cyrillus-theology.glaphyra-in-pentateuchum Dt.1.5.1
α . Ὀρθῶς δὴ σφόδρα συνεὶς ὁ σοφὸς Ἰωάννης , καὶ τὸ Χριστοῦ μυστήριον , καὶ τῆς Μωσέως διακονίας τὸ μέτρον , προσπεφώνηκε λέγων , ὅτι Ὁ νόμος διὰ Μωσέως ἐδόθη · ἡ χάρις καὶ ἡ ἀλήθεια διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο . Ἀλλ’ ἦν μὲν ὁ νόμος ἕτοιμος εἰς ὀργὴν , καὶ τοῖς παραβαίνουσιν εὐθὺς καὶ ἀμελητὶ πικρὰς ἐπετίθει δίκας · ἁπαξαπλῶς κατηγόρει τῆς φαυλότητος , καὶ τῆς ἁμαρτίας ἐποιεῖτο τὴν κατάῤῥησιν . Ἁμαρτία γὰρ , φησὶν , οὐκ ἐλλογεῖται μὴ ὄντος νόμου . Καὶ πάλιν · Τὴν ἁμαρτίαν οὐκ ἔγνων , εἰ μὴ διὰ νόμου . Πλημμελημάτων δὲ ἡμᾶς ἀνίησιν ὁ Χριστός . Δικαιοῖ γὰρ ἐν χάριτι , καὶ ἁγιάζει τοὺς πεπιστευκότας , καὶ τῶν πάλαι τοῖς πατράσιν ἐπηγγελμένων εἰσκομίζει τὸ πέρας . Ὅτι δέ ἐστιν ἐπ’ ἀμφοῖν ἀληθῆ , σαφηνιεῖ πάλιν ὁ Παῦλος , ὡδὶ γεγραφώς · Τὸ μὲν γράμμα ἀποκτείνει , τὸ δὲ πνεῦμα ζωοποιεῖ . Γράμμα μὲν γὰρ ὀνομάζει τὴν ἐν νόμῳ σκιάν · πνεῦμα δὲ αὖ τὴν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ λατρείαν , φημὶ δὴ τὴν εὐαγγελικήν · ἣν τοῖς ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην κεκαινούργηκεν ὁ Χριστός . Ἐπειδὴ γὰρ οὐκ ἦν ἄμεμπτος ἡ πρώτη , ταύτῃ τοι λοιπὸν ἀναγκαίως καὶ ὁ τῆς δευτέρας ἐζητήθη τόπος . Καὶ τὴν μὲν ἐπαλαίου Θεὸς , καινὴν ὑπισχνούμενος . Συνεσταλμένου δὲ ὥσπερ Μωσέως καὶ ἐκ μέσου λοιπὸν γεγονότος , ἀνέφυ τρόπον τινὰ , καὶ καθηγητὴς ἐφ’ ἡμῶν ἀνεδείχθη Χριστὸς , δι’ οὗ καὶ ἐν ᾧ , καὶ εἰς τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν εἰσκεκομισμένοι τὴν τοῖς ἀπεράντοις αἰῶσι συντρέχουσαν εὐημερίαν ἀποληψόμεθα , τὴν εὐαγῆ καὶ ὁσίαν , καὶ πάσης αἰτίας ἀπηλλαγμένην διαβιοῦντες ζωήν . Πεπαιδαγώγηκε καὶ πρὸς τοῦτο οὕτως ἡμᾶς διακεῖσθαι καὶ φρονεῖν αὐτὰ τὰ διὰ Μωσέως τοῖς πάλαι τεθεσπισμένα . Γέγραπται γὰρ ὡδί · Καὶ ἐκάλεσε Μωσῆς Ἰησοῦν , καὶ εἶπεν αὐτῷ ἔναντι παντὸς τοῦ Ἰσραήλ · Ἀνδρίζου καὶ ἴσχυε . Σὺ γὰρ εἰσελεύσῃ πρὸ προσώπου τοῦ λαοῦ τούτου εἰς τὴν γῆν , ἣν ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσιν ἡμῶν δοῦναι αὐτοῖς , καὶ σὺ κληρονομήσεις αὐτὴν αὐτοῖς . Καὶ ἔσται Κύριος ὁ συμπορευόμενός σοι μετὰ σοῦ . Οὐ μὴ ἀνήσει σε , οὐδὲ μὴν ἐγκαταλίπῃ σε . Μὴ φοβοῦ , μηδὲ δειλία . Μέλλοντος ἀπαίρειν πραγμάτων τοῦ παναρίστου Μωσέως καὶ εἰς τὰς ἄνω λοιπὸν μεθαρμόζεσθαι μονὰς , ἀντανίσταται τρόπον τινὰ καὶ διαδέχεται τὴν ἡγεμονίαν ὁ θεσπέσιος Ἰησοῦς . Καταλήγοντος γὰρ ὥσπερ τοῦ παλαιοῦ καὶ ἀρχαίου γράμματος καὶ τῆς ἐν νόμῳ λατρείας , καθάπερ ἤδη προεῖπον , μονονουχὶ καὶ συνεσταλμένης , καταπεφοίτηκε πρὸς ἡμᾶς ἐξ οὐρανῶν ὁ Μονογενὴς , καὶ ἐν εἴδει γέγονε τῷ καθ’ ἡμᾶς . Ὁ δὲ τῶν ὅλων κατεξουσιάζων Θεὸς ὡς ὁ πρεσβύτατον ἔχων τὸ ἐπὶ τόδε λαμπρὸν ἀξίωμα , σκήπτεται χρησίμως διὰ τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν τὸ εἰς ἀρχὰς βασιλείας καλεῖσθαι δοκεῖν . Τοιγάρτοι καὶ ἔφασκεν · Ἐγὼ δὲ κατεστάθην βασιλεὺς ὑπ’ αὐτοῦ · δῆλον δὲ ὅτι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς , ἐπὶ Σιὼν ὄρος τὸ ἅγιον αὐτοῦ , διαγγέλλων τὸ πρόσταγμα Κυρίου . Εἴκοντα δὴ οὖν τῇ τοῦ Χριστοῦ δόξῃ Μωσέα , μηδεὶς εἰς μέσον ἀγέτω πάλιν · μὴ κρατείτωσαν οἱ τύποι , μήτε μὴν ἀναμοχλευέσθω πρός τινος ἡ σκιά . Τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν , ἰδοὺ γέγονε τὰ πάντα καινά . Ἢ εἴπερ τις ἕλοιτο τοῦτο δρᾷν , ἴστω τὴν θείαν ἀτιμάζων οἰκονομίαν , καὶ τῷ Θεῷ δοκοῦν ἀποβιαζόμενος , καὶ τὸ σεπτὸν καὶ μέγα παραλύων μυστήριον . Ὁ γὰρ τύποις ἔτι προσκείμενος μετὰ τὴν ἀνάδειξιν Ἰησοῦ , καταλόγων μὲν τῶν ἱερῶν ὡς ἀπωτάτω κείσεται · ἀπόκληρος δὲ καὶ ἀμέτοχος παντελῶς τῶν διὰ Χριστοῦ χαρισμάτων ἀποδειχθήσεται . Τοῦτό τοι παθόντας τῶν ἐν Γαλατίᾳ τινὰς ἐλέγχει σαφῶς ὁ θεσπέσιος γράφων Παῦλος · Ὦ ἀνόητοι Γαλάται , τίς ὑμᾶς ἐβάσκηνεν ; οἷς κατ’ ὀφθαλμοὺς Ἰησοῦς Χριστὸς προεγράφη ἐσταυρωμένος . Τοῦτο μόνον ἐθέλω μαθεῖν ἀφ’ ὑμῶν . Ἐξ ἔργων νόμου τὸ πνεῦμα ἐλάβετε , ἢ ἐξ ἀκοῆς πίστεως ; Οὕτως ἀνόητοί ἐστε , ἐναρξάμενοι πνεύματι , νῦν σαρκὶ ἐπιτελεῖσθε ; Εἶτα τούτοις προσεπάγει πάλιν · Ἀπηλλοτριώθητε ἀπὸ Χριστοῦ , οἵτινες ἐν νόμῳ δικαιοῦσθε . Τῆς χάριτος ἐξεπέσατε . Ἡμεῖς γὰρ διὰ πίστεως ἐλπίδα δικαιοσύνης ἀπεκδεχόμεθα . Πιστὸς μὲν γὰρ ἀληθῶς , καὶ τῶν ὅτι μάλιστα διαπρεπεστάτων , ὁ μέγας Μωσῆς . Ἀλλ’ ἦν οἰκέτης , καὶ τοῦτο αὐτοῦ μέτρον , μεσίτης καὶ διάκονος τοῦ κατακρίνοντος νόμου . Ἐπεδήμησε δὲ ὁ τούτου Δεσπότης , καὶ εἰσκεκόμικεν ἡμῖν τὴν δικαιοῦσαν χάριν . Ἠρεμείτω τοίνυν ὁ νόμος , ὁ τῆς ἁμαρτίας κατήγορος , ἡ τῆς κατακρίσεως διακονία , δι’ οὗ τὰ πάντα συνέκλεισεν εἰς ἁμαρτίαν ὁ Θεὸς , ἵνα τοὺς πάντας ἐλεήσῃ , κατὰ τὸ γεγραμμένον .
Lemmas: ὅς . ὀρθῶς δή σφόδρα συνίημι ὁ σοφός Ἰωάννης , καί ὁ Χριστός μυστήριον , καί ὁ Μωσῆς διακονία ὁ μέτρον , προσφωνέω λέγω , ὅτι ὁ νόμος διά Μωσῆς δίδωμι · ὁ χάρις καί ὁ ἀλήθεια διά Ἰησοῦς Χριστός γίγνομαι . ἀλλά εἰμί μέν ὁ νόμος ἑτοῖμος εἰς ὀργή , καί ὁ παραβαίνω εὐθύς καί ἀμελητί πικρός ἐπιτίθημι δίκη · ἁπαξαπλῶς κατηγορέω ὁ φαυλότης , καί ὁ ἁμαρτία ποιέω ὁ κατάρρησις . ἁμαρτία γάρ , φημί , οὐ ἐλλογέω μή εἰμί νόμος . καί πάλιν · ὁ ἁμαρτία οὐ γιγνώσκω , εἰμί μή διά νόμος . πλημμέλημα δέ ἐγώ ἀνίημι ὁ Χριστός . δικαιόω γάρ ἐν χάρις , καί ἁγίζω ὁ πιστεύω , καί ὁ πάλαι ὁ πατήρ ἐπαγγέλλω εἰσκομίζω ὁ πέρας . ὅτι2 δέ εἰμί ἐπί ἄμφω ἀληθής , σαφηνίζω πάλιν ὁ Παῦλος , ὡδί γράφω · ὁ μέν γράμμα ἀποκτείνω , ὁ δέ πνεῦμα ζωοποιέω . Γράμμα μέν γάρ ὀνομάζω ὁ ἐν νόμος σκιά · πνεῦμα δέ αὖος ὁ ἐν πνεῦμα καί ἀλήθεια λατρεία , φημί δή ὁ εὐαγγελικός · ὅς ὁ ἀνά πᾶς ὁ οἰκέω καινουργέω ὁ Χριστός . ἐπεί γάρ οὐ εἰμί Ἄμεμπτος ὁ πρῶτος , οὗτος ὅς λοιπός ἀναγκαῖος καί ὁ ὁ δύο ζητέω τόπος . καί ὁ μέν παλαιός θεός , καινός ὑπισχνέομαι . συστέλλω δέ ὥσπερ Μωσῆς καί ἐκ μέσος λοιπός γίγνομαι , ἀναφύω τρόπος τις , καί καθηγητής ἐπί ἐγώ ἀναδείκνυμι Χριστός , διά ὅς καί ἐν ὅς , καί εἰς ὁ ὁ οὐρανός βασίλειος εἰσκομίζω ὁ ὁ ἀπέραντος αἰών συντρέχω εὐημερία ἀπολαμβάνω , ὁ εὐαγής καί ὅσιος , καί πᾶς αἴτιος ἀπαλλάσσω διαβιόω ζωή . Πεπαιδαγώγηκε καί πρός οὗτος οὕτως ἐγώ διάκειμαι καί φρονέω αὐτός ὁ διά Μωσῆς ὁ πάλαι θεσπίζω . γράφω γάρ ὧδε · καί καλέω Μωσῆς Ἰησοῦς , καί εἶπον αὐτός ἔναντι πᾶς ὁ Ἰσραήλ · ἀνδρίζω καί ἰσχύω . σύ γάρ εἰσέρχομαι πρό πρόσωπον ὁ λαός οὗτος εἰς ὁ γῆ , ὅς ὄμνυμι Κύριος ὁ πατήρ ἐγώ δίδωμι αὐτός , καί σύ κληρονομέω αὐτός αὐτός . καί εἰμί Κύριος ὁ συμπορεύομαι σύ μετά σύ . οὖον μή ἀνίημι σύ , οὐδέ μήv ἐγκαταλείπω σύ . μή φοβέω , μηδέ δειλία . μέλλω ἀπαίρω πρᾶγμα ὁ πανάριστος Μωσῆς καί εἰς ὁ ἄνω λοιπός μεθαρμόζω μονή , ἀντανίστημι τρόπος τις καί διαδέχομαι ὁ ἡγεμονία ὁ θεσπέσιος Ἰησοῦς . καταλήγω γάρ ὥσπερ ὁ παλαιός καί ἀρχαῖος γράμμα καί ὁ ἐν νόμος λατρεία , καθάπερ ἤδη προεῖπον , μονονού καί συστέλλω , καταφοιτάω πρός ἐγώ ἐκ οὐρανός ὁ Μονογενής , καί ἐν εἶδος γίγνομαι ὁ κατά ἐγώ . ὁ δέ ὁ ὅλος κατεξουσιάζω θεός ὡς ὁ πρέσβυς ἔχω ὁ ἐπί ὅδε λαμπρός ἀξίωμα , σκήπτω χρήσιμος διά ὁ πρός ἐγώ ὁμοίωσις ὁ εἰς ἀρχή βασίλεια καλέω δοκέω . τοιγάρ καί φάσκω · ἐγώ δέ καθίστημι βασιλεύς ὑπό αὐτός · δῆλος δέ ὅτι ὁ Θεός καί πατήρ , ἐπί Σιών ὄρος ὁ ἅγιος αὐτός , διαγγέλλω ὁ πρόσταγμα κύριος . εἴκω δή οὖν ὁ ὁ Χριστός δόξα Μωσῆς , μηδείς εἰς μέσος ἄγω πάλιν · μή κρατέω ὁ τύπος , μήτε μήv ἀναμοχλεύω πρός τις ὁ σκιά . ὁ ἀρχαῖος παρέρχομαι , ἰδού γίγνομαι ὁ πᾶς καινός . ἤ εἴπερ τις αἱρέω οὗτος δράω , οἶδα ὁ θεῖος ἀτιμάζω οἰκονομία , καί ὁ Θεός δοκέω ἀποβιάζομαι , καί ὁ σεπτός καί μέγας παραλύω μυστήριον . ὁ γάρ τύπος ἔτι πρόσκειμαι μετά ὁ ἀνάδειξις Ἰησοῦς , κατάλογος μέν ὁ ἱερός ὡς ἀπωτάτω κεῖμαι · ἀπόκληρος δέ καί ἀμέτοχος παντελῶς ὁ διά Χριστός χάρισμα ἀποδείκνυμι . οὗτος ὅς πάθος ὁ ἐν Γαλατία τις ἔλεγχος σαφῶς ὁ θεσπέσιος γράφω Παῦλος · ὦ ἀνόητος Γαλάτης , τίς σύ βασκαίνω ; ὅς κατά ὀφθαλμός Ἰησοῦς Χριστός προγράφω σταυρόω . οὗτος μόνος ἐθέλω μανθάνω ἀπό σύ . ἐς ἔργον νόμος ὁ πνεῦμα λαμβάνω , ἢ ἐκ ἀκοή πίστις ; οὕτως ἀνόητος εἰμί , ἐνάρχομαι πνεῦμα , νῦν σάρξ ἐπιτελέω ; εἶτα οὗτος προσεπάγω πάλιν · απηλλοτριωθεω ἀπό Χριστός , ὅστις ἐν νόμος δικαιόω . ὁ χάρις ἐκπίπτω . ἐγώ γάρ διά πίστις ἐλπίς δικαιοσύνη ἀπεκδέχομαι . πιστός μέν γάρ ἀληθής , καί ὁ ὅτι μάλιστα διαπρεπής , ὁ μέγας Μωσῆς . ἀλλά εἰμί οἰκέτης , καί οὗτος αὐτός μέτρον , μεσίτης καί διάκονος ὁ κατακρίνω νόμος . ἐπιδημέω δέ ὁ οὗτος Δεσπότης , καί εἰσκομίζω ἐγώ ὁ δικαιόω χάρις . ἠρεμέω τοίνυν ὁ νόμος , ὁ ὁ ἁμαρτία κατήγορος , ὁ ὁ κατάκρισις διακονία , διά ὅς ὁ πᾶς συγκλείω εἰς ἁμαρτία ὁ θεός , ἵνα ὁ πᾶς ἐλεέω , κατά ὁ γράφω .