cyrillus-theology.commentarius-in-xii-prophetas-minores habakkuk.2.13
Γέγονε μὲν γὰρ ἱλαστήριον διὰ πίστεως τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς ὁ Μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος , ὅτε πέφηνε καθ’ ἡμᾶς καὶ ἐν δούλου μορφῇ , τουτέστιν , ἄνθρωπος . ἔδοξε δέ πὼς ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας καὶ αὐτῶν μειονεκτεῖσθαι τῶν ἁγίων ἀγγέλων , καὶ τῆς ἐκείνων εὐκλείας ἰέναι κατόπιν · ἀλλ’ ἦν ἀνωτάτω πάλιν ὡς Θεός . καὶ πιστώσεται λέγων ὁ σοφώτατὸς Παῦλος “ τὸν δὲ βραχύ τι παρ’ ἀγγέλους ἠλαττω - “ μένον βλέπομεν Ἰησοῦν διὰ τὸ πάθημα τοῦ θανάτου δόξη “ καὶ τιμῇ ἐστεφανωμένον . ” ἐπειδὴ γὰρ γέγονεν “ ὑπήκοος “ μέχρι θανάτου , θανάτου δὲ σταυροῦ ταύτῃτοι · καθὰ γέγραφε πάλιν ὁ αὐτός · “ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε καὶ “ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα , ἵνα ἐν τῷ “ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων “ καὶ καταχθονίων , καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσηται ὅτι “ Κύριος Ἰησοῦς χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ πατρός δὴ οὖν ὁ Προφήτης λέγων Ἐκαλυψεν οὐρανοὺς ἡ ἀρετὴ αὐτοῦ καὶ τῆς αἰνεσεως αὐτοῦ πλήρης ἡ γῆ . οἱ μὲν γὰρ τὴν ἁγίαν οἰκοῦντες πόλιν , καὶ ταῖς ἄνω μοναῖς ἐνδιαιτώμενοι , “ Πάντες εἰσὶ λειτουργικὰ πνεύματα , εἰς διακονίαν ἀποστῶ “ λόμενα διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν · ὁ δὲ τοῖς τῆς θεότητος ἐνίδρυται θώκοις · καὶ οὐδενὶ μὲν ἐκείνων εἴρηται παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός “ Υἱός μου εἶ σὺ,’’ τὸν δὲ καὶ Υἱὸν ὁμολογεῖ καὶ ἀγαπητὸν ὀνομάζει , καὶ σύνεδρον ἔχει συνυμνούμενόν τε καὶ συμπροσκυνούμενον . ἔφη γὰρ πάλιν ὁ θεσπέσιος Παῦλος περὶ αὐτοῦ “ Ὅταν δὲ πάλιν “ εἰσαγάγῃ τὸν πρωτότοκον εἰς τὴν οἰκουμένην , λέγει καὶ “ προσκυνησάτωσαν αὐτῶ πάντες ἄγγελοι Θεοῦ . οὐκοῦν κἂν εἰ γέγονεν ἱλαστήριον κατηγμένος εἰς ἀνθρωπότητα δι ἡμᾶς καὶ ὑπὲρ ἡμῶν , οὐδὲν ἧττόν ἐστι Θεὸς , καὶ ὑπὲρ πᾶσαν κτίσιν , ὁρατὴν δὴ λέγω καὶ ἀόρατον . καλύπτει γὰρ οὕτως οὐρανοὺς ἡ ἀρετὴ αὐτοῦ · ἔσται δὲ πλήρης καὶ ἡ γῆ τῆς αἰνέσεως αὐτοῦ . τοῦτο καὶ αὐτὰ διακέκραγεν ἐναργῶς τὰ ἅγια Σεραφὶμ , τὸν θεῖον αὐτοῦ περιεστῶτα θρόνον , καὶ ταῖς εὐφημίαις ὡς κύριον Σαβαὼθ καὶ τῶν ὅλων Θεὸν εὖ μάλα καταγεραίροντα · πλήρη γὰρ φάσκουσι τόν τε οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν τῆς δόξης αὐτοῦ . εἰ δὲ δὴ βούλοιτό τις ἐκεῖνο λέγειν , ὅτι μεγάλη καὶ ὑπερτελὴς ἡ ἀρετὴ τοῦ χριστοῦ , ὡς καὶ αὐτοὺς καλύψαι τοὺς οὐρανοὺς , εἰ ἐν μεγέθει νοοῖτο μετρητῷ , πιθανὸν εἰσδέξεται νοῦν · ἔφη γάρ που καὶ ὁ μακάριος Δαυείδ “ Κύριε , ἐν τῷ οὐρανῷ τὸ ἔλεος σου , καὶ ἡ “ ἀλήθειά σου ἕως τῶν νεφελῶν,’’ τὸ τῆς χρηστότητος ἐπηρμένον καὶ τῆς ἀληθείας τὴν ὑπεροχὴν ὡς ἐν ποσότητι τῆ κατὰ σῶμα καὶ κατὰ τόπους σημαίνων .
Lemmas: γίγνομαι μέν γάρ ἱλαστήριος διά πίστις ὁ ἐπί ὁ γῆ ὁ μονογενής ὁ Θεός Λόγος , ὅτε φαίνω κατά ἐγώ καί ἐν δοῦλος μορφή , τουτέστιν , ἄνθρωπος . δοκέω δέ πως οὗτος ἕνεκα ὁ αἴτιος καί αὐτός μειονεκτέω ὁ ἅγιος ἄγγελος , καί ὁ ἐκεῖνος εὔκλεια εἶμι κατόπιν · ἀλλά εἰμί ἄνω2 πάλιν ὡς Θεός . καί πιστόω λέγω ὁ σοφός Παῦλος “ ὁ δέ βραχύς τίς παρά ἄγγελος μικρός - “ μένω βλέπω Ἰησοῦς διά ὁ πάθημα ὁ θάνατος δόξα “ καί τιμή στεφανόω . ” ἐπεί γάρ γίγνομαι “ ὑπήκοος “ μέχρι θάνατος , θάνατος δέ σταυρός ταύτῃτοι · καθά γράφω πάλιν ὁ αὐτός · “ ὁ θεός αὐτός ὑπερυψόω καί “ χαρίζομαι αὐτός ὄνομα ὁ ὑπέρ πᾶς ὄνομα , ἵνα ἐν ὁ “ ὄνομα Ἰησοῦς πᾶς γόνυ κάμπτω ἐπουράνιος καί ἐπίγειος “ καί καταχθόνιος , καί πᾶς γλῶσσα ἐξομολογέω ὅτι “ Κύριος Ἰησοῦς χριστός εἰς δόξα Θεός πατήρ δή οὖν ὁ Προφήτης λέγω καλύπτω οὐρανός ὁ ἀρετή αὐτός καί ὁ αἴνεσις αὐτός πλήρης ὁ γῆ . ὁ μέν γάρ ὁ ἅγιος οἰκέω πόλις , καί ὁ ἄνω μονή ἐνδιαιτάομαι , “ πάνετες εἰμί λειτουργικός πνεῦμα , εἰς διακονία ἀφίστημι “ λόμενα διά ὁ μέλλω κληρονομέω σωτηρία · ὁ δέ ὁ ὁ θεότης ἐνιδρύω θᾶκος · καί οὐδείς μέν ἐκεῖνος εἴρω παρά ὁ Θεός καί πατήρ “ υἱός ἐγώ εἰμί σεύω ὁ δέ καί υἱός ὁμολογέω καί ἀγαπητός ὀνομάζω , καί σύνεδρος ἔχω συνυμνέω τε καί συμπροσκυνέω . φημί γάρ πάλιν ὁ θεσπέσιος Παῦλος περί αὐτός “ ὅταν δέ πάλιν “ εἰσάγω ὁ πρωτότοκος εἰς ὁ οἰκέω , λέγω καί “ προσκυνέω αὐτός πᾶς ἄγγελος Θεός . οὐκοῦν κἀν εἰμί γίγνομαι ἱλαστήριος κατάγω εἰς ἀνθρωπότης Ζεύς ἐγώ καί ὑπέρ ἐγώ , οὐδείς ἥσσων εἰμί θεός , καί ὑπέρ πᾶς κτίσις , ὁρατός δή λέγω καί ἀόρατος . καλύπτω γάρ οὕτως οὐρανός ὁ ἀρετή αὐτός · εἰμί δέ πλήρης καί ὁ γῆ ὁ αἴνεσις αὐτός . οὗτος καί αὐτός διακράζω ἐναργής ὁ ἅγιος σεραφίμ , ὁ θέω αὐτός περιίστημι θρόνος , καί ὁ εὐφημία ὡς κύριος Σαβαώθ καί ὁ ὅλος θεός εὕω μάλα καταγεραίρω · πλήρης γάρ φάσκω ὁ τε οὐρανός καί ὁ γῆ ὁ δόξα αὐτός . εἰμί δέ δή βούλομαι τις ἐκεῖνος λέγω , ὅτι μέγας καί ὑπερτελής ὁ ἀρετή ὁ χριστός , ὡς καί αὐτός καλύπτω ὁ οὐρανός , εἰμί ἐν μέγεθος νοέω μετρητός , πιθανός εἰσδέχομαι νόος · φημί γάρ ποῦ καί ὁ μακάριος Δαυείδ “ κύριος , ἐν ὁ οὐρανός ὁ ἔλεος σύ , καί ὁ “ ἀλήθεια σύ ἠώς ὁ νεφελῶν,’’ ὁ ὁ χρηστότης ἐπαίρω καί ὁ ἀλήθεια ὁ ὑπεροχή ὡς ἐν ποσότης τῆ κατά σῶμα καί κατά τόπος σημαίνω .