cyrillus-theology.commentarius-in-xii-prophetas-minores amos.1.22
Ἀπαριθμεῖται χρησίμως τὰ τῶν Ἰδουμαίων ἐγκλήματα , καὶ ἐπ’ αὐτὸν ἄνεισι τὸν Ἠσαῦ , δυσγενεῖς ὄντας καὶ ἐξ ἀνοσίου φύντας πατρὸς ἀποφαίνων , ἵν ἐκεῖνό που τάχα νοῶ μὲν τὸ διὰ φωνῆς Ἠσαίου πλαγίως ὑποδηλούμενον “ Ἐκ γὰρ σπέρματος ὄφεων ἐξελεύσονται ἔκγονα ἀσπίδων.’’ ἀφηγεῖται δὴ οὖν ὅτι καὶ ὁ προπάτωρ αὐτοῖς γεγονὼς Ἡσαῦ τοῖς ἐκ μήτρας καὶ γενέσεως ἀγαθοῖς προσγεγονόσιν αὐτῷ μονονουχὶ καὶ διελυμήνατο , καὶ κατέρριψεν εἰς γῆν τὸ ἐκ τῶν πρωτοτοκίων ἀξίωμα , μικροῦ παντελῶς ἀξιώσας τὸ χρῆμα λόγου τροφῆς ἕνεκα σωματικῆς · ἕψημα γὰρ ἐζήτει φακοῦ , καὶ λαβὼν ἐδίδου τὸ τῆς φύσεως δῶρον . “ Ἕνεκα τούτου “ φησὶν ἐκλήθη τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐδώμ·’’ ὅ ἐστι γήινος , οὐ ὅθεν οἶμαι καὶ Ἰδουμαῖοι κέκληνται λοιπὸν οἱ ἐξ αὐτοῦ γεγονότες . οὐκοῦν τὸ ἐκ τόκου καὶ μήτρας ἀξίωμα κατελυμήνατό φησιν εἰς γῆν , ἀντὶ τοῦ γηΐνου πράγματος ἠλλάξατο . Ενσχεθεῖεν δ’ ἂν τοῖς ἴσοις ἐγκλήμασιν οἱ τῶν σαρκικῶν τὴν ἀπόλαυσιν προτάττοντες τῶν πνευματικῶν , καὶ ἀνθαιρούμενοι τῶν αἰωνίων τὰ πρόσκαιρα , καὶ τῶν μὴ σαλευομένων τὰ σαλευόμενα , καὶ καταφρονοῦντες μὲν δόξης τῆς παρὰ Θεῷ , ἀβουλότατα δὲ προτετιμηκότες τὰ ἐν ἀνθρώποις λαμπρὰ , ἃ καὶ ἐν ἴσῳ σκιαῖς παρελαύνει τοὺς ἔχοντας . χρησίμως δὲ λίαν καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος βοᾷ “ Μή τις πόρνος , φησὶν , ἢ βέβηλος ὡς Ἡσαῦ , ὃς ἀντὶ βρώσεως “ μιᾶς ἀπέδοτο τὰ πρωτοτόκια αὐτοῦ.’ Καὶ ἥρπασεν εἰς μαρτύριον φρίκην αὐτοῦ . Ἑτέρου πάλιν διαμέμνηται πράγματος , διαβάλλειν οἵου τε τὸν Ἰδουμαῖον , ὡς ἀεὶ γεγονότα σκαιόν τε καὶ πονηρὸν , καὶ τοῖς ἐξ αἵματος ὅτι μάλιστα δυσμενῆ καὶ πολεμιώτατον . γέγραπται τοίνυν ἐν τοῖς Ἀριθμοῖς “ Καὶ ἀπέστειλε Μωυσῆς “ ἀγγέλους ἐκ Κάδης πρὸς τὸν βασιλέα Ἐδὼμ λέγων τάδε “ λέγει ὁ ἀδελφός σου Ἰσραήλ Σὺ ἐπίστασαι πάντα τὸν “ μόχθον τὸν εὑρόντα ἡμᾶς · καὶ κατέβησαν οἱ πατέρες “ ἡμῶν εἰς Αἴγυπτον , καὶ παρῳκήσαμεν ἐν Αἰγύπτῳ ἡμέρας “ πλείους , καὶ ἐκάκωσαν ἡμᾶς οἱ Αἰγύπτιοι καὶ τοὺς πατέ - “ ρας ἡμῶν καὶ ἀνεβοήσαμεν πρὸς κύριον , καὶ εἰσήκουσε “ Κύριος τῆς φωνῆς ἡμῶν καὶ ἀποστείλας ἄγγελον ἐξή - “ γαγεν ἡμᾶς ἐξ Αἰγύπτου · καὶ νῦν ἐσμὲν ἐν Κάδης πόλει “ ἐκ μέρους τῶν ὁρίων σου · παρελευσόμεθα διὰ τῆς γῆς “ σου · οὐ διελευσόμεθα δι’ ἀγρῶν οὐδὲ δι’ ἀμπελώνων , “ οὐδὲ πιόμεθα ὕδωρ ἐκ λάκκου σου · ὁδῷ βασιλικῇ πορευ - “ σόμεθα · οὐκ ἐκκλινοῦμεν δεξιὰ οὐδὲ εὐώνυμα , ἕως ἂν “ παρέλθωμεν τὰ ὅριά σου · καὶ εἶπεν πρὸς αὐτὸν Ἐδώμ Οὐ “ διελεύσῃ δι’ ἐμοῦ · εἰ δὲ μὴ , ἐν πολέμῳ ἐξελεύσομαι εἰς “ συνάντησίν σου . καὶ λέγουσιν αὐτῷ οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ “ Παρὰ τὸ ὄρος παρελευσόμεθα · ἐὰν δὲ τοῦ ὕδατός σου “ πίωμεν ἐγώ τε καὶ τὰ κτήνη μου , δώσω σοι τιμὴν , ἀλλὰ “ τὸ πρᾶγμα οὐδέν ἐστι · παρὰ τὸ ὄρος παρελευσόμεθα . ὁ “ δὲ εἶπεν Οὐ διελεύσῃ δι’ ἐμοῦ · καὶ ἐξῆλθεν Ἐδὼμ εἰς “ συνάντησιν αὐτῶν ἐν ὄχλῳ βαρεῖ καὶ ἐν χειρὶ ἰσχυρᾷ . καὶ “ οὐκ ἠθέλησεν Ἐδὼμ δοῦναι τῷ Ἰσραὴλ παρελθεῖν διὰ “ τῶν ὁρίων αὐτοῦ , καὶ ἐξέκλινεν Ἰσραὴλ ἀπ’ αὐτοῦ . ἄθρει δὴ πάλιν ἐν τούτοις , ὡς δεινὰ καὶ πέρα λόγου παντὸς τὰ τῆς ἀφιλοστοργίας ἐγκλήματα . ὁ μὲν γὰρ Ἰσραὴλ οὐκ ἀνάργυρον ὕδωρ ἐζήτει τὸν Ἐδὼμ , ὁ δὲ ἦν ἐν ὅπλοις , καὶ παρετάττετο , καὶ μόνης παρόδου διεφθονηκὼς , καὶ εἰς τοῦτο σκαιότητος διελάσας ἠλέγχετο , ὡς εἰ μὴ ἐκκέκλικεν ὁ Ἰσραὴλ , οὐδ’ ἂν αὐτῶν αἱμάτων ἐφείσατο . ἥρπασε τοίνυν εἰς μαρτύριον φρίκην αὐτοῦ . οἱ μὲν γὰρ παρῃτοῦντο καὶ ὑπεστέλλοντο , τὸ πολεμεῖν δεδιότες , ἵνα μὴ τῆς εἰς ἀδελφοὺς δοκοῖεν ἀλογεῖν ἀγάπης · ὁ δὲ τὴν ὑποστολὴν , ἤτοι τὴν εἰς τοῦτο δειλίαν , ἢν καὶ τῷ τῆς φρίκης ὀνόματι καταδηλοῖ , πρόφασιν ἐποιεῖτο σκληρᾶς ὥσπερ διαμαρτυρίας αὐτοῖς . ἠπείλησε γὰρ ἐναργῶς , ὡς εἰ μὴ βούλοιτο τῶν αὐτῷ προσηκόντων ὁρίων ἀποφοιτᾶν , ἐξελεύσεται κατ’ αὐτοῦ καὶ πολεμήσει λοιπόν . οὐκοῦν ἀφιλάλληλος ὁ Ἐδὼμ , καὶ τοῖς τῆς μισαδελφίας ἐγκλήμασιν οὐ μετρίως ἔνοχος · ταύτῃτοι δικαίως καὶ Θεῷ κατεστυγημένος · “ Ὁ γὰρ Θεὸς ἀγάπη ἐστὶ , ” κατὰ τὴν Ἰωάννου φωνὴν , “ καὶ καὶ ὁ μένων ἐν τῇ ἀγάπη , ἐν τῷ Θεῷ “ μένει.’’ οὐκοῦν ὁ ἀγάπης δίχα διαζῆν ᾑρημένος , οὐκ ἐν τῷ Θεῷ · πόθεν ; ἀλλ’ ἔξω κείσεται μᾶλλον τῆς πρὸς Θεὸν οἰκειότητος .
Lemmas: απαριθμώ χρήσιμος ὁ ὁ Ἰδουμαῖος ἔγκλημα , καί ἐπί αὐτός ἀνέρχομαι ὁ Ἡσαῦ , δυσγενής εἰμί καί ἐκ ἀνόσιος φύς πατήρ ἀποφαίνω , ἵνα ἐκεῖνος ποῦ τάχα νοέω μέν ὁ διά φωνή Ἠσαΐας πλάγιος ὑποδηλόω “ ἐκ γάρ σπέρμα ὄφις ἐξέρχομαι ἔκγονος ἀσπίς ἀφηγέομαι δή οὖν ὅτι καί ὁ προπάτωρ αὐτός γίγνομαι Ἡσαῦ ὁ ἐκ μήτρα καί γένεσις ἀγαθός προσγίγνομαι αὐτός μονονού καί διαλυμαίνομαι , καί καταρρίπτω εἰς γῆ ὁ ἐκ ὁ πρωτοτόκια ἀξίωμα , μικρός παντελῶς ἀξιόω ὁ χρῆμα λόγος τροφή ἕνεκα σωματικός · ἕψημα γάρ ζητέω φακός , καί λαμβάνω δίδωμι ὁ ὁ φύσις δῶρον . “ ἕνεκα οὗτος “ φημί καλέω ὁ ὄνομα αὐτός Ἐδώμ·’’ ὅς εἰμί γήινος , οὖον ὅθεν οἴομαι καί Ἰδουμαῖος καλέω λοιπός ὁ ἐκ αὐτός γίγνομαι . οὐκοῦν ὁ ἐκ τόκος καί μήτρα ἀξίωμα καταλυμαίνω φημί εἰς γῆ , ἀντί ὁ γήινος πρᾶγμα ἀλλάσσω . ἐνέχω δέ εἄν ὁ ἴσος ἔγκλημα ὁ ὁ σαρκικός ὁ ἀπόλαυσις προτάσσω ὁ πνευματικός , καί ἀνθαιρέω ὁ αἰώνιος ὁ πρόσκαιρος , καί ὁ μή σαλεύω ὁ σαλεύω , καί καταφρονέω μέν δόξα ὁ παρά Θεός , ἄβουλος δέ προτιμάω ὁ ἐν ἄνθρωπος λαμπρός , ὁ καί ἐν ἴσος σκιά παρελαύνω ὁ ἔχω . χρήσιμος δέ λίαν καί ὁ θεσπέσιος Παῦλος βοάω “ μὴ τις πόρνος , φημί , ἢ βέβηλος ὡς Ἡσαῦ , ὅς ἀντί βρῶσις “ εἷς πωλέω ὁ πρωτοτόκια αὐτός καί ἁρπάζω εἰς μαρτύριον φρίκη αὐτός . ἕτερος πάλιν διαμιμνήσκομαι πρᾶγμα , διαβάλλω οἷος τε ὁ Ἰδουμαῖος , ὡς ἀεί γίγνομαι σκαιός τε καί πονηρός , καί ὁ ἐκ αἷμα ὅτι μάλιστα δυσμενής καί πολέμιος . γράφω τοίνυν ἐν ὁ Ἀριθμοί “ καί ἀποστέλλω Μωυσῆς “ ἄγγελος ἐκ Κάδης πρός ὁ βασιλεύς Ἐδώμ λέγω ὅδε “ λέγω ὁ ἀδελφός σύ Ἰσραήλ σύ ἐπίσταμαι πᾶς ὁ “ μόχθος ὁ εὑρίσκω ἐγώ · καί καταβαίνω ὁ πατήρ “ ἐγώ εἰς Αἴγυπτος , καί παροικέω ἐν Αἴγυπτος ἡμέρα “ πλείων , καί κακόω ἐγώ ὁ Αἰγύπτιος καί ὁ πατέ - “ Ἥρα ἐγώ καί ἀναβοάω πρός κύριος , καί εἰσακούω “ Κύριος ὁ φωνή ἐγώ καί ἀποστέλλω ἄγγελος ἔξεστι - “ γε ἐγώ ἐκ Αἴγυπτος · καί νῦν εἰμί ἐν Κάδης πόλις “ ἐκ μέρος ὁ Ὁρίων σύ · παρέρχομαι διά ὁ γῆ “ σύ · οὖον διέρχομαι διά ἀγρός οὐδέ διά ἀμπελών , “ οὐδέ πίνω ὕδωρ ἐκ λάκκος σύ · ὁδός βασιλικός πορεύς - “ σέο · οὐ ἐκκλίνω δεξιός οὐδέ εὐώνυμος , ἠώς εἄν “ παρέρχομαι ὁ ὅριον σύ · καί εἶπον πρός αὐτός Ἐδώμ οὖον “ διέρχομαι διά ἐγώ · εἰμί δέ μή , ἐν πόλεμος ἐξέρχομαι εἰς “ συνάντησις σύ . καί λέγω αὐτός ὁ υἱός Ἰσραήλ “ Παρά ὁ ὄρος παρέρχομαι · ἐάν δέ ὁ ὕδωρ σύ “ πίνω ἐγώ τε καί ὁ κτῆνος ἐγώ , δίδωμι σύ τιμή , ἀλλά “ ὁ πρᾶγμα οὐδείς εἰμί · παρά ὁ ὄρος παρέρχομαι . ὁ “ δέ εἶπον οὖον διέρχομαι διά ἐγώ · καί ἐξέρχομαι Ἐδώμ εἰς “ συνάντησις αὐτός ἐν ὄχλος βαρύς καί ἐν χείρ ἰσχυρός . καί “ οὐ ἐθέλω Ἐδώμ δίδωμι ὁ Ἰσραήλ παρέρχομαι διά “ ὁ Ὁρίων αὐτός , καί ἐκκλίνω Ἰσραήλ ἀπό αὐτός . ἀθρέω δή πάλιν ἐν οὗτος , ὡς δεινός καί πέρα λόγος πᾶς ὁ ὁ αφιλοστοργία ἔγκλημα . ὁ μέν γάρ Ἰσραήλ οὐ ἀνάργυρος ὕδωρ ζητέω ὁ Ἐδώμ , ὁ δέ εἰμί ἐν ὅπλον , καί παρατάσσω , καί μόνος πάροδος διαφθονέω , καί εἰς οὗτος σκαιότης διελαύνω ἐλέγχω , ὡς εἰμί μή ἐκκλίνω ὁ Ἰσραήλ , οὐδέ εἄν αὐτός αἷμα φείδομαι . ἁρπάζω τοίνυν εἰς μαρτύριον φρίκη αὐτός . ὁ μέν γάρ παραιτέομαι καί ὑποστέλλω , ὁ πολεμέω δείδω , ἵνα μή ὁ εἰς ἀδελφός δοκέω ἀλογέω ἀγάπη · ὁ δέ ὁ ὑποστολή , ἤτοι ὁ εἰς οὗτος δειλία , εἄν καί ὁ ὁ φρίκη ὄνομα κατάδηλος , πρόφασις ποιέω σκληρός ὥσπερ διαμαρτυρία αὐτός . ἀπειλέω γάρ ἐναργής , ὡς εἰμί μή βούλομαι ὁ αὐτός προσήκω Ὁρίων ἀποφοιτάω , ἐξέρχομαι κατά αὐτός καί πολεμέω λοιπός . οὐκοῦν ἀφιλάλληλος ὁ Ἐδώμ , καί ὁ ὁ μισαδελφία ἔγκλημα οὖον μέτριος ἔνοχος · ταύτῃτοι δικαίως καί Θεός καταστυγέω · “ ὁ γάρ θεός ἀγάπη εἰμί , ” κατά ὁ Ἰωάννης φωνή , “ καί καί ὁ Μένων ἐν ὁ ἀγάπη , ἐν ὁ Θεός “ μένω οὐκοῦν ὁ ἀγάπη δίχα διαζῶ αἱρέω , οὐ ἐν ὁ Θεός · πόθεν ; ἀλλά ἔξω κεῖμαι μᾶλλον ὁ πρός θεός οἰκειότης .