cyrillus-theology.glaphyra-in-pentateuchum Dt.1.4.2
β . Εἰ γὰρ γένοιτο , φησὶ , διαβῆναι ἡμᾶς τὸν Ἰορδάνην , εἰσελάσαι δὲ καὶ εἰς τὴν τριπόθητον τῆς ἐπαγγελίας γῆν , τότε δὴ , τότε μεγάλους ἐφ’ ὑψηλοῦ θέντες λίθους , κονιάσετε μὲν αὐτοὺς , ἐγγράψετε δὲ πάντα τὸν νόμον τοῦτον σαφῶς σφόδρα . Λίθοι μὲν οὖν οἱ μεγάλοι καὶ ὑψοῦ τεθειμένοι , τῶν ἁγίων ἡμῖν ἀποστόλων σημαίνουσι τὸν χορὸν , οἳ μεγάλοι καὶ ὑψηλοὶ καὶ περίοπτοι κατὰ τὸ ἀληθές εἰσιν . Ὅσον γὰρ ἧκεν εἰς ἀρετὴν , καὶ εἰς αὐχήματα πολιτείας τῆς ἐν Χριστῷ , τὸ ἰσοστατοῦν ἐν τούτοις οὐδέν . Εὑρίσκομεν γὰρ ἐν ταῖς ὑπεροχαῖς ἀνεστηκότας τοὺς καθ’ ἡμᾶς , καὶ πολὺ δὴ λίαν ὑπερκειμένους . Τίς γὰρ , εἰπέ μοι , νοῦν ἔχων περὶ τῶν ἴσων ἁμιλλήσεται τοῖς ἱεροῖς ἐκείνοις καὶ διαβοήτοις ἀνδράσιν , οὓς καὶ φίλους ἰδίους ὠνόμασεν ὁ Χριστός ; Οὐκέτι γὰρ , φησὶ , λέγω ὑμᾶς δούλους · ὑμεῖς φίλοι μού ἐστε . Φῶς δὲ αὐτοὺς τοῦ κόσμου , καὶ ἅλας τῆς γῆς ὠνόμασε , καὶ τοῖς ἰδίοις καὶ αὐτῷ πρέπουσιν ἀξιώμασι κατηγλαϊσμένους ὁρᾶσθαι προστέταχεν · εὐεργέτας ἐτίθει , καὶ ἰατροὺς ἀπέδειξεν οἰκουμενικοὺς , λέγων · Ἀσθενοῦντας θεραπεύετε , δαιμόνια ἐκβάλλετε , λεπροὺς καθαρίζετε , νεκροὺς ἐγείρετε · δωρεὰν ἐλάβετε , δωρεὰν δότε . Μεγάλοι δὴ οὖν οἱ λίθοι , καὶ ὥσπερ ἐν ὄρει κείμενοι . Τὸ γὰρ τῆς δόξης περιφανὲς καὶ τὸ ἐν εὐκλείᾳ περίοπτον , ὑψοῦ δὴ λίαν καὶ ὥσπερ ἐν ὄρει κειμένους φαίνεσθαι ποιεῖ . Ἀλλὰ τίνες ἂν εἶεν οἱ ἱστάντες τοὺς λίθους ; Οἱ διαβαίνοντες τὸν Ἰορδάνην . Οἱ εἰς ἅγιον Χριστὸν πιστεύσαντες , καὶ τὴν διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος καταπλουτοῦντες χάριν . Οὗτοι δὴ πάντως ἐφ’ ἑαυτοῖς ἀνιστᾶσι διδασκάλους καὶ μυσταγωγοὺς , τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν τοὺς μαθητὰς , τοὺς ἁγίους ἀληθῶς καὶ ἀπολέκτους λίθους , περὶ ὧν ἡμῖν λόγιον ἔφη προφητικόν · Ὅτι λίθοι ἅγιοι κυλίονται ἐπὶ τῆς γῆς . Μονονουχὶ γὰρ κατεκυλίσθησαν τοῖς ὑπ’ οὐρανὸν , οἱ θεσπέσιοι μαθηταὶ , περινοστοῦντες τὴν οἰκουμένην , καὶ τοῖς ἁπανταχῆ τῆς ἐνούσης αὐτοῖς εὐσεβείας δεικνύντες τὸ κάλλος , καὶ τὸν ἀληθῆ μαργαρίτην διακηρύττοντες , τὸν ἕνα καὶ πολυτίμητον λίθον , τουτέστι , τὸν Χριστόν . Κεκονιαμένοι δὲ οἱ λίθοι γραφὴν ἔχουσι , τὸν νόμον σαφῶς σφόδρα . Ἐν γὰρ τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις λευκῶς καὶ ἀναφανδὸν τὰς ἐν νόμῳ θεωρίας εὑρήσομεν , οὐκέτι τῷ γράμματι κατεσκιασμένας , οὐδὲ ἀμυδρὸν ἐχούσας ἐπίβλημα τὴν σκιὰν , λαμπρὰς δὲ καὶ καθαράς . Πνευματικὴ γὰρ τῶν ἁγίων ἡ παίδευσις . Λαλοῦσι δὴ οὖν λαμπρῶς τὸν νόμον . Καὶ τοῦτο , οἶμαι , ἔστι , κεκονιαμένοις τοῖς λίθοις ἐγγράφειν αὐτὸν σαφῶς σφόδρα , κατὰ τὸ γεγραμμένον . Ἀνατιθεμένων δὲ τῶν λίθων , ἐφ’ οἷς ἦν ὁ νόμος , ἀναδείμασθαι δεῖν ἔφη θυσιαστήριον ἐξ ἑτέρων ὁλοκλήρων λίθων , τουτέστιν , ἀδιατμήτων , καὶ ταῖς ἐκ σιδήρου πληγαῖς οὐκ ἠδικημένων . Καὶ τίς ἂν γένοιτο καὶ τοῦδε λόγος ; Λίθος μὲν γὰρ Ἀκρογωνιαῖος ἔντιμος ὁ Χριστός · τέθειται δὲ καὶ εἰς τὰ θεμέλια Σιών . Ὑπ’ αὐτῷ γὰρ ἐρηρείσμεθα , καὶ ὑποβάθραν ὥσπερ τινὰ λαβόντες αὐτὸν ἀσφαλῆ καὶ ἀκράδαντον . Καὶ ἡμεῖς ὡς λίθοι ζῶντες ἐποικοδομούμεθα , οἶκος πνευματικὸς , εἰς ναὸν ἅγιον , εἰς κατοικητήριον Θεοῦ ἐν πνεύματι . Ἀλλ’ οὐδὲν ἧττόν ἐσμεν καὶ οἱονεί τι θυσιαστήριον , συναγηγερμένοι μὲν καθ’ ἕνωσιν τὴν πνευματικὴν , καὶ τὴν ἐν Χριστῷ πίστιν εὐωδιάζοντες , προσκομίζοντες δι’ αὐτοῦ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ καθάπερ ἐν τάξει τῶν εὐοσμοτάτων θυμιαμάτων τὰ ἐξ ἀρετῶν αὐχήματα . Καὶ γοῦν ἡμῖν ὁ θεσπέσιος ἐπιστέλλει Παῦλος · Παραστήσατε τὰ σώματα ὑμῶν θυσίαν ζῶσαν , ἁγίαν , εὐάρεστον τῷ Θεῷ , τὴν λογικὴν λατρείαν ὑμῶν . Λίθοι δὴ οὖν καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ , πλὴν ὁλόκληροι καὶ ἀπλῆγες . Οἱ γὰρ αὐτὸν , ὡς ἔφην , εὐωδιάζοντες τὸν Χριστὸν , ὁλοτελῆ ποιοῦνται τῆς ἑαυτῶν διανοίας τὴν καθιέρωσιν · οὐ μεμερισμένοι πρὸς τὰ ἐν κόσμῳ , οὔτε μὴν τὰ ἐκ τῆς βεβήλου καὶ βδελυρᾶς ἁμαρτίας ἔτι φοροῦντες τραύματα · ἀλλ’ ὥσπερ ἐστὶν ἀμέριστος ὁ Χριστὸς , οὕτω καὶ αὐτοὶ μονότροποί τε καὶ ἀληθεῖς · Θεῷ μὲν μόνῳ προσκείμενοι , παραιτούμενοι δὲ μερίζεσθαι δοκεῖν εἰς τὰ σαρκός τε καὶ κόσμου . Οὔτως ἑαυτὸν ἀναθεὶς , ὁ ἱερὸς γράφει Παῦλος · Ἐμοὶ γὰρ τὸ ζῇν , Χριστὸς , καὶ τὸ ἀποθανεῖν , κέρδος . Μεμνῆσθαι δὲ ἀναγκαῖον , ὡς τὸν αὐτὸν ἡμῖν ἐν ἑτέροις κατεχρησμῴδησε νόμον , οὕτω λέγων · Ἐὰν δὲ θυσιαστήριον ἐκ λίθων ποιήσῃς μοι , οὐκ οἰκοδομήσεις αὐτοὺς τμητοὺς , τὸ γὰρ ἐγχειρίδιόν σου ἐπιβέβληκας ἐπ’ αὐτὸ , καὶ μεμίανται . Ὁλόκληροι δὴ οὖν καὶ ἀπλῆγες οἱ λίθοι κατά γε τοὺς ἀρτίως ἡμῖν εἰρημένους τρόπους . Ἀλλὰ φάγῃ , φησὶ , καὶ ἐμπλησθήσῃ ἐκεῖ , καὶ εὐφρανθήσῃ ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου . Τοῖς γὰρ εἰς τοῦτο λοιπὸν ἀφιγμένοις εὐκλείας , ὡς εὐωδιάζειν δύνασθαι τὸν Χριστὸν , ἁρμόσειεν καὶ σφόδρα εἰκότως , καὶ τὸ τῆς ἱερᾶς καὶ θείας ἀναπίμπλασθαι τροφῆς , καὶ μὴν καὶ εὐφραίνεσθαι νοητῶς ἐν ὀφθαλμοῖς τοῦ Θεοῦ . Διαπεραίνεται δὲ καὶ τοῦτο ταῖς μυστικαῖς εὐλογίαις κεχρημένων ἐν Ἐκκλησίαις τῶν πεπιστευκότων εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν Χριστόν · δι’ οὖ καὶ μεθ’ οὗ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ ἡ δόξα σὺν ἁγίῳ Πνεύματι νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: Β . εἰμί γάρ γίγνομαι , φημί , διαβαίνω ἐγώ ὁ Ἰορδάνης , εἰσελαύνω δέ καί εἰς ὁ τριπόθητος ὁ ἐπαγγελία γῆ , τότε δή , τότε μέγας ἐπί ὑψηλός θέω λίθος , κονιάζω μέν αὐτός , ἐγγράφω δέ πᾶς ὁ νόμος οὗτος σαφῶς σφόδρα . λίθος μέν οὖν ὁ μέγας καί ὑψόω τίθημι , ὁ ἅγιος ἐγώ ἀπόστολος σημαίνω ὁ χορός , ἕ μέγας καί ὑψηλός καί περίοπτος κατά ὁ ἀληθής εἰμί . ὅσος γάρ ἵημι εἰς ἀρετή , καί εἰς αὔχημα πολιτεία ὁ ἐν Χριστός , ὁ ἰσοστατέω ἐν οὗτος οὐδείς . εὑρίσκω γάρ ἐν ὁ ὑπεροχή ἀνίστημι ὁ κατά ἐγώ , καί πολύς δή λίαν ὑπέρκειμαι . Τῖς γάρ , εἶπον ἐγώ , νόος ἔχω περί ὁ ἴσος ἁμιλλάομαι ὁ ἱερός ἐκεῖνος καί διαβόητος ἀνήρ , ὅς καί φίλος ἴδιος ὀνομάζω ὁ Χριστός ; οὐκέτι γάρ , φημί , λέγω σύ δοῦλος · σύ φίλος ἐγώ εἰμί . Φάος δέ αὐτός ὁ κόσμος , καί ἅλς ὁ γῆ ὀνομάζω , καί ὁ ἴδιος καί αὐτός πρέπω ἀξίωμα καταγλαΐζω ὁράω προστάσσω · εὐεργέτης τίθημι , καί ἰατρός ἀποδείκνυμι οἰκουμενικός , λέγω · ἀσθενέω θεραπεύω , δαιμόνιος ἐκβάλλω , λεπρός καθαρίζω , νεκρός ἐγείρω · δωρεά λαμβάνω , δωρεά δίδωμι . μέγας δή οὖν ὁ λίθος , καί ὥσπερ ἐν ὄρος κεῖμαι . ὁ γάρ ὁ δόξα περιφανής καί ὁ ἐν εὔκλεια περίοπτος , ὑψόω δή λίαν καί ὥσπερ ἐν ὄρος κεῖμαι φαίνω ποιέω . ἀλλά τίς εἄν ἄγω ὁ ἵστημι ὁ λίθος ; ὁ διαβαίνω ὁ Ἰορδάνης . ὁ εἰς ἅγιος Χριστός πιστεύω , καί ὁ διά ὁ ἅγιος βάπτισμα καταπλουτέω χάρις . οὗτος δή πάντως ἐπί ἑαυτοῦ ἀνίστημι διδάσκαλος καί μυσταγωγός , ὁ Σωτήρ ἐγώ ὁ μαθητής , ὁ ἅγιος ἀληθής καί ἀπόλεκτος λίθος , περί ὅς ἐγώ λόγιος φημί προφητικός · ὅτι2 λίθος ἅγιος κυλίω ἐπί ὁ γῆ . μονονού γάρ κατακυλίνδω ὁ ὑπό οὐρανός , ὁ θεσπέσιος μαθητής , περινοστέω ὁ οἰκέω , καί ὁ ἁπανταχῆ ὁ ἔνειμι αὐτός εὐσέβεια δείκνυμι ὁ κάλλος , καί ὁ ἀληθής μαργαρίτης διακηρύσσω , ὁ εἷς καί πολυτίμητος λίθος , τουτέστι , ὁ Χριστός . κονιάω δέ ὁ λίθος γραφή ἔχω , ὁ νόμος σαφῶς σφόδρα . ἐν γάρ ὁ ἅγιος ἀπόστολος λευκός καί ἀναφανδά ὁ ἐν νόμος θεωρία εὑρίσκω , οὐκέτι ὁ γράμμα κατασκιάζω , οὐδέ ἀμυδρός ἔχω ἐπίβλημα ὁ σκιά , λαμπρός δέ καί καθαρός . πνευματικός γάρ ὁ ἅγιος ὁ παίδευσις . λαλέω δή οὖν λαμπρῶς ὁ νόμος . καί οὗτος , οἴομαι , εἰμί , κονιάω ὁ λίθος ἐγγράφω αὐτός σαφῶς σφόδρα , κατά ὁ γράφω . ἀνατίθημι δέ ὁ λίθος , ἐπί ὅς εἰμί ὁ νόμος , ἀναδέμω δήω φημί θυσιαστήριον ἐκ ἕτερος ὁλόκληρος λίθος , τουτέστιν , ἀδιάτμητος , καί ὁ ἐκ σίδηρος πληγή οὐ ἀδικέω . καί τίς εἄν γίγνομαι καί ὅδε λόγος ; λίθος μέν γάρ ἀκρογωνιαῖος ἔντιμος ὁ Χριστός · τίθημι δέ καί εἰς ὁ θεμέλιος Σιών . ὑπό αὐτός γάρ ἐρείδω , καί ὑποβάθρα ὥσπερ τις λαμβάνω αὐτός ἀσφαλής καί ἀκράδαντος . καί ἐγώ ὡς λίθος ζῶ ἐποικοδομέω , οἶκος πνευματικός , εἰς ναός ἅγιος , εἰς κατοικητήριος Θεός ἐν πνεῦμα . ἀλλά οὐδείς ἥσσων εἰμί καί οἱονεί τίς θυσιαστήριον , συναγείρω μέν κατά ἕνωσις ὁ πνευματικός , καί ὁ ἐν Χριστός πίστις εὐωδιάζω , προσκομίζω διά αὐτός ὁ Θεός καί πατήρ καθάπερ ἐν τάξις ὁ εὔοσμος θυμίαμα ὁ ἐκ ἀρετή αὔχημα . καί γοῦν ἐγώ ὁ θεσπέσιος ἐπιστέλλω Παῦλος · παρίστημι ὁ σῶμα σύ θυσία ζώννυμι , ἅγιος , Εὐάρεστον ὁ Θεός , ὁ λογικός λατρεία σύ . λίθος δή οὖν καί ἐγώ αὐτός , πλήν ὁλόκληρος καί ἀπλήξ . ὁ γάρ αὐτός , ὡς φημί , εὐωδιάζω ὁ Χριστός , ὁλοτελής ποιέω ὁ ἑαυτοῦ διάνοια ὁ καθιέρωσις · οὖον μερίζω πρός ὁ ἐν κόσμος , οὔτε μήv ὁ ἐκ ὁ βέβηλος καί βδελυρός ἁμαρτία ἔτι φορός τραῦμα · ἀλλά ὥσπερ εἰμί ἀμέριστος ὁ Χριστός , οὗτος καί αὐτός μονοτροπέω τε καί ἀληθής · Θεός μέν μόνος πρόσκειμαι , παραιτέομαι δέ μερίζω δοκέω εἰς ὁ σάρξ τε καί κόσμος . οὔτως ἑαυτοῦ ἀνατίθημι , ὁ ἱερός γράφω Παῦλος · ἐμός γάρ ὁ ζάω , Χριστός , καί ὁ ἀποθνῄσκω , κέρδος . μιμνήσκω δέ ἀναγκαῖος , ὡς ὁ αὐτός ἐγώ ἐν ἕτερος καταχρησμῳδέω νόμος , οὗτος λέγω · ἐάν δέ θυσιαστήριον ἐκ λίθος ποιέω ἐγώ , οὐ οἰκοδομέω αὐτός τμητός , ὁ γάρ ἐγχειρίδιον σύ ἐπιβάλλω ἐπί αὐτός , καί μιαίνω . ὁλόκληρος δή οὖν καί ἀπλήξ ὁ λίθος κατά γε ὁ ἄρτιος ἐγώ εἴρω τρόπος . ἀλλά ἐσθίω , φημί , καί ἐμπίμπλημι ἐκεῖ , καί εὐφραίνω ἔναντι κύριος ὁ Θεός σύ . ὁ γάρ εἰς οὗτος λοιπός ἀφικνέομαι εὔκλεια , ὡς εὐωδιάζω δύναμαι ὁ Χριστός , ἁρμόζω καί σφόδρα εἰκότως , καί ὁ ὁ ἱερός καί θεῖος ἀναπίμπλημι τροφή , καί μήv καί εὐφραίνω νοητός ἐν ὀφθαλμός ὁ Θεός . διαπεραίνω δέ καί οὗτος ὁ μυστικός εὐλογία χράομαι ἐν ἐκκλησία ὁ πιστεύω εἰς ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς ὁ Χριστός · διά οὖον καί μετά ὅς ὁ Θεός καί πατήρ ὁ δόξα σύν ἅγιος πνεῦμα νῦν καί ἀεί καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .