cyrillus-theology.glaphyra-in-pentateuchum Gen.3.1.7
ζ . Γέγονε μὲν γὰρ πρῶτος ὥσπερ υἱὸς τῷ τῶν ὅλων Θεῷ ὁ κατὰ σάρκα Ἰσραήλ . Υἱὸς γὰρ , φησὶ , πρωτότοκός μου Ἰσραήλ · πλὴν ὡς ἐκ δούλης καὶ ἐξ Αἰγύπτου λελυτρωμένος . Ἀλλ’ ἐν τέκνοις αὐτὸν οὐκ ἠξίου Θεὸς καταλογίζεσθαί ποθεν ( ἡ φιλελεύθερος γὰρ καὶ φιλογνησία φύσις ) · ἐζήτει δὲ μᾶλλον τὸν ἁνδάνοντα λαὸν , τουτέστι , τὸν διὰ πίστεως τῆς ἐν Χριστῷ κατ’ ἐπαγγελίαν , ἐν ᾧ καὶ πατέρες γεγόνασι πολλῶν ἐθνῶν , οἱ ἀμφὶ τὸν θεσπέσιον Ἀβραάμ . Κεκληρονομήκασι γὰρ τὴν ἐπὶ τῷδε δόξαν , οὐκ ἐν τῷ κατὰ σάρκα Ἰσραὴλ , ἀλλ’ ἐν τοῖς ἐξ ἐθνῶν διὰ πίστεως ἀνασεσωσμένοις . Καὶ μαρτυρήσει γράφων ὁ Παῦλος . Οὐ γὰρ διὰ νόμου ἡ ἐπαγγελία τῷ Ἀβραὰμ εἰς τὸ κληρονόμον αὐτὸν εἶναι κόσμου , ἀλλὰ διὰ δικαιοσύνης πίστεως . Ἐπιγραφόμεθα γὰρ πατέρα τὸν Ἀβραὰμ , οἱ ἐν ἀκροβυστίᾳ πιστεύσαντες , καὶ καθ’ ὁμοιότητα τὴν αὐτοῦ παρὰ Θεοῦ δικαιούμενοι . Σαφηνιεῖ δὲ σφόδρα τὸ θεῖον ἡμῖν μυστήριον νομομαθὴς ὢν ὁ Παῦλος . Ἐπιστέλλει γὰρ ὡδὶ μετὰ τὴν ἐν Χριστῷ τελείωσιν , ἀνόπιν ὥσπερ ἰοῦσι Γαλάταις ἐπιτιμῶν · Λέγετέ μοι οἱ ὑπὸ νόμον θέλοντες εἶναι , τὸν νόμον οὐκ ἀκούετε ; Γέγραπται γὰρ ὅτι Ἀβραὰμ δύο υἱοὺς ἔσχεν , ἕνα ἐκ τῆς παιδίσκης , καὶ ἕνα ἐκ τῆς ἐλευθέρας . Ἀλλ’ ὁ μὲν ἐκ τῆς παιδίσκης , κατὰ σάρκα γεγένηται · ὁ δὲ ἐκ τῆς ἐλευθέρας , δι’ ἐπαγγελίας . Ἅτινά ἐστιν ἀλληγορούμενα . Αὗται γάρ εἰσιν αἱ δύο διαθῆκαι · μία μὲν , ἀπὸ ὄρους Σινᾶ , εἰς δουλείαν γεννῶσα , ἥτις ἐστὶν Ἄγαρ . Τὸ γὰρ Σινᾶ , ὄρος ἐστὶν ἐν τῇ Ἀραβίᾳ · συστοιχεῖ δὲ τῇ νῦν Ἱερουσαλὴμ , δουλεύει δὲ μετὰ τῶν τέκνων αὐτῆς . Ἡ δὲ ἄνω Ἱερουσαλὴμ , ἐλευθέρα ἐστὶν , ἥτις ἐστὶ μήτηρ ἡμῶν . Γέγραπται γάρ · Εὐφράνθητι στεῖρα ἡ οὐ τίκτουσα , ῥῆξον καὶ βόησον ἡ οὐκ ὠδίνουσα , ὅτι πολλὰ τὰ τέκνα τῆς ἐρήμου μᾶλλον , ἢ τῆς ἐχούσης τὸν ἄνδρα . Ἡμεῖς δὲ , ἀδελφοὶ , κατὰ Ἰσαὰκ ἐπαγγελίας τέκνα ἐσμέν . Ἀλλ’ ὥσπερ τότε ὁ κατὰ σάρκα γεννηθεὶς ἐδίωκε τὸν κατὰ πνεῦμα , οὕτως καὶ νῦν . Ἀλλὰ τί λέγει ἡ Γραφή ; Ἔκβαλε τὴν παιδίσκην καὶ τὸν υἱὸν αὐτῆς · οὐ γὰρ μὴ κληρονομήσῃ ὁ υἱὸς τῆς παιδίσκης μετὰ τοῦ υἱοῦ τῆς ἐλευθέρας . Ἡμεῖς δὲ , ἀδελφοὶ , οὐκ ἐσμὲν παιδίσκης τέκνα , ἀλλὰ τῆς ἐλευθέρας , τῇ ἐλευθερίᾳ ᾗ ἡμᾶς Χριστὸς ἠλευθέρωσε . Στήκετε οὖν , καὶ μὴ πάλιν ζυγῷ δουλείας ἐνέχεσθε . Συνίης οὖν , ὅπως τῶν δύο διαθηκῶν φησιν ἐναργῶς εἰκόνας , Ἄγαρ τε καὶ Σάῤῥαν . Καὶ παρεικάζει μὲν τὸ θεραπαινίδιον τῇ τῶν Ἰουδαίων μητρὶ , τουτέστι , τῇ ἐπὶ γῆς Ἱερουσαλὴμ , ἐπεί τοι δουλείας ὑπέστρωται νόμοις , καὶ οὐκ ἐλευθέρῳ διαπρέπει πνεύματι . Τὴν δέ γε πρώτην καὶ ἐλευθέραν , φημὶ δὴ τὴν Σάῤῥαν , ἣ καὶ ἄρχουσα ταύτῃτοι καὶ ἑρμηνεύεται , τῆς ὑψοῦ τε καὶ ἄνω φησὶν Ἱερουσαλὴμ ἀνῆφθαι τοὺς τύπους , γεγενῆσθαί τε μητέρα διαβεβαιοῦται σαφῶς τῶν ἐν πίστει δεδικαιωμένων , καὶ ἐξ ἐπαγγελίας Θεοῦ κεκλημένων , εἰς τὸ εἶναι τέκνα τοῦ Ἀβραάμ . Ἡμεῖς γὰρ , φησὶ , κατὰ Ἰσαὰκ ἐπαγγελίας τέκνα ἐσμέν . Ἠλευθερώμεθα γὰρ ἐν Χριστῷ , δι’ οὗ καὶ ἐν ᾧ τὸ θεῖον καὶ ἄνωθεν καταπλουτοῦντες πνεῦμα , κατατετάγμεθα μὲν ἐν τέκνοις Θεοῦ , Κράζομεν δὲ , Ἀββᾶ ὁ Πατὴρ , καὶ κληρονόμοι γεγόναμεν τῶν ἐπηγγελμένων τοῖς ἁγίοις ἀγαθῶν , μονονουχὶ καὶ ὀμωμοκότος καθ’ ἑαυτοῦ τοῦ Θεοῦ . Παρελήφθη γὰρ ὡς ἐν ὅρκῳ τοῦ Πατρὸς ὁ υἱὸς , ἤτοι τὸ ἐπ’ αὐτῷ μυστήριον . Ἔθος γὰρ ὀμνύναι τῷ Πατρὶ ὡς κατὰ ἰδίας δυνάμεως τοῦ Υἱοῦ , καὶ τοῦτό ἐστι τὸ ὀμνύναι καθ’ ἑαυτοῦ . Ἐπείπερ οὐχ ἕτερος παρ’ αὐτὸν ὁ Υἱὸς , κατά γε , φημὶ , τῆς οὐσίας τὸν λόγον , καὶ τὸ ταυτὸν τῆς θεότητος . Καὶ γοῦν ὁ θεσπέσιος Μωσῆς ὅτε δέδειχεν ἡμῖν ὀμνύντα Θεὸν , παρακεκόμικε λέγοντα καὶ μάλα σαφῶς , ὅτι Ἀρῶ εἰς τὸν οὐρανὸν τὴν χεῖρά μου , καὶ ὀμοῦμαι τῇ δεξιᾷ μου . Δεξιὰ γὰρ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς , ὁ Υἱὸς , δι’ ἧς τῶν ὅλων κατακρατεῖ , καὶ οἱονεὶ τοῦ παντὸς καταδράσσεται , καὶ θεοπρεπῶς ἐργάζεται καλῶν τὰ οὐκ ὄντα πρὸς γένεσιν , καὶ τοῖς ἤδη γεγονόσι , τὸ εὖ εἶναι διανέμων . Οὐκοῦν ὡς ἐν ὅρκου χρείᾳ βεβαιοῦντος εἰς πίστιν τῆς ἐπαγγελίας τοὺς κληρονόμους , τὸ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν παρελήφθη μυστήριον . Καὶ ἀνετυποῦτο δὴ μᾶλλον ὡς ἐν δαμάλει Χριστὸς , καὶ μὴν καὶ αἰγὶ , καὶ κριῷ , καὶ ὡς ἐν δυοῖν στρουθίοιν , τρυγόνι τε , φημὶ , καὶ περιστερᾷ . Καὶ τίς ἂν ὁ τούτου νοοῖτο λόγος , κατὰ τὸ ἐγχωροῦν ἀφηγήσομαι .
Lemmas: ζ . γίγνομαι μέν γάρ πρῶτος ὥσπερ υἱός ὁ ὁ ὅλος Θεός ὁ κατά σάρξ Ἰσραήλ . υἱός γάρ , φημί , πρωτότοκος ἐγώ Ἰσραήλ · πλήν ὡς ἐκ δοῦλος καί ἐκ Αἴγυπτος λυτρόω . ἀλλά ἐν τέκνον αὐτός οὐ ἀξιόω θεός καταλογίζω πόθεν ( ὁ φιλελεύθερος γάρ καί φιλογνήσιος φύσις ) · ζητέω δέ μᾶλλον ὁ ἁνδάνω λαός , τουτέστι , ὁ διά πίστις ὁ ἐν Χριστός κατά ἐπαγγελία , ἐν ὅς καί πατήρ γίγνομαι πολύς ἔθνος , ὁ ἀμφί ὁ θεσπέσιος Ἀβραάμ . κληρονομέω γάρ ὁ ἐπί ὅδε δόξα , οὐ ἐν ὁ κατά σάρξ Ἰσραήλ , ἀλλά ἐν ὁ ἐκ ἔθνος διά πίστις ἀνασῴζω . καί μαρτυρέω γράφω ὁ Παῦλος . οὖον γάρ διά νόμος ὁ ἐπαγγελία ὁ Ἀβραάμ εἰς ὁ κληρονόμος αὐτός εἰμί κόσμος , ἀλλά διά δικαιοσύνη πίστις . ἐπιγράφω γάρ πατήρ ὁ Ἀβραάμ , ὁ ἐν ἀκροβυστία πιστεύω , καί κατά ὁμοιότης ὁ αὐτός παρά Θεός δικαιόω . σαφηνίζω δέ σφόδρα ὁ θέω ἐγώ μυστήριον νομομαθής εἰμί ὁ Παῦλος . ἐπιστέλλω γάρ ὡδί μετά ὁ ἐν Χριστός τελέω , ἀνόπιν ὥσπερ εἶμι Γαλάτης ἐπιτιμάω · λέγω ἐγώ ὁ ὑπό νόμος ἐθέλω εἰμί , ὁ νόμος οὐ ἀκούω ; γράφω γάρ ὅτι Ἀβραάμ δύο υἱός ἔχω , εἷς ἐκ ὁ παιδίσκη , καί εἷς ἐκ ὁ ἐλεύθερος . ἀλλά ὁ μέν ἐκ ὁ παιδίσκη , κατά σάρξ γίγνομαι · ὁ δέ ἐκ ὁ ἐλεύθερος , διά ἐπαγγελία . ὅστις εἰμί ἀλληγορέω . οὗτος γάρ εἰμί ὁ δύο διαθήκη · εἷς μέν , ἀπό ὄρος Σινᾶ , εἰς δουλεία γεννάω , ὅστις εἰμί Ἄγαρ . ὁ γάρ Σινᾶ , ὄρος εἰμί ἐν ὁ Ἀραβία · συστοιχώ δέ ὁ νῦν Ἱεροσόλυμα , δουλεύω δέ μετά ὁ τέκνον αὐτός . ὁ δέ ἄνω Ἱεροσόλυμα , ἐλεύθερος εἰμί , ὅστις εἰμί μήτηρ ἐγώ . γράφω γάρ · εὐφραίνω στεῖρα ὁ οὖον τίκτω , ῥήγνυμι καί βοάω ὁ οὐ ὠδίνω , ὅτι πολύς ὁ τέκνον ὁ ἐρῆμος μᾶλλον , ἢ ὁ ἔχω ὁ ἀνήρ . ἐγώ δέ , ἀδελφός , κατά Ἰσαάκ ἐπαγγελία τέκνον εἰμί . ἀλλά ὥσπερ τότε ὁ κατά σάρξ γεννάω διώκω ὁ κατά πνεῦμα , οὕτως καί νῦν . ἀλλά τίς λέγω ὁ γραφή ; ἐκβάλλω ὁ παιδίσκη καί ὁ υἱός αὐτός · οὖον γάρ μή κληρονομέω ὁ υἱός ὁ παιδίσκη μετά ὁ υἱός ὁ ἐλεύθερος . ἐγώ δέ , ἀδελφός , οὐ εἰμί παιδίσκη τέκνον , ἀλλά ὁ ἐλεύθερος , ὁ ἐλευθερία ὅς ἐγώ Χριστός ἐλευθερόω . στήκω οὖν , καί μή πάλιν ζυγόν δουλεία ἐνέχω . συνίημι οὖν , ὅπως ὁ δύο διαθήκη φημί ἐναργής εἰκών , Ἄγαρ τε καί Σάρα . καί παρεικάζω μέν ὁ θεραπαινίδιον ὁ ὁ Ἰουδαῖος μήτηρ , τουτέστι , ὁ ἐπί γῆ Ἱεροσόλυμα , ἐπεί ὅς δουλεία ὑπό-στόρεννυμι νόμος , καί οὐ ἐλεύθερος διαπρέπω πνεῦμα . ὁ δέ γε πρῶτος καί ἐλεύθερος , φημί δή ὁ Σάρα , ὅς καί ἄρχω ταύτῃτοι καί ἑρμηνεύω , ὁ ὑψόω τε καί ἄνω φημί Ἱεροσόλυμα ἀνάπτω ὁ τύπος , γίγνομαι τε μήτηρ διαβεβαιόω σαφῶς ὁ ἐν πίστις δικαιόω , καί ἐκ ἐπαγγελία Θεός καλέω , εἰς ὁ εἰμί τέκνον ὁ Ἀβραάμ . ἐγώ γάρ , φημί , κατά Ἰσαάκ ἐπαγγελία τέκνον εἰμί . ἐλευθερόω γάρ ἐν Χριστός , διά ὅς καί ἐν ὅς ὁ θέω καί ἄνωθεν καταπλουτέω πνεῦμα , κατατάσσω μέν ἐν τέκνον Θεός , κράζω δέ , Ἀββᾶ ὁ πατήρ , καί κληρονόμος γίγνομαι ὁ ἐπαγγέλλω ὁ ἅγιος ἀγαθός , μονονού καί ὄμνυμι κατά ἑαυτοῦ ὁ Θεός . παραλαμβάνω γάρ ὡς ἐν Ὅρκος ὁ πατήρ ὁ υἱός , ἤτοι ὁ ἐπί αὐτός μυστήριον . ἔθος γάρ ὄμνυμι ὁ πατήρ ὡς κατά ἴδιος δύναμις ὁ υἱός , καί οὗτος εἰμί ὁ ὄμνυμι κατά ἑαυτοῦ . ἐπεί οὐ ἕτερος παρά αὐτός ὁ υἱός , κατά γε , φημί , ὁ οὐσία ὁ λόγος , καί ὁ τατός ὁ θεότης . καί γοῦν ὁ θεσπέσιος Μωσῆς ὅτε δείκνυμι ἐγώ ὄμνυμι θεός , παρακομίζω λέγω καί μάλα σαφῶς , ὅτι ἀρόω εἰς ὁ οὐρανός ὁ χείρ ἐγώ , καί ὄμνυμι ὁ δεξιός ἐγώ . Δεξιός γάρ ὁ Θεός καί πατήρ , ὁ υἱός , διά ὅς ὁ ὅλος κατακρατέω , καί οἱονεί ὁ πᾶς κατατρέχω , καί θεοπρεπῶς ἐργάζομαι καλός ὁ οὐ εἰμί πρός γένεσις , καί ὁ ἤδη γίγνομαι , ὁ εὕω εἰμί διανέμω . οὐκοῦν ὡς ἐν Ὅρκος χρεία βεβαιόω εἰς πίστις ὁ ἐπαγγελία ὁ κληρονόμος , ὁ ὁ Σωτήρ ἐγώ παραλαμβάνω μυστήριον . καί ἀνατυπόω δή μᾶλλον ὡς ἐν δάμαλις Χριστός , καί μήv καί αἴξ , καί κριός , καί ὡς ἐν δύο στρούθιον , τρυγών τε , φημί , καί περιστερά . καί τίς εἄν ὁ οὗτος νοέω λόγος , κατά ὁ ἐγχωρέω ἀφηγέομαι .