cyrillus-theology.commentarius-in-xii-prophetas-minores amos.3.18
Δεδυσφόρηκε μὲν γὰρ ὁ θεσπέσιος Μωυσῆς , καὶ κατακεκράγει τοῦ Ἀαρὼν , εἶτα προσέπιπτε τῷ Θεῷ λέγων “ Δέομαι , κύριε · ἥμαρτεν ὁ λαὸς οὗτος ἁμαρτίαν μεγάλην , “ ἐποίησαν γὰρ ἑαυτοῖς θεοὺς χρυσοῦς , ” καίτοι μόσχος ἦν τὸ διαπεπλασμένον . ἀλλ’ οὐκ ἠγνόησεν , ὅτι καὶ ἕτεροι προσειργάσαντο τὰ γλυπτά . ὁ δέ γε μακάριος Στέφανος , κατηγοροῦ μένος ποτε παρὰ τοῖς Ἰουδαίων καθηγηταῖς ἐπὶ δυσφημίαις ταῖς εἰς Θεὸν καὶ Μωυσέα , καὶ ταῖς καθηκούσαις ἀπολογίαις ἀποκρουόμενος τὰς συκοφαντίας , εἶτα δεικνύων , ὅτι δεδυσσεβηκότες ἀγρίως , καὶ ἐμπαροινήσαντες τῷ Χριστῷ τὴν τῶν ἰδίων πατέρων ἀπομιμοῦνται φαυλότητα καὶ σκληροκαρδίαν , διαμέμνηται σαφῶς τῆς ἐν τῆ ἐρήμῳ μοσχοποιΐας , καί φησι περὶ τοῦ πανσόφου Μωυσέως “ Οὗτός ἐστιν ὁ “ γενομενος ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ἐν τῆ ἐρήμῳ μέτα του ἀγγέλου τοῦ λαλοῦντος αὐτῷ ἐν τῷ ὄρει Σινᾶ καὶ τῶν πατέρων ἡμῶν , ὃς ἐδέξατο λόγια ζῶντα δοῦναι ἡμῖν , ᾧ οὐκ ἠθέλησαν ὑπήκοοι γενέσθαι οἱ πατέρες ἡμῶν , ἁλλ’ ἀπώσαντο καὶ ἐστράφησαν ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν εἰς Αἴγυπτον , εἰ - “ πόντες τῷ Ἀαρών Ποίησον ἡμῖν θεοὺς οἳ προπορεύσονται ἡμῶν · ὁ γὰρ Μωυσῆς οὗτος , ὅς ἐξήγαγεν ἡμᾶς ἐκ γῆς Αἰγύπτου , οὐκ οἴδαμεν τί γέγονεν αὐτῷ . καὶ ἐμοσχοποίησαν ἐν τῆ ἐρήμῳ ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις καὶ ἀνήγαγον θυσίαν τῷ εἰδώλῳ , καὶ ηὐφραίνοντο ἐν τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν αὐτῶν . ἔστρεψε δὲ ὁ Θεὸς καὶ παρέδωκεν αὐτοὺς λατρεύειν τῇ στρατιᾷ τοῦ οὐρανοῦ , καθὼς γέγραπται ἐν βίβλῳ τῶν προφητῶν Μῆ σφάγια καὶ θυσίας προσηνέγκατέ μοι ἐν τῇ ἐρήμῳ τεσσαράκοντα ἔτη , οἶκος Ἰσραὴλ , λέγει κύριος , καὶ ἀνελάβετε τὴν “ σκηνὴν τοῦ Μολόχ , καὶ τὸ ἄστρον τοῦ θεοῦ ὑμῶν Ῥαιφὰν , τοὺς τύπους οὓς ἐποιήσατε προσκυνεῖν αὐτοῖς , καὶ μετοικιῶ ὑμᾶς ἐπέκεινα Βαβυλῶνος . ” ἄθρει δὴ οὖν ὅτι καὶ ὁ θεσπέσιος Στέφανος , ἀνὴρ Ἁγίου Πνεύματος πλήρης , μεμαρτύρηκεν ὅτι μεμοσχοποιήκασι μὲν , ἐτράποντο δὲ καὶ εἰς τὸ λατρεύειν τῇ στρατιᾷ τοῦ οὐρανοῦ · διαμέἠγνόηκεν μνηται δὲ καὶ τῆς τοῦ Προφήτου φωνῆς . ὅθεν ἔστιν ἐννοειν , ὅτι πρὸς τῷ μόσχῳ καὶ τὴν σκηνὴν τοῦ Μολὸχ ἀνέλαβον . σκηνοποιησάμενοι γὰρ ἔστησαν εἴδωλον , καὶ κεκλήκασι Μολὸχ ἤτοι Μολχόμ · εἴδωλον δὲ τοῦτο Μωαβιτῶν , λίθον ἔχον διαφανῆ καὶ ἐξαίρετον ἐπὶ μετώποις ἄκροις , εἰς ἑωσφόρου τύπον . καὶ ἑρμηνεύεται μὲν τὸ Μολὸχ βασιλεὺς αὐτῶν · ἐκδεδώκασι γὰρ οὕτως Ἀκύλας καὶ Θεοδοτίων · ἑωσφόρου γεμὴν ἐκτύπωμα τὸ τεχνουργούμενον ἦν . ἀνελάβετε τοίνυν φησὶ τὴν σκηνὴν τοῦ Μολόχ , τουτέστι , τοῦ βασιλέως ὑμῶν . καὶ ποῖος ἦν οὗτος ὁ βασιλεύς ; τὸ ἄστρον τοῦ θεοῦ ὑμῶν Ῥαιφαν . Ῥαιξὰν δὲ ἑρμηνεύεται σκοτισμὸς ἤτοι τύφλωσις . προσεκύνουν γεμὴν τὸν ἑωσφόρον ὡς προανίσχοντα τῆς ἡλίου μαρμαρυγῆς , καὶ ἀρχὴν ἡμέρας εἰσθέροντα τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς · ἀλλὰ τοῖς προσκυνοῦσι γέγονε Ραιφὰν , τουτέστι , σκοτισμὸς ἤτοι τύφλωσις . καὶ οὐχὶ δὴ πάντως ὡς ἐνηργηκότος ἐν αὐτοῖς τοῦ ἄστρου τὴν τύφλωσιν , ἀλλ’ ὅτι σκοτισμοῦ παραίτιον αὐτοῖς τὸ εἰς τοῦτο γέγονε σέβας . ἐπειδὴ δὲ , φησὶ , τὴν Μωαβιτῶν καὶ τῆς γείτονος Δαμάσκου μανίαν ἐζηλώσατε , ταύτῃτοι καὶ ἀποιχήσεσθε Δαμασκοῦ τε ἐπέκεινα καὶ τῶν ἀπωτέρω κειμένων ἔτι , φημὶ δὴ Βαβυλωνίων . ἡ μὲν γὰρ ἔκδοσις τῶν ἑβδομήκοντα ἐπέκεινα Δαμασκοῦ φησὶν , ὁ δέ γε θεσπέσιος Στέφανος Βαβυλῶνος ἔφη . τί οὖν πρὸς τοῦτο ἐροῦμεν ; κατὰ τὴν Ἑβραίων ἔκδοσιν ὁ μακάριος ἔφη Στέφανος . δοκεῖ γὰρ οὕτως ἐκείνοις τὸ ἐπέκεινα Δαμασκοῦ ὠνομάσθαι τὴν Βαβυλωνίων . παρατεινούσης γὰρ ἴσως τῆς Δαμασκηνῶν , ἤτοι Σύρων βασιλείας μέχρι τερμάτων τῶν πρὸς ἠῶ καὶ ἀκτῖνα πόλεων , ὅμορος εὐθὺς ἡ Βαβυλωνίων χώρα τε καὶ γῆ .
Lemmas: Δεδυσφόρηκε μέν γάρ ὁ θεσπέσιος Μωυσῆς , καί κατακράζω ὁ Ἀαρών , εἶτα προσπίπτω ὁ Θεός λέγω “ δέομαι , κύριος · ἁμαρτάνω ὁ λαός οὗτος ἁμαρτία μέγας , “ ποιέω γάρ ἑαυτοῦ θεός χρύσεος , ” καίτοι μόσχος εἰμί ὁ διαπλάσσω . ἀλλά οὐ ἀγνοέω , ὅτι καί ἕτερος προσεργάζομαι ὁ γλυπτός . ὁ δέ γε μακάριος Στέφανος , κατηγορέω μένος ποτός παρά ὁ Ἰουδαῖος καθηγητής ἐπί δυσφημία ὁ εἰς θεός καί Μωϋσῆς , καί ὁ καθήκω ἀπολογία ἀποκρούω ὁ συκοφαντία , εἶτα δείκνυμι , ὅτι δυσσεβέω ἄγριος , καί ἐμπαροινέω ὁ Χριστός ὁ ὁ ἴδιος πατήρ ἀπομιμέομαι φαυλότης καί σκληροκαρδία , διαμιμνήσκομαι σαφῶς ὁ ἐν τῆ ἐρῆμος μοσχοποιΐα , καί φημί περί ὁ πάνσοφος Μωυσῆς “ οὗτος εἰμί ὁ “ γίγνομαι ἐν ὁ ἐκκλησία ἐν τῆ ἐρῆμος μετά ὁ ἄγγελος ὁ λαλέω αὐτός ἐν ὁ ὄρος Σινᾶ καί ὁ πατήρ ἐγώ , ὅς δέχομαι λόγιος ζῶ δίδωμι ἐγώ , ὅς οὐ ἐθέλω ὑπήκοος γίγνομαι ὁ πατήρ ἐγώ , ἀλλά ἀπωθέω καί στρέφω ἐν ὁ Καρδία αὐτός εἰς Αἴγυπτος , εἰμί - “ Πόντες ὁ Ἀαρών Ποίησος ἐγώ θεός ἕ προπορεύω ἐγώ · ὁ γάρ Μωυσῆς οὗτος , ὅς ἐξάγω ἐγώ ἐκ γῆ Αἴγυπτος , οὐ οἶδα τίς γίγνομαι αὐτός . καί μοσχοποιέω ἐν τῆ ἐρῆμος ἐν ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος καί ἀνάγω θυσία ὁ εἴδωλον , καί εὐφραίνω ἐν ὁ ἔργον ὁ χείρ αὐτός . στρέφω δέ ὁ θεός καί παραδίδωμι αὐτός λατρεύω ὁ στρατιά ὁ οὐρανός , καθώς γράφω ἐν Βίβλος ὁ προφήτης μής σφάγιον καί θυσία προσφέρω ἐγώ ἐν ὁ ἐρῆμος τεσσαράκοντα ἔτος , οἶκος Ἰσραήλ , λέγω κύριος , καί ἀναλαμβάνω ὁ “ σκηνή ὁ Μολόχ , καί ὁ ἄστρον ὁ θεός σύ Ῥαιφάν , ὁ τύπος ὅς ποιέω προσκυνέω αὐτός , καί μετοικίζω σύ ἐπέκεινα Βαβυλών . ” ἀθρέω δή οὖν ὅτι καί ὁ θεσπέσιος Στέφανος , ἀνήρ ἅγιος πνεῦμα πλήρης , μαρτυρέω ὅτι μοσχοποιέω μέν , τρέπω δέ καί εἰς ὁ λατρεύω ὁ στρατιά ὁ οὐρανός · διαμεηγνοιημι μιμνῄσκω δέ καί ὁ ὁ Προφήτου φωνή . ὅθεν εἰμί ἐννοέω , ὅτι πρός ὁ μόσχος καί ὁ σκηνή ὁ Μόλοχ ἀναλαμβάνω . σκηνοποιέω γάρ ἵστημι εἴδωλον , καί καλέω Μόλοχ ἤτοι Μολχόμ · εἴδωλον δέ οὗτος Μωαβίτης , λίθος ἔχω διαφανής καί ἐξαίρω ἐπί μέτωπον ἄκρος , εἰς Ἑωσφόρος τύπος . καί ἑρμηνεύω μέν ὁ Μόλοχ βασιλεύς αὐτός · ἐκδίδωμι γάρ οὕτως Ἀκύλας καί Θεοδοτίων · Ἑωσφόρος γεμὴν ἐκτύπωμα ὁ τεχνουργέω εἰμί . ἀναλαμβάνω τοίνυν φημί ὁ σκηνή ὁ Μολόχ , τουτέστι , ὁ βασιλεύς σύ . καί ποῖος εἰμί οὗτος ὁ βασιλεύς ; ὁ ἄστρον ὁ θεός σύ ραιφημι . ῥέζω δέ ἑρμηνεύω σκοτισμός ἤτοι τύφλωσις . προσκυνέω γεμὴν ὁ Ἑωσφόρος ὡς προανίσχω ὁ ἥλιος μαρμαρυγή , καί ἀρχή ἡμέρα εἰσθρῴσκω ὁ ἐπί ὁ γῆ · ἀλλά ὁ προσκυνέω γίγνομαι ραιφημι , τουτέστι , σκοτισμός ἤτοι τύφλωσις . καί οὐ δή πάντως ὡς ἐνεργέω ἐν αὐτός ὁ ἄστρον ὁ τύφλωσις , ἀλλά ὅτι σκοτισμός παραίτιος αὐτός ὁ εἰς οὗτος γίγνομαι σέβας . ἐπεί δέ , φημί , ὁ Μωαβίτης καί ὁ γείτων Δαμάσκου μανία ζηλόω , ταύτῃτοι καί ἀποίχομαι Δαμασκός τε ἐπέκεινα καί ὁ ἀπωτέρω κεῖμαι ἔτι , φημί δή Βαβυλώνιος . ὁ μέν γάρ ἔκδοσις ὁ ἑβδομήκοντα ἐπέκεινα Δαμασκός φημί , ὁ δέ γε θεσπέσιος Στέφανος Βαβυλών φημί . τίς οὖν πρός οὗτος εἴρω ; κατά ὁ Ἑβραῖος ἔκδοσις ὁ μακάριος φημί Στέφανος . δοκέω γάρ οὕτως ἐκεῖνος ὁ ἐπέκεινα Δαμασκός ὀνομάζω ὁ Βαβυλώνιος . παρατείνω γάρ ἴσως ὁ Δαμασκηνός , ἤτοι Σύρος βασίλεια μέχρι τέρμα ὁ πρός ἠώς καί ἀκτίς πόλις , ὅμορος εὐθύς ὁ Βαβυλώνιος χώρα τε καί γῆ .