cyrillus-theology.de-adoratione-et-cultu-in-spiritu-et-veritate 7
Περὶ τῆς εἰς ἀδελφοὺς ἀγάπης . Εὐφημίαις ἡμῖν , ὦ Παλλάδιε , ταῖς εἰς λῆξιν καὶ ἀνωτάτω στεφανοῦντος τοῦ νόμου τὴν πρώτην τε καὶ ὑπερτάτην τῶν ἐντολῶν , τὸ , Ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου , φημὶ , ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου , καὶ ἐξ ὅλης διανοίας , καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου · προσεπάγοντος δὲ , ὅτι Καὶ τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτὸν , καὶ μὴν καὶ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ φάσκοντος ἐναργῶς , ὅτι ἐν ταύταις ταῖς δυσὶν ἐντολαῖς ὅλος ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται κρέμανται , πλήρωμά τε νόμου τὴν ἀγάπην κατονομάζοντος καὶ τοῦ θεσπεσίου Παύλου , διά τοι τὸ μηδὲν τῷ πλησίον ἐργάζεσθαι κακὸν , ἀποχρῶσαν ἡμῖν , ὡς γοῦν ἔμοιγε δοκεῖ , τὴν ἐπὶ τῇ πρώτῃ διασκευὴν ἐποιήσατο ὁ λόγος , κατά γε τὸ ἐγχωροῦν , ἄνω τε καὶ κάτω , καὶ οἱονεί πως ἐν κύκλῳ περινοστῶν , καὶ οὐκ ἀγεννῶς ἀφηγούμενος τῆς εἰς Θεὸν ἀγάπης ὁλοτελοῦς τε καὶ ἀμωμήτου παντελῶς , τίς ἂν γένοιτο πρὸς ἡμῶν ὁ τρόπος . Φέρε δὴ οὖν τὴν γείτονά τε καὶ ἀδελφὴν πολυπραγμονῶμεν ἐντολὴν , καὶ ἀγάπης τῆς εἰς τὸν πλησίον ἀκριβῆ ποιώμεθα τὴν κατάσκεψιν , ἰχνηλατοῦντες εὖ μάλα τὰ δι' ὧν ἂν γένοιτό τις μὲν ἀρετῆς ἐν κύκλῳ καλῷ , φιλοτεχνίας δὲ τῆς εἰς τοῦτο , τὴν ἀρίστην δόξαν ἀράμενος , ἐν ἀγαθότητι βαδιεῖται μετὰ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων κατὰ τὸν θεσπέσιον Σαμουήλ . Χρῆναι γὰρ ἔγωγέ φημι τῇ εἰς Θεὸν ἀγάπῃ συνεπιτηδεύειν ἀστείως τὴν εἰς ἀδελφούς · ὡς τό τοι λείπεσθαι μιᾶς , τὴν ἐπ' ἀμφοῖν ἀπότευξιν ἔχει , κατά γε τὰς Ἰωάννου φωνάς . Γέγραφε γὰρ ὡδί · Ἐάν τις εἴπῃ , ὅτι Ἀγαπῶ τὸν Θεὸν , καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισεῖ , ψεύστης ἐστίν · ὁ γὰρ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ὂν ἑώρακε , τὸν Θεὸν ὃν οὐχ ἑώρακε πῶς δύναται ἀγαπᾷν ; Καὶ ταύτην τὴν ἐντολὴν ἔχομεν παρ' αὐτοῦ , ἵνα ὁ ἀγαπῶν τὸν Θεὸν , ἀγαπᾷ καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ . Συνδιόλλυνται δὴ οὖν ἀλλήλοιν ἑκάτερα καὶ συνανίσχει λαμπρῶς · ἀγχίθυροι γὰρ ὥσπερ ἀλλήλαιν αἱ ἀρεταὶ , καὶ οἷά τις συνωρὶς ἀδιάσπαστος , εἰς ἕν τι τὸ ἐκπρεπὲς καὶ τελεώτατον κάλλος τῆς εἰς Θεὸν εὐσεβείας , τὸν ἡνιοχεῖν ἄριστα μεμελετηκότα διακομίζουσιν . Εὖ ἔφης . Καὶ ἐπεί τοι σκοπὸς τὸ ἱδροῦν ἐν τούτοις , ἴθι δὴ αὖ , καὶ τὰς ἐφ' ἑκάστῳ τῶν θεωρημάτων συναγείρων πίστεις ἐκ τῶν ἱερῶν Γραμμάτων , πειρῶ μοι λέγειν , τὸ ὅπως ἂν γένοιτο τῆς εἰς τὸν πλησίον ἀγάπης ἀκραιφνὴς ἡ πλήρωσις . Πλείστη μὲν οὖν ὅση πρὸς τοῦτο ἡμᾶς ἀποφέρει τρίβος . Γέγραπται γὰρ , ὅτι Πλατεῖα ἡ ἐντολή σου σφόδρα . Τό γε μὴν ἐφ' ἑκάστῳ τῶν δρωμένων εὐτεχνὲς , οὐχ ἑτέρωθεν ἂν οἶμαί που συλλέξαιτό τις πλὴν ὅτι γε διὰ τοῦ νόμου · δεδόσθαι γὰρ ἡμῖν αὐτὸν εἰς βοήθειαν προφητικὸς ἔφη λόγος . Καὶ γοῦν πρὸς ἀνάμνησιν ἡμᾶς τὴν διηνεκῆ τῶν τεθεσπισμένων διανιστὰς ὁ νομοθέτης , φησί · Καὶ ἐμβαλεῖτε τὰ ῥήματα ταῦτα εἰς τὴν καρδίαν ὑμῶν , καὶ εἰς τὴν ψυχὴν ὑμῶν , καὶ ἀφάψατε ταῦτα εἰς σημεῖον ἐπὶ τῆς χειρὸς ὑμῶν , καὶ ἔσται ἀσάλευτα πρὸ ὀφθαλμῶν ὑμῶν , καὶ διδάξατε αὐτὰ τὰ τέκνα ὑμῶν , λαλεῖν αὐτὰ , καθημένους ἐν ὁδῷ , καὶ κοιταζομένους , καὶ διανισταμένους , καὶ γράψατε αὐτὰ ἐπὶ τὰς φλιὰς τῶν οἴκων ὑμῶν , καὶ τῶν πυλῶν ὑμῶν , ἵνα πολυημερεύητε , καὶ ἡμέραι τῶν υἱῶν ὑμῶν ἐπὶ τῆς γῆς , ἧς ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσιν ὑμῶν δοῦναι αὐτοῖς , καθὼς αἱ ἡμέραι τοῦ οὐρανοῦ ἐπὶ τῆς γῆς . Καὶ τί δὴ πάλιν ἐστὶ τὸ , Ἀφάψατε αὐτὰ ἐπὶ τῶν χειρῶν ὑμῶν , ἐν τοῖς Ἀριθμοῖς ἐδήλου σαφῶς . Γέγραπται γὰρ ὡδί · Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωσῆν , λέγων · Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ , καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτοὺς , καὶ ποιησάτωσαν ἑαυτοῖς κράσπεδα ἐπὶ τὰ πτερύγια τῶν ἱματίων ἑαυτῶν εἰς τὰς γενεὰς αὐτῶν · καὶ ἐπιθήσετε ἐπὶ τὰ κράσπεδα τῶν πτερυγίων κλῶσμα ὑακίνθινον , καὶ ἔσται ἐν τοῖς κρασπέδοις , καὶ ὄψεσθε αὐτὰ , καὶ μνησθήσεσθε πασῶν τῶν ἐντολῶν Κυρίου , καὶ ποιήσετε αὐτάς · καὶ οὐ διαστραφήσεσθε ὀπίσω τῶν διανοιῶν ὑμῶν , καὶ ὀπίσω τῶν ὀφθαλμῶν ὑμῶν ἐν οἷς ὑμεῖς ἐκπορνεύετε ὀπίσω αὐτῶν , ὅπως ἂν μνησθῆτε · καὶ ποιήσετε πάσας τὰς ἐντολάς μου , καὶ ἔσεσθε ἅγιοι τῷ Θεῷ ὑμῶν , ἐγὼ Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν . Προεπιτάξας οὖν εὖ μάλα καταγράφειν ἡμᾶς ἐν καρδίαις τὸν νόμον , εἶτα χαλεπὸν ἀῤῥώστημα νοῦ τὴν λήθην εἰδὼς , οἷά περ ἐν πίνακι ταῖς φλιαῖς ἀποσημήνασθαι δεῖν ἐπιτάττει τὰς ἐντολάς · καὶ μὴν καὶ τῆς δεξιᾶς ἀφάπτειν χειρὸς δέλτιά που τάχα τὸν νόμον ὠδίνοντα , καὶ ἐγγεγραμμένον ἔχοντα τὸ χρησμῴδημα , καὶ μὴν καὶ αὐτῶν ἀπηρτῆσθαι τῶν ἐσθημάτων , οὐκ ἀσυντελὲς εἶναί φησιν εἰς ὄνησιν , τά τε κράσπεδα , καὶ τὸ κλῶσμα ὑακίνθινον . Καὶ τίς ἂν γένοιτο τῶν θείων νόμων ἡμῖν ἀνάμνησις διά τε κρασπέδων καὶ ὑακινθίνου κλώσματος ; Οὐ γὰρ δὴ τὸν νόμον αἰνιγματωδῶς λελαλῆσθαι τοῖς πάλαι καὶ μὴν καὶ ὡς ἐν σκιαῖς εἶναι φής ; Φημί . Αἴνιγμα δὴ οὖν τοῦ δεῖν ἑλέσθαι , φρονεῖν τε καὶ δρᾷν τὰ ἐξ οὐρανοῦ , καὶ τῶν ἄνωθεν διαμεμνῆσθαι νόμων , τὸ κρασπέδων τε καὶ αὐτῆς ἀφάψαι χειρὸς τὸ κλῶσμα τὸ ὑακίνθινον ; λίθῳ γὰρ οἶμαι τῇ Ἰνδικῇ , τῷ ὑακινθίνῳ φημὶ , τὸ αἰθέριόν πως εἰκάζεται σῶμα , αὐγῇ τε καὶ σκότῳ συμμιγὲς , καὶ ἐν βάθει πως ἔχον τὸ ὑδαροειδὲς , ὑποτρέμουσάν τε καὶ εὐδιάχυτον ὑποφαῖνον τὴν ὄψιν . Ἀπηρτῆσθαι δὴ οὖν ὁ νόμος τῶν τε ἐσθημάτων αὐτῶν καὶ μὴν καὶ χειρὸς τὸ κλῶσμα τὸ ὑακίνθινον οἰκονομικῶς προστέταχεν , οἱονεί πως ὑποφωνῶν . Ἔσθημά σοι νοῦ καὶ διανοίας ἄμφιον , λόγιον ἔστω τὸ ἐξ οὐρανοῦ , καὶ δεξιῶν ἔργων βραβευτὴς ὁ νόμος . Ἔργου γὰρ δὴ σύμβολον ἡ χείρ · τὰ δὲ συννόμως δρώμενα πρὸς ἡμῶν , πάντως που καὶ ἀνεπίπληκτα , καὶ τὸ ἐν φαυλότητι σκαιὸν οὐκ ἔχει . Ἐμεγάλυνον οὖν οἱ Φαρισαῖοι τὰ κράσπεδα αὐτῶν , καὶ ἐπλάτυνον τὰ φυλακτήρια αὐτῶν , τουτέστι , τὰ τῆς δεξιᾶς ἀπηρτημένα δέλτια · πλὴν ἐγελῶντο παρὰ Χριστοῦ , εἰς φιλοδοξίας ἀφορμὴν , καὶ οὐκ εἰς ἀνάμνησιν τοῦ νόμου τὸ χρῆμα ποιούμενοι . Ἔστιν οὖν ἄρα καὶ ἐννόμως ἀνομεῖν , εἰ μή τις ὀρθῶς ἀποχρῷτο τῷ νόμῳ . Καὶ τοῦτο , οἶμαι , ἐστὶν ὅπερ ἔφη Σολομών · ἔστι δίκαιος ἀπολλύμενος ἐν δικαίῳ αὐτοῦ . Καταγραπτέον οὖν ἄρα τὴν θείαν ἐντολὴν εἰς νοῦν καὶ καρδίαν , καὶ τήν γε τοῦ πράγματος ὄνησιν ἐναργῆ καθιστὰς ὁ θεῖος ἔφη Δαβὶδ περὶ δικαίου παντός · Ὁ νόμος τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ , καὶ οὐχ ὑποσκελισθήσεται τὰ διαβήματα αὐτοῦ . Ἔστι γὰρ , οἶμαι , καὶ μάλα σαφὲς , ὡς ὅτῳ περ ἂν ὁ θεῖος εἰς νοῦν ὑπάρχει νόμος , προσέσται που πάντως καὶ τὸ ἐρηρεῖσθαι καλῶς , καὶ τὸ ἐν βεβαίῳ κεῖσθαι τῆς ἀρετῆς . Ὧδε ἔχει . Οὐκοῦν ἡ μακρὰ καὶ διηνεκὴς τοῦ νόμου μελέτησις , ἀποκομίζει πρὸς τὸ εὐθὺ , τοῦτο δ' ἂν εἴη τῷ Θεῷ δοκοῦν , θολὸν ὥσπερ τινὰ καὶ ὁμίχλην τῆς ἀνθρώπου διανοίας , τὴν λήθην ἐκπέμπουσα . Καὶ οὐ μέχρι τούτων ὁ νομοθέτης , ἀλλά τι καὶ ἄμεινον προσεπινοῶν , δέλεαρ ὥσπερ τι , τῆς ἔν γε τῷ χρῆναι ποιεῖν προθυμίας , ἐλπίδα ποιεῖται , τὴν ἐφ' ἅπασι τοῖς εὐκταιοτάτοις . Ἔφη γὰρ πάλιν · Ἐὰν ἐν τοῖς προστάγμασί μου πορεύησθε , καὶ τὰς ἐντολάς μου φυλάξησθε , καὶ ποιήσητε αὐτὰς , δώσω τὸν ὑετὸν ὑμῖν ἐν τῷ καιρῷ αὐτοῦ , καὶ ἡ γῆ δώσει τὰ γεννήματα αὐτῆς , καὶ τὰ ξύλα τῶν πεδίων ἀποδώσει τὸν καρπὸν αὐτῶν . Καὶ καταλήψεται ὑμῖν ὁ ἀλοητὸς τὸν τρυγητὸν , καὶ ὁ τρυγητὸς καταλήψεται τὸν σπόρον , καὶ φάγεσθε τὸν ἄρτον ὑμῶν εἰς πλησμονὴν , καὶ κατοικήσετε μετ' ἀσφαλείας ἐπὶ τῆς γῆς ὑμῶν , καὶ ὁ πόλεμος οὐ διελεύσεται διὰ τῆς γῆς ὑμῶν , καὶ δώσω εἰρήνην ἐν τῇ γῇ ὑμῶν , καὶ κοιμηθήσεσθε , καὶ οὐκ ἔσται ὁ ἐκφοβῶν ὑμᾶς , καὶ ἀπολῶ θηρία πονηρὰ ἐκ τῆς γῆς ὑμῶν . Συνίης ὅσης φροντίδος καὶ ἡμερότητος ἀξιοῖ τὸν ἐπιεικῆ τε καὶ φιλεργέστατον , καὶ μὴν αἰδοῖ τῇ περὶ τὸν νόμον ἡττώμενον ; Πρώϊμόν τε γὰρ καὶ ὄψιμον ὑετὸν , εὐκαρπίαν τε τὴν ἀλλεπάλληλον , καὶ μὴν καὶ ἄρτου πλησμονὴν , καὶ τῶν ἐδωδίμων ἄφθονον χρῆσιν , καὶ πρός γε τούτοις εἰρήνην χαριεῖσθαι κατεπαγγέλλεται . Τὸν γάρ τοι τοῦ νόμου φύλακα γνήσιον , καὶ ὧν ἂν βούλοιτο Θεὸς ἄπληστον ἐραστὴν , ταῖς τῶν οὐρανίων ἀγαθῶν ἀφθονίαις καταμεθύειν εἰκός · γῆν μὲν γὰρ οἷά τε πίειράν τε καὶ εὔτοκον τὴν τοῦ δικαίου ψυχὴν , παράκλησις ἡ πνευματική τε καὶ ἄνωθεν ὑετοῦ κατάρδουσα δίκην , κατευφραίνει λίαν , ὡς ἀνελλιπῆ καὶ οἱονεὶ παμποίκιλον τῆς εἰς Θεὸν εὐσεβείας ἐκφαίνει καρπόν · εἰρήνη δὲ στεφανοῖ , τὴν εἰς τὸ εὖ εἶναι διαμονὴν εἰσφέρουσα . Γράφει γοῦν καὶ ὁ Παῦλος · Καὶ ἡ εἰρήνη τοῦ Θεοῦ , ἡ ὑπερέχουσα πάντα νοῦν , φρουρήσει τὰς καρδίας ὑμῶν , καὶ τὰ νοήματα ὑμῶν . Ὁ τῆς τοιᾶσδε οὖν παρὰ Θεοῦ φιλοτιμίας τετυχηκὼς , ἀπόλεμόν τε καὶ εἰρηναῖον διατελέσει βίον , εἴκοντος ἐχθροῦ , πίπτοντός τε καὶ οἰχομένου πρὸς τὸ μηδὲν τοῦ ἀνθεστηκότος παντὸς , καὶ ἀπρακτούσης ἐφόδου διαβολικῆς , καὶ φόβου παντὸς ἐκποδὼν ἰόντος εὐκόλως . Τὸν αὐτὸν δὲ τουτονὶ νόμον καὶ ἐν τῷ Δευτερονομίῳ γεγραμμένον εὑρήσομεν . Ἔφη γὰρ ὡδὶ βραχὺ παραλλάξας · Ἐὰν δὲ ἀκοῇ εἰσακούσητε πάσας τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ὅσας ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον , ἀγαπᾷν Κύριον τὸν Θεόν σου , καὶ λατρεύειν αὐτῷ ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου , καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου , καὶ δώσει σοι τὸν ὑετὸν τῆς γῆς σου , καθ' ὥραν πρώϊμον καὶ ὄψιμον καὶ εἰσοίσεις τὸν σῖτόν σου καὶ τὸν οἶνόν σου , καὶ τὸ ἔλαιόν σου , καὶ δώσεις χορτάσματα ἐν τοῖς ἀγροῖς σου τοῖς κτήνεσί σου . Οὐκοῦν τὸ μὲν εὐτεχνές τε καὶ εὔρυθμον , εἴς γε τὸ χρῆναι πληροῦν ἃ ἂν βούλοιτο Θεὸς , ἡ τοῦ νόμου μελέτησις ταῖς ἡμετέραις εἰσοικιεῖται ψυχαῖς . Ἱδρῶτα δὲ τὸν ἐπ' ἀρεταῖς οἰστὸν ἀποφαίνει τῶν ἐπηγγελμένων ἡ ἔφεσις . Ἀληθές · συναινέσαιμι γὰρ , καὶ σφόδρα εἰκότως . Ἀγάπης δὲ τῆς εἰς τὸν πλησίον , τίνα δὴ τρόπον διαπερανεῖ τις ἂν τὸν νόμον , ὥρα λέγειν , ὦ τάν . Ἰτέον δὴ οὖν ἐπ' αὐτὸ δὴ τοῦτο . Καὶ δὴ λέγομεν , τοῖς ἱεροῖς ἑπόμενοι Γράμμασιν , ὅτι Μωσῇ προστέταχεν ὁ τῶν ὄλων Δεσπότης Θεὸς , ἐξεκκλησιάσαι τὸν λαὸν , καὶ ὑπὸ τὸ Σινᾶ καλούμενον ὄρος καθαρούς τε καὶ ἡγνισμένους εὖ μάλα συνενεγκεῖν · ἀποπλύνασθαι γὰρ δεῖν τὰ ἄμφια , καὶ τῆς εἰς γυναῖκας ἡδονῆς ὁρᾶσθαι βελτίους , εἰς τρεῖς διατέταχεν ἡμέρας , διὰ τῶν ἐν αἰσθήσει καὶ ὁρατῶν πραγμάτων σημαίνων τὰ νοητά · λαμπροῖς γὰρ ὥσπερ ἀμφίοις , τοῖς ἐξ ἀρετῶν αὐχήμασι κατηγλαϊσμένους , καὶ τῇ κατὰ νοῦν φαιδρότητι διαπρέποντας , καὶ φιλοσαρκίας ἁπάσης καὶ μολυσμῶν ἐπιγείων ἀπηλλαγμένους , οἱονεί πως εἰς ὄψιν ἰέναι πρέπει Θεοῦ , παιδαγωγοῦντος ἡμᾶς εἰς τοῦτο τοῦ νόμου , καθάπερ ἀμέλει καὶ τοὺς πάλαι Μωσῆς · τύποι γὰρ ἦσαν ἐκεῖνα τῶν ἀληθεστέρων . Καὶ ἡ διὰ τοῦ πανσόφου Μωσέως παιδαγωγία , τὴν διὰ τοῦ νόμου παίδευσιν ἀποκομίζοντος εἰς Χριστὸν , ὑπετύπου τοῖς ἀρχαιοτέροις . Ἐπιτηρεῖν δὲ πρὸς τούτοις ἄξιον κἀκεῖνο οἶμαί που . Τὸ γάρ τοι χρῆμά τε καὶ πρόσωπον τοῦ παιδαγωγεῖν ὀφείλοντος , ἔν γε τῷ Μωσέως προσώπῳ τετήρηται καλῶς · οὐ γὰρ ἑαυτῷ , παρέστησεν , ἀλλὰ Θεῷ τὸν λαὸν , οἱονεί πως θεσμοθέτῃ καὶ διδασκάλῳ καὶ τῶν πρακτέων εἰσηγητῇ . Προσεκόμιζε δὲ καὶ ἡμᾶς οὐχ ἑαυτῷ διὰ τοῦ γράμματος παιδαγωγὸς ὢν ὁ νόμος , ἀλλὰ τῷ δι' ἡμᾶς ἐξ οὐρανοῦ καταφοιτήσαντι Θεῷ Λόγῳ . Ἆρά σοι κατ' ἴχνος τῶν τῆς ἀληθείας ἐννοιῶν ὁ λόγος ἡμῖν ἰέναι δοκεῖ ; Πάνυ μὲν οὖν . Γέγραπται τοίνυν , ὅτι Καὶ ἐξήγαγε Μωσῆς τὸν λαὸν εἰς συνάντησιν τοῦ Θεοῦ , ἐκ τῆς παρεμβολῆς , καὶ παρέστησαν ὑπὸ τὸ ὄρος τὸ Σινᾶ . Τὸ δὲ ὄρος τὸ Σινᾶ ἐκαπνίζετο ὅλον διὰ τὸ καταβεβηκέναι Κύριον ἐπ' αὐτοῦ ἐν πυρὶ , καὶ ἀνέβαινεν ὁ καπνὸς ὡς καπνὸς καμίνου · καὶ ἐξέστη πᾶς ὁ λαὸς σφόδρα · ἐγένοντο δὲ αἱ φωναὶ τῆς σάλπιγγος προβαίνουσαι ἰσχυρότεραι σφόδρα . Μωσῆς ἐλάλει · ὁ δὲ Θεὸς ἀπεκρίνετο αὐτῷ φωνῇ . Τὸ μὲν οὖν ἐν ὄρει καταφοιτῆσαι Θεὸν , σημεῖον ἂν γένοιτο καὶ μάλα σαφὲς , τοῦ διανοίαις αὐτὸν οὐ χθαμαλωτάταις ἐπιφοιτᾷν , οὔτε μὴν ἐναυλίζεσθαι φιλεῖν τοῖς γεῶδες ἔχουσι καὶ χαμαιῤῥιφὲς τὸ φρόνημα , ἀλλ' ὅτῳ περ ἂν ὁ νοῦς ἀναθρώσκοι πρὸς τὸ ὑψοῦ , καὶ οἱονεὶ κορυφὴν ὑπερτέλλουσαν ἔχων , κάτω που βλέπει τὰ ἀνθρώπινα , καὶ μόνα φαντάζοιτο τὰ παρὰ Θεῷ . Κατασημήνειε δ' ἂν καὶ ἑτέρως , ὑψηλὴ μὲν ὅτι καὶ ὑπερκειμένη τῶν καθ' ἡμᾶς ἡ περὶ Θεοῦ γνῶσις , μόνοις δὲ τάχα που κἂν γοῦν ἐκ μέρους ἁλώσιμος τοῖς τὰ ὑψηλὰ πέτεσθαι μεμελετηκόσι · Νεοσσοὶ γὰρ γυπὸς τὰ ὑψηλὰ πέτανται , κατὰ τὸ γεγραμμένον . Ἐν τούτῳ δὲ σύνες , ὅτι κατέβη Θεὸς τὸν ἀρχαῖον τοῖς πάλαι διορίζων νόμον , οὐκ ἔνθα περ ἦν ὁ λαὸς , ἀλλ' ὑψοῦ καὶ μακράν . Ἀφειστήκει γὰρ μακρόθεν ἔτι κατὰ τὴν τοῦ Ψάλλοντος φωνὴν , οὔπω γεγονότος μεθ' ἡμῶν σαρκικῶς , οὔτε μὴν καθέντος ἑαυτὸν εἰς κένωσιν τοῦ Μονογενοῦς · οὐ γὰρ τοῖς ἀρχαιοτέροις , ἀλλ' εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς τετήρηται τὸ μυστήριον · γέγονε γὰρ μεθ' ἡμῶν ὅσον ἧκεν εἰπεῖν , εἰς δόξαν ὀφθαλμοφανῆ , τὰ τῆς θεότητος ὑψώματα καταλελοιπώς · ἐπολιτεύετο δὲ μεθ' ἡμῶν , ὡς εἷς ἐξ ἡμῶν . Ἐν εἴδει γε μὴν τοῦ πυρὸς κατῄει Θεός · ἔδει , τοῖς ἀνάγκῃ καὶ νόμῳ τοὺς παιδαγωγεῖσθαι μέλλοντας , ὅτι πρὸς πῦρ ἕξουσι τοὺς λόγους , εἰ ἕλοιντο ῥᾳθυμεῖν , διειδέναι σαφῶς . Οὐ γὰρ ἐξ ἀγάπης τῆς ἐθελουσίου , καὶ νοῦ ῥοπῆς ἐλευθέρας ἐπράττετο τοῖς ἀρχαιοτέροις τὸ θεοφιλὲς , ἀλλ' ὡς ἐξ ἀνάγκης καὶ φόβου · πνεῦμα γὰρ ἦν οὐκ ἐλεύθερον , οὔτε μὴν υἱοθεσίας , τὸ ἐν αὐτοῖς , ἀλλὰ δουλείας εἰς φόβον . Καπνίζεται δὲ τὸ ὄρος διὰ τὸ καταβεβηκέναι Κύριον ἐπ' αὐτὸν ἐν πυρί · καὶ τοῦτο , οἶμαι , ἐστὶ τὸ ἐν Ψαλμοῖς ὑμνούμενον · Καὶ ἔθετο σκότος ἀποκρυφὴν αὐτοῦ . Κατασημήνειε δ' ἂν καὶ ἑτέρως ἡμῖν ὁ καπνὸς τὸ ἐπὶ τῇ καταφρονήσει πάντη τε καὶ πάντως ἐσόμενον δάκρυον · ἐξέρπει γὰρ δὴ ταῖς τοῦ καπνοῦ προσβολαῖς ἡ ἐξ ὀμμάτων ἰκμάς . Εἰ δὲ βούλοιτό τις τοῖς προκειμένοις θεωρήμασιν ἐπιβαλεῖν ἑτέρως , εἰς τὸν διὰ τοῦ νόμου φωτισμὸν καταλογιεῖται τὸ πῦρ , πλὴν ἀχλύος οὐ δίχα · καὶ γάρ ἐστιν ἀμυδρὸς καὶ ἀσαφὴς ὁ νόμος , καὶ τὸ ἐκ τοῦ γράμματος κατασκίασμα παχὺ , καὶ καταθολοῦν ἱκανὸν τὸν τῆς διανοίας ὀφθαλμόν . Ἰσχυρότεραι δὲ προβαίνουσαι τῆς σάλπιγγος αἱ φωναί · μικρὰ γὰρ ἦν καὶ μόλις ἀναφωνοῦντος τοῦ νόμου τὸ ἐν ἀρχαῖς . Ἐπειδὴ δὲ προβέβηκεν ὁ λόγος ἡμῖν εἰς παίδευσιν εὐαγγελικὴν , ἐπιλάμψαντος τοῦ Ἐμμανουὴλ , ἰσχυρότεραι γεγόνασιν αἱ φωναί · ἐξάκουστον γάρ τι καὶ τορὸν ἀναπεφώνηκεν ὁ Χριστὸς , καὶ εἰς πᾶσαν ἤδη διῆκον τὴν οἰκουμένην . Αὐτοῦ γὰρ ἔστιν ἀκοῦσαι λέγοντος διὰ φωνῆς τοῦ Δαβίδ · Ἀκούσατε ταῦτα , πάντα τὰ ἔθνη · ἐνωτίσασθε , πάντες οἱ κατοικοῦντες τὴν οἰκουμένην . Καίτοι τῆς τοῦ νόμου τηνικάδε φωνῆς , ἑτέρωθι μὲν οὐκ ἰούσης , οὔτε μὴν ἅπαντα μυσταγωγούσης τὰ ἔθνη , μόνην δὲ τὴν Ἰουδαίων περιηχούσης χώραν , καὶ παιδαγωγούσης ἒν γένος τὸ ἐξ Ἰσραήλ . Ἀλλ' , Ἐλάλει μὲν , φησὶν , ὁ Μωσῆς · ὁ δὲ Θεὸς , ἀπεκρίνετο αὐτῷ φωνῇ . Ἐζήτει μὲν γὰρ ὡς διάκονος τὸν νόμον ὁ Μωσῆς , καὶ τῶν θείων θεσπισμάτων μεσίτης καὶ ὑπουργός · ἀπεκρίνετο δὲ Θεὸς τῇ ἰδίᾳ φωνῇ , τουτέστι , δι' Υἱοῦ · φωνὴ γὰρ καὶ λόγος τοῦ Πατρὸς , ὁ Υἱός . Ἐξ αὐτοῦ δὲ ὁ νόμος , καὶ εἰ λελάληται δι' ἀγγέλων · πάρα γοῦν , εἴπερ ἕλοιτό τις , ἐπαΐειν λέγοντος ἐναργῶς · Αὐτὸς ὁ λαλῶν , πάρειμι . Καὶ , Οὐκ ἦλθον καταλῦσαι τὸν νόμον ἢ τοὺς προφήτας , ἀλλὰ πληρῶσαι · λέγω γὰρ ὑμῖν , ἕως ἂν παρέλθῃ ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ , ἰῶτα ἒν , ἢ μία κεραία οὐ μὴ παρέλθῃ ἀπὸ τοῦ νόμου ἕως ἂν πάντα γένηται . Ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ παρελεύσεται , οἱ δὲ λόγοι μου οὐ μὴ παρέλθωσι . Λόγους οὖν ἰδίους , τὸν νόμον ἀποκαλεῖ · φωνὴ γὰρ αὐτὸν λελάληκε Θεοῦ , καθάπερ ἔφην ἀρτίως , τουτέστιν ὁ Υἱός . Εἶτά φησιν , ὅτι Καταβέβηκεν ὁ Κύριος ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ Σινᾶ , ἐπὶ τὴν κορυφὴν τοῦ ὄρους , καὶ ἐκάλεσε Κύριος τὸν Μωσῆν ἐπὶ τὴν κορυφὴν τοῦ ὄρους , καὶ ἀνέβη Μωσῆς . Καὶ εἶπεν ὁ Θεὸς πρὸς Μωσῆν λέγων · Καταβὰς διαμάρτυραι τῷ λαῷ μήποτε ἐγγίσωσι πρὸς τὸν Θεὸν κατανοῆσαι , καὶ πέσῃ ἐξ αὐτῶν πλῆθος · καὶ οἱ ἱερεῖς οἱ ἐγγίζοντες Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἁγιασθήτωσαν , μήποτε ἀπαλλάξῃ ἀπ' αὐτῶν Κύριος . Κάτεισιν εἰς τὸ ὄρος ὁ ὑπὲρ πάντων Θεὸς , εἶτα κεκλημένος ἄνεισιν ὁ Μωσῆς . Οὐ γάρ ἐστι τῶν ἐνδεχομένων ἰσχύσαι τινὰς εἰς τὰ τῆς ἀληθοῦς θεοπτίας ἀναθρώσκειν ὑψώματα , μὴ οὐχὶ καθέντος ἑαυτὸν τοῦ Θεοῦ , καὶ ταῖς ἡμετέραις διανοίαις προσιτὸν γενέσθαι παρασκευάζοντος · αὐτοῦ δὲ καλοῦντος ἄνιμεν οὕτω μόλις εἰς ὑπερφυᾶ καὶ ἐξῃρημένην οἱονεὶ κορυφὴν , τὴν περὶ αὐτοῦ γνῶσιν ἀληθῆ ὅπερ ἐποίσει Χριστὸς , ἀποκαλύπτων ἡμῖν τὸν Πατέρα καὶ Θεὸν , καὶ ἀστιβὲς μὲν τοῖς ἀγελαίοις τὸ ὄρος ( ἀνέμβατος γὰρ τοῖς πολλοῖς ἡ τῆς ἄγαν ὑπερτενοῦς γνώσεως χάρις ) , βάσιμος δὲ μόνοις τοῖς εἰδόσι διαστείχειν αὐτὴν , μᾶλλον δὲ καὶ εἰς τοῦτο κεκλημένοις παρὰ Θεοῦ , καθάπερ ἀμέλει καὶ Μωσῆς . Εἴ τις οὖν ἄρα ἐστὶ πιστὸς καὶ γνήσιος ἐν οἴκῳ Θεοῦ , ἔσται καὶ αὐτὸς κατ' ἐκεῖνον ἐξειλεγμένος καὶ ἐπιτηδείως ἔχων εἰς τὸ ἀγχοῦ γενέσθαι Θεοῦ , κατά γε τὸν ἐν ἁγιασμῷ καὶ εἰδήσει τρόπον . Συνεσόμεθα γὰρ οὕτως αὐτῷ λέγοντι · Σὺ δὲ αὐτοῦ στῆθι μετ' ἐμοῦ . Ἀποκαθαίρεσθαι δὲ δεῖν τοὺς ἱερωσύνῃ κατεστεμμένους παρεγγυᾷ λέγων · Μήποτε ἀπαλλάξῃ ἀπ' αὐτῶν Κύριος . Σφαλερὸν γὰρ κομιδῇ τῆς ἱερωσύνης τὸ χρῆμα , καὶ κινδύνων οὐκ ἀπωτάτω , μᾶλλον δὲ καὶ λίαν ἐγγὺς , εἰ μὴ ὁρῷτο προσὸν τὸ ἀμώμητον εἰς ζωήν · ἁγίους γὰρ εἶναι πρέπει τοὺς τῷ πανάγνῳ λειτουργοῦντας Θεῷ . Εἶτά φησι · Καὶ εἶπε Κύριος τῷ Μωσῇ · Βάδιζε , κατάβηθι καὶ ἀνάβηθι σὺ καὶ Ἀαρὼν μετὰ σοῦ · οἱ δὲ ἱερεῖς καὶ ὁ λαὸς μὴ βιαζέσθωσαν ἀναβῆναι πρὸς τὸν Θεὸν , μήποτε ἀπολέσῃ ἀπ' αὐτῶν Κύριος . Ἄνεισιν ὁ Μωσῆς καὶ οὐ δίχα τοῦ Ἀαρὼν , ὃς ἦν εἰς τύπον Χριστοῦ . Τίμιος γὰρ νόμος ἐν Χριστῷ , καὶ ὡς ἅγιος δι' αὐτὸν , ἐγγὺς Θεοῦ καὶ μετὰ Θεοῦ . Διακηρύττει γὰρ καὶ αὐτὸς τὸν ἀρχιερέα καὶ ἀπόστολον τῆς ὁμολογίας ἡμῶν , κατὰ τὰς Γραφάς . Παρεζεύχθω οὖν ὁ νόμος Χριστῷ , διὰ τῆς ἐν πνεύματι θεωρίας . Ἀκήκοε γὰρ ὁ Μωσῆς · Ἀνάβηθι σὺ καὶ Ἀαρών . – Ἂ οὖν Θεὸς συνέζευξεν , ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω , τῆς ἐν Χριστῷ θεωρίας ἀποκομίζων τὸν νόμον , διὰ τὸ μόνῃ προσκεῖσθαι τῇ σκιᾷ , καὶ μὴ εἰς εἰκόνα τῶν τύπων παραδέχεσθαι τὴν ἀλήθειαν . Εἴρηταί γε μὴν ἀναφοιτᾷν εἰς τὸ ὄρος τοῖς δήμοις ὁμοῦ τὸ γένος τὸ ἱερόν . Οὐ γὰρ τοῖς ἐν νόμῳ παιδαγωγουμένοις , οὐδὲ τοῖς ἔτι τὴν ἐν σκιαῖς τελοῦσι λατρείαν , δέδοται παρὰ Θεοῦ τὸ ἐν ὑψηλοῖς καὶ ὑπερτάτοις ἰέναι δόγμασι τοῖς περὶ αὐτοῦ · τετήρηται δὲ μᾶλλον τοῖς ἐν πίστει δεδικαιωμένοις , καὶ ἐν Χριστῷ κεκλημένοις εἰς ὑπακοὴν , καὶ πολὺ τῆς ἀρχαιοτέρας διενεγκοῦσαν γνῶσιν . Τεθαύμακε γὰρ τὸ ὑπερέχον τῆς γνώσεως τοῦ Χριστοῦ καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος · μαρτυρήσει δὲ καὶ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ , περί τε ἡμῶν καὶ τῶν ἐξ αἵματος Ἰσραὴλ , ἀναφανδὸν λέγων , ὅτι Ὑμῖν δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν , ἐκείνοις δὲ οὐ δέδοται . Καὶ περὶ μὲν τῶν Ἰουδαίων · Ἄφετε αὐτοὺς , τυφλοί εἰσιν , ὁδηγοὶ τυφλῶν . Προσπεφώνηκε δὲ πάλιν τοῖς ἐγνωκόσιν αὐτόν · Ὑμῶν δὲ μακάριοι οἱ ὀφθαλμοὶ , ὅτι βλέπουσι , καὶ τὰ ὦτα ὑμῶν , ὅτι ἀκούουσιν . Ἐπειδὴ δὲ τοὺς περὶ τούτων διεπέραινε λόγους ὁ τῶν ὅλων Θεὸς , ἄρχεται θεσμοθετεῖν , καὶ τοὺς ἐφ' ἅπασι τοῖς ἀρίστοις ὁρίζειν νόμους . Οὕτω τέ φησιν · Ἐγὼ Κύριος ὁ Θεός σου , ὅστις ἐξήγαγόν σε ἐκ γῆς Αἰγύπτου , ἐξ οἴκου δουλείας · οὐκ ἔσονταί σοι θεοὶ ἕτεροι πλὴν ἐμοῦ . Πρέπουσαν δὲ τοῖς νόμοις ἐποιήσατο τὴν ἀρχὴν , ἑαυτὸν εἶναι λέγων τὸν ἐν Αἰγύπτῳ τερατουργόν · τὸν ταῖς τῶν πλεονεκτούντων μανίαις ὅλην , ὡς ἔπος εἰπεῖν , κατεξανιστάντα τὴν κτίσιν · ὑετούς τε καὶ χαλάζας ἐξ ὡπλικότα , καὶ τῶν στοιχείων μεταβολὰς ἐπιδεδειχότα , καὶ τοῖς πρωτοτόκοις τὸν οἰκτρὸν ἐνιέντα θάνατον , καὶ σκότον αὐτοῖς καταχέαντα τὸν τριήμερον · τὸν διὰ μέσων ἰέναι κυμάτων οἷς ἂν ἐθέλοι δωρούμενον , καὶ ἀμογητὶ συνθραύοντα τοὺς ἀνθεστηκότας . Ἔδει γὰρ , ἔδει μὴ ἀγνοεῖν τοὺς τῆς θείας ἐντολῆς ὑποτρέχοντας τὸν ζυγὸν , ὅση τίς ἐστιν ἡ τοῦ νομοθέτου δύναμις , καὶ ὅτι προσκρούειν αὐτοῖς οὐκ ἀσφαλὲς τῷ πάντα εὐκόλως κατορθοῦν ἰσχύοντι . Ὡς εὖ γε ἡμῖν ὁ νομοθέτης καὶ θεοπρεπῶς ἐσκέπτετο ! Κατάγχει γάρ πως ἀεὶ τὸ δεῖμα πρὸς εὐπείθειαν , καὶ ὥσπερ τινὰ πῶλον εὐήνιον ἀπεργάζεται τὸν ἀπηνῆ καὶ δυσάγωγον . Ὀρθότατα ἔφης . Ἀποφήσας δὴ οὖν τὸ χρῆναι θεοῖς προσκυνεῖν ἑτέροις , καὶ τὴν εἰδώλου παντὸς ποίησιν , ἐξομοίωμά τε καὶ γραφὴν , καὶ τὸ προσνέμειν ἀποτολμᾷν τὸ τῆς θεότητος ὄνομα ταῖς τῶν ἀγαλματουργῶν ἐπιστήμαις , δίκαις ὑπενεγκὼν ταῖς ἐσχάταις ( Οὐ γὰρ λήψῃ , φησὶ , τὸ ὄνομα Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐπὶ ματαίῳ , ὅτι οὐ μὴ καθαρίσῃ Κύριος τὸν λαμβάνοντα τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐπὶ ματαίῳ ) , καταρυθμίζει λοιπὸν τὰ ἀνθρώπινα , καὶ ὥσπερ τινὰ κανόνα πρὸς τὸ εὐθὺ ταῖς ἁπάντων πολιτείαις ὁρίζει τὸν νόμον · ἁπάσης δὲ ἡμᾶς ἐξίστησιν ἁμαρτίας , τὸν τῆς ἐν Χριστῷ δικαιοσύνης καὶ πρό γε τῶν ἄλλων κατασημαίνων καιρὸν , καθ' ὃν ἡ τελεωτάτη λύτρωσις καὶ ἡ φαυλότητος καταφθορὰ , καὶ ἀναμόρφωσις εἰς τὸ ἀπ' ἀρχῆς , καὶ ζωῆς ἀνακαινισμὸς τῆς ἐν ἁγιότητί τε καὶ φιλοθεΐᾳ . Τοιγάρτοι φησί · Μνήσθητι τὴν ἡμέραν τῶν Σαββάτων ἁγιάζειν αὐτήν · ἓξ ἡμέρας ἐργάσῃ , καὶ ποιήσεις πάντα τὰ ἔργα σου , τῇ δὲ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ Σάββατα , ἀνάπαυσις Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου · οὐ ποιήσεις ἐν αὐτῇ πᾶν ἔργον , σὺ καὶ ὁ υἱός σου καὶ ἡ θυγάτηρ σου , ὁ παῖς σου καὶ παιδίσκη σου , ὁ βοῦς σου καὶ τὸ ὑποζύγιόν σου , πᾶν τὸ κτῆνός σου , καὶ ὁ προσήλυτος ὁ παροικῶν ἐν σοί . Ἐν γὰρ ἓξ ἡμέραις ἐποίησε Κύριος τὸν οὐρανὸν , καὶ τὴν γῆν , καὶ τὴν θάλασσαν , καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς , καὶ κατέπαυσε τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ . Διὰ τοῦτο ηὐλόγησε Κύριος τὴν ἡμέραν τὴν ἑβδόμην , καὶ ἡγίασεν αὐτήν . Καὶ τί δὴ τοῦτό ἐστιν ; οὐ γάρ τοι συνίημι σαφῶς . Ἁγιάσαιμεν δ' ἂν τίνα τρόπον τὴν τῶν Σαββάτων ἡμέραν ; Βούλει λέγωμεν ὀλίγα ἄττα περὶ Σαββάτου καὶ τῆς ἐν αὐτῷ τετιμημένης ἀργίας ; εἶεν γὰρ ἂν οὕτω καὶ μάλα σαφῆ τὰ θεόθεν ἡμῖν κεχρησμοδοτημένα . Πάνυ μὲν οὖν . Τὸ Σάββατον , ὦ Παλλάδιε , τελευταία τῆς ἑβδομάδος τυγχάνον ἡμέρα , κατασημήνειεν ἂν , οἶμαί που , τὸν τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδημίας καιρὸν , ὃς πέφηνε μὲν ἐπὶ συντελείᾳ καὶ μονονουχὶ πρὸς αὐταῖς ἤδη τοῦ παρόντος αἰῶνος δυσμαῖς , ἀρχὴ δὲ καὶ θύρα καὶ ὁδὸς ἡμῖν γέγονεν εἰς ἀπόνιψιν ἁμαρτίας , εἰς ἐλευθερίαν καὶ ἄφεσιν , εἰς ἀφθαρσίαν καὶ εἰς ζωὴν , καὶ εἰς ἐλπίδα τὴν μέλλουσαν . Πολυτρόπως δὲ ἡμῖν τὸν ἐν Χριστῷ νοούμενον σαββατισμὸν καὶ ἡ τῶν ἱερῶν Γραμμάτων αἰνίττεται πίστις , ὁτὲ μὲν τὴν ἐν ἑαυτῷ κατάληξιν , τὴν ὡς ἐξ ἁμαρτιῶν ὑπογράφουσα , καὶ τὴν ὅτι μάλιστα πικράν τε καὶ ἀπηνῆ τοῦ παραβαίνοντος καθορίζουσα δίκην , ὁτὲ δὲ αὖ τὴν ἐν αὐτῷ λύτρωσίν τε καὶ ἄφεσιν εἰς ἐλευθερίαν , καὶ μὴν καὶ εὐτρεπισμὸν τὸν εἰς αἰῶνα τὸν μέλλοντα τυπικῶς ὑποφαίνουσα . Φράζε δὴ οὖν ὅπως . Εἰδείην γὰρ ἂν ὡς ἥδιστά γε . Διὰ πίστεως , ὦ Παλλάδιε , τῆς ἐν Χριστῷ νοουμένης πνευματικῶς σαββατίζομεν , τῶν ἐν τῷδε κόσμῳ περισπασμῶν καταλήγοντες , καὶ περιφορᾶς εἰκαίας ἀποπαυόμενοι , καὶ φαυλότητος ἀπονοσφιζόμενοι , καὶ τὸν τῆς ἁμαρτίας διεκδύνοντες ζυγὸν , ἀνείμεθα λοιπὸν εἰς ἐλεύθερον ἁγιασμόν . Καὶ γοῦν ὁ θεσπέσιος Παῦλος περὶ τῶν οὔπω πεπιστευκότων φησί · Τίσι δὲ προσώχθισε τεσσαράκοντα ἔτη ; οὐχὶ τοῖς ἀπειθήσασιν , ὧν τὰ κῶλα ἔπεσον ἐν τῇ ἐρήμῳ ; Τίσι δὲ ὤμοσε μὴ εἰσελθεῖν εἰς τὴν κατάπαυσιν αὐτοῦ , εἰ μὴ τοῖς ἀπειθήσασι ; καὶ βλέπομεν ὅτι οὐκ ἠδυνήθησαν εἰσελθεῖν δι' ἀπείθειαν . Φοβηθῶμεν οὖν μήποτε καταλειπομένης ἐπαγγελίας εἰσελθεῖν εἰς τὴν κατάπαυσιν αὐτοῦ , δοκῇ τις ἐξ ὑμῶν ὑστερηκέναι . Καὶ μεθ' ἕτερα · Ἄρα ἀπολείπεται σαββατισμὸς τῷ λαῷ τοῦ Θεοῦ . Καίτοι πῶς οὐκ ἀληθὲς , ὡς εἴπερ ἐστὶν ὁ σαββατισμὸς , τὸ μόνον ἀργεῖν ἐν Σαββάτῳ , πῶς οὐκ εἰσῆλθεν εἰς τὴν κατάπαυσιν ὁ Ἰσραὴλ , καί τοι τὴν ἐν Σαββάτῳ τηρήσας ἀργίαν ; Ἀλλ' ἦν εἰς τύπον τὸ χρῆμα τῆς ἐν Χριστῷ καταπαύσεως , καὶ τοῦ καταλήξειν ἐξ ἁμαρτίας δικαιουμένου τῇ πίστει . Τοιγάρτοι λιθόλευστον ἐκτεθνάναι δεῖν ἐκέλευσε Θεὸς τὸν ἐν Σαββάτῳ συλλέγοντα ξύλα · ἡ δὲ ἐπ' ἐκείνῳ δίκη , νοητοῦ καὶ ἀναγκαίου πράγματος ὑποτύπωσις ἦν . Ἢ γὰρ οὐχὶ τὸ ἐκ τῆς οἰκείας ῥίζης αὐανθὲν , ἐκκεκαθαρμένον καὶ ξηρανθὲν ἤδη ξύλον , νεκρότητος ἂν εἴη σύμβολον ; εἴη δ' ἂν καὶ ἑτέρως πυρὸς διατροφή ; Ἀληθές . Τοιαύτη τίς ἐστιν ἡ παμμόχθηρος ἁμαρτία , νεκρότης ὥσπερ τις , καὶ τῆς ἀνημέρου φλογὸς ἀνοσία τροφὸς τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτήν . Ὅταν τοίνυν ὡς ἐν καιρῷ καταλήξεως , τῆς ἐξ ἁμαρτιῶν λέγω , νεκρῶν καὶ ἀκάρπων ἔργων ἔχοιντό τινες , καὶ ἀγαπᾷν ἕλοιντο , μεθέντες τὴν ἀρετὴν , τὰ δι' ὧν αὐτοῖς εἰς αἰῶνα ποιναὶ καὶ φλόγες ἐξάπτοιντο , τὴν ἐπὶ θανάτῳ κατάῤῥησιν ὑπομενοῦσιν εἰκότως , ὅτι καίτοι μὴ βιοῦν ἀνειμένως ἐξὸν , ἐθελοντὶ διαστείχουσιν ἐπὶ τὸ κολάζεσθαι δεῖν . Εἰσερχόμεθα δὴ οὖν εἰς τὴν κατάπαυσιν οἱ πιστεύσαντες , κατά γε τὴν τοῦ μακαρίου Παύλου φωνήν . Καὶ γοῦν διὰ φωνῆς Ἰερεμίου , τοὺς δι' ἁμαρτίας τῆς εἰς τὸν τύπον , τὸ τῆς ἀληθείας παρασημαίνοντας κάλλος ἐπαιτιᾶται Θεὸς λέγων · Βάδισον καὶ στῆθι ἐν πύλαις υἱῶν λαοῦ σου , ἐν αἷς εἰσπορεύονται βασιλεῖς Ἰούδα , καὶ ἐν αἷς ἐκπορεύονται ἐν αὐταῖς , καὶ ἐν πάσαις ταῖς πύλαις Ἱερουσαλήμ · καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς · Ἀκούσατε λόγον Κυρίου , βασιλεῖς Ἰούδα καὶ πᾶσα Ἰουδαία καὶ πᾶσα Ἱερουσαλὴμ , καὶ οἱ εἰσπορευόμενοι ἐν ταῖς πύλαις ταύταις . Τάδε λέγει Κύριος · Φυλάσσεσθε τὰς ψυχὰς ὑμῶν , καὶ μὴ αἴρετε βαστάγματα ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῶν Σαββάτων , καὶ πᾶν ἔργον οὐ ποιήσετε , καὶ μὴ ἐκπορεύεσθε ταῖς πύλαις Ἱερουσαλὴμ , καὶ μὴ ἐκφέρετε βαστάγματα ἐξ οἰκιῶν ὑμῶν ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῶν Σαββάτων , καθὼς ἐνετειλάμην τοῖς πατράσιν ὑμῶν καὶ οὐκ ἤκουσαν , καὶ οὐκ ἔκλιναν τὸ οὖς αὐτῶν , καὶ ἐσκλήρυναν τὸν τράχηλον αὐτῶν ὑπὲρ τοὺς πατέρας αὐτῶν , τοῦ μὴ ἀκοῦσαί μου , καὶ τοῦ μὴ δέξασθαι παιδείαν . Οὐ μόνον δὴ οὖν τὸ δεῖν ἔργου παντὸς καταλήγειν ἐν Σαββάτῳ προστέταχεν , ἀλλὰ καὶ περαιτέρω πυλῶν Ἱερουσαλήμ . Εἶτα τίς ἂν εἴη καὶ τούτων ὁ λόγος ; Νοητὸς δὴ καὶ πνευματικὸς , καὶ ἐπέκεινα τῶν τύπων , καὶ σκιᾶς ἀμείνων τῆς ἀρχαιοτέρας . Ἔργου μὲν γὰρ τοῦ πρὸς φαυλότητα τετραμμένου τε καὶ βλέποντος εἰς κατάληξιν ἰέναι κελεύει τοὺς ἐν Χριστῷ σαββατίζοντας , βάσταγμά γε μὴν ἐπωμάδιον ποιεῖσθαι μηδέν . Τοὺς γὰρ ἅπαξ διὰ τῆς πίστεως τὸ δύσοιστον ἀληθῶς τῆς ἁμαρτίας ἄχθος ἀποβεβληκότας , πῶς οὐκ ἀπόπληκτον παντελῶς τὸ καὶ εἰς αὖθις αὐτῷ καταφορτίζεσθαι δεῖν , καὶ ὑποπίπτειν ἑλέσθαι πάλιν τοῖς εἰς φαυλότητα ζυγοῖς ; Πυλῶν δὲ εἴσω καθίζειν τῶν τῆς Ἱερουσαλὴμ , τὸ μὴ χρῆναι πόλεως ἡμᾶς τῆς ἁγίας ἀπονοσφίζεσθαι τυπῶν , μήτε μὴν ἔξω φέρεσθαι καὶ ἀπολισθεῖν ἐφιεὶς , διὰ τῆς εἰς ἕτερόν τι παρατροπῆς . Ἁγίαν δὲ πόλιν νοήσεις , τὴν Ἐκκλησίαν · ἤδη γάρ πού τινες , διὰ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως ἐκλελαμπρυσμένοι , ἀποφορτισάμενοί τε τὴν βέβηλον ἁμαρτίαν , εἴσω τε πυλῶν γεγονότες ἁγίων τοῦ οἴκου τοῦ Θεοῦ , παρεκομίσθησαν εἰς ἀπόστασιν , εἰ καὶ μὴ πρὸς ἐμφανῆ τυχὸν , ἀλλ' οὖν ἐξήλαντο τῆς ἁγίας πύλης , ἔθη τιμήσαντες εἰδωλοπρεπῆ . Εἴσω δὴ οὖν καθῆσθαι πυλῶν τοὺς νοητῶς σαββατίζοντας κεχρησμῴδηκε Θεὸς , τὸ ἀσφαλές τε καὶ ἀνεξίτηλον , καὶ τὸ μηδαμῆ χρῆναι παρολισθεῖν τῆς εἰς αὐτὸν γνησιότητος , τοῦ τύπου σημαίνοντος . Ὅτι δὲ Θεοῦ πόλις ἡ Ἐκκλησία , μάλιστα μὲν ἀναβοήσει καὶ ὁ Δαβὶδ λέγων · Δεδοξασμένα ἐλαλήθη περὶ σοῦ , ἡ πόλις τοῦ Θεοῦ · πληροφορήσει δέ που καὶ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ περὶ αὐτῆς λέγων · Ὧδε κατοικήσω ὅτι ᾑρετισάμην αὐτήν . Ἄραρεν οὖν , ὅτι παντὸς ἔργου καταλύσομεν ἐν Σαββάτῳ , κατά γε τὸ νομοθέτῃ δοκοῦν . Οὐ παντὸς ἁπλῶς , ὦ Παλλάδιε · τὸ γάρ τοι χρῆναι φρονεῖν τε καὶ δρᾷν τὰ ἐφ' οἷς ἂν ἥδοιτο Θεὸς , καὶ οὐ μετρίαν ἔχοι τὴν ὄνησιν , οὐκ ἐπαινουμένην ἂν εἰσδέξαιτο τὴν κατάληξιν . Προστέθεικε γὰρ οὐ μάτην , ὥς γέ μοι δοκεῖ , τὸ Γράμμα τὸ ἱερὸν , τὸ ἁγιάζεσθαι δεῖν πρὸς ἡμῶν τὴν τῶν Σαββάτων ἡμέραν · Μνήσθητι γὰρ , φησὶ , τὴν ἡμέραν τῶν Σαββάτων ἁγιάζειν αὐτήν . Ἀποπερανοῦμεν δὲ τοῦτο καὶ λίαν ἐπιεικῶς , εἰ ἁγίων ἔργων ἐπιμεληταὶ φαινόμεθα , σαββατίζοντες νοητῶς · εἴη δ' ἂν τοῦ πράγματος ὑποτύπωσις ἐναργὴς , τὸ ἐν Σαββάτῳ τοὺς ἱερέας ἐν τῷ ἱερῷ τὸ Σάββατον βεβηλοῦν , καὶ ἀμωμήτως ἐργάζεσθαι τὰ ἱερὰ , καὶ πληροῦν θυσίας , καὶ μηλοσφαγεῖν , πάντα τε δρᾷν τὰ εἰς δόξαν Θεοῦ ἀδιακωλύτως . Ἢ γὰρ οὐχὶ ταῖς τῶν Ἰουδαίων μομφαῖς αὐτὸ δὴ τοῦτο παρεκόμισεν ὁ Χριστὸς , ὅτε δὴ λύσιν ἐπεφήμιζον αὐτῷ τοῦ νόμου τεθεραπευκότι τὸν παράλυτον ἐν Σαββάτῳ ; Μεμνήσομαι . Περιτέμνεται δὲ καὶ ἄνθρωπος ἐν Σαββάτῳ , κατὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος φωνὴν , οὐκ ἐπιτιμῶντος τοῦ νόμου · παρεγγυᾷ γὰρ ὁ τύπος καὶ μονονουχὶ διαμαρτύρεται σαφῶς , ὅτι πρέποι ἂν καὶ μάλα εἰκότως τοῖς ἐν Χριστῷ σαββατίζουσι , τουτέστι , τοῖς καταλήγουσιν ἁμαρτίας , καὶ ἁγιαζομένοις διὰ πίστεως , ἡ ἐν πνεύματι περιτομὴ πραττομένη κατὰ τὴν ὀγδόην , τουτέστι τὴν ἀναστάσιμον ἡμέραν · ἐγήγερται γὰρ οὕτω Χριστός . Ἐπειδὴ δὲ ἀνεβίω , τὸ τοῦ θανάτου καταλύσας κράτος , κατεσφράγισεν εὐθὺς τῷ ἁγίῳ Πνεύματι τοὺς ἑαυτοῦ γνωρίμους , καὶ τοῦτό ἐστιν ἡ ἐν πνεύματι περιτομή . Ἐνεφύσησε γὰρ λέγων · Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον . Ἣ οὐχ οὕτω πράττεσθαι τὴν ὡς ἐν νοήσει περιτομὴν καὶ ὁ Παῦλός φησι ; Περιτετμῆσθαι γὰρ δεῖν περιτομῇ ἀχειροποιήτῳ , τουτέστι πνεύματι , διισχυρίσατο τοὺς πεπιστευκότας . Προσθείην δ' ἂν ὅτι , τῶν εἰς ἀνδρείαν τὴν πνευματικὴν , καὶ τοῦ συντρίβειν ἐχθροὺς , καὶ νικᾷν ἐν Χριστῷ τοὺς ἀνθεστηκότας , οὐκ ἂν καταλήξαιμεν εἰκότως , νοητῶς σαββατίζοντες · εἰκόνα δέ σοι παροίσω πάλιν τὸν ἀρχαῖον ἐκεῖνον Ἰησοῦν , ὁμοῦ τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ ᾑρηκότα τὴν Ἱεριχὼ κατὰ τὴν ἑβδόμην ἡμέραν , τουτέστιν , ἐν τῷ Σαββάτῳ . Ἀργίαν οὖν ἄρα τὸ Σάββατον μόνον ἡμῖν , ὡς ἔοικε , τῶν ἐκ φαυλότητος καὶ ἁμαρτιῶν εἰσκομίσειεν ἂν , τόγε ἧκον εἰς ἀλήθειαν , τὴν ὡς ἐν τύποις ἔτι τοῖς ἀρχαιοτέροις μονονουχὶ σκιαγραφουμένην . Οὕτω φημί · καθ' ἕτερον δὲ τρόπον , τὸ Χριστοῦ μυστήριον παραδείξειεν ἂν καὶ μάλα σαφῶς . Τίνα δὴ φής . Ἔφη που πάλιν ὁ νόμος · Ἐὰν δὲ κτήσῃ παῖδα Ἑβραῖον , ἓξ ἔτη δουλεύσει σοι , τῷ δὲ ἔτει τῷ ἑβδόμῳ ἀπελεύσεται ἐλεύθερος δωρεάν . Καὶ ἐν μὲν τῇ Ἐξόδῳ ταυτί . Ἐν δὲ τῷ Δευτερονομίῳ πάλιν οὕτω φησί · Ἐὰν δὲ πραθῇ σοι ὁ ἀδελφός σου ὁ Ἑβραῖος , ἢ ἡ Ἑβραία , δουλεύσει σοι ἓξ ἔτη , καὶ τῷ ἑβδόμῳ ἐξαποστελεῖς αὐτὸν ἐλεύθερον ἀπὸ σοῦ · ὅταν δὲ ἐξαποστελεῖς αὐτὸν ἐλεύθερον ἀπὸ σοῦ , οὐκ ἐξαποστελεῖς αὐτὸν κενόν · ἐφόδιον ἐφοδιάσεις αὐτὸν ἀπὸ τῶν προβάτων σου , καὶ ἀπὸ τοῦ σίτου καὶ ἀπὸ τῆς κλήρου σου · καθὼς ηὐλόγησέ σε Κύριος ὁ Θεός σου , δώσεις αὐτῷ . Τὸν μὲν γὰρ ἄλλον ἅπαντα χρόνον , πρὸ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδημίας , πνεύματι δουλείας ὁ Ἰσραὴλ κατεσφίγγετο , νόμῳ τῷ κολάζοντι καταζευγνύμενος . Ἐπειδὴ δὲ ἐν ἐσχάτοις τοῦ αἰῶνος καιροῖς ( τέθειται δὲ ἡμῖν καὶ τοῦδε τύπος τὸ Σάββατον ) ἐπέλαμψεν ὁ Ἐμμανουὴλ , τότε δὴ τὸ μὲν δουλείας ἀφῄρηται πνεῦμα , προσκεκομικότες δὲ ὅλως οὐδὲν εἰς ἀπολύτρωσιν τῷ Δεσπότῃ , φιλανθρωπίνῳ χάριτι κέκληνται πρὸς ἐλευθερίαν , καὶ εἰς τὴν τῆς υἱοθεσίας δόξαν · δεδικαίωνται γὰρ οἱ πιστεύσαντες οὐκ ἐξ ἔργων νόμου κατὰ τὰς Γραφὰς , ἀλλ' ἐκ πίστεως . Καὶ τοῦτο εἶναί φημι τὸ , Ἀπελεύσεται ἐλεύθερος δωρεάν . Ἀλλ' , Ὅταν , φησὶν , ἐξαποστελεῖς αὐτὸν ἐλεύθερον ἀπὸ σοῦ , οὐκ ἐξαποστελεῖς αὐτὸν κενόν · ἐφόδιον ἐφοδιάσεις αὐτὸν ἀπὸ τῶν προβάτων σου , ἀπὸ τοῦ σίτου σου , καὶ ἀπὸ τῆς ληνοῦ σου . Ὁρᾷς ἐναργῶς τοῦ κατὰ Χριστὸν μυστηρίου τὴν δύναμιν , ἔν γε τουτοισὶ διαλάμπουσαν ; λελυτρώμεθα γὰρ , καὶ ἀνῆκεν ἡμᾶς ἐλευθέρους ὁ πάντων ἡμῶν Σωτὴρ , δωρεάν . Οὐ γὰρ ἐξ ἔργων δικαιοσύνης ἃ ἐποιήσαμεν ἡμεῖς , ἀλλὰ κατὰ τὸ πολὺ αὐτοῦ ἔλεος , κατὰ τὸ γεγραμμένον , τῆς οὕτως ὑπερφυοῦς ἡμερότητος μετεσχήκαμεν · ἀνιεὶς δὲ ἡμᾶς ἐλευθέρους , τουτέστιν , ἀπαλλάξας ἁμαρτιῶν , καὶ τῇ τῆς υἱοθεσίας κατακαλλύνας χάριτι , καλὸν ἡμῖν ἐφόδιον ἑαυτὸν προστέθεικεν , ὡς ἄμωμον ἱερεῖον , καὶ ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγὴν δι' ἡμᾶς ἠγμένος , χαρισάμενός τε τὸ μετασχεῖν εὐλογίας τῆς ζωοποιοῦ , τουτέστι , τῆς ἁγίας αὐτοῦ σαρκός τε καὶ αἵματος . Τοῦτο , οἶμαι , ἐστὶ τὸ ἐφοδιάζεσθαι δεῖν ἀπὸ τῶν προβάτων , ἀπό τε σίτου καὶ οἴνου , τοὺς ἐν ἑβδόμῳ καιρῷ , τουτέστιν , ἐν τῷ νοητῷ Σαββάτῳ , κεκλημένους εἰς ἐλευθερίαν ἐξ ἡμερότητος τῆς Δεσποτικῆς · ἀλλὰ ταυτὶ μὲν ὁ νόμος . Ἐπειδὴ δὲ τοῖς Ἰουδαίοις ἀναπεπτωκόσιν εἰς ῥᾳθυμίαν , οὐ λίαν ἐδόκει τηρεῖν τὰ ἐντεταλμένα , κατῃτιᾶτο ὁ Θεὸς τοῦτο δρᾷν ἑλομένους . Γέγραπται γὰρ , ὅτι καὶ Ἐγενήθη λόγος Κυρίου πρὸς Ἱερεμίαν , λέγων · Οὕτως εἶπε Κύριος ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ , λέγων · Διεθέμην διαθήκην πρὸς τοὺς πατέρας ὑμῶν ἐν τῇ ἡμέρᾳ ᾗ ἐξειλόμην αὐτοὺς ἐκ γῆς Αἰγύπτου ἐξ οἴκου δουλείας λέγων · Ὅταν πληρωθῇ ἓξ ἔτη , ἀποστελεῖς τὸν ἀδελφόν σου τὸν Ἑβραῖον , ὃς πραθήσεταί σοι , καὶ ἐργᾶταί σοι ἓξ ἔτη , καὶ ἐξαποστελεῖς αὐτὸν ἐλεύθερον · καὶ οὐκ ἤκουσάν μου , καὶ οὐκ ἔκλιναν τὸ οὖς αὐτῶν · καὶ ἐπέστρεψαν σήμερον ποιῆσαι τὸ εὐθὲς πρὸ ὀφθαλμῶν μου , τοῦ καλέσαι ἄφεσιν ἕκαστον τοῦ πλησίον αὐτοῦ · καὶ συνετέλεσαν διαθήκην κατὰ πρόσωπόν μου ἐν τῷ οἴκῳ , ᾧ ἐπεκλήθη τὸ ὄνομά μου ἐπ' αὐτοῦ · καὶ ἐπεστρέψατε , καὶ ἐβεβηλώσατε τὴν διαθήκην μου , τοῦ ἐπιστρέψαι ἕκαστον τὸν παῖδα αὐτοῦ , καὶ ἕκαστον τὴν παιδίσκην αὐτοῦ , οὓς ἐξαπεστείλατε ἐλευθέρους τῇ ψυχῇ αὐτῶν , τοῦ εἶναι ὑμῖν εἰς παῖδας καὶ παιδίσκας . Ὁρᾷς ὅπως οὐκ ἀνέχεται τῶν τύπων ἀθετουμένων , μᾶλλον δὲ αὐτῆς τῆς ἀληθείας ἐξυβρισμένης ὡς ἐν σκιαῖς ἔτι ; Ἀμεταμέλητα γὰρ τὰ χαρίσματα , καὶ ἡ κλῆσις τοῦ Θεοῦ , κατὰ τὸ γεγραμμένον . Τοὺς δὲ ἀνεθέντας ἅπαξ , ἀνόπιν ἕλκοντες Ἰουδαῖοι , καὶ τοῖς τῆς δουλείας αὖθις ὑποφέροντες ζυγοῖς , τὸ ἀμεταμέλητον οὐ τετηρῄκασι , προσκεκρούκασί τε διὰ τοῦτο τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν , ἀθετήσαντές τε καὶ ἀτιμάσαντες , εἰ καὶ ἦν ἐν τύποις ἔτι Ὀρθότατα ἔφης . Δικαιούμεθα δὲ ὅτι δωρεὰν διὰ χάριτος τῆς ἐν Χριστῷ , τῆς ἑαυτῶν ζωῆς ἀντάλλαγμα προσενεγκόντες οὐδὲν , ἀλλ' οὐδὲ τὴν τῆς ἐλευθερίας ἐκ πριάμενοι δόξαν , ἡμερότητι δὲ καὶ φιλανθρωπίᾳ Δεσποτικῇ τὸ χρῆμα κερδαίνοντες , ὑπετύπου λέγων ἐν τῷ Δευτερονομίῳ · Δι' ἑπτὰ ἐτῶν ποιήσεις ἄφεσιν . Καὶ οὕτως τὸ πρόσταγμα τῆς ἀφέσεως , ἀφήσεις πᾶν χρέος ἴδιον , ὃ ὀφείλει σοι ὁ πλησίον σου , καὶ τὸν ἀδελφόν σου οὐκ ἀπαιτήσεις ὃ ἐὰν ᾖ σοι παρ' αὐτῷ · τῷ δὲ ἀδελφῷ σου ἄφεσιν ποιήσεις τοῦ χρέους σου , ὅτι οὐκ ἔσται ἐν σοὶ ἐνδεής · ὅτι εὐλογῶν εὐλογήσει σε Κύριος ὁ Θεός σου , ἐν τῇ γῇ , ᾗ Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι ἐν κλήρῳ κατακληρονομῆσαι αὐτήν . Ὁρᾶς διαστράπτουσαν ἐν ταῖς σκιαῖς τὴν ἀλήθειαν ; Ἐναργέστατα γὰρ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν τὴν εἰς ἡμᾶς οἰκονομίαν παραδείξειεν ἂν καὶ τόδε . Τοὺς μὲν γὰρ ἀγχοῦ γεγονότας αὐτῷ διὰ τῆς πίστεως , οἰκείους τε ἤδη καὶ ἀδελφοὺς ἀναδεδειγμένους , διὰ τοῦ μεταλαχεῖν ἁγίου Πνεύματος , θείας τε φύσεως γενέσθαι κοινωνοὺς , ὀφλημάτων ἀνῆκεν , ἐκτετικότας οὐδέν · οὐ γὰρ ἐζήτησε παρ' αὐτῶν τὰς τῆς παραβάσεως δίκας , καίτοι τοὺς λόγους τῶν σφίσι βεβιωμένων ἐπωφληκότας αὐτῷ · τοὺς δὲ ἀλλοτρίους ἔτι , μονονουχὶ δὲ καὶ ἀλλογενεῖς , διὰ τὴν ὀλέθριον αὐτῶν ἀπιστίαν , καὶ ὡς ἀπωτάτω γεγονότας τῆς εἰς αὐτὸν οἰκειότητος , ἐνόχους κατέστησε τοῖς ὀφλήμασι , καὶ ὡς ἀναπόνιπτον ἔχοντας ἔτι τὴν ἁμαρτίαν , ὑπόχρεώς τε τῇ δίκῃ καὶ τῷ κολάζεσθαι δεῖν εἰκότως εἰργάσατο · καὶ γοῦν προσεφώνει μὲν τοῖς πεπιστευκόσιν · Ἐὰν ὑμεῖς μείνητε ἐν τῷ λόγῳ τῷ ἐμῷ , ὄντως μαθηταί μού ἐστε , καὶ γνώσεσθε τὴν ἀλήθειαν , καὶ ἡ ἀλήθεια ἐλευθερώσει ὑμᾶς . Τοῖς δὲ τὴν ἀληθῆ καὶ εὐαγγελικὴν ἀτιμάζουσι παίδευσιν , Ἀμὴν , ἀμὴν , λέγω ὑμῖν , ἐὰν μὴ πιστεύσητε ὅτι ἐγώ εἰμι , ἐν ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν ἀποθανεῖσθε . Συνίης οὖν ὅτι , τοὺς μὲν κατὰ πίστιν οἰκείους , πρὸς ἐλευθερίαν ἀνήσειν ἐπαγγέλλεται , τοὺς δὲ ἀλλοτρίους ἔτι καὶ ξένους , ἐντεθνεῶτας τοῖς πταίσμασιν , ἀποτίσειν ἔφη τῷ κριτῇ τῶν ἰδίων πλημμελημάτων τοὺς λόγους ; Ἀληθές . Διαμορφοῖ δὲ ἀστείως καὶ τὴν εἰς αἰῶνα τὸν μέλλοντα τρυφὴν ἁγιοπρεπῆ , καὶ τὴν τῶν οὐρανίων μέθεξιν ἀγαθῶν ἡ κατὰ τὸ Σάββατον ἀργία . Φράσον ἂν ὅπως συνιέναι θέλοντί μοι . Καὶ μάλα . Ψάλλει γάρ που λέγων ὁ θεσπέσιος Δαβὶδ περὶ τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ , καὶ τοῦ πάντα ἰσχύοντος Θεοῦ · Ἄρτον οὐρανοῦ ἔδωκεν αὐτοῖς · ἄρτον ἀγγέλων ἔφαγεν ἄνθρωπος , τὸ μάννα λέγων , οὐρανοῦ καὶ ἀγγέλων τροφὴν , ἵνα τῶν αἰσθητῶν τε καὶ ὁρατῶν τὸν οἰκεῖον ἱέντες ἐπέκεινα νοῦν , τὴν πνευματικὴν καὶ θείαν κατασκεπτώμεθα χορηγίαν , ἢν ταῖς τῶν ἁγίων ψυχαῖς ἐνίησι Θεὸς , τὸν ἀγγέλους τρέφοντα , καὶ ζωογονοῦντα τοὺς ἀνθρώπους , Θεὸν λόγον ἐγκαταυλίζεσθαι ποιῶν τοῖς τὴν πίστιν εἰσδεδεγμένοις . Κατῴκηκε γὰρ ὁ Χριστὸς ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος , καὶ ἄρτῳ ζῶντι καὶ ἐξ οὐρανοῦ τρεφόμεθα πρὸς εὐεξίαν τε καὶ ἰσχὺν πνευματικήν · τύπος μὲν οὖν τοῦ τοιοῦδε , τὸ μάννα , σαφὴς καὶ ἀνενδοιάστως ἔχων . Προστέταχε δὲ ὁ νόμος συναγείρειν αὐτὸ τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ , τὸ διαρκῶς ἔχον ἑκάστῳ μὴ ὑπερτρέχοντας . Γέγραπται γὰρ ὡδί · Τὸ πρωῒ ἐγένετο καταπαυομένης τῆς δρόσου κύκλῳ τῆς παρεμβολῆς , καὶ ἰδοὺ ἐπὶ πρόσωπον τῆς ἐρήμου λεπτὸν ὡσεὶ κορίαννον , λευκὸν ὡσεὶ πάγος ἐπὶ τῆς γῆς . Ἰδόντες δὲ αὐτὸ οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ , εἶπαν ἕτερος τῷ ἑτέρῳ · Τί ἐστι τοῦτο ; οὐ γὰρ ᾔδεισαν τί ἧν . Εἶπε δὲ Μωσῆς πρὸς αὐτούς ; Οὗτος ὁ ἄρτος ὃν δέδωκεν ὑμῖν Κύριος φαγεῖν . Τοῦτο τὸ ῥῆμα ὃ συνέταξε Κύριος · Συναγάγετε ἀπ' αὐτοῦ ἕκαστος εἰς τοὺς καθήκοντας γομὸρ κατὰ κεφαλὰς , κατὰ ἀριθμὸν ψυχῶν ὑμῶν , ἕκαστος σὺν τοῖς συσκήνοις ὑμῶν συλλέξατε . Εἶτά φησι καὶ μεθ' ἕτερα πάλιν · Ἐγένετο δὲ τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἕκτῃ , συνέλεξαν τὰ δέοντα διπλᾶ γομὸρ τῷ ἑνί · εἰσῆλθον δὲ πάντες οἱ ἄρχοντες τῆς συναγωγῆς , καὶ ἀνήγγειλαν Μωσῇ . Εἶπε δὲ Μωσῆς πρὸς αὐτούς · Τοῦτο τὸ ῥῆμά ἐστιν ὃ ἐλάλησε Κύριος · Σάββατα ἅγια ἀνάπαυσις τῷ Κυρίῳ · αὔριον ὅσα ἂν πέ[ς]σητε , πέ[ς]σετε , ὅσα ἐὰν ἕψητε , ἕψετε , καὶ πᾶν τὸ πλεονάζον καταλείπετε αὑτοῖς ἀποθήκην εἰς τὸ πρωΐ . Εἶτα πρὸς τούτοις τὸν θεῖον αὐτοῖς διεσάφει νόμον , εὐθὺς ἐπειπὼν ὁ ἱεροφάντης Μωσῆς · Φάγετε σήμερον · ἔστι γὰρ Σάββατα σήμερον τῷ Κυρίῳ . Οὐχ εὑρήσετε σήμερον ἐν τῷ πεδίῳ . Ἓξ ἡμέρας συλλέξετε , τῇ δὲ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ Σάββατα · οὐκ ἔσται ἐν αὐτῇ . Ἆρά σοι λοιπὸν , ὦ Παλλάδιε , καὶ μετὰ τοῦτο ἀσυμφανὲς , ὅτι τῆς ἐσομένης εἰς αἰῶνα τὸν μέλλοντα ζωῆς , οἱονεὶ προευτρεπισμὸν καὶ ὑποτύπωσιν ἂν ἔχοι καὶ μάλα σαφῆ , τὸ μήτε τι δρᾷν ἐν Σαββάτῳ ; συλλέγειν δὲ ὥσπερ εἰς ἀποθήκην τὸ ἤδη πεπορισμένον ; καὶ μηδὲ αὐτὸ τὸ ἐξ οὐρανοῦ καταδεδόσθαι μάννα , τῷ δὲ ἤδη συγκεκομισμένῳ διακεχρῆσθαι δεῖν εἰς ἀπόλαυσιν καὶ τροφήν ; Σαββατίζοντες γὰρ ἐν Χριστῷ καὶ εἰς λῆξιν ἰόντες τῆς ἁμαρτίας ὁλοτελῆ , τοῖς ἄνωθεν ἐντρυφήσομεν ἀγαθοῖς , πόνου μὲν ἐξῃρημένου παντὸς , ἱδρώτων δὲ δίχα , πᾶν ὅπερ ὀνίνησι πλουσίως εὑρίσκοντες . Ἀληθὴς ὁ λόγος . Ἐφ' ἑτοίμοις γὰρ ὥσπερ καὶ προκεισομένοις ἅπασιν ἀγαθοῖς ἡ τὸ τηνικάδε τῶν ἁγίων ἔσται ζωή · εἰρήσθω δὲ καὶ πρὸς ἡμῶν αὐτῶν ἁγίῳ παντί · Τοὺς πόνους τῶν καρπῶν σου φάγεσαι . Οὐκοῦν ἀναθέοντες εἰς τὸ ἀπαρχῆς , καὶ ὥσπερ ἀνόπιν τὸν λόγον ἀνασειράζοντες , ἐκεῖνό φαμεν , τὸ , ὅτι δὴ σφόδρα καὶ ἀκολούθως ὁ νόμος ἐφ' ἕνα τὸν φύσει καὶ ἀληθῶς μεταστήσας Θεὸν , οὐ συγκεχώρηκεν ἀγνοεῖν οὐδὲ τὸν ἐξ αὐτοῦ τε καὶ ἐν αὐτῷ φύντα τε καὶ συνυπάρχοντα συναΐδιον Λόγον . Προεντειλάμενος γὰρ καὶ εἰπὼν , Ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου , καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου , καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου · καὶ μήν · Καὶ οὐκ ἔσονταί σοι θεοὶ ἕτεροι , πλὴν ἐμοῦ · συνῆψεν εὐθὺς τὸ Χριστοῦ μυστήριον , ἐπειπών · Μνήσθητι τὴν ἡμέραν τῶν Σαββάτων ἁγιάζειν . Οἶμος γὰρ ἥδε καλή τε καὶ ἀναγκαία , καὶ θεοπρεπεστάτης εὐτεχνίας ὁδὸς , καὶ τελεωτάτην τοῖς ἃ προσῆκεν εἰδέναι μανθάνουσιν , ἐμποιοῦσα τὴν ὄνησιν . Καὶ γοῦν ὁ Σωτὴρ πρὸς τὸν ἐν οὐρανοῖς ἔφη Πατέρα καὶ Θεόν · Αὕτη δέ ἐστιν ἡ αἰώνιος ζωὴ , ἵνα γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεὸν , καὶ ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν . Συμπαρομαρτεῖ γὰρ ἀναγκαίως τῷ λόγῳ τῷ περὶ Πατρὸς , ὁ περὶ Υἱοῦ , καὶ ἀγχίθυρος λίαν ἡ ἐπ' ἀμφοῖν ἐστι γνῶσις . Ἰουδαίοις γοῦν τῆς ἀληθείας ἡμαρτηκόσι , διὰ τοῦ μὴ προσίεσθαι τὸν Υἱὸν , οἰομένοις δὲ ὅτι Θεὸν ἐγνώκασιν , ἐπετίμα λέγων · Οὔτε ἐμὲ οἴδατε , οὔτε τὸν Πατέρα μου · εἰ ἐμὲ ᾔδειτε , καὶ τὸν Πατέρα μου ᾔδειτε ἄν . Συνεισκρίνεται γὰρ ἐπ' ἀμφοῖν ἡ ἑκατέρου γνῶσις . Οὐκοῦν θεμέλιον ὥσπερ τινὰ προκαταθεὶς ἀναγκαίως τὸ ἀκριβὲς εἰς θεογνωσίαν , καὶ τοῦ νομοθέτου τὴν εἴδησιν προενριζώσας αὐτοῖς , κάτεισιν ἐπὶ τὰ ἀνθρώπινα , καὶ τῇ εἰς Θεὸν αἰδοῖ γείτονα τίθησι καὶ συνημμένην εὐθὺς τὴν εἰς πατέρα τε καὶ μητέρα , δι' ὧν εἰς τὸ εἶναί τε καὶ ὑπάρχειν ὅλως Θεοῦ κατανεύοντος κεκομίσμεθα , δευτέραν ὥσπερ τινὰ τάξιν ἐχόντων τοῦ Δημιουργοῦ · θείοις μὲν γὰρ νεύμασι καὶ αὐτοδιδάκτῳ τέχνῃ ζωοπλαστεῖ τὸ τικτόμενον ἡ φύσις ἐν ἑαυτῇ · δημιουργικὴν δὲ ὥσπερ ὑποπλάττεται δόξαν · καὶ ὥσπερ ὁ Θεὸς πάντων ἐστὶν ἀρχὴ καὶ γένεσις , καθὸ Ποιητὴς καὶ Δημιουργὸς , οὕτω καὶ ἕκαστος τῶν εἰς γονέας τετελεκότων τῷ ἐξ αὐτοῦ φύντι τέκνῳ ῥίζα τις ὥσπερ ἐστὶ γενέσεως , καὶ τῆς εἰς τὸ εἶναι παρόδου πηγή . Εἰς τύπον δὴ οὖν τοῦ πάντων δημιουργοῦ , ἡ πατρὸς καὶ μητρὸς ὑπουργία πρὸς ὕπαρξιν , εἰς ἅπαντας τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς . Τοιγάρτοι τῶν ἄλλων προφερεστέραν τὴν εἰς αὐτοὺς ποιεῖσθαι τιμὴν ὁ νόμος προστέταχεν , οὔτε γερῶν ἀποστήσας τοὺς ᾑρημένους τιμᾷν , οὔτε ποινῆς ἀπαλλάττων τοὺς τοῦτο δρᾷν οὐκ ἀνεχομένους · τὴν μὲν γὰρ εὐγενῆ καὶ ὁσίαν γνώμην τιμαῖς στεφανοῖ · τὴν δὲ οὐχ οὕτως ἔχουσαν , τοῖς εἰς λῆξιν καταφορτίζει κακοῖς · Τίμα γὰρ , φησὶ , τὸν πατέρα σου , ἵνα εὖ σοι γένηται , καὶ ἔσῃ μακροχρόνιος ἐπὶ τῆς γῆς . Οὐκοῦν ἆθλον μὲν ὥσπερ τι καὶ γέρας ἐξαίρετον εἰς ζωὴν , καὶ τὸ ἐπὶ μήκιστον ἰέναι χρόνον , τοῖς ἐθέλουσι τιμᾷν , θάνατον δὲ τοῖς ἀλαζόσι καὶ ὑβρισταῖς ἐπαρτήσας ὁ νόμος , παιδαγωγὸν ὥσπερ τινὰ μετασοβοῦντα πρὸς τὸ εὐθὺ τὸν φόβον ἐφίστησιν . Ἔφη γὰρ πάλιν · Ὃς τύπτει πατέρα ἢ μητέρα αὐτοῦ , θανάτῳ τελευτάτω · καὶ ὁ κακολογῶν πατέρα αὐτοῦ ἢ μητέρα , τελευτήσει θανάτῳ . Ἄθρει δὴ οὖν ὅτι πάντα μὲν τὸν τρόπον τῆς εἰς αὐτοὺς ἁμαρτίας ἐν ἴσῳ κολάζει μέτρῳ , ἀγχοῦ δὲ δὴ πάλιν τοῖς περὶ Θεοῦ τὰ γονέων δίκαια τιθεὶς ὁρᾶται σαφῶς . Ὥσπερ γὰρ ἐπὶ Θεοῦ , τὸ γλώττης πλημμέλημα τιμᾶται θανάτῳ καὶ ταῖς εἰς ἄκρον ὀργαῖς , οὕτω καὶ ἐπ' αὐτῶν τῶν γεγεννηκότων · καὶ τὴν θείαν μέν τις ἀθετήσας ἐντολὴν , καὶ ταῖς παραβάσεσι καταλυπεῖν ᾑρημένος τὸν παιδαγωγὸν , χωρὶς οἰκτιρμῶν ἀποθνήσκει . Πατρὸς δὲ τυχὸν ἢ μητρὸς ὑποθηκῶν ἀλογήσας , λιθόλευστος τελευτᾷ , νόμου τοῦ θείου καὶ τόδε προστεταχότος . Ἔφη δὲ οὕτως ἐν τῷ Δευτερονομίῳ · Ἐὰν δέ τινι ᾖ υἱὸς ἀπειθὴς καὶ ἐρεθιστὴς , οὐχ ὑπακούων φωνῆς πατρὸς αὐτοῦ καὶ φωνῆς μητρὸς , καὶ παιδεύσωσιν αὐτὸν , καὶ μὴ εἰσακούσῃ αὐτῶν · καὶ συλλαβόντες αὐτὸν ὁ πατὴρ αὐτοῦ καὶ ἡ μήτηρ αὐτοῦ , ἐξάξουσιν αὐτὸν ἐπὶ τὴν γερουσίαν τῆς πόλεως αὐτοῦ , καὶ ἐπὶ τὴν πύλην τοῦ τόπου αὐτοῦ , καὶ ἐροῦσι τοῖς ἀνδράσι τῆς πόλεως αὐτοῦ λέγοντες , ὅτι Ὁ υἱὸς ἡμῶν οὗτος ἀπειθεῖ , καὶ ἐρεθίζει , καὶ οὐκ εἰσακούει τῆς φωνῆς ἡμῶν , συμβολοκοπῶν οἰνοφλυγεῖ · καὶ λιθοβολήσουσιν αὐτὸν οἱ ἄνδρες τῆς πόλεως αὐτοῦ λίθοις , καὶ ἀποθανεῖται . Καὶ ἐξαρεῖτε τὸν πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν , καὶ οἱ ἐπίλοιποι ἀκούσαντες φοβηθήσονται · Ἆρά σοι λοιπὸν ἐνδοιάζειν ἔτι καὶ μετὰ τοῦτο θέμις , ὡς εἶσι κατ' ἴχνος τῆς τοῦ Θεοῦ τιμῆς ἡ εἰς πατέρα τε καὶ μητέρα ; Οὐδαμῶς . Ἐκδυσωπεῖ γὰρ ἡμᾶς εἰς γε τὸ χρῆναι τιμᾷν , καὶ τὸ ὑπό του σοφῶς εἰρημένον · Μνήσθητι , ὅτι δι' αὐτῶν ἐγεννήθης . Καὶ μὴν ὁ πατριάρχης Ἰακιὼβ ἐπιεικέστατα λέγων · Εἰ μὴ ὁ φόβος Ἰσαὰκ τοῦ πατρὸς ἦν μοι . Ἆρ' οὖν , εἰπέ μοι , τὸ δι' αὐτῶν γεγενῆσθαι λέγειν , οὐκ εἰκόνα τοῦ Δημιουργοῦ καὶ τοῦ πρὸς τὸ εἶναι καλοῦντος τὰ οὐκ ὄντα ποτὲ καταδείξειεν ἂν ἐναργῶς ὄντας αὐτούς ; τὸ δὲ δὴ καὶ φόβῳ τῷ πρὸς ἡμῶν τετιμῆσθαι πρέπειν , οὐ μονονουχὶ καὶ ἐν αὐτῷ Δεσποτικῷ τέθεικεν ἀξιώματι ; Καὶ μάλα . Τοιγάρτοι καὶ ἐπαρᾶταί τισιν ὁ Παροιμιαστὴς , λέγων · Ὀφθαλμὸν καταγελῶντα πατρὸς , καὶ ἀτιμάζοντα γῆρας μητρὸς , ἐκκόψαισαν αὐτὸν κόρακες ἐκ τῶν φαράγγων . Πλὴν ἐκεῖνο διασάφει , τὸ ὅπως ἂν οἴοιτό τις εἰρῆσθαι σαφῶς παρὰ τοῦ πάντων Σωτῆρος Χριστοῦ · Ὁ φιλῶν πατέρα ἢ μητέρα ὑπὲρ ἐμὲ , οὐκ ἔστι μου ἄξιος . Μεμνήσομαι δὲ κἀκείνου · πατέρα γὰρ θάπτειν καὶ γηροκομεῖν ἐκλιπαροῦντι τῷ μαθητῇ , τὸ Ἀκολούθει μοι , φησὶ , καὶ ἄφες τοὺς νεκροὺς θάπτειν τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς . Εἶτα τί τὸ ἄτοπον ἐν τούτοις ; ἄναντες γὰρ οὐδὲν , ὥς γέ μοι δοκεῖ , ψιλὴ δὲ λίαν τῶν προκειμένων ἡ γνῶσις , καὶ ἑλεῖν ἑτοιμοτάτη τοῖς ἐθέλουσιν ὀρθῶς νοεῖν . Καὶ μὴν οὐκ ἐλεύθερος παντελῶς ὑποψίας ὁ λόγος · ἔοικε γάρ πως τῆς εἰς γονέας αἰδοῦς ἀποκομίζειν ἡμᾶς . Ἄπαγε τῆς ὑπονοίας , ἄνθρωπε , καὶ τῶν οὕτω κεκιβδηλευμένων ἐννοιῶν ! ἀφίστησι γὰρ , οὔ τί που τῆς εἰς γονέας αἰδοῦς , τοῦ Σωτῆρος ὁ λόγος , πρεσβυτέραν δὲ καὶ ἀμείνω τὴν εἰς Θεὸν ἡγεῖσθαι διδάσκει . Διατετέλεκε δὲ καὶ ἡμῖν ὁ λόγος , ἀγχοῦ καὶ δευτέραν ἄνω τε καὶ κάτω τῆς Θεῷ πρεπούσης ὀνομάζων αὐτὴν , ὃ δὴ καὶ αὐτὸς τετήρηκεν ὁ Χριστὸς , οὐκ αἰτίαν ἐπιγράψας τοῖς ἀγαπᾷν ἑλομένοις , ἀλλ' οὐδὲ μῶμόν τινα καὶ γραφὴν ἐπιθεὶς τοῖς ᾑρημένοις τιμᾷν . Τό γε μὴν κατόπιν ἰέναι Θεοῦ τὰ ἀνθρώπινα , πρεπωδέστατα νομοθετεῖ . Τοιγάρτοι φησὶν οὐχ ἁπλῶς · Ὁ φιλῶν πατέρα αὐτοῦ ἢ μητέρα · προστέθεικε δὲ τὸ , ὑπὲρ ἐμέ . Ἢ γὰρ οὐκ οἰήσῃ πρέπειν τῆς εἰς ἀνθρώπους ἀγάπης προτετάχθαι τὴν εἰς Θεόν ; Παντάπασι μὲν οὖν . Ἰέναι δὴ οὖν οὐκ ἠφίει τὸν μαθητὴν ἐπὶ τὸ μὴ δεῖν οἴεσθαι προὐργιαιτέραν ποιεῖσθαι τῆς εἰς Θεὸν αἰδοῦς τὴν εἰς ἄνθρωπον , κἂν εἰ ὑπάρχοι πατὴρ , ὁ καὶ τοῖς τῆς φύσεως νόμοις εἴς γε τὸ χρῆναι τιμᾶσθαι συνηγορούμενος . Ἀμείνω μὲν οὖν τὰ καθ' ἑαυτὸν ποιεῖται τῶν καθ' ἡμᾶς . Τὸ γάρ τοι πάντων ἐπέκεινα καὶ ἀνωτάτω , Θεός · ἐφίησι δὲ οὐδαμῶς παρ' οὐδὲν ἡγεῖσθαί τισιν τὴν εἰς γονέας αἰδὼ , διά γε τὸ χρῆναι φρονεῖν τε καὶ λέγειν , ὡς ἔστιν ἐν μοίρᾳ τῇ πρεσβυτέρᾳ τε καὶ ἀμείνονι τὰ τοῦ Θεοῦ . Ἐπίκλημα γὰρ ἐποιεῖτο τοῖς Ἰουδαίων καθηγηταῖς τὸ χρῆμα ὁ Χριστὸς λέγων · Ὁ Θεὸς εἶπε , Τίμα τὸν πατέρα σου , καὶ τὴν μητέρα σου · ὑμεῖς δὲ λέγετε , φησὶν ὁ Θεός · Ὃς ἐὰν εἴπῃ τῷ πατρὶ αὐτοῦ , Δῶρον ὃ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς , καὶ οὐ μὴ τιμήσῃ τὸν πατέρα αὐτοῦ ἢ τὴν μητέρα αὐτοῦ , καὶ ἠκυρώσατε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ διὰ τὴν παράδοσιν ὑμῶν . Καὶ μὴν οὐ λίαν ἑτοίμη τῶν προκειμένων ἡ γνῶσις . Διασάφει δὴ οὖν ὅ τί ποτέ ἐστιν ἔν γε τούτῳ τὸ τῶν Φαρισαίων πλημμέλημα . Ἐν τῷ Λευϊτικῷ γέγραπταί που · Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσῆν , λέγων · Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ , καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς · Ἄνθρωπος ὃς ἐὰν εὔχηται εὐχὴν ὥς τε τιμὴν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ τῷ Κυρίῳ , ἔσται ἡ τιμὴ τοῦ ἄρσενος ἀπὸ εἰκοσαετοῦς ἕως ἑξηκονταετοῦς , ἔσται ἡ τιμὴ αὐτοῦ πεντήκοντα δίδραχμα ἀργυρίου , τῷ σταθμῷ τῷ ἁγίῳ . Ὀλίγα δὲ ἄττα μεταξὺ γυναίου τε πέρι καὶ μειρακίων εἰπὼν , ἐπιφέρει πάλιν · Ἐὰν δὲ ταπεινὸς ᾖ τῇ τιμῇ , στήσεται ἐναντίον τοῦ ἱερέως , καὶ τιμήσεται αὐτὸν ὁ ἱερεύς . Μυστικὸς μὲν οὖν ὁ λόγος καὶ βαθὺς , καιρῷ δὲ τῷ πρέποντι πρὸς ἡμῶν εὖ μάλα βασανισθήσεται · τὸ δὲ ἐν χερσὶ , φέρε λέγωμεν · Προσῄεσάν τινες τῶν ἐξ Ἰσραὴλ , καὶ καθιεροῦν ἐσπούδαζον τῷ Θεῷ τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς , ὡς ἐν τύπῳ μὲν ἔτι καὶ σκιᾷ , πλὴν κατὰ τὸν νόμον , τὰς ὑπὲρ σφῶν αὐτῶν ὁμολογοῦντες τιμὰς τοῖς ἱερᾶσθαι λαχοῦσι , καὶ τῷ θείῳ προσεδρεύουσι θυσιαστηρίῳ . Ἀλλ' ἦσάν τινες , ἐφιέμενοι μὲν τῆς τοιᾶσδε δόξης , ( ἡγιασμένοι γὰρ ἤδη καὶ ἱεροὶ , καὶ θεῖον ἀνάθημα , καὶ τί γὰρ οὐχὶ τῶν τοιῶνδε χρηματίζειν ἠξίουν ; ) σπάνει δὲ χρημάτων ἀνακόπτοντες τὴν ἐπιθυμίαν , καὶ δυσδιάφευκτον ἔχοντες παραπόδισμα τοῦ πράγματος τὴν πτωχείαν · προτρεπόντων δὲ αὐτοὺς καὶ μάλα προθύμως ἐπὶ τὸ δεῖν ἰέναι πρὸς τοῦτο τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων ( ἐρασιχρήματοι γὰρ οἱ τοιοίδε λίαν , καὶ λημμάτων αἰσχρῶν ἡττώμενοι ) , τὴν εἰς γονέας αἰδὼ προετείνοντο , δύνασθαί τε μόλις σφίσι τε αὐτοῖς κἀκείνοις τὰ ζωαρκῆ πορίζεσθαι τυχὸν , ἢ καὶ ἄμφια συλλέγειν , ἀληθεύοντες , ἔφασκον . Οἵδε ἀναπείθειν ἐτόλμων , παρ' οὐδὲν ἡγεῖσθαι τὸ χρῆμα διὰ Θεόν · κἂν εἰ προσίοιεν οἱ γεγεννηκότες τὴν συνήθη παρ' αὐτῶν ζητοῦντες ἐπικουρίαν , χρῆναι λέγειν ἐδίδασκον πατρὶ καὶ μητρί · Δῶρον , ὃ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς ἄν . Τουτέστιν , Ὅπερ ἂν ἐξ ἐμοῦ λάβῃς , τὸ θεῖον ἴσθι τοι παραβλάπτων ἀνάθημα , καὶ χρήμασιν ἱεροῖς τὰς χεῖρας ἐπάγων · ἀνατέθεικα γὰρ ἐμαυτὸν καὶ ὡς δῶρον ἐπήγγελμαι τῷ Θεῷ . Οἱ δὲ τὰ ἐκ τῆς ἱεροσυλίας δεδιότες βλάβη , καὶ τοὺς ἐπὶ τῷδε νόμους καταπεφρικότες ἄγαν , διεκαρτέρουν οἰμώζοντες , καὶ τὴν εἰς Θεὸν εὐσέβειαν πρόφασιν αὐτοῖς γενέσθαι λιμοῦ διετείνοντο , κατακεκραγότες τάχα που καὶ τῆς θείας ἐντολῆς , ὡς ἀδικούσης αὐτοὺς εἰς τὰ καιριώτατα . Διὰ τί τοίνυν φησὶν , Ἠκυρώσατε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ , διὰ τὴν παράδοσιν ὑμῶν ; Ἔδει γὰρ , ἔδει τιμᾷν τοὺς φύσαντας , οὐ τῆς εἰς Θεὸν εὐσεβείας ἕνεκα τὸν ἐπ' αὐτοῖς καταλύειν νόμον . Οὐκοῦν οὔτε τῶν Θεῷ πρεπόντων ἀμελητέον διὰ τὰ ἀνθρώπινα , οὔτε μὴν εἰσάπαν τῶν ἀνθρωπίνων διὰ Θεὸν καταραθυμεῖν ἀναγκαῖον · ἀπονέμοντας δὲ μᾶλλον τὸ τῆς ἀγάπης ἐξαίρετον τῇ πάντων ἀρχῇ , τουτέστι τῷ Θεῷ , καὶ καθάπερ ἐν τάξει δευτέρᾳ καὶ γείτονι , παρακομίζειν εὐθὺς καὶ εἰς τοὺς τῆς γενέσεως ὑπουργοὺς τὰς αὐτοῖς ὅτι μάλιστα πρεπούσας τιμὰς προσενθυμουμένους , οἷς ἔφην καὶ τόδε . Τὸ τί δὴ φής ; Χρῆμα γὰρ ὅτι μάλιστα τῶν ἀναγκαίων ἡμῖν ἀποφαίνων ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς τὴν εἰς τοὺς φύσαντας αἰδὼ , φειδοῦς ἠξίου καὶ λόγου τὴν ἑαυτοῦ μητέρα . Ἀπηρτημένος γὰρ ἤδη τοῦ τιμίου σταυροῦ , καὶ τῷ ξύλῳ προσηλωμένος , τῷ γνησίῳ μαθητῇ τὴν ἁγίαν ἐδίδου Παρθένον , καὶ γηροκόμον αὐτῇ καθιστὰς τὸν ἠγαπημένον , ἔλεγεν · Γύναι , ἰδοὺ ὁ υἱός σου · καὶ τῷ μαθητῇ εἶπεν · Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου · καὶ ἀπ' ἐκείνης τῆς ὥρας , φησὶν , ἔλαβεν αὐτὴν ὁ μαθητὴς εἰς τὰ ἴδια . Ὡς ἄριστά γε ἡμῖν ὁ περὶ τοῦδε λόγος ἐκπεποιῆσθαι δοκεῖ . Καταζεύξας δὴ οὖν εὖ μάλα τοῖς γεγεννηκόσι τὰ ἐξ αὐτῶν , καὶ τὸν ἐκ νόμου καὶ ἀνάγκης αὐτοῖς ἐπιῤῥίψας ζυγὸν , ὁποῖοί τινες εἶεν ἂν περὶ τὰ σφῶν αὐτῶν γεννήματα καὶ οἱ γονεῖς , εἰ τὸ τῷ Θεῷ δοκοῦν οὐκ ἐκσοβήσονται , παραχρῆμα νομοθετεῖ . Παῦλος μὲν οὖν ὁ σοφώτατος ἐν βραχεῖ καὶ εὐαπαλλάκτως , ὑποτάττεσθαι δεῖν τοῖς πατράσι , παρεγγυᾷ τοῖς τέκνοις · ἔφη δὲ , ὅτι καὶ Οἱ πατέρες , μὴ παροργίζετε τὰ τέκνα ὑμῶν , ἀλλ' ἐκτρέφετε αὐτὰ ἐν νουθεσίᾳ Κυρίου · τουτέστι , Τῶν ἀρίστων αὐτοῖς μαθημάτων εἰσηγηταὶ γεγονότες , πρὸς θεοφιλῆ καὶ ἐννομωτάτην ἀπευθύνετε πολιτείαν . Διὰ κύκλου δὲ ὥσπερ ὁ νόμος ( σύνηθες γάρ ἐστιν ὡς ἀεὶ τοῦτο αὐτῷ ) , τῆς τῶν τέκνων ἐπιεικείας προνοεῖν ὅτι μάλιστά γε καὶ μάλα ὀρθῶς ἐπισκήπτει πατράσιν · Οὐ γὰρ βεβηλώσεις , φησὶ , τὴν θυγατέρα σου ἐκπορνεῦσαι αὐτὴν , καὶ οὐκ ἐκπορνεύσῃ ἡ γῆ , καὶ ἡ γῆ πλησθήσεται ἀνομίας . Τὴν γάρ τοι σωμάτων ἁγνείαν καὶ πρό γε τῶν ἄλλων , καὶ πρωτόλειον ὥσπερ τι τῆς εὐαγοῦς πολιτείας , ἐξαιτεῖ παρ' ἡμῶν ὁ Δημιουργός · προεισβολαὶ γὰρ ὥσπερ τῆς κατὰ πνεῦμα λαμπρότητος τὰ σωματικὰ , τὸν ἐπ' αἰσχρότητί τε καὶ ἀτιμίᾳ διαδιδράσκοντα μῶμον . Τὰ πάντων οὖν ἄριστα πρέποι ἂν ἡμῖν εἰσηγεῖσθαι πατέρας . Εἰ δὲ δὴ μέλλοιεν ὑπτιοῦσθαι καὶ ῥᾳθυμεῖν οἱ παιδαγωγοὶ , μᾶλλον δὲ καὶ τῶν αἰσχιόνων αὐτοῖς γεγονότες ἀρχηγοὶ καὶ καθηγηταὶ παραλόγως ἡλίσκοντο , ποινὴν ὑποστήσονται τὴν ἐσχάτην , ὡς τοὺς ἰδίους αὐτοὶ καρποὺς καταφθείροντες , καὶ τοῖς τῆς ἀπωλείας ἐνιέντες βόθροις , ὧν ἦν δήπου καὶ ὑπερθνήσκειν ἄμεινον · νομοθετεῖ γὰρ καὶ τοῦτο ἡ φύσις πατράσιν . Ὁ δὲ δὴ πρὸς αἰσχρότητα τὴν ἐμφανεστάτην τοῖς ἐθέλουσι προθεὶς τὸ ἑαυτοῦ κόριον , οὐχ ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ μόνου δικαίως ἂν εὐθύνοιτό τε καὶ ἐξαιτοῖτο δίκας παρά γε τοῦ πάντων κριτοῦ , ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ παντὸς τοῦ πρὸς αἰσχρότητα διωλισθηκότος . Θήρατρον γὰρ ὥσπερ τι προθεὶς καὶ θανάτου λίνον , πάντας ἔχει συλλαβὼν , καὶ εἰ μὴ πάντες ἁλίσκοιντο . Δοκιμάζεται γὰρ οὐχὶ δή που πάντως τὸ ἐκβεβηκὸς , ἀλλὰ τῶν ἐγχειρημάτων ἡ δύναμις · γυναικὸς δὲ πέρι τοιᾶσδε , καὶ ὁ σοφώτατος γράφει Σολομών · Τὴν γυναῖκα , ἥτις ἐστὶ θήρευμα καὶ σαγήνη καρδία αὐτῆς , δεσμὸς εἰς χεῖρας αὐτῆς . Ἀναγκαίως τοιγαροῦν ὁ νομοθέτης , Οὐ βεβηλώσεις , φησὶ , τὴν θυγατέρα σου , ἐκπορνεῦσαι αὐτὴν , καὶ οὐκ ἐκπορνεύσῃ ἡ γῆ . Οὐ γὰρ οὔσης ὅλως , περὶ ἣν ἂν γένοιτο τυχὸν τῆς πορνείας τὸ ἔγκλημα , χαλεπὸν οὐδὲν τὸ διαδράναι παθεῖν , καὶ εἴ τῴ τις εἴη πρὸς ἡδονὴν εὐπάροιστος , καὶ τὸ ἄναλκι παντελῶς ἀῤῥωστήσας ὁ νοῦς , εὐκοσμίαν δὲ τὴν εἴς γε τὸ σῶμα τηρεῖσθαι . Τέως προστάξας παρὰ τῶν πατέρων τοῖς τέκνοις , θανάτῳ τιμᾶται καὶ τὸν εἰς τοῦτο ἰόντα γνώμην , ὡς εἰς ἀπόστασιν τὴν ἀπὸ Θεοῦ τὰ ἴδια παραῤῥίψαι γεννήματα · γέγραπται δὲ οὕτως ἐν τῷ Λευϊτικῷ · Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσῆν , λέγων · Καὶ τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ λαλήσεις λέγων · Ἐάν τις ἀπὸ τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ , ἢ τῶν προσγεγενημένων προσηλύτων ἐν Ἰσραὴλ , ὃς ἂν δῷ τοῦ σπέρματος αὐτοῦ ἄρχοντι , θανάτῳ θανατούσθω · τὸ ἔθνος τὸ ἐπὶ τῆς γῆς λιθοβολήσουσιν αὐτὸν ἐν λίθοις · καὶ ἐγὼ ἐπιστήσω τὸ πρόσωπόν μου ἐπὶ τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον , καὶ ἀπολῶ αὐτὸν ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ , ὅτι τοῦ σπέρματος αὐτοῦ ἔδωκεν ἄρχοντι , ἵνα μιάνῃ τὰ ἅγιά μου , καὶ βεβηλώσῃ τὸ ὄνομα τῶν ἡγιασμένων μοι . Ἀμυδρὸς ὁ νόμος . Οὐ γὰρ ἐναργές πω μάλα τὸ τί ἂν βούλοιτο δηλοῦν . Διασάφει δὴ οὖν · δράσεις γὰρ ὀρθῶς . Μωαβῖται καὶ Μαδιηναῖοι , Γεργεσαῖοί τε καὶ Ἀγαρηνοὶ , καὶ βαρβάρων ἕτερα ἄττα γένη , τὴν Ἰουδαίων προσοικοῦντα χώραν , ἔθεσιν ἐπολιτεύετο τοῖς Ἑλληνικοῖς , καὶ ἦν ἑκάστῳ θρησκεία τὸ δοκοῦν , καὶ τὸ εἰς νοῦν ἧκον ἁπλῶς , προσκύνησις καὶ λατρεία · ἀσφαλῆ δὲ οὔπω καὶ ἐρηρεισμένην ἔχοντες τὴν διάνοιαν εἰς φιλοθεῖαν οἱ ἐξ Ἰσραὴλ , κομιδῇ μὲν ἦσαν εὐπάροιστοι πρὸς ἀπόστασιν , εὔκολοι δὲ οὕτως εἰς ἀποφορὰν , ὡς ἡγεῖσθαι παρ' οὐδὲν τὸ καὶ αὐτοῖς , εἰ τύχοι , προσκυνεῖν τοῖς τῶν ὁμόρων θεοῖς , καὶ συνελέσθαι νοσεῖν τοῖς γείτοσι τὴν ἄνωθεν τε καὶ ἐν Αἰγύπτῳ πλάνησιν . Καὶ γοῦν ταῖς ἐκ Μαδιὰμ νεάνισιν ἐπεμαίνοντό ποτε , καὶ γυναίων ὥραις συνηρπασμένοι , συνεπεκαλοῦντο αὐτοῖς τὸν Βεελφεγώρ . Ἐντεῦθεν ὁ νομοθέτης προαναθρήσας εὖ μάλα τὸ σαθρόν τε καὶ εὐδιάκλαστον τῆς ἐνούσης αὐτοῖς διανοίας , ἀπέφησε παντελῶς τὴν πρὸς ἀλλοτρίους ἐπιμιξίαν , σαφέστατα λέγων · Τὴν θυγατέρα σου οὐ δώσεις τῷ υἱῷ αὐτοῦ , καὶ τὴν θυγατέρα αὐτοῦ οὐ λήψῃ τῷ υἱῷ σου · ἀποστήσει γὰρ τὸν υἱόν σου ἀπ' ἐμοῦ , καὶ πορευθεὶς λατρεύσει θεοῖς ἑτέροις . Ἐπειδὴ τοίνυν ἦν δή που πάντως , καὶ μάλα εἰκότως , τῶν ἐξ Ἰσραὴλ ἑλέσθαι τινὰς , τοῖς τῶν ἐθνῶν περιφανεστέροις κατεγγυᾷν θυγατέρας πλούτῳ σεσαγηνευμένας , εἴς γε τὸ χρῆναι λογίζεσθαι παρ' οὐδὲν τὴν ἀπόστασιν , ὀργὴν καὶ τὸν θάνατον καθορίζει τοῦ τολμήματος , καὶ τοῖς περὶ τῶν ἐσχάτων ὑποφέρει λόγοις τὴν γραφήν · ἦν γὰρ ἀναγκαῖον τὴν ἀλλογενεῖ δοθεῖσαν , γενέσθαι καὶ ἑτερόφρονα , καὶ λατρεῦσαι δαίμοσιν · ὡς ὀλετῆρα δὴ οὖν τοῦ ἰδίου καρποῦ , ταῖς ἰσοῤῥόποις ὑπέστρωσε δίκαις . Οὐκοῦν ἡ μὲν ἱερά τε καὶ νέα Γραφὴ παρεγγυᾷ τοῖς φύσασιν , ἐν νουθεσίᾳ Κυρίου ποιεῖσθαι σπουδάζειν τὰς τῶν τέκνων ἀνατροφὰς , ὁ δὲ βραδύγλωσσος νόμος διὰ κύκλου καὶ περιφορᾶς τὴν αὐτὴν εἴσεισιν ὁδόν . Τὸ γάρ τοι μὴ χρῆναι πατέρας θυγατράσιν ἐφεῖναι δρᾷν τὰ εἰς αἰσχρότητα καὶ ἀσέλγειαν προεπιτάξας εὖ μάλα , δεῖν δὴ ἔτι καὶ μετὰ τοῦτό φησι τὰ εἰς θεογνωσίαν αὐταῖς ἀσάλευτα τηρεῖν , καὶ βεβήλοις εἰδωλολατρ[ε]ίαις οὐκ ἐᾷν ἐναλίσκεσθαι , κἂν εἰ πολλή τις αὐταῖς προκέοιτο περιουσία χρημάτων · ἀνδρὶ μὲν γὰρ ἀλλογενεῖ , πλουσίῳ δ' οὖν ὅμως , νόμῳ τοῦ γάμου συνεζευγμένη , ἆρ' οὐχὶ τοῦτό ἐστι τὸ , Τί γὰρ ὠφεληθήσεται ἄνθρωπος ἐὰν τὸν κόσμον ὅλον κερδήσῃ , τὴν δὲ ψυχὴν αὐτοῦ ζημιωθῇ ; Ὀρθῶς ἔφης . Ἴδοι δ' ἄν τις , καὶ μάλα ῥᾳδίως , οὐ βραχὺ τὸ μεσολαβοῦν , τοῖς τε ἐν Χριστῷ δεδικαιωμένοις , καὶ τοῖς διὰ νόμου παιδαγωγουμένοις . Τὸ μὲν γὰρ ὀθνείοις ἐπιπλέκεσθαί τισιν , ὁμόσε τε κατὰ ταὐτὸν τοῖς ἀλλογενέσιν ἰέναι , τοῖς ἀρχαιοτέροις οὐκ ἀζήμιον ἦν · ἡμῖν δὲ ὁ Παῦλος , πολιτεύεσθαι δεῖν ἄμεινόν τε καὶ εὐθαρσέστερον συμβουλεύει , λέγων · Εἴ τις ἀνὴρ γυναῖκα ἔχει ἄπιστον , καὶ αὕτη συνευδοκεῖ οἰκεῖν μετ' αὐτοῦ , μὴ ἀφιέτω αὐτήν · καὶ γυνὴ , ἤτις ἔχει ἄνδρα ἄπιστον , καὶ οὗτος συνευδοκεῖ οἰκεῖν μετ' αὐτῆς , μὴ ἀφιέτω τὸν ἄνδρα . Ἡγίασται γὰρ ὁ ἀνὴρ ἄπιστος ἐν τῇ γυναικί · καὶ ἡγίασται ἡ γυνὴ ἡ ἄπιστος ἐν τῷ ἀνδρί . Τίς οὖν ἄρα ἐστὶ τῆς ἔν γε τούτοις οἰκονομίας ὁ τρόπος ; Ἐδεδίει δὲ ἀνθ' ὅτου πάλαι μὲν ὁ νόμος τὴν πρὸς ἑτερόφρονας ἀναπλοκὴν , νυνὶ δὲ οὐκ ἔτι ; Ἐδραίους μὲν γὰρ τοὺς ἐν Χριστῷ κεκλημένους , καὶ ἀκατάσειστον ἔχοντας τὴν φιλοθεΐαν , τὸ κατοικοῦν ἐν αὐτοῖς ἀπεργάζεται Πνεῦμα , δι' οὗ καὶ ἐν ᾧ κράζομεν · Ἀββᾶ ὁ Πατήρ · οἱ δὲ οὔπω τὸ δῶρον ἐπλούτουν . Ὡς γὰρ ὁ θεσπέσιος Ἰωάννης φησὶν , Οὔπω γὰρ ἦν Πνεῦμα ἅγιον , ὅτι Ἰησοῦς οὐδέπω ἐδοξάσθη . Οὐκοῦν ἡ πᾶσα τελείωσις ἐν Χριστῷ , τετελείωκε δὲ ὁ νόμος οὐδὲν , κατὰ τὸ γεγραμμένον . Φράσῃς ἂν οὖν ἱρείροντί μοι τὸ ὅπως ἂν γένοιτο σαφὲς τὸ ἀτελὲς ἐν νόμῳ . Καὶ μάλα . Βαδιεῖται δὲ ἡμῖν ἐπὶ τὰ ἐν χερσὶν ὁ λόγος , καὶ ἀγάπης τῆς εἰς τὸν πλησίον ἐκβασανιεῖ τοὺς τρόπους , παχύτερόν πως ἢ χρὴ τῆς διὰ Μωσέως συγγραφῆς , τοῖς ἀρχαιοτέροις εἰσκεκομισμένης . Ἴθι δὴ οὖν ἐπ' αὐτὸ [ τὸ ] δὴ τουτὶ , καὶ μάλα προθύμως . Οὐκοῦν ὁ μὲν νόμος , Ἀγαπήσεις , φησὶ , τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτόν · ὁ δὲ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς , τῆς φιλαλληλίας τὸν νόμον διὰ μορίων ὅσων ἡμῖν εἰσηγεῖται λόγων , συνήγορον δὲ τῷ νόμῳ τὴν ἔμφυτον γνῶσιν , καὶ τὴν ἐν ἑκάστῳ θέλησιν οἱονεὶ καθιστὰς , Ἃ οὖν θέλετε , φησὶν , ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι , ταῦτα καὶ ὑμεῖς ποιεῖτε αὐτοῖς ὁμοίως . Εἰ γὰρ ὧνπερ ἄν τις εὔξαιτο τυχεῖν , ταῦτα δρᾷν ἕλοιτο καὶ αὐτὸς ἑτέροις , οὐκ ἀποδραμεῖται σκοποῦ · βαδιεῖται δὲ μᾶλλον κατ' εὐθὺ τῆς ἀγάπης , καὶ τὸν τῆς φιλαλληλίας ἀναδήσεται στέφανον . Εὖ λέγεις . Ἡ ἀγάπη τοίνυν , νόμου μὲν πλήρωσις , πίστεως δὲ καὶ ἐλπίδος ἀμείνων . Γράφει γὰρ οὕτως ἡμῖν ὁ θεσπέσιος Παῦλος . Τοιγάρτοι καθάπερ ἐξ ἀνθέων ἠρινῶν πολυειδῆ τινα στέφανον ἀναπλέκων αὐτῇ , πάλιν φησί · Κἂν ψωμίσω πάντα τὰ ὑπάρχοντά μου , καὶ ἐὰν παραδῶ τὸ σῶμά μου ἵνα καυθήσομαι , ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω , οὐδὲν ὠφελοῦμαι . Ἡ ἀγάπη μακροθυμεῖ , χρηστεύεται , ἡ ἀγάπη οὐ ζηλοῖ , οὐ περπερεύεται , οὐ φυσιοῦται , οὐκ ἀσχημονεῖ , οὐ ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς , οὐ παροξύνεται , οὐ λογίζεται τὸ κακὸν , οὐ χαίρει ἐπὶ τῇ ἀδικίᾳ , συγχαίρει δὲ τῇ ἀληθείᾳ · πάντα στέγει , πάντα πιστεύει , πάντα ἐλπίζει , πάντα ὑπομένει ἡ ἀγάπη , οὐδέποτε ἐκπίπτει . Ἀλλ' ἐμφανῆ μὲν ἅπασιν , ὥς γε οἶμαι , ταυτὶ , καὶ μακρὸς ἂν γένοιτο λίαν ὁ περὶ αὐτῶν λόγος , εἴπερ τις ἕλοιτο λεπτῶς τὰ παρὰ τῇ Νέᾳ συναγείρειν Γραφῇ . Τετραψόμεθα δὲ νυνὶ πρὸς τὰς ἐκ νόμου σκιὰς , καὶ τὰ ὡς ἐν τύποις ἔτι τοῖς πάλαι τεθεσπισμένα . Ἄριστα διανοῇ . Μελέτησις μὲν ὁ νόμος ἦν εἰς δικαιοσύνην καὶ προεισβολή τις ὥσπερ τῶν εὐαγγελικῶν ἀνδραγαθημάτων . Γέγραπται γάρ · Ἀρχὴ ὁδοῦ ἀγαθῆς , τὸ ποιεῖν τὰ δίκαια . Παιδαγωγεῖ γὰρ ὁ νόμος ἐπὶ Χριστὸν , καὶ τῆς ἐν αὐτῷ νοουμένης ζωῆς οὐ διεψευσμένην ἂν ἔχοι τὴν δόξαν , εἰ νοοῖτο πνευματικῶς . Καὶ ἵστησι μὲν εἰς δικαιοσύνην , ἀποφέρει δὲ πρὸς τὸ ὑπὲρ τοῦτο ἔτι τὸ μάθημα τὸ εὐαγγελικόν . Τρόποι δὲ δικαιοσύνης , πρῶτος μὲν , τιμὴ καὶ ἀγάπησις , ἡ εἰς τὸν ἕνα τε καὶ φύσει Θεόν · γείτων δὲ ὥσπερ καὶ μετ' ἐκεῖνο εὐθὺς ἡ εἰς ἀδελφοὺς καὶ ὁμογενεῖς , προεγκειμένης τῆς εἰς γονέας αἰδοῦς . Ἐν κόσμῳ δὴ οὖν τῷ πρέποντι πρόεισιν ἡμῖν ὁ Λόγος , μετά γε τὴν εἰς Θεὸν εὐσέβειαν , καὶ τὸ εἰς γονέας εὐλαβὲς , ὅτι τῆς ἐπιεικείας προσήκει τὴν ἔνδειξιν καὶ εἰς ἑτέρους ἡμᾶς ποιεῖσθαι παρεγγυῶν . Πανταχῆ γὰρ ὁ νόμος , τῆς ἰσότητος προνοεῖ , καὶ ἀκριβῆ τοῦ δικαίου ποιεῖσθαι τὴν βάσανον , ὁρᾶται θεσμοθετῶν . Γέγραπται γὰρ ἐν Δευτερονομίῳ · Οὐκ ἔσται ἐν τῷ μαρσίππῳ σου στάθμιον μέγα ἢ μικρόν · στάθμιον ἀληθινὸν δίκαιον ἔσται σοι , καὶ μέτρον ἀληθινὸν δίκαιον ἔσται σοι , ἵνα πολυήμερος γένῃ ἐπὶ τῆς γῆς , ἧς Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι ἐν κλήρῳ , ὅτι βδέλυγμα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου πᾶς ποιῶν ταῦτα , πᾶς ποιῶν ἄδικον . Καὶ πάλιν ἐν τῷ Λευϊτικῷ · Ἐν μέτροις καὶ σταθμίοις , καὶ ζυγοῖς ζυγὰ δίκαια , καὶ στάθμια δίκαια , καὶ χοῦς δίκαιος ἔσται σοι . Μέτροις δὲ καὶ σταθμίοις καὶ ζυγοῖς παρισοῦν εὖ μάλα τῆς δικαιοσύνης τοὺς τρόπους ἠπείγετο καὶ μάλα ὀρθῶς · νοῦς γὰρ εὐθύς τε καὶ φιλοδίκαιος ταλαντεύει τρόπον τινὰ καὶ ἀναμετρεῖ τῶν πραγμάτων τὰς φύσεις , καὶ τὸν τῆς ἰσότητος βασανίζει λόγον , λεπτότερόν τε καὶ ἀκριβέστερον , ἤπερ ἂν οἴοιτό τις τοὺς ἐπὶ πλάστιγγος καὶ ζυγοῦ , τὸ νόμισμα δοκιμάζοντας · ἐπιμετρεῖ δὲ ὥσπερ ἑκάστῳ τῶν θεωρουμένων τὸ ὅτι μάλιστα πρέπον αὐτῷ , οὔτε τῷ περιττῷ τῆς ἀκριβοῦς ἰσότητος παραλύων κάλλος , οὔτε μὴν τῇ πρὸς τὸ μεῖον ὑποφορᾷ , παραχαράττεσθαι συγχωρῶν τὸ ὡς ἐν ἰσότητι διαρκές . Ἔστω τοίνυν ζυγὰ καὶ στάθμια δίκαια , καὶ χοῦς δίκαιος , φησίν · εἶεν δ' ἂν , οἶμαι , ταυτὶ , τύποι τινὲς ὥσπερ καὶ ἐμφανῆ παραδείγματα , τρόπους ἡμῖν ὑποφαίνοντα , δι' ὧνπερ ἂν ἡμῖν ὁ τῆς ἀκριβοῦς ἰσότητος διερευνῷτο λόγος , καὶ ἡ τῆς δικαιοσύνης ἀναφανεῖται γνῶσις . Σύνες δὲ ὅτι συμμετρεῖται μὲν τὰ ἐν νόμῳ , καὶ ὅρον ἔχει τὴν δικαιοσύνην , πλουτεῖ δὲ τὸ μεῖζον , καὶ πολὺ δὴ λίαν ἐπέκεινα τρέχει τὰ διὰ Χριστοῦ . Πέρα γὰρ δικαίου τὸ ἀγαθὸν , τουτέστι , τῆς ἐν Χριστῷ πολιτείας ἡ δόξα . Εὖ λέγεις . Μεμνήσομαι γὰρ τοῖς ἐν πίστει δεδικαιωμένοις διειπόντος Χριστοῦ · Ἀμὴν , ἀμὴν , λέγω ὑμῖν , ἐὰν μὴ περισσεύσῃ ἡ δικαιοσύνη ὑμῶν πλέον τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων , οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν . Ἀλλ' ὧδε μὲν ἡμῖν ἐχέτω ταυτί · πολυπραγμονῶμεν δὲ , εἰ δοκεῖ , τῆς Μωσαϊκῆς ἐπιεικείας τὸ μέτρον , καὶ τῆς κατὰ νόμον δικαιοσύνης τὴν δόξαν · τὸν γάρτοι φιλοθηρεῖν τοῦ δικαίου τὴν γνῶσιν ὀρθότατα διεσπουδακότα , καὶ μὴν καὶ τὸ διαπρέπειν ἐν ἀγαπήσει τυχὸν τῇ πρὸς ἀδελφοὺς ἐν λόγῳ πεποιημένον , ἀσφαλῆ τε καὶ βεβηκότα , καὶ ὅπερ ἐστὶν ἀληθῶς , ὁρᾶσθαι πρέπει , οὐκ εὐκατάσειστον , οὐδὲ ἐλαφρὸν , οὐ κατάπλαστον ἔχοντα τὸ χρηστὸν , καὶ ὥσπερ ὄϊος τῷ κωδίῳ κατασκιάζει ἐθέλοντα τὴν λύκου μορφὴν , μᾶλλον δὲ γυμνὴν καὶ ἀνεπίληπτον ἔχειν ἐπείγεσθαι τοῦ ἰδίου τρόπου τὴν ἐλευθερίαν . Τοιγάρτοι φησὶν ὁ νόμος · Οὐ πορεύσῃ δόλῳ ἐν τῶ ἔθνει σου , καὶ οὐ μισήσεις τὸν ἀδελφόν σου τῇ καρδίᾳ σου . Τίθησί τε καὶ ἑτέρως αὐτό · Καὶ ἱμάτιον γὰρ , φησὶν , ἐκ δύο ὑφασμένον οὐκ ἐπιβαλεῖς σεαυτῷ · καὶ πάλιν · Οὐκ ἐνδύσῃ κίβδηλον ἔριον καὶ λίνον ἐν τῷ αὐτῷ . Πάνδεινον γὰρ ἀληθῶς καὶ μώμου παντὸς ἐπέκεινα , τοῖς ἐν ὑπολήψει χρηστότητος ἀπάτη καὶ δόλος · καὶ ἔστι τὸ χρῆμα τῶν ἄγαν παρὰ Θεῷ κατεστυγημένων , καὶ ἀδελφὴν ἔχον ἀεί πως τὴν διψυχίαν , καὶ τὸ οἱονεὶ τῆς γνώμης διφυές τε καὶ ἀλλοπρόσαλλον , ἐφ' οἷς ὅτι μάλιστα καταθήγεται πρὸς ὀργὰς ὁ θεῖός τε καὶ ἀκήρατος νοῦς . Ἔφη γάρ που περί τινων · Βολὶς τιτρώσκουσα ἡ γλῶσσα αὐτῶν · δόλια γὰρ τὰ ῥήματα τοῦ στόματος αὐτῶν · τῷ πλησίον αὐτοῦ λαλεῖ τὰ εἰρηνικὰ , καὶ ἐν ἑαυτῷ ἔχει τὴν ἔχθραν . Μὴ ἐπὶ τούτοις οὐκ ἐπισκέψομαι ; λέγει Κύριος , ἢ ἐν λαῷ τοιούτῳ οὐκ ἐκδικήσει ἡ ψυχή μου ; Ἀναβήσεσθαι δὲ καὶ εἰς τὸ ὄρος τοῦ Κυρίου φησιν ὁ Δαβὶδ , τὸν ἀθῷον χερσὶ , καὶ καθαρὸν τῇ καρδίᾳ , ὃς οὐκ ἐδόλωσεν ἐν γλώσσῃ αὐτοῦ , οὐδὲ ἐποίησε τῷ πλησίον αὐτοῦ κακόν . Ἀποφάσκει δὴ οὖν ὁ νόμος ὡς αἴσχιστόν τε καὶ ἀπηχὲς , τὸ ἐν δόλῳ πορεύεσθαι , τουτέστι , τὸ πανούργως ἑλέσθαι βιοῦν , καὶ ὑποπλάττεσθαι μὲν τῆς δικαιοσύνης τὸ σχῆμα , κατασίνεσθαι δὲ ἀδελφοὺς , τῶν τῆς ἀγάπης νόμων ἠφειδηκότα · ἄμφιόν γε μὴν ἔχειν ἡμᾶς οὐκ ἐᾷ τὸ ἐκ δυοῖν ὑφασμένον , αἴνιγμά που τὸ χρῆμα τιθεὶς , τοῦ μὴ ἀνέχεσθαι , διπλόην ὥσπερ ἔχειν εἰς νοῦν · διπλόην δὲ εἶναί φημι , τὴν ἔσω καὶ νοητὴν , τὴν ἐπάρατον ἀνθρωπαρέσκειαν , ἣ ἐκ δυοῖν ὥσπερ ἀναπλέκεται σπουδασμάτοιν , τὴν εἰς ἄλληλα διαφθορὰν οὐ μετρίαν ἠῤῥωστηκότοιν . Τίς γὰρ ἢ ποῖος τῶν ὑποκριτῶν ὁ βίος ; ἆρ' οὐχὶ τὸ ἐν ὄψει μὲν ἀνθρώπων ὁρᾶσθαι χρηστοὺς , καὶ τὸ δοκεῖν μὲν εἶναι , μὴ μὴν ἔτι καὶ εἶναι κατὰ ἀλήθειαν χρηστούς ; Καὶ μάλα . Διττὸς οὖν ὁ τρόπος ἐξ ἀνομοίων ἡμῖν θελημάτων ἐξυφασμένος . Ἀλλ' ὅ γε θεσπέσιος Δαβὶδ ἀποδέχεται τὸν μονότροπον καὶ φειδοῦς ἀξιοῦσθαί φησι τῆς ἄνωθεν · Κύριος γὰρ κατοικίζει μονοτρόπους , φησὶν , ἐν οἴκῳ . Διασκορπίζειν δὲ λέγεται καὶ ὁ Θεὸς ὀστᾶ ἀνθρωπαρέσκων · καταμυσάττεται δὲ τὸ χρῆμα καὶ ὁ Παῦλος , λέγων · Ἄρτι γὰρ ἀνθρώπους πείθω , ἢ τὸν Θεόν ; ἢ ζητῶ ἀνθρώποις ἀρέσκειν ; εἰ ἔτι ἀνθρώποις ἤρεσκον , Χριστοῦ δοῦλος οὐκ ἂν ἤμην . Καὶ τίνι τῶν ὄντων οὐκ ἀσυμφανὲς , ὡς ἔκτοπον ἀληθῶς καὶ τῆς ἀκριβοῦς ὀρθότητος ἀπωτάτω τὸ διψυχεῖν τε καὶ ὑποκρίνεσθαι ; Ἀγάπης οὖν ἄρα καρπὸς τῆς ἀμωμήτως ἐσκευασμένης καὶ ἀνδρὶ πρεπούσης δικαίῳ τε καὶ ἀγαθῷ , τὸ ἀπηλλάχθαι δόλου . Καὶ τοῦδε δεῖν δή φησιν ὁ νόμος , τόν γε ὡς ἀληθῶς τῆς δικαιοσύνης ἐπιμελητὴν , καὶ ἀγάπης τῆς εἰς ἀδελφοὺς ἐραστὴν , ὀρθῶς ἔχειν οἴεσθαι τὴν ἐπὶ τῷδε δόξαν , οὐκ εἴπερ αὐτός τε καὶ μόνος παραιτοῖτο ἀδικεῖν , ἀλλ' εἰ καὶ γένοιτο παιδευτὴς καὶ τῶν κατὰ γένος οἰκείων , ἤγουν καθ' ἕτερόν τινα τρόπον ἐγγὺς γεγονότων , καὶ τὸ τῆς πρὸς αὐτὸν οἰκειότητος ὄνομα πεπλουτηκότων . Παρεγγυᾷ δὲ καὶ ὁ Παῦλος τὸν ἐπιμελησόμενον Ἐκκλησίας , τέκνα ἔχειν ἐν ὑποταγῇ , καὶ ἀπόδειξιν τὸ πρᾶγμα τῆς ἐνούσης αὐτῷ ἐπιεικείας καὶ μὴ , ποιεῖται λέγων · Εἰ δέ τις τοῦ ἰδίου οἴκου προστῆναι οὐκ οἶδε , πῶς Ἐκκλησίας Θεοῦ ἐπιμελήσεται ; Διὰ τοῦτό φησιν ὁ νόμος ὡς ἐν παραδείγματος τρόπῳ , καὶ ἐναργοῦς εἰκόνος · Ἐὰν δὲ κερατίσῃ ταῦρος ἄνδρα ἢ γυναῖκα , καὶ ἀποθάνῃ , λίθοις λιθοβοληθήσεται ὁ ταῦρος , καὶ οὐ βρωθήσεται τὰ κρέα αὐτοῦ , ὁ δὲ κύριος τοῦ ταύρου ἀθῶος ἔσται · ἐὰν δὲ ὁ ταῦρος κερατιστὴς ᾖ πρὸ τῆς χθὲς καὶ πρὸ τῆς τρίτης , καὶ διαμαρτύρωνται τῷ κυρίῳ αὐτοῦ , καὶ μὴ ἀφανίσῃ αὐτὸν , ἀνέλῃ δὲ ἄνδρα ἢ γυναῖκα , ὁ ταῦρος λιθοβοληθήσεται , καὶ ὁ κύριος αὐτοῦ προσαποθανεῖται · ἐὰν δὲ λύτρα ἐπιβληθῇ αὐτῷ , δώσει λύτρα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ , ὅσα ἐὰν ἐπιβάλωσιν αὐτῷ . Ἐὰν δὲ υἱὸν ἢ θυγατέρα κερατίσῃ ὁ ταῦρος , κατὰ τὸ δικαίωμα τοῦτο ποιήσουσιν αὐτῷ . Ἐὰν δὲ παῖδα κερατίσῃ ἢ παιδίσκην , ἀργυρίου τριάκοντα δίδραχμα δώσει τῷ κυρίῳ αὐτῶν , καὶ ὁ ταῦρος λιθοβοληθήσεται . Ἆρά σοι σαφὲς τὸ χρησμῴδημα ; Οὐ σφόδρα . Ἄθρει δὴ οὖν ὅ φημι , καὶ πρό γε τῶν ἄλλων εἰς νοῦν ἔχε τὸν ἱερώτατον Παῦλον , ὡδὶ γεγραφότα · Μὴ τῶν βοῶν μέλει τῷ Θεῷ ; Ἢ δι' ἡμᾶς πάντως λέγει ; Ταύρῳ δὴ οὖν παρεικάζει τὸν ὑβριστήν τε καὶ ἀλαζόνα , καὶ πλεονεκτεῖν ἰσχύοντα . Γαῦρον γὰρ ἀεί πώς ἐστι καὶ ἀγέρωχον τὸ ζῶον , καὶ πάνδεινον εἰς ἀλκὴν , καὶ δύσοιστον ἔχει τὴν ἔφοδον . Τὸν δὴ τοιοῦτον , εἰ γένοιτο , φησὶν , οἰκεῖος , καὶ οἱονεί πως κατεζευγμένος τῶν ὁσιουργεῖν ᾑρημένων τινὶ , παραλύσειέ τε , μᾶλλον δὲ καὶ ἀνέλοι τινὰ , καταχωννὺς τάχα που ταῖς πλεονεξίαις , ἀποτιννῦναι δίκην τὴν ἐπ' αὐτῷ θανάτῳ προστέταχε · χρῆναι ἔφη λιθόλευστον τελευτᾷν . Ὑποκλέπτει δὲ τῆς ὀργῆς τὸν κεκτημένον , εἰ μὴ τῆς πλεονεξίας εἰδείη τὸν τρόπον , μηδὲ τῆς ἐκείνου φαυλότητος ἁλίσκοιτο κοινωνός · οὐ γὰρ ἡμῶν ἐγκλήματα τὰ ἑτέρων , εἰ λαθραῖα γένοιτο τυχόν . Ἐσθίειν δ' οὐκ ἐᾷ τοῦ ταύρου τὰ κρέα , τό τοι μὴ χρῆναι μεταλαχεῖν τῆς ἑτέρων ἀκαθαρσίας , ὡς ἐν τύπῳ τῷ κατὰ τὴν βρῶσιν καὶ τὴν οἱονεὶ μέθεξιν ὑποτυπῶν · ἆρ' οὐχὶ τοῦτό ἐστιν ἐναργῶς , τὸ , Σεαυτὸν ἁγνὸν τήρει , καὶ μὴ κοινώνει ἁμαρτίαις ἀλλοτρίαις ; Πάνυ μὲν οὖν . Συγκαταδικάζεσθαι δὲ τῷ μόσχῳ δεδικαίωκε τὸν δεσπότην , εἴπερ εἰδείη τὸ πλημμεληθὲν , καὶ μαθὼν ἐλέγχοιτο τὴν πλεονεξίαν · τὸ γὰρ ἀπείργειν δύνασθαι τῆς ἀδικίας τοὺς τρόπους , καὶ κατακωλύειν εὖ μάλα τὸ πλημμελὲς , εἶτα τοῦτο δρᾷν οὐκ ἀνέχεσθαι , καὶ λίαν ἐσπουδασμένως , μονονουχὶ καὶ συνειργασμένον ἀποφαίνει τὸν ἄνθρωπον , καὶ ὅσον ἧκεν εἰς θέλησιν καὶ ταυτοβουλίαν τοῖς ἐθέλουσιν ἀνοσιουργεῖν καὶ συνεκπονεῖν ᾑρημένον . Τεθνάτω δὴ οὖν ὁ τοιόσδε , φησὶν , πλὴν εἰ μὴ λύτρα καὶ τὰς ἔν γε τούτοις ζημίας ἐπιθεῖεν οἱ κριταί . Βλέπει δὲ ὁ νόμος πρὸς τὸ χρηστὸν , καὶ συνθέλησιν τὴν εἰς ἁμαρτίαν , καὶ ὡς ἐν ψιλῇ συναινέσει συνδρομήν . Κολάζει γὰρ μετριώτερον , εἴπερ ἕλοιντο , φησὶν , οἱ κριταί . Καὶ δέχου τὸν τύπον εἰς ἀλήθειαν · κατακρίνει μὲν γὰρ θανάτῳ τὰ παγχάλεπα τῶν πλημμελημάτων ὁ πάντων κριτὴς , πλὴν προσίεται τοὺς ἡμαρτηκότας , καὶ λύτρα προσφέροντας , τὰ τῆς ἁμαρτίας λυτικὰ , τὸ ἐκ μετανοίας δάκρυον , τὸν ἐπὶ ταῖς μεταγνώσεσι πόνον , τῆς ἐλεημοσύνης τοὺς τρόπους · Κατακαυχᾶται γὰρ ἔλεος κρίσεως , κατὰ τὰς Γραφάς . Ἀκριβῆ δὲ ὁ νόμος καὶ τὴν ἐπὶ τοῖς πεπονθόσι ποιεῖται διαστολήν · εἰ μὲν γὰρ υἱὸν ἡ θυγατέρα , φησὶν , ὁ μόσχος ἀνέλῃ , τεθνάτω καὶ ἀφιλοικτιρμόνως · εἰ δὲ παῖδα ἢ παιδίσκην , ἀργύριον ἔστω τὸ ὑπὲρ αὐτῶν ζητούμενον . Τίς οὖν ὁ λόγος , πῶς οὐκ ἄξιον ἰδεῖν ; καίτοι τὸ ἐλεύθερόν τε καὶ δοῦλον ἐν ἡμῖν , ἐκ πλεονεξίας καὶ οὐκ ἀῤῥώστημα φύσεως , καθάπερ ἀμέλει καὶ τὸ νοσεῖν · Εἷς γὰρ ἡμᾶς ἔκτισε Θεὸς , καὶ εἷς ὁ πάντων Πατὴρ , κατὰ τὴν τοῦ προφήτου φωνήν . Ἆρ' οὖν ὡς ἔγκλημα καὶ δουλείαν καταγράφει τινῶν ὁ Δημιουργός ; ἆρα καὶ παρ' αὐτῷ τὸ δοῦλον ἐν μείοσι , καὶ δόξῃ πλεονεκτεῖ τὸ ἐλεύθερον ; Οὐ μὲν οὖν . Ἐν γὰρ Χριστῷ Ἰησοῦ οὐκ ἔνι δοῦλος , οὔτε ἐλεύθερος . Οὐκοῦν , σκιὰ γὰρ ὁ νόμος , διὰ μὲν υἱοῦ τε καὶ θύγατρος , τὸ ἐλεύθερον τῶν ἁγίων σημαίνεται γένος · διὰ δέ γε παιδός τε καὶ παιδίσκης , τὸ δοῦλον ἔτι καὶ ὑπὸ ζυγὸν ἁμαρτίας . Ἔστι δὲ οὐ ταυτὸν , τὸ πλημμελεῖν εἰς ἁγίους ἢ ἁμαρτωλούς . Κολάζεται δὲ οὐκ ἐν ἴσῳ μέτρῳ τὰ ἐπ' ἀμφοῖν · ὅτι μὲν γὰρ ἀδελφοὶ τὴν φύσιν , οἴδε τε κἀκεῖνοι , παντί τῳ σαφές · ἀλλ' ἔστι τὸ ἅγιον , ἐν ὑπεροχῇ τῇ πνευματικῇ , καὶ ἐν τοῖς τῆς ἀρετῆς ὑψώμασι · καὶ παρὰ τῷ Θεῷ τίμιον , ὡς καὶ ἐν υἱοῦ τάξει γενέσθαι καὶ θύγατρος , καὶ τὸ ἀνθρώπινόν τε καὶ δουλοπρεπὲς ὑπερφέρεσθαι μέτρον . Ὁσιουργεῖν δὲ ὁ νόμος καὶ ἀγάπης ἔχεσθαι τῆς εἰς ἀδελφοὺς , καὶ καθ' ἑτέρους ἡμῖν εἰσηγεῖται τρόπους , οὓς καὶ παραθέντες ἐφεξῆς , τὸ εἰς νοῦν ἧκον ἐφ' ἑκάστῳ ἐροῦμεν . Ἔφη γὰρ πάλιν · Ἐὰν δέ τις ἀνοίξῃ λάκκον , ἢ λατομήσῃ λάκκον , καὶ μὴ καλύψῃ αὐτὸν , καὶ ἐμπέσῃ ἐκεῖ μόσχος , ἢ ὄνος , ὁ κύριος τοῦ λάκκου ἀποτίσει , ἀργύριον δώσει τῷ κυρίῳ αὐτῶν , τὸ δὲ τετελευτηκὸς αὐτῷ ἔσται . Τοῦτο δέ ἐστιν αἰνιγματωδῶς , τὸ μὴ τιθέναι πρόσκομμα τῷ ἀδελφῷ ἢ σκάνδαλον , καὶ τὸ ὠφελεῖν πεφυκὸς οὐκ ἐᾷν ἄχρηστον γενέσθαι τισὶν , οὔτε μὴν ὁδὸν ὁρᾶσθαι πρὸς θάνατον , τὰ ἡμῖν τε καὶ ἑτέροις ἀναγκαῖα πρὸς ζωήν . Ἢ γὰρ οὐχὶ λάκκον τις ἀνοίγων , ἢ λατομῶν , ἑαυτῷ τι καὶ ἑτέροις χρήσιμόν τε καὶ ἀναγκαῖον ἀποτελεῖ ; Ἀλλὰ μὴ ἔστω , φησὶ , κινδύνου πρόφασις ἑτέρῳ τὰ σά . Ἡ γὰρ ἀγάπη , καθά φησιν ὁ θεσπέσιος Παῦλος , οὐ ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς , λογίζεται δὲ μᾶλλον καὶ τὰ ἑτέρων . Καὶ τίς ὁ λάκκον ἀνοίγων ἢ λατομῶν , τίς δὲ ὁ λάκκος , ἐθέλοιμ' ἂν εἰδέναι σαφῶς . Τὸ μὲν οὖν ἐκ τῆς ἱστορίας ὑποδηλούμενον , οὐκ ἀσυμφανές · χρῆναι γάρ φησι κατακαλύπτεσθαι λάκκον , ἵνα μή τι βλάβος συμβαίνῃ τισίν . Ἤγουν ἴστω , φησὶν , ὁ μὴ τοῦτο πεπραχὼς , ὡς εἴπερ τι κατολισθήσειεν , ἀργύριον ἀποδώσει τῷ κυρίῳ αὐτοῦ , τὸ δὲ τεθνηκὸς ἔσται αὐτῷ . Ἀναθρώσκοντες δὲ τὸ τῆς ἱστορίας ἐμφανὲς , καὶ εἰς θεωρίαν ἀναγαγόντες τὸ χρῆμα πνευματικὴν , ἐκεῖνο ἐροῦμεν · Λάκκον ἔοικεν ὀνομάζειν ἡμῖν ἐν τούτοις ὁ νόμος , τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς τὴν γνῶσιν , καὶ τὸν περὶ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος λόγον , καὶ τοῦ κατὰ Χριστὸν μυσιηρίου τὴν εἴδησιν · κεῖται γὰρ ὥσπερ ἐν βάθει ταυτὶ , καὶ ζωοποιὸν ἔχει τὴν δύναμιν · καὶ μαρτυρήσει λέγων αὐτὸς ὁ Σωτήρ · Αὕτη δέ ἐστιν ἡ αἰώνιος ζωὴ , ἵνα γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεὸν , καὶ ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν . Οὐκοῦν ὁ συγγράμμασι μὲν τοῖς ἀρχαιοτέροις ἐντυχὼν , καὶ σὺν πόνῳ πολυπραγμονῶν τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς τοὺς λόγους , καὶ τὴν ἀκριβῆ τε καὶ ἀκίβδηλον γνῶσιν ἀναζητῶν , πολλὴν ἂν ἔχοι τὴν ἐμφέρειαν πρός γε τὸν ὀρύττοντα λάκκον · ζητεῖ γὰρ ὕδωρ ζωοποιὸν , καὶ πηγὴν εὐφραίνουσαν , καὶ χειμάῤῥουν τρυφῆς · ὁ δέ γε εἰς τοῦτο λοιπὸν συνέσεως ἀφιγμένος , ὡς καὶ ἰδίᾳ δύνασθαι παραδοῦναι συγγραφῇ τοῦ μυστηρίου τὸν λόγον , λατομεῖ λάκκον · καινουργεῖ γὰρ ὥσπερ οὐ τοῖς ἑτέρων ἱδρῶσιν ἐποικοδομῶν , ἀλλὰ τοῖς ἰδίοις ἑαυτόν τε καὶ ἑτέρους ὠφελῶν . Ὀρύττουσι δὲ λάκκους συντετριμμένους , κατὰ τὴν τοῦ προφήτου φωνὴν , καὶ οἱ τῆς ψευδωνύμου γνώσεως ἐρασταί · εἴ τις τοίνυν ὀρύξειε λάκκον , ἀσφαλιζέσθω , φησὶν , μὴ ἄρα τισὶν ὀλέθρου γένοιτο τρόπος , τὸ καλῶς εἰργάσθαι δοκοῦν · δεῖ γὰρ ἡμᾶς ὀρθῶς τε καὶ ἀπηκριβωμένως τὸν περὶ Θεοῦ ποιεῖσθαι λόγον , ὡς μηδενὶ γενέσθαι σκανδάλου πρόφασιν . Καὶ τοῦτο , οἶμαι , ἐστὶ τὸ πῶμα ἐπικεῖσθαι τῷ λάκκῳ , τὸ τῆς καθηκούσης ἀσφαλείας μὴ ἀμοιρεῖν τὸν λόγον . Ἐὰν γὰρ πέσῃ , φησὶ , βοῦς ἢ ὄνος , ὁ πεπονηκὼς ἀποτίσει . Βοῦν δὲ καὶ ὄνον ὀνομάζει πάλιν οὐχ ἁπλῶς , ἀλλ' ὡς ἐν λόγῳ βαθεῖ · καὶ βοῦν μέν φησιν , ἵνα νοήσῃς τὸ ἱερόν τε καὶ καθαρὸν γένος · ὄνον δὲ , ἵνα συνῇς , τὸ ἀνίερον καὶ ἀκάθαρτον · οὐ γὰρ προσάγεται κατὰ νόμον εἰς θυσίαν Θεῷ τὸ ἀκάθαρτον · ἱερὸν δὲ γένος καὶ καθαρὸν εἶναί φαμεν , τοὺς ἡγιασμένους ἤδη διὰ τῆς πίστεως · ἀνίερον δὲ καὶ ἀκάθαρτον , τοὺς οὔπω κεκαθαρμένους διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος , ἀλλ' ἐντετηγμένον ἔχοντες ἔτι τῆς ἁμαρτίας τὸν μολυσμόν . Ὅμοιον οὖν ὡς εἰ λέγοι , Εἴ τι γένοιτο βλάβος , ἢ περί τινα τῶν ἤδη βεβαπτισμένων καὶ κατεσφραγισμένων διὰ τῆς χάριτος εἰς οἰκειότητα τὴν ὡς πρὸς Θεὸν , ἤγουν εἴς τινα τυχὸν τῶν οὔπω τοιούτων , ὀφλήσει δίκην ὁ τοῦ σκανδάλου πρόξενος , καὶ αὐτῷ μενεῖ τὸ τεθνηκὸς , τουτέστιν , αὐτοῦ γενήσεται τοῦ παθόντος ὁ θάνατος . Ἀσφαλίζεταί γε γοῦν καὶ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ ἡμᾶς λέγων · Ὃς ἐὰν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων εἰς ἐμὲ , συμφέρει αὐτῷ , ἵνα κρεμασθῇ μύλος ὀνικὸς περὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ καταποντισθῇ ἐν τῷ πελάγει τῆς θαλάσσης . Ὀρθῶς ἔφης . Ἴδοις δ' ἂν εὐκόλως καὶ δι' ἑτέρων ἡμῖν αἰνιγμάτων παραδηλοῦντα τὸν νόμον σφαλερὸν , ὅτι τὸ πλημμελεῖν καὶ τοῦτο εἰς ἀδελφούς · τὸ γὰρ τύπτειν αὐτῶν ἀσθενοῦσαν τὴν συνείδησιν , εἰς Χριστὸν ἡμῶν ἀναφέρει τὸ πλημμελές . Ἔφη τοίνυν · Ἐὰν δὲ ἐξελθὸν πῦρ εὕρῃ ἀκάνθας καὶ προσεμπρήσῃ ἅλωνας ἢ στάχυας , ἢ πεδίον , ἀποτίσει τὸ πῦρ ὁ ἐγκαύσας . Οὐ γάρ τοι προσήκει τοῖς ἀδικεῖν πεφυκόσι συνδιόλλυσθαι τὸ χρηστὸν , οὐδὲ τοῖς ἀγρίοις συνδαπανᾶσθαι τὸ ἤμερον . Πῶς ἔφης ; Ἢ γὰρ οὐχὶ ταῖς ἐν ὄρεσί τε καὶ ἐν ἀγροῖς ἀκάνθαις παρεικάζοιτο ἂν εἰκότως τὰ τῶν ἀνοσίων αἱρετικῶν συγγράμματα , καὶ ἡ τῶν παρ' Ἕλλησι δογμάτων τερθρεία ; τίς γὰρ ἂν γένοιτο ταῖς τῶν ἀνθρώπων ψυχαῖς ἐκεῖθεν ἡ ὄνησις , μᾶλλον δὲ ποῖον οὐκ ἔσται βλάβος τοῖς εἰς νοῦν ἐθέλουσιν ἐκεῖνα λαβεῖν ; Πυρὸς τοίνυν μόνου τροφὸς , ἡ ἄκανθα , καὶ φλογὸς διατροφή . Ἀνακαίουσι δὲ καὶ φλόγας ἡμῖν τὰς εἰς αἰῶνα καὶ τῶν πεπλανημένων τὰ ἐξίτηλα δόγματα , καὶ τὰ τῶν εἰδωλολατρῶν γραοπρεπῆ μυθάρια · ἄσταχυς δὲ καὶ σῖτος , ἡμερωτάτη τροφὴ , καὶ ἀνθρώποις ἐδώδιμα , καὶ ἀναγκαῖα πρὸς ὄνησιν · συνέχει γὰρ ἡμᾶς εἰς ζωὴν , καὶ τύπος ἂν εἴη τῶν τῆς ἀληθείας δογμάτων , δι' ὧν οἱ πεπιστευκότες ὡς ἄρτῳ ζῶντι τρεφόμεθα καὶ ἀληθινῷ , τῷ Χριστῷ . Ἔστι δὲ αὖ πεδίον λεῖον ὥσπερ τι καὶ ἄτραχυ , τοῖς διαστείχειν εἰδόσιν ὀρθῶς ἡ θεόπνευστος Γραφή · Πάντα γὰρ ἐνώπιον τοῖς συνιοῦσι , κατὰ τὸ γεγραμμένον · καὶ ὀρθὰ τοῖς εὑρίσκουσι γνῶσιν . Οὐκοῦν ἄκανθα μὲν ἡ μυσαρωτάτη καὶ βέβηλος ἀθυροστομία τῶν διεστραμμένων · σῖτος δὲ καὶ ἄσταχυς ὁ ψυχωφελής τε καὶ τροφιμώτατος τῆς ἀληθείας λόγος · ψιλὸν δὲ πεδίον , ἡ θεόπνευστος Γραφή . Ὅταν τοίνυν οἷά περ φλόγες , ἢ πῦρ τοῖς τῶν ἑτεροδόξων τε καὶ Ἑλλήνων φενακισμοῖς οἱ τῶν ἁγίων μυσταγωγῶν ἐπιφύοιντο λόγοι , τοῖς τῆς ἀληθείας συνηγοροῦντες δόγμασι , καὶ τὰ κατὰ μόνης ἰόντων ἀκάνθης φησὶ , καὶ καταφλεγόντων μὲν ὡς ἄχρηστον καὶ ἀγρίαν ὕλην , τὰ παρ' ἐκείνοις συγγράμματα , μὴ συναδικούντων δὲ σῖτον ἢ ἄσταχυν , τουτέστιν , νηφέτωσαν οἱ μυσταγωγοὶ , μὴ ἄρα τι καταπημήνειαν τῶν τῆς ἀληθείας δογμάτων · ἢ ἴστω , φησὶν , ὁ σὺν ἀσφαλείᾳ τοῦτο δρᾷν οὐκ ἀνεχόμενος , ὡς εἴπερ τι γένοιτο συγκαταφλεχθῆναι τοῖς φαύλοις τῶν ἀναγκαίων εἰς ὄνησιν , ἀποτίσει τῆς ἀπροσεξίας τοὺς λόγους . Αἰσθάνῃ δὴ οὖν ὅσην ἡμᾶς ποιεῖσθαι τὴν ἐπιτήρησιν προστέταχεν ὁ νομοθετῶν , τῆς εἰς ἀδελφοὺς ἀγάπης τὸ εἰλικρινὲς ἀθόλωτον ἀποσώζων πανταχῆ ; Συνίημι .
Lemmas: περι ὁ εἰς ἀδελφός ἀγάπη . Εὐφημία ἐγώ , εἰμί Παλλάδιος , ὁ εἰς λῆξις καί ἄνω2 στεφανόω ὁ νόμος ὁ πρῶτος τε καί ὑπέρ ὁ ἐντολή , ὁ , ἀγάπησις κύριος ὁ Θεός σύ , φημί , ἐκ ὅλος ὁ Καρδία σύ , καί ἐκ ὅλος διάνοια , καί ἐκ ὅλος ὁ ἰσχύς σύ · προσεπάγω δέ , ὅτι καί ὁ πλησίος σύ ὡς σαυτοῦ , καί μήv καί αὐτός ὁ Χριστός φάσκω ἐναργής , ὅτι ἐν οὗτος ὁ δύο ἐντολή ὅλος ὁ νόμος καί ὁ προφήτης κρεμάννυμι , πλήρωμα τε νόμος ὁ ἀγάπη κατονομάζω καί ὁ θεσπέσιος Παῦλος , διά ὅς ὁ μηδείς ὁ πλησίος ἐργάζομαι κακός , ἀποχράω ἐγώ , ὡς γοῦν ἐγώ δοκέω , ὁ ἐπί ὁ πρῶτος διασκευή ποιέω ὁ λόγος , κατά γε ὁ ἐγχωρέω , ἄνω τε καί κάτω , καί οἱονεί πως ἐν κύκλος περινοστέω , καί οὐ ἀγεννής ἀφηγέομαι ὁ εἰς θεός ἀγάπη ὁλοτελής τε καί ἀμώμητος παντελῶς , τίς εἄν γίγνομαι πρός ἐγώ ὁ τρόπος . φέρω δή οὖν ὁ γείτων τε καί ἀδελφή πολυπραγμονέω ἐντολή , καί ἀγάπη ὁ εἰς ὁ πλησίος ἀκριβής ποιέω ὁ κατάσκεψις , ἰχνηλατέω εὕω μάλα ὁ διά ὅς εἄν γίγνομαι τις μέν ἀρετή ἐν κύκλος καλός , φιλοτεχνία δέ ὁ εἰς οὗτος , ὁ ἀγαθός δόξα ἀείρω , ἐν ἀγαθότης βαδίζω μετά Θεός καί ἄνθρωπος κατά ὁ θεσπέσιος Σαμουήλ . χρή γάρ ἐγώ φημί ὁ εἰς θεός ἀγάπη συνεπιτηδεύω ἀστεῖος ὁ εἰς ἀδελφός · ὡς ὁ ὅς λείπω εἷς , ὁ ἐπί ἄμφω ἀπότευξις ἔχω , κατά γε ὁ Ἰωάννης φωνή . γράφω γάρ ὧδε · ἐάν τις εἶπον , ὅτι ἀγαπάω ὁ θεός , καί ὁ ἀδελφός αὐτός μισέω , ψεύστης εἰμί · ὁ γάρ μή ἀγάπη ὁ ἀδελφός αὐτός εἰμί ὁράω , ὁ θεός ὅς οὐ ὁράω πῶς δύναμαι ἀγαπάω ; καί οὗτος ὁ ἐντολή ἔχω παρά αὐτός , ἵνα ὁ ἀγάπη ὁ θεός , ἀγαπάω καί ὁ ἀδελφός αὐτός . συνδιόλλυμι δή οὖν ἀλλήλων ἑκάτερος καί συνανίσχω λαμπρῶς · ἀγχιθυρέω γάρ ὥσπερ ἀλλήλων ὁ ἀρετή , καί οἷος τις συνωρίς ἀδιάσπαστος , εἰς εἷς τίς ὁ ἐκπρεπής καί τέλειος κάλλος ὁ εἰς θεός εὐσέβεια , ὁ ἡνιοχέω ἀγαθός μελετάω διακομίζω . εὕω φημί . καί ἐπεί ὅς σκοπός ὁ ἱδρόω ἐν οὗτος , ἔρχομαι δή αὖος , καί ὁ ἐπί ἕκαστος ὁ θεώρημα συναγείρω πίστις ἐκ ὁ ἱερός Γράμμα , πειράω ἐγώ λέγω , ὁ ὅπως εἄν γίγνομαι ὁ εἰς ὁ πλησίος ἀγάπη ἀκραιφνής ὁ πλήρωσις . Πλείστη μέν οὖν ὅσος πρός οὗτος ἐγώ ἀποφέρω τρίβος . γράφω γάρ , ὅτι Πλατύς ὁ ἐντολή σύ σφόδρα . ὁ γε μήv ἐπί ἕκαστος ὁ δράω εὐτεχνής , οὐ ἑτέρωθεν εἄν οἴομαι ποῦ συλλέγω τις πλήν ὅτι γε διά ὁ νόμος · δίδωμι γάρ ἐγώ αὐτός εἰς βοήθεια προφητικός φημί λόγος . καί γοῦν πρός ἀνάμνησις ἐγώ ὁ διηνεκής ὁ θεσπίζω διανίσταμαι ὁ νομοθέτης , φημί · καί ἐμβάλλω ὁ ῥῆμα οὗτος εἰς ὁ Καρδία σύ , καί εἰς ὁ ψυχή σύ , καί ἀπάπτω οὗτος εἰς σημεῖον ἐπί ὁ χείρ σύ , καί εἰμί ἀσάλευτος πρό ὀφθαλμός σύ , καί διδάσκω αὐτός ὁ τέκνον σύ , λαλέω αὐτός , κάθημαι ἐν ὁδός , καί κοιτάζω , καί διανίστημι , καί γράφω αὐτός ἐπί ὁ φλιά ὁ οἶκος σύ , καί ὁ πύλη σύ , ἵνα πολυημερεύω , καί ἡμέρα ὁ υἱός σύ ἐπί ὁ γῆ , ὅς ὄμνυμι Κύριος ὁ πατήρ σύ δίδωμι αὐτός , καθώς ὁ ἡμέρα ὁ οὐρανός ἐπί ὁ γῆ . καί τίς δή πάλιν εἰμί ὁ , ἀπάπτω αὐτός ἐπί ὁ χείρ σύ , ἐν ὁ Ἀριθμοί δηλόω σαφῶς . γράφω γάρ ὧδε · καί εἶπον Κύριος πρός Μωσῆς , λέγω · λαλέω ὁ υἱός Ἰσραήλ , καί εἴρω πρός αὐτός , καί ποιέω ἑαυτοῦ κράσπεδον ἐπί ὁ πτερύγιον ὁ ἱμάτιον ἑαυτοῦ εἰς ὁ γενεά αὐτός · καί ἐπιτίθημι ἐπί ὁ κράσπεδον ὁ πτερύγιον κλῶσμα ὑακίνθινος , καί εἰμί ἐν ὁ κράσπεδον , καί ὁράω αὐτός , καί μιμνήσκω πᾶς ὁ ἐντολή κύριος , καί ποιέω αὐτός · καί οὖον διαστρέφω ὀπίσω ὁ διάνοια σύ , καί ὀπίσω ὁ ὀφθαλμός σύ ἐν ὅς σύ ἐκπορνεύω ὀπίσω αὐτός , ὅπως εἄν μιμνήσκω · καί ποιέω πᾶς ὁ ἐντολή ἐγώ , καί εἰμί ἅγιος ὁ Θεός σύ , ἐγώ Κύριος ὁ θεός σύ . Προεπιτάσσω οὖν εὕω μάλα καταγράφω ἐγώ ἐν Καρδία ὁ νόμος , εἶτα χαλεπός ἀρρώστημα νόος ὁ λήθη εἰδοί , οἷος περ ἐν πίναξ ὁ φλιά ἀποσημαίνω δήω ἐπιτάσσω ὁ ἐντολή · καί μήv καί ὁ δεξιός ἀφάπτω χείρ δελτίον ποῦ τάχα ὁ νόμος ὠδίνω , καί ἐγγράφω ἔχω ὁ χρησμῴδημα , καί μήv καί αὐτός ἀπαρτάω ὁ ἔσθημα , οὐ ἀσυντελής εἰμί φημί εἰς ὄνησις , ὁ τε κράσπεδον , καί ὁ κλῶσμα ὑακίνθινος . καί τίς εἄν γίγνομαι ὁ θεῖον νόμος ἐγώ ἀνάμνησις διά τε κράσπεδον καί ὑακίνθινος κλῶσμα ; οὖον γάρ δή ὁ νόμος αἰνιγματωδῶς λαλέω ὁ πάλαι καί μήv καί ὡς ἐν σκιά εἰμί φημί ; φημί . αἴνιγμα δή οὖν ὁ δήω αἱρέω , φρονέω τε καί δράω ὁ ἐκ οὐρανός , καί ὁ ἄνωθεν διαμιμνήσκομαι νόμος , ὁ κράσπεδον τε καί αὐτός ἀπάπτω χείρ ὁ κλῶσμα ὁ ὑακίνθινος ; λίθος γάρ οἴομαι ὁ Ἰνδική , ὁ ὑακίνθινος φημί , ὁ αἰθέριος πως εἰκάζω σῶμα , αὐγή τε καί σκότος συμμιγής , καί ἐν βάθος πως ἔχω ὁ ὑδαροειδής , ὑποτρέμω τε καί εὐδιάχυτος ὑποφαίνω ὁ ὄψις . ἀπαρτάω δή οὖν ὁ νόμος ὁ τε ἔσθημα αὐτός καί μήv καί χείρ ὁ κλῶσμα ὁ ὑακίνθινος οἰκονομικός προστάσσω , οἱονεί πως ὑποφωνέω . ἔσθημα σύ νόος καί διάνοια ἄμφιον , λόγιος ἵστημι ὁ ἐκ οὐρανός , καί δεξιός ἔργον βραβεύς ὁ νόμος . ἔργον γάρ δή σύμβολον ὁ χείρ · ὁ δέ συννόμως δράω πρός ἐγώ , πάντως ποῦ καί ἀνεπίπληκτος , καί ὁ ἐν φαυλότης σκαιός οὐ ἔχω . μεγαλύνω οὖν ὁ Φαρισαῖος ὁ κράσπεδον αὐτός , καί πλατύνω ὁ φυλακτήριον αὐτός , τουτέστι , ὁ ὁ δεξιός ἀπαρτάω δελτίον · πλήν γελάω παρά Χριστός , εἰς φιλοδοξία ἀφορμή , καί οὐ εἰς ἀνάμνησις ὁ νόμος ὁ χρῆμα ποιέω . ἔρτις οὖν ἄρα καί ἔννομος ἀνομέω , εἰμί μή τις ὀρθῶς ἀποχράω ὁ νόμος . καί οὗτος , οἴομαι , εἰμί ὅσπερ φημί Σολομών · εἰμί δίκαιος ἀπόλλυμι ἐν Δίκαιος αὐτός . καταγραπτέον οὖν ἄρα ὁ θεῖος ἐντολή εἰς νόος καί Καρδία , καί ὁ γε ὁ πρᾶγμα ὄνησις ἐναργής καθίστημι ὁ θεῖος φημί Δαυίδ περί Δίκαιος πᾶς · ὁ νόμος ὁ Θεός αὐτός ἐν ὁ Καρδία αὐτός , καί οὐ ὑποσκελίζω ὁ διάβημα αὐτός . εἰμί γάρ , οἴομαι , καί μάλα σαφής , ὡς ὅστις περ εἄν ὁ θεῖος εἰς νόος ὑπάρχω νόμος , πρόσειμι ποῦ πάντως καί ὁ ἐρείδω καλῶς , καί ὁ ἐν βέβαιος κεῖμαι ὁ ἀρετή . ὧδε ἔχω . οὐκοῦν ὁ μακρός καί διηνεκής ὁ νόμος μελέτησις , αποκομίζω πρός ὁ εὐθύς2 , οὗτος δέ εἄν εἰμί ὁ Θεός δοκέω , θολός ὥσπερ τις καί ὁμίχλη ὁ ἄνθρωπος διάνοια , ὁ λήθη ἐκπέμπω . καί οὖον μέχρι οὗτος ὁ νομοθέτης , ἀλλά τίς καί ἀγαθός προσεπινοέω , δέλεαρ ὥσπερ τίς , ὁ ἐν γε ὁ χρή ποιέω προθυμία , ἐλπίς ποιέω , ὁ ἐπί ἅπας ὁ εὐκταῖος . φημί γάρ πάλιν · ἐάν ἐν ὁ πρόσταγμα ἐγώ πορεύω , καί ὁ ἐντολή ἐγώ φυλάσσω , καί ποιέω αὐτός , δίδωμι ὁ ὑετός σύ ἐν ὁ καιρός αὐτός , καί ὁ γῆ δίδωμι ὁ γέννημα αὐτός , καί ὁ ξύλον ὁ πεδίον πωλέω ὁ καρπός αὐτός . καί καταλαμβάνω σύ ὁ ἀλοητός ὁ τρύγητος , καί ὁ τρύγητος καταλαμβάνω ὁ σπόρος , καί ἐσθίω ὁ ἄρτος σύ εἰς πλησμονή , καί κατοικέω μετά ἀσφάλεια ἐπί ὁ γῆ σύ , καί ὁ πόλεμος οὖον διέρχομαι διά ὁ γῆ σύ , καί δίδωμι εἰρήνη ἐν ὁ γῆ σύ , καί κοιμάω , καί οὐ εἰμί ὁ ἐκφοβέω σύ , καί ἀπόλλυμι θηρίον πονηρός ἐκ ὁ γῆ σύ . συνίημι ὅσος φροντίς καί ἡμερότης ἀξιόω ὁ ἐπιεικής τε καί φιλεργής , καί μήv αἰδώς ὁ περί ὁ νόμος ἡσσάομαι ; πρώϊμος τε γάρ καί ὄψιμος ὑετός , εὐκαρπία τε ὁ ἀλλεπάλληλος , καί μήv καί ἄρτος πλησμονή , καί ὁ ἐδώδιμος ἄφθονος χρῆσις , καί πρός γε οὗτος εἰρήνη χαρίζομαι κατεπαγγέλλομαι . ὁ γάρ ὅς ὁ νόμος φύλαξ γνήσιος , καί ὅς εἄν βούλομαι θεός ἄπληστος ἐραστής , ὁ ὁ οὐράνιος ἀγαθός ἀφθονία καταμεθύω εἰκός · γῆ μέν γάρ οἷος τε πίειρα τε καί εὔτοκος ὁ ὁ Δίκαιος ψυχή , παράκλησις ὁ πνευματικός τε καί ἄνωθεν ὑετός κατάρδω δίκη , κατευφραίνω λίαν , ὡς ἀνελλιπής καί οἱονεί παμποίκιλος ὁ εἰς θεός εὐσέβεια ἐκφαίνω καρπός · εἰρήνη δέ στεφανόω , ὁ εἰς ὁ εὕω εἰμί διαμονή εἰσφέρω . γράφος γοῦν καί ὁ Παῦλος · καί ὁ εἰρήνη ὁ Θεός , ὁ ὑπερέχω πᾶς νόος , φρουρέω ὁ Καρδία σύ , καί ὁ νόημα σύ . ὁ ὁ τοιόσδε οὖν παρά Θεός φιλοτιμία τυγχάνω , ἀπόλεμος τε καί εἰρηναῖος διατελέω βίος , εἴκω ἐχθρός , πίπτω τε καί οἴχομαι πρός ὁ μηδείς ὁ ἀνθίστημι πᾶς , καί ἀπρακτέω ἔφοδος διαβολικός , καί φόβος πᾶς ἐκποδών εἶμι εὐκόλως . ὁ αὐτός δέ οὗτος νόμος καί ἐν ὁ Δευτερονόμιον γράφω εὑρίσκω . φημί γάρ ὡδί βραχύς παραλλάσσω · ἐάν δέ ἀκοή εἰσακούω πᾶς ὁ ἐντολή αὐτός ὅσος ἐγώ ἐντέλλω σύ σήμερον , ἀγαπάω κύριος ὁ Θεός σύ , καί λατρεύω αὐτός ἐκ ὅλος ὁ Καρδία σύ , καί ἐκ ὅλος ὁ Ψυχή σύ , καί δίδωμι σύ ὁ ὑετός ὁ γῆ σύ , κατά ὥρα πρώϊμος καί ὄψιμος καί εἰσφέρω ὁ σῖτος σύ καί ὁ οἶνος σύ , καί ὁ ἔλαιον σύ , καί δίδωμι χόρτασμα ἐν ὁ ἀγρός σύ ὁ κτῆνος σύ . οὐκοῦν ὁ μέν εὐτεχνής τε καί εὔρυθμος , εἰς γε ὁ χρή πληρόω ὁ εἄν βούλομαι θεός , ὁ ὁ νόμος μελέτησις ὁ ἡμέτερος εἰσοικίζω Ψυχή . ἱδρώς δέ ὁ ἐπί ἀρετή οἰστός ἀποφαίνω ὁ ἐπαγγέλλω ὁ ἔφεσις . ἀληθής · συναινέω γάρ , καί σφόδρα εἰκότως . Ἀγάπης δέ ὁ εἰς ὁ πλησίος , τίς δή τρόπος διαπεραίνω τις εἄν ὁ νόμος , ὥρα λέγω , εἰμί ὅς . ἰτέον δή οὖν ἐπί αὐτός δή οὗτος . καί δή λέγω , ὁ ἱερός ἕπομαι Γράμμα , ὅτι Μωσῆς προστάσσω ὁ ὁ ὅλος Δεσπότης θεός , ἐκκλησιάζω ὁ λαός , καί ὑπό ὁ Σινᾶ καλέω ὄρος καθαρός τε καί ἁγνίζω εὕω μάλα συμφέρω · ἀποπλύνω γάρ δήω ὁ άμφιο , καί ὁ εἰς γυνή ἡδονή ὁράω ἀγαθός , εἰς τρεῖς διατάσσω ἡμέρα , διά ὁ ἐν αἴσθησις καί ὁρατής πρᾶγμα σημαίνω ὁ νοητός · λαμπρός γάρ ὥσπερ ἀμφίον , ὁ ἐκ ἀρετή αὔχημα καταγλαΐζω , καί ὁ κατά νόος φαιδρότης διαπρέπω , καί φιλοσαρκία ἅπας καί μολυσμός ἐπίγειος ἀπαλλάσσω , οἱονεί πως εἰς ὄψις εἶμι πρέπω Θεός , παιδαγωγέω ἐγώ εἰς οὗτος ὁ νόμος , καθάπερ ἀμελέω καί ὁ πάλαι Μωσῆς · τύπος γάρ εἰμί ἐκεῖνος ὁ ἀληθής . καί ὁ διά ὁ πάνσοφος Μωσῆς παιδαγωγία , ὁ διά ὁ νόμος παίδευσις ἀποκομίζω εἰς Χριστός , ὑποτυπέω ὁ ἀρχαῖος . ἐπιτηρέω δέ πρός οὗτος ἄξιος ἐκεῖνος οἴομαι ποῦ . ὁ γάρ ὅς χρῆμα τε καί πρόσωπον ὁ παιδαγωγέω ὀφείλω , ἐν γε ὁ Μωσῆς πρόσωπον τηρέω καλῶς · οὖον γάρ ἑαυτοῦ , παρίστημι , ἀλλά Θεός ὁ λαός , οἱονεί πως θεσμοθέτης καί διδάσκαλος καί ὁ πρακτέος εἰσηγητής . προσκομίζω δέ καί ἐγώ οὐ ἑαυτοῦ διά ὁ γράμμα παιδαγωγός εἰμί ὁ νόμος , ἀλλά ὁ διά ἐγώ ἐκ οὐρανός καταφοιτάω Θεός Λόγος . ἆρα σύ κατά ἴχνος ὁ ὁ ἀλήθεια ἔννοια ὁ λόγος ἐγώ εἶμι δοκέω ; πάνυ μέν οὖν . γράφω τοίνυν , ὅτι καί ἐξάγω Μωσῆς ὁ λαός εἰς συνάντησις ὁ Θεός , ἐκ ὁ παρεμβολή , καί παρίστημι ὑπό ὁ ὄρος ὁ Σινᾶ . ὁ δέ ὄρος ὁ Σινᾶ καπνίζω ὅλος διά ὁ καταβαίνω κύριος ἐπί αὐτός ἐν πῦρ , καί ἀναβαίνω ὁ καπνός ὡς καπνός κάμινος · καί ἐξίστημι πᾶς ὁ λαός σφόδρα · γίγνομαι δέ ὁ φωνή ὁ σάλπιγξ προβαίνω ἰσχυρός σφόδρα . Μωσῆς λαλέω · ὁ δέ θεός ἀποκρίνω αὐτός φωνή . ὁ μέν οὖν ἐν ὄρος καταφοιτάω θεός , σημεῖον εἄν γίγνομαι καί μάλα σαφής , ὁ διάνοια αὐτός οὖον χθαμαλός ἐπιφοιτάω , οὔτε μήv ἐναυλίζω φιλέω ὁ γεώδης ἔχω καί χαμαιῤῥιφὲς ὁ φρόνημα , ἀλλά ὅστις περ εἄν ὁ νόος ἀναθρῴσκω πρός ὁ ὑψόω , καί οἱονεί κορυφή ὑπερτέλλω ἔχω , κάτω ποῦ βλέπω ὁ ἀνθρώπινος , καί μόνος φαντάζω ὁ παρά Θεός . κατασημαίνω δέ εἄν καί ἑτέρως , ὑψηλός μέν ὅτι καί ὑπέρκειμαι ὁ κατά ἐγώ ὁ περί Θεός γνῶσις , μόνος δέ τάχα ποῦ κἀν γοῦν ἐκ μέρος ἁλώσιμος ὁ ὁ ὑψηλός πέτομαι μελετάω · Νεοσσός γάρ γύψ ὁ ὑψηλός πέτομαι , κατά ὁ γράφω . ἐν οὗτος δέ συνίημι , ὅτι καταβαίνω θεός ὁ ἀρχαῖος ὁ πάλαι διορίζω νόμος , οὐ ἔνθα περ εἰμί ὁ λαός , ἀλλά ὑψόω καί μακρός . ἀφίστημι γάρ μακρόθεν ἔτι κατά ὁ ὁ Ψάλλων φωνή , οὔπω γίγνομαι μετά ἐγώ σαρκικός , οὔτε μήv καθίημι ἑαυτοῦ εἰς κένωσις ὁ Μονογενώ · οὖον γάρ ὁ ἀρχαῖος , ἀλλά εἰς ἐγώ αὐτός τηρέω ὁ μυστήριον · γίγνομαι γάρ μετά ἐγώ ὅσος ἵημι εἶπον , εἰς δόξα ὀφθαλμοφανής , ὁ ὁ θεότης ὕψωμα καταλείπω · πολιτεύω δέ μετά ἐγώ , ὡς εἷς ἐκ ἐγώ . ἐν εἶδος γε μήv ὁ πυρός κατέρχομαι Θεός · ἐσθίω , ὁ ἀνάγκη καί νόμος ὁ παιδαγωγέω μέλλω , ὅτι πρός πῦρ ἔχω ὁ λόγος , εἰμί αἱρέω ῥᾳθυμέω , διειδέναι σαφῶς . οὖον γάρ ἐκ ἀγάπη ὁ ἐθελούσιος , καί νόος ῥοπή ἐλεύθερος πράσσω ὁ ἀρχαῖος ὁ θεοφιλής , ἀλλά ὡς ἐκ ἀνάγκη καί φόβος · πνεῦμα γάρ εἰμί οὐ ἐλεύθερος , οὔτε μήv υἱοθεσία , ὁ ἐν αὐτός , ἀλλά δουλεία εἰς φόβος . καπνίζω δέ ὁ ὄρος διά ὁ καταβαίνω κύριος ἐπί αὐτός ἐν πῦρ · καί οὗτος , οἴομαι , εἰμί ὁ ἐν ψαλμός ὑμνέω · καί τίθημι σκότος ἀποκρυφή αὐτός . κατασημαίνω δέ εἄν καί ἑτέρως ἐγώ ὁ καπνός ὁ ἐπί ὁ καταφρονέω πάντῃ τε καί πάντως εἰμί δάκρυ · ἐξέρπω γάρ δή ὁ ὁ καπνός προσβολή ὁ ἐκ ὄμμα ἰκμάς . εἰμί δέ βούλομαι τις ὁ πρόκειμαι θεώρημα ἐπιβάλλω ἑτέρως , εἰς ὁ διά ὁ νόμος φωτισμός καταλογίζομαι ὁ πῦρ , πλήν ἀχλύς οὖον δίχα · καί γάρ εἰμί ἀμυδρός καί ἀσαφής ὁ νόμος , καί ὁ ἐκ ὁ γράμμα κατασκίασμα παχύς , καί καταθολόω ἱκανός ὁ ὁ διάνοια ὀφθαλμός . ἰσχυρός δέ προβαίνω ὁ σάλπιγξ ὁ φωνή · μικρός γάρ εἰμί καί μόλις ἀναφωνέω ὁ νόμος ὁ ἐν ἀρχή . ἐπεί δέ προβαίνω ὁ λόγος ἐγώ εἰς παίδευσις εὐαγγελικός , ἐπιλάμπω ὁ Ἐμμανουήλ , ἰσχυρός γίγνομαι ὁ φωνή · ἐξάκουστος γάρ τίς καί τορός ἀναφωνέω ὁ Χριστός , καί εἰς πᾶς ἤδη διήκω ὁ οἰκέω . αὐτός γάρ εἰμί ἀκούω λέγω διά φωνή ὁ Δαβίδ · ἀκούω οὗτος , πᾶς ὁ ἔθνος · ἐνωτίζομαι , πᾶς ὁ κατοικέω ὁ οἰκέω . καίτοι ὁ ὁ νόμος τηνικάδε φωνή , ἑτέρωθι μέν οὐ εἶμι , οὔτε μήv ἅπας μυσταγωγέω ὁ ἔθνος , μόνος δέ ὁ Ἰουδαῖος περιηχέω χώρα , καί παιδαγωγέω ἐν γένος ὁ ἐκ Ἰσραήλ . ἀλλά , λαλέω μέν , φημί , ὁ Μωσῆς · ὁ δέ θεός , ἀποκρίνω αὐτός φωνή . ζητέω μέν γάρ ὡς διάκονος ὁ νόμος ὁ Μωσῆς , καί ὁ θεῖον θέσπισμα μεσίτης καί ὑπουργός · ἀποκρίνω δέ θεός ὁ ἴδιος φωνή , τουτέστι , διά υἱός · φωνή γάρ καί λόγος ὁ πατήρ , ὁ υἱός . ἐς αὐτός δέ ὁ νόμος , καί εἰμί λαλέω διά ἄγγελος · πάρα γοῦν , εἴπερ αἱρέω τις , ἐπαΐω λέγω ἐναργής · αὐτός ὁ λαλέω , πάρειμι . καί , οὐ ἔρχομαι καταλύω ὁ νόμος ἢ ὁ προφήτης , ἀλλά πληρόω · λέγω γάρ σύ , ἠώς εἄν παρέρχομαι ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ , ἰῶτα ἐν , ἢ εἷς κεραία οὖον μή παρέρχομαι ἀπό ὁ νόμος ἠώς εἄν πᾶς γίγνομαι . ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ παρέρχομαι , ὁ δέ λόγος ἐγώ οὖον μή παρέρχομαι . Λόγος οὖν ἴδιος , ὁ νόμος ἀποκαλέω · φωνή γάρ αὐτός λαλέω Θεός , καθάπερ φημί ἄρτιος , τουτέστιν ὁ υἱός . εἶτα φημί , ὅτι καταβαίνω ὁ Κύριος ἐπί ὁ ὄρος ὁ Σινᾶ , ἐπί ὁ κορυφή ὁ ὄρος , καί καλέω Κύριος ὁ Μωσῆς ἐπί ὁ κορυφή ὁ ὄρος , καί ἀναβαίνω Μωσῆς . καί εἶπον ὁ θεός πρός Μωσῆς λέγω · καταβαίνω διαμαρτύρομαι ὁ λαός μήποτε ἐγγίζω πρός ὁ θεός κατανοέω , καί πίπτω ἐκ αὐτός πλῆθος · καί ὁ ἱερεύς ὁ ἐγγίζω κύριος ὁ Θεός ἁγιάζω , μήποτε ἀπαλλάσσω ἀπό αὐτός Κύριος . κατέρχομαι εἰς ὁ ὄρος ὁ ὑπέρ πᾶς θεός , εἶτα καλέω ἀνέρχομαι ὁ Μωσῆς . οὖον γάρ εἰμί ὁ ἐνδέχομαι ἰσχύω τις εἰς ὁ ὁ ἀληθής θεοπτία ἀναθρῴσκω ὕψωμα , μή οὐ καθίημι ἑαυτοῦ ὁ Θεός , καί ὁ ἡμέτερος διάνοια προσιτός γίγνομαι παρασκευάζω · αὐτός δέ καλέω ἀνέρχομαι οὗτος μόλις εἰς ὑπερφυής καί ἐκλέγω οἱονεί κορυφή , ὁ περί αὐτός γνῶσις ἀληθής ὅσπερ ἐπιφέρω Χριστός , ἀποκαλύπτω ἐγώ ὁ πατήρ καί θεός , καί ἀστιβής μέν ὁ ἀγελαῖος ὁ ὄρος ( ἀνέμβατος γάρ ὁ πολύς ὁ ὁ ἄγαν ὑπερτενής γνῶσις χάρις ) , βάσιμος δέ μόνος ὁ οἶδα διαστείχω αὐτός , μᾶλλον δέ καί εἰς οὗτος καλέω παρά Θεός , καθάπερ ἀμελέω καί Μωσῆς . εἰμί τις οὖν ἄρα εἰμί πιστός καί γνήσιος ἐν οἶκος Θεός , εἰμί καί αὐτός κατά ἐκεῖνος ἐκλέγω καί ἐπιτηδείως ἔχω εἰς ὁ ἀγχοῦ γίγνομαι Θεός , κατά γε ὁ ἐν ἁγιασμός καί εἴδησις τρόπος . σύνειμι γάρ οὕτως αὐτός λέγω · σύ δέ αὐτός ἵστημι μετά ἐγώ . ἀποκαθαίρω δέ δήω ὁ ἱερωσύνη καταστέφω παρεγγυάω λέγω · μήποτε ἀπαλλάσσω ἀπό αὐτός Κύριος . σφαλερός γάρ κομιδή ὁ ἱερωσύνη ὁ χρῆμα , καί κίνδυνος οὐ ἀπωτάτω , μᾶλλον δέ καί λίαν ἐγγύς , εἰμί μή ὁράω πρόσειμι1 ὁ ἀμώμητος εἰς ζωή · ἅγιος γάρ εἰμί πρέπω ὁ ὁ πάναγνος λειτουργέω Θεός . εἶτα φημί · καί εἶπον Κύριος ὁ Μωσῆς · βαδίζω , καταβαίνω καί ἀναβαίνω σύ καί Ἀαρών μετά σύ · ὁ δέ ἱερεύς καί ὁ λαός μή βιάζω ἀναβαίνω πρός ὁ θεός , μήποτε ἀπόλλυμι ἀπό αὐτός Κύριος . ἀνέρχομαι ὁ Μωσῆς καί οὖον δίχα ὁ Ἀαρών , ὅς εἰμί εἰς τύπος Χριστός . Τίμιος γάρ νόμος ἐν Χριστός , καί ὡς ἅγιος διά αὐτός , ἐγγύς Θεός καί μετά Θεός . Διακηρύσσω γάρ καί αὐτός ὁ ἀρχιερεύς καί ἀπόστολος ὁ ὁμολογία ἐγώ , κατά ὁ γραφή . Παρεζεύχθω οὖν ὁ νόμος Χριστός , διά ὁ ἐν πνεῦμα θεωρία . ἀκούω γάρ ὁ Μωσῆς · ἀνάπτω σύ καί Ἀαρών . – ἄν οὖν θεός συζεύγνυμι , ἄνθρωπος μή χωρίζω , ὁ ἐν Χριστός θεωρία ἀποκομίζω ὁ νόμος , διά ὁ μόνος πρόσκειμαι ὁ σκιά , καί μή εἰς εἰκών ὁ τύπος παραδέχομαι ὁ ἀλήθεια . εἴρω2 γε μήv ἀναφοιτάω εἰς ὁ ὄρος ὁ δῆμος ὁμοῦ ὁ γένος ὁ ἱερός . οὖον γάρ ὁ ἐν νόμος παιδαγωγέω , οὐδέ ὁ ἔτι ὁ ἐν σκιά τελέω λατρεία , δίδωμι παρά Θεός ὁ ἐν ὑψηλός καί ὑπέρ εἶμι δόγμα ὁ περί αὐτός · τηρέω δέ μᾶλλον ὁ ἐν πίστις δικαιόω , καί ἐν Χριστός καλέω εἰς ὑπακοή , καί πολύς ὁ ἀρχαῖος διαφέρω γνῶσις . θαυμάζω γάρ ὁ ὑπερέχω ὁ γνῶσις ὁ Χριστός καί ὁ θεσπέσιος Παῦλος · μαρτυρέω δέ καί αὐτός ὁ Σωτήρ , περί τε ἐγώ καί ὁ ἐκ αἷμα Ἰσραήλ , ἀναφανδά λέγω , ὅτι ὑμῖν δίδωμι γιγνώσκω ὁ μυστήριον ὁ βασίλεια ὁ οὐρανός , ἐκεῖνος δέ οὖον δίδωμι . καί περί μέν ὁ Ἰουδαῖος · ἄφετος αὐτός , τυφλός εἰμί , ὁδηγός τυφλός . προσφωνέω δέ πάλιν ὁ γιγνώσκω αὐτός · ὑμεῖς δέ μακάριος ὁ ὀφθαλμός , ὅτι βλέπω , καί ὁ οὖς σύ , ὅτι ἀκούω . ἐπεί δέ ὁ περί οὗτος διαπεραίνω λόγος ὁ ὁ ὅλος θεός , ἄρχω θεσμοθετέω , καί ὁ ἐπί ἅπας ὁ ἀγαθός ὁρίζω νόμος . οὕτως τε φημί · ἐγώ Κύριος ὁ Θεός σύ , ὅστις ἐξάγω σύ ἐκ γῆ Αἴγυπτος , ἐκ οἶκος δουλεία · οὐ εἰμί σύ θεός ἕτερος πλήν ἐγώ . πρέπω δέ ὁ νόμος ποιέω ὁ ἀρχή , ἑαυτοῦ εἰμί λέγω ὁ ἐν Αἴγυπτος τερατουργός · ὁ ὁ ὁ πλεονεκτέω μανία ὅλος , ὡς ἔπος εἶπον , κατεξανίστημι ὁ κτίσις · ὑετός τε καί χάλαζα ἐκ ὁπλίζω , καί ὁ στοιχεῖον μεταβολή ἐπιδείκνυμι , καί ὁ πρωτοτόκος ὁ οἰκτρός ἐνίημι θάνατος , καί σκότος αὐτός καταχέω ὁ τριήμερον · ὁ διά μέσος εἶμι κῦμα ὅς εἄν ἐθέλω δωρέω , καί ἀμογητί συνθραύω ὁ ἀνθίστημι . δέω γάρ , ἐσθίω μή ἀγνοέω ὁ ὁ θεῖος ἐντολή ὑποτρέχω ὁ ζυγόν , ὅσος τίς εἰμί ὁ ὁ νομοθέτης δύναμις , καί ὅτι προσκρούω αὐτός οὐ ἀσφαλής ὁ πᾶς εὐκόλως κατορθόω ἰσχύω . ὡς εὕω γε ἐγώ ὁ νομοθέτης καί θεοπρεπῶς σκέπτομαι ! κατάγχω γάρ πως ἀεί ὁ δεῖμα πρός εὐπείθεια , καί ὥσπερ τις πῶλος εὐήνιος ἀπεργάζομαι ὁ ἀπηνής καί δυσάγωγος . ὀρθός φημί . ἀπόφημι δή οὖν ὁ χρή θεός προσκυνέω ἕτερος , καί ὁ εἴδωλον πᾶς ποίησις , εξομοιωμος τε καί γραφή , καί ὁ προσνέμω αποτολμώ ὁ ὁ θεότης ὄνομα ὁ ὁ ἀγαλματουργέω ἐπιστήμη , δίκη ὑποφέρω ὁ ἔσχατος ( οὖον γάρ λαμβάνω , φημί , ὁ ὄνομα κύριος ὁ Θεός σύ ἐπί μάταιος , ὅτι οὖον μή καθαρίζω Κύριος ὁ λαμβάνω ὁ ὄνομα αὐτός ἐπί μάταιος ) , καταρρυθμίζω λοιπός ὁ ἀνθρώπινος , καί ὥσπερ τις κανών πρός ὁ εὐθύς2 ὁ ἅπας πολιτεία ὁρίζω ὁ νόμος · ἅπας δέ ἐγώ ἐξίστημι ἁμαρτία , ὁ ὁ ἐν Χριστός δικαιοσύνη καί πρό γε ὁ ἄλλος κατασημαίνω καιρός , κατά ὅς ὁ τέλειος λύτρωσις καί ὁ φαυλότης καταφθορά , καί ἀναμόρφωσις εἰς ὁ ἀπό ἀρχή , καί ζωή ἀνακαινισμός ὁ ἐν ἁγιότης τε καί φιλοθεΐα . τοιγάρ φημί · μιμνήσκω ὁ ἡμέρα ὁ σάββατον ἁγίζω αὐτός · ἓξ ἡμέρα ἐργάζομαι , καί ποιέω πᾶς ὁ ἔργον σύ , ὁ δέ ἡμέρα ὁ ἕβδομος σάββατον , ἀνάπαυσις κύριος ὁ Θεός σύ · οὖον ποιέω ἐν αὐτός πᾶς ἔργον , σύ καί ὁ υἱός σύ καί ὁ θυγάτηρ σύ , ὁ παῖς σύ καί παιδίσκη σύ , ὁ βοῦς σύ καί ὁ ὑποζύγιον σύ , πᾶς ὁ κτῆνος σύ , καί ὁ προσήλυτος ὁ παροικέω ἐν σύ . ἐν γάρ ἓξ ἡμέρα ποιέω Κύριος ὁ οὐρανός , καί ὁ γῆ , καί ὁ θάλασσα , καί πᾶς ὁ ἐν αὐτός , καί καταπαύω ὁ ἡμέρα ὁ ἕβδομος . Ζεύς οὗτος εὐλογέω Κύριος ὁ ἡμέρα ὁ ἕβδομος , καί ἁγίζω αὐτός . καί τίς δή οὗτος εἰμί ; οὖον γάρ ὅς συνίημι σαφῶς . ἁγίζω δέ εἄν τίς τρόπος ὁ ὁ σάββατον ἡμέρα ; βούλομαι λέγω ὀλίγος τις περί Σάββατο καί ὁ ἐν αὐτός τιμάω ἀργία ; ἄγω γάρ εἄν οὗτος καί μάλα σαφής ὁ θεόθεν ἐγώ χρησμοδοτώ . πάνυ μέν οὖν . ὁ σάββατον , εἰμί Παλλάδιος , τελευταῖος ὁ ἑβδομάς τυγχάνω ἡμέρα , κατασημαίνω εἄν , οἴομαι ποῦ , ὁ ὁ ὁ Σωτήρ ἐγώ ἐπιδημία καιρός , ὅς φαίνω μέν ἐπί συντέλεια καί μονονού πρός αὐτός ἤδη ὁ πάρειμι αἰών δυσμή , ἀρχή δέ καί θύρα καί ὁδός ἐγώ γίγνομαι εἰς ἀπόνιψις ἁμαρτία , εἰς ἐλευθερία καί ἄφεσις , εἰς ἀφθαρσία καί εἰς ζωή , καί εἰς ἐλπίς ὁ μέλλω . πολύτροπος δέ ἐγώ ὁ ἐν Χριστός νοέω σαββατισμός καί ὁ ὁ ἱερός Γράμμα αἰνίσσομαι πίστις , ὁτὲ μέν ὁ ἐν ἑαυτοῦ κατάληξις , ὁ ὡς ἐκ ἁμαρτία ὑπογράφω , καί ὁ ὅτι μάλιστα πικρός τε καί ἀπηνής ὁ παραβαίνω καθορίζω δίκη , ὁτὲ δέ αὖος ὁ ἐν αὐτός λυτρόω τε καί ἄφεσις εἰς ἐλευθερία , καί μήv καί εὐτρεπισμός ὁ εἰς αἰών ὁ μέλλω τυπικός ὑποφαίνω . Φράζε δή οὖν ὅπως . οἶδα γάρ εἄν ὡς ἡδύς γε . Ζεύς πίστις , εἰμί Παλλάδιος , ὁ ἐν Χριστός νοέω πνευματικός σαββατίζω , ὁ ἐν ὅδε κόσμος περισπασμός καταλήγω , καί περιφορά εἰκαῖος ἀποπαύω , καί φαυλότης ἀπονοσφίζω , καί ὁ ὁ ἁμαρτία διεκδύω ζυγόν , ἀνίημι λοιπός εἰς ἐλεύθερος ἁγιασμός . καί γοῦν ὁ θεσπέσιος Παῦλος περί ὁ οὔπω πιστεύω φημί · Τίσι δέ προσοχθίζω τεσσαράκοντα ἔτος ; οὐ ὁ ἀπειθέω , ὅς ὁ κῶλον πίπτω ἐν ὁ ἐρῆμος ; Τίσι δέ ὄμνυμι μή εἰσέρχομαι εἰς ὁ κατάπαυσις αὐτός , εἰμί μή ὁ ἀπειθέω ; καί βλέπω ὅτι οὐ δύναμαι εἰσέρχομαι διά ἀπείθεια . φοβέω οὖν μήποτε καταλιμπάνω ἐπαγγελία εἰσέρχομαι εἰς ὁ κατάπαυσις αὐτός , δοκέω τις ἐκ σύ ὑστερέω . καί μετά ἕτερος · ἄρας ἀπολείπω σαββατισμός ὁ λαός ὁ Θεός . καίτοι πῶς οὐ ἀληθής , ὡς εἴπερ εἰμί ὁ σαββατισμός , ὁ μόνος ἀργέω ἐν σάββατον , πῶς οὐ εἰσέρχομαι εἰς ὁ κατάπαυσις ὁ Ἰσραήλ , καί ὅς ὁ ἐν σάββατον τηρέω ἀργία ; ἀλλά εἰμί εἰς τύπος ὁ χρῆμα ὁ ἐν Χριστός κατάπαυσις , καί ὁ κατάληξις ἐκ ἁμαρτία δικαιόω ὁ πίστις . τοιγάρ λιθόλευστος ἐκθνῄσκω δήω κελεύω θεός ὁ ἐν σάββατον συλλέγω ξύλον · ὁ δέ ἐπί ἐκεῖνος δίκη , νοητός καί ἀναγκαῖος πρᾶγμα ὑποτύπωσις εἰμί . ἤ γάρ οὐ ὁ ἐκ ὁ οἰκεῖος ῥίζα αὐαίνω , ἐκκαθαίρω καί ξηραίνω ἤδη ξύλον , νεκρότης εἄν εἰμί σύμβολον ; εἰμί δέ εἄν καί ἑτέρως πυρός διατροφή ; ἀληθής . τοιοῦτος τίς εἰμί ὁ παμμόχθηρος ἁμαρτία , νεκρότης ὥσπερ τις , καί ὁ ἀνήμερος φλόξ ἀνόσιος τροφός ὁ ἀγαπάω αὐτός . ὅταν τοίνυν ὡς ἐν καιρός κατάληξις , ὁ ἐκ ἁμαρτία λέγω , νεκρός καί ἄκαρπος ἔργον ἔχω τις , καί ἀγαπάω αἱρέω , μεθίημι ὁ ἀρετή , ὁ διά ὅς αὐτός εἰς αἰών ποινή καί φλόξ ἐξάπτω , ὁ ἐπί θάνατος κατάρρησις ὑπομένω εἰκότως , ὅτι καίτοι μή βιόω ἀνίημι ἔξεστι , ἐθελοντί διαστείχω ἐπί ὁ κολάζω δήω . εἰσέρχομαι δή οὖν εἰς ὁ κατάπαυσις ὁ πιστεύω , κατά γε ὁ ὁ μακάριος Παῦλος φωνή . καί γοῦν διά φωνή Ἰερεμίας , ὁ διά ἁμαρτία ὁ εἰς ὁ τύπος , ὁ ὁ ἀλήθεια παρασημαίνω κάλλος ἐπαιτιάομαι θεός λέγω · βαδίζω καί ἵστημι ἐν πύλη υἱός λαός σύ , ἐν ὅς εἰσπορεύω βασιλεύς Ἰούδας , καί ἐν ὅς ἐκπορεύω ἐν αὐτός , καί ἐν πᾶς ὁ πύλη Ἱερουσαλήμ · καί εἴρω πρός αὐτός · ἀκούω λόγος κύριος , βασιλεύς Ἰούδας καί πᾶς Ἰουδαῖος καί πᾶς Ἱεροσόλυμα , καί ὁ εἰσπορεύω ἐν ὁ πύλη οὗτος . ὅδε λέγω Κύριος · φυλάσσω ὁ ψυχή σύ , καί μή ἀείρω βάσταγμα ἐν ὁ ἡμέρα ὁ σάββατον , καί πᾶς ἔργον οὖον ποιέω , καί μή ἐκπορεύω ὁ πύλη Ἱεροσόλυμα , καί μή ἐκφέρω βάσταγμα ἐκ οἰκίον σύ ἐν ὁ ἡμέρα ὁ σάββατον , καθώς ἐντέλλω ὁ πατήρ σύ καί οὐ ἀκούω , καί οὐ κλίνω ὁ οὖς αὐτός , καί σκληρύνω ὁ τράχηλος αὐτός ὑπέρ ὁ πατήρ αὐτός , ὁ μή ἀκούω ἐγώ , καί ὁ μή δέχομαι παιδεία . οὖον μόνος δή οὖν ὁ δήω ἔργον πᾶς καταλήγω ἐν σάββατον προστάσσω , ἀλλά καί περαιτέρω πύλη Ἱερουσαλήμ . εἶτα τίς εἄν εἰμί καί οὗτος ὁ λόγος ; νοητός δή καί πνευματικός , καί ἐπέκεινα ὁ τύπος , καί σκιά ἀγαθός ὁ ἀρχαῖος . ἔργον μέν γάρ ὁ πρός φαυλότης τρέπω τε καί βλέπω εἰς κατάληξις εἶμι κελεύω ὁ ἐν Χριστός σαββατίζω , βάσταγμα γε μήv ἐπωμάδιος ποιέω μηδείς . ὁ γάρ ἅπαξ διά ὁ πίστις ὁ δύσοιστος ἀληθής ὁ ἁμαρτία ἄχθος ἀποβάλλω , πῶς οὐ ἀπόπληκτος παντελῶς ὁ καί εἰς αὖθις αὐτός καταφορτίζω δήω , καί ὑποπίπτω αἱρέω πάλιν ὁ εἰς φαυλότης ζυγόν ; Πύλαι δέ εἴδομαι καθίζω ὁ ὁ Ἱεροσόλυμα , ὁ μή χρή πόλις ἐγώ ὁ ἅγιος ἀπονοσφίζω τύπης , μήτε μήv ἔξω φέρω καί ἀπόλλυμι ἐφίημι , διά ὁ εἰς ἕτερος τίς παρατροπή . Ἁγίας δέ πόλις νοέω , ὁ ἐκκλησία · ἤδη γάρ πού τις , διά ὁ εἰς Χριστός πίστις ἐκλαμπρύνω , ἀποφορτίζω τε ὁ βέβηλος ἁμαρτία , εἴδομαι τε πύλη γίγνομαι ἅγιος ὁ οἶκος ὁ Θεός , παρακομίζω εἰς ἀπόστασις , εἰμί καί μή πρός ἐμφανής τυγχάνω , ἀλλά οὖν ἐξάλλομαι ὁ ἅγιος πύλη , ἔθος τιμάω εἰδωλοπρεπής . εἴδομαι δή οὖν κάθημαι πύλη ὁ νοητός σαββατίζω χρησμῳδέω θεός , ὁ ἀσφαλής τε καί ἀνεξίτηλος , καί ὁ μηδαμῆ χρή παρολισθάνω ὁ εἰς αὐτός γνησιότης , ὁ τύπος σημαίνω . ὅτι2 δέ Θεός πόλις ὁ ἐκκλησία , μάλιστα μέν ἀναβοάω καί ὁ Δαυίδ λέγω · δοξάζω λαλέω περί σύ , ὁ πόλις ὁ Θεός · πληροφορέω δέ ποῦ καί αὐτός ὁ Σωτήρ περί αὐτός λέγω · ὧδε κατοικέω ὅτι αἱρετίζω αὐτός . ἀραρίσκω οὖν , ὅτι πᾶς ἔργον καταλύω ἐν σάββατον , κατά γε ὁ νομοθέτης δοκέω . οὖον πᾶς ἁπλόος , εἰμί Παλλάδιος · ὁ γάρ ὅς χρή φρονέω τε καί δράω ὁ ἐπί ὅς εἄν ἥδομαι θεός , καί οὖον μέτριος ἔχω ὁ ὄνησις , οὐ ἐπαινέω εἄν εἰσδέχομαι ὁ κατάληξις . προστίθημι γάρ οὖον μάτην , ὅς γε ἐγώ δοκέω , ὁ Γράμμα ὁ ἱερόν , ὁ ἁγίζω δήω πρός ἐγώ ὁ ὁ σάββατον ἡμέρα · μιμνήσκω γάρ , φημί , ὁ ἡμέρα ὁ σάββατον ἁγίζω αὐτός . Ἀποπεραίνω δέ οὗτος καί λίαν ἐπιεικής , εἰμί ἅγιος ἔργον ἐπιμελητής φαίνω , σαββατίζω νοητός · εἰμί δέ εἄν ὁ πρᾶγμα ὑποτύπωσις ἐναργής , ὁ ἐν σάββατον ὁ ἱερεύς ἐν ὁ ἱερός ὁ σάββατον βεβηλόω , καί ἀμώμητος ἐργάζομαι ὁ ἱερόv , καί πληρόω θυσία , καί μηλοσφαγέω , πᾶς τε δράω ὁ εἰς δόξα Θεός ἀδιακωλύτως . ἤ γάρ οὐ ὁ ὁ Ἰουδαῖος μομφή αὐτός δή οὗτος παρακομίζω ὁ Χριστός , ὅτε δή λύσις ἐπιφημίζω αὐτός ὁ νόμος θεραπεύω ὁ παράλυτος ἐν σάββατον ; μιμνήσκω . περιτέμνω δέ καί ἄνθρωπος ἐν σάββατον , κατά ὁ ὁ Σωτήρ φωνή , οὐ ἐπιτιμάω ὁ νόμος · παρεγγυάω γάρ ὁ τύπος καί μονονού διαμαρτύρομαι σαφῶς , ὅτι πρέπω εἄν καί μάλα εἰκότως ὁ ἐν Χριστός σαββατίζω , τουτέστι , ὁ καταλήγω ἁμαρτία , καί ἁγίζω διά πίστις , ὁ ἐν πνεῦμα περιτομή πράσσω κατά ὁ ὄγδοος , τουτέστι ὁ ἀναστάσιμος ἡμέρα · ἐγείρω γάρ οὗτος Χριστός . ἐπεί δέ ἀναβιόω , ὁ ὁ θάνατος καταλύω κράτος , κατασφραγίζω εὐθύς ὁ ἅγιος πνεῦμα ὁ ἑαυτοῦ γνώριμος , καί οὗτος εἰμί ὁ ἐν πνεῦμα περιτομή . ἐμφυσάω γάρ λέγω · λαμβάνω πνεῦμα ἅγιος . ὅς οὐ οὗτος πράσσω ὁ ὡς ἐν νοέω περιτομή καί ὁ Παῦλος φημί ; περιτέμνω γάρ δήω περιτομή ἀχειροποίητος , τουτέστι πνεῦμα , διισχυρίσατο ὁ πιστεύω . προστίθημι δέ εἄν ὅτι , ὁ εἰς ἀνδρεῖος ὁ πνευματικός , καί ὁ συντρίβω ἐχθρός , καί νικάω ἐν Χριστός ὁ ἀνθίστημι , οὐ εἄν καταλήγω εἰκότως , νοητός σαββατίζω · εἰκών δέ σύ παραφέρω πάλιν ὁ ἀρχαῖος ἐκεῖνος Ἰησοῦς , ὁμοῦ ὁ ἐκ Ἰσραήλ αἱρέω ὁ Ἰεριχώ κατά ὁ ἕβδομος ἡμέρα , τουτέστιν , ἐν ὁ σάββατον . ἀργία οὖν ἄρα ὁ σάββατον μόνος ἐγώ , ὡς ἔοικα , ὁ ἐκ φαυλότης καί ἁμαρτία εἰσκομίζω εἄν , τόγε ἥκω εἰς ἀλήθεια , ὁ ὡς ἐν τύπος ἔτι ὁ ἀρχαῖος μονονού σκιαγραφέω . οὕτως φημί · κατά ἕτερος δέ τρόπος , ὁ Χριστός μυστήριον παραδείκνυμι εἄν καί μάλα σαφῶς . τίς δή φημί . φημί ποῦ πάλιν ὁ νόμος · ἐάν δέ κτάομαι παῖς Ἑβραῖος , ἓξ ἔτος δουλεύω σύ , ὁ δέ ἔτος ὁ ἕβδομος ἀπέρχομαι ἐλεύθερος δωρεά . καί ἐν μέν ὁ Ἔξοδος οὗτος . ἐν δέ ὁ Δευτερονόμιον πάλιν οὗτος φημί · ἐάν δέ πέρνημι σύ ὁ ἀδελφός σύ ὁ Ἑβραῖος , ἢ ὁ Ἑβραῖος , δουλεύω σύ ἓξ ἔτος , καί ὁ ἕβδομος ἐξαποστέλλω αὐτός ἐλεύθερος ἀπό σύ · ὅταν δέ ἐξαποστέλλω αὐτός ἐλεύθερος ἀπό σύ , οὐ ἐξαποστέλλω αὐτός κενός · ἐφόδιον ἐφοδιάζω αὐτός ἀπό ὁ πρόβατον σύ , καί ἀπό ὁ σῖτος καί ἀπό ὁ κλῆρος σύ · καθώς εὐλογέω σύ Κύριος ὁ Θεός σύ , δίδωμι αὐτός . ὁ μέν γάρ ἄλλος ἅπας χρόνος , πρό ὁ ὁ Σωτήρ ἐγώ ἐπιδημία , πνεῦμα δουλεία ὁ Ἰσραήλ κατασφίγγω , νόμος ὁ κολάζω καταζεύγνυμι . ἐπεί δέ ἐν ἔσχατος ὁ αἰών καιρός ( τίθημι δέ ἐγώ καί ὅδε τύπος ὁ σάββατον ) ἐπιλάμπω ὁ Ἐμμανουήλ , τότε δή ὁ μέν δουλεία ἀφαιρέω πνεῦμα , προσκομίζω δέ ὅλως οὐδείς εἰς ἀπολύτρωσις ὁ δεσπότης , φιλανθρώπινος χάρις καλέω πρός ἐλευθερία , καί εἰς ὁ ὁ υἱοθεσία δόξα · δικαιόω γάρ ὁ πιστεύω οὐ ἐκ ἔργον νόμος κατά ὁ γραφή , ἀλλά ἐκ πίστις . καί οὗτος εἰμί φημί ὁ , ἀπέρχομαι ἐλεύθερος δωρεά . ἀλλά , ὅταν , φημί , ἐξαποστέλλω αὐτός ἐλεύθερος ἀπό σύ , οὐ ἐξαποστέλλω αὐτός κενός · ἐφόδιον ἐφοδιάζω αὐτός ἀπό ὁ πρόβατον σύ , ἀπό ὁ σῖτος σύ , καί ἀπό ὁ ληνός σύ . ὁράω ἐναργής ὁ κατά Χριστός μυστήριον ὁ δύναμις , ἐν γε οὗτος διαλάμπω ; λυτρόω γάρ , καί ἀνίημι ἐγώ ἐλεύθερος ὁ πᾶς ἐγώ Σωτήρ , δωρεά . οὖον γάρ ἐκ ἔργον δικαιοσύνη ὁ ποιέω ἐγώ , ἀλλά κατά ὁ πολύς αὐτός ἔλεος , κατά ὁ γράφω , ὁ οὕτως ὑπερφυής ἡμερότης μετέχω · ἀνίημι δέ ἐγώ ἐλεύθερος , τουτέστιν , ἀπαλλάσσω ἁμαρτία , καί ὁ ὁ υἱοθεσία κατακαλλύνω χάρις , καλός ἐγώ ἐφόδιον ἑαυτοῦ προστίθημι , ὡς ἄμωμον ἱερεῖον , καί ὡς πρόβατον ἐπί σφαγή διά ἐγώ ἄγω , χαρίζω τε ὁ μετέχω εὐλογία ὁ ζωοποιός , τουτέστι , ὁ ἅγιος αὐτός σάρξ τε καί αἷμα . οὗτος , οἴομαι , εἰμί ὁ ἐφοδιάζω δήω ἀπό ὁ πρόβατον , ἀπό τε σῖτος καί οἶνος , ὁ ἐν ἕβδομος καιρός , τουτέστιν , ἐν ὁ νοητός σάββατον , καλέω εἰς ἐλευθερία ἐκ ἡμερότης ὁ δεσποτικός · ἀλλά οὗτος μέν ὁ νόμος . ἐπεί δέ ὁ Ἰουδαῖος ἀναπίπτω εἰς ῥᾳθυμία , οὖον λίαν δοκέω τηρέω ὁ ἐντέλλω , καταιτιάομαι ὁ θεός οὗτος δράω αἱρέω . γράφω γάρ , ὅτι καί γίγνομαι λόγος κύριος πρός Ἱερεμίας , λέγω · οὕτως εἶπον Κύριος ὁ θεός Ἰσραήλ , λέγω · διατίθημι διαθήκη πρός ὁ πατήρ σύ ἐν ὁ ἡμέρα ὅς ἐξαιρέω αὐτός ἐκ γῆ Αἴγυπτος ἐκ οἶκος δουλεία λέγω · ὅταν πληρόω ἓξ ἔτος , ἀποστέλλω ὁ ἀδελφός σύ ὁ Ἑβραῖος , ὅς πιπράσκω σύ , καί ἐργάζομαι σύ ἓξ ἔτος , καί ἐξαποστέλλω αὐτός ἐλεύθερος · καί οὐ ἀκούω ἐγώ , καί οὐ κλίνω ὁ οὖς αὐτός · καί ἐπιστρέφω σήμερον ποιέω ὁ εὐθύς πρό ὀφθαλμός ἐγώ , ὁ καλέω ἄφεσις ἕκαστος ὁ πλησίος αὐτός · καί συντελέω διαθήκη κατά πρόσωπον ἐγώ ἐν ὁ οἶκος , ὅς ἐπικαλέω ὁ ὄνομα ἐγώ ἐπί αὐτός · καί ἐπιστρέφω , καί βεβηλόω ὁ διαθήκη ἐγώ , ὁ ἐπιστρέφω ἕκαστος ὁ παῖς αὐτός , καί ἕκαστος ὁ παιδίσκη αὐτός , ὅς ἐξαποστέλλω ἐλεύθερος ὁ Ψυχή αὐτός , ὁ εἰμί σύ εἰς παῖς καί παιδίσκη . ὁράω ὅπως οὐ ἀνέχω ὁ τύπος ἀθετέω , μᾶλλον δέ αὐτός ὁ ἀλήθεια εξυβρίζω ὡς ἐν σκιά ἔτι ; ἀμεταμέλητος γάρ ὁ χάρισμα , καί ὁ κλῆσις ὁ Θεός , κατά ὁ γράφω . ὁ δέ ἀνίημι ἅπαξ , ἀνόπιν ἕλκω Ἰουδαῖος , καί ὁ ὁ δουλεία αὖθις ὑποφέρω ζυγόν , ὁ ἀμεταμέλητος οὖον τηρέω , προσκρούω τε διά οὗτος ὁ μυστήριον ὁ δύναμις , ἀθετέω τε καί ἀτιμάζω , εἰμί καί εἰμί ἐν τύπος ἔτι ὀρθός φημί . δικαιόω δέ ὅτι δωρεά διά χάρις ὁ ἐν Χριστός , ὁ ἑαυτοῦ ζωή ἀντάλλαγμα προσφέρω οὐδείς , ἀλλά οὐδέ ὁ ὁ ἐλευθερία ἐκ πρίαμαι δόξα , ἡμερότης δέ καί φιλανθρωπία δεσποτικός ὁ χρῆμα κερδαίνω , ὑποτυπέω λέγω ἐν ὁ Δευτερονόμιον · διά ἑπτά ἔτος ποιέω ἄφεσις . καί οὕτως ὁ πρόσταγμα ὁ ἄφεσις , ἀφίημι πᾶς χρέος ἴδιος , ὅς ὀφείλω σύ ὁ πλησίος σύ , καί ὁ ἀδελφός σύ οὐ ἀπαιτέω ὅς ἐάν εἰμί σύ παρά αὐτός · ὁ δέ ἀδελφός σύ ἄφεσις ποιέω ὁ χρέος σύ , ὅτι οὐ εἰμί ἐν σύ ἐνδεής · ὅτι εὐλογέω εὐλογέω σύ Κύριος ὁ Θεός σύ , ἐν ὁ γῆ , ὅς Κύριος ὁ Θεός σύ δίδωμι σύ ἐν κλῆρος κατακληρονομέω αὐτός . ὁράω διαστράπτω ἐν ὁ σκιά ὁ ἀλήθεια ; ἐναργής γάρ ὁ Σωτήρ ἐγώ ὁ εἰς ἐγώ οἰκονομία παραδείκνυμι εἄν καί ὅδε . ὁ μέν γάρ ἀγχοῦ γίγνομαι αὐτός διά ὁ πίστις , οἰκεῖος τε ἤδη καί ἀδελφός ἀναδείκνυμι , διά ὁ μεταλαγχάνω ἅγιος πνεῦμα , θεῖος τε φύσις γίγνομαι κοινωνός , ὄφλημα ἀνίημι , ἐκτίνω οὐδείς · οὖον γάρ ζητέω παρά αὐτός ὁ ὁ παράβασις δίκη , καίτοι ὁ λόγος ὁ ὅς βιόω φωλέω αὐτός · ὁ δέ ἀλλότριος ἔτι , μονονού δέ καί ἀλλογενής , διά ὁ ὀλέθριος αὐτός ἀπιστία , καί ὡς ἀπωτάτω γίγνομαι ὁ εἰς αὐτός οἰκειότης , ἔνοχος καθίστημι ὁ ὄφλημα , καί ὡς ἀναπόνιπτος ἔχω ἔτι ὁ ἁμαρτία , ὑπόχρεως τε ὁ δίκη καί ὁ κολάζω δήω εἰκότως ἐργάζομαι · καί γοῦν προσφωνέω μέν ὁ πιστεύω · ἐάν σύ μένω ἐν ὁ λόγος ὁ ἐμός , εἰμί μαθητής ἐγώ εἰμί , καί γιγνώσκω ὁ ἀλήθεια , καί ὁ ἀλήθεια ἐλευθερόω σύ . ὁ δέ ὁ ἀληθής καί εὐαγγελικός ἀτιμάζω παίδευσις , ἀμήν , ἀμήν , λέγω σύ , ἐάν μή πιστεύω ὅτι ἐγώ εἰμί , ἐν ὁ ἁμαρτία σύ ἀποθνῄσκω . συνίημι οὖν ὅτι , ὁ μέν κατά πίστις οἰκεῖος , πρός ἐλευθερία ἀνίημι ἐπαγγέλλω , ὁ δέ ἀλλότριος ἔτι καί ξένος , ἐντίθημι ὁ πταῖσμα , ἀποτίνω φημί ὁ κριτής ὁ ἴδιος πλημμέλημα ὁ λόγος ; ἀληθής . διαμορφόω δέ ἀστεῖος καί ὁ εἰς αἰών ὁ μέλλω τρυφή αγιοπρεπής , καί ὁ ὁ οὐράνιος μέθεξις ἀγαθός ὁ κατά ὁ σάββατον ἀργία . φράζω εἄν ὅπως συνίημι ἐθέλω ἐγώ . καί μάλα . ψάλλω γάρ ποῦ λέγω ὁ θεσπέσιος Δαυίδ περί ὁ υἱός Ἰσραήλ , καί ὁ πᾶς ἰσχύω Θεός · Ἄρτος οὐρανός δίδωμι αὐτός · ἄρτος ἄγγελος ἐσθίω ἄνθρωπος , ὁ μάννα λέγω , οὐρανός καί ἄγγελος τροφή , ἵνα ὁ αἰσθητής τε καί ὁρατής ὁ οἰκέω ἵημι ἐπέκεινα νόος , ὁ πνευματικός καί θεῖος κατασκέπτομαι χορηγία , εἄν ὁ ὁ ἅγιος Ψυχή ἐνίημι θεός , ὁ ἄγγελος τρέφω , καί ζωογονέω ὁ ἄνθρωπος , θεός λόγος εγκαταυλιζω ποιέω ὁ ὁ πίστις εἰσδέχομαι . κατοικέω γάρ ὁ Χριστός ἐν ὁ Καρδία ἐγώ διά ὁ ἅγιος πνεῦμα , καί ἄρτος ζῶ καί ἐκ οὐρανός τρέφω πρός εὐεξία τε καί ἰσχύς πνευματικός · τύπος μέν οὖν ὁ τοιόσδε , ὁ μάννα , σαφής καί ἀνενδοίαστος ἔχω . προστάσσω δέ ὁ νόμος συναγείρω αὐτός ὁ υἱός Ἰσραήλ , ὁ διαρκής ἔχω ἕκαστος μή ὑπερτρέχω . γράφω γάρ ὧδε · ὁ πρωΐ γίγνομαι καταπαύω ὁ δρόσος κύκλος ὁ παρεμβολή , καί ἰδού ἐπί πρόσωπον ὁ ἐρῆμος λεπτόν ὡσεί κορίαννον , λευκός ὡσεί πάγος ἐπί ὁ γῆ . εἶδον δέ αὐτός ὁ υἱός Ἰσραήλ , εἶπον ἕτερος ὁ ἕτερος · τις εἰμί οὗτος ; οὖον γάρ οἶδα τίς ἧμαι . εἶπον δέ Μωσῆς πρός αὐτός ; οὗτος ὁ ἄρτος ὅς δίδωμι σύ Κύριος ἐσθίω . οὗτος ὁ ῥῆμα ὅς συντάσσω Κύριος · συνάγω ἀπό αὐτός ἕκαστος εἰς ὁ καθήκω γομόρ κατά κεφαλή , κατά ἀριθμός Ψυχή σύ , ἕκαστος σύν ὁ σύσκηνος σύ συλλέγω . εἶτα φημί καί μετά ἕτερος πάλιν · γίγνομαι δέ ὁ ἡμέρα ὁ ἕκτος , συλλέγω ὁ δήω διπλόος γομόρ ὁ εἷς · εἰσέρχομαι δέ πᾶς ὁ ἄρχω ὁ συναγωγή , καί ἀναγγέλλω Μωσῆς . εἶπον δέ Μωσῆς πρός αὐτός · οὗτος ὁ ῥῆμα εἰμί ὅς λαλέω Κύριος · σάββατον ἅγιος ἀνάπαυσις ὁ κύριος · αὔριον ὅσος εἄν πίπτω , πίπτω , ὅσος ἐάν ἕψω , ἕψω , καί πᾶς ὁ πλεονάζω καταλείπω ἑαυτοῦ ἀποθήκη εἰς ὁ πρωΐ . εἶτα πρός οὗτος ὁ θέω αὐτός διασαφέω νόμος , εὐθύς ἐπιλέγω ὁ ἱεροφάντης Μωσῆς · ἐσθίω σήμερον · εἰμί γάρ σάββατον σήμερον ὁ κύριος . οὐχ εὑρίσκω σήμερον ἐν ὁ πεδίον . ἕξ ἡμέρα συλλέγω , ὁ δέ ἡμέρα ὁ ἕβδομος σάββατον · οὐ εἰμί ἐν αὐτός . ἆρα σύ λοιπός , εἰμί Παλλάδιος , καί μετά οὗτος ἀσυμφανής , ὅτι ὁ εἰμί εἰς αἰών ὁ μέλλω ζωή , οἱονεί προευτρεπισμός καί ὑποτύπωσις εἄν ἔχω καί μάλα σαφής , ὁ μήτε τίς δράω ἐν σάββατον ; συλλέγω δέ ὥσπερ εἰς ἀποθήκη ὁ ἤδη πορίζω ; καί μηδέ αὐτός ὁ ἐκ οὐρανός καταδίδωμι μάννα , ὁ δέ ἤδη συγκομίζω διαχράομαι δήω εἰς ἀπόλαυσις καί τροφή ; σαββατίζω γάρ ἐν Χριστός καί εἰς λῆξις εἶμι ὁ ἁμαρτία ὁλοτελής , ὁ ἄνωθεν ἐντρυφάω ἀγαθός , πόνος μέν ἐκλέγω πᾶς , ἱδρώς δέ δίχα , πᾶς ὅσπερ ὀνίνημι πλούσιος εὑρίσκω . ἀληθής ὁ λόγος . ἐπί ἑτοῖμος γάρ ὥσπερ καί πρόκειμαι ἅπας ἀγαθός ὁ ὁ τηνικάδε ὁ ἅγιος εἰμί ζωή · εἴρω δέ καί πρός ἐγώ αὐτός ἅγιος πᾶς · ὁ πόνος ὁ καρπός σύ ἐσθίω . οὐκοῦν ἀνατίθημι εἰς ὁ ἀπαρχῆς , καί ὥσπερ ἀνόπιν ὁ λόγος ἀνασειράζω , ἐκεῖνος φημί , ὁ , ὅτι δή σφόδρα καί ἀκόλουθος ὁ νόμος ἐπί εἷς ὁ φύσις καί ἀληθής μεθίστημι θεός , οὖον συγχωρέω ἀγνοέω οὐδέ ὁ ἐκ αὐτός τε καί ἐν αὐτός φύς τε καί συνυπάρχω συνηΐδιος Λόγος . προεντελλω γάρ καί εἶπον , ἀγάπησις κύριος ὁ Θεός σύ ἐκ ὅλος ὁ Καρδία σύ , καί ἐκ ὅλος ὁ διάνοια σύ , καί ἐκ ὅλος ὁ ἰσχύς σύ · καί μείς · καί οὐ εἰμί σύ θεός ἕτερος , πλήν ἐγώ · συνάπτω εὐθύς ὁ Χριστός μυστήριον , ἐπεῖπον · μιμνήσκω ὁ ἡμέρα ὁ σάββατον ἁγίζω . Οἶμος γάρ ὅδε καλός τε καί ἀναγκαῖος , καί θεοπρεπής εὐτεχνία ὁδός , καί τέλειος ὁ ὁ προσήκω οἶδα μανθάνω , ἐμποιέω ὁ ὄνησις . καί γοῦν ὁ Σωτήρ πρός ὁ ἐν οὐρανός φημί πατήρ καί Θεός · ἄτη δέ εἰμί ὁ αἰώνιος ζωή , ἵνα γιγνώσκω σύ ὁ μόνος ἀληθινός θεός , καί ὅς ἀποστέλλω Ἰησοῦς Χριστός . συμπαρομαρτέω γάρ ἀναγκαῖος ὁ λόγος ὁ περί πατήρ , ὁ περί υἱός , καί ἀγχίθυρος λίαν ὁ ἐπί ἄμφω εἰμί γνῶσις . Ἰουδαῖος γοῦν ὁ ἀλήθεια ἁμαρτάνω , διά ὁ μή προσίημι ὁ υἱός , οἴομαι δέ ὅτι θεός γιγνώσκω , ἐπιτιμάω λέγω · οὔτε ἐγώ οἶδα , οὔτε ὁ πατήρ ἐγώ · εἰμί ἐγώ οἶδα , καί ὁ πατήρ ἐγώ οἶδα ἄν . Συνεισκρίνομαι γάρ ἐπί ἄμφω ὁ ἑκάτερος γνῶσις . οὐκοῦν θεμέλιος ὥσπερ τις προκαταθέω ἀναγκαῖος ὁ ἀκριβής εἰς θεογνωσία , καί ὁ νομοθέτης ὁ εἴδησις προενριζόω αὐτός , κατέρχομαι ἐπί ὁ ἀνθρώπινος , καί ὁ εἰς θεός αἰδώς γείτων τίθημι καί συνάπτω εὐθύς ὁ εἰς πατήρ τε καί μήτηρ , διά ὅς εἰς ὁ εἰμί τε καί ὑπάρχω ὅλως Θεός κατανεύω κομίζω , δύο ὥσπερ τις τάξις ἔχω ὁ Δημιουργός · θεῖον μέν γάρ νεῦμα καί αὐτοδίδακτος τέχνη ζῳοπλαστέω ὁ τίκτω ὁ φύσις ἐν ἑαυτοῦ · δημιουργικός δέ ὥσπερ ὑποπλήσσω δόξα · καί ὥσπερ ὁ θεός πᾶς εἰμί ἀρχή καί γένεσις , καθό Ποιητής καί Δημιουργός , οὗτος καί ἕκαστος ὁ εἰς γονεύς τελέω ὁ ἐκ αὐτός φύς τέκνον ῥίζα τις ὥσπερ εἰμί γένεσις , καί ὁ εἰς ὁ εἰμί πάροδος πηγή . εἰς τύπος δή οὖν ὁ πᾶς δημιουργός , ὁ πατήρ καί μήτηρ ὑπουργία πρός ὕπαρξις , εἰς ἅπας ὁ ἐπί ὁ γῆ . τοιγάρ ὁ ἄλλος προφερής ὁ εἰς αὐτός ποιέω τιμή ὁ νόμος προστάσσω , οὔτε γέρας ἀφίστημι ὁ αἱρέω τιμάω , οὔτε ποινή ἀπαλλάσσω ὁ οὗτος δράω οὐ ἀνέχω · ὁ μέν γάρ εὐγενής καί ὅσιος γνώμη τιμή στεφανόω · ὁ δέ οὐ οὕτως ἔχω , ὁ εἰς λῆξις καταφορτίζω κακός · Τίμα γάρ , φημί , ὁ πατήρ σύ , ἵνα εὕω σύ γίγνομαι , καί εἰμί μακροχρόνιος ἐπί ὁ γῆ . οὐκοῦν ἆθλος μέν ὥσπερ τίς καί γέρας ἐξαίρω εἰς ζωή , καί ὁ ἐπί μακρός εἶμι χρόνος , ὁ ἐθέλω τιμάω , θάνατος δέ ὁ ἀλαζών καί ὑβριστής ἐπαρτάω ὁ νόμος , παιδαγωγός ὥσπερ τις μετασοβέω πρός ὁ εὐθύς2 ὁ φόβος ἐφίστημι . φημί γάρ πάλιν · ὅς τύπτω πατήρ ἢ μήτηρ αὐτός , θάνατος τελευτάω · καί ὁ κακολογέω πατήρ αὐτός ἢ μήτηρ , τελευτάω θάνατος . ἀθρέω δή οὖν ὅτι πᾶς μέν ὁ τρόπος ὁ εἰς αὐτός ἁμαρτία ἐν ἴσος κολάζω μέτρον , ἀγχοῦ δέ δή πάλιν ὁ περί Θεός ὁ γονεύς Δίκαιος τίθημι ὁράω σαφῶς . ὥσπερ γάρ ἐπί Θεός , ὁ γλῶσσα πλημμέλημα τιμάω θάνατος καί ὁ εἰς ἄκρος ὀργή , οὗτος καί ἐπί αὐτός ὁ γεννάω · καί ὁ θεῖος μέν τις ἀθετέω ἐντολή , καί ὁ παράβασις καταλυπέω αἱρέω ὁ παιδαγωγός , Χωρὶς οἰκτιρμός ἀποθνήσκω . πατήρ δέ τυγχάνω ἢ μήτηρ ὑποθήκη ἀλογέω , λιθόλευστος τελευτάω , νόμος ὁ θεῖον καί ὅδε προστάσσω . φημί δέ οὕτως ἐν ὁ Δευτερονόμιον · ἐάν δέ τις εἰμί υἱός ἀπειθής καί ἐρεθιστής , οὐ ὑπακούω φωνή πατήρ αὐτός καί φωνή μήτηρ , καί παιδεύω αὐτός , καί μή εἰσακούω αὐτός · καί συλλαμβάνω αὐτός ὁ πατήρ αὐτός καί ὁ μήτηρ αὐτός , ἐξάγω αὐτός ἐπί ὁ γερουσία ὁ πόλις αὐτός , καί ἐπί ὁ πύλη ὁ τόπος αὐτός , καί εἴρω ὁ ἀνήρ ὁ πόλις αὐτός λέγω , ὅτι ὁ υἱός ἐγώ οὗτος ἀπειθέω , καί ἐρεθίζω , καί οὐ εἰσακούω ὁ φωνή ἐγώ , συμβολοκοπέω οἰνοφλυγέω · καί λιθοβολέω αὐτός ὁ ἀνήρ ὁ πόλις αὐτός λίθος , καί ἀποθνῄσκω . καί ἐξαίρω ὁ πονηρός ἐκ σύ αὐτός , καί ὁ ἐπίλοιπος ἀκούω φοβέω · ἆρα σύ λοιπός ἐνδοιάζω ἔτι καί μετά οὗτος θέμις , ὡς εἶμι κατά ἴχνος ὁ ὁ Θεός τιμή ὁ εἰς πατήρ τε καί μήτηρ ; οὐδαμός . ἐκδυσωπέω γάρ ἐγώ εἰς γε ὁ χρή τιμάω , καί ὁ ὑπό ὁ σοφός εἴρω · μιμνήσκω , ὅτι διά αὐτός γεννάω . καί μήv ὁ πατριάρχης Ἰακιὼβ ἐπιεικής λέγω · εἰμί μή ὁ φόβος Ἰσαάκ ὁ πατήρ εἰμί ἐγώ . ἆρα οὖν , εἶπον ἐγώ , ὁ διά αὐτός γίγνομαι λέγω , οὐ εἰκών ὁ Δημιουργός καί ὁ πρός ὁ εἰμί καλέω ὁ οὐ εἰμί ποτέ καταδείκνυμι εἄν ἐναργής εἰμί αὐτός ; ὁ δέ δή καί φόβος ὁ πρός ἐγώ τιμάω πρέπω , οὖον μονονού καί ἐν αὐτός δεσποτικός τίθημι ἀξίωμα ; καί μάλα . τοιγάρ καί ἐπαράομαι τις ὁ παροιμιαστής , λέγω · ὀφθαλμός καταγελάω πατήρ , καί ἀτιμάζω γῆρας μήτηρ , ἐκκόπτω αὐτός κόραξ ἐκ ὁ φάραγξ . πλήν ἐκεῖνος διασαφέω , ὁ ὅπως εἄν οἴομαι τις εἴρω σαφῶς παρά ὁ πᾶς Σωτήρ Χριστός · ὁ φίλος πατήρ ἢ μήτηρ ὑπέρ ἐγώ , οὐ εἰμί ἐγώ ἄξιος . μιμνήσκω δέ ἐκεῖνος · πατήρ γάρ θάπτω καί γηροκομέω ἐκλιπαρέω ὁ μαθητής , ὁ ἀκολουθέω ἐγώ , φημί , καί ἀφίημι ὁ νεκρός θάπτω ὁ ἑαυτοῦ νεκρός . εἶτα τίς ὁ ἄτοπος ἐν οὗτος ; ἀνάντης γάρ οὐδείς , ὅς γε ἐγώ δοκέω , ψιλός δέ λίαν ὁ πρόκειμαι ὁ γνῶσις , καί αἱρέω ἑτοῖμος ὁ ἐθέλω ὀρθῶς νοέω . καί μήv οὐ ἐλεύθερος παντελῶς ὑποψία ὁ λόγος · ἔοικα γάρ πως ὁ εἰς γονεύς αἰδώς ἀποκομίζω ἐγώ . ἄπαγε ὁ ὑπόνοια , ἄνθρωπος , καί ὁ οὗτος κιβδηλεύω ἔννοια ! ἀφίστημι γάρ , οὖον τίς ποῦ ὁ εἰς γονεύς αἰδώς , ὁ Σωτήρ ὁ λόγος , πρέσβυς δέ καί ἀγαθός ὁ εἰς θεός ἡγέομαι διδάσκω . διατελέω δέ καί ἐγώ ὁ λόγος , ἀγχοῦ καί δύο ἄνω τε καί κάτω ὁ Θεός πρέπω ὀνομάζω αὐτός , ὅς δή καί αὐτός τηρέω ὁ Χριστός , οὐ αἴτιος ἐπιγράφω ὁ ἀγαπάω αἱρέω , ἀλλά οὐδέ μῶμος τις καί γραφή ἐπιτίθημι ὁ αἱρέω τιμάω . ὁ γε μήv κατόπιν εἶμι Θεός ὁ ἀνθρώπινος , πρεπώδης νομοθετέω . τοιγάρ φημί οὐ ἁπλόος · ὁ φίλος πατήρ αὐτός ἢ μήτηρ · προστίθημι δέ ὁ , ὑπέρ ἐγώ . ἤ γάρ οὐ οἴομαι πρέπω ὁ εἰς ἄνθρωπος ἀγάπη προτάσσω ὁ εἰς Θεός ; παντάπασι μέν οὖν . εἶμι δή οὖν οὐ ἀφίημι ὁ μαθητής ἐπί ὁ μή δήω οἴομαι προὔργου ποιέω ὁ εἰς θεός αἰδώς ὁ εἰς ἄνθρωπος , κἀν εἰμί ὑπάρχω πατήρ , ὁ καί ὁ ὁ φύσις νόμος εἰς γε ὁ χρή τιμάω συνηγορέω . Ἀγαθός μέν οὖν ὁ κατά ἑαυτοῦ ποιέω ὁ κατά ἐγώ . ὁ γάρ ὅς πᾶς ἐπέκεινα καί ἄνω2 , Θεός · ἐφίημι δέ οὐδαμῶς παρά οὐδείς ἡγέομαι τις ὁ εἰς γονεύς αἰδώς , διά γε ὁ χρή φρονέω τε καί λέγω , ὡς εἰμί ἐν μοῖρα ὁ πρέσβυς τε καί ἀγαθός ὁ ὁ Θεός . ἐπίκλημα γάρ ποιέω ὁ Ἰουδαῖος καθηγητής ὁ χρῆμα ὁ Χριστός λέγω · ὁ θεός εἶπον , Τίμα ὁ πατήρ σύ , καί ὁ μήτηρ σύ · σύ δέ λέγω , φημί ὁ Θεός · ὅς ἐάν εἶπον ὁ πατήρ αὐτός , Δῶρος ὅς ἐάν ἐκ ἐγώ ὠφελέω , καί οὖον μή τιμάω ὁ πατήρ αὐτός ἢ ὁ μήτηρ αὐτός , καί ἀκυρόω ὁ ἐντολή ὁ Θεός διά ὁ παράδοσις σύ . καί μήv οὖον λίαν ἑτοῖμος ὁ πρόκειμαι ὁ γνῶσις . διασαφέω δή οὖν ὅς τίς ποτός εἰμί ἐν γε οὗτος ὁ ὁ Φαρισαῖος πλημμέλημα . ἐν ὁ Λευϊτικός γράφω ποῦ · καί λαλέω Κύριος πρός Μωσῆς , λέγω · λαλέω ὁ υἱός Ἰσραήλ , καί εἴρω πρός αὐτός · Ἄνθρωπος ὅς ἐάν εὔχομαι εὐχή ὅς τε τιμή ὁ Ψυχή αὐτός ὁ κύριος , εἰμί ὁ τιμή ὁ ἄρσην ἀπό εἰκοσαετής ἠώς ἑξηκονταετής , εἰμί ὁ τιμή αὐτός πεντήκοντα δίδραχμα ἀργύριον , ὁ σταθμός ὁ ἅγιος . ὀλίγος δέ τις μεταξύ γύναιον τε περί καί μειράκιον εἶπον , ἐπιφέρω πάλιν · ἐάν δέ ταπεινός εἰμί ὁ τιμή , ἵστημι ἐναντίος ὁ ἱερεύς , καί τιμάω αὐτός ὁ ἱερεύς . μυστικός μέν οὖν ὁ λόγος καί βαθύς , καιρός δέ ὁ πρέπω πρός ἐγώ εὕω μάλα βασανίζω · ὁ δέ ἐν χείρ , φέρω λέγω · προσέρχομαι τις ὁ ἐκ Ἰσραήλ , καί καθιερόω σπουδάζω ὁ Θεός ὁ ἑαυτοῦ ψυχή , ὡς ἐν τύπος μέν ἔτι καί σκιά , πλήν κατά ὁ νόμος , ὁ ὑπέρ σφεῖς αὐτός ὁμολογέω τιμή ὁ ἱεράομαι λαγχάνω , καί ὁ θεῖον προσεδρεύω θυσιαστήριον . ἀλλά εἰμί τις , ἐφίημι μέν ὁ τοιόσδε δόξα , ( ἁγίζω γάρ ἤδη καί ἱερός , καί θέω ἀνάθημα , καί τίς γάρ οὐ ὁ τοιόσδε χρηματίζω ἀξιόω ; ) σπάνις δέ χρῆμα ἀνακόπτω ὁ ἐπιθυμία , καί δυσδιάφευκτος ἔχω παραπόδισμα ὁ πρᾶγμα ὁ πτωχεία · προτρέπω δέ αὐτός καί μάλα προθύμως ἐπί ὁ δήω εἶμι πρός οὗτος ὁ Γραμματεύς καί Φαρισαῖος ( ἐρασιχρήματος γάρ ὁ τοιόσδε λίαν , καί λῆμμα αἰσχρός ἡσσάομαι ) , ὁ εἰς γονεύς αἰδώς προτείνω , δύναμαι τε μόλις ὅς τε αὐτός ἐκεῖνος ὁ ζωαρκής πορίζω τυγχάνω , ἢ καί άμφιο συλλέγω , ἀληθεύω , φάσκω . ὅδε ἀναπείθω τολμάω , παρά οὐδείς ἡγέομαι ὁ χρῆμα διά Θεός · κἀν εἰμί πρόσειμι ὁ γεννάω ὁ συνήθης παρά αὐτός ζητέω ἐπικουρία , χρή λέγω διδάσκω πατήρ καί μήτηρ · Δῶρος , ὅς ἐάν ἐκ ἐγώ ὠφελέω ἄν . τουτέστιν , ὅπερ εἄν ἐκ ἐγώ λαμβάνω , ὁ θέω εἰμί ὅς παραβλάπτω ἀνάθημα , καί χρῆμα ἱερός ὁ χείρ ἐπάγω · ἀνατίθημι γάρ ἐμαυτοῦ καί ὡς δῶρον ἐπαγγέλλω ὁ Θεός . ὁ δέ ὁ ἐκ ὁ ἱεροσυλία δείδω βλάβη , καί ὁ ἐπί ὅδε νόμος καταπεφρικοαιρεω ἄγαν , διακαρτερέω οἰμώζω , καί ὁ εἰς θεός εὐσέβεια πρόφασις αὐτός γίγνομαι λιμός διατείνω , κατακράζω τάχα ποῦ καί ὁ θεῖος ἐντολή , ὡς ἀδικέω αὐτός εἰς ὁ καίριος . Ζεύς τίς τοίνυν φημί , ἀκυρόω ὁ ἐντολή ὁ Θεός , διά ὁ παράδοσις σύ ; δέω γάρ , ἐσθίω τιμάω ὁ φύς , οὖον ὁ εἰς θεός εὐσέβεια ἕνεκα ὁ ἐπί αὐτός καταλύω νόμος . οὐκοῦν οὔτε ὁ Θεός πρέπω ἀμελητέον διά ὁ ἀνθρώπινος , οὔτε μήv εἰσάπαν ὁ ἀνθρώπινος διά θεός καταρραθυμέω ἀναγκαῖος · ἀπονέμω δέ μᾶλλον ὁ ὁ ἀγάπη ἐξαίρω ὁ πᾶς ἀρχή , τουτέστι ὁ Θεός , καί καθάπερ ἐν τάξις δύο καί γείτων , παρακομίζω εὐθύς καί εἰς ὁ ὁ γένεσις ὑπουργός ὁ αὐτός ὅτι μάλιστα πρέπω τιμή προσενθυμέομαι , ὅς φημί καί ὅδε . ὁ τίς δή φημί ; χρῆμα γάρ ὅτι μάλιστα ὁ ἀναγκαῖος ἐγώ ἀποφαίνω ὁ Κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός ὁ εἰς ὁ φύς αἰδώς , φειδώ ἀξιόω καί λόγος ὁ ἑαυτοῦ μήτηρ . ἀπαρτάω γάρ ἤδη ὁ τίμιος σταυρός , καί ὁ ξύλον προσηλόω , ὁ γνήσιος μαθητής ὁ ἅγιος δίδωμι παρθένος , καί γηροκόμος αὐτός καθίστημι ὁ ἀγαπάω , λέγω · γυνή , ἰδού ὁ υἱός σύ · καί ὁ μαθητής εἶπον · ἰδέ ὁ μήτηρ σύ · καί ἀπό ἐκεῖνος ὁ ὥρα , φημί , λαμβάνω αὐτός ὁ μαθητής εἰς ὁ ἴδιος . ὡς ἀγαθός γε ἐγώ ὁ περί ὅδε λόγος ἐκποιέω δοκέω . καταζεύγνυμι δή οὖν εὕω μάλα ὁ γεννάω ὁ ἐκ αὐτός , καί ὁ ἐκ νόμος καί ἀνάγκη αὐτός ἐπιλείπω ζυγόν , ὁποῖος τις ἄγω εἄν περί ὁ σφεῖς αὐτός γέννημα καί ὁ γονεύς , εἰμί ὁ ὁ Θεός δοκέω οὐ ἐκσοβέω , παραχρῆμα νομοθετέω . Παῦλος μέν οὖν ὁ σοφός ἐν βραχύς καί εὐαπάλλακτος , ὑποτάσσω δήω ὁ πατήρ , παρεγγυάω ὁ τέκνον · φημί δέ , ὅτι καί ὁ πατήρ , μή παροργίζω ὁ τέκνον σύ , ἀλλά ἐκτρέφω αὐτός ἐν νουθεσία κύριος · τουτέστι , ὁ Ἀρίστων αὐτός μάθημα εἰσηγητής γίγνομαι , πρός θεοφιλής καί ἔννομος απευθύνω πολιτεία . Ζεύς κύκλος δέ ὥσπερ ὁ νόμος ( συνήθης γάρ εἰμί ὡς ἀεί οὗτος αὐτός ) , ὁ ὁ τέκνον ἐπιείκεια προνοέω ὅτι μάλα γε καί μάλα ὀρθῶς ἐπισκήπτω πατήρ · οὖον γάρ βεβήλωσις , φημί , ὁ θυγάτηρ σύ ἐκπορνεύω αὐτός , καί οὐ εκπόρνευση ὁ γῆ , καί ὁ γῆ πίμπλημι ἀνομία . ὁ γάρ ὅς σῶμα ἁγνεία καί πρό γε ὁ ἄλλος , καί πρωτόλειον ὥσπερ τίς ὁ εὐαγής πολιτεία , ἐξαιτέω παρά ἐγώ ὁ Δημιουργός · προεισβολή γάρ ὥσπερ ὁ κατά πνεῦμα λαμπρότης ὁ σωματικός , ὁ ἐπί αἰσχρότης τε καί ἀτιμία διαδιδράσκω μῶμος . ὁ πᾶς οὖν ἀγαθός πρέπω εἄν ἐγώ εἰσηγέομαι πατήρ . εἰμί δέ δή μέλλω ὑπτιόω καί ῥᾳθυμέω ὁ παιδαγωγός , μᾶλλον δέ καί ὁ αἰσχρός αὐτός γίγνομαι ἀρχηγός καί καθηγητής παράλογος ἁλίσκομαι , ποινή ὑφίστημι ὁ ἔσχατος , ὡς ὁ ἴδιος αὐτός καρπός1 καταφθείρω , καί ὁ ὁ ἀπώλεια ἐνίημι βόθρος , ὅς εἰμί δήπου καί ὑπερθνήσκω ἀγαθός · νομοθετέω γάρ καί οὗτος ὁ φύσις πατήρ . ὁ δέ δή πρός αἰσχρότης ὁ ἐμφανής ὁ ἐθέλω προτίθημι ὁ ἑαυτοῦ κόριον , οὐ ὑπέρ αὐτός καί μόνος δικαίως εἄν εὐθύνω τε καί ἐξαιτέω δίκη παρά γε ὁ πᾶς κριτής , ἀλλά καί ὑπέρ πᾶς ὁ πρός αἰσχρότης διολισθάνω . θήρατρον γάρ ὥσπερ τίς προτίθημι καί θάνατος λίνον , πᾶς ἔχω συλλαμβάνω , καί εἰμί μή πᾶς ἁλίσκομαι . δοκιμάζω γάρ οὐ δή ποῦ πάντως ὁ ἐκβαίνω , ἀλλά ὁ ἐγχείρημα ὁ δύναμις · γυνή δέ περί τοιόσδε , καί ὁ σοφός γράφω Σολομών · ὁ γυνή , ὅστις εἰμί θήρευμα καί σαγήνη καρδία αὐτός , δεσμός εἰς χείρ αὐτός . ἀναγκαῖος τοιγάρ ὁ νομοθέτης , οὖον βεβήλωσις , φημί , ὁ θυγάτηρ σύ , ἐκπορνεύω αὐτός , καί οὐ εκπόρνευση ὁ γῆ . οὖον γάρ εἰμί ὅλως , περί ὅς εἄν γίγνομαι τυγχάνω ὁ πορνεία ὁ ἔγκλημα , χαλεπός οὐδείς ὁ διαδρημί πάσχω , καί εἰμί ὁ τις εἰμί πρός ἡδονά εὐπάροιστος , καί ὁ ἄναλκις παντελῶς ἀῤῥωστήσας ὁ νόος , εὐκοσμία δέ ὁ εἰς γε ὁ σῶμα τηρέω . Τέως προστάσσω παρά ὁ πατήρ ὁ τέκνον , θάνατος τιμάω καί ὁ εἰς οὗτος εἶμι γνώμη , ὡς εἰς ἀπόστασις ὁ ἀπό Θεός ὁ ἴδιος παραρρίπτω γέννημα · γράφω δέ οὕτως ἐν ὁ Λευϊτικός · καί λαλέω Κύριος πρός Μωσῆς , λέγω · καί ὁ υἱός Ἰσραήλ λαλέω λέγω · ἐάν τις ἀπό ὁ υἱός Ἰσραήλ , ἢ ὁ προσγίγνομαι προσήλυτος ἐν Ἰσραήλ , ὅς εἄν δίδωμι ὁ σπέρμα αὐτός ἄρχω , θάνατος θανατόω · ὁ ἔθνος ὁ ἐπί ὁ γῆ λιθοβολέω αὐτός ἐν λίθος · καί ἐγώ ἐφίστημι ὁ πρόσωπον ἐγώ ἐπί ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος , καί ἀπόλλυμι αὐτός ἐκ ὁ λαός αὐτός , ὅτι ὁ σπέρμα αὐτός δίδωμι ἄρχω , ἵνα μιαίνω ὁ ἅγιος ἐγώ , καί βεβηλόω ὁ ὄνομα ὁ ἁγίζω ἐγώ . ἀμυδρός ὁ νόμος . οὖον γάρ ἐναργής πω μάλα ὁ τίς εἄν βούλομαι δηλόω . διασαφέω δή οὖν · δράω γάρ ὀρθῶς . Μωαβίτης καί Μαδιηναῖος , Γεργεσαῖος τε καί Ἀγαρηνός , καί βάρβαρος ἕτερος τις γένος , ὁ Ἰουδαῖος προσοικέω χώρα , ἔθος πολιτεύω ὁ Ἑλληνικός , καί εἰμί ἕκαστος θρησκεία ὁ δοκέω , καί ὁ εἰς νόος ἥκω ἁπλόος , προσκύνησις καί λατρεία · ἀσφαλής δέ οὔπω καί ἐρείδω ἔχω ὁ διάνοια εἰς φιλοθεΐα ὁ ἐκ Ἰσραήλ , κομιδή μέν εἰμί εὐπάροιστοι πρός ἀπόστασις , εὔκολος δέ οὕτως εἰς ἀποφορά , ὡς ἡγέομαι παρά οὐδείς ὁ καί αὐτός , εἰμί τυγχάνω , προσκυνέω ὁ ὁ ὅμορος θεός , καί συναιρέω νοσέω ὁ γείτων ὁ ἄνωθεν τε καί ἐν Αἴγυπτος πλάνης . καί γοῦν ὁ ἐκ Μαριάμ νεᾶνις ἐπιμαίνω ποτός , καί γύναιος ὥρα συναρπάζω , συνεπεκαλοῦντο αὐτός ὁ Βεελφεγώρ . ἐντεῦθεν ὁ νομοθέτης προαναθρέω εὕω μάλα ὁ σαθρός τε καί εὐδιάκλαστος ὁ ἔνειμι αὐτός διάνοια , ἀπόφημι παντελῶς ὁ πρός ἀλλότριος ἐπιμιξία , σαφής λέγω · ὁ θυγάτηρ σύ οὖον δίδωμι ὁ υἱός αὐτός , καί ὁ θυγάτηρ αὐτός οὖον λαμβάνω ὁ υἱός σύ · ἀφίστημι γάρ ὁ υἱός σύ ἀπό ἐγώ , καί πορεύω λατρεύω θεός ἕτερος . ἐπεί τοίνυν εἰμί δή ποῦ πάντως , καί μάλα εἰκότως , ὁ ἐκ Ἰσραήλ αἱρέω τις , ὁ ὁ ἔθνος περίφανος κατεγγυάω θυγάτηρ πλοῦτος σαγηνεύω , εἰς γε ὁ χρή λογίζομαι παρά οὐδείς ὁ ἀπόστασις , ὀργή καί ὁ θάνατος καθορίζω ὁ τόλμημα , καί ὁ περί ὁ ἔσχατος ὑποφέρω λόγος ὁ γραφεύς · εἰμί γάρ ἀναγκαῖος ὁ ἀλλογενής δίδωμι , γίγνομαι καί ἑτερόφρων , καί λατρεύω δαίμων · ὡς ὀλετήρ δή οὖν ὁ ἴδιος καρπός , ὁ ἰσόρροπος ὑποστόρεννυμι δίκη . οὐκοῦν ὁ μέν ἱερός τε καί νέος γραφή παρεγγυάω ὁ φύς , ἐν νουθεσία κύριος ποιέω σπουδάζω ὁ ὁ τέκνον ἀνατροφή , ὁ δέ βραδύγλωσσος νόμος διά κύκλος καί περιφορά ὁ αὐτός εἴσειμι ὁδός . ὁ γάρ ὅς μή χρή πατήρ θυγάτηρ ἐφίημι δράω ὁ εἰς αἰσχρότης καί ἀσέλγεια προεπιτάσσω εὕω μάλα , δήω δή ἔτι καί μετά οὗτος φημί ὁ εἰς θεογνωσία αὐτός ἀσάλευτος τηρέω , καί βέβηλος ειδωλολατρ[ε]ιος οὐ ἐάω ἐναλίσκομαι , κἀν εἰμί πολύς τις αὐτός πρόκειμαι περιουσία χρῆμα · ἀνήρ μέν γάρ ἀλλογενής , πλούσιος δέ οὖν ὅμως , νόμος ὁ γάμος συζεύγνυμι , ἆρα οὐ οὗτος εἰμί ὁ , τις γάρ ὠφελέω ἄνθρωπος ἐάν ὁ κόσμος ὅλος κερδαίνω , ὁ δέ ψυχή αὐτός ζημιόω ; ὀρθῶς φημί . εἶδον δέ ἄν τις , καί μάλα ῥᾳδίως , οὖον βραχύς ὁ μεσολαβώ , ὁ τε ἐν Χριστός δικαιόω , καί ὁ διά νόμος παιδαγωγέω . ὁ μέν γάρ ὀθνεῖος ἐπιπλέκω τις , ὁμόσε τε κατά αὐτός ὁ ἀλλογενής εἶμι , ὁ ἀρχαῖος οὐ ἀζήμιος εἰμί · ἐγώ δέ ὁ Παῦλος , πολιτεύω δήω ἀμείνων τε καί εὐθαρσής συμβουλεύω , λέγω · εἰμί τις ἀνήρ γυνή ἔχω ἄπιστος , καί οὗτος συνευδοκέω οἰκέω μετά αὐτός , μή ἀφίημι αὐτός · καί γυνή , ὅστις ἔχω ἀνήρ ἄπιστος , καί οὗτος συνευδοκέω οἰκέω μετά αὐτός , μή ἀφίημι ὁ ἀνήρ . ἁγίζω γάρ ὁ ἀνήρ ἄπιστος ἐν ὁ γυνή · καί ἁγίζω ὁ γυνή ὁ ἄπιστος ἐν ὁ ἀνήρ . Τῖς οὖν ἄρα εἰμί ὁ ἐν γε οὗτος οἰκονομία ὁ τρόπος ; δείδω δέ ἀντί ὅστις πάλαι μέν ὁ νόμος ὁ πρός ἑτερόφρων ἀναπλοκή , νυνί δέ οὐ ἔτι ; δραιούω μέν γάρ ὁ ἐν Χριστός καλέω , καί ἀκατάσειστος ἔχω ὁ φιλοθεΐα , ὁ κατοικέω ἐν αὐτός ἀπεργάζομαι πνεῦμα , διά ὅς καί ἐν ὅς κράζω · Ἀββᾶ ὁ Πατήρ · ὁ δέ οὔπω ὁ δῶρον πλουτέω . ὡς γάρ ὁ θεσπέσιος Ἰωάννης φημί , οὔπω γάρ εἰμί πνεῦμα ἅγιος , ὅτι Ἰησοῦς οὐδέπω δοξάζω . οὐκοῦν ὁ πᾶς τελείωσις ἐν Χριστός , τελειόω δέ ὁ νόμος οὐδείς , κατά ὁ γράφω . φράζω εἄν οὖν ἱρείροντί ἐγώ ὁ ὅπως εἄν γίγνομαι σαφής ὁ ἀτελής ἐν νόμος . καί μάλα . βαδίζω δέ ἐγώ ἐπί ὁ ἐν χείρ ὁ λόγος , καί ἀγάπη ὁ εἰς ὁ πλησίος ἐκβασανίζω ὁ τρόπος , παχύς πως ἢ χρή ὁ διά Μωσῆς συγγραφεύς , ὁ ἀρχαῖος εἰσκομίζω . εἶμι δή οὖν ἐπί αὐτός [ ὁ ] δή οὗτος , καί μάλα προθύμως . οὐκοῦν ὁ μέν νόμος , ἀγάπησις , φημί , ὁ πλησίος σύ ὡς ἑαυτοῦ · ὁ δέ Κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ὁ φιλαλληλία ὁ νόμος διά μόριον ὅσος ἐγώ εἰσηγέομαι λόγος , συνήγορος δέ ὁ νόμος ὁ ἔμφυτος γνῶσις , καί ὁ ἐν ἕκαστος θέλησις οἱονεί καθίστημι , ἁ οὖν ἐθέλω , φημί , ἵνα ποιέω σύ ὁ ἄνθρωπος , οὗτος καί σύ ποιέω αὐτός ὁμοίως . εἰμί γάρ ὅσπερ ἄν τις εὔχομαι τυγχάνω , οὗτος δράω αἱρέω καί αὐτός ἕτερος , οὐ ἀποτρέχω σκοπός · βαδίζω δέ μᾶλλον κατά εὐθύς2 ὁ ἀγάπη , καί ὁ ὁ φιλαλληλία ἀναδέω στέφανος . εὕω λέγω . ὁ ἀγάπη τοίνυν , νόμος μέν πλήρωσις , πίστις δέ καί ἐλπίς ἀγαθός . γράφος γάρ οὕτως ἐγώ ὁ θεσπέσιος Παῦλος . τοιγάρ καθάπερ ἐκ ἄνθος ἠρινός πολυειδής τις στέφανος ἀναπλέκω αὐτός , πάλιν φημί · κἀν ψωμίζω πᾶς ὁ ὑπάρχω ἐγώ , καί ἐάν παραδίδωμι ὁ σῶμα ἐγώ ἵνα καίω , ἀγάπη δέ μή ἔχω , οὐδείς ὠφελέω . ὁ ἀγάπη μακροθυμέω , χρηστεύομαι , ὁ ἀγάπη οὖον ζηλόω , οὖον περπερεύομαι , οὖον φυσιόω , οὐ ἀσχημονέω , οὖον ζητέω ὁ ἑαυτοῦ , οὖον παροξύνω , οὖον λογίζομαι ὁ κακός , οὖον χαίρω ἐπί ὁ ἀδικία , συγχαίρω δέ ὁ ἀλήθεια · πᾶς στέγος , πᾶς πιστεύω , πᾶς ἐλπίζω , πᾶς ὑπομένω ὁ ἀγάπη , οὐδέποτε ἐκπίπτω . ἀλλά ἐμφανής μέν ἅπας , ὅς γε οἴομαι , οὗτος , καί μακρός εἄν γίγνομαι λίαν ὁ περί αὐτός λόγος , εἴπερ τις αἱρέω λεπτός ὁ παρά ὁ νέη συναγείρω γραφή . τρέπω δέ νυνί πρός ὁ ἐκ νόμος σκιά , καί ὁ ὡς ἐν τύπος ἔτι ὁ πάλαι θεσπίζω . Ἀγαθός διανοέομαι . μελέτησις μέν ὁ νόμος εἰμί εἰς δικαιοσύνη καί προεισβολή τις ὥσπερ ὁ εὐαγγελικός ἀνδραγάθημα . γράφω γάρ · Ἀρχή ὁδός ἀγαθός , ὁ ποιέω ὁ Δίκαιος . παιδαγωγέω γάρ ὁ νόμος ἐπί Χριστός , καί ὁ ἐν αὐτός νοέω ζωή οὖον διαψεύδω εἄν ἔχω ὁ δόξα , εἰμί νοέω πνευματικός . καί ἵστημι μέν εἰς δικαιοσύνη , ἀποφέρω δέ πρός ὁ ὑπέρ οὗτος ἔτι ὁ μάθημα ὁ εὐαγγελικός . Τρόπος δέ δικαιοσύνη , πρῶτος μέν , τιμή καί ἀγάπησις , ὁ εἰς ὁ εἷς τε καί φύσις Θεός · γείτων δέ ὥσπερ καί μετά ἐκεῖνος εὐθύς ὁ εἰς ἀδελφός καί ὁμογενής , προέγκειμαι ὁ εἰς γονεύς αἰδώς . ἐν κόσμος δή οὖν ὁ πρέπω πρόειμι ἐγώ ὁ Λόγος , μετά γε ὁ εἰς θεός εὐσέβεια , καί ὁ εἰς γονεύς εὐλαβής , ὅτι ὁ ἐπιείκεια προσήκω ὁ ἔνδειξις καί εἰς ἕτερος ἐγώ ποιέω παρεγγυάω . πανταχῇ γάρ ὁ νόμος , ὁ ἰσότης προνοέω , καί ἀκριβής ὁ Δίκαιος ποιέω ὁ βάσανος , ὁράω θεσμοθέτης . γράφω γάρ ἐν Δευτερονόμιον · οὐ εἰμί ἐν ὁ μάρσιππος σύ στάθμιον μέγας ἢ μικρός · στάθμιον ἀληθινός Δίκαιος εἰμί σύ , καί μέτρον ἀληθινός Δίκαιος εἰμί σύ , ἵνα πολυήμερος γίγνομαι ἐπί ὁ γῆ , ὅς Κύριος ὁ Θεός σύ δίδωμι σύ ἐν κλῆρος , ὅτι βδέλυγμα κύριος ὁ Θεός σύ πᾶς ποιέω οὗτος , πᾶς ποιέω ἄδικος . καί πάλιν ἐν ὁ Λευϊτικός · ἐν μέτρον καί στάθμιον , καί ζυγόν ζυγόν Δίκαιος , καί στάθμιον Δίκαιος , καί χοῦς δίκαιος εἰμί σύ . Μέτρον δέ καί στάθμιον καί ζυγόν παρισόω εὕω μάλα ὁ δικαιοσύνη ὁ τρόπος ἐπείγω καί μάλα ὀρθῶς · νόος γάρ εὐθύς τε καί φιλοδίκαιος ταλαντεύω τρόπος τις καί ἀναμετρέω ὁ πρᾶγμα ὁ φύσις , καί ὁ ὁ ἰσότης βασανίζω λόγος , λεπτός τε καί ἀκριβής , ἤ2 εἄν οἴομαι τις ὁ ἐπί πλάστιγξ καί ζυγόν , ὁ νόμισμα δοκιμάζω · ἐπιμετρέω δέ ὥσπερ ἕκαστος ὁ θεωρέω ὁ ὅτι μάλιστα πρέπω αὐτός , οὔτε ὁ περισσός ὁ ἀκριβής ἰσότης παραλύω κάλλος , οὔτε μήv ὁ πρός ὁ μείων ὑποφορά , παραχαράσσω συγχωρέω ὁ ὡς ἐν ἰσότης διαρκής . ἔστω τοίνυν ζυγόν καί στάθμιον Δίκαιος , καί χοῦς δίκαιος , φημί · ἄγω δέ εἄν , οἴομαι , οὗτος , τύπος τις ὥσπερ καί ἐμφανής παράδειγμα , τρόπος ἐγώ ὑποφαίνω , διά ὅσπερ εἄν ἐγώ ὁ ὁ ἀκριβής ἰσότης διερευνάω λόγος , καί ὁ ὁ δικαιοσύνη ἀναφαίνω γνῶσις . συνίημι δέ ὅτι συμμετρέω μέν ὁ ἐν νόμος , καί ὅρος ἔχω ὁ δικαιοσύνη , πλουτέω δέ ὁ μείζων , καί πολύς δή λίαν ἐπέκεινα τρέχω ὁ διά Χριστός . πέρα γάρ Δίκαιος ὁ ἀγαθός , τουτέστι , ὁ ἐν Χριστός πολιτεία ὁ δόξα . εὕω λέγω . μιμνήσκω γάρ ὁ ἐν πίστις δικαιόω διαλέγω Χριστός · ἀμήν , ἀμήν , λέγω σύ , ἐάν μή περισσεύω ὁ δικαιοσύνη σύ πλέω ὁ Γραμματεύς καί Φαρισαῖος , οὖον μή εἰσέρχομαι εἰς ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός . ἀλλά ὧδε μέν ἐγώ ἔχω οὗτος · πολυπραγμονέω δέ , εἰμί δοκέω , ὁ μωσαϊκός ἐπιείκεια ὁ μέτρον , καί ὁ κατά νόμος δικαιοσύνη ὁ δόξα · ὁ γάρ φιλοθηρέω ὁ Δίκαιος ὁ γνῶσις ὀρθός διασπουδάζω , καί μήv καί ὁ διαπρέπω ἐν ἀγαπάω τυγχάνω ὁ πρός ἀδελφός ἐν λόγος ποιέω , ἀσφαλής τε καί βαίνω , καί ὅσπερ εἰμί ἀληθής , ὁράω πρέπω , οὐ εὐκατάσειστος , οὐδέ ἐλαφρός , οὖον καταπλαστός ἔχω ὁ χρηστός , καί ὥσπερ οἶς ὁ κώδιον κατασκιάζω ἐθέλω ὁ λύκος μορφή , μᾶλλον δέ γυμνός καί ἀνεπίληπτος ἔχω ἐπείγω ὁ ἴδιος τρόπος ὁ ἐλευθερία . τοιγάρ φημί ὁ νόμος · οὖον πορεύω δόλος ἐν ὁ ἔθνος σύ , καί οὖον μισέω ὁ ἀδελφός σύ ὁ Καρδία σύ . τίθημι τε καί ἑτέρως αὐτός · καί ἱμάτιον γάρ , φημί , ἐκ δύο ὑφαίνω οὐ ἐπιβάλλω σεαυτοῦ · καί πάλιν · οὐ ἐνδύω κίβδηλος ἔριον καί λίνον ἐν ὁ αὐτός . πάνδεινος γάρ ἀληθής καί μῶμος πᾶς ἐπέκεινα , ὁ ἐν ὑπολαμβάνω χρηστότης ἀπάτη καί δόλος · καί εἰμί ὁ χρῆμα ὁ ἄγαν παρά Θεός καταστυγέω , καί ἀδελφή ἔχω ἀεί πως ὁ διψυχία , καί ὁ οἱονεί ὁ γνώμη διφυής τε καί ἀλλοπρόσαλλος , ἐπί ὅς ὅτι μάλιστα καταθήγω πρός ὀργή ὁ θεῖος1 τε καί ἀκήρατος νόος . φημί γάρ ποῦ περί τίνω · βολίς τιτρώσκω ὁ γλῶσσα αὐτός · δόλιος γάρ ὁ ῥῆμα ὁ στόμα αὐτός · ὁ πλησίος αὐτός λαλέω ὁ εἰρηνικός , καί ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ ἔχθρα . μή ἐπί οὗτος οὐ ἐπισκοπέω ; λέγω Κύριος , ἢ ἐν λαός τοιοῦτος οὐ ἐκδίκησις ὁ ψυχή ἐγώ ; ἀναβαίνω δέ καί εἰς ὁ ὄρος ὁ κύριος φημί ὁ Δαυίδ , ὁ ἀθῷος χείρ , καί καθαρός ὁ Καρδία , ὅς οὐ δολόω ἐν γλῶσσα αὐτός , οὐδέ ποιέω ὁ πλησίος αὐτός κακός . ἀποφάσκω δή οὖν ὁ νόμος ὡς αἰσχρός τε καί ἀπηχής , ὁ ἐν δόλος πορεύω , τουτέστι , ὁ πανοῦργος αἱρέω βιόω , καί ὑποπλήσσω μέν ὁ δικαιοσύνη ὁ σχῆμα , κατασίνομαι δέ ἀδελφός , ὁ ὁ ἀγάπη νόμος ἀφειδέω · Ἀμφίων γε μήv ἔχω ἐγώ οὐ ἐάω ὁ ἐκ δύο ὑφαίνω , αἴνιγμα ποῦ ὁ χρῆμα τίθημι , ὁ μή ἀνέχω , διπλόος ὥσπερ ἔχω εἰς νόος · διπλόος δέ εἰμί φημί , ὁ εἴδομαι καί νοητός , ὁ ἐπαίρω ἀνθρωπαρέσκεια , ὅς ἐκ δύο ὥσπερ ἀναπλέκω σπούδασμα , ὁ εἰς ἀλλήλων διαφθορά οὖον μέτριος ηρρωστηκοος . Τῖς γάρ ἢ ποῖος ὁ ὑποκριτής ὁ βίος ; ἆρα οὐ ὁ ἐν ὁράω μέν ἄνθρωπος ὁράω χρηστός , καί ὁ δοκέω μέν εἰμί , μή μήv ἔτι καί εἰμί κατά ἀλήθεια χρηστός ; καί μάλα . δισσός οὖν ὁ τρόπος ἐκ ἀνόμοιος ἐγώ θέλημα εξυφασμένος . ἀλλά ὅς γε θεσπέσιος Δαυίδ ἀποδέχομαι ὁ μονότροπος καί φειδώ ἀξιόω φημί ὁ ἄνωθεν · Κύριος γάρ κατοικίζω μονότροπος , φημί , ἐν οἶκος . διασκορπίζω δέ λέγω καί ὁ θεός ὀστέον ἀνθρωπάρεσκος · καταμύω δέ ὁ χρῆμα καί ὁ Παῦλος , λέγω · ἄρτι γάρ ἄνθρωπος πείθω , ἢ ὁ Θεός ; ἢ ζητέω ἄνθρωπος ἀρέσκω ; εἰμί ἔτι ἄνθρωπος ἀρέσκω , Χριστός δοῦλος οὐ εἄν εἰμί . καί τίς ὁ εἰμί οὐ ἀσυμφανής , ὡς ἔκτοπος ἀληθής καί ὁ ἀκριβής ὀρθότης ἀπωτάτω ὁ διψυχέω τε καί ὑποκρίνομαι ; Ἀγάπης οὖν ἄρα καρπός1 ὁ ἀμώμητος σκευάζω καί ἀνήρ πρέπω Δίκαιος τε καί ἀγαθός , ὁ ἀπαλλάσσω δόλος . καί ὅδε δήω δή φημί ὁ νόμος , ὁ γε ὡς ἀληθής ὁ δικαιοσύνη ἐπιμελητής , καί ἀγάπη ὁ εἰς ἀδελφός ἐραστής , ὀρθῶς ἔχω οἴομαι ὁ ἐπί ὅδε δόξα , οὐ εἴπερ αὐτός τε καί μόνος παραιτέομαι ἀδικέω , ἀλλά εἰμί καί γίγνομαι παιδευτής καί ὁ κατά γένος οἰκέω , ἤγουν κατά ἕτερος τις τρόπος ἐγγύς γίγνομαι , καί ὁ ὁ πρός αὐτός οἰκειότης ὄνομα πλουτέω . παρεγγυάω δέ καί ὁ Παῦλος ὁ ἐπιμελέομαι ἐκκλησία , τέκνον ἔχω ἐν ὑποτάσσω , καί ἀπόδειξις ὁ πρᾶγμα ὁ ἔνειμι αὐτός ἐπιείκεια καί μή , ποιέω λέγω · εἰμί δέ τις ὁ ἴδιος οἶκος προΐστημι οὐ οἶδα , πῶς ἐκκλησία Θεός ἐπιμελέομαι ; Ζεύς οὗτος φημί ὁ νόμος ὡς ἐν παράδειγμα τρόπος , καί ἐναργής εἰκών · ἐάν δέ κερατίζω ταῦρος ἀνήρ ἢ γυνή , καί ἀποθνῄσκω , λίθος λιθοβολέω ὁ ταῦρος , καί οὖον βιβρώσκω ὁ κρέας αὐτός , ὁ δέ κύριος ὁ ταῦρος ἀθῶος εἰμί · ἐάν δέ ὁ ταῦρος κερατιστής εἰμί πρό ὁ χθές καί πρό ὁ τρίτος , καί διαμαρτύρομαι ὁ κύριος αὐτός , καί μή ἀφανίζω αὐτός , ἀναιρέω δέ ἀνήρ ἢ γυνή , ὁ ταῦρος λιθοβολέω , καί ὁ κύριος αὐτός προσαποθνήσκω · ἐάν δέ λύτρον ἐπιβάλλω αὐτός , δίδωμι λύτρον ὁ Ψυχή αὐτός , ὅσος ἐάν ἐπιβάλλω αὐτός . ἐάν δέ υἱός ἢ θυγάτηρ κερατίζω ὁ ταῦρος , κατά ὁ δικαίωμα οὗτος ποιέω αὐτός . ἐάν δέ παῖς κερατίζω ἢ παιδίσκη , ἀργύριον τριάκοντα δίδραχμα δίδωμι ὁ κύριος αὐτός , καί ὁ ταῦρος λιθοβολέω . ἆρα σύ σαφής ὁ χρησμῴδημα ; οὖον σφόδρα . ἀθρέω δή οὖν ὅς φημί , καί πρό γε ὁ ἄλλος εἰς νόος ἔχω ὁ ἱερός Παῦλος , ὡδί γράφω · μή ὁ βοῦς μέλος ὁ Θεός ; ἤ διά ἐγώ πάντως λέγω ; Ταῦρος δή οὖν παρεικάζω ὁ ὑβριστής τε καί ἀλαζών , καί πλεονεκτέω ἰσχύω . Γαῦρος γάρ ἀεί πως εἰμί καί ἀγέρωχος ὁ ζῷον , καί πάνδεινος εἰς ἀλκή , καί δύσοιστος ἔχω ὁ ἔφοδος . ὁ δή τοιοῦτος , εἰμί γίγνομαι , φημί , οἰκεῖος , καί οἱονεί πως καταζεύγνυμι ὁ ὁσιουργέω αἱρέω τις , παραλύω τε , μᾶλλον δέ καί ἀναιρέω τις , καταχώννυμι τάχα ποῦ ὁ πλεονεξία , ἀποτίνω δίκη ὁ ἐπί αὐτός θάνατος προστάσσω · χρή φημί λιθόλευστος τελευτάω . ὑποκλέπτω δέ ὁ ὀργή ὁ κτάομαι , εἰμί μή ὁ πλεονεξία οἶδα ὁ τρόπος , μηδέ ὁ ἐκεῖνος φαυλότης ἁλίσκομαι κοινωνός · οὖον γάρ ἐγώ ἔγκλημα ὁ ἕτερος , εἰμί λαθραῖος γίγνομαι τυγχάνω . ἐσθίω δέ οὐ ἐάω ὁ ταῦρος ὁ κρέας , ὁ ὅς μή χρή μεταλαγχάνω ὁ ἕτερος ἀκαθαρσία , ὡς ἐν τύπος ὁ κατά ὁ βρῶσις καί ὁ οἱονεί μέθεξις ὑποτυπόω · ἆρα οὐ οὗτος εἰμί ἐναργής , ὁ , σαυτοῦ ἁγνός τηρέω , καί μή κοινωνέω ἁμαρτία ἀλλότριος ; πάνυ μέν οὖν . Συγκαταδικάζω δέ ὁ μόσχος δικαιόω ὁ δεσπότης , εἴπερ οἶδα ὁ πλημμελέω , καί μανθάνω ἐλέγχω ὁ πλεονεξία · ὁ γάρ ἀπείργω δύναμαι ὁ ἀδικία ὁ τρόπος , καί κατακωλύω εὕω μάλα ὁ πλημμελής , εἶτα οὗτος δράω οὐ ἀνέχω , καί λίαν ἐσπουδασμένως , μονονού καί συνεργάζομαι ἀποφαίνω ὁ ἄνθρωπος , καί ὅσος ἵημι εἰς θέλησις καί ταυτοβουλία ὁ ἐθέλω ἀνοσιουργέω καί συνεκπονέω αἱρέω . θνῄσκω δή οὖν ὁ τοιόσδε , φημί , πλήν εἰμί μή λύτρον καί ὁ ἐν γε οὗτος ζημία ἐπιτίθημι ὁ κριτής . βλέπω δέ ὁ νόμος πρός ὁ χρηστός , καί συνθέλησις ὁ εἰς ἁμαρτία , καί ὡς ἐν ψιλός συναινώ συνδρομή . κολάζω γάρ μέτριος , εἴπερ αἱρέω , φημί , ὁ κριτής . καί δέχομαι ὁ τύπος εἰς ἀλήθεια · κατακρίνω μέν γάρ θάνατος ὁ παγχάλεπος ὁ πλημμέλημα ὁ πᾶς κριτής , πλήν προσίημι ὁ ἁμαρτάνω , καί λύτρον προσφέρω , ὁ ὁ ἁμαρτία λυτικός , ὁ ἐκ μετάνοια δάκρυ , ὁ ἐπί ὁ μετάγνωσις πόνος , ὁ ἐλεημοσύνη ὁ τρόπος · κατακαυχάομαι γάρ ἔλεος κρίσις , κατά ὁ γραφή . Ἀκριβής δέ ὁ νόμος καί ὁ ἐπί ὁ πάσχω ποιέω διαστολή · εἰμί μέν γάρ υἱός ὁ θυγάτηρ , φημί , ὁ μόσχος ἀναιρέω , θνῄσκω καί ἀφιλοικτίρμων · εἰμί δέ παῖς ἢ παιδίσκη , ἀργύριον ἵστημι ὁ ὑπέρ αὐτός ζητέω . Τῖς οὖν ὁ λόγος , πῶς οὐ ἄξιος ὁράω ; καίτοι ὁ ἐλεύθερος τε καί δοῦλος ἐν ἐγώ , ἐκ πλεονεξία καί οὐ ἀρρώστημα φύσις , καθάπερ ἀμελέω καί ὁ νοσέω · εἷς γάρ ἐγώ κτίζω θεός , καί εἷς ὁ πᾶς πατήρ , κατά ὁ ὁ προφήτης φωνή . ἆρα οὖν ὡς ἔγκλημα καί δουλεία καταγράφω τις ὁ Δημιουργός ; ἆρα καί παρά αὐτός ὁ δοῦλος ἐν μείων , καί δόξα πλεονεκτέω ὁ ἐλεύθερος ; οὖον μέν οὖν . ἐν γάρ Χριστός Ἰησοῦς οὐ ἐν δοῦλος , οὔτε ἐλεύθερος . οὐκοῦν , σκιά γάρ ὁ νόμος , διά μέν υἱός τε καί θυγάτηρ , ὁ ἐλεύθερος ὁ ἅγιος σημαίνω γένος · διά δέ γε παῖς τε καί παιδίσκη , ὁ δοῦλος ἔτι καί ὑπό ζυγόν ἁμαρτία . εἰμί δέ οὖον τατός , ὁ πλημμελέω εἰς ἅγιος ἢ ἁμαρτωλός . κολάζω δέ οὐ ἐν ἴσος μέτρον ὁ ἐπί ἄμφω · ὅτι μέν γάρ ἀδελφός ὁ φύσις , οἶδα τε ἐκεῖνος , πᾶς ὁ σαφής · ἀλλά εἰμί ὁ ἅγιος , ἐν ὑπεροχή ὁ πνευματικός , καί ἐν ὁ ὁ ἀρετή ὕψωμα · καί παρά ὁ Θεός τίμιος , ὡς καί ἐν υἱός τάξις γίγνομαι καί θυγάτηρ , καί ὁ ἀνθρώπινος τε καί δουλοπρεπής ὑπερφέρω μέτρον . Ὁσιουργέω δέ ὁ νόμος καί ἀγάπη ἔχω ὁ εἰς ἀδελφός , καί κατά ἕτερος ἐγώ εἰσηγέομαι τρόπος , ὅς καί παρατίθημι ἐφεξῆς , ὁ εἰς νόος ἥκω ἐπί ἕκαστος εἴρω . φημί γάρ πάλιν · ἐάν δέ τις ἀνοίγω λάκκος , ἢ λατομέω λάκκος , καί μή καλύπτω αὐτός , καί ἐμπίπτω ἐκεῖ μόσχος , ἢ ὄνος , ὁ κύριος ὁ λάκκος ἀποτίνω , ἀργύριον δίδωμι ὁ κύριος αὐτός , ὁ δέ τελευτάω αὐτός εἰμί . οὗτος δέ εἰμί αἰνιγματωδῶς , ὁ μή τίθημι πρόσκομμα ὁ ἀδελφός ἢ σκάνδαλον , καί ὁ ὠφελέω φύω οὐ ἐάω ἄχρηστος γίγνομαι τις , οὔτε μήv ὁδός ὁράω πρός θάνατος , ὁ ἐγώ τε καί ἕτερος ἀναγκαῖος πρός ζωή . ἤ γάρ οὐ λάκκος τις ἀνοίγω , ἢ λατόμος , ἑαυτοῦ τίς καί ἕτερος χρήσιμος τε καί ἀναγκαῖος ἀποτελέω ; ἀλλά μή ἵστημι , φημί , κίνδυνος πρόφασις ἕτερος ὁ σός . ὁ γάρ ἀγάπη , καθά φημί ὁ θεσπέσιος Παῦλος , οὖον ζητέω ὁ ἑαυτοῦ , λογίζομαι δέ μᾶλλον καί ὁ ἕτερος . καί τίς ὁ λάκκος ἀνοίγω ἢ λατόμος , τίς δέ ὁ λάκκος , ἐθέλω εἄν οἶδα σαφῶς . ὁ μέν οὖν ἐκ ὁ ἱστορία ὑποδηλόω , οὐ ἀσυμφανής · χρή γάρ φημί κατακαλύπτω λάκκος , ἵνα μή τίς βλάβη συμβαίνω τις . ἤγουν οἶδα , φημί , ὁ μή οὗτος πράσσω , ὡς εἴπερ τίς κατολισθάνω , ἀργύριον πωλέω ὁ κύριος αὐτός , ὁ δέ θνῄσκω εἰμί αὐτός . ἀναθρῴσκω δέ ὁ ὁ ἱστορία ἐμφανής , καί εἰς θεωρία ἀνάγω ὁ χρῆμα πνευματικός , ἐκεῖνος εἴρω · Λάκκος ἔοικα ὀνομάζω ἐγώ ἐν οὗτος ὁ νόμος , ὁ θεόπνευστος γραφή ὁ γνῶσις , καί ὁ περί ὁ ἅγιος καί ὁμοούσιος Τριάς λόγος , καί ὁ κατά Χριστός μυσιηριον ὁ εἴδησις · κεῖμαι γάρ ὥσπερ ἐν βάθος οὗτος , καί ζωοποιός ἔχω ὁ δύναμις · καί μαρτυρέω λέγω αὐτός ὁ Σωτήρ · Ἄτη δέ εἰμί ὁ αἰώνιος ζωή , ἵνα γιγνώσκω σύ ὁ μόνος ἀληθινός θεός , καί ὅς ἀποστέλλω Ἰησοῦς Χριστός . οὐκοῦν ὁ σύγγραμμα μέν ὁ ἀρχαῖος ἐντυγχάνω , καί σύν πόνος πολυπραγμονέω ὁ θεόπνευστος γραφή ὁ λόγος , καί ὁ ἀκριβής τε καί ἀκίβδηλος γνῶσις ἀναζητέω , πολύς εἄν ἔχω ὁ ἐμφέρεια πρός γε ὁ ὀρύσσω λάκκος · ζητέω γάρ ὕδωρ ζωοποιός , καί πηγή εὐφραίνω , καί χειμάρρους τρυφή · ὁ δέ γε εἰς οὗτος λοιπός σύνεσις ἀφικνέομαι , ὡς καί ἴδιος δύναμαι παραδίδωμι συγγράφω ὁ μυστήριον ὁ λόγος , λατομώ λάκκος · καινουργέω γάρ ὥσπερ οὖον ὁ ἕτερος ἱδρόω ἐποικοδομέω , ἀλλά ὁ ἴδιος ἑαυτοῦ τε καί ἕτερος ὠφελέω . ὀρύσσω δέ λάκκος συντρίβω , κατά ὁ ὁ προφήτης φωνή , καί ὁ ὁ ψευδώνυμος γνῶσις ἐραστής · εἰμί τις τοίνυν ὀρύσσω λάκκος , ἀσφαλίζω , φημί , μή ἄρα τις ὄλεθρος γίγνομαι τρόπος , ὁ καλῶς ἐργάζομαι δοκέω · δεῖ γάρ ἐγώ ὀρθῶς τε καί ἀπηκριβωμένως ὁ περί Θεός ποιέω λόγος , ὡς μηδείς γίγνομαι σκάνδαλον πρόφασις . καί οὗτος , οἴομαι , εἰμί ὁ πῶμα ἐπίκειμαι ὁ λάκκος , ὁ ὁ καθήκω ἀσφάλεια μή ἀμοιρέω ὁ λόγος . ἐάν γάρ πίπτω , φημί , βοῦς ἢ ὄνος , ὁ πονέω ἀποτίνω . Βοῦς δέ καί ὄνος ὀνομάζω πάλιν οὐ ἁπλόος , ἀλλά ὡς ἐν λόγος βαθύς · καί βοῦς μέν φημί , ἵνα νοέω ὁ ἱερός τε καί καθαρός γένος · ὄνος δέ , ἵνα συνίημι , ὁ ἀνίερος καί ἀκάθαρτος · οὖον γάρ προσάγω κατά νόμος εἰς θυσία Θεός ὁ ἀκάθαρτος · ἱερόν δέ γένος καί καθαρός εἰμί φημί , ὁ ἁγίζω ἤδη διά ὁ πίστις · ἀνίερος δέ καί ἀκάθαρτος , ὁ οὔπω καθαρ́νω διά ὁ ἅγιος βάπτισμα , ἀλλά ἐντάσσω ἔχω ἔτι ὁ ἁμαρτία ὁ μολυσμός . Ὅμοιος οὖν ὡς εἰμί λέγω , εἰμί τίς γίγνομαι βλάβη , ἢ περί τις ὁ ἤδη βαπτίζω καί κατασφραγίζω διά ὁ χάρις εἰς οἰκειότης ὁ ὡς πρός θεός , ἤγουν εἰς τις τυγχάνω ὁ οὔπω τοιοῦτος , ὄφλησις δίκη ὁ ὁ σκάνδαλον πρόξενος , καί αὐτός μένω ὁ θνῄσκω , τουτέστιν , αὐτός γίγνομαι ὁ πάθος ὁ θάνατος . ἀσφαλίζω γε γοῦν καί αὐτός ὁ Σωτήρ ἐγώ λέγω · ὅς ἐάν σκανδαλίζω εἷς ὁ μικρός οὗτος ὁ πιστεύω εἰς ἐγώ , συμφέρω αὐτός , ἵνα κρεμάννυμι μύλλος ὀνικός περί ὁ τράχηλος αὐτός καί καταποντίζω ἐν ὁ πέλαγος ὁ θάλασσα . ὀρθῶς φημί . ὁράω δέ εἄν εὐκόλως καί διά ἕτερος ἐγώ αἴνιγμα παραδηλόω ὁ νόμος σφαλερός , ὅτι ὁ πλημμελέω καί οὗτος εἰς ἀδελφός · ὁ γάρ τύπτω αὐτός ἀσθενέω ὁ συνείδησις , εἰς Χριστός ἐγώ ἀναφέρω ὁ πλημμελής . φημί τοίνυν · ἐάν δέ ἐξέρχομαι πῦρ εὑρίσκω ἄκανθα καί προσεμπίμπρημι ἅλων ἢ στάχυς , ἢ πεδίον , ἀποτίνω ὁ πῦρ ὁ ἐγκαίω . οὖον γάρ ὅς προσήκω ὁ ἀδικέω φύω συνδιόλλυμι ὁ χρηστός , οὐδέ ὁ ἄγριος συνδαπανάω ὁ ἥμερος . Πῶς φημί ; ἤ γάρ οὐ ὁ ἐν ὄρος τε καί ἐν ἀγρός ἄκανθα παρεικάζω εἄν εἰκότως ὁ ὁ ἀνόσιος αἱρετικός σύγγραμμα , καί ὁ ὁ παρά Ἕλλην δόγμα τερθρεία ; τίς γάρ εἄν γίγνομαι ὁ ὁ ἄνθρωπος Ψυχή ἐκεῖθεν ὁ ὄνησις , μᾶλλον δέ ποῖος οὐ εἰμί βλάβη ὁ εἰς νόος ἐθέλω ἐκεῖνος λαμβάνω ; πῦρ τοίνυν μόνος τροφός , ὁ ἄκανθα , καί φλόξ διατροφή . ἀνακαίω δέ καί φλόξ ἐγώ ὁ εἰς αἰών καί ὁ πλανάω ὁ ἐξίτηλος δόγμα , καί ὁ ὁ εἰδωλολάτρης γραοπρεπής μυθάριον · ἄσταχυς δέ καί σῖτος , ἥμερος τροφή , καί ἄνθρωπος ἐδώδιμος , καί ἀναγκαῖος πρός ὄνησις · συγχέω γάρ ἐγώ εἰς ζωή , καί τύπος εἄν εἰμί ὁ ὁ ἀλήθεια δόγμα , διά ὅς ὁ πιστεύω ὡς ἄρτος ζῶ τρέφω καί ἀληθινός , ὁ Χριστός . εἰμί δέ αὖος πεδίον λεῖος ὥσπερ τίς καί ἄτραχυς , ὁ διαστείχω οἶδα ὀρθῶς ὁ θεόπνευστος γραφή · Πάν γάρ ἐνώπιος ὁ σύνειμι1 , κατά ὁ γράφω · καί ὀρθός ὁ εὑρίσκω γνῶσις . οὐκοῦν ἄκανθα μέν ὁ μυσαρός καί βέβηλος ἀθυροστομία ὁ διαστράπτω · σῖτος δέ καί ἄσταχυς ὁ ψυχωφελής τε καί τρόφιμος ὁ ἀλήθεια λόγος · ψιλός δέ πεδίον , ὁ θεόπνευστος γραφή . ὅταν τοίνυν οἷος περ φλόξ , ἢ πῦρ ὁ ὁ ἑτερόδοξος τε καί Ἕλλην φενακισμός ὁ ὁ ἅγιος μυσταγωγός ἐπιφύω λόγος , ὁ ὁ ἀλήθεια συνηγορέω δόγμα , καί ὁ κατά μόνος ἔρχομαι ἄκανθα φημί , καί καταφλέγω μέν ὡς ἄχρηστος καί ἄγριος ὕλη , ὁ παρά ἐκεῖνος σύγγραμμα , μή συναδικέω δέ σῖτος ἢ ἄσταχυς , τουτέστιν , νήφω ὁ μυσταγωγός , μή ἄρα τίς καταπημαίνω ὁ ὁ ἀλήθεια δόγμα · ἢ οἶδα , φημί , ὁ σύν ἀσφάλεια οὗτος δράω οὐ ἀνέχω , ὡς εἴπερ τίς γίγνομαι συγκαταφλέγω ὁ φαῦλος ὁ ἀναγκαῖος εἰς ὄνησις , ἀποτίνω ὁ ἀπροσεξία ὁ λόγος . αἰσθάνομαι δή οὖν ὅσος ἐγώ ποιέω ὁ ἐπιτήρησις προστάσσω ὁ νομοθέτης , ὁ εἰς ἀδελφός ἀγάπη ὁ εἰλικρινής ἀθόλωτος ἀποσῴζω πανταχῇ ; συνίημι .