cyrillus-theology.glaphyra-in-pentateuchum Gen.3.3.2
β . Οὐκ ἠξίωσεν Ἀβραὰμ ἐκ τῶν θυγατέρων Χαναὰν ἁρμόσαι γυναῖκα τῷ ἠγαπημένῳ , φημὶ δὴ , τῷ Ἰσαάκ · ἀλλ’ εἰς τὴν τῶν εἰδωλολατρούντων χώραν τὸν γνήσιον ἀποτρέχειν ἐκέλευεν οἰκέτην , φροντιοῦντα γυναικὸς τῆς ὅτι μάλιστα πρεπωδεστάτης αὐτῷ . Οὐ γὰρ ἠθέλησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ τὴν τῶν Ἰουδαίων Συναγωγὴν συνάψαι Χριστῷ , ὃς ἐν Ἰσαὰκ σημαίνεται . Ὀψιγενὴς γὰρ ὁ Ἰσαὰκ καὶ ἀγαπητός . Πέφηνε δὲ καὶ ἐν ἐσχάτοις καιροῖς ὁ Χριστὸς , καὶ ἔστιν ἠγαπημένος , τέρψις τε καὶ ἀγαλλίασμα · ἑρμηνεύεται γὰρ οὕτως ὁ Ἰσαάκ . Ὅτι δὲ Χαναναῖοι τύπος ἂν νοοῖντο τῶν ἐξ Ἰσραὴλ , σαφὲς ἂν γένοιτο , καὶ μάλα ῥᾳδίως , ὡς ἀπό γε τῆς τοῦ ὀνόματος ἑρμηνείας . Χαναναῖοι γὰρ , ἕτοιμοι πρὸς ταπείνωσιν . Τίσι δ’ ἂν πρέποι τὸ μέλλειν ἐλθεῖν εἰς ταπείνωσιν , μᾶλλον δὲ ἤδη καὶ ἥκειν , πλὴν ὅτι τοῖς Ἰουδαίοις ; Τεταπείνωνται γὰρ , τῆς ἐν Χριστῷ δόξης ὠλισθηκότες , καὶ εἰς πᾶν ὁτιοῦν τῶν ἐκτόπων κατεῤῥιμμένοι . Οὐκοῦν οὐκ ἐκ Χαναὰν , ἀλλ’ ἐκ μέσης τῶν ποταμῶν Ἰσαὰκ ἡ νύμφη . Ὡς γὰρ ἔφην , οὐκ ἐξ Ἰουδαίων , ἀλλ’ ἐξ ἐθνῶν ἡ συνηρμοσμένη τῷ Σωτῆρι Χριστῷ πνευματικῶς Ἐκκλησία . Πλὴν , διὰ βουλῆς τοῦ Πατρὸς , μεσολαβούντων οἰκετῶν τῶν ὅτι μάλιστα πιστῶν καὶ γνησίων , ἵνα νοῶμεν τοὺς μαθητὰς , οἳ καὶ ταμίαι γεγόνασι καὶ οἰκονόμοι τῶν Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ μυστηρίων · μονονουχὶ δὲ καὶ ἐν χερσὶν ἔχοντες πάντα τὰ ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ . Οὗτοι καταλελοιπότες τὴν Ἰουδαίαν , καθάπερ ἀμέλει καὶ ὁ τοῦ Ἀβραὰμ οἰκέτης τὴν Χαναναίαν , εἰς τὴν τῶν εἰδωλολατρούντων χώραν κατέβαινον , ἀναθέμενοι τρόπον τινὰ τὰ ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἀγαθὰ , καὶ πλήρη μὲν ἔχοντες τὸν νοῦν σοφίας τῆς ἄνωθεν , ἐπίμεστοι δὲ χαρισμάτων τῶν διὰ τοῦ Πνεύματος . Ἐπιτήρει δὲ ὅτι καὶ ἀνώνυμος ὁ οἰκέτης τοῦ Ἀβραὰμ , ἵνα κατὰ παντὸς φέρηται μαθητοῦ πιστοῦ τε καὶ δεδοκιμασμένου , τῆς διακονίας ὁ τύπος . Καὶ κατέλυσε μὲν ἐκεῖνος πρὸς τῷ φρέατι τοῦ ὕδατος πρὸς ἑσπέραν , παρεκάλει δὲ δι’ εὐχῆς Θεὸν γενέσθαι συλλήπτορα , καὶ ἐφ’ ὕδατος τὴν παρθένον ἤθελε δοκιμάζειν . Ἐπεφοίτησαν δὲ καὶ οἱ θεσπέσιοι μαθηταὶ , καθάπερ ἔφην ἀρτίως , ταῖς τῶν ἐθνῶν χώραις τὸ πρὸς ἑσπέραν , τουτέστιν , ἐν ἐσχάτοις τοῦ αἰῶνος καιροῖς , καὶ παρ’ ὕδασι τὴν νοητὴν ἐδοκίμαζον παρθένον . Ἐπιτηδειοτάτη γὰρ λίαν ἡ Ἐκκλησία , καὶ εὐρώστως ἔχουσα πρός γε τὸ δύνασθαι , φημὶ , τὸν ζωοποιὸν ἀρύσασθαι λόγον , ἐκ τῶν πηγῶν τοῦ Σωτηρίου , κατὰ τὸ γεγραμμένον . Ἔχει δὲ καὶ οὐκ ἀνικάνως , τό γε ἧκον εἰς νοῦ καὶ φρενὸς ἐπιτηδειότητα πρὸς , τὸ καὶ ἑτέροις δύνασθαι χορηγεῖν τὰ τελοῦντα πρὸς ζωήν . Ἐπότιζε γὰρ ἡ Ῥεβέκκα αὐτόν τε τὸν οἰκέτην καὶ τὰς καμήλους . Καὶ ὁ μὲν οἰκέτης , τύπος ἂν νοοῖτο νυνὶ τῶν ἐξ Ἰσραήλ . Ἄνθρωποι γὰρ οἱ νόμον ἔχοντες ἤδη παιδαγωγὸν , καὶ ὡς ἐν σκιαῖς μὲν ἔτι τὸ Χριστοῦ μυστήριον , πλὴν οὐκ ἀμυσταγώγητοι παντελῶς . Κτηνῶν δὲ ἀλόγων οὐδὲν διαφέροντες οἱ ἐξ ἐθνῶν , οἲ καὶ ταῖς καμήλοις παρεικάζοιντο ἂν εἰκότως . Ἀνίερον γὰρ κατὰ νόμους τὸ ζῶον . Τοιοίδε πάντως οἱ μήπω Θεὸν εἰδότες τὸν φύσει τε καὶ ἀληθῶς . Ἱκανωτάτη δὴ οὖν κατάρδειν ἡ Ἐκκλησία τοῖς ἱεροῖς τε καὶ θείοις νάμασι , τούς τε ἐξ Ἰουδαίων ἥκοντας ἐπὶ τὸ δεῖν ἑλέσθαι τὴν εἰς Χριστὸν ἀγάπην · καὶ τοὺς ἐξ ἐθνῶν κεκλημένους . Ἐπειδὴ δὲ τοιαύτην οὖσαν οἱ μαθηταὶ τεθέανται τὴν παρθένον , ψελλίοις τε αὐτὴν κατηγλάϊζον εὐθέως , καὶ μέντοι τὸν ἐν ὠσὶ προσέθεσαν κόσμον · τουτέστι , λαμπρὰν ἀπετέλουν καὶ ἐκπρεπεστάτην τοῖς εἰς εὐηκοΐαν αὐχήμασι . Κεκοσμημένη γὰρ ἀκοὴ , παραδηλώσειεν ἂν τὸ εὐήκοον . Περιφανῆ δὲ ὥσπερ ὁρᾶσθαι παρεσκεύαζον καὶ τοῖς ἐξ ἔργων , ἤτοι χειρῶν κατορθώμασιν Οἶμαι γὰρ τουτὶ , τὸ καὶ αὐταῖς ἐνιέναι χερσὶ τὰ ψέλλια . Καὶ ὁ μὲν οἰκέτης ὁ τοῦ Ἀβραὰμ ἀφηγεῖτο τοῖς ἐν Χαρὰν , τοῦ ἰδίου δεσπότου τὸν πλοῦτον , καὶ ὅτι μόνον ἕνα καὶ ἠγαπημένον ἔχει τὸν κληρονόμον . Μεμυσταγωγήκασι δὲ τὰ ἔθνη καὶ οἱ θεσπέσιοι μαθηταὶ , τὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἀνακηρύττοντες πλοῦτον , τὴν ἐλπίδα , τὴν ζωὴν , τὸν ἁγιασμόν · εἷς δὲ ὅτι καὶ μόνος Υἱὸς κατὰ φύσιν καὶ ἀληθῶς ὁ Χριστὸς , ὃς καὶ τῶν ὅλων τέθειται κληρονόμος , ἀπήγγελλον ἐναργῶς . Καὶ ἠρωτᾶτο μὲν ἡ παρθένος , εἰ συμβαδιεῖται τῷ οἰκέτῃ προθύμως · ἡ δὲ κατένευεν εὐθύς . Ἑτοιμοτάτη γὰρ λίαν ἡ ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησία , μονονουχὶ δὲ καὶ θερμὴ πρὸς ἀγάπην τὴν ἐπὶ Χριστῷ . Καὶ μαρτυρήσει λέγων ὁ θεσπέσιος Δαβὶδ περὶ τῆς ἐξ ἐθνῶν ἀγέλης · Τῇ ἑτοιμασίᾳ τῆς καρδίας αὐτῶν προσέσχε τὸ οὖς σου . Ἐπεὶ δὲ συνήφθη λοιπὸν ὁ Ἰσαὰκ τῇ Ῥεβέκκᾳ , Παρεκλήθη , φησὶ , περὶ τῆς μητρὸς αὐτοῦ . Πάρεστι δὴ οὖν καὶ διὰ τοῦδε νοεῖν , ὅτι λελύπηται μὲν ὁ Χριστὸς μονονουχὶ τεθνεώσης διὰ τῆς ἀπιστίας τῆς Ἰουδαίων Συναγωγῆς , ἐξ ἧς καὶ αὐτὸς κατὰ σάρκα γεγένηται · ἐπειδὴ δὲ γέγονε νυμφίος τῆς ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίας , κατέληξε τρόπον τινὰ τῆς ἐπ’ ἐκείνῃ λοιπὸν κατηφείας . Εἴρηται γάρ που διὰ φωνῆς προφητῶν πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν · Καὶ ἔσται , ὃν τρόπον εὐφρανθήσεται νυμφίος ἐπὶ νύμφῃ , οὕτως εὐφρανθήσεται Κύριος ἐπὶ σοί . Δι’ οὗ καὶ μεθ’ οὗ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ δόξα σὺν ἁγίῳ Πνεύματι , εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: Β . οὐ ἀξιόω Ἀβραάμ ἐκ ὁ θυγάτηρ Χαναάν ἁρμόζω γυνή ὁ ἀγαπάω , φημί δή , ὁ Ἰσαάκ · ἀλλά εἰς ὁ ὁ εἰδωλολατρέω χώρα ὁ γνήσιος ἀποτρέχω κελεύω οἰκέτης , φροντίζω γυνή ὁ ὅτι μάλιστα πρεπώδης αὐτός . οὖον γάρ ἐθέλω ὁ θεός καί πατήρ ὁ ὁ Ἰουδαῖος συναγωγή συνάπτω Χριστός , ὅς ἐν Ἰσαάκ σημαίνω . ὀψιγενής γάρ ὁ Ἰσαάκ καί ἀγαπητός . φαίνω δέ καί ἐν ἔσχατος καιρός ὁ Χριστός , καί εἰμί ἀγαπάω , τέρψις τε καί ἀγαλλίασμα · ἑρμηνεύω γάρ οὕτως ὁ Ἰσαάκ . ὅτι2 δέ Χαναναῖος τύπος εἄν νοέω ὁ ἐκ Ἰσραήλ , σαφής εἄν γίγνομαι , καί μάλα ῥᾳδίως , ὡς ἀπό γε ὁ ὁ ὄνομα ἑρμηνεία . Χαναναῖος γάρ , ἑτοῖμος πρός ταπείνωσις . Τίσι δέ εἄν πρέπω ὁ μέλλω ἔρχομαι εἰς ταπείνωσις , μᾶλλον δέ ἤδη καί ἥκω , πλήν ὅτι ὁ Ἰουδαῖος ; ταπεινόω γάρ , ὁ ἐν Χριστός δόξα ὀλισθάνω , καί εἰς πᾶς ὁστισοῦν ὁ ἔκτοπος καταλέγω . οὐκοῦν οὐ ἐκ Χαναάν , ἀλλά ἐκ μέσος ὁ ποταμός Ἰσαάκ ὁ νύμφη . ὡς γάρ φημί , οὐ ἐκ Ἰουδαῖος , ἀλλά ἐκ ἔθνος ὁ συναρμόζω ὁ Σωτήρ Χριστός πνευματικός ἐκκλησία . πλήν , διά βουλή ὁ πατήρ , μεσολαβέω οἰκέτης ὁ ὅτι μάλιστα πιστός καί γνήσιος , ἵνα νοέω ὁ μαθητής , ἕ καί ταμίας γίγνομαι καί οἰκονόμος ὁ Χριστός ὁ Θεός μυστήριον · μονονού δέ καί ἐν χείρ ἔχω πᾶς ὁ ἐν ὁ οἶκος αὐτός . οὗτος καταλείπω ὁ Ἰουδαῖος , καθάπερ ἀμελέω καί ὁ ὁ Ἀβραάμ οἰκέτης ὁ Χαναναῖος , εἰς ὁ ὁ εἰδωλολατρέω χώρα καταβαίνω , ἀνατίθημι τρόπος τις ὁ ἐκ ὁ Θεός καί πατήρ ἀγαθός , καί πλήρης μέν ἔχω ὁ νόος σοφία ὁ ἄνωθεν , ἐπίμεστος δέ χάρισμα ὁ διά ὁ πνεῦμα . ἐπιτηρέω δέ ὅτι καί ἀνώνυμος ὁ οἰκέτης ὁ Ἀβραάμ , ἵνα κατά πᾶς φέρω μαθητής πιστός τε καί δοκιμάζω , ὁ διακονία ὁ τύπος . καί καταλύω μέν ἐκεῖνος πρός ὁ φρέαρ ὁ ὕδωρ πρός ἑσπέρα , παρακαλέω δέ διά εὐχή θεός γίγνομαι συλλήπτωρ , καί ἐπί ὕδωρ ὁ παρθένος ἐθέλω δοκιμάζω . ἐπιφοιτάω δέ καί ὁ θεσπέσιος μαθητής , καθάπερ φημί ἄρτιος , ὁ ὁ ἔθνος χώρα ὁ πρός ἑσπέρα , τουτέστιν , ἐν ἔσχατος ὁ αἰών καιρός , καί παρά ὕδωρ ὁ νοητός δοκιμάζω παρθένος . ἐπιτήδειος γάρ λίαν ὁ ἐκκλησία , καί εὔρωστος ἔχω πρός γε ὁ δύναμαι , φημί , ὁ ζωοποιός ἀρύω λόγος , ἐκ ὁ πηγή ὁ Σωτήριος , κατά ὁ γράφω . ἔχις δέ καί οὐ ἀνίκανος , ὁ γε ἥκω εἰς νόος καί φρήν ἐπιτηδειότης πρός , ὁ καί ἕτερος δύναμαι χορηγέω ὁ τελέω πρός ζωή . ποτίζω γάρ ὁ Ῥεβέκκα αὐτός τε ὁ οἰκέτης καί ὁ κάμηλος . καί ὁ μέν οἰκέτης , τύπος εἄν νοέω νυνί ὁ ἐκ Ἰσραήλ . Ἄνθρωπος γάρ ὁ νόμος ἔχω ἤδη παιδαγωγός , καί ὡς ἐν σκιά μέν ἔτι ὁ Χριστός μυστήριον , πλήν οὐ ἀμυσταγώγητος παντελῶς . κτῆνος δέ ἄλογος οὐδείς διαφέρω ὁ ἐκ ἔθνος , οἶς καί ὁ κάμηλος παρεικάζω εἄν εἰκότως . ἀνίερος γάρ κατά νόμος ὁ ζῷον . τοιόσδε πάντως ὁ μήπω θεός οἶδα ὁ φύσις τε καί ἀληθής . ἱκανός δή οὖν κατάρδω ὁ ἐκκλησία ὁ ἱερός τε καί θεῖον νᾶμα , ὁ τε ἐκ Ἰουδαῖος ἥκω ἐπί ὁ δήω αἱρέω ὁ εἰς Χριστός ἀγάπη · καί ὁ ἐκ ἔθνος καλέω . ἐπεί δέ τοιοῦτος εἰμί ὁ μαθητής θεάομαι ὁ παρθένος , ψελλίον τε αὐτός καταγελάω εὐθύς , καί μέντοι ὁ ἐν οὖς προστίθημι κόσμος · τουτέστι , λαμπρός ἀποτελέω καί ἐκπρεπής ὁ εἰς εὐηκοΐα αὔχημα . κοσμέω γάρ ἀκοή , παραδηλόω εἄν ὁ εὐήκοος . περιφανής δέ ὥσπερ ὁράω παρασκευάζω καί ὁ ἐκ ἔργον , ἤτοι χείρ κατόρθωμα οἴμη γάρ οὗτος , ὁ καί αὐτός ἐνίημι χείρ ὁ ψέλιον . καί ὁ μέν οἰκέτης ὁ ὁ Ἀβραάμ ἀφηγέομαι ὁ ἐν Χαρά , ὁ ἴδιος δεσπότης ὁ πλοῦτος , καί ὅτι μόνος εἷς καί ἀγαπάω ἔχω ὁ κληρονόμος . Μεμυσταγωγήκασι δέ ὁ ἔθνος καί ὁ θεσπέσιος μαθητής , ὁ ὁ Θεός καί πατήρ ἀνακηρύσσω πλοῦτος , ὁ ἐλπίς , ὁ ζωή , ὁ ἁγιασμός · εἷς δέ ὅτι καί μόνος υἱός κατά φύσις καί ἀληθής ὁ Χριστός , ὅς καί ὁ ὅλος τίθημι κληρονόμος , ἀπαγγέλλω ἐναργής . καί ἐρωτάω μέν ὁ παρθένος , εἰμί συμβαδίζω ὁ οἰκέτης προθύμως · ὁ δέ κατανεύω εὐθύς . ἑτοῖμος γάρ λίαν ὁ ἐκ ἔθνος ἐκκλησία , μονονού δέ καί θερμός πρός ἀγάπη ὁ ἐπί Χριστός . καί μαρτυρέω λέγω ὁ θεσπέσιος Δαυίδ περί ὁ ἐκ ἔθνος ἀγέλη · ὁ ἑτοιμασία ὁ Καρδία αὐτός προσέχω ὁ οὖς σύ . ἐπεί δέ συνάπτω λοιπός ὁ Ἰσαάκ ὁ Ῥεβέκκα , παρακαλέω , φημί , περί ὁ μήτηρ αὐτός . πάρειμι δή οὖν καί διά ὅδε νοέω , ὅτι λυπέω μέν ὁ Χριστός μονονού θνῄσκω διά ὁ ἀπιστία ὁ Ἰουδαῖος συναγωγή , ἐκ ὅς καί αὐτός κατά σάρξ γίγνομαι · ἐπεί δέ γίγνομαι νυμφίος ὁ ἐκ ἔθνος ἐκκλησία , καταλήγω τρόπος τις ὁ ἐπί ἐκεῖνος λοιπός κατήφεια . ἔρομαι γάρ ποῦ διά φωνή προφήτης πρός ὁ ἐκκλησία · καί εἰμί , ὅς τρόπος εὐφραίνω νυμφίος ἐπί νύμφη , οὕτως εὐφραίνω Κύριος ἐπί σύ . διά ὅς καί μετά ὅς ὁ Θεός καί πατήρ δόξα σύν ἅγιος πνεῦμα , εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .