cyrillus-theology.contra-julianum-lib-1-2 pg076_0376.1
δντος γνώσιν ἐκεῖν · καὶ μὴ ἐτέρωσέ μοι , καὶ ἀφ’ ἧ μὴ προσήκων , ἀποφοιτῶν ψευδωνύμοις τισι , καὶ τοῖς οὐκ οὕτοι θεοῖς ἀνάπτοισιν τὴν λατρείαν ; Καταδείξας τοίνυν τὸν ἕνα καὶ φύσει καὶ ἀληθῶς ὄντα Θεόν , τῆς εἰς γονέας αὐτοῦς ἐπιμελείας γενέσθαι προσετάχεν , δεξιότατα τοῖς εὐδοκοῦσιν ἑθέλουσι τὰ γέρα προθείς · « Τίμα γάρ , φησι , τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου , ἵνα εὖ σοι γένηται , καὶ ἔσῃ μακροχρόνιος ἐπὶ τῆς γῆς . » Εἶτα μετὰ τοῦτο πᾶν εἶδος ἀποφάσκει φαυλότητος , καὶ τοὺς τῆς ἀνοσιότητος κατακιδηλεύει τρόπους . « Οὐ γὰρ φονεύσεις , φησίν , οὐ μοιχεύσεις , » καὶ τὰ λοιπά . Εἶτα πῶς οὐκ ἂν ἀγάσαιτό τις τὸν σοφώτατον Μωϋσέα , καὶ τὸν δι’ αὐτοῦ θέντα νόμον , τοῦ παντὸς ἀξιώσαι θαύματος , εἰ μὴ ἄρα πως τοὺς Ἕλληνας ἡρμόμενος φρονεῖν τὴν χρήναι λαμπρῶς καὶ ὁσίως βίου λεληγότσια παρ’ οὐδέν . Ἄλλ’ εἰδέναι γὰρ φησιν αὐτὴ , καὶ φιλτάτην πάντα τὰ ἔθη . Πότερα δὲ οὖν ὡς παρ’ ἑτέρου μαθόντα , καὶ ἰνως αὐτοῖς πρὸ τοῦ πανσόφου Μωϋσέως τὰ τοιαῦτα θεσμοθετήσαντος ; Ἄλλ’ οὐκ ἂν ἔχεις εἰπεῖν Μωϋσέως τινὰ γεγονότα νομοθέτην πρεσβύτερον . Ἄλλ’ ὡς ἔχοντα τὴν τοῦ συμφέροντος ἐπιστήμην ἐγκαταδελημένην τῇ φύσει παρὰ τοῦ Δημιουργοῦ , καὶ τὸ δύνασθαι τῶν ἀμεινόνων ἀποκρίνειν λαχόντα τὰ χείρω · καλῶς ἔχειν καὶ τὸδε . Οὐκοῦν ἀρίστα μαθημάτων εἰεν ἂν οἱς καὶ αὐτὸς ὁ τῆς φύσεως συμφέρεται νόμος . Ἄλλ’ ἐνδεῖ γενέσθαι φησι τὴν ἀνθρώπου φύσιν τοῦ διακεκτημένης τυχὸν τὴν τοῦ συμφέροντος γνώσιν ἀπομαθῆ · ἵδει δὴ σὺν ἄρα παιδαγωγίας ὁρθῆς τοὺς ἀνὰ πᾶσαν τὴν γῆν · οὐκοῦν ἔχει ἐν εἰκότως τὸ ἀξιώτατον ὁ νόμος Μωϋσέως . Ἐνίσει γὰρ τοῖς ἡγωνηκόσι τὸ εἰδέναι δράν ἂ καὶ ποινῆς ἀποφέρει , καὶ γερόν ἀξίων ἀποτελεῖ . Ἐρωμὲν δὲ μοι φράζειν χακεῖνο · Ἄρα γὰρ ἐπαίνων ἀξιοῖ τοὺς διαβίου ἑθέλοντας ὁρθῶς , καὶ φυλάττειν ἡρμημένους τὰς τοιαύτας ἐντολάς , τὸ , « Οὐ φονεύσεις · οὐ μοιχεύσεις · οὐκ ἐπιθυμήσεις τῶν τοῦ πλησίον σου · οὐ ψευδομαρτυρήσεις · οὐκ ἐπιιορήσεις , » καὶ τὰ λοιπά , ἢ καὶ αὐτοὺς οὐκ ἔξω τίθησι τοῦ κατεσκιώθη δειν ; Εἰ μὲν οὖν ἐπαίνει , πῶς οὐκ ἀσυνέτως τῶν οὕτω τεθαυμασμένων προαλεστατὴν ποιεῖται τὴν κατάρρησιν ; Φυλάττουσι γάρ , ἂ δὴ καὶ χρήναι θαυμάζειν ἐγνώκασιν . Εἰ δὲ ἡκιστα μὲν ἀποδέχεται , κατατιτᾶται δὲ μᾶλλον , δῆλος ἂν εἴη δήπουθεν , τὰ καὶ τοῖς Ἕλλησι νόμοις ἀπειρημένα , μόνους αὐτὸς θαυμάζειν ἀξιῶν · καὶ ὅσα τὰ παρὰ πάντων κατακρινόμενα ἤφην , ταῦτα τιμὴν ἡρμημένον . Σῶλον μὲν γὰρ καὶ Λυκοῦργον τοὺς ἀρίστους τοῖς Ἕλλησι γεγραμμένους λέγονται νόμους . Καὶ πρεσβύτερος μὲν ἀμφὼν ἰδ Μωϋσῆς , μακροῦ δὲ καὶ ὑστερον οὕτοι γεγονάσι χρόνους . Ἄρ’ οὖν , εἴπέ μοι , τῆς διὰ Μωϋσέως ἐντολῆς ἀπορρακούσης ἐναργῶς τὸ μήτε χρήναι φονᾶν , μήτε μὴν ἀλλοτρίους γάμους ἐπιμαινεσθαι , καταδιώκοντος δὲ κλοπῆς καὶ ἐπιπορίας · καὶ τοῦ χρήναι ψευδομαρτυρεῖν , ποινὰς τοῖς πλημμελοῦσιν ὁρίζοντος · οὐκ ἴδοιεν δὲ ταῦτ’ ἔχειν ὁρθῶς τοῖς αὐτοῦ νομοθέταις · ἢ οὐχὶ διὰ τῶν ἴσων λόγων κεχωρηκότες ἀλοῖεν ἂν ; Εἰ μὲν οὖν ἀπράδοντος
Lemmas: δίς γνῶσις ἐκεῖνος · καί μή ἑτέρωσε ἐγώ , καί ἀπό ἧ μή προσήκω , αποφοιτών ψευδώνυμος τις , καί ὁ οὐ οὕτος θεός ἄναπτος ὁ λατρεία ; καταδείκνυμι τοίνυν ὁ εἷς καί φύσις καί ἀληθής εἰμί Θεός , ὁ εἰς γονεύς αὔτεος ἐπιμέλεια γίγνομαι προστάσσω , δεξιός ὁ εὐδοκέω ἐθέλω ὁ γέρας προτίθημι · « Τίμα γάρ , φημί , ὁ πατήρ σύ καί ὁ μήτηρ σύ , ἵνα εὕω σύ γίγνομαι , καί εἰμί μακροχρόνιος ἐπί ὁ γῆ . » εἶτα μετά οὗτος πᾶς εἶδος ἀποφάσκω φαυλότης , καί ὁ ὁ ἀνοσιότης κατακιδηλεύει τρόπος . « οὖον γάρ φονεύω , φημί , οὖον μοιχεύω , » καί ὁ λοιπός . εἶτα πῶς οὐ εἄν ἄγαμαι τις ὁ σοφός Μωϋσῆς , καί ὁ διά αὐτός θέω νόμος , ὁ πᾶς ἀξιόω θαῦμα , εἰμί μή ἄρα πως ὁ Ἕλλην ἁρμόζω φρονέω ὁ χρή λαμπρῶς καί ὅσιος βίος λεληγότσια παρά οὐδείς . ἄλλος οἶδα γάρ φημί αὐτός , καί φίλος πᾶς ὁ ἔθος . πότερος δέ οὖν ὡς παρά ἕτερος μανθάνω , καί ἰνέω αὐτός πρό ὁ πάνσοφος Μωϋσῆς ὁ τοιοῦτος θεσμοθετέω ; ἄλλος οὐ εἄν ἔχω εἶπον Μωϋσῆς τις γίγνομαι νομοθέτης πρέσβυς . ἄλλος ὡς ἔχω ὁ ὁ συμφέρω ἐπιστήμη ἐγκαταδελημένην ὁ φύσις παρά ὁ Δημιουργός , καί ὁ δύναμαι ὁ ἀγαθός ἀποκρίνω λαγχάνω ὁ χείρων · καλῶς ἔχω καί ὅδε . οὐκοῦν ἀγαθός μάθημα ἄγω εἄν οἱςστις καί αὐτός ὁ ὁ φύσις συμφέρω νόμος . ἄλλος ἐνδέω γίγνομαι φημί ὁ ἄνθρωπος φύσις ὁ διακτάομαι τυγχάνω ὁ ὁ συμφέρω γνῶσις ἀπομανθάνω · ἶδος δή σύν ἄρα παιδαγωγία ὀρθός ὁ ἀνά πᾶς ὁ γῆ · οὐκοῦν ἔχω ἐν εἰκότως ὁ ἄξιος ὁ νόμος Μωϋσῆς . νίσσομαι γάρ ὁ ἡγωνηκόσι ὁ οἶδα δράω ὅς καί ποινή ἀποφέρω , καί γέρων ἄξιος ἀποτελέω . ἐράω δέ ἐγώ φράζω χακεῖνο · ἄρας γάρ ἔπαινος ἀξιόω ὁ διαβιόω ἐθέλω ὀρθῶς , καί φυλάσσω ἁρμόζω ὁ τοιοῦτος ἐντολή , ὁ , « οὖον φονεύω · οὖον μοιχεύω · οὐ ἐπιθυμέω ὁ ὁ πλησίος σύ · οὖον ψευδομαρτυρέω · οὐ επιιορησις , » καί ὁ λοιπός , ἢ καί αὐτός οὐ ἔξω τίθημι ὁ κατασκιόω δήω ; εἰμί μέν οὖν ἐπαινέω , πῶς οὐ ἀσύνετος ὁ οὗτος θαυμάζω προαλής ποιέω ὁ κατάρρησις ; φυλάσσω γάρ , ὅς δή καί χρή θαυμάζω γιγνώσκω . εἰμί δέ ἥκιστος μέν ἀποδέχομαι , κατατιτατας δέ μᾶλλον , δῆλος εἄν εἰμί δήπουθεν , ὁ καί ὁ Ἕλλην νόμος ἀπολέγω , μόνος αὐτός θαυμάζω ἄξιος · καί ὅσος ὁ παρά πᾶς κατακρίνω φημί , οὗτος τιμή ἁρμόζω . Σῶλος μέν γάρ καί Λυκοῦργος ὁ ἀγαθός ὁ Ἕλλην γράφω λέγω νόμος . καί πρέσβυς μέν Ἀμφῶν ἰδέ Μωϋσῆς , μακρός δέ καί ὕστερος οὕτος γίγνομαι χρόνος . ἄρα οὖν , εἶπον ἐγώ , ὁ διά Μωϋσῆς ἐντολή απορρακουω ἐναργής ὁ μήτε χρή φονάω , μήτε μήv ἀλλότριος γάμος ἐπιμαίνω , καταδιώκω δέ κλοπή καί επιπορις · καί ὁ χρή ψευδομαρτυρέω , ποινή ὁ πλημμελέω ὁρίζων · οὐ ὁράω δέ αὐτός ἔχω ὀρθῶς ὁ αὐτός νομοθέτης · ἢ οὐ διά ὁ ἴσος λόγος χωρέω ἀλέω εἄν ; εἰμί μέν οὖν ἀπράδοντος