cyrillus-theology.glaphyra-in-pentateuchum Gen.4.1.3
γ . Ἐφοδιασθέντα δὴ οὖν ταῖς παρὰ πατρὸς εὐλογίαις τὸν Ἰακὼβ , ἀπεκόμιζον οἱ πόδες ἐπὶ τὸν αὐτῷ προτεθέντα τῆς ἀποδημίας σκοπόν . Καὶ ποῖα δὴ πάλιν τὰ μεταξὺ γεγονότα , δι’ αὐτῶν εἰσόμεθα τῶν ἱερῶν Γραμμάτων . Ἔχει δὲ οὕτως · Καὶ ἐξῆλθεν Ἰακὼβ ἀπὸ τοῦ φρέατος τοῦ ὅρκου , καὶ ἐπορεύθη εἰς Χαῤῥὰν , καὶ ἀπήντησε τόπῳ , καὶ ἐκοιμήθη ἐκεῖ . Ἔδυ γὰρ ὁ ἥλιος · καὶ ἔλαβεν ἀπὸ τῶν λίθων τοῦ τόπου , καὶ ἔθηκε πρὸς κεφαλῆς αὐτοῦ , καὶ ἐκοιμήθη ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ , καὶ ἐνυπνιάσθη . Καὶ ἰδοὺ κλίμαξ ἐστηριγμένη ἐν τῇ γῇ , ἧς ἡ κεφαλὴ ἀφικνεῖται εἰς τὸν οὐρανὸν , καὶ οἱ ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ ἀνέβαινον καὶ κατέβαινον ἐπ’ αὐτήν . Ὁ δὲ Κύριος ἐπεστήρικτο ἐπ’ αὐτῆς , καὶ εἶπεν · Ἐγὼ ὁ Θεὸς Ἀβραὰμ τοῦ πατρός σου , καὶ ὁ Θεὸς Ἰσαὰκ , μὴ φοβοῦ . Ἡ γῆ , ἐφ’ ἧς σὺ καθεύδεις , ἐπ’ αὐτῆς σοὶ δώσω αὐτὴν , καὶ τῷ σπέρματί σου · καὶ ἔσται τὸ σπέρμα σου ὡσεὶ ἄμμος τῆς θαλάσσης . Καὶ πλατυνθήσεται ἐπὶ θάλασσαν , καὶ λίβα , καὶ βοῤῥᾶν , καὶ ἐπὶ ἀνατολάς . Καὶ ἐνευλογηθήσονται ἐν σοὶ πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς , καὶ ἐν τῷ σπέρματί σου . Καὶ ἰδοὺ ἐγὼ μετὰ σοῦ διαφυλάσσων σε ἐν τῇ ὁδῷ πάσῃ , οὗ ἐὰν πορευθῇς , καὶ ἀποστρέψω σε εἰς τὴν γῆν ταύτην , ὅτι οὐ μή σε ἐγκαταλίπω , ἕως τοῦ ποιῆσαί με πάντα ὅσα ἐλάλησά σοι . Καὶ ἐξηγέρθη Ἰακὼβ ἐκ τοῦ ὕπνου αὐτοῦ , καὶ εἶπεν , ὅτι Ἔστι Κύριος ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ ἐγὼ δὲ οὐκ ᾔδειν . Καὶ ἐφοβήθη , καὶ εἶπεν · Ὡς φοβερὸς ὁ τόπος οὗτος ! Οὐκ ἔστι τοῦτο ἀλλ’ ἢ οἶκος Θεοῦ , καὶ αὕτη ἡ πύλη τοῦ οὐρανοῦ . Καὶ ἀνέστη Ἰακὼβ τὸ πρωῒ , καὶ ἔλαβε τὸν λίθον ὃν ὑπέθηκεν ἐκεῖ πρὸς κεφαλῆς αὐτοῦ . Καὶ ἔστησεν αὐτὸν στήλην , καὶ ἐπέχεεν ἔλαιον ἐπὶ τὸ ἄκρον αὐτῆς , καὶ ἐκάλεσε τὸ ὄνομα τοῦ τόπου ἐκείνου , Οἶκος Θεοῦ . Ὄνομα μὲν οὖν πόλεως εἶναί φαμεν τὸ Φρέαρ τοῦ ὅρκου . Γέγραπται γὰρ οὕτω περὶ αὐτοῦ · Ἐγένετο δὲ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ , καὶ παραγενόμενοι οἱ παῖδες Ἰσαὰκ , ἀπήγγειλαν αὐτῷ περὶ τοῦ φρέατος , οὗ ὤρυξαν , καὶ εἶπαν , οὐχ εὕρομεν ὕδωρ . Καὶ ἐκάλεσεν αὐτὸν ὅρκον . Διὰ τοῦτο ἐκάλεσε τὸ ὄνομα τῇ πόλει , Φρέαρ ὅρκου , ἕως τῆς σήμερον . Ὅρκου δὲ Φρέαρ εἴ τις ἕλοιτο μαθεῖν , ἀνθ’ ὅτου δὴ πάλιν ἐκεῖνό φαμεν . Ἐκεῖ γὰρ ὅρκον εἰρήνης ἔθεντο πρὸς τὸν Ἰσαὰκ οἱ Γεραριτῶν ἡγούμενοι , Ἀβιμέλεχ καὶ οἱ σὺν αὐτῷ . Ἀπαίρει δὴ οὖν ὁ θεσπέσιος Ἰακὼβ τῆς πατρῴας ἑστίας καὶ πόλεως αὐτῆς , καὶ γένους ἀπενοσφίζετο . Ταύτῃτοι δεινῶς καὶ ἀλύειν ἤρχετο . Ἐνενόει γάρ που κατὰ τὸ εἰκὸς ὡς ἀλήτης ἔσται καὶ ξένος , καὶ οἰκήσει μὲν ἐπ’ ἀλλοδαπῆς . Ἔσται δ’ ἴσως καὶ ὑφ’ ἑτέρους , καὶ ἀσυνήθη δουλείας δέξεται ζυγόν . Εἴκειν γὰρ τοῖς κρατοῦσιν ἀνάγκη καὶ τοὺς ἄγαν εὐγενεῖς . Συλλαμβάνεται δὲ καὶ παραχρῆμα Θεὸς ὁ καρδίας εἰδὼς καὶ νεφροὺς , καὶ ταῖς οὕτω πικραῖς δυσφημίαις οὐκ ἐᾷ καταπνίγεσθαι τὴν τοῦ δικαίου ψυχήν . Παρέδειξε γὰρ ὅτι πληθὺς ἀγγέλων , ἄνω τε καὶ κάτω διᾴττουσα , διασώζει ῥᾳδίως τοὺς ἀνακειμένους Θεῷ . Τουτὶ γὰρ , οἶμαι , καὶ ἕτερον οὐδὲν διὰ τῶν ὀνειράτων ἐπαιδεύετο · αἰσθητῶς μὲν γὰρ τὴν εἰς τὸ ἄνω διήκουσαν ἐθεᾶτο κλίμακα . Καθόδου δὲ καὶ ἀνόδου σημεῖον ἦν , εἰ καὶ ἐν παχέσιν ὥσπερ ἐγράφετο τύποις . Ἤκουε δὲ καὶ φωνῆς αὐτοῦ λέγοντος τοῦ τοῖς ἀγγέλοις προστάττοντος , ὅτι τῆς δοθείσης αὐτῷ παρὰ πατρὸς εὐλογίας αὐτὸς ἔσται τὸ πέρας . Ἐκταθήσεται γὰρ τὸ σπέρμα σου , φησὶν , εἰς ἠῶ τε καὶ δύσιν , βοῤῥᾶν τε καὶ νότον . Ἔφασκε δὲ ὅτι καὶ αὐτὸν ἕξει τὸν ἐπαμύνοντα καὶ διασώζοντα πανταχῆ . Ἄφυπνος δὲ γεγονὼς , οὐκ ἐν μετρίοις ἦν θαύμασιν ὁ θεσπέσιος Ἰακὼβ , καὶ δὴ καὶ ἔφασκεν , ὅτι , Ἔστι Κύριος ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ , ἐγὼ δὲ οὐκ ᾔδειν . Ἀλλὰ τί ἂν βούλοιτο διὰ τούτου δηλοῦν , πῶς οὐκ ἄξιον ἰδεῖν ; Μικρὰς κομιδῆ τὰς δόξας περὶ Θεοῦ ἐν τοῖς ἀρχαιοτέροις εὑρήσομεν . Ὤοντο γὰρ ὅτι τὴν μὲν ἄλλην ἅπασαν γῆν ἠφίει τὸ θεῖον , συνεστέλλετο δὲ ὥσπερ εἰς μόνην ἐκείνην , εἰς ἣν καὶ κέκληνται παρ’ αὐτοῦ τὰ οἴκοι μεθέντες , καὶ τῆς Χαλδαίων ἀπαίροντες . Ἐπειδὴ γὰρ οἱ τῶν εἰδώλων προσκυνηταὶ τὴν πολύθεον νοσοῦντες πλάνησιν , ἑκάστῳ τῶν δαιμονίων ἰδικὴν ὥσπερ τινὰ νέμοντες χώραν , καὶ μονονουχὶ τυράννους ἱστάντες τοὺς κατὰ πόλιν προσκυνουμένους , οὐχὶ πάντας δύνασθαι πανταχῆ καὶ τιμᾶσθαι δεῖν ὑπελάμβανον . Τοιγάρτοι καὶ οἱ μακάριοι πατριάρχαι ἄρτι τῶν τῆς εἰδωλολατρείας ἠθῶν , καὶ πολυθέου πλάνης ἀπηλλαγμένοι , καὶ Θεὸν τὸν φύσει καὶ ἀληθῶς ἀναπεπεισμένοι προσκυνεῖν , οὐκ ἐν πάσῃ γῇ καὶ ἐν παντὶ τόπῳ , παρεῖναί τέ σφισι καὶ ἐπαμύνειν ᾤοντο , μικρὰ κομιδῇ φρονοῦντες ἔτι . Παιδεύεται τοίνυν ὁ μακάριος Ἰακὼβ καὶ τῆς ἀποδημίας ἐπλούτει καρπὸν , τὸ λεῖπον ἐν πίστει . Ἐμάνθανε γὰρ ὡς ἐν παντὶ τόπῳ καὶ πάσῃ χώρᾳ τὸ θεῖόν ἐστι . Καὶ κατοικεῖ μὲν ἐν οὐρανῷ , περιέπει δὲ τὴν σύμπασαν γῆν , καὶ πεπλήρωκε τὴν οἰκουμένην , καὶ ὑπ’ αὐτῷ πάντα ἐστὶ , τὰ ἐν οὐρανῷ πνεύματα , ἃ ἄνω τε καὶ κάτω διαθεῖν προστάττονται , καὶ αὐτὸν ἔχουσι κεφαλὴν καὶ ἐφεστηκότα . Διὰ τοῦτο τεθαύμακε λέγων ὅτι , Ἔστι Κύριος ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ , ἐγὼ δὲ οὐκ ᾔδειν . Οἰηθεὶς δὲ τὸν λίθον τῶν ὀνειράτων αὐτῶν γενέσθαι παραίτιον , καὶ αὐτὸν τοῖς ἐνοῦσιν ἐτίμα , καταπιαίνων ἐλαίῳ . Καὶ μὴν Οἶκον ἐκάλει Θεοῦ , καὶ πύλην τοῦ οὐρανοῦ τὸν χῶρον , καὶ ἀνεστήλου τὸν λίθον .
Lemmas: γ . Ἐφοδιάζω δή οὖν ὁ παρά πατήρ εὐλογία ὁ Ἰακώβ , ἀποκομίζω ὁ πούς ἐπί ὁ αὐτός προτίθημι ὁ ἀποδημία σκοπός . καί ποῖος δή πάλιν ὁ μεταξύ γίγνομαι , διά αὐτός εἶμι ὁ ἱερός Γράμμα . ἔχις δέ οὕτως · καί ἐξέρχομαι Ἰακώβ ἀπό ὁ φρέαρ ὁ Ὅρκος , καί πορεύω εἰς Χαρά , καί ἀπαντάω τόπος , καί κοιμάω ἐκεῖ . δύο γάρ ὁ ἥλιος · καί λαμβάνω ἀπό ὁ λίθος ὁ τόπος , καί τίθημι πρός κεφαλή αὐτός , καί κοιμάω ἐν ὁ τόπος ἐκεῖνος , καί ἐνυπνιάζω . καί ἰδού κλῖμαξ στηρίζω ἐν ὁ γῆ , ὅς ὁ κεφαλή ἀφικνέομαι εἰς ὁ οὐρανός , καί ὁ ἄγγελος ὁ Θεός ἀναβαίνω καί καταβαίνω ἐπί αὐτός . ὁ δέ Κύριος ἐπιστηρίζω ἐπί αὐτός , καί εἶπον · ἐγώ ὁ θεός Ἀβραάμ ὁ πατήρ σύ , καί ὁ θεός Ἰσαάκ , μή φοβέω . ὁ γῆ , ἐπί ὅς σύ καθεύδω , ἐπί αὐτός σύ δίδωμι αὐτός , καί ὁ σπέρμα σύ · καί εἰμί ὁ σπέρμα σύ ὡσεί ἄμμος ὁ θάλασσα . καί πλατύνω ἐπί θάλασσα , καί λίψ , καί Βορέας , καί ἐπί ἀνατολή . καί ἐνευλογέομαι ἐν σύ πᾶς ὁ φυλή ὁ γῆ , καί ἐν ὁ σπέρμα σύ . καί ἰδού ἐγώ μετά σύ διαφυλάσσω σύ ἐν ὁ ὁδός πᾶς , ὅς ἐάν πορεύω , καί ἀποστρέφω σύ εἰς ὁ γῆ οὗτος , ὅτι οὖον μή σύ ἐγκαταλείπω , ἠώς ὁ ποιέω ἐγώ πᾶς ὅσος λαλέω σύ . καί ἐξεγείρω Ἰακώβ ἐκ ὁ ὕπνος αὐτός , καί εἶπον , ὅτι εἰμί Κύριος ἐν ὁ τόπος οὗτος ἐγώ δέ οὐ οἶδα . καί φοβέω , καί εἶπον · ὡς φοβερός ὁ τόπος οὗτος ! οὐ εἰμί οὗτος ἀλλά ἢ οἶκος Θεός , καί οὗτος ὁ πύλη ὁ οὐρανός . καί ἀνίστημι Ἰακώβ ὁ πρωΐ , καί λαμβάνω ὁ λίθος ὅς ὑποτίθημι ἐκεῖ πρός κεφαλή αὐτός . καί ἵστημι αὐτός στήλη , καί ἐπιχέω ἔλαιον ἐπί ὁ ἄκρος αὐτός , καί καλέω ὁ ὄνομα ὁ τόπος ἐκεῖνος , οἶκος Θεός . ὄνομα μέν οὖν πόλις εἰμί φημί ὁ φρέαρ ὁ Ὅρκος . γράφω γάρ οὗτος περί αὐτός · γίγνομαι δέ ἐν ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος , καί παραγίγνομαι ὁ παῖς Ἰσαάκ , ἀπαγγέλλω αὐτός περί ὁ φρέαρ , ὅς ὀρύσσω , καί εἶπον , οὐ εὑρίσκω ὕδωρ . καί καλέω αὐτός Ὅρκος . Ζεύς οὗτος καλέω ὁ ὄνομα ὁ πόλις , φρέαρ Ὅρκος , ἠώς ὁ σήμερον . Ὅρκος δέ φρέαρ εἰμί τις αἱρέω μανθάνω , ἀντί ὅστις δή πάλιν ἐκεῖνος φημί . ἐκεῖ γάρ Ὅρκος εἰρήνη τίθημι πρός ὁ Ἰσαάκ ὁ γεραριος ἡγέομαι , Ἀβιμέλεχ καί ὁ σύν αὐτός . ἀπαίρω δή οὖν ὁ θεσπέσιος Ἰακώβ ὁ πατρῷος ἑστία καί πόλις αὐτός , καί γένος ἀπονοσφίζω . Ταύτῃτοι δεινῶς καί ἀλύω ἄρχω . ἐννοέω γάρ ποῦ κατά ὁ εἰκός ὡς ἀλήτης εἰμί καί ξένος , καί οἰκέω μέν ἐπί ἀλλοδαπός . εἰμί δέ ἴσως καί ὑπό ἕτερος , καί ἀσυνήθης δουλεία δέχομαι ζυγόν . εἴκω γάρ ὁ κρατέω ἀνάγκη καί ὁ ἄγαν εὐγενής . συλλαμβάνω δέ καί παραχρῆμα θεός ὁ Καρδία εἰδοί καί νεφρός , καί ὁ οὗτος πικρός δυσφημία οὐ ἐάω καταπνίγω ὁ ὁ Δίκαιος Ψυχή . παραδείκνυμι γάρ ὅτι πληθύς ἄγγελος , ἄνω τε καί κάτω διαίσσω , διασῴζω ῥᾳδίως ὁ ἀνάκειμαι Θεός . τουτί γάρ , οἴομαι , καί ἕτερος οὐδείς διά ὁ ὄνειρος παιδεύω · αἰσθητός μέν γάρ ὁ εἰς ὁ ἄνω διακούω θεάομαι κλῖμαξ . Κάθοδος δέ καί ἄνοδος σημεῖον εἰμί , εἰμί καί ἐν παχύς ὥσπερ γράφω τύπος . ἀκούω δέ καί φωνή αὐτός λέγω ὁ ὁ ἄγγελος προστάσσω , ὅτι ὁ δίδωμι αὐτός παρά πατήρ εὐλογία αὐτός εἰμί ὁ πέρας . ἐκτείνω γάρ ὁ σπέρμα σύ , φημί , εἰς ἠώς τε καί δύσις , Βορέας τε καί νότος . φάσκω δέ ὅτι καί αὐτός ἔχω ὁ ἐπαμύνω καί διασῴζω πανταχῇ . ἄφυπνος δέ γίγνομαι , οὐ ἐν μέτριος εἰμί θαῦμα ὁ θεσπέσιος Ἰακώβ , καί δή καί φάσκω , ὅτι , εἰμί Κύριος ἐν ὁ τόπος οὗτος , ἐγώ δέ οὐ οἶδα . ἀλλά τίς εἄν βούλομαι διά οὗτος δηλόω , πῶς οὐ ἄξιος ὁράω ; μικρός κομιδῇ ὁ δόξα περί Θεός ἐν ὁ ἀρχαῖος εὑρίσκω . οἴομαι γάρ ὅτι ὁ μέν ἄλλος ἅπας γῆ ἀφίημι ὁ θέω , συστέλλω δέ ὥσπερ εἰς μόνος ἐκεῖνος , εἰς ὅς καί καλέω παρά αὐτός ὁ οἴκοι μεθίημι , καί ὁ Χαλδαῖος ἀπαίρω . ἐπεί γάρ ὁ ὁ εἴδωλον προσκυνητής ὁ πολύθεος νοσέω πλάνης , ἕκαστος ὁ δαιμόνιος ἰδικός ὥσπερ τις νέμω χώρα , καί μονονού τύραννος ἵστημι ὁ κατά πόλις προσκυνέω , οὐ πᾶς δύναμαι πανταχῇ καί τιμάω δήω ὑπολαμβάνω . τοιγάρ καί ὁ μακάριος πατριάρχης ἄρτι ὁ ὁ εἰδωλολατρία ἠθέω , καί πολύθεος πλάνης ἀπαλλάσσω , καί θεός ὁ φύσις καί ἀληθής ἀναπείθω προσκυνέω , οὐ ἐν πᾶς γῆ καί ἐν πᾶς τόπος , πάρειμι τε ὅς καί ἐπαμύνω οἴομαι , μικρός κομιδή φρονέω ἔτι . παιδεύω τοίνυν ὁ μακάριος Ἰακώβ καί ὁ ἀποδημία πλουτέω καρπός , ὁ λείπω ἐν πίστις . μανθάνω γάρ ὡς ἐν πᾶς τόπος καί πᾶς χώρα ὁ θεῖος1 εἰμί . καί κατοικέω μέν ἐν οὐρανός , περιέπω δέ ὁ σύμπας γῆ , καί πληρόω ὁ οἰκέω , καί ὑπό αὐτός πᾶς εἰμί , ὁ ἐν οὐρανός πνεῦμα , ὁ ἄνω τε καί κάτω διαθέω προστάσσω , καί αὐτός ἔχω κεφαλή καί ἐφίστημι . Ζεύς οὗτος θαυμάζω λέγω ὅτι , εἰμί Κύριος ἐν ὁ τόπος οὗτος , ἐγώ δέ οὐ οἶδα . οἴομαι δέ ὁ λίθος ὁ ὄνειρος αὐτός γίγνομαι παραίτιος , καί αὐτός ὁ ἔνειμι τιμάω , καταπιαίνω ἔλαιον . καί μήv οἶκος καλέω Θεός , καί πύλη ὁ οὐρανός ὁ χῶρος , καί ἀναστέλλω ὁ λίθος .