cyrillus-theology.glaphyra-in-pentateuchum Ex.2.4.2
β . Ἀλλ’ ἐν τούτοις μὲν ἡμῖν ὁ περὶ τῶν αἰσθητῶν ἔστω λόγος . Τίς δ’ ἂν γένοιτο λοιπὸν τῆς πνευματικῆς θεωρίας ὁ νοῦς , ἢ τί τοῦ νόμου τὸ αἴνιγμα πολυπραγμονεῖν ἀναγκαῖον , φιλοθηρεῖν εὖ μάλα διεσπουδακόσιν ἡμῖν τὴν ἀλήθειαν . Εἰσόμεθα τοίνυν καὶ διὰ τούτων , ὡς ἔστιν ἀναμφιλόγως τῆς εὐαγγελικῆς πολιτείας κατόπιν ἡ νομικὴ , καὶ τῶν εἰς φιλοσαρκίαν αἰτιαμάτων οὐκ ἐλευθέρα , ἀπήλλακται δὲ οὐχὶ γεώδους ἐπιθυμίας , ἀλλ’ ἥ γε θεία καὶ εὐαγγελικὴ , πνευματική τέ ἐστι καὶ ἄμωμος , καὶ ἀσύγκριτον ἔχει τὸ κάλλος . Ληψόμεθα δὲ τὴν ἐφ’ ἑκάστῃ διάδειξιν καὶ πληροφορίαν , τὸν ἐπ’ ἀμφοῖν εὖ μάλα βασανίζοντες λόγον ἐκ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς . Ἐγένετο γὰρ , φησὶν , ἑσπέρα , καὶ ἀνέβη ὀρτυγομήτρα , καὶ ἐκάλυψε τὴν παρεμβολήν . Τὸ πρωῒ δὲ ἐγένετο , καταπαυομένης τῆς δρόσου κύκλῳ τὴς παρεμβολῆς , καὶ ἰδοὺ ἐπὶ πρόσωπον τῆς ἐρήμου λεπτὸν ὡσεὶ κόριον , λευκὸν ὡσεὶ πάγος ἐπὶ τῆς γῆς . Ἰδόντες δὲ αὐτοὶ οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ , εἶπαν ἕτερος ἑτέρῳ · Τί ἐστι τοῦτο ; οὐ γὰρ ᾔδεισαν τί ἦν . Εἶπε δὲ Μωϋσῆς πρὸς αὐτούς · Οὗτος ὁ ἅρτος ὂν ἔδωκεν ὑμῖν ὁ Κύριος φαγεῖν · τοῦτο τὸ ῥῆμα ὃ συνέταξε Κύριος . Συναγάγετε ἀπ’ αὐτοῦ ἕκαστος εἰς τοὺς καθήκοντας γόμορ , κατὰ κεφαλὴν , κατ’ ἀριθμὸν ψυχῶν ὑμῶν . Ἕκαστος σὺν τοῖς συσκήνοις ὑμῶν συλλέξετε . Ἐποίησαν δὲ οὕτως οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ , καὶ συνέλεξαν , ὁ τὸ πολὺ , καὶ ὁ τὸ ἔλασσον , καὶ ἐμέτρησαν τὸ γόμορ · καὶ οὐκ ἐπλεόνασεν ὁ τὸ πολὺ , καὶ ὁ τὸ ἕλαττον , οὐκ ἠλαττόνησεν , ἕκαστος εἰς τοὺς καθήκοντας παρ’ ἑαυτῷ . Εἶπε δὲ Μωϋσῆς πρὸς αὐτούς · Μηδεὶς καταλειπέτω ἀπ’ αὐτοῦ εἰς τὸ πρωΐ . Καὶ οὐκ ἤκουσαν Μωϋσῇ , ἀλλὰ κατέλιπόν τινες ἀπ’ αὐτοῦ εἰς τὸ πρωΐ , καὶ ἐξέζεσε σκώληκας , καὶ ἐπώζεσε . Καὶ ἐπικράνθη ἐπ’ αὐτοῖς Μωσῆς . Καὶ μεθ’ ἕτερα πάλιν · Εἶπε δὲ Μωσῆς πρὸς αὐτούς · Τοῦτο τὸ ῥῆμά ἐστιν , ὃ ἐλάλησε Κύριος · Σάββατα ἄγια ἀνάπαυσις τῷ Κυρίῳ αὔριον . Ὅσα ἐὰν πέσσητε , πέσσετε · καὶ ὅσα ἐὰν ἕψητε ἕψετε , καὶ πᾶν τὸ πλεονάζον , καταλίπετε αὐτὸ εἰς ἀποθήκην τῷ πρωΐ . Καὶ κατέλιπον ἀπ’ αὐτοῦ εἰς τὸ πρωΐ , καθάπερ συνέταξεν αὐτοῖς Μωσῆς , καὶ οὐκ ἐπώζεσε , οὐδὲ σκώληξ ἐγένετο ἐν αὐτῷ . Ἕκαστον μὲν οὖν τὸ ἀρκοῦν αὐτῷ συγκομίζειν ἐκέλευεν . Εἴργει δὲ οὐδαμῶς ἔργῳ , εἴπερ ἕλοιτο τυχὸν καὶ τοῖς ἀποῦσι συλλέγειν , καὶ τῷ τῆς ἀγάπης καταφαιδρύνεσθαι νόμῳ . Ἀποφάσκει δὲ παντελῶς τὸ φυλάττειν εἰς τὸ πρωΐ , καὶ τοῦτο δρᾷν ἔφη πρὸ μόνου τοῦ Σαββάτου , ἵνα καὶ ὁ τῆς ἀργίας μὴ ἀτιμάζοιτο νόμος . Οὐ γὰρ ἦν ὅλως εὑρεῖν ἐν Σαββάτῳ , μηδὲ καθιέντος Θεοῦ , μονονουχὶ δὲ διὰ τοῦδε καὶ ἀναγκάζοντος ἀφιλοεργεῖν ἐν Σαββάτῳ . Ἀλλ’ ὀλίγα τῶν θείων χρησμῳδημάτων πεφροντίκασί τινες , καὶ τετηρήκασι πρὸ Σαββάτου , καὶ , ὥς φησι τὸ Γράμμα τὸ ἱερὸν , Ἐπώζεσε , καὶ ἐξέζεσε σκώληκας . Καὶ ἐπικράνθη Μωσῆς · ἐκδεδραμήκασί τε καὶ ἐν Σαββάτῳ συλλέξοντες , καὶ ἠγανάκτει Θεός . Γέγραπται γὰρ οὕτως · Ἐγένετο δὲ ἐν ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ , ἐξῆλθόν τινες ἐκ τοῦ λαοῦ συλλέξαι , καὶ οὐχ εὗρον . Εἶπε δὲ Κύριος πρὸς Μωσῆν · Ἕως τίνος οὐ βούλεσθε εἰσακούειν τὰς ἐντολάς μου καὶ τὸν νόμον μου ; Ἴδετε , ὁ Κύριος ἔδωκε τὴν ἡμέραν ταύτην Σάββατα . Διὰ γὰρ τοῦτο αὐτὸς ἔδωκεν ὑμῖν τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἕκτῃ ἄρτους δύο ἡμερῶν · καθίσασθε ἕκαστος εἰς τοὺς οἴκους ὑμῶν , μηδεὶς ὑμῶν ἐκπορευέσθω ἐκ τοῦ τόπου αὐτοῦ τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ . Καὶ τίς ἂν γένοιτο πρὸς ἡμῶν ὁ τοῖς εἰρημένοις πρέπων τε καὶ ἁρμοδιώτατος λόγος ; Τί δὴ τὸ ἑσπέρᾳ μὲν τὴν ὀρτυγομήτραν ἐλθεῖν , δεδόσθαι δὲ ἐν φωτὶ καὶ ὄρθρῳ τὸ μάννα ; Οἶμαι δὲ ἔγωγε πολυπραγμονεῖσθαι πρέπειν · καὶ πρό γε τῶν ἄλλων , τί μὲν ἡ ὀρτυγομήτρα , τί δὲ καὶ τὸ μάννα σκιᾶς . γ . Ὅτι τοίνυν σαρκικῶν ἐπιθυμιῶν οὐκ ἀπηλλαγμένη τῶν Ἰουδαίων ἡ ζωὴ , νοοῖτ’ ἂν εἰκότως , καὶ ἐλέγξειε σαφῶς τὸ ἐδώδιμα ποιεῖσθαι ζητεῖν τὰ ἐν Αἰγύπτῳ κρέα , καὶ ταῖς εἰς τοῦτο ῥοπαῖς ἐκνενικημένον , μονονουχὶ δὲ καὶ τυραννούμενον ἔχειν τὸν νοῦν . Ἀλλ’ οὐκ ἂν ὁρῷτο τὰ καθ’ ἡμᾶς ἐν τούτοις . Ἡγιάσμεθα γὰρ ἐν Χριστῷ , καὶ ἐσμὲν ἐπέκεινα σαρκικῆς ἀκαθαρσίας . Ἐπιμαρτυρήσει δὲ γράφων ὁ θεσπέσιος Παῦλος · Οἱ δὲ τοῦ Χριστοῦ Ἰησοῦ , τὴν σάρκα ἐσταύρωσαν σὺν τοῖς παθήμασι καὶ ταῖς ἐπιθυμίαις . Καὶ τί τὸ , ἐσταύρωσαν ; ἀντὶ τοῦ , θανάτῳ παραδεδώκασι , νοητῷ δηλονότι , διά γε τὸ μὴ ἀνέχεσθαι κατὰ σάρκα ζῇν , μήτε μὴν ἑλέσθαι φρονεῖν τὰ πρόσκαιρα , κατανεκροῦν δὲ μᾶλλον τὰ μέλη τὸ ἐπὶ γῆς , πορνείαν , πάθος , ἐπιθυμίαν κακὴν , καὶ περιπατεῖν μὲν ἐπὶ γῆς , γλίχεσθαι δὲ σφόδρα τῶν ἄνω πολιτευμάτων . Διαμέμνηται γὰρ βοῶντος Γράμματος ἱεροῦ · Πνεύματι περιπατεῖτε , καὶ ἐπιθυμίαν σαρκὸς οὐ μὴ τελέσητε . Ἀδρανὴς οὖν ἄρα τῶν Ἰουδαίων ὁ νοῦς , καὶ ταῖς τῶν παθῶν προσβολαῖς πολὺ δὴ λίαν εὐκαταγώνιστος · ἐρᾷ γὰρ ἔτι τῶν σαρκικῶν , καὶ ἡττᾶται τῶν γεωδεστέρων . Ταυτὶ δὲ ἡμῖν , ὡς ἔφην , διὰ τῆς ὀρτυγομήτρας σημαίνεται . Ὀρέγει γε μὴν ἐπιζητοῦσι Θεὸς , οὐχ ἕλκων αὐτὸς εἰς ἐπιθυμίας , οὔπω δὲ διδοὺς τὸ κατανεανιεύεσθαι παθῶν · ὅτι μὴ τοῖς ἐν νόμῳ τὸ ἐκπρεπὲς εἰς ζωὴν , καὶ τὸ εἰς ἅπαν ἡγιασμένον , τετήρητο δὲ μᾶλλον τοῖς ἐν πνεύματι . Τοιγάρτοι καὶ διαθήκην καινὴν ἐπηγγείλατο διὰ προφήτου Θεὸς , οὐ κατ’ ἐκείνην τὴν πρώτην , ὅτι μὴ ἔχει τὸ ἄμεμπτον · ἑτέραν δὲ καὶ πνευματικὴν , τελειοῦν ἰσχύουσαν κατὰ συνείδησιν τοὺς πιστεύοντας . Θέα δὲ ὥσπερ ἐν ἑσπέρᾳ ἡ τῶν ὀρτυγομητρῶν γίνεται πρὸς τὴν Ἰουδαίων Συναγωγὴν πτῆσις . Φησὶ γάρ · Ἐγένετο δὲ ἑσπέρα , καὶ ἀνέβη ὀρτυγομήτρα · πλαγίως ἡμῖν τοῦ πράγματος ὑπεμφαίνοντος , ὅτι μηδέ ἐστιν ἐν φωτὶ νοητῷ τῶν γηΐνων ὁ ἐραστὴς , ἀλλ’ ὡς ἐν νυκτὶ καὶ σκότῳ . Καὶ τὸ χρῆμά ἐστιν , οὐ διεψευσμένως · ἀμαθίας γὰρ καὶ πωρώσεως , ἤγουν ἀχλύος τῆς νοητῆς , ὁ τῶν Ἰουδαίων οὐκ ἀπήλλακται νοῦς . Τοιγάρτοι καὶ ὁ Χριστὸς προσεφώνει λέγων · Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου . Ἐν ἀχλύϊ δὴ οὖν καὶ ὡς ἐν σκότῳ λοιπὸν οἱ οὔπω πεπιστευκότες · οὐ γὰρ ἀφίκοντο πρὸς τὸ φῶς . Ἔφη δέ που περί τε τῶν Φαρισαίων καὶ τῶν ὑπὸ χεῖρα λαῶν , ὁ Χριστός · Ἄφετε αὐτούς · τυφλοὶ γάρ εἰσιν , ὁδηγοὶ τυφλῶν . Ἀφεγγὴς οὖν ἄρα τῶν Ἰουδαίων ὁ νοῦς · τοιγάρτοι νοσοῦσι κατὰ σαρκὸς , καὶ μονονουχὶ καὶ ἐκκρέμανται τῶν γεωδεστέρων . Λογιούμεθα οὖν τὸ μάννα , σκιὰν εἶναι καὶ τύπον τῶν διὰ Χριστοῦ παιδευμάτων τε καὶ χαρισμάτων , ἃ καὶ ἄνωθέν ἐστι καὶ ἐξ οὐρανοῦ , καὶ τὸ γεῶδες οὐκ ἔχει ποθέν · ἀμοιρεῖ δὲ μᾶλλον καὶ βδελυρίας σαρκικῆς , καὶ ἔστιν ἀληθῶς οὐκ ἀνθρώπων μόνον , ἀλλὰ καὶ ἀγγέλων τροφή . Πεφανέρωκε γὰρ ἡμῖν ὁ Υἱὸς ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα , καὶ τὸν περὶ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος λόγον δι’ αὐτοῦ πεπιστεύμεθα , καὶ εἰς πᾶσαν τρίβον ἀρετῆς εὖ μάλα πεποδηγήμεθα . Τροφὴ δὲ πνευμάτων , ἡ ἔν γε τούτοις ἐστὶν ὀρθὴ καὶ ἀκίβδηλος γνῶσις . Εἴη δ’ ἂν ὡς ἐν φωτὶ καὶ ἡμέρᾳ τῶν διὰ Χριστοῦ παιδευμάτων ἡ χορηγία . Τοιγάρτοι τὸ μάννα κατεδόθη τοῖς ἀρχαιοτέροις , διαυγαζούσης ἡμέρας . καὶ σκιδναμένου φωτός . Διηύγαζε γὰρ ἐν ἡμῖν τοὶς πιστεύουσιν ἡ ἡμέρα , κατὰ τὸ γεγραμμένον , καὶ φωσφόρος ἀνέτειλεν ἐν ταῖς ἁπάντων καρδίαις , καὶ ὁ τῆς δικαιοσύνης ἀνίσχεν ἥλιος , τουτέστι Χριστὸς , ὁ τοῦ νοητοῦ μάννα δοτήρ . Ὅτι γὰρ ὡς ἐν εἰκόνι μὲν ἐκεῖνο τὸ αἰσθητὸν ἔτι , τὸ δὲ ἀληθὲς αὐτὸς , πληροφορήσει λέγων πρὸς Ἰουδαίους · Οἱ πατέρες ὑμῶν ἔφαγον τὸ μάννα ἐν τῇ ἐρήμῳ , καὶ ἀπέθανον . Οὗτός ἐστιν ὁ ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβαίνων , ἵνα τις ἐξ αὐτοῦ φάγῃ , καὶ μὴ ἀποθάνῃ . Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν , ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς . Ἐάν τις φάγῃ ἐκ τούτου τοῦ ἄρτου , ζήσει εἰς τὸν αἰῶνα . Καὶ ὁ ἄρτος ὃν ἐγὼ δώσω , ἡ σάρξ μού ἐστιν , ἣν ἐγὼ δώσω ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς . Ἀποτρέφει γὰρ ἡμᾶς εἰς ἀμήρυτον ζωὴν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς , καὶ ταῖς εἰς εὐσέβειαν ὑποθήκαις , καὶ δι’ εὐλογίας τῆς μυστικῆς . Αὐτὸς οὖν ἄρα καὶ δι’ αὐτοῦ τὸ μάννα τὸ θεῖον καὶ ζωοποιὸν ἀληθῶς . Καὶ τοῦτο ὁ κατεδηδοκὼς , ἀμείνων ἐστὶ φθορᾶς , καὶ ὑφαλεῖται θάνατον , οὐχ οἱ φαγόντες τὸ αἰσθητόν . Οὐ γὰρ ἦν ὁ τύπος σωτήριος , ὑπεπλάττετο δὲ τῆς ἀληθείας τὴν μόρφωσιν . Ἐκέλευσε δὲ τὸ μάννα ὁ Θεὸς , ὑετοῦ δίκην ἄνωθεν καθιεὶς , τὸ ἀποχρῶν ἑκάστῳ συλλέγειν , συναγείρειν δὲ , εἴπερ ἕλοιντό τινες , καὶ τοῖς τὴν αὐτὴν οἰκοῦσι σκηνήν . Ἔκαστος γὰρ , φησὶ , σὺν τοῖς συσκήνοις ὑμῶν συλλέξατε , καὶ οὐ καταλείψετε , φησὶν , ἀπ’ αὐτοῦ εἰς τὸ πρωΐ . Χρὴ γὰρ ἡμᾶς τῶν θείων τε καὶ εὐαγγελικῶν ἀναπίμπλασθαι μαθημάτων . Ἐν ἴσῳ δὴ μέτρῳ μικροῖς καὶ μεγάλοις διανέμοντος ἡμῖν τοῦ Χριστοῦ τὴν παρ’ ἑαυτοῦ χάριν , καὶ ὁμοίως ἅπαντας ἀποτρέφοντος εἰς ζωὴν , συναγείρειν τοῖς ἄλλοις ἐθέλοντος τοὺς εὐσθενεστέρους , καὶ ἱδροῦν ὑπὲρ ἀδελφῶν , καὶ τοὺς ἰδίους αὐτοῖς ἐκδανείζειν πόνους , καὶ τῶν ἄνωθεν χαρισμάτων ποιεῖν τε κοινωνούς . Καὶ τοῦτο εἶναι οἶμαι τὸ πρὸς αὐτοὺς εἰρημένον τοὺς ἁγίους ἀποστόλους · Δωρεὰν ἐλάβετε , δωρεὰν δότε . Μονονουχὶ γὰρ πλεῖστον ἑαυτοῖς τὸ μάννα συλλέγοντες , διανέμειν ἐσπούδαζον τοῖς τὴν αὐτὴν οἰκοῦσι σκηνὴν , τουτέστι τὴν Ἐκκλησίαν . Διετέλουν γὰρ οἱ θεσπέσιοι μαθηταὶ νουθετοῦντες , εἰσηγούμενοι , πρὸς πᾶν ὁτιοῦν ἀποφέροντες τῶν ἐπαινουμένων , καὶ ἀφθόνως ἅπασι παρατιθέντες εἰς μέθεξιν , ἣν αὐτοὶ παρὰ Χριστοῦ πεπλουτήκασι χάριν . Καὶ γοῦν ὁ μακάριος Παῦλος ἐπιστέλλει τισίν · Ἐπιθυμῶ γὰρ ἰδεῖν ὑμᾶς , ἵνα τι μεταδῷ ὑμῖν χάρισμα πνευματικὸν εἰς τὸ στηριχθῆναι ὑμᾶς . Εἰ δὲ δὴ νοοῖτο καθ’ ἕτερον τρόπον τὸ , Ἕκαστος σὺν τοῖς συσκήνοις ὑμῶν συλλέξατε , τουτέστι , μὴ χύδην ἅπαντες , μηδὲ ἀναμὶξ , ἀλλὰ κατὰ γένος , ἤτοι κατὰ σκηνὰς , ποιείσθωσαν τὴν συγκομιδὴν , τοιῶσδε νοήσεις . Χρὴ γὰρ ἡμᾶς τοῖς ὁμοπίστοις ὁμοῦ τῶν θείων ἐμφορεῖσθαι λόγων , καὶ ζητεῖν τὸ μάννα τὸ νοητόν · οὐ τοῖς ἑτερόφροσι , μονονουχὶ δὲ καὶ ἀλλογενέσιν ἀσυνέτως συναποφέρεσθαι . Ὃ δὴ καὶ ποιοῦμεν , ἀποσοβοῦντες μὲν Ἐκκλησιῶν τοὺς ἑτεροδόξους καὶ διεστραμμένους , ὁμοῦ δὲ τοῖς κατὰ πίστιν οἰκείοις τὰς ἐξ οὐρανοῦ πλουτοῦντες τροφάς . Εἴρηται δὲ μὴ καταλιμπάνειν εἰς τὸ πρωΐ · τοῦ νόμου πάλιν ὑπεμφαίνοντος , ὅτι τὸ κεχρῆσθαι τοῖς τύποις παρῳχηκότος τοῦ χρόνου , καθ’ ὃν ἦσαν ἔτι χρήσιμοί τε καὶ ἀναγκαῖοι , πάντη τε καὶ πάντως ὑπὸ κρίσιν ἄγει καὶ κόλασιν · Ἐξέζεσε γὰρ σκώληκας τὸ τετηρημένον . Κολάσεώς τε καὶ φθορᾶς μήνυσις ἂν εἵη καὶ αὕτη σαφής . Ἔσονται γὰρ πάντες ὑπὸ φθορὰν καὶ κόλασιν οἱ τηροῦντες τὴν σκιὰν μετὰ τὴν τῆς ἀληθείας ἀνάδειξιν . Ὁποῖόν τι πεπονθέναι φαμὲν τοὺς , οἷς ὁ μακάριος γράφει Παῦλος · Κατηργήθητε ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ , οἵτινες ἐν νόμῳ δικαιοῦσθε , τῆς χάριτος ἐξεπέσατε . Καὶ πάλιν · Ἐναρξάμενοι πνεύματι , νῦν σαρκὶ ἐπιτελεῖσθε · τοσαῦτα ἐπάθετε εἰκῆ , εἴ γε καὶ εἰκῆ . Οὐκοῦν ἀποφάσκει φυλάττειν εἰς τὸ πρωΐ · ἵνα διὰ τοῦ πρωΐ , τὸν μετὰ τὸν νόμον νοήσῃς καιρὸν , καθ’ ὃν ἡ τοῦ Χριστοῦ πέφηνε παρουσία , καὶ τὸ θεῖον ἡμῖν ἀνέλαμψε φῶς . Ἀλλ’ ἐτήρουν εἰς τὸ πρωΐ , σαββατίζειν μέλλοντες οἱ ἐξ Ἰσραὴλ , καὶ τοῦτο Θεοῦ προστάττοντος . Τί δὴ οὖν ἄρα ἐστὶ τὸ φυλάττεσθαι μὲν τὸ τοῦ Σαββάτου προσυλλεχθὲν , μὴ μὴν ἔτι καὶ διαφθείρεσθαι , μηδὲ τοῖς τετηρηκόσιν ἐπιπικραίνεσθαι τὸν Μωσέα ; Ἀφιγμένοι γὰρ διὰ πίστεως εἰς τὸν ἐν Χριστῷ νοούμενον σαββατισμὸν , τουτέστιν εἰς ἀργίαν τε καὶ κατάληξιν τὴν ἐξ ἁμαρτιῶν , οὐχ ὡς ἄχρηστον παραιτούμεθα τὴν προσωρευθεῖσαν ἐν ἡμῖν καὶ οἱονεὶ προαποκειμένην τοῦ νόμου παίδευσιν χειραγωγοῦσαν ἡμᾶς εἰς Χριστόν · παιδαγωγὸς γὰρ ὁ νόμος · ἔχοντες δὲ μᾶλλον αὐτὸν ὁμοῦ τοῖς εὐαγγελικοῖς παιδεύμασιν , οὐκ ἐσόμεθα μακρὰν τοῦ ἐπαινεῖν πρέπειν , καὶ τοῦτο δρῶσι Θεὸς οὐκ ἐπιπικραίνεται . Καὶ γοῦν ὁ Σωτὴρ τοῦτο διδάσκων αὐτὸς λέγει ἡμῖν , ὅτι Πᾶς Γραμματεὺς μαθητευθεὶς τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν , ὅμοιός ἐστι ἀνθρώπῳ οἰκοδεσπότῃ , ὅστις ἐκβάλλει ἐκ τοῦ θησαυροῦ αὐτοῦ καινὰ καὶ παλαιά . Ἀνέγκλητον οὖν τὸ προσωρευθὲν ἐν ἡμῖν μάννα διὰ τοῦ νόμου , κἂν εἰ ἐν τῷ νοητῷ τηροῖτο σαββατισμῷ . Περιτυγχάνομεν μὲν γὰρ ταῖς διὰ Μωσέως σκιαῖς οἱ ἐν Χριστῷ σαββατίζοντες , ἵνα τὴν ἐν αὐταῖς ζητῶμεν ἀλήθειαν . Ἐπάρατον δὲ καὶ ὑπὸ δίκην ἐτίθει τὸ ἐν Σαββάτῳ συλλέγειν , μᾶλλον δὲ οὐ καθίει τὸ μάννα ὁ Θεός . Σαββατίζοντες γὰρ ἐν Χριστῷ νοητῶς , τὰ ἐν τύποις μὲν οὐκέτι συλλέξομεν . Οὐ γὰρ σαρκικῆς ἀνθεξόμεθα περιτομῆς , οὐδὲ βόας ἢ πρόβατα καταθύσομεν , παρωσόμεθα δὲ μᾶλλον τὸ παχὺ τῶν τύπων , αὐτὴν ἔχοντες τὴν ἀλήθειαν , τουτέστι Χριστόν .
Lemmas: Β . ἀλλά ἐν οὗτος μέν ἐγώ ὁ περί ὁ αἰσθητής ἵστημι λόγος . Τῖς δέ εἄν γίγνομαι λοιπός ὁ πνευματικός θεωρία ὁ νόος , ἢ τίς ὁ νόμος ὁ αἴνιγμα πολυπραγμονέω ἀναγκαῖος , φιλοθηρέω εὕω μάλα διασπουδάζω ἐγώ ὁ ἀλήθεια . εἶμι τοίνυν καί διά οὗτος , ὡς εἰμί ἀναμφίλογος ὁ εὐαγγελικός πολιτεία κατόπιν ὁ νομικός , καί ὁ εἰς φιλοσαρκία αἰτίαμα οὐ ἐλεύθερος , ἀπαλλάσσω δέ οὐ γεώδης ἐπιθυμία , ἀλλά ὅς γε θεῖος καί εὐαγγελικός , πνευματικός τε εἰμί καί ἄμωμος , καί ἀσύγκριτος ἔχω ὁ κάλλος . λαμβάνω δέ ὁ ἐπί ἕκαστος διάδεξις καί πληροφορία , ὁ ἐπί ἄμφω εὕω μάλα βασανίζω λόγος ἐκ ὁ θεόπνευστος γραφή . γίγνομαι γάρ , φημί , ἑσπέρα , καί ἀναβαίνω ὀρτυγομήτρα , καί καλύπτω ὁ παρεμβολή . ὁ πρωΐ δέ γίγνομαι , καταπαύω ὁ δρόσος κύκλος σής παρεμβολή , καί ἰδού ἐπί πρόσωπον ὁ ἐρῆμος λεπτόν ὡσεί κόριον , λευκός ὡσεί πάγος ἐπί ὁ γῆ . εἶδον δέ αὐτός ὁ υἱός Ἰσραήλ , εἶπον ἕτερος ἕτερος · τις εἰμί οὗτος ; οὖον γάρ οἶδα τίς εἰμί . εἶπον δέ Μωϋσῆς πρός αὐτός · οὗτος ὁ ἄρτος εἰμί δίδωμι σύ ὁ Κύριος ἐσθίω · οὗτος ὁ ῥῆμα ὅς συντάσσω Κύριος . συνάγω ἀπό αὐτός ἕκαστος εἰς ὁ καθήκω γόμορ , κατά κεφαλή , κατά ἀριθμός Ψυχή σύ . ἕκαστος σύν ὁ σύσκηνος σύ συλλέγω . ποιέω δέ οὕτως ὁ υἱός Ἰσραήλ , καί συλλέγω , ὁ ὁ πολύς , καί ὁ ὁ μικρός , καί μετρέω ὁ γόμορ · καί οὐ πλεονάζω ὁ ὁ πολύς , καί ὁ ὁ μικρός , οὐ ἐλαττονέω , ἕκαστος εἰς ὁ καθήκω παρά ἑαυτοῦ . εἶπον δέ Μωϋσῆς πρός αὐτός · μηδείς καταλείπω ἀπό αὐτός εἰς ὁ πρωΐ . καί οὐ ἀκούω Μωϋσῆς , ἀλλά καταλείπω τις ἀπό αὐτός εἰς ὁ πρωΐ , καί ἐκζέω σκώληξ , καί πιπώζτω . καί πικραίνω ἐπί αὐτός Μωσῆς . καί μετά ἕτερος πάλιν · εἶπον δέ Μωσῆς πρός αὐτός · οὗτος ὁ ῥῆμα εἰμί , ὅς λαλέω Κύριος · σάββατον ἅγιος ἀνάπαυσις ὁ κύριος αὔριον . ὅσα ἐάν πέσσω , πέσσω · καί ὅσος ἐάν ἕψω ἕψω , καί πᾶς ὁ πλεονάζω , καταλείπω αὐτός εἰς ἀποθήκη ὁ πρωΐ . καί καταλείπω ἀπό αὐτός εἰς ὁ πρωΐ , καθάπερ συντάσσω αὐτός Μωσῆς , καί οὐ πιπώζτω , οὐδέ σκώληξ γίγνομαι ἐν αὐτός . ἕκαστος μέν οὖν ὁ ἀρκέω αὐτός συγκομίζω κελεύω . εἴργω δέ οὐδαμῶς ἔργον , εἴπερ αἱρέω τυγχάνω καί ὁ ἄπειμι συλλέγω , καί ὁ ὁ ἀγάπη καταφαιδρύνω νόμος . ἀποφάσκω δέ παντελῶς ὁ φυλάσσω εἰς ὁ πρωΐ , καί οὗτος δράω φημί πρό μόνος ὁ Σάββατο , ἵνα καί ὁ ὁ ἀργία μή ἀτιμάζω νόμος . οὖον γάρ εἰμί ὅλως εὑρίσκω ἐν σάββατον , μηδέ καθίημι Θεός , μονονού δέ διά ὅδε καί ἀναγκάζω αφιλοεργω ἐν σάββατον . ἀλλά ὀλίγος ὁ θεῖον χρησμῳδημάτων φροντίζω τις , καί τηρέω πρό Σάββατο , καί , ὅς φημί ὁ Γράμμα ὁ ἱερόν , πιπώζτω , καί ἐκζέω σκώληξ . καί πικραίνω Μωσῆς · ἐκτρέχω τε καί ἐν σάββατον συλλέγω , καί ἀγανακτέω Θεός . γράφω γάρ οὕτως · γίγνομαι δέ ἐν ἡμέρα ὁ ἕβδομος , ἐξέρχομαι τις ἐκ ὁ λαός συλλέγω , καί οὐ εὑρίσκω . εἶπον δέ Κύριος πρός Μωσῆς · Ἕως τίς οὖον βούλομαι εἰσακούω ὁ ἐντολή ἐγώ καί ὁ νόμος ἐγώ ; εἶδον , ὁ Κύριος δίδωμι ὁ ἡμέρα οὗτος σάββατον . Ζεύς γάρ οὗτος αὐτός δίδωμι σύ ὁ ἡμέρα ὁ ἕκτος ἄρτος δύο ἡμέρα · καθίζω ἕκαστος εἰς ὁ οἶκος σύ , μηδείς σύ ἐκπορεύω ἐκ ὁ τόπος αὐτός ὁ ἡμέρα ὁ ἕβδομος . καί τίς εἄν γίγνομαι πρός ἐγώ ὁ ὁ εἴρω πρέπω τε καί ἁρμόδιος λόγος ; τις δή ὁ ἑσπέρα μέν ὁ ὀρτυγομήτρα ἔρχομαι , δίδωμι δέ ἐν φάος καί ὄρθρος ὁ μάννα ; οἴμη δέ ἔγωγε πολυπραγμονέω πρέπω · καί πρό γε ὁ ἄλλος , τίς μέν ὁ ὀρτυγομήτρα , τίς δέ καί ὁ μάννα σκιά . γ . ὅτι2 τοίνυν σαρκικός ἐπιθυμία οὐ ἀπαλλάσσω ὁ Ἰουδαῖος ὁ ζωή , νοέω εἄν εἰκότως , καί ἐλέγχω σαφῶς ὁ ἐδώδιμος ποιέω ζητέω ὁ ἐν Αἴγυπτος κρέας , καί ὁ εἰς οὗτος ῥοπή ἐκνικάω , μονονού δέ καί τυραννέω ἔχω ὁ νόος . ἀλλά οὐ εἄν ὁράω ὁ κατά ἐγώ ἐν οὗτος . ἁγίζω γάρ ἐν Χριστός , καί εἰμί ἐπέκεινα σαρκικός ἀκαθαρσία . ἐπιμαρτύρησις δέ γράφω ὁ θεσπέσιος Παῦλος · ὁ δέ ὁ Χριστός Ἰησοῦς , ὁ σάρξ σταυρόω σύν ὁ πάθημα καί ὁ ἐπιθυμία . καί τίς ὁ , σταυρόω ; ἀντί ὁ , θάνατος παραδίδωμι , νοητός δηλονότι , διά γε ὁ μή ἀνέχω κατά σάρξ ζάω , μήτε μήv αἱρέω φρονέω ὁ πρόσκαιρος , κατανεκρόω δέ μᾶλλον ὁ μέλος ὁ ἐπί γῆ , πορνεία , πάθος , ἐπιθυμία κακός , καί περιπατέω μέν ἐπί γῆ , γλίχομαι δέ σφόδρα ὁ ἄνω πολίτευμα . διαμιμνήσκομαι γάρ βοῦς Γράμμα ἱερός · πνεῦμα περιπατέω , καί ἐπιθυμία σάρξ οὖον μή τελέω . ἀδρανής οὖν ἄρα ὁ Ἰουδαῖος ὁ νόος , καί ὁ ὁ πάθος προσβολή πολύς δή λίαν εὐκαταγώνιστος · ἐράω γάρ ἔτι ὁ σαρκικός , καί ἡσσάομαι ὁ γεώδης . οὗτος δέ ἐγώ , ὡς φημί , διά ὁ ὀρτυγομήτρα σημαίνω . ὀρέγω γε μήv ἐπιζητέω θεός , οὐ ἕλκω αὐτός εἰς ἐπιθυμία , οὔπω δέ δίδωμι ὁ κατανεανιεύομαι πάθος · ὅτι μή ὁ ἐν νόμος ὁ ἐκπρεπής εἰς ζωή , καί ὁ εἰς ἅπας ἁγίζω , τηρέω δέ μᾶλλον ὁ ἐν πνεῦμα . τοιγάρ καί διαθήκη καινός ἐπαγγέλλω διά προφήτης θεός , οὖον κατά ἐκεῖνος ὁ πρῶτος , ὅτι μή ἔχω ὁ Ἄμεμπτον · ἕτερος δέ καί πνευματικός , τελειόω ἰσχύω κατά συνείδησις ὁ πιστεύω . Θέα δέ ὥσπερ ἐν ἑσπέρα ὁ ὁ ὀρτυγομήτρα γίγνομαι πρός ὁ Ἰουδαῖος συναγωγή πτῆσις . φημί γάρ · γίγνομαι δέ ἑσπέρα , καί ἀναβαίνω ὀρτυγομήτρα · πλάγιος ἐγώ ὁ πρᾶγμα ὑπεμφαίνω , ὅτι μηδέ εἰμί ἐν φάος νοητός ὁ γήινος ὁ ἐραστής , ἀλλά ὡς ἐν νύξ καί σκότος . καί ὁ χρῆμα εἰμί , οὖον διεψευσμένως · ἀμαθία γάρ καί πώρωσις , ἤγουν ἀχλύς ὁ νοητός , ὁ ὁ Ἰουδαῖος οὐ ἀπαλλάσσω νόος . τοιγάρ καί ὁ Χριστός προσφωνέω λέγω · ἐγώ εἰμί ὁ φάος ὁ κόσμος . ἐν ἀχλύς δή οὖν καί ὡς ἐν σκότος λοιπός ὁ οὔπω πιστεύω · οὖον γάρ ἀφικνέομαι πρός ὁ φάος . φημί δέ ποῦ περί τε ὁ Φαρισαῖος καί ὁ ὑπό χείρ λαός , ὁ Χριστός · ἄφετος αὐτός · τυφλός γάρ εἰμί , ὁδηγός τυφλός . ἀφεγγής οὖν ἄρα ὁ Ἰουδαῖος ὁ νόος · τοιγάρ νοσέω κατά σάρξ , καί μονονού καί ἐκκρεμάννυμι ὁ γεώδης . λογίζομαι οὖν ὁ μάννα , σκιά εἰμί καί τύπος ὁ διά Χριστός παίδευμα τε καί χάρισμα , ὁ καί ἄνωθεν εἰμί καί ἐκ οὐρανός , καί ὁ γεώδης οὐ ἔχω πίνω · ἀμοιρέω δέ μᾶλλον καί βδελυρία σαρκικός , καί εἰμί ἀληθής οὐ ἄνθρωπος μόνος , ἀλλά καί ἄγγελος τροφή . Πεφανέρωκε γάρ ἐγώ ὁ υἱός ἐν ἑαυτοῦ ὁ πατήρ , καί ὁ περί ὁ ἅγιος καί ὁμοούσιος Τριάς λόγος διά αὐτός πιστεύω , καί εἰς πᾶς τρίβω ἀρετή εὕω μάλα ποδηγέω . τροφή δέ πνεῦμα , ὁ ἐν γε οὗτος εἰμί ὀρθός καί ἀκίβδηλος γνῶσις . ἀίω δέ εἄν ὡς ἐν φάος καί ἡμέρα ὁ διά Χριστός παίδευμα ὁ χορηγία . τοιγάρ ὁ μάννα καταδίδωμι ὁ ἀρχαῖος , διαυγάζω ἡμέρα . καί σκίδνημι φάος . Διηύγαζε γάρ ἐν ἐγώ ὅς πιστεύω ὁ ἡμέρα , κατά ὁ γράφω , καί φωσφόρος ἀνατέλλω ἐν ὁ ἅπας Καρδία , καί ὁ ὁ δικαιοσύνη ἀνίσχω ἥλιος , τουτέστι Χριστός , ὁ ὁ νοητός μάννα δοτήρ . ὅτι2 γάρ ὡς ἐν εἰκών μέν ἐκεῖνος ὁ αἰσθητός ἔτι , ὁ δέ ἀληθής αὐτός , πληροφορέω λέγω πρός Ἰουδαῖος · ὁ πατήρ σύ ἔφαγον ὁ μάννα ἐν ὁ ἐρῆμος , καί ἀποθνῄσκω . οὗτος εἰμί ὁ ἄρτος ὁ ἐκ ὁ οὐρανός καταβαίνω , ἵνα τις ἐκ αὐτός ἐσθίω , καί μή ἀποθνῄσκω . ἐγώ εἰμί ὁ ἄρτος ὁ ζῶ , ὁ ἐκ ὁ οὐρανός καταβαίνω . ἐάν τις ἐσθίω ἐκ οὗτος ὁ ἄρτος , ζῶ εἰς ὁ αἰών . καί ὁ ἄρτος ὅς ἐγώ δίδωμι , ὁ σάρξ ἐγώ εἰμί , ὅς ἐγώ δίδωμι ὑπέρ ὁ ὁ κόσμος ζωή . ἀποτρέφω γάρ ἐγώ εἰς ἀμήρυτος ζωή ὁ Κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , καί ὁ εἰς εὐσέβεια ὑποθήκη , καί διά εὐλογία ὁ μυστικός . αὐτός οὖν ἄρα καί διά αὐτός ὁ μάννα ὁ θέω καί ζωοποιός ἀληθής . καί οὗτος ὁ κατεσθίω , ἀγαθός εἰμί φθορά , καί ὑφαιρέω θάνατος , οὐ ὁ ἐσθίω ὁ αἰσθητός . οὖον γάρ εἰμί ὁ τύπος σωτήριος , ὑποπλήσσω δέ ὁ ἀλήθεια ὁ μόρφωσις . κελεύω δέ ὁ μάννα ὁ θεός , ὑετός δίκη ἄνωθεν καθίημι , ὁ ἀποχράω ἕκαστος συλλέγω , συναγείρω δέ , εἴπερ αἱρέω τις , καί ὁ ὁ αὐτός οἰκέω σκηνή . ἔκαστος γάρ , φημί , σύν ὁ σύσκηνος σύ συλλέγω , καί οὖον καταλείπω , φημί , ἀπό αὐτός εἰς ὁ πρωΐ . χρή γάρ ἐγώ ὁ θεῖον τε καί εὐαγγελικός ἀναπίμπλημι μάθημα . ἐν ἴσος δή μέτρον μικρός καί μέγας διανέμω ἐγώ ὁ Χριστός ὁ παρά ἑαυτοῦ χάρις , καί ὁμοίως ἅπας ἀποτρέπω εἰς ζωή , συναγείρω ὁ ἄλλος ἐθέλω ὁ εὐσθενής , καί ἱδρόω ὑπέρ ἀδελφός , καί ὁ ἴδιος αὐτός ἐκδανείζω πόνος , καί ὁ ἄνωθεν χάρισμα ποιέω τε κοινωνός . καί οὗτος εἰμί οἴομαι ὁ πρός αὐτός εἴρω ὁ ἅγιος ἀπόστολος · δωρεά λαμβάνω , δωρεά δίδωμι . μονονού γάρ πλεῖστος ἑαυτοῦ ὁ μάννα συλλέγω , διανέμω σπουδάζω ὁ ὁ αὐτός οἰκέω σκηνή , τουτέστι ὁ ἐκκλησία . διατελέω γάρ ὁ θεσπέσιος μαθητής νουθετέω , εἰσηγέομαι , πρός πᾶς ὁστισοῦν ἀποφέρω ὁ ἐπαινέω , καί ἄφθονος ἅπας παρατίθημι εἰς μέθεξις , ὅς αὐτός παρά Χριστός πλουτέω χάρις . καί γοῦν ὁ μακάριος Παῦλος ἐπιστέλλω τις · ἐπιθυμέω γάρ ὁράω σύ , ἵνα τίς μεταδίδωμι σύ χάρισμα πνευματικός εἰς ὁ στηρίζω σύ . εἰμί δέ δή νοέω κατά ἕτερος τρόπος ὁ , ἕκαστος σύν ὁ σύσκηνος σύ συλλέγω , τουτέστι , μή χύδην ἅπας , μηδέ ἀναμίξ , ἀλλά κατά γένος , ἤτοι κατά σκηνή , ποιέω ὁ συγκομιδή , τοιῶσδε νοέω . χρή γάρ ἐγώ ὁ ὁμοπύς ὁμοῦ ὁ θεῖον ἐμφορέω λόγος , καί ζητέω ὁ μάννα ὁ νοητός · οὖον ὁ ἑτερόφρων , μονονού δέ καί ἀλλογενής ἀσύνετος συναποφέρω . ὅς δή καί ποιέω , ἀποσοβέω μέν ἐκκλησία ὁ ἑτερόδοξος καί διαστρέφω , ὁμοῦ δέ ὁ κατά πίστις οἰκέω ὁ ἐκ οὐρανός πλουτέω τροφή . ἔρομαι δέ μή καταλιμπάνειν εἰς ὁ πρωΐ · ὁ νόμος πάλιν ὑπεμφαίνω , ὅτι ὁ χράομαι ὁ τύπος παρῳνχόνω ὁ χρόνος , κατά ὅς εἰμί ἔτι χρήσιμος τε καί ἀναγκαῖος , πάντῃ τε καί πάντως ὑπό κρίσις ἄγω καί κόλασις · ἐκζέω γάρ σκώληξ ὁ τηρέω . κόλασις τε καί φθορά μήνυσις εἄν ἵημι καί οὗτος σαφής . εἰμί γάρ πᾶς ὑπό φθορά καί κόλασις ὁ τηρέω ὁ σκιά μετά ὁ ὁ ἀλήθεια ἀνάδειξις . ὁποῖος τίς πάσχω φημί ὁ , ὅς ὁ μακάριος γράφω Παῦλος · καταργέω ἀπό ὁ Χριστός , ὅστις ἐν νόμος δικαιόω , ὁ χάρις ἐκπίπτω . καί πάλιν · ἐνάρχομαι πνεῦμα , νῦν σάρξ ἐπιτελέω · τοσοῦτος πάσχω εἰκῇ , εἰμί γε καί εἰκῇ . οὐκοῦν ἀποφάσκω φυλάσσω εἰς ὁ πρωΐ · ἵνα διά ὁ πρωΐ , ὁ μετά ὁ νόμος νοέω καιρός , κατά ὅς ὁ ὁ Χριστός φαίνω παρουσία , καί ὁ θέω ἐγώ ἀναλάμπω φάος . ἀλλά τηρέω εἰς ὁ πρωΐ , σαββατίζω μέλλω ὁ ἐκ Ἰσραήλ , καί οὗτος Θεός προστάσσω . τις δή οὖν ἄρα εἰμί ὁ φυλάσσω μέν ὁ ὁ Σάββατο προσυλλέγω , μή μήv ἔτι καί διαφθείρω , μηδέ ὁ τηρέω ἐπιπικραίνω ὁ Μωσῆς ; ἀφίζω γάρ διά πίστις εἰς ὁ ἐν Χριστός νοέω σαββατισμός , τουτέστιν εἰς ἀργία τε καί κατάληξις ὁ ἐκ ἁμαρτία , οὐ ὡς ἄχρηστος παραιτέομαι ὁ προσωρεύω ἐν ἐγώ καί οἱονεί προαποκειμαι ὁ νόμος παίδευσις χειραγωγέω ἐγώ εἰς Χριστός · παιδαγωγός γάρ ὁ νόμος · ἔχω δέ μᾶλλον αὐτός ὁμοῦ ὁ εὐαγγελικός παίδευμα , οὐ εἰμί μακράν ὁ ἐπαινέω πρέπω , καί οὗτος δράω θεός οὐ ἐπιπικραίνω . καί γοῦν ὁ Σωτήρ οὗτος διδάσκω αὐτός λέγω ἐγώ , ὅτι Πᾶς Γραμματεύς μαθητεύω ὁ βασίλεια ὁ οὐρανός , ὅμοιος εἰμί ἄνθρωπος οἰκοδεσπότης , ὅστις ἐκβάλλω ἐκ ὁ θησαυρός αὐτός καινός καί παλαιός . Ἀνέγκλητος οὖν ὁ προσωρεύω ἐν ἐγώ μάννα διά ὁ νόμος , κἀν εἰμί ἐν ὁ νοητός τηρέω σαββατισμός . περιτυγχάνω μέν γάρ ὁ διά Μωσῆς σκιά ὁ ἐν Χριστός σαββατίζω , ἵνα ὁ ἐν αὐτός ζητέω ἀλήθεια . ἐπαίρω δέ καί ὑπό δίκη τίθημι ὁ ἐν σάββατον συλλέγω , μᾶλλον δέ οὖον καθίημι ὁ μάννα ὁ Θεός . σαββατίζω γάρ ἐν Χριστός νοητός , ὁ ἐν τύπος μέν οὐκέτι συλλέγω . οὖον γάρ σαρκικός ἀντέχω περιτομή , οὐδέ βοῦς ἢ πρόβατον καταθύω , παρόω δέ μᾶλλον ὁ παχύς ὁ τύπος , αὐτός ἔχω ὁ ἀλήθεια , τουτέστι Χριστός .