cyrillus-theology.commentarius-in-xii-prophetas-minores amos.2.62
Μυσταγωγικὸς ὁ λόγος , καὶ ὅτι μάλιστα πρέπων τοῖς καλουμένοις εἰς ἐπίγνωσιν Θεοῦ , καὶ πρὸς τὸ τῆς ἀληθείας φῶς ἰέναι σπουδάζουσι . πρόκειται γὰρ τῷ Προφήτῃ διδάξαι τοὺς πλανωμένους , πρῶτον μὲν ὅτι τῷ τῶν ὅλων τὸ κράτος ἀνῆπται Θεῷ , καὶ τοῖς αὐτοῦ νεύμασι πηδαλιουχεῖται τὰ σύμπαντα , καὶ νόμῳ δικαιοσύνης ἡ παμμακαρία τῶν ἀγγέλων ὑπενήνεκται πληθύς · καὶ ὅτι πάντη τε καὶ πάντως τοὺς ὄντας ἐπὶ τῆς γῆς ἀκόλουθόν τε καὶ ἀναγκαῖον τοῖς τῆς παρ’ αὐτοῦ δικαιοσύνης κατεζεῦχθαι νόμοις . εἰ γὰρ τὸ ἄμεινον ἐν τούτοις καὶ δουλεύει Θεῷ , καὶ ὑπέστρωται μετὰ φόβου τῶν ἐν ὕψει πνευμάτων ἡ ἁγία πληθὺς , πῶς ἂν ἢ πόθεν τὸ ἀνεπίπληκτον ἔχοι διανενευκὸς εἰς τὸ ἐξήνιον τὸ οὕτω μειονεκτούμενον φύσει τε καὶ δόξη , τουτέστιν , ὁ ἐκ γῆς τε καὶ εἰς γῆν ἄνθρωπος ; ὁ τοίνυν , φησὶ , τῶν ὅλων Κύριος ὁ εἰς ὕψος ποιῶν κρῖμα . ὅμοιον δὲ ὡς εἰ λέγοι Ὁ τοῖς ὑψοῦ καὶ ἄνω πνεύμασι τῆς αὐτοῖς πρεπούσης δικαιοσύνης ἐντιθεὶς τὸν τρόπον · κρῖμα γὰρ τὴν δικαιοσύνην φησίν · αὐτὸς τέθεικε καὶ εἰς γῆν δικαιοσύνην , τουτέστιν , ὡρίσατο καὶ τοῖς ἐν γῆ νόμους , καθ’ οὓς ἂν πρέποι διαζῆν αὐτοὺς , εἰ ἐν λόγῳ τέθειται παρ’ αὐτοῖς τὸ εὖ εἶναι καὶ ζῆν , καὶ τῆς παρ’ αὐτοῦ μετέχειν ἡμερότητος καὶ φιλανθρωπίας . ὅτι ’δε ἐστι παντοκράτωρ καὶ παναλκὴς ὡς Θεὸς , καὶ ἀμήχανον αὐτῷ παντεποιῶν ] λῶς οὐδὲν , εἴκει δὲ καὶ αὐτὴ τῶν στοιχείων ἡ φύσις , καὶ μεθίσταται τὰ ὄντα πρὸς τὸ αὐτῷ δοκοῦν , ἀποδείκνυσι , λαβὼν εἰς παράδειγμα τὸ ἐκτρέπειν μὲν εἰς τὸ πρωὶ σκιὰν , ἡμέραν δὲ αὖ συσκοτάζειν εἰς νύκτα · καὶ πρός γε δὴ τούτοις , ὅτι καὶ ἐξ ἁλὸς ὕδωρ , ἀφάτῳ δυνάμει πρὸς τὸ ὑψοῦ τε καὶ ἄνω καλῶν , γλυκὺ καθίησι τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς , τοῖς τοῦ κρατοῦντος νεύμασι μεταχωροῦν εἰς τὸ παρὰ φύσιν . ἐκτρέπεσθαι δέ φησιν εἰς τὸ πρωὶ · σκιὰν , τουτέστι , τὴν νύκτα ἤγουν τὸ σκότος μεταφοιτᾶν εἰς ἡμέραν . ὡς γὰρ ὁ μακάριος γράφει Μωυσῆς “ Σκότος ἦν ” ἐν ἀρχαῖς “ ἐπάνω τῆς ἀβύσ - “ σιυ , ” τουτέστιν ἡ σκιά · ἁλλ’ “ Εἶπεν ὁ Θεὸς , φησὶ , καὶ “ ἐγένετο φῶς ” οὕτως εἰς τὸ πρωὶ , τουτέστιν εἰς ἡμέραν , μετατετράφθαι φαμὲν τὴν σκιὰν , τουτέστι τὸ σκότος . ἁλλ’ ἡμέρας γεγενημένης ἐπελάβετο αὖθις ἡ νύξ · τοῦτό ἐστι τὸ ἡμέραν εἰς νύκτα συσκοτάζειν . ὠφελεῖ δὴ οὖν ὁ Προθήτης τοὺς πεπλανημένους , οὐκ ἄψυχον ὕλην , τὸν φύσει τε καὶ ἀληθῶς ὄντα Θεὸν καταδεικνὺς , οὔτε μὴν ἐν ἴσῳ ταῖς δαμάλεσι ταῖς χρυσαῖς , ἤγουν κατά τινας ὄντας τῶν ἐκ τέχνης ἀνθρωπίνης ἐξηυρημένων θεῶν , ἀλλὰ καὶ τῶν ἄνω πνευμάτων βασιλέα καὶ νομοθέτην , καὶ τῶν ἐπὶ γῆς ὁμοίως , καὶ δεσπόζοντα τῶν στοιχείων , καὶ πρὸς τὸ αὐτῷ δοκοῦν μετακλίνοντα τῶν ὄντων τὴν φύσιν . ταύτῃ γὰρ δὴ , καὶ μάλα δικαίως , φησὶν ὄνομα πρέπον αὐτῷ τὸ Κύριος ὁ Θεὸς ὁ Παντοκράτωρ . ἐπειδὴ δὲ ταῦτά ἐστι φύσει τε καὶ ἀληθῶς , διαιρεῖ συντριμμὸν ἐπὶ ἰσχὺν , ἐπάγει δὲ καὶ ταλαιπωρίαν ἐπ’ ὀχύρωμα · καταδράττεταί φησι τῶν ὑπερηφάνων , καὶ τοῖς ἀποσειομένοις τὸν αὐτοῦ ζυγὸν ἐπιμερίζει συντριβάς . ἀλλὰ κἂν εἰ τις οἴηται τυχὸν ἐξ ἀποπληξίας ἰσχυρὸς εἶναι καὶ μέγας , καὶ τούτῳ ταλαιπωρίαν ἐπάγει . τοῦτο δὲ ἦν ὑπεμφαίνοντος εὐφυῶς , ὡς εἰ ἕλοιντο ῥᾳθυμεῖν , καὶ ἐν τοῖς τῆς ὑπερηφανίας ἐγκλήμασι διαμένειν ἔτι , καὶ μέγα φρονεῖν ἐπί γε σφίσιν αὐτοῖς , εἰς ἐσχάτην πεσοῦνται ταλαιπωρίαν , τῇ τοῦ πάντων κρατοῦντος χειρὶ λοιπὸν ὁσίως περιθραυόμενοι . “ Κύριος γὰρ , φησὶν , ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται , ” κατὰ τὸ γεγραμμένον , καὶ πολέμιον ἡγεῖται τὸν ἀλαζόνα καὶ ἀπειθῆ καὶ δυσάγωγον · ἐπιβλέπει γεμὴν “ ἐπὶ τὸν ταπεινὸν καὶ “ ἡσύχιον καὶ τρέμοντα τοὺς λόγους’’ αὐτοῦ . καὶ ἀγαθὸν τὸ χρῆμα , καὶ ἀξιοζήλωτον ἀληθῶς παρά γε τοῖς ἄριστα διαζῆν ἑλομένοις .
Lemmas: μυσταγωγικός ὁ λόγος , καί ὅτι μάλιστα πρέπω ὁ καλέω εἰς ἐπίγνωσις Θεός , καί πρός ὁ ὁ ἀλήθεια φάος εἶμι σπουδάζω . πρόκειμαι γάρ ὁ Προφήτης διδάσκω ὁ πλανάω , πρῶτος μέν ὅτι ὁ ὁ ὅλος ὁ κράτος ἀνάπτω Θεός , καί ὁ αὐτός νεῦμα πηδαλιουχώ ὁ σύμπας , καί νόμος δικαιοσύνη ὁ παμμακαρία ὁ ἄγγελος ὑποφέρω πλῆθος · καί ὅτι πάντῃ τε καί πάντως ὁ εἰμί ἐπί ὁ γῆ ἀκόλουθος τε καί ἀναγκαῖος ὁ ὁ παρά αὐτός δικαιοσύνη καταζεύγνυμι νόμος . εἰμί γάρ ὁ ἀγαθός ἐν οὗτος καί δουλεύω Θεός , καί ὑπό-στόρεννυμι μετά φόβος ὁ ἐν ὕψος πνεῦμα ὁ ἅγιος πληθύς , πῶς εἄν ἢ πόθεν ὁ ἀνεπίπληκτος ἔχω διανεύω εἰς ὁ ἐξήνιος ὁ οὗτος μειονεκτέω φύσις τε καί δόξα , τουτέστιν , ὁ ἐκ γῆ τε καί εἰς γῆ ἄνθρωπος ; ὁ τοίνυν , φημί , ὁ ὅλος Κύριος ὁ εἰς ὕψος ποιέω κρίμα . ὅμοιος δέ ὡς εἰμί λέγω ὁ ὁ ὑψόω καί ἄνω πνεῦμα ὁ αὐτός πρέπω δικαιοσύνη ἐντίθημι ὁ τρόπος · κρίμα γάρ ὁ δικαιοσύνη φημί · αὐτός τίθημι καί εἰς γῆ δικαιοσύνη , τουτέστιν , ὁρίζω καί ὁ ἐν γῆ νόμος , κατά ὅς εἄν πρέπω διαζῶ αὐτός , εἰμί ἐν λόγος τίθημι παρά αὐτός ὁ εὕω εἰμί καί ζῶ , καί ὁ παρά αὐτός μετέχω ἡμερότης καί φιλανθρωπία . ὅτι ἐσθίω εἰμί παντοκράτωρ καί παναλκής ὡς θεός , καί ἀμήχανος αὐτός παντεποιῶν ] Λῶς οὐδείς , εἴκω δέ καί αὐτός ὁ στοιχεῖον ὁ φύσις , καί μεθίστημι ὁ εἰμί πρός ὁ αὐτός δοκέω , ἀποδείκνυμι , λαμβάνω εἰς παράδειγμα ὁ ἐκτρέπω μέν εἰς ὁ πρωί σκιά , ἡμέρα δέ αὖος συσκοτάζω εἰς νύξ · καί πρός γε δή οὗτος , ὅτι καί ἐκ ἅλς ὕδωρ , ἄφατος δύναμις πρός ὁ ὑψόω τε καί ἄνω καλός , γλυκύς καθίημι ὁ ἐπί ὁ γῆ , ὁ ὁ κράτος νεῦμα μεταχωρέω εἰς ὁ παρά φύσις . ἐκτρέπω δέ φημί εἰς ὁ πρωί · σκιά , τουτέστι , ὁ νύξ ἤγουν ὁ σκότος μεταφοιτάω εἰς ἡμέρα . ὡς γάρ ὁ μακάριος γράφω Μωυσῆς “ Σκότος εἰμί ” ἐν ἀρχή “ ἐπάνω ὁ ἀβύς - “ σι , ” τουτέστιν ὁ σκιά · ἀλλά “ εἶπον ὁ θεός , φημί , καί “ γίγνομαι φάος ” οὕτως εἰς ὁ πρωί , τουτέστιν εἰς ἡμέρα , μετατρέπω φημί ὁ σκιά , τουτέστι ὁ σκότος . ἀλλά ἡμέρα γίγνομαι ἐπιλαμβάνω αὖθις ὁ νύξ · οὗτος εἰμί ὁ ἡμέρα εἰς νύξ συσκοτάζω . ὠφελέω δή οὖν ὁ Προθήτης ὁ πλανάω , οὐ ἄψυχος ὕλη , ὁ φύσις τε καί ἀληθής εἰμί θεός καταδείκνυμι , οὔτε μήv ἐν ἴσος ὁ δάμαλις ὁ χρύσεος , ἤγουν κατά τις εἰμί ὁ ἐκ τέχνη ἀνθρώπινος ἐξευρίσκω θεός , ἀλλά καί ὁ ἄνω πνεῦμα βασιλεύς καί νομοθέτης , καί ὁ ἐπί γῆ ὁμοίως , καί δεσπόζω ὁ στοιχεῖον , καί πρός ὁ αὐτός δοκέω μετακλίνομαι ὁ εἰμί ὁ φύσις . οὗτος γάρ δή , καί μάλα δικαίως , φημί ὄνομα πρέπω αὐτός ὁ Κύριος ὁ θεός ὁ Παντοκράτωρ . ἐπεί δέ οὗτος εἰμί φύσις τε καί ἀληθής , διαιρέω συντριμμός ἐπί ἰσχύς , ἐπάγω δέ καί ταλαιπωρία ἐπί ὀχύρωμα · κατατρέχω φημί ὁ ὑπερήφανος , καί ὁ ἀποσείω ὁ αὐτός ζυγόν ἐπιμερίζω συντριβή . ἀλλά κἀν εἰμί τις οἴομαι τυγχάνω ἐκ ἀποπληξία ἰσχυρός εἰμί καί μέγας , καί οὗτος ταλαιπωρία ἐπάγω . οὗτος δέ εἰμί ὑπεμφαίνω εὐφυής , ὡς εἰμί αἱρέω ῥᾳθυμέω , καί ἐν ὁ ὁ ὑπερηφανία ἔγκλημα διαμένω ἔτι , καί μέγας φρονέω ἐπί γε σφεῖς αὐτός , εἰς ἔσχατος πίπτω ταλαιπωρία , ὁ ὁ πᾶς κράτος χείρ λοιπός ὅσιος περιθραύω . “ Κύριος γάρ , φημί , ὑπερήφανος ἀντιτάσσω , ” κατά ὁ γράφω , καί πολέμιος ἡγέομαι ὁ ἀλαζών καί ἀπειθής καί δυσάγωγος · ἐπιβλέπω γεμὴν “ ἐπί ὁ ταπεινός καί “ Ἡσύχιος καί τρέμω ὁ λόγος αὐτός . καί ἀγαθός ὁ χρῆμα , καί ἀξιοζήλωτος ἀληθής παρά γε ὁ ἀγαθός διαζῶ αἱρέω .