cyrillus-theology.epistulae-paschales-sive-homiliae-paschales-epist-1-30 pg077_0245.1
Ἰσαάκ . Καὶ θήσω τὴν διαθήκην μου πρὸς αὐτὸν εἰς διαθήκην αἰώνιον , καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ μετ’ αὐτόν . » Αὕτη μὲν οὖν ἡ πρὸς Ἀβραὰμ ὑπόσχεσις , ἀληθής . Ἐπειδὴ δὲ εἰς πέτραν ἤχθη τὸ διηγγελμένον καὶ ἡ στεῖρα τὸ τίκτειν ἐμάνθανεν , ἤδη δὲ ἦν ἐν ὀφθαλμοῖς τὸ παιδάριον , καὶ τῶν πατρῴων οἴκων ὁ κληρονόμος ἐφάνετο , ὡς περὶ τὴν παίδισκον τῆς δεσποτικῆς ἑστίας ἀπηλαύνετο , νόθον ἐξ Ἀβραὰμ ἔχουσα τὸν Ἰσμαὴλ . Φεύγουσαν δὲ αὐτήν , καὶ ὡς παρθενάτων τῆς οἰκίας ἡ ἤδη γεγεννημένη , ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ προσεφώνει , λέγων · « Ἄγαρ , παίδισκε Σάρρας , ποῦ πορεύῃ ; » Ἡ δὲ πρὸς ταῦτα φησι · Ἀπὸ προσώπου Σάρρας τῆς κυρίας μου ἐγὼ ἀποδιάρχομαι . Ἐπεὶ πάλιν ὁ ἄγγελος πρὸς αὐτήν · Ὑποστράφθι πρὸς τὴν κυρίαν σου , καὶ ταπεινώθητι ὑπὸ τὰς χειρας αὐτῆς . » Ἡ μὲν οὖν ἱστορία μακροτέρων ἐδεῖτο διηγημάτων , ὅμως δ’ οὖν ἐν τοῖσις ἡμῖν συμπεπέρασται . Λείπει δὲ λοιπὸν ἐντεύξεν ἡμᾶς τὴν εἰκόνα τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδεικνύναι . Αὐτοῦ γὰρ δὴ τοῦτου χάριν καὶ ὁ πλατὺς οὗτος πρὸς ἡμᾶς διπτευσθὲ λόγος . Ὁ μὲν οὖν θεοπίστος Παῦλος ἐν ὀλίγοις τὰ τῆς ἱστορίας συννεμῶν , καὶ μακρῶν διηγημάτων κατάλογον εἰς ἓν συναγωγίας θεώρημα , τὸ τοῦ πράγματος ἀκαλλές πρὸς χαριεστάτην πραγμάτων μετεποίησεν εἰκόνα . Ἐπιστέλλει γὰρ οὕτω τισί · « Τὸν μόνον οὐ καταγινώσκω » . Γέγραπται γὰρ ὅτι Ἀβραὰμ δύο υἱοὺς ἔσχεν , ἕνα ἐκ τῆς παίδισκος , καὶ ἕνα ἐκ τῆς ἐλευθέρας . Ἄλλ’ ὁ μὲν ἐκ τῆς παίδισκος κατὰ σάρκα γεγέννηται · ὁ δὲ ἐκ τῆς ἐλευθέρας ἐξ εὐαγγελίας . Αἱτινες ἐτι ἀλληγορούμεναι ¹ . Αὗται γὰρ εἰσι δύο Διαθῆκαι . Μία μὲν ἀπὸ ὄρους Σινὰ εἰς δουλείαν γεννώσα , ἥτις ἐστιν Ἄγαρ · τὸ δὲ Σινὰ ὄρος ἐστιν ἐν τῇ Ἀραβίᾳ , συστοιχεῖ δὲ τῇ νῦν Ἱερουσαλήμῃ · δουλεύει γὰρ μετὰ τῶν τέκνων αὐτῆς . Ἡ δὲ ἄνω Ἱερουσαλὴμ , ἐλευθέρα ἐστιν , ἥτις ἐστὶ μήτηρ ἡμῶν . » Ἐγὼ δέ , ἀγαπητοί , καίτοι σφόδρα θαυμάζειν ἔχων , καὶ μᾶλα εἰκῶς , τῆς ἀλληγορίας τὴν δύναμιν , χρήναι δειν ὑπολαμβάνω , πλατείας οὖσης τῆς θείας Γραφῆς , καὶ ἑτέρας τοῖς ὀρθῶς εἰρημένοις προσευρίσκειν ἐννοίας · οὐχ ὡς ἔχων τι κάλλιον εἰπεῖν ( μὴ γὰρ εἰς τοῦτο μανίας γένοιτο πεσεῖν , ὡς οἴεσθαι τι μείζον ἢ ἡμεῖνον δύνασθαι νοεῖν , ὧν ὁ τῆς ἀληθείας κήρυξ ἐπεσημάντο ) , ἐπειδὴ δὲ τὸ γνωμαθεῖσθαι χαλῦον οὐδέν , φέρε δὲ καὶ φυσικωτέρας τοῖς θεοφασίαις ἐπισκοποῦντες ἐννοίας , καὶ ὅσπερ τισὶ πολυειδέσι χρώμασι τὴν εἰκόνα καταποικίλλοντες , διὰ τῶν αὐτῶν χαρακτήρων ἐπὶ τὸ ἴσον σχῆμα τῆς ἀλληγορίας ἐξηλλαγμένους ἐρχόμεθα .
Lemmas: Ἰσαάκ . καί τίθημι ὁ διαθήκη ἐγώ πρός αὐτός εἰς διαθήκη αἰώνιος , καί ὁ σπέρμα αὐτός μετά αὐτός . » ἄτη μέν οὖν ὁ πρός Ἀβραάμ ὑπόσχεσις , ἀληθής . ἐπεί δέ εἰς πέτρα ἄγω ὁ διαγγέλλω καί ὁ στεῖρα ὁ τίκτω μανθάνω , ἤδη δέ εἰμί ἐν ὀφθαλμός ὁ παιδάριον , καί ὁ πατρῷος οἶκος ὁ κληρονόμος φαίνω , ὡς περί ὁ παιδίσκος ὁ δεσποτικός ἑστία ἀπελαύνω , νόθος ἐκ Ἀβραάμ ἔχω ὁ Ἰσμαήλ . φεύγω δέ αὐτός , καί ὡς παρατίθημι ὁ οἰκίον ὁ ἤδη γεννάω , ἄγγελος ἐκ οὐρανός προσφωνέω , λέγω · « Ἄγαρ , παιδίσκος Σάρα , ποῦ πορεύω ; » ὁ δέ πρός οὗτος φημί · ἀπό πρόσωπον Σάρα ὁ κύριος ἐγώ ἐγώ αποδιαρχω . ἐπεί πάλιν ὁ ἄγγελος πρός αὐτός · Ὑποστράφθι πρός ὁ κύριος σύ , καί ταπεινόω ὑπό ὁ χείρ αὐτός . » ὁ μέν οὖν ἱστορία μακρός δήω διήγημα , ὅμως δέ οὖν ἐν τοιτις ἐγώ συμπεπιρασ́σκω . λείπω δέ λοιπός ἐντυγχάνω ἐγώ ὁ εἰκών ὁ Σωτήρ ἐγώ ἐπιδείκνυμι . αὐτός γάρ δή οὗτος χάρις καί ὁ πλατύς οὗτος πρός ἐγώ διπτευσθὲ λόγος . ὁ μέν οὖν θεόπιστος Παῦλος ἐν ὀλίγος ὁ ὁ ἱστορία συννεμέω , καί μακρός διήγημα κατάλογος εἰς εἷς συναγωγία θεώρημα , ὁ ὁ πρᾶγμα ἀκαλλής πρός χαρίεις πρᾶγμα μεταποιέω εἰκών . ἐπιστέλλω γάρ οὗτος τις · « ὁ μόνος οὖον καταγιγνώσκω » . γράφω γάρ ὅτι Ἀβραάμ δύο υἱός ἔχω , εἷς ἐκ ὁ παιδίσκος , καί εἷς ἐκ ὁ ἐλεύθερος . ἄλλος ὁ μέν ἐκ ὁ παιδίσκος κατά σάρξ γεννάω · ὁ δέ ἐκ ὁ ἐλεύθερος ἐκ εὐαγγελία . ὅστις ἔτι ἀλληγορέω ¹ . οὗτος γάρ εἰμί δύο διαθήκη . Μία μέν ἀπό ὄρος Σινά εἰς δουλεία γεννάω , ὅστις εἰμί Ἄγαρ · ὁ δέ Σινά ὄρος εἰμί ἐν ὁ Ἀραβία , συστοιχώ δέ ὁ νῦν Ἱερουσαλήμῃ · δουλεύω γάρ μετά ὁ τέκνον αὐτός . ὁ δέ ἄνω Ἱεροσόλυμα , ἐλεύθερος εἰμί , ὅστις εἰμί μήτηρ ἐγώ . » ἐγώ δέ , ἀγαπητός , καίτοι σφόδρα θαυμάζω ἔχω , καί μῆλον ἵημι , ὁ ἀλληγορία ὁ δύναμις , χρή δήω ὑπολαμβάνω , πλατύς εἰμί ὁ θεῖος γραφή , καί ἕτερος ὁ ὀρθῶς εἴρω προσευρίσκω ἔννοια · οὐ ὡς ἔχω τίς καλός εἶπον ( μή γάρ εἰς οὗτος μανία γίγνομαι πίπτω , ὡς οἴομαι τίς μείζων ἢ ἀγαθός δύναμαι νοέω , ὅς ὁ ὁ ἀλήθεια κῆρυξ ἐπισημαίνω ) , ἐπεί δέ ὁ γνωμαθειεπομαι χαλάω οὐδείς , φέρω δέ καί φυσικός ὁ θεοφασιος ἐπισκοπέω ἔννοια , καί ὅσπερ τις πολυειδής χρῶμα ὁ εἰκών καταποικίλλω , διά ὁ αὐτός χαρακτήρ ἐπί ὁ ἴσος σχῆμα ὁ ἀλληγορία ἐξαλλάσσω ἔρχομαι .