cyrillus-theology.commentarius-in-xii-prophetas-minores amos.1.42
Ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς οὐχ ἑτέρου του χάριν τοὺς θείους χρῆναι ναοὺς ἐπιτελεῖσθαι διδάσκων , ἢ ὥστε δοξολογεῖν ἐν αὐτοῖς τὸν τῶν ὅλων Θεὸν , καὶ τὴν αὐτῷ πρέπουσαν ποιεῖσθαι προσκύνησιν , ἐπετίμα ποτὲ τοῖς Ἰουδαίων ἐμπόροις · παρεκόμιζον γὰρ ἐν τῷ ἱερῷ πρόβατά τε καὶ βοῦς καὶ περιστεράς · καὶ δὴ καὶ “ ποιήσας φραγέλλιον “ ἐκ σχοινίων , πάντας ἐξέβαλεν ἐκ τοῦ ἱεροῦ λέγων Γέ - “ γραπται Ὁ οἶκός μου οἶκος προσευχῆς κληθήσεται . ἐπεσημήνατο δὲ τὸ γράμμα τὸ ἱερὸν ὡς “ Ἐμνήσθησαν οἱ μαθηταὶ , ὅτι γεγραμμένον ἢν Ὁ ζηλος του οἴκου σου κατα - “ Φάγεταί με . ” ἐπέπληττε δέ τισι καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος τοιάδε τινὰ τολμᾶν εἰωθόσι · γράφει γὰρ οὕτω “ Μὴ γὰρ “ οἰκίας οὐκ ἔχετε εἰς τὸ ἐσθίειν καὶ πίνειν ; ἢ τῆς ἐκκλησίας “ τοῦ Θεοῦ καταφρονεῖτε , καὶ καταισχύνετε τοὺς μὴ ἔχοντας . ἀλυσιτελὲς δὴ οὖν ὁρᾶται πανταχῆ τὸ τοῖς θείοις οἴκοις κατακεχρῆσθαι τολμᾶν , ὡσανεὶ καὶ κοινοῖς καὶ τοῖς ἑκάστῳ προσήκουσιν ἰδικῶς . ποῦ γὰρ ἃν ἔτι τὸ Θεῷ προσῆκον τηροῖτο σέβας , εἰ σαρκὸς ἡδονὰς θεραπεύομεν ἐν ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ ; καὶ ἐν οἷς ἔδει λαμπροὺς ὁρᾶσθαι διὰ σεμνότητος , ἐκεῖσε καταγελᾶσθαι κατ’ ὀλισθαίνοντας εἰς τὸ ἀκαλλὲς , καὶ δρᾶν ἐθέλοντας ἃ μὴ θέμις ; ὃ δὴ ποιοῦντάς τινας οὐκ ἀμωμήτους ἐᾷ , καὶ σφόδρα εἰκότως . οὐ γὰρ ἀπήλλαττον , φησὶ , περιτανυσμάτων τὸ θυσιαστήριον , ἀλλ’ ὑπ’ αὐτῶν πεπτωκότες , καταμεθύειν κατετόλμων καὶ τὰ ἡδονῆς ἔργα πληροῦν , ἵνα καὶ ἀκούσειαν Θεοῦ λέγοντος ἐναργῶς “ Καὶ “ ἐγὼ μάρτυς , λέγει Κύριος . ” τίνος δ’ ἃν ἀπόσχοιτο τῶν ἀτόπων κάτοινος ἀνὴρ , καὶ τὰς φρένας παρενηνεγμένος καὶ πρὸς πᾶν ὁτιοῦν εὐκόλως τῶν κακῶν ; ἐφόρα μὲν γὰρ ο τῶν ὅλων Θεὸς καὶ “ τὰ ἐν τῶ σκότει,’’ κατὰ τὸ γεγραμμένον , καὶ ἄποπτον αὐτῶ παντελῶς οὐδέν · δοκεῖ δέ πὼς τὰ ἐν ἐκκλησίαις μάλιστα , μονονουχὶ παρόντος τε καὶ θεωμένου , πράττεσθαι πρὸς ἡμῶν . καὶ εἴπερ ἐστὶ πάναισχρον ἀληθῶς , καὶ τὴν ἐσχάτην ἐκ νόμου κατάρρησιν ἔχον , τὸ μεθύειν ὅλως , πῶς οὐ παντὸς ἐπέκεινα λόγου τοῦ πρὸς φαυλότητα βλέποντος , τὸ καὶ ἐν αὐταῖς ἐκκλησίαις ὁρᾶσθαι τοιούτους ; καὶ τὸ ἔτι φορτικώτερον , εἰ ἐξ ἀδίκων καὶ πονηρῶν λημμάτων τὰ εἰς τρυφὴν συλλέγοιτο ; οἱ τοῦτο δρῶντες ἀκούσονται Θεοῦ λέγοντος ἐναργῶς “ Μὴ σπήλαιον λῃστῶν ὁ οἶκός “ μου ; ” οὐκοῦν τὰ ἑτέρων ἐγκλήματα πρὸς ὠφελείας ἡμῖν ἔσονται πολλῆς , καὶ δι’ ὧν ἕτεροι προσκεκρούκασιν , ἀμείνους ἡμεῖς ἐσόμεθα , εἰ παραιτοίμεθα τὰ ἐκείνων . ἀσφαλέστεροι γὰρ οἱ σώφρονες εἶεν ἂν εἰκότως , εἰ δὴ βούλοιντο διαζῆν ἐννόμως , εἰ μὴ ζηλοῦν ἕλοιντο πονηρούς . Αλλ᾿ εἰ μὲν λέγοιτο πρὸς τὸν Ἰούσαν , ἤτοι ἤτοι ἃς δύο φυλὰς τὰς ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις Τὰ ἱμάτια Αὐτῶν δεσμεύοντες σχοινίοις παραπετάσματα ἐποίουν ἐχόμενα τοῦ ἔχοιεν ἂν ὀρθῶς τῆς πρὸς ἡμῶν ἀρτίως εἰρημένης θεωρίας ὁ λόγος . εἰ δὲ δὴ φέροιτο καὶ κατὰ τοῦ Ἱσραὴλ τὸ πλημμέλημα , φαίην ἂν , ὅτι οὐκ ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ Θεοῦ τοῦ κατὰ φύσιν καὶ ἀληθῶς , οὐδὲ ἐχόμενα τοῦ θυσιαστηρίου αἱ διὰ τῶν περιτανυσ μάτων ἐπλέκοντο σκηναὶ , ἤγουν τὰ ἐκ μέθης ἐπράττετο , ἀλλ’ ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ θεοῦ αὐτῶν , ἵνα λέγοι τὸν Βαὰλ , ἤγουν ἕτερόν τινα τῶν ἐξ ἐπινοίας ἀνθρωπίνης εἰς τύπον εἰδώλου πεποιημένων . πῶς οὖν ἔτι καταλογισθεῖεν ἃν εἰς ἔγκλημα τῷ Ἱσραὴλ , τὸ ἐν οἴκῳ τυχὸν εἰδώλων , καὶ παρ’ αὐτὸ τὸ βέβηλον θυσιαστήριον οἴνῳ τε μεθύειν καὶ ἐξυφαίνειν σκηνάς ; ὅτι ταῦτα τετιμήκασι , καὶ μέθης ὥσπερ καὶ αἰσχρᾶς ἁπάσης ἡδονῆς ἐργαστήρια τῶν ἐν ὑπολήψει θεῶν ἐποιοῦντο τοὺς ναοὺς , καίτοι δέον ἐφιέσθαι μᾶλλον καθαρῶς καὶ πανάγνως λατρεύειν Θεῷ , καὶ εἰς οἶκον εἰσιέναι τὸν ἅγιον ἀληθῶς , καὶ σεπτὸν ἡγεῖσθαι τὸ θυσιαστήριον . οἱ δὲ καὶ τὰ οὕτω σεπτά τε καὶ ἀξιάγαστα παρ’ οὐδὲν ἡγεῖσθαι σπουδάζοντες , τὰ πολὺ λίαν αἰσχίω τετιμηκότες , καὶ αὐτοῖς ἐμπαροινεῖν ἀπετόλμων τοῖς ἰδίοις θεοῖς , πανταχῆ τὸ θεῖον πατοῦντες ἀξίωμα , καὶ περιυβρίζοντες ἀδεῶς τὴν τῷ μόνῳ καὶ φύσει Θεῷ πρέπουσαν δόξαν , ὅτε καὶ τοῖς ψευδωνύμοις περιθέντες αὐτὴν , οὐδενὸς ἀξιοῦν ἠνέσχοντο λόγου .
Lemmas: ὁ Κύριος ἐγώ Ἰησοῦς ὁ Χριστός οὐ ἕτερος ὁ χάρις ὁ θεῖος χρή ναός ἐπιτελέω διδάσκω , ἢ ὥστε δοξολογώ ἐν αὐτός ὁ ὁ ὅλος θεός , καί ὁ αὐτός πρέπω ποιέω προσκύνησις , ἐπιτιμάω ποτέ ὁ Ἰουδαῖος ἔμπορος · παρακομίζω γάρ ἐν ὁ ἱερός πρόβατον τε καί βοῦς καί περιστερά · καί δή καί “ ποιέω φραγέλλιον “ ἐκ σχοινίον , πᾶς ἐκβάλλω ἐκ ὁ ἱερός λέγω Γε - “ γραπτός ὁ οἶκος ἐγώ οἶκος προσευχή καλέω . ἐπισημαίνω δέ ὁ γράμμα ὁ ἱερόν ὡς “ μιμνήσκω ὁ μαθητής , ὅτι γράφω εἄν ὁ ζῆλος ὁ οἶκος σύ κατά - “ ἐσθίω ἐγώ . ” ἐπιπλήσσω δέ τις καί ὁ θεσπέσιος Παῦλος τοιόσδε τις τολμάω εἴωθα · γράφω γάρ οὗτος “ μή γάρ “ οἰκίον οὐ ἔχω εἰς ὁ ἐσθίω καί πίνω ; ἢ ὁ ἐκκλησία “ ὁ Θεός καταφρονέω , καί καταισχύνω ὁ μή ἔχω . ἀλυσιτελής δή οὖν ὁράω πανταχῇ ὁ ὁ θεῖον οἶκος καταχράομαι τολμάω , ὡσανεί καί κοινός καί ὁ ἕκαστος προσήκω ἰδικός . ποῦ γάρ ἄν ἔτι ὁ Θεός προσήκω τηρέω σέβας , εἰμί σάρξ ἡδονά θεραπεύω ἐν ὀφθαλμός αὐτός ; καί ἐν ὅς ἐσθίω λαμπρός ὁράω διά σεμνότης , ἐκεῖσε καταγελάω κατά ὀλισθάνω εἰς ὁ ἀκαλλής , καί δράω ἐθέλω ὁ μή θέμις ; ὅς δή ποιέω τις οὐ αμώμητος ἐάω , καί σφόδρα εἰκότως . οὖον γάρ ἀπαλλαξείω , φημί , περιτάνυσμα ὁ θυσιαστήριον , ἀλλά ὑπό αὐτός πίπτω , καταμεθύω κατά-τολμάω καί ὁ ἡδονή ἔργον πληρόω , ἵνα καί ἀκούω Θεός λέγω ἐναργής “ καί “ ἐγώ μάρτυς , λέγω Κύριος . ” τίς δέ ἄν ἀπέχω ὁ ἄτοπος κάτοινος ἀνήρ , καί ὁ φρήν παραφέρω καί πρός πᾶς ὁστισοῦν εὐκόλως ὁ κακός ; ἐφοράω μέν γάρ ὁ ὁ ὅλος θεός καί “ ὁ ἐν ὁ εἰμί κατά ὁ γράφω , καί ἄποπτος αὐτός παντελῶς οὐδείς · δοκέω δέ πως ὁ ἐν ἐκκλησία μάλιστα , μονονού πάρειμι τε καί θεάομαι , πράσσω πρός ἐγώ . καί εἴπερ εἰμί πάναισχρος ἀληθής , καί ὁ ἔσχατος ἐκ νόμος κατάρρησις ἔχω , ὁ μεθύω ὅλως , πῶς οὖον πᾶς ἐπέκεινα λόγος ὁ πρός φαυλότης βλέπω , ὁ καί ἐν αὐτός ἐκκλησία ὁράω τοιοῦτος ; καί ὁ ἔτι φορτικός , εἰμί ἐκ ἄδικος καί πονηρός λῆμμα ὁ εἰς τρυφή συλλέγω ; ὁ οὗτος δράω ἀκούω Θεός λέγω ἐναργής “ μή σπήλαιον λῃστής ὁ οἶκος “ ἐγώ ; ” οὐκοῦν ὁ ἕτερος ἔγκλημα πρός ὠφέλεια ἐγώ εἰμί πολύς , καί διά ὅς ἕτερος προσκρούω , ἀγαθός ἐγώ εἰμί , εἰμί παραιτέομαι ὁ ἐκεῖνος . ἀσφαλής γάρ ὁ σώφρων ἄγω εἄν εἰκότως , εἰμί δή βούλομαι διαζῶ ἔννομος , εἰμί μή ζηλόω αἱρέω πονηρός . ἀλλά εἰμί μέν λέγω πρός ὁ εἶμι , ἤτοι ἤτοι ὅς δύο φυλή ὁ ἐν ὁ Ἱερουσαλήμ ὁ ἱμάτιον αὐτός δεσμεύω σχοινίον παραπέτασμα ποιέω ἔχω ὁ ἔχω εἄν ὀρθῶς ὁ πρός ἐγώ ἄρτιος εἴρω θεωρία ὁ λόγος . εἰμί δέ δή φέρω καί κατά ὁ Ἱσραήλ ὁ πλημμέλημα , φημί εἄν , ὅτι οὐ ἐν ὁ οἶκος αὐτός Θεός ὁ κατά φύσις καί ἀληθής , οὐδέ ἔχω ὁ θυσιαστήριον ὁ διά ὁ περιτανύω Μάτων πλέκω σκηνή , ἤγουν ὁ ἐκ μέθη πράσσω , ἀλλά ἐν ὁ οἶκος ὁ θεός αὐτός , ἵνα λέγω ὁ Βαάλ , ἤγουν ἕτερος τις ὁ ἐκ ἐπίνοια ἀνθρώπινος εἰς τύπος εἴδωλον ποιέω . πῶς οὖν ἔτι καταλογίζομαι ἄν εἰς ἔγκλημα ὁ Ἱσραήλ , ὁ ἐν οἶκος τυγχάνω εἴδωλον , καί παρά αὐτός ὁ βέβηλος θυσιαστήριον οἶνος τε μεθύω καί ἐξυφαίνω σκηνή ; ὅτι οὗτος τιμάω , καί μέθη ὥσπερ καί αἰσχρός ἅπας ἡδονή ἐργαστήριον ὁ ἐν ὑπολαμβάνω θεός ποιέω ὁ ναός , καίτοι δήω ἐφίημι μᾶλλον καθαρός καί πανάγνως λατρεύω Θεός , καί εἰς οἶκος εἴσειμι ὁ ἅγιος ἀληθής , καί σεπτός ἡγέομαι ὁ θυσιαστήριον . ὁ δέ καί ὁ οὗτος σεπτός τε καί ἀξιάγαστος παρά οὐδείς ἡγέομαι σπουδάζω , ὁ πολύς λίαν αἰσχρός τιμάω , καί αὐτός ἐμπαροινέω ἀποτολμάω ὁ ἴδιος θεός , πανταχῇ ὁ θέω πατέω ἀξίωμα , καί περιυβρίζω ἀδεῶς ὁ ὁ μόνος καί φύσις Θεός πρέπω δόξα , ὅτε καί ὁ ψευδώνυμος περιτίθημι αὐτός , οὐδείς ἀξιόω ἀνέχω λόγος .