cyrillus-theology.glaphyra-in-pentateuchum Ex.2.4.1
α . Θαυματουργεῖ δὲ πάλιν ὁ τῶν ὅλων Θεὸς , καὶ μετίησι μὲν ἐκ δυνάμεως εἰς δύναμιν , κατὰ τὸ γεγραμμένον · τοῖς δὲ ἀμηχάνοις εὑρίσκει πόρους , τῆς ἑαυτοῦ δόξης ἁπανταχοῦ προνοῶν , καὶ πολυτρόπως ἀποδεικνὺς , ὅτι δὴ μόνῳ μέτεστιν αὐτῷ τὸ ἀμογητὶ δύνασθαι κατορθοῦν καὶ τὰ πέρα λόγου , καὶ οἷς ἂν εἰκότως ἕποιτο πρὸς ἡμῶν τὸ καταθαυμάζεσθαι δεῖν , ἵνα διὰ πάντων ὁρῷτο Θεὸς , οὐ καθ’ ἕνα τῶν ἐκ τέχνης ἀνθρώπων , ἤγουν ἀνοσίως ἐξῃρημένων , ἀλλὰ φύσει τε καὶ ἀληθῶς . Ἀπὸ γὰρ τῶν ἐνδόξως ἀποτελουμένων καταθρήσειέ τις ἂν καὶ ἀταλαιπώρως κομιδῇ τὴν ἀκήρατον φύσιν · ᾗ πρόσεστι μὲν ὡς ἴδιον ἀγαθὸν , τὸ πάναλκές τε καὶ ἄμαχον πρὸς πᾶν ὁτιοῦν ὧν ἂν ἕλοιτο δρᾷν . Πρόσεστι δὲ καὶ μετὰ τούτου τὸ ἀνεξίκακον . Ἴδοι δ’ ἂν ὅ φημι , καὶ μάλα σαφῶς , καὶ ἐν τοῖς ἀρτίως ἡμῖν προκειμένοις . Γέγραπται γὰρ , ὅτι Τῇ πεντεκαιδεκάτῃ ἡμέρᾳ , τῷ μηνὶ τῷ δευτέρῳ , ἐξεληλυθότων αὐτῶν ἐκ γῆς Αἰγύπτου , διεγόγγυζε πᾶσα συναγωγὴ υἱῶν Ἰσραὴλ ἐπί τε Μωσῆ καὶ Ἀαρὼν , καὶ εἶπον πρὸς αὐτοὺς οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ · Ὄφελον ἀπεθάνομεν πληγέντες ὑπὸ Κυρίου ἐν γῇ Αἰγύπτου , ὅταν ἐκαθίσαμεν ἐπὶ τῶν λεβήτων τῶν κρεῶν , καὶ ἠσθίομεν ἄρτους εἰς πλησμονήν ! Ὅτι ἐξηγάγετε ἡμᾶς εἰς τὴν ἔρημον ταύτην , ἀποκτεῖναι πᾶσαν τὴν συναγωγὴν ταύτην ἐν λιμῷ ; Εἶπε δὲ Κύριος πρὸς Μωσῆν · Ἰδοὺ ἐγὼ ὕω ὑμῖν ἄρτους ἐκ τοῦ οὐρανοῦ , καὶ ἐξελεύσεται ὁ λαὸς , καὶ συλλέξουσι τὸ τῆς ἡμέρας εἰς ἡμέραν , ὅπως πειράσω αὐτοὺς εἰ πορεύσονται ἐν τῷ νόμῳ μου . Καὶ ἔσται τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἕκτῃ , καὶ ἑτοιμάσουσι ὃ ἂν εἰσενέγκωσι , καὶ ἔσται διπλοῦν ὃ ἂν συναγάγωσι τὸ καθ’ ἡμέραν εἰς ἡμέραν . Τὰ μὲν γὰρ τῶν Αἰγυπτίων , καθάπερ ἤδη προείπαμεν , διολώλασι πρωτότοκα · ἐξεπέμποντο δὲ τῆς χώρας οἱ ἐξ Ἰσραὴλ , οὐδὲ , ὅσον εἰπεῖν , ἐπισιτίσασθαι συγχωρούμενοι . Τὸ γὰρ σταῖς αὐτῶν ἐξήνεγκαν πρὸ τοῦ ζυμωθῆναι τὰ φυράματα αὐτῶν . Ἐφοδιασάμενοι δὲ τοῖς παρατυχοῦσιν ἁπλῶς , ἐξῄεσαν ἐν σπουδῇ , καὶ ἐν ἴσῳ τὸ δεῖμα τοῖς διώκουσιν Αἰγυπτίοις καὶ τοῖς τὴν δίωξιν ὑπομένουσιν . Οἱ μὲν γὰρ τοῖς ἤδη ὀλωλόσι προστεθήςγεσθαι προσεδόκουν οὐκ εἰς μακρὰν , εἰ μὴ τοῖς θείοις εἴκοντες νεύμασιν ἐξελάσαιεν τῆς χώρας τὸν Ἰσραήλ · οἱ δὲ , εἰ καταληφθεῖεν μέλλοντες καὶ ἀπολυόμενοι τὴν ἀναδρομὴν , ᾤοντο δὴ πάντως τοὺς ἐπ’ αὐτοῖς τοῖς ἐσχάτοις ἀγῶνας εἰσβήσεσθαι , καὶ κινδυνεύσειν ἀφιλοικτιρμόνως . Ἐξῴχοντο τοίνυν , οὐ κομιδῇ τῶν εἰς ἀποδημίαν πεφροντικότες , καὶ τὰ ἐν χερσὶ μόλις ἁρπάσαντες , μονονουχὶ δὲ τῶν οἴκοι κειμένων κεκλοφότες ἀναγκαίως τὰ λίαν εὐπάροιστα , ἃ δὴ καὶ κατεδηδοκότες , εἶτα πόθεν ἂν αὐτοῖς ἐν ἐρήμῳ τὰ ζωαρκῆ προσγένοιντο διηπορηκότες , κατώλισθον εἰς ἐπιθυμίαν τῆς ἐν Αἰγύπτῳ τροφῆς , καὶ ὅτι μὲν τῶν ἐσχάτων ἐξῄροντο πάντων καὶ τῆς ἐν Αἰγύπτῳ δουλείας , ἐπιλανθάνονται , καὶ οἱονεί πως κατακεκράγασι τῆς ἐπικουρίας · καὶ ὅτι λελύτρωνται , χαλεπαίνουσι , καὶ τῆς τριποθήτου καὶ εὐκταιοτάτης ἅπασιν ἀνθρώποις ἐλευθερίας , γαστρὸς ἀκαθάρτου προτάττουσι κόρον . Καὶ θορυβεῖ μὲν τὸ χρῆμα τὸν μεσιτεύοντα , τουτέστι Μωϋσέα . Χορηγήσειν δὲ παραχρῆμα τὴν τῶν ἐδωδίμων ἀφθονίαν αὐτοῖς ἐπαγγέλλεται Θεὸς , καὶ προσκεκρουκόσιν οὐ μετρίως , ἡμέρως ἔτι προσφέρεται . Τὸ μὲν γὰρ παρ’ αὐτοῦ τὰ ζωαρκῆ δέχεσθαι θέλειν , μῶμον ἂν ἔχοι παντελῶς οὐδένα · λυπεῖ δὲ λίαν ὁ γογγυσμός . Καὶ γὰρ οὖν αὐτὸς ὁ Σωτὴρ ἐν προσευχαῖς ἡμᾶς ἐδίδαξε λέγειν · Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον . Ἀλλ’ εἰ τοῦτο μὲν λέγοιμεν , κατ’ οὐδένα δὴ τρόπον αἰτιασόμεθα τὸν Δεσπότην , ἐξαιτήσομεν δὲ μᾶλλον παρ’ αὐτοῦ τὰ εἰς ζωὴν ἐπιτήδεια . Οἱ δέ γε τῶν Ἰουδαίων δῆμοι , δέον αἰτῆσαι τροφὰς , ὅτι λελύτρωνται χαλεπαίνουσι , καὶ τὴν οὕτω σεπτὴν καὶ ἀξιόληπτον χάριν ἀνοήτότατα καθυβρίζουσιν , ὡς τῶν ἡδίστων αὐτοὺς ἐκπέμψασαν , ἄρτου τε , φημὶ , καὶ κρεῶν . Οὐκοῦν γογγύζουσι μὲν , καὶ κατακεκράγασιν ἀνοσίως . Ἀνεξικακεῖ δὲ Θεὸς , καὶ ἀδόκητον αὐτοῖς ἀφθονίαν ἐπαγγέλλεται . Καὶ δὴ καὶ καθίησιν ἀφάτῳ δυνάμει ἑσπέρας μὲν τὴν ὀρτυγομήτραν · ἅμα δὲ τῇ ἕῳ , τὸ μάννα . Καὶ ὡς ὁ θεῖος ἔφη Δαβὶδ , Ἄρτον οὐρανοῦ ἔδωκεν αὐτοῖς , ἄρτον ἀγγέλων ἔφαγεν ἄνθρωπος . Πεπληροφόρηκε δὲ διὰ πείρας αὐτῆς καὶ πραγμάτων , ὅτι δύναται ὁ Θεὸς ἄρτον τε δοῦναι καὶ ἑτοιμάσαι τράπεζαν ἐν ἐρήμῳ , καθάπερ ἀμέλει καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς τὰ ἴσα τερατουργῶν , πέντε διακλάσας ἄρτους , ἐκόρεσε μὲν ἐν ἐρήμῳ πολλοὺς , ὅτε συνεκομίσθησαν λειψάνων κόφινοι δώδεκα Ἀπεριέργαστοι δὲ παντελῶς τῆς θαυματουργίας οἱ τρόποι , πίστει δὴ οὖν τιμάσθω τὰ ὑπὲρ νοῦν , καὶ ἀκουέτω Θεὸς παρὰ πάντων τεθαυμακότων · Οἶδα ὅτι πάντα δύνασαι · ἀδυνατεῖ δέ σοι οὐδέν .
Lemmas: ὅς . θαυμασιουργέω δέ πάλιν ὁ ὁ ὅλος θεός , καί μέτειμι μέν ἐκ δύναμις εἰς δύναμις , κατά ὁ γράφω · ὁ δέ ἀμήχανος εὑρίσκω πόρος , ὁ ἑαυτοῦ δόξα ἁπανταχοῦ προνοέω , καί πολύτροπος ἀποδείκνυμι , ὅτι δή μόνος μέτειμι αὐτός ὁ ἀμογητί δύναμαι κατορθόω καί ὁ πέρα λόγος , καί ὅς εἄν εἰκότως ἕπω πρός ἐγώ ὁ καταθαυμάζω δήω , ἵνα διά πᾶς ὁράω θεός , οὖον κατά εἷς ὁ ἐκ τέχνη ἄνθρωπος , ἤγουν ἀνόσιος ἐκλέγω , ἀλλά φύσις τε καί ἀληθής . ἀπό γάρ ὁ ἔνδοξος ἀποτελέω καταθρέω τις εἄν καί ἀταλαίπωρος κομιδή ὁ ἀκήρατος φύσις · ὅς πρόσειμι μέν ὡς ἴδιος ἀγαθός , ὁ πάναλκές τε καί ἄμαχος πρός πᾶς ὁστισοῦν ὅς εἄν αἱρέω δράω . πρόσειμι δέ καί μετά οὗτος ὁ ἀνεξίκακος . εἶδον δέ εἄν ὅς φημί , καί μάλα σαφῶς , καί ἐν ὁ ἄρτιος ἐγώ πρόκειμαι . γράφω γάρ , ὅτι ὁ πεντεκαιδέκατος ἡμέρα , ὁ μείς ὁ δύο , ἐξέρχομαι αὐτός ἐκ γῆ Αἴγυπτος , διαγογγύζω πᾶς συναγωγή υἱός Ἰσραήλ ἐπί τε Μωσῆς καί Ἀαρών , καί εἶπον πρός αὐτός ὁ υἱός Ἰσραήλ · ὀφείλω ἀποθνῄσκω πλήσσω ὑπό κύριος ἐν γῆ Αἴγυπτος , ὅταν καθίζω ἐπί ὁ λέβης ὁ κρέας , καί ἐσθίω ἄρτος εἰς πλησμονή ! ὅτι2 ἐξάγω ἐγώ εἰς ὁ ἐρῆμος οὗτος , ἀποκτείνω πᾶς ὁ συναγωγή οὗτος ἐν λιμός ; εἶπον δέ Κύριος πρός Μωσῆς · ἰδέ ἐγώ ὕω σύ ἄρτος ἐκ ὁ οὐρανός , καί ἐξέρχομαι ὁ λαός , καί συλλέγω ὁ ὁ ἡμέρα εἰς ἡμέρα , ὅπως πειράζω αὐτός εἰμί πορεύω ἐν ὁ νόμος ἐγώ . καί εἰμί ὁ ἡμέρα ὁ ἕκτος , καί ἑτοιμάζω ὅς εἄν εἰσφέρω , καί εἰμί διπλόος ὅς εἄν συνάγω ὁ κατά ἡμέρα εἰς ἡμέρα . ὁ μέν γάρ ὁ Αἰγύπτιος , καθάπερ ἤδη προλέγω , διόλλυμι πρωτότοκος · ἐκπέμπω δέ ὁ χώρα ὁ ἐκ Ἰσραήλ , οὐδέ , ὅσος εἶπον , ἐπισιτίζομαι συγχωρέω . ὁ γάρ σταῖς αὐτός ἐκφέρω πρό ὁ ζυμόω ὁ φύραμα αὐτός . Ἐφοδιάζω δέ ὁ παρατυγχάνω ἁπλόος , ἔξειμι ἐν σπουδή , καί ἐν ἴσος ὁ δεῖμα ὁ διώκω Αἰγύπτιος καί ὁ ὁ δίωξις ὑπομένω . ὁ μέν γάρ ὁ ἤδη ὄλλυμι προστίθημι προσδοκάω οὐ εἰς μακράν , εἰμί μή ὁ θεῖον εἴκω νεῦμα ἐξελαύνω ὁ χώρα ὁ Ἰσραήλ · ὁ δέ , εἰμί καταλαμβάνω μέλλω καί ἀπολύω ὁ ἀναδρομή , οἴομαι δή πάντως ὁ ἐπί αὐτός ὁ ἔσχατος ἀγών εἰσβαίνω , καί κινδυνεύω ἀφιλοικτίρμων . Ἐξῴχοντο τοίνυν , οὖον κομιδή ὁ εἰς ἀποδημία φροντίζω , καί ὁ ἐν χείρ μόλις ἁρπάζω , μονονού δέ ὁ οἴκοι κεῖμαι κλέπτω ἀναγκαῖος ὁ λίαν ευπαροιστημι , ὁ δή καί κατεσθίω , εἶτα πόθεν εἄν αὐτός ἐν ἐρῆμος ὁ ζωαρκής προσγίγνομαι διαπορέω , κατολισθάνω εἰς ἐπιθυμία ὁ ἐν Αἴγυπτος τροφή , καί ὅτι μέν ὁ ἔσχατος ἐξαίρω πᾶς καί ὁ ἐν Αἴγυπτος δουλεία , ἐπιλανθάνομαι , καί οἱονεί πως κατακράζω ὁ ἐπικουρία · καί ὅτι λυτρόω , χαλεπαίνω , καί ὁ τριπόθητος καί εὐκταῖος ἅπας ἄνθρωπος ἐλευθερία , γαστήρ ἀκάθαρτος προτάσσω κόρος . καί θορυβέω μέν ὁ χρῆμα ὁ μεσιτεύω , τουτέστι Μωϋσῆς . χορηγέω δέ παραχρῆμα ὁ ὁ ἐδώδιμος ἀφθονία αὐτός ἐπαγγέλλω θεός , καί προσκρούω οὖον μέτριος , ἥμερος ἔτι προσφέρω . ὁ μέν γάρ παρά αὐτός ὁ ζωαρκής δέχομαι ἐθέλω , μῶμος εἄν ἔχω παντελῶς οὐδείς · λυπέω δέ λίαν ὁ γογγυσμός . καί γάρ οὖν αὐτός ὁ Σωτήρ ἐν προσευχή ἐγώ διδάσκω λέγω · ὁ ἄρτος ἐγώ ὁ ἐπιούσιος δίδωμι ἐγώ σήμερον . ἀλλά εἰμί οὗτος μέν λέγω , κατά οὐδείς δή τρόπος αἰτιάομαι ὁ δεσπότης , ἐξαιτέω δέ μᾶλλον παρά αὐτός ὁ εἰς ζωή ἐπιτήδειος . ὁ δέ γε ὁ Ἰουδαῖος δῆμος , δήω αἰτέω τροφή , ὅτι λυτρόω χαλεπαίνω , καί ὁ οὗτος σεπτός καί ἀξιόληπτος χάρις ἀνόητος καθυβρίζω , ὡς ὁ ἡδύς αὐτός ἐκπέμπω , ἄρτος τε , φημί , καί κρέας . οὐκοῦν γογγύζω μέν , καί κατακράζω ἀνόσιος . ἀνεξικακέω δέ θεός , καί ἀδόκητος αὐτός ἀφθονία ἐπαγγέλλω . καί δή καί καθίημι ἄφατος δύναμις ἑσπέρα μέν ὁ ὀρτυγομήτρα · ἅμα δέ ὁ ἠώς , ὁ μάννα . καί ὡς ὁ θεῖος φημί Δαυίδ , Ἄρτος οὐρανός δίδωμι αὐτός , ἄρτος ἄγγελος ἐσθίω ἄνθρωπος . πληροφορέω δέ διά πείρω αὐτός καί πρᾶγμα , ὅτι δύναμαι ὁ θεός ἄρτος τε δίδωμι καί ἑτοιμάζω τράπεζα ἐν ἐρῆμος , καθάπερ ἀμελέω καί ὁ Κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός ὁ ἴσος τερατουργέω , πέντε διακλάω ἄρτος , κορέννυμι μέν ἐν ἐρῆμος πολύς , ὅτε συγκομίζω λείψανον κόφινος δώδεκα Ἀπεριέργαστος δέ παντελῶς ὁ θαυματουργία ὁ τρόπος , πίστις δή οὖν τιμάω ὁ ὑπέρ νόος , καί ἀκούω θεός παρά πᾶς θαυμάζω · οἶδα ὅτι πᾶς δύναμαι · ἀδυνατέω δέ σύ οὐδείς .