cyrillus-theology.glaphyra-in-pentateuchum Ex.2.5.5
ε . Ἀλλὰ καίτοι τῶν οὕτω σεπτῶν τερατουργημάτων ἐκπεπερασμένων , ἀλύει Μωσῆς , ἡττᾶται δειλίας , οὔπω τεθάῤῥηκε τὴν ἀποστολήν . Ἰέναι δὴ ὅτι προσήκει πρὸς Φαραὼ Θεοῦ προστάττοντος , διαγγελοῦντα σαφῶς ἀνεῖναι τὸν Ἰσραὴλ , θύσοντά μοι κατὰ τὴν ἔρημον · καταπέφρικε μὲν τὸ χρῆμα οὐ μετρίως , προσφέρει τε λέγων ἀναφανδὸν , ὡς εἴη μὲν ὁμολογουμένως ὀλίγος εἰς λόγους , καὶ παράσημον ἔχει τὴν γλῶτταν · Οὐ γὰρ εὔλαλός εἰμι πρὸ τῆς χθὲς , οὐδὲ πρὸ τῆς τρίτης ἡμέρας , οὐδ’ ἀφ’ οὗ ἤρξω λαλεῖν τῷ θεράποντί σου , ἰσχνόφωνος καὶ βραδύγλωσσος ἐγώ εἰμι . Ὅτι δὴ καὶ ἀνικάνως ἔχει πρὸς λύτρωσιν τῶν ὑποδουλείων ζυγῶν , διεβεβαιοῦτο σαφῶς , ἔφασκέ τε · Δέομαι , Κύριε , προχείρισαι ἄλλον δυνάμενον , ὃν ἀποστελεῖς . Χαριεῖσθαι δὲ καὶ γλῶτταν αὐτῷ καὶ στόμα κατευρύνειν ὑπισχνουμένου Θεοῦ , καὶ ὡς αὐτὸς εἴη λέγοντος ὁ σοφίας καὶ λόγου δοτὴρ , μακροτέραν ἐποιεῖτο τὴν παραίτησιν , ἕτερον χρῆναι λέγων ἀναδείκνυσθαι τὸν δυνάμενον . Προσκρούει δὴ οὖν ταύτῃ Θεῷ . Καὶ θυμωθεὶς γὰρ , φησὶν , ὀργῇ Κύριος ἐπὶ Μωσῆν εἶπεν · Οὐκ ἰδοὺ Ἀαρὼν ὁ ἀδελφός σου ὁ Λευΐτης ; Ἐπίσταμαι ὅτι λαλῶν λαλήσει αὐτός σοι . Καὶ πρός γε τοῦτό φησιν , ὅτι Αὐτὸς ἔσται σου στόμα · σὺ δὲ αὐτῷ ἔσῃ τὰ πρὸς τὸν Θεόν . Ὁρᾷς τὸ βραδύγλωσσον τοῦ λόγου καὶ πάλαι σκιαγραφούμενον ὡς ἔν γε τῷ θεσπεσίῳ Μωσῇ ; Οὐ γὰρ ἱκανὸς ὁ νόμος εἰς ἀπαγγελίαν τῶν χρησμῳδημάτων , οὔτε μὴν ἀριστοεπὴς , ἢ εὔγλωττος , εἰς τὸ ἀκριβῆ τοῦ συμφέροντος παραθεῖναι τὴν γνῶσιν , καθάπερ ἀμέλει ὁ Χριστὸς , ὁ ἀληθῶς Λευΐτης , οὗ καὶ εἰς τύπον Ἀαρών . Ὁ μὲν γὰρ νόμος ὁ διὰ Μωσέως , εἰς ἀρχὰς ἀποφέρει μόλις τῶν λογίων τοῦ Θεοῦ , καὶ στοιχεῖόν ἐστι τοῖς νηπίοις εἰσηγητὴς , παιδευτὴς ἀφρόνων , διὰ τύπου καὶ σκιᾶς ἀμυδροτάτην ἡμῖν εἰσκομίζων μόλις τῶν πρακτέων τὴν εἴδησιν . Ὁ δὲ ἀληθῶς ἱκανότατος καὶ μέγας ἡμῶν ἱερεὺς καὶ δυνατὸς εἰς ἀποστολὴν , τουτέστι Χριστὸς , κατασκιασμάτων ἀπηλλαγμένην παρέδειξε τὴν ἀλήθειαν . Οὐ γάρ ἐστι βραδὺς ἢ ὀκνηρὸς τὴν γλῶτταν , ἢ βραχὺς τοὺς λόγους κατὰ Μωσέα , πολὺ δὲ λίαν εὐεπὴς , καὶ μάλιστα ὡς σοφίας Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός . Θέα δὲ , πῶς οὐχ ἱκανὸς μὲν ὁ νόμος εἰς τὸ ἐξελέσθαι δουλείας τοὺς ὑπὸ τῷ νοητῷ πράττοντας Φαραὼ , τουτέστι τῷ Σατανᾷ , οὐδ’ ἂν ὠφελῆσαί τι τὴν γῆν ὁ θεσπέσιος Μωσῆς , καίτοι διαφανεστάτην ἐπ’ ἀρεταῖς τὴν δόξαν ἑλὼν , μὴ οὐχὶ συνόντος τε αὐτῷ καὶ ἐπαμύνοντος τοῦ Χριστοῦ . Τοῦτο δ’ ἂν μάθοις ὧδέ τε ἔχειν καὶ ἀψευδῶς εἰρῆσθαι ἀφ’ ἡμῶν διὰ τὸ παρεζεῦχθαι τὸν Ἀαρών . Καὶ διαλέγεται μὲν ὁ Μωσῆς , διατρανοῖ δὲ τὸν λόγον Ἀαρών . Εἰ μὴ γὰρ νοηθείη πνευματικῶς ὁ νόμος , ἀποκαλύπτοντος ἡμῖν τὰ ἐν αὐτῷ τοῦ Χριστοῦ , σκοτεινὸν καὶ ἀσυμφανὲς ἔσται τοῖς ἀκροωμένοις τὸ δηλούμενον . Καὶ γοῦν Ἰουδαῖοι τὸν διερμηνεύοντα τὰ Μωσέως οὐκ ἔχοντες , τουτέστι τὸν Χριστὸν , ἀπομεμενήκασιν ἀμαθεῖς . Τοιγάρτοι καὶ ἔφασκεν ὁ θεσπέσιος Παῦλος · Ἄχρι γὰρ τῆς σήμερον ἡμέρας , τὸ αὐτὸ κάλυμμα ἐπὶ τῇ ἀναγνώσει τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης μένει μὴ ἀνακαλυπτόμενον , ὅτι ἐν Χριστῷ καταργεῖται . Ἀλλ’ ἕως σήμερον ἡνίκα ἀναγινώσκεται Μωσῆς , κάλυμμα ἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτῶν κεῖται . Ἡνίκα δὲ ἐὰν ἐπιστρέψῃ πρὸς Κύριον , περιαιρεῖται τὸ κάλυμμα . Ὁ δὲ Κύριος τὸ πνεῦμά ἐστι , οὗ δὲ τὸ πνεῦμα Κυρίου , ἐκεῖ ἐλευθερία . Ὀρθῶς οὖν ἔφασκεν ὁ τῶν ὅλων Θεὸς πρὸς τὸν ἱεροφάντην Μωσέα περὶ τοῦ Ἀαρὼν , ὅτι Λαλῶν λαλήσει αὐτός σοι , καὶ αὐτὸς ἔσται σου στόμα · σὺ δὲ αὐτῷ τὰ πρὸς τὸν Θεόν . Καὶ οὐ δήπου φαμὲν ὅτι Θεῷ προσεχέστερον καὶ μᾶλλον ἐγγὺς παρὰ τὸν Ἐμμανουὴλ ὁ Μωσῆς . Ὁ μὲν γάρ ἐστιν Υἱὸς καὶ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς κατὰ φύσιν , ὁ δὲ μεθ’ ἡμῶν ἐν οἰκέταις , κἂν εἰ καλοῖτο γνήσιος . Δοκεῖ δέ πως γεγενῆσθαι τὰ πρὸς τὸν Θεὸν αὐτῷ . Κεχρημάτικε γὰρ ὑπὸ νόμου ὡς ἄνθρωπος ὁ Χριστὸς , καὶ τετήρηκε τὰ Μωσέως . Περιτέτμηται γὰρ ὀκταήμερος , καὶ τὴν τοῦ διδράχμου συνεισφορὰν ἐποιήσατο , καίτοι κατὰ φύσιν ἐλεύθερος ὢν Υἱός . Ἔφαγε δὲ καὶ τὸ πάσχα , καίτοι πάλιν ὁ αὐτὸς ὢν ὁ ἀμνὸς ὁ ἀληθινὸς ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου . Ταύτῃτοι Μωσῆς μὲν γεγενῆσθαι λέγεται τὰ πρὸς τὸν Θεὸν αὐτῷ . Ὅτι δὲ ἔμελλε καὶ αὐταῖς ἀπειθεῖν ὁ Ἰσραὴλ ταῖς διὰ Χριστοῦ θεοσημείαις , παραδείξειεν ἂν ὁ Μωσῆς , οὐδὲ αὐτοῖς τοῖς θαύμασιν ἀπονέμων τὴν πίστιν . Τοιγάρτοι Μωσέως πρόσωπον τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ περιθήσομεν , ὅτε κέκληνται δι’ αὐτοῦ , καὶ τοῖς δι’ αὐτοῦ πεπαιδαγώγηνται νόμοις . Οὐκοῦν ὅτι μὴ ἱκανὸς ὁ νόμος τοῖς εἰς λύτρωσιν , ἀπόχρη δὲ ἡμῖν εἰς τοῦτο τὸ τίμιον αἷμα τοῦ Χριστοῦ ( δι’ αὐτοῦ γὰρ καὶ μόνου νενίκηται ὁ θάνατος ) , σαφὲς ἂν γένοιτο καὶ μάλα ῥᾳδίως κἀκ τῶνδε δὴ πάλιν .
Lemmas: ε . ἀλλά καίτοι ὁ οὗτος σεπτός τερατούργημα ἐκπεραίνω , ἀλύω Μωσῆς , ἡσσάομαι δειλία , οὔπω θαρσέω ὁ ἀποστολή . εἶμι δή ὅτι προσήκω πρός Φαραώ Θεός προστάσσω , διαγγέλλω σαφῶς ἀνίημι ὁ Ἰσραήλ , θύω ἐγώ κατά ὁ ἐρῆμος · καταφέρω μέν ὁ χρῆμα οὖον μέτριος , προσφέρω τε λέγω ἀναφανδά , ὡς εἰμί μέν ὁμολογουμένως ὀλίγος εἰς λόγος , καί παράσημον ἔχω ὁ γλῶσσα · οὖον γάρ Εὔλαλος εἰμί πρό ὁ χθές , οὐδέ πρό ὁ τρίτος ἡμέρα , οὐδέ ἀπό ὅς ἄρχω λαλέω ὁ θεράπων σύ , ἰσχνόφωνος καί βραδύγλωσσος ἐγώ εἰμί . ὅτι2 δή καί ἀνίκανος ἔχω πρός λύτρωσις ὁ υποδουλεια ζυγόν , διαβεβαιόομαι σαφῶς , φάσκω τε · δέομαι , κύριος , προχειρίζω ἄλλος δύναμαι , ὅς ἀποστέλλω . χαρίζομαι δέ καί γλῶσσα αὐτός καί στόμα κατευρύνω ὑπισχνέομαι Θεός , καί ὡς αὐτός εἰμί λέγω ὁ σοφία καί λόγος δοτήρ , μακρός ποιέω ὁ παραίτησις , ἕτερος χρή λέγω ἀναδείκνυμι ὁ δύναμαι . προσκρούω δή οὖν οὗτος Θεός . καί θυμόω γάρ , φημί , ὀργή Κύριος ἐπί Μωσῆς εἶπον · οὐ ἰδού Ἀαρών ὁ ἀδελφός σύ ὁ Λευΐτης ; ἐπίσταμαι ὅτι λαλέω λαλέω αὐτός σύ . καί πρός γε οὗτος φημί , ὅτι αὐτός εἰμί σύ στόμα · σύ δέ αὐτός εἰμί ὁ πρός ὁ Θεός . ὁράω ὁ βραδύγλωσσος ὁ λόγος καί πάλαι σκιαγραφέω ὡς ἐν γε ὁ θεσπέσιος Μωσῆς ; οὖον γάρ ἱκανός ὁ νόμος εἰς ἀπαγγελία ὁ χρησμῳδημάτων , οὔτε μήv ἀριστοεπής , ἢ εὔγλωσσος , εἰς ὁ ἀκριβής ὁ συμφέρω παρατίθημι ὁ γνῶσις , καθάπερ ἀμελέω ὁ Χριστός , ὁ ἀληθής Λευΐτης , ὅς καί εἰς τύπος Ἀαρών . ὁ μέν γάρ νόμος ὁ διά Μωσῆς , εἰς ἀρχή ἀποφέρω μόλις ὁ λόγιος ὁ Θεός , καί στοιχεῖον εἰμί ὁ νήπιος εἰσηγητής , παιδευτής ἄφρων , διά τύπος καί σκιά ἀμυδρός ἐγώ εἰσκομίζω μόλις ὁ πρακτέος ὁ εἴδησις . ὁ δέ ἀληθής ικανότατος καί μέγας ἐγώ ἱερεύς καί δυνατός εἰς ἀποστολή , τουτέστι Χριστός , κατασκίασμα ἀπαλλάσσω παραδείκνυμι ὁ ἀλήθεια . οὖον γάρ εἰμί βραδύς ἢ ὀκνηρός ὁ γλῶσσα , ἢ βραχύς ὁ λόγος κατά Μωσῆς , πολύς δέ λίαν εὐεπής , καί μάλιστα ὡς σοφία Λόγος ὁ Θεός καί πατήρ . Θέα δέ , πῶς οὐ ἱκανός μέν ὁ νόμος εἰς ὁ ἐξαιρέω δουλεία ὁ ὑπό ὁ νοητός πράσσω Φαραώ , τουτέστι ὁ Σατανᾶς , οὐδέ εἄν ὠφελέω τίς ὁ γῆ ὁ θεσπέσιος Μωσῆς , καίτοι διαφανής ἐπί ἀρετή ὁ δόξα αἱρέω , μή οὐ σύνειμι1 τε αὐτός καί ἐπαμύνω ὁ Χριστός . οὗτος δέ εἄν μανθάνω ὧδε τε ἔχω καί ἀψευδής εἴρω ἀπό ἐγώ διά ὁ παραζεύγνυμι ὁ Ἀαρών . καί διαλέγω μέν ὁ Μωσῆς , διατρανόω δέ ὁ λόγος Ἀαρών . εἰμί μή γάρ νοέω πνευματικός ὁ νόμος , ἀποκαλύπτω ἐγώ ὁ ἐν αὐτός ὁ Χριστός , σκοτεινός καί ἀσυμφανής εἰμί ὁ ἀκροάομαι ὁ δηλέομαι . καί γοῦν Ἰουδαῖος ὁ διερμηνεύω ὁ Μωσῆς οὐ ἔχω , τουτέστι ὁ Χριστός , ἀπομένω ἀμαθής . τοιγάρ καί φάσκω ὁ θεσπέσιος Παῦλος · ἄχρι γάρ ὁ σήμερον ἡμέρα , ὁ αὐτός κάλυμμα ἐπί ὁ ἀναγιγνώσκω ὁ Παλαιή διαθήκη μένω μή ἀνακαλύπτω , ὅτι ἐν Χριστός καταργέω . ἀλλά ἠώς σήμερον ἡνίκα ἀναγιγνώσκω Μωσῆς , κάλυμμα ἐπί ὁ Καρδία αὐτός κεῖμαι . ἡνίκα δέ ἐάν ἐπιστρέφω πρός κύριος , περιαιρέω ὁ κάλυμμα . ὁ δέ Κύριος ὁ πνεῦμα εἰμί , ὅς δέ ὁ πνεῦμα κύριος , ἐκεῖ ἐλευθερία . ὀρθῶς οὖν φάσκω ὁ ὁ ὅλος θεός πρός ὁ ἱεροφάντης Μωσῆς περί ὁ Ἀαρών , ὅτι λαλέω λαλέω αὐτός σύ , καί αὐτός εἰμί σύ στόμα · σύ δέ αὐτός ὁ πρός ὁ Θεός . καί οὖον δήπου φημί ὅτι Θεός προσεχής καί μᾶλλον ἐγγύς παρά ὁ Ἐμμανουήλ ὁ Μωσῆς . ὁ μέν γάρ εἰμί υἱός καί ἐκ Θεός πατήρ κατά φύσις , ὁ δέ μετά ἐγώ ἐν οἰκέτης , κἀν εἰμί καλέω γνήσιος . δοκέω δέ πως γίγνομαι ὁ πρός ὁ θεός αὐτός . χρηματίζω γάρ ὑπό νόμος ὡς ἄνθρωπος ὁ Χριστός , καί τηρέω ὁ Μωσῆς . περιτέμνω γάρ ὀκταήμερος , καί ὁ ὁ δίδραχμος συνεισφορά ποιέω , καίτοι κατά φύσις ἐλεύθερος εἰμί υἱός . ἐσθίω δέ καί ὁ πάσχα , καίτοι πάλιν ὁ αὐτός εἰμί ὁ ἀμνός ὁ ἀληθινός ὁ ἀείρω ὁ ἁμαρτία ὁ κόσμος . Ταύτῃτοι Μωσῆς μέν γίγνομαι λέγω ὁ πρός ὁ θεός αὐτός . ὅτι2 δέ μέλλω καί αὐτός ἀπειθέω ὁ Ἰσραήλ ὁ διά Χριστός θεοσημεία , παραδείκνυμι εἄν ὁ Μωσῆς , οὐδέ αὐτός ὁ θαῦμα ἀπονέμω ὁ πίστις . τοιγάρ Μωσῆς πρόσωπον ὁ ἐκ Ἰσραήλ περιτίθημι , ὅτε καλέω διά αὐτός , καί ὁ διά αὐτός παιδαγωγέω νόμος . οὐκοῦν ὅτι μή ἱκανός ὁ νόμος ὁ εἰς λύτρωσις , ἀποχράω δέ ἐγώ εἰς οὗτος ὁ τίμιος αἷμα ὁ Χριστός ( διά αὐτός γάρ καί μόνος νικάω ὁ θάνατος ) , σαφής εἄν γίγνομαι καί μάλα ῥᾳδίως ἐκ ὅδε δή πάλιν .