cyrillus-theology.glaphyra-in-pentateuchum Gen.1.2.2
β . Οὐκοῦν ὁ τῶν ὅλων ἀριστοτέχνης Θεὸς , δυνάμει τῇ ἰδίᾳ καὶ παντουργικῇ , τουτέστι , τῷ Υἱῷ , πρὸς πᾶν ὁτιοῦν τῶν πρακτέων χρώμενος · Γέγονε γὰρ δι’ αὐτοῦ τὰ πάντα , καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν · οὐρανόν τε καὶ γῆν καὶ πρό γε τῶν ἄλλων ἐν ἀρχῇ διετεκτήνατο , καὶ πρὸς γένεσιν ἐκάλει , καίτοι μὴ ὅντα ποτέ . Πῶς δὲ ἄρα , τυχὸν εἴ τις ἔροιτο , καὶ πόθεν , ἀκούσεται πρὸς ἡμῶν τὸ σοφὸν δὴ τοῦτο καὶ ἄριστον ἀληθῶς · Τίς ἔγνω νοῦν Κυρίου ; ἢ τίς σύμβουλος αὐτοῦ ἐγένετο ; Εἰ γὰρ δή τις ἕλοιτο τὰ τοιάδε διαμαθεῖν , ὅτι δεήσει πάντως αὐτῷ καὶ νοῦ καὶ φρενὸς , κατά γε τὴν ἐν Θεῷ νοουμένην , οὐκ ἀμφίλογον . Ἀλλ’ ὅτι μικρὰ τὰ ἐν ἡμῖν ἢ καὶ οὐδὲν ὅλως ὡς πρὸς Θεὸν , σαφηνιεῖ δὲ λέγων αὐτός · Οὐ γάρ εἰσιν αἱ βουλαί μου , ὡς αἱ βουλαὶ ὑμῶν , οὐδὲ ὥσπερ αἱ ὁδοὶ ὑμῶν , αἱ ὁδοί μου . Ἀλλ’ ὡς ἀπέχει ὁ οὐρανὸς ἀπὸ τῆς γῆς , οὕτως ἀπέχει ἡ ὁδός μου ἀπὸ τῶν ὁδῶν ὑμῶν , καὶ τὰ διανοήματα ὑμῶν ἀπὸ τῆς διανοίας μου . Ἀνείσθω δὴ οὖν , ὡς περιττὴ καὶ οὐδαμόθεν ἁλώσιμος , ἡ περὶ τούτων βάσανος . Δημιουργεῖ γὰρ ὡς οἶδε , καὶ ὅπως ἂν δύναιτο Θεός . Ἐκπεποιημένων δὴ οὖν οὐρανοῦ καὶ γῆς ἐν ἀρχαῖς , εἶτα τῆς τῶν ὑδάτων πληθύος εἰς ἔνα χῶρον συνεσταλμένης · εἴκειν γὰρ ἦν ἀνάγκη τῷ λέγοντι · Συναχθήτω τὸ ὕδωρ εἰς συναγωγὴν μίαν · ἐξεκαλύπτετο μὲν ἡ γῆ , πόαις δὲ ταῖς οὕτω πολυειδέσι πανταχοῦ ἠνθίζετο , καὶ ἦν ἀσυνήθως εὐπρεμνοτάτη ξύλων ἐγκάρπων λαχοῦσα γένεσιν . Ἡλίου δὲ καὶ σελήνης ἐφαίνοντο κύκλοι , καὶ νόμος ἦν ὁ παρὰ τοῦ Θεοῦ βραβεύων ἑκάστῳ τὸ τῆς ἀρχῆς μέτρον . Τετάχατο γὰρ , ὁ μὲν εἰς ἠῶ καὶ αὐγάς · ἡ δὲ εἰς νύκτα καὶ σκότος · καὶ αὐτὸς δὲ τοῖς ἄστροις ὁ σύμπας ἡμῖν οὐρανὸς κατεῤῥαίνετο . Καὶ μὴν καὶ ἐφ’ ὅτῳ γεγόνασιν , ἐθεσμοθέτει λέγων · Καὶ ἔστωσαν εἰς σημεῖα καὶ εἰς καιροὺς , καὶ εἰς ἡμέρας καὶ εἰς ἐνιαυτοὺς , καὶ ἔστωσαν εἰς φαῦσιν ἐν τῷ στερεώματι τοῦ οὐρανοῦ , ὥστε φαίνειν ἐπὶ τῆς γῆς . Ἐπειδὴ δὲ ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ τῶν ὅλων Δημιουργὸς , καὶ αὐτὴν τῶν ὑδάτων τὴν φύσιν μητέρα νηκτῶν καὶ τῶν εἰς ἀέρα πτηνῶν εἰργάζετο . Γῆν δὲ δὴ πάλιν ἐκέλευε καὶ κτηνῶν πολύμορφον ἐκδοῦναι φύσιν , καὶ θηρῶν ἀγρίων ἀτίθασσα γένη . Καὶ ἀμελητὶ τὸ δοκοῦν καὶ ὑπὲρ νοῦν ἐξεπράττετε . Ἐφ’ ἐκάστῳ τῶν πεποιημένων , Λόγος ἦν ὁ δημιουργὸς , καὶ νεῦμα μόνον ἡ γένεσις . Ἁνδανούσης δὲ καὶ αὐτῷ τῷ τῶν ὅλων τεχνίτῃ τῆς ἐν τοῖς γεγονόσιν εὐκοσμίας , σκέψις εἰσῄει λοιπὸν ἑτέρα τὸν δι’ ὃν ἐκεῖνα παρήχθη πρὸς ὕπαρξιν , τελευταῖον εἰσφέρουσα , φημὶ δὲ τὸν ἄνθρωπον . Ἔδει γὰρ , ἔδει τὸν τῶν ὅλων Δημιουργὸν ἀγαθὸν ὄντα κατὰ φύσιν , μᾶλλον δὲ αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν τοῦθ’ ὅπερ ἐστὶ , καὶ πρὸς ἡμῶν γινώσκεσθαι . Ἔδει πλήρη γενέσθαι τὴν γῆν τῶν εἰδότων δοξολογεῖν , καὶ ἀπὸ καλλονῆς κτισμάτων , καθὰ γέγραπται , τὴν τοῦ δεδημιουργηκότος κατασκέπτεσθαι δόξαν . Ὡς γὰρ ὁ προφήτης φησὶν Ἡσαΐας , Οὐκ εἰς κενὸν ἐποίησας αὐτὴν , δῆλον δὲ ὅτι τὴν γῆν , ἀλλ’ εἰς τὸ κατοικεῖσθαι . Ἦν οὖν ἀναγκαῖον , ζῶον ἐν αὐτῇ πλάττεσθαι λογικὸν , προαναδειχθέντων αὐτοῦ τῶν ὅσα ἐστὶ τελοῦντα πρὸς τέρψιν , καὶ πρός γε εὖ πεποιῆσθαι δοκεῖν . Ταύτῃτοι προαναφήνας ἐν κόσμῳ τῷ δέοντι γῆν τε καὶ οὐρανὸν , καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς , ἐπὶ τὴν τοῦ ἀνθρώπου κεχώρηκε κατασκευήν · οὗ τῆς γενέσεως πρεσβυτέραν ἐποιεῖτο τὴν σκέψιν · καίτοι τὴν ἄλλην ἅπασαν κτίσιν ἀποσχεδιάζων ῥήματι , καὶ τῷ ἰδίῳ λόγῳ συνιστὰς ὡς Θεός . Ἐπειδὴ δέ ἐστιν ἄνθρωπος ζῶον ἀληθῶς εὐφυὲς καὶ θεοειδέστατον · ὡς ἂν μὴ δοκῇ τῆς ἀνωτάτω δόξης τὸ μίμημα , τῶν ἴσων εἰς ποίησιν τοῖς οὐχ ὧδε ἔχουσι λαχεῖν , καὶ προβουλίοις ἐτίμα καὶ αὐτουργίᾳ τὸ τέχνημα . Ἄγαλμα δὲ διαπλάσας ἐκ γῆς , ζῶον αὐτὸ λογικὸν ἀποτελεῖ , καὶ ἵνα τοὺς τῆς ἰδίας φύσεως ἀνατρέχοι λόγους , ἄφθαρτον , ζωοποιὸν εὐθὺς ἐνεχάραττε πνεῦμα · γέγραπται γάρ · Καὶ ἐνεφύσησεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνοὴν ζωῆς , καὶ ἐγένετο ὁ ἄνθρωπος εἰς ψυχὴν ζῶσαν . Εἶτα παραδείσου καὶ τρυφῆς ἠξίου , καὶ τὸ κατὰ πάντων τῶν ἐπὶ γῆς αὐτῷ προσνενέμηκε κράτος · νηκτοῖς ἐπετίθει καὶ πτηνοῖς ἡγούμενον , καὶ ἀγέλας μὲν ἀγρίων αὐτῷ κατεζεύγνυ θηρῶν , ὑπεστρώννυ δὲ καὶ αὐτὰ τοῖς ἄλλοις ὁμοῦ τῶν ἰοβόλων τὰ γένη . Ἐκδεδιέναι δὲ ὅτι προσήκει τὸν ἄνθρωπον , φυσικοῖς ἐκέλευσεν ἀναπείθειν νόμοις . Ἦν οὖν ἄρα τῆς ἀνωτάτω δόξης τὸ ἐκμαγεῖον , καὶ θεοπρεποῦς ἐξουσίας εἰκὼν ἐπὶ γῆς ὁ ἄνθρωπος . Ἐπειδὴ δὲ τὸν εἰς τοῦτο ἥκοντα λοιπὸν εὐκλείας καὶ τρυφῆς διειδέναι δή που πάντως ἐχρῆν , ὅτι Θεὸν ἔχει τὸν ἐφεστηκότα , βασιλέα τε καὶ κύριον · ἵνα μὴ ταῖς ἄγαν εὐημερίαις ἑτοιμότατα διολισθήσῃ εἰς τὸ οἴεσθαι τυχὸν ἀπηλλάχθαι καὶ ἐξουσίας καὶ τῆς τοῦ κρατοῦντος ὑπεροχῆς , νόμον εὐθὺς ἐδίδου , καὶ ταῖς παραβάσεσιν ἐποιεῖτο γείτονα τὴν κολάζουσαν ἀπειλήν . Ἁμαρτίας μὲν γὰρ οὔπω τις ἦν ἐπὶ τῆς γῆς ὁ τρόπος , ἑνὸς ὄντος καὶ μόνου . Ἵνα δὲ γένοιτο καὶ ὑπὸ νόμον , ἐπενοεῖτό τις αὐτῷ καὶ φυλακῆς τρόπος · Ἀπὸ γὰρ παντὸς ξύλου , φησὶ , τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φάγῃ . Ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν , οὐ φάγεσθε ἀπ’ αὐτοῦ . Ἣν δ’ ἂν ἡμέραν φάγητε ἀπ’ αὐτοῦ , θάνατον ἀποθανεῖσθε . Εἶτα μιᾶς τοῦ Ἀδὰμ παραιρεθείσης πλευρᾶς , τὸ γύναιον δὲ πλάττεται , καὶ πρὸς παίδων γονὴν ὑπηρετῆσον αὐτῷ , καὶ συμβιοτεῦσον ὡς ὁμογενὲς , καὶ δὴ καὶ συνδιαιτώμενον ἐν ἀπλότητι διατελεῖ · Ἐπειδὴ δὲ ταῖς τοῦ διαβόλου παρηνέχθη συκοφαντίαις πρὸς παράβασιν , καὶ τὸ ἀπόῤῥητον τῶν ξύλων ἐδώδιμον ἐποιήσατο · συγκατώλισθε δὲ καὶ αὐτὸς ὁ προπάτωρ Ἀδὰμ , ἡ φύσις εὐθὺς θανάτῳ κατεδικάζετο . Καὶ τῷ μὲν γυναίῳ τὸ , Ἐν λύπαις τέξῃ τέκνα , τῷ δὲ Ἀδὰμ , Ἐπικατάρατος ἡ γῆ ἐν τοῖς ἔργοις σου , προσεφώνει Θεός . Καὶ πρός γε δὴ τούτοις , τῶν πολυεύκτων καὶ ἐν ἀρχαῖς ἐνδιαιτημάτων καὶ τῆς τοῦ παραδείσου τρυφῆς ἐξεπέμποντο . Γυμνοὶ δὲ ὅτι καὶ ἀνείμονες , καὶ ἐν χρείᾳ λοιπὸν ἐσθημάτων ὄντες , τότε δὴ μόλις ἐμάνθανον · καὶ χιτῶνες ἧσαν αὐτοῖς πρὸς τοῦτο δερματινοὶ , Θεοῦ κατοικτείραντος · καὶ γῆν ἐπεγράφοντο μητέρα , καὶ τοῖς τῆς φθορᾶς ὑπεφέροντο λίνοις , ἐλελοίπει δὲ , οἶμαι , παντελῶς οὐδὲν τῶν εἰς ἐσχάτην ταλαιπωρίαν αὐτοῖς .
Lemmas: Β . οὐκοῦν ὁ ὁ ὅλος ἀριστοτέχνης θεός , δύναμις ὁ ἴδιος καί παντουργικός , τουτέστι , ὁ υἱός , πρός πᾶς ὁστισοῦν ὁ πρακτέος χράω · γίγνομαι γάρ διά αὐτός ὁ πᾶς , καί Χωρὶς αὐτός γίγνομαι οὐδέ εἷς · οὐρανός τε καί γῆ καί πρό γε ὁ ἄλλος ἐν ἀρχή διατήκω , καί πρός γένεσις καλέω , καίτοι μή ὅντα ποτός . Πῶς δέ ἄρα , τυγχάνω εἰμί τις ἔρομαι , καί πόθεν , ἀκούω πρός ἐγώ ὁ σοφός δή οὗτος καί ἀγαθός ἀληθής · Τῖς γιγνώσκω νόος κύριος ; ἢ τίς σύμβουλος αὐτός γίγνομαι ; εἰμί γάρ δή τις αἱρέω ὁ τοιόσδε διαμανθάνω , ὅτι δήω πάντως αὐτός καί νόος καί φρήν , κατά γε ὁ ἐν Θεός νοέω , οὐ ἀμφίλογος . ἀλλά ὅτι μικρός ὁ ἐν ἐγώ ἢ καί οὐδείς ὅλως ὡς πρός θεός , σαφηνίζω δέ λέγω αὐτός · οὖον γάρ εἰμί ὁ βουλή ἐγώ , ὡς ὁ βουλή σύ , οὐδέ ὥσπερ ὁ ὁδός σύ , ὁ ὁδός ἐγώ . ἀλλά ὡς ἀπέχω ὁ οὐρανός ἀπό ὁ γῆ , οὕτως ἀπέχω ὁ ὁδός ἐγώ ἀπό ὁ ὁδός σύ , καί ὁ διανόημα σύ ἀπό ὁ διάνοια ἐγώ . ἀνίημι δή οὖν , ὡς περισσός καί οὐδαμόθεν ἁλώσιμος , ὁ περί οὗτος βάσανος . δημιουργέω γάρ ὡς οἶδα , καί ὅπως εἄν δύναμαι Θεός . εκπεποιημαι δή οὖν οὐρανός καί γῆ ἐν ἀρχή , εἶτα ὁ ὁ ὕδωρ πλῆθος εἰς νάω χῶρος συστέλλω · εἴκω γάρ εἰμί ἀνάγκη ὁ λέγω · συνάγω ὁ ὕδωρ εἰς συναγωγή εἷς · ἐκκαλύπτω μέν ὁ γῆ , πόα δέ ὁ οὗτος πολυειδής πανταχοῦ ἀνθίζω , καί εἰμί ἀσυνήθως εὔπρεμνος ξύλον ἔγκαρπος λαγχάνω γένεσις . Ἡλίας δέ καί σελήνη φαίνω κύκλος , καί νόμος εἰμί ὁ παρά ὁ Θεός βραβεύω ἕκαστος ὁ ὁ ἀρχή μέτρον . τάσσω γάρ , ὁ μέν εἰς ἠώς καί αὐγή · ὁ δέ εἰς νύξ καί σκότος · καί αὐτός δέ ὁ ἄστρον ὁ σύμπας ἐγώ οὐρανός καταλέγω . καί μήv καί ἐπί ὅστις γίγνομαι , θεσμοθετέω λέγω · καί εἰμί εἰς σημεῖον καί εἰς καιρός , καί εἰς ἡμέρα καί εἰς ἐνιαυτός , καί εἰμί εἰς φαῦσις ἐν ὁ στερέωμα ὁ οὐρανός , ὥστε φαίνω ἐπί ὁ γῆ . ἐπεί δέ ζωή κατά φύσις εἰμί ὁ ὁ ὅλος Δημιουργός , καί αὐτός ὁ ὕδωρ ὁ φύσις μήτηρ νηκτός καί ὁ εἰς ἀήρ πτηνός ἐργάζομαι . Γῆ δέ δή πάλιν κελεύω καί κτῆνος πολύμορφος ἐκδίδωμι φύσις , καί θήρ ἄγριος ἀτίθασος γένος . καί ἀμελητί ὁ δοκέω καί ὑπέρ νόος ἐκπράσσω . ἐπί ἕκαστος ὁ ποιέω , Λόγος εἰμί ὁ δημιουργός , καί νεῦμα μόνος ὁ γένεσις . ανδανουω δέ καί αὐτός ὁ ὁ ὅλος τεχνίτης ὁ ἐν ὁ γίγνομαι εὐκοσμία , σκέψις εἰσέρχομαι λοιπός ἕτερος ὁ διά ὅς ἐκεῖνος παράγω πρός ὕπαρξις , τελευταῖος εἰσφέρω , φημί δέ ὁ ἄνθρωπος . δέω γάρ , ἐσθίω ὁ ὁ ὅλος Δημιουργός ἀγαθός εἰμί κατά φύσις , μᾶλλον δέ αὐτός ὁ ἀγαθός οὗτος ὅσπερ εἰμί , καί πρός ἐγώ γιγνώσκω . δέω πλήρης γίγνομαι ὁ γῆ ὁ οἶδα δοξολογώ , καί ἀπό καλλονή κτίσμα , καθά γράφω , ὁ ὁ δημιουργέω κατασκέπτομαι δόξα . ὡς γάρ ὁ προφήτης φημί Ἠσαΐας , οὐ εἰς κενός ποιέω αὐτός , δῆλος δέ ὅτι ὁ γῆ , ἀλλά εἰς ὁ κατοικέω . ἦς οὖν ἀναγκαῖος , ζῷον ἐν αὐτός πλάσσω λογικός , προαναδείκνυμι αὐτός ὁ ὅσος εἰμί τελέω πρός τέρψις , καί πρός γε εὕω ποιέω δοκέω . Ταύτῃτοι προαναφαίνω ἐν κόσμος ὁ δήω γῆ τε καί οὐρανός , καί ὁ ἐν αὐτός , ἐπί ὁ ὁ ἄνθρωπος χωρέω κατασκευή · ὅς ὁ γένεσις πρέσβυς ποιέω ὁ σκέψις · καίτοι ὁ ἄλλος ἅπας κτίσις ἀποσχεδιάζω ῥῆμα , καί ὁ ἴδιος λόγος συνίστημι ὡς Θεός . ἐπεί δέ εἰμί ἄνθρωπος ζῷον ἀληθής εὐφυής καί θεοειδής · ὡς εἄν μή δοκέω ὁ ἄνω2 δόξα ὁ μίμημα , ὁ ἴσος εἰς ποίησις ὁ οὐ ὧδε ἔχω λαγχάνω , καί προβούλιον τιμάω καί αὐτουργία ὁ τέχνημα . ἄγαλμα δέ διαπλάσσω ἐκ γῆ , ζῷον αὐτός λογικός ἀποτελέω , καί ἵνα ὁ ὁ ἴδιος φύσις ἀνατρέχω λόγος , ἄφθαρτος , ζωοποιός εὐθύς ἐγχαράσσω πνεῦμα · γράφω γάρ · καί ἐμφυσάω εἰς ὁ πρόσωπον αὐτός πνοή ζωή , καί γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος εἰς ψυχή ζώννυμι . εἶτα παράδεισος καί τρυφή ἀξιόω , καί ὁ κατά πᾶς ὁ ἐπί γῆ αὐτός προσνέμω κράτος · νηκτός ἐπιτίθημι καί πτηνός ἡγέομαι , καί ἀγέλη μέν ἄγριος αὐτός καταζεύγνυμι θήρ , ὑποστρώννυμι δέ καί αὐτός ὁ ἄλλος ὁμοῦ ὁ ἰοβόλος ὁ γένος . Ἐκδεδιέναι δέ ὅτι προσήκω ὁ ἄνθρωπος , φυσικός κελεύω ἀναπείθω νόμος . ἦς οὖν ἄρα ὁ ἄνω2 δόξα ὁ ἐκμαγεῖον , καί θεοπρεπής ἐξουσία εἰκών ἐπί γῆ ὁ ἄνθρωπος . ἐπεί δέ ὁ εἰς οὗτος ἥκω λοιπός εὔκλεια καί τρυφή διειδέναι δή ποῦ πάντως χρή , ὅτι θεός ἔχω ὁ ἐφίστημι , βασιλεύς τε καί κύριος · ἵνα μή ὁ ἄγαν εὐημερία ἑτοῖμος διολίσθηση εἰς ὁ οἴομαι τυγχάνω ἀπαλλάσσω καί ἐξουσία καί ὁ ὁ κράτος ὑπεροχή , νόμος εὐθύς δίδωμι , καί ὁ παράβασις ποιέω γείτων ὁ κολάζω ἀπειλή . ἁμαρτία μέν γάρ οὔπω τις εἰμί ἐπί ὁ γῆ ὁ τρόπος , εἷς εἰμί καί μόνος . ἵνα δέ γίγνομαι καί ὑπό νόμος , ἐπινοέω τις αὐτός καί φυλακή τρόπος · ἀπό γάρ πᾶς ξύλον , φημί , ὁ ἐν ὁ παράδεισος βρῶσις ἐσθίω . ἀπό δέ ὁ ξύλον ὁ γιγνώσκω καλός καί πονηρός , οὖον ἐσθίω ἀπό αὐτός . ἥς δέ εἄν ἡμέρα ἐσθίω ἀπό αὐτός , θάνατος ἀποθνῄσκω . εἶτα εἷς ὁ Ἀδάμ παραλέγω πλευρά , ὁ γύναιον δέ πλάσσω , καί πρός παῖς γονή ὑπηρετέω αὐτός , καί συμβιοτεύω ὡς ὁμογενής , καί δή καί συνδιαιτάομαι ἐν ἀπόλλυμι διατελέω · ἐπεί δέ ὁ ὁ διάβολος παραφέρω συκοφαντία πρός παράβασις , καί ὁ ἀπόρρητος ὁ ξύλον ἐδώδιμος ποιέω · συγκατώλισθε δέ καί αὐτός ὁ προπάτωρ Ἀδάμ , ὁ φύσις εὐθύς θάνατος καταδικάζω . καί ὁ μέν γύναιον ὁ , ἐν λύπη τίκτω τέκνον , ὁ δέ Ἀδάμ , ἐπικατάρατος ὁ γῆ ἐν ὁ ἔργον σύ , προσφωνέω Θεός . καί πρός γε δή οὗτος , ὁ πολύευκτος καί ἐν ἀρχή ἐνδιαίτημα καί ὁ ὁ παράδεισος τρυφή ἐκπέμπω . γυμνός δέ ὅτι καί ἀνείμων , καί ἐν χρεία λοιπός ἔσθημα εἰμί , τότε δή μόλις μανθάνω · καί χιτών ἧσαν αὐτός πρός οὗτος δερμάτινος , Θεός κατοικτείρω · καί γῆ ἐπιγράφω μήτηρ , καί ὁ ὁ φθορά ὑποφέρω λίνον , λείπω δέ , οἴομαι , παντελῶς οὐδείς ὁ εἰς ἔσχατος ταλαιπωρία αὐτός .