὖον πρέσβυς , οὐ ἄγγελος , οὐ ὁ νόμος ὁ διά Μωσῆς , ἀλλά αὐτός ὁ Κύριος , κατά ὁ γράφω . ὅτι2 δέ ἀληθής ὅς φημί , καί διά ὁ γράφω εἶμι . ἔχις δέ οὕτως · καί εἶπον , φημί · ἐγώ εἰμί ὁ θεός ὁ πατήρ σύ , ὁ θεός Ἀβραάμ , καί ὁ θεός Ἰσαάκ , καί ὁ θεός Ἰακώβ . ἀποστρέφω δέ Μωσῆς ὁ πρόσωπον αὐτός . εὐλαβέομαι γάρ καταβλέπω ἐνώπιος ὁ Θεός . ἀθρέω ὁ νόμος ὁ αδρανής . ἐμφανίζω γάρ ἑαυτοῦ ὁ θεός ὁ ὅλος · ἀλλά ἐμφανής καθίστημι , ἀποστρέφω ὁ πρόσωπον Μωσῆς . σημεῖον δέ εἄν γίγνομαι καί οὗτος ἐγώ ἐναργής ὁ , μηδέ αὐτός ὁ υἱός ὁ θεοπρεπής ὁ υἱός καταθρέω δόξα , ἐμφανίζω καί μονονού προσάγω εἰς ἐπίγνωσις . τοιγάρ καί φάσκω διά φωνή Ἠσαΐας · εὑρίσκω ὁ ἐγώ μή ζητέω · ἐμφανής γίγνομαι ὁ ἐγώ μή ἐπερωτάω . εἶπον · ἰδέ εἰμί ὁ ἔθνος , ἕ οὐ ἐπίσταμαι ἐγώ . ὅλος ὁ ἡμέρα ἐξεπέτασα ὁ χείρ ἐγώ πρός λαός ἀπειθέω καί ἀντιλέγω . οὐκοῦν οὖον θεάομαι ὁ δόξα Χριστός , ὁ ὁ διάνοια ἀποστρέφω ὀφθαλμός . καί οὗτος , οἴομαι , εἰμί ὁ διά φωνή προφήτης περί αὐτός εἴρω · καί στρέφω ἐπί ἐγώ νῶτον καί πρόσωπον αὐτός . γράφος δέ καί ὁ θεσπέσιος Παῦλος · ἄχρι ὁ σήμερον ἡμέρα , ἐπί ὁ ἀναγιγνώσκω ὁ Παλαιή διαθήκη , ὁ αὐτός κάλυμμα μένω μή ἀνακαλύπτω , ὅτι ἐν Χριστός καταργέω . ἀλλά ἠώς σήμερον ἡνίκα ἀναγιγνώσκω Μωσῆς , κάλυμμα ἐπί ὁ Καρδία αὐτός κεῖμαι . ἡνίκα δέ εἄν ἐπιστρέφω πρός κύριος , περιαιρέω ὁ κάλυμμα . ὁ δέ Κύριος , ὁ πνεῦμα εἰμί · ὅς δέ πνεῦμα κύριος , ἐκεῖ ἐλευθερία . ἐγώ δέ ὁ πιστεύω , οὐ εὐλαβέομαι καταβλέπω ἐνώπιος ὁ Θεός , ἀλλά ὅς πάλιν αὐτός ὁ θεσπέσιος φημί Παῦλος · ἀνακαλύπτω πρόσωπον ὁ δόξα κύριος κατοπτρίζω . ἀποστρέφω τοίνυν ὁ πρόσωπον Μωσῆς . εἶτα ὁ Θεός λέγω , ὅτι προσήκω βαδίζω αὐτός ὁμοῦ ὁ γερουσία ὁ υἱός Ἰσραήλ πρός ὁ ἀπόπληκτος Φαραώ , σαφηνίζω ὅτι προσκαλέω ὁ θεός ὁ ἐκ Ἰσραήλ , ἵνα θύω αὐτός κατά ὁ ἐρῆμος · προστίθημι δέ ὅτι δήω σκυλεύω ὁ Αἰγύπτιος , δέχομαι γυνή παρά γείτων καί συσκηνόω αὐτός σκεῦος ἀργύρεος καί χρύσεος , καί ἱματισμός · ἀποκρίνω , φημί , ὁ Μωσῆς καί εἶπον · ἐάν δέ μή πιστεύω , μηδέ εἰσακούω ὁ φωνή ἐγώ ( εἴρω γάρ , ὅτι οὐ ὁράω σύ ὁ θεός ) , τίς εἴρω πρός αὐτός ; εἶπον δέ αὐτός Κύριος · τις οὗτος ἐν ὁ χείρ σύ · ὁ δέ εἶπον · ῥάβδος . καί εἶπον · ῥίπτω αὐτός ἐπί ὁ γῆ . καί ῥίπτω αὐτός ἐπί ὁ γῆ καί γίγνομαι ὄφις , καί φεύγω Μωσῆς ἀπό αὐτός . καί εἶπον Κύριος πρός αὐτός · ἐκτείνω ὁ χείρ σύ , καί ἐπιλαμβάνω ὁ κέρκος . ἐκτείνω οὖν ὁ χείρ , ἐπιλαμβάνω ὁ κέρκος , καί γίγνομαι ῥάβδος ἐν ὁ χείρ αὐτός · ἵνα πιστεύω σύ ὅτι ὁράω σύ Κύριος ὁ θεός ὁ πατήρ σύ , θεός Ἀβραάμ , καί θεός Ἰσαάκ καί θεός Ἰακώβ . δείδω μέν γάρ Μωσῆς καί γρ . μή ἄρα τις εἰμί δόξα ὁ υἱός Ἰσραήλ φιλοψευδής τε καί εικαιομυανθος , ὁράω μέν ἑαυτοῦ λέγω ὁ ὁ ὅλος θεός , εἶπον δέ προστάσσω ὁ Αἰγύπτιος πλεονεξία ὅτι πρέπω λοιπός ἀποφοιτάω ερρωμένως . Ταύτῃτοι θαυματουργέω κελεύω , καί ὁ ὑπέρ ἄνθρωπος φύσις ἐργάζομαι , μεταπλάσσω ὁ Θεός ὁ ῥάβδος εἰς ὄφις , ὡς εἄν νοέω οὐ αὐτομόλης ἀληθής , ἀλλά ὁ ἄνωθεν καί παρά Θεός θέσπισμα κομιστής . ὁ γάρ ἀληθής σημεῖον , ὅς πᾶς ἐγώ πιστεύω , ὁ ὁ Λόγος ἐν ὁ κατά ἐγώ καταφοίτησις , ὅς διά ὁ ῥάβδος ὁ εἰς γῆ πίπτω σημαίνω . Πῶς δέ καί τίς τρόπος , ὡς ἐν δή πάλιν εἶπον πειράζω .