cyrillus-theology.glaphyra-in-pentateuchum Gen.3.1.10
ι . Ἀπρακτούσης δὲ ὅτι τῆς ἐν νόμῳ λατρείας , καὶ κατακρατούσης ἤδη τῆς νέας καὶ ἐν Χριστῷ , καὶ τῶν ἐν πίστει λαῶν ἀναδεδειγμένων , οἳ καὶ ἐν τοῖς τῆς ἐλευθέρας τέθεινται τέκνοις τὸ δουλοπρεπὲς οὐκ ἔχοντες πνεῦμα ( διακεκράγασι γάρ · Ἀββᾶ , ὁ Πατὴρ ) , καιρὸς ἦν ἤδη , τὴν τῶν Ἰουδαίων ἀποπέμπεσθαι συναυλίαν καὶ Συναγωγὴν , καὶ ἀπόκληρον ὥσπερ τῆς ἐπαγγελίας τὸν ἐξ αὐτῆς γενέσθαι λαόν . Καὶ μὴν ὅτι καὶ ἐπιστρέψει κατὰ καιροὺς , καὶ ἔσται δεκτὴ , τεύξεται δὲ καὶ τῆς ἄνωθεν καὶ παρὰ Πατρὸς ἡμερότητος , τὸν τῶν ὄλων Σωτῆρα καὶ Λυτρωτὴν ἐπιγινώσκουσα , σημαίνει δὴ πάλιν τὸ Γράμμα τὸ ἱερόν . Ἔπαιζον μὲν γὰρ ἀλλήλοιν ἐπιθρώσκοντα τὰ μειράκια , Ἰσαὰκ δηλονότι , καὶ μέντοι καὶ Ἰσμαήλ . Δίωξις δὲ , οἶμαί που , τῆς παιδιᾶς ἦν ὁ τρόπος · καὶ εἴπετο μὲν διώκων ὁ Ἰσμαὴλ , κατεφωρᾶτο δὲ φεύγων ὁ Ἰσαάκ . Ἀλλ’ ἠγανάκτει πρὸς τοῦτο τῆς ἐλευθέρας ὁ νοῦς , φημὶ δὴ τῆς Σάῤῥας . Καὶ δὴ καὶ ἔφασκε πρὸς τὸν θεσπέσιον Ἀβραάμ · Ἔκβαλε τὴν παιδίσκην ταύτην καὶ τὸν υἱὸν αὐτῆς · οὐ γὰρ μὴ κληρονομήσει ὁ υἱὸς τῆς παιδίσκης ταύτης μετὰ τοῦ υἱοῦ μου Ἰσαάκ . Καὶ οὐκ ἀτάραχος μὲν ὁ λόγος ἦν ἐν ὠσὶν Ἀβραάμ . Ἤκουσε δὲ παρὰ Θεοῦ , τὸ χρῆναι τοῖς τῆς Σάῤῥας καταπείθεσθαι λόγοις . Καὶ δὴ καὶ ἄρτοις καὶ ὕδασι τὴν Ἄγαρ ἐφοδιάσας , ὁμοῦ τῷ παιδὶ τῆς δεσποτικῆς ἑστίας ἀπελθεῖν ἐκέλευεν . Ἡ δὲ ᾤχετο μὲν ἀλύουσα καὶ δεδακρυμένη · πλὴν ἐπλανᾶτο κατὰ τὴν ἔρημον . Κινδυνεύοντος δὲ τοῦ παιδίου καὶ κατοιμώζοντος , Διήνοιξε , φησὶν , ὁ Θεὸς τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς Ἄγαρ , καὶ εἶδε πηγὴν ὕδατος ζῶντος , καὶ ἐπότισεν αὐτό . Ἄθρει δὴ οὖν ὅπως πρὸς τὴν τοῦ μυστηρίου γνῶσιν οὐκ ἀσυντελὲς οὐδὲ αὐτό που τάχα τῶν νηπίων τὸ ἄθυρμα . Ἐδίωκε μὲν γὰρ ὁ Ἰσμαὴλ τὸν Ἰσαάκ . Ἀλλ’ ὅτι διώξει κατὰ καιροὺς ὁ ἐκ τῆς θεραπαίνης , τουτέστιν , ὁ Ἰσμαὴλ , τὸν ἐκ τῆς ἐλευθέρας , ἤγουν τὸν ἐν πίστει καὶ ἐν Χριστῷ λαὸν , διεσάφει λέγων ὁ μακάριος Παῦλος , ἐπί τε τοῦ Ἰσμαὴλ καὶ τοῦ Ἰσαὰκ οὕτω λέγων · Ἀλλ’ ὥσπερ τότε ὁ κατὰ σάρκα γεννηθεὶς ἐδίωκε τὸν κατὰ πνεῦμα , οὕτω καὶ νῦν . Ἐπειδὴ δὲ πεπολέμηκε τοῖς ἐξ ἐλευθέρας ὁ Ἰσμαὴλ , ἐκπέμπεται λοιπὸν ἡ τῶν Ἰουδαίων Συναγωγὴ , στυγνὸν καὶ ἀλιπαρὲς ἐφόδιον ἔχουσα , ἄρτον τε καὶ ὕδωρ . Τουτέστιν , ἐπιμετρηθέντα τρόπον τινὰ γνώσεώς τε καὶ εὐσεβείας λόγον , δι’ ὧν ἦν εἰκὸς οὐκ εἰσάπαν οἰχήσεσθαι πρὸς τὸ ἐκτεθνάναι δεῖν . Ἔφη γάρ που Θεὸς , λείψανον ὥσπερ τι καὶ σπέρμα βραχὺ τῆς κατὰ νόμον ἐπιεικείας καταλελοιπὼς ἐν τῷ Ἰσραήλ · Καὶ ἔσομαι αὐτοῖς εἰς ἁγίασμα μικρὸν ἐν ταῖς χώραις , οὗ ἐὰν εἰσέλθωσιν ἐκεῖ . Μικρὸν δέ φησιν ἁγίασμα γενήσεσθαι τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ , μετά γε τὴν ἐν τοῖς ἔθνεσι διασποράν , διά τοι τὸ μὴ ἄγαν τῶν Ἰουδαίων εὐσθενὲς εἰς τὸ δύνασθαι , φημὶ , κἂν γοῦν τὸν διὰ Μωσέως ἀποπεραίνειν νόμον , ὀλίγιστα δὲ καὶ μόλις ἐπιτηρεῖν , τὴν ἐν σαρκί που τάχα περιτομὴν , καὶ ἀργίαν τὴν ἐν Σαββάτῳ . Ὕδατι τοίνυν καὶ ἄρτοις ἐφοδιάζεται μόλις ἡ εἰς δουλείαν γεννῶσα , τουτέστιν , ἡ τῶν Ἰουδαίων Συναγωγή . Καὶ δεδυσφόρηκε μὲν Ἀβραὰμ ἀποτρεχούσης τῆς Ἄγαρ , ἠφίει δ’ οὖν ὅμως Θεοῦ προστάττοντος . Ἐλύπει μὲν γὰρ ὁμολογουμένως τοὺς ἁγίους ἀποστόλους καὶ εὐαγγελιστὰς ἐκπίπτων ὁ Ἰσραήλ . Πλὴν ἀπενοσφίζοντο καὶ οὐχ ἑκόντες αὐτοῦ , διά τοι τὸ τῷ Θεῷ δοκοῦν καὶ τὴν εἰς Χριστὸν ἀγάπησιν . Καὶ γοῦν ὁ θεσπέσιος γράφει Παῦλος , Ὅτι λύπη μοί ἐστι μεγάλη , καὶ ἀδιάλειπτος ὀδύνη τῇ καρδίᾳ μου . Ηὐχόμην γὰρ αὐτὸς ἐγὼ ἀνάθεμα εἶναι ἀπὸ Χριστοῦ , ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν τῶν συγγενῶν μου τῶν κατὰ σάρκα , οἵτινές εἰσιν Ἰσραηλῖται . Ἀπόπεμπτος δὲ γενομένη ἡ τῶν Ἰουδαίων μήτηρ , μακροὺς ἐπλανᾶτο χρόνους · καὶ κεκινδύνευκε μὲν ἀπολέσθαι λοιπὸν εἰς τὸ παντελές . ἀλλ’ εἰ κραυγάσειαν ἀναβοῶντες κατὰ καιροὺς πρὸς Θεὸν , πάντη τε καὶ πάντως ἐλεηθήσονται . Διανοίξει γὰρ αὐτῶν τῆς διανοίας τοὺς ὀφθαλμοὺς , καὶ ὄψονται καὶ αὐτοὶ τὴν πηγὴν τοῦ ζῶντος ὕδατος , τουτέστι , Χριστόν · καὶ δὴ καὶ πιόντες , ἐν αὐτῷ ζήσονται . Λουσάμενοί τε καὶ καθαροὶ γενήσονται , κατὰ τὴν τοῦ προφήτου φωνήν . Ὅτι δέ ἐστι πηγὴ ζωῆς ὁ Χριστὸς , σαφηνιεῖ λέγων ὁ Ψαλμῳδὸς πρὸς τὸν ἐν οὐρανοῖς Πατέρα καὶ Θεόν · Ὡς ἐπλήθυνας τὸ ἔλεός σου ὁ Θεός ! οἱ δὲ υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων , ἐν σκέπῃ τῶν πτερύγων σου ἐλπιοῦσι · μεθυσθήσονται ἀπὸ πιότητος οἴκου σου , καὶ τὸν χειμάῤῥουν τῆς τρυφῆς σου ποτιεῖς αὐτοὺς , ὅτι παρὰ σοὶ πηγὴ ζωῆς , Οὐχ ἕτερος δὲ παρὰ ταύτην , ἢ ὁ Χριστός . Δι’ οὗ καὶ μεθ’ οὗ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος , σὺν τῷ ἁγίῳ καὶ ὁμοουσίῳ αὐτοῦ καὶ ζωοποιῷ Πνεύματι , εἰς τοὺς σύμπαντος καὶ ἀτελευτήτους αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: ι . απρακτουω δέ ὅτι ὁ ἐν νόμος λατρεία , καί κατακρατέω ἤδη ὁ νέος καί ἐν Χριστός , καί ὁ ἐν πίστις λαός ἀναδείκνυμι , ἕ καί ἐν ὁ ὁ ἐλεύθερος τίθημι τέκνον ὁ δουλοπρεπής οὐ ἔχω πνεῦμα ( διακράζω γάρ · Ἀββᾶ , ὁ πατήρ ) , καιρός εἰμί ἤδη , ὁ ὁ Ἰουδαῖος ἀποπέμπω συναυλία καί συναγωγή , καί ἀπόκληρος ὥσπερ ὁ ἐπαγγελία ὁ ἐκ αὐτός γίγνομαι λαός . καί μήv ὅτι καί ἐπιστρέφω κατά καιρός , καί εἰμί δεκτός , τυγχάνω δέ καί ὁ ἄνωθεν καί παρά πατήρ ἡμερότης , ὁ ὁ ὅλος Σωτήρ καί Λυτρωτής ἐπιγιγνώσκω , σημαίνω δή πάλιν ὁ Γράμμα ὁ ἱερός . παίζω μέν γάρ ἀλλήλων ἐπιθρῴσκω ὁ μειράκιον , Ἰσαάκ δηλονότι , καί μέντοι καί Ἰσμαήλ . Δίωξις δέ , οἴομαι ποῦ , ὁ παιδιά εἰμί ὁ τρόπος · καί εἶπον μέν διώκω ὁ Ἰσμαήλ , καταφωράω δέ φεύγω ὁ Ἰσαάκ . ἀλλά ἀγανακτέω πρός οὗτος ὁ ἐλεύθερος ὁ νόος , φημί δή ὁ Σάρα . καί δή καί φάσκω πρός ὁ θεσπέσιος Ἀβραάμ · ἐκβάλλω ὁ παιδίσκη οὗτος καί ὁ υἱός αὐτός · οὖον γάρ μή κληρονομέω ὁ υἱός ὁ παιδίσκη οὗτος μετά ὁ υἱός ἐγώ Ἰσαάκ . καί οὐ Ἀτάραχος μέν ὁ λόγος εἰμί ἐν οὖς Ἀβραάμ . ἀκούω δέ παρά Θεός , ὁ χρή ὁ ὁ Σάρα καταπείθω λόγος . καί δή καί ἄρτος καί ὕδωρ ὁ Ἄγαρ ἐφοδιάζω , ὁμοῦ ὁ παῖς ὁ δεσποτικός ἑστία ἀπέρχομαι κελεύω . ὁ δέ οἴχομαι μέν ἀλύω καί δάκρυ · πλήν πλανάω κατά ὁ ἐρῆμος . κινδυνεύω δέ ὁ παιδίον καί κατοιμώζω , διανοίγω , φημί , ὁ θεός ὁ ὀφθαλμός ὁ Ἄγαρ , καί ὁράω πηγή ὕδωρ ζῶ , καί ποτίζω αὐτός . ἀθρέω δή οὖν ὅπως πρός ὁ ὁ μυστήριον γνῶσις οὐ ἀσυντελής οὐδέ αὐτός ποῦ τάχα ὁ νήπιος ὁ ἄθυρμα . διώκω μέν γάρ ὁ Ἰσμαήλ ὁ Ἰσαάκ . ἀλλά ὅτι διώκω κατά καιρός ὁ ἐκ ὁ θεράπαινα , τουτέστιν , ὁ Ἰσμαήλ , ὁ ἐκ ὁ ἐλεύθερος , ἤγουν ὁ ἐν πίστις καί ἐν Χριστός λαός , διασαφέω λέγω ὁ μακάριος Παῦλος , ἐπί τε ὁ Ἰσμαήλ καί ὁ Ἰσαάκ οὗτος λέγω · ἀλλά ὥσπερ τότε ὁ κατά σάρξ γεννάω διώκω ὁ κατά πνεῦμα , οὗτος καί νῦν . ἐπεί δέ πολεμέω ὁ ἐκ ἐλεύθερος ὁ Ἰσμαήλ , ἐκπέμπω λοιπός ὁ ὁ Ἰουδαῖος συναγωγή , στυγνός καί ἀλιπαρής ἐφόδιον ἔχω , ἄρτος τε καί ὕδωρ . τουτέστιν , ἐπιμετρέω τρόπος τις γνῶσις τε καί εὐσέβεια λόγος , διά ὅς εἰμί εἰκός οὐ εἰσάπαν οἴχομαι πρός ὁ ἐκθνῄσκω δήω . φημί γάρ ποῦ θεός , λείψανον ὥσπερ τίς καί σπέρμα βραχύς ὁ κατά νόμος ἐπιείκεια καταλείπω ἐν ὁ Ἰσραήλ · καί εἰμί αὐτός εἰς ἁγίασμα μικρός ἐν ὁ χώρα , ὅς ἐάν εἰσέρχομαι ἐκεῖ . μικρός δέ φημί ἁγίασμα γίγνομαι ὁ ἐκ Ἰσραήλ , μετά γε ὁ ἐν ὁ ἔθνος διασπορά , διά ὅς ὁ μή ἄγαν ὁ Ἰουδαῖος εὐσθενής εἰς ὁ δύναμαι , φημί , κἀν γοῦν ὁ διά Μωσῆς ἀποπεραίνω νόμος , ὀλίγιστος δέ καί μόλις ἐπιτηρέω , ὁ ἐν σάρξ ποῦ τάχα περιτομή , καί ἀργία ὁ ἐν σάββατον . ὕδης τοίνυν καί ἄρτος ἐφοδιάζω μόλις ὁ εἰς δουλεία γεννάω , τουτέστιν , ὁ ὁ Ἰουδαῖος συναγωγή . καί δυσφορέω μέν Ἀβραάμ ἀποτρέχω ὁ Ἄγαρ , ἀφίημι δέ οὖν ὅμως Θεός προστάσσω . λυπέω μέν γάρ ὁμολογουμένως ὁ ἅγιος ἀπόστολος καί εὐαγγελιστής ἐκπίπτω ὁ Ἰσραήλ . πλήν ἀπονοσφίζω καί οὐ ἑκών αὐτός , διά ὅς ὁ ὁ Θεός δοκέω καί ὁ εἰς Χριστός ἀγάπησις . καί γοῦν ὁ θεσπέσιος γράφω Παῦλος , ὅτι2 λύπη ἐγώ εἰμί μέγας , καί ἀδιάλειπτος ὀδύνη ὁ Καρδία ἐγώ . εὔχομαι γάρ αὐτός ἐγώ ἀνάθεμα εἰμί ἀπό Χριστός , ὑπέρ ὁ ἀδελφός ὁ συγγενής ἐγώ ὁ κατά σάρξ , ὅστις εἰμί Ἰσραηλίτης . ἀπόπεμπτος δέ γίγνομαι ὁ ὁ Ἰουδαῖος μήτηρ , μακρός πλανάω χρόνος · καί κινδυνεύω μέν ἀπόλλυμι λοιπός εἰς ὁ παντελῶς . ἀλλά εἰμί κραυγάζω ἀναβοάω κατά καιρός πρός θεός , πάντῃ τε καί πάντως ἐλεέω . διάνοιξις γάρ αὐτός ὁ διάνοια ὁ ὀφθαλμός , καί ὁράω καί αὐτός ὁ πηγή ὁ ζῶ ὕδωρ , τουτέστι , Χριστός · καί δή καί πίνω , ἐν αὐτός ζῶ . Λουσάμενοί τε καί καθαρός γίγνομαι , κατά ὁ ὁ προφήτης φωνή . ὅτι2 δέ εἰμί πηγή ζωή ὁ Χριστός , σαφηνίζω λέγω ὁ ψαλμῳδός πρός ὁ ἐν οὐρανός πατήρ καί Θεός · ὡς πληθύνω ὁ ἔλεος σύ ὁ Θεός ! ὁ δέ υἱός ὁ ἄνθρωπος , ἐν σκέπη ὁ πτέρυξ σύ ἐλπίζω · μεθύσκω ἀπό πιότης οἶκος σύ , καί ὁ χειμάρρους ὁ τρυφή σύ ποτίζω αὐτός , ὅτι παρά σύ πηγή ζωή , οὐχ ἕτερος δέ παρά οὗτος , ἢ ὁ Χριστός . διά ὅς καί μετά ὅς ὁ Θεός καί πατήρ ὁ δόξα καί ὁ κράτος , σύν ὁ ἅγιος καί ὁμοούσιος αὐτός καί ζωοποιός πνεῦμα , εἰς ὁ σύμπας καί ἀτελεύτητος αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .