cyrillus-theology.glaphyra-in-pentateuchum Gen.3.1.9
θ . Ὅτι δὲ ἦν ἀναγκαῖον πεφηνότος ἤδη τοῦ Ἐμμανουὴλ , καὶ τοῦ κατ’ αὐτὸν μυστηρίου παραδειχθέντος ἐν κόσμῳ , τῆς Μωσαϊκῆς λατρείας τοὺς τύπους τοῖς εὐαγγελικοῖς παιδεύμασιν ὑποφέρεσθαι , καὶ ὑπείκειν ὥσπερ ταῖς ἀμείνοσι καὶ τελεωτέραις ἐντολαῖς , ἐσκιαγραφεῖτο πάλιν ὡς ἐν τύπῳ τὸ χρῆμα παχεῖ . Καὶ τίς δὴ οὗτος , ἐρῶ . Ἐπειδὴ γὰρ οὐκ ἔτικτε μὲν ἡ Σάῤῥα , κεκυοφόρηκε δὲ τὸν Ἰσμαὴλ ἡ Ἄγαρ , ὀφρὺν ἀνατείνουσα κατὰ τῆς ἐλευθέρας ἐφωρᾶτο λοιπόν . Σάῤῥα δὲ οὐκ ὀϊστὴν ἐποιεῖτο τὴν ὑπεροψίαν , καὶ δὴ καὶ ἐκάκου τὴν Αἰγυπτίαν . Ἡ δὲ τῆς ἑστίας ἀπέδρα , καὶ ἐπλανᾶτο κατὰ τὴν ἔρημον . Ἤρετο δὲ αὐτὴν ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ , ὅποι τε ἴοι καὶ ὅθεν ἵκοι πάλιν . Ἡ δὲ πρὸς ταῦτά φησιν · Ἀπὸ προσώπου Σάῤῥας τῆς κυρίας μου ἐγὼ ἀποδιδράσκω . Τί οὖν ὁ θεσπέσιος ἄγγελος ; Ἀποστράφηθι , φησὶ , πρὸς τὴν κυρίαν σου , καὶ ταπεινώθητι ὑπὸ τὰς χεῖρας αὐτῆς . Προανεδείχθη μὲν γὰρ ὠδίνουσα τὸν Ἰσραὴλ ἡ κατὰ νόμον λατρεία . Οἰκέτις δὲ οὖσα ( πνεῦμα γὰρ ἐλεύθερον οὐκ ἦν ἐν αὐτῇ ) , μονονουχὶ προεκυοφόρησε τῆς νέας καὶ εὐαγγελικῆς παιδεύσεως τὸν ἐξ Αἰγύπτου λαόν . Τοιγάρτοι καὶ πεφρόνηκε μέγα , καὶ ἐδίωκε τοὺς ἐν Χριστῷ , καὶ κατὰ τῶν εὐαγγελικῶν θεσπισμάτων ὑψηλὴν αἴρουσα τὴν ὀφρὺν , πολυτρόπως ἡλίσκετο . Ἐπετίμα γὰρ τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις ἡ τῶν Ἰουδαίων Συναγωγὴ , διαῤῥήδην λέγουσα · Παραγγελίᾳ παρηγγείλαμεν ὑμῖν , μὴ διδάσκειν ἐπὶ τῷ ὀνόματι τούτῳ , καὶ ἰδοὺ ἐπληρώσατε τὴν Ἱερουσαλὴμ τῆς διδαχῆς ὑμῶν . Ὁρᾷς ὅπως κατεπαίρεται τῆς Σάῤῥας ἡ Αἰγυπτία , καὶ καταθρασύνεται τῆς ἐλευθέρας τὸ θεραπαινίδιον . Ἀλλ’ ἐνικᾶτο τῷ χρόνῳ , καὶ ἀποδιδράσκει τρόπον τινὰ τιμῶσα τὸ ἐξήνιον , προστάττεται δὲ δι’ ἀγγέλου φωνῆς , μὴ παραιτεῖσθαι τὴν ἐλευθέραν , τουτέστι , τὴν εἰς ἐλεύθερον ἀξίωμα καλοῦσαν παίδευσιν , ταπεινοῦσθαι δὲ μᾶλλον ὑπὸ τὰς χεῖρας αὐτῆς . Ἡ γὰρ διὰ νόμου λατρεία , διὰ σχημάτων ἰοῦσα καὶ τύπων , δουλεύει τρόπον τινὰ τοῖς εὐαγγελικοῖς παιδεύμασιν , ἀμυδρὸν τῆς ἀληθείας τὸ κάλλος ἐφ’ ἑαυτῇ δεικνύουσα . Δι’ ἀγγέλων τοίνυν ὁ πάλαι διὰ Μωσέως ὡρίζετο νόμος , καὶ διὰ φωνῆς ἀγγέλου τοῖς διὰ Χριστοῦ θεσπίσμασιν ὑποφέρειν ὥσπερ προστάσσεται τὸν αὐχένα , καὶ ὑποκλίνεσθαι τῇ ἐλευθέρᾳ , καὶ οὐχ ἑκοῦσα παραχωρεῖν . Τοῦτο γὰρ , οἶμαι , νοητῶς ἐστι τὸ , ὑπὸ χεῖρα τῆς Σάῤῥας γενέσθαι τὴν Ἄγαρ . Μεμνῆσθαι δὲ ἀναγκαῖον , ὡς διαθηκῶν δυάδα τέθεικεν αὐτὰς καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος , τὴν μὲν εἰς δουλείαν γεννῶσαν , σύστοιχόν τε τῇ νῦν Ἱερουσαλήμ · τὴν δὲ εἰς ἐλευθερίας ἀξίωμα , φημὶ δὴ τὴν Σάῤῥαν . Ὅτι δὲ πεφηνότος ἤδη Χριστοῦ συνανατελεῖ δὴ πάντως τῆς ἐν πνεύματι περιτομῆς ὁ καιρὸς , ἐδιδάσκετο σαφῶς ὁ μακάριος Ἀβραάμ . Ἐθεσμοθέτει γὰρ ὁ Θεὸς , τὸ χρῆναι πληροῦν τὴν περιτομὴν , διὰ σαρκικῶν , οἶμαι , παραδειγμάτων προαναφαίνων τὰ νοητά . Περιτμηθήσεται γάρ σου , φησὶ , πᾶν ἀρσενικόν . Καὶ ταῖς εἰς τοῦτο ῥᾳστώναις ὄλεθρον καὶ ἀπώλειαν ἐπεμέτρει τὴν δίκην · ἔφη γὰρ , ὅτι καὶ ἀπερίτμητος ἄρσην , ὃς οὐ περιτμηθήσεται τὴν σάρκα τῆς ἀκροβυστίας αὐτοῦ τῇ ἡμέρᾳ τῇ ὀγδόῃ , ἐξολοθρευθήσεται ἡ ψυχὴ ἐκείνη ἐκ τοῦ γένους αὐτῆς , ὅτι τὴν διαθήκην μου διεσκέδασεν . Ὁρᾷς ὅτι τῆς ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ περιτομῆς τύπος ὥσπερ τις ἐν σαρκὶ προεδείκνυτο . Πράττεται γὰρ τῇ ὀγδόῃ , καθ’ ἣν ἐκ νεκρῶν ἀνεβίω Χριστός . Καὶ καιρὸς ἦν ἤδη τοῦ μεταλαχεῖν ἁγίου Πνεύματος , καὶ τὴν ἐν αὐτῷ δέχεσθαι περιτομὴν , οὐ σάρκα λυποῦντος , ἀλλὰ πνεῦμα καθαίροντος · οὐ σωματικῶν ἀπαλλάττοντος ῥύπων , ἀλλὰ ψυχικῶν ἡμᾶς νοσημάτων ἀπολύοντος . Ὅτε γὰρ ἀνεβίω Χριστὸς , καταλύσας τοῦ θανάτου τὸ κράτος , τότε δὴ , τότε καὶ ἀπαρχὴν ὥσπερ τινὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος τοῖς ἁγίοις ἐνέθηκε μαθηταῖς . Ἐνεφύσησε γὰρ , φησὶν , εἰς αὐτοὺς λέγων · Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον . Συλλήψεται δὲ τῷ λόγῳ καὶ ὁ σοφώτατος Ἰωάννης , λέγων · Οὐδέπω γὰρ ἦν Πνεῦμα ἅγιον , ὅτι Ἰησοῦς οὐδέπω ἐδοξάσθη . Δεδόξασται μὲν γὰρ , ἐγηγερμένος ἐκ νεκρῶν , κατὰ τὴν ὀγδόην . Τοιγάρτοι καὶ εἰς ἡμᾶς ἠνέχθη τὸ πνεῦμα , καὶ ἐν αὐτῷ περιτετμήμεθα περιτομῇ ἀχειροποιήτῳ καὶ νοητῇ . Ἁνδάνει γὰρ οὗτος Θεῷ τῆς περιτομῆς ὁ τρόπος . Καὶ γοῦν ὁ θεσπέσιος Παῦλος ὧδέ πή φησιν · Οὐ γὰρ ὁ ἐν τῷ φανερῷ Ἰουδαῖός ἐστιν . οὐδὲ ἡ ἐν τῷ φανερῷ ἐν σαρκὶ περιτομὴ , ἀλλ’ ὁ ἐν τῷ κρυπτῷ Ἰουδαῖος , καὶ περιτομὴ καρδίας ἐν πνεύματι , οὐ γράμματι . Οὗ ὁ ἔπαινος οὐκ ἐξ ἀνθρώπων , ἀλλ’ ἐκ τοῦ Θεοῦ .
Lemmas: θ . ὅτι2 δέ εἰμί ἀναγκαῖος φαίνω ἤδη ὁ Ἐμμανουήλ , καί ὁ κατά αὐτός μυστήριον παραδείκνυμι ἐν κόσμος , ὁ μωσαϊκός λατρεία ὁ τύπος ὁ εὐαγγελικός παίδευμα ὑποφέρω , καί ὑπείκω ὥσπερ ὁ ἀγαθός καί τέλεος ἐντολή , σκιαγραφέω πάλιν ὡς ἐν τύπος ὁ χρῆμα παχύς . καί τίς δή οὗτος , εἴρω . ἐπεί γάρ οὐ τίκτω μέν ὁ Σάρα , κυοφορέω δέ ὁ Ἰσμαήλ ὁ Ἄγαρ , ὀφρύς ἀνατείνω κατά ὁ ἐλεύθερος ἐφοράω λοιπός . Σάρα δέ οὐ ὀϊστός ποιέω ὁ ὑπεροψία , καί δή καί κακόω ὁ Αἰγύπτιος . ὁ δέ ὁ ἑστία ἀποδιδράσκω , καί πλανάω κατά ὁ ἐρῆμος . αἴρω δέ αὐτός ἄγγελος ἐκ οὐρανός , ὅποι τε ἔρχομαι καί ὅθεν ἵκω πάλιν . ὁ δέ πρός οὗτος φημί · ἀπό πρόσωπον Σάρα ὁ κύριος ἐγώ ἐγώ ἀποδιδράσκω . τις οὖν ὁ θεσπέσιος ἄγγελος ; ἀποστρέφω , φημί , πρός ὁ κύριος σύ , καί ταπεινόω ὑπό ὁ χείρ αὐτός . προαναδεικνυω μέν γάρ ὠδίνω ὁ Ἰσραήλ ὁ κατά νόμος λατρεία . οἰκέτης δέ εἰμί ( πνεῦμα γάρ ἐλεύθερος οὐ εἰμί ἐν αὐτός ) , μονονού προκυοφορέω ὁ νέος καί εὐαγγελικός παίδευσις ὁ ἐκ Αἴγυπτος λαός . τοιγάρ καί φρονέω μέγας , καί διώκω ὁ ἐν Χριστός , καί κατά ὁ εὐαγγελικός θέσπισμα ὑψηλός ἀείρω ὁ ὀφρύς , πολύτροπος ἁλίσκομαι . ἐπιτιμάω γάρ ὁ ἅγιος ἀπόστολος ὁ ὁ Ἰουδαῖος συναγωγή , διαρρήδην λέγω · παραγγελία παραγγέλλω σύ , μή διδάσκω ἐπί ὁ ὄνομα οὗτος , καί ἰδού πληρόω ὁ Ἱεροσόλυμα ὁ διδαχή σύ . ὁράω ὅπως κατεπαίρω ὁ Σάρα ὁ Αἰγύπτιος , καί καταθρασύνομαι ὁ ἐλεύθερος ὁ θεραπαινίδιον . ἀλλά νικάω ὁ χρόνος , καί ἀποδιδράσκω τρόπος τις τιμάω ὁ ἐξήνιος , προστάσσω δέ διά ἄγγελος φωνή , μή παραιτέομαι ὁ ἐλεύθερος , τουτέστι , ὁ εἰς ἐλεύθερος ἀξίωμα καλέω παίδευσις , ταπεινόω δέ μᾶλλον ὑπό ὁ χείρ αὐτός . ὁ γάρ διά νόμος λατρεία , διά σχῆμα εἶμι καί τύπος , δουλεύω τρόπος τις ὁ εὐαγγελικός παίδευμα , ἀμυδρός ὁ ἀλήθεια ὁ κάλλος ἐπί ἑαυτοῦ δείκνυμι . διά ἄγγελος τοίνυν ὁ πάλαι διά Μωσῆς ὁρίζω νόμος , καί διά φωνή ἄγγελος ὁ διά Χριστός θέσπισμα ὑποφέρω ὥσπερ προστάσσω ὁ αὐχήν , καί ὑποκλίνω ὁ ἐλεύθερος , καί οὐ ἑκών παραχωρέω . οὗτος γάρ , οἴομαι , νοητός εἰμί ὁ , ὑπό χείρ ὁ Σάρα γίγνομαι ὁ Ἄγαρ . μιμνήσκω δέ ἀναγκαῖος , ὡς διαθήκη δυάς τίθημι αὐτός καί ὁ θεσπέσιος Παῦλος , ὁ μέν εἰς δουλεία γεννάω , σύστοιχος τε ὁ νῦν Ἱερουσαλήμ · ὁ δέ εἰς ἐλευθερία ἀξίωμα , φημί δή ὁ Σάρα . ὅτι2 δέ φαίνω ἤδη Χριστός συνανατέλλω δή πάντως ὁ ἐν πνεῦμα περιτομή ὁ καιρός , διδάσκω σαφῶς ὁ μακάριος Ἀβραάμ . θεσμοθετέω γάρ ὁ θεός , ὁ χρή πληρόω ὁ περιτομή , διά σαρκικός , οἴομαι , παράδειγμα προαναφαίνω ὁ νοητός . περιτέμνω γάρ σύ , φημί , πᾶς ἀρσενικός . καί ὁ εἰς οὗτος ῥᾳστώνη ὄλεθρος καί ἀπώλεια ἐπιμετρέω ὁ δίκη · φημί γάρ , ὅτι καί ἀπερίτμητος ἄρσην , ὅς οὖον περιτέμνω ὁ σάρξ ὁ ἀκροβυστία αὐτός ὁ ἡμέρα ὁ ὄγδοος , ἐξολοθρεύω ὁ ψυχή ἐκεῖνος ἐκ ὁ γένος αὐτός , ὅτι ὁ διαθήκη ἐγώ διασκεδάννυμι . ὁράω ὅτι ὁ ἐν πνεῦμα καί ἀλήθεια περιτομή τύπος ὥσπερ τις ἐν σάρξ προδείκνυμι . πράσσω γάρ ὁ ὄγδοος , κατά ὅς ἐκ νεκρός ἀναβιόω Χριστός . καί καιρός εἰμί ἤδη ὁ μεταλαγχάνω ἅγιος πνεῦμα , καί ὁ ἐν αὐτός δέχομαι περιτομή , οὖον σάρξ λυπέω , ἀλλά πνεῦμα καθαίρω · οὖον σωματικός ἀπαλλάσσω ῥύπος , ἀλλά ψυχικός ἐγώ νόσημα ἀπολύω . ὅτε γάρ ἀναβιόω Χριστός , καταλύω ὁ θάνατος ὁ κράτος , τότε δή , τότε καί ἀπαρχή ὥσπερ τις ὁ ἅγιος πνεῦμα ὁ ἅγιος ἐντίθημι μαθητής . ἐμφυσάω γάρ , φημί , εἰς αὐτός λέγω · λαμβάνω πνεῦμα ἅγιος . συλλαμβάνω δέ ὁ λόγος καί ὁ σοφός Ἰωάννης , λέγω · οὐδέπω γάρ εἰμί πνεῦμα ἅγιος , ὅτι Ἰησοῦς οὐδέπω δοξάζω . δοξάζω μέν γάρ , ἐγείρω ἐκ νεκρός , κατά ὁ ὄγδοος . τοιγάρ καί εἰς ἐγώ φέρω ὁ πνεῦμα , καί ἐν αὐτός περιτέμνω περιτομή ἀχειροποίητος καί νοητός . ἁνδάνω γάρ οὗτος Θεός ὁ περιτομή ὁ τρόπος . καί γοῦν ὁ θεσπέσιος Παῦλος ὧδε πῇ φημί · οὖον γάρ ὁ ἐν ὁ φανερός Ἰουδαῖος εἰμί . οὐδέ ὁ ἐν ὁ φανερός ἐν σάρξ περιτομή , ἀλλά ὁ ἐν ὁ κρυπτός Ἰουδαῖος , καί περιτομή Καρδία ἐν πνεῦμα , οὖον γράμμα . οὗ ὁ ἔπαινος οὐ ἐκ ἄνθρωπος , ἀλλά ἐκ ὁ Θεός .