cyrillus-theology.commentarius-in-xii-prophetas-minores habakkuk.2.7
Ἕτεροι δὲ αὖ δύο ζῷα εἰρήκασι , τήν τε νέαν καὶ τὴν παλαιὰν διαθήκην , ὧν ἐν μέσῳ γινώσκεται ὁ χριστός . ἐν δὲ τοῖς τοιούτοις θεωρήμασιν οἶμον ἴτω τις , ἢν ἂν βούλοιτο καθ’ ἑαυτόν · ἡμεῖς δὲ ἅπαξ τὸν λόγον εἰς τὸ τοῦ Χριστοῦ πρόσωπον περιτρέποντες , νομικὴν ποιησόμεθα τὴν τῶν νοημάτων ἀφήγησιν . γέγονε τοίνυν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἱλαστήριον διὰ τῆς πίστεως · ἐδόκει γὰρ ὧδε φρονεῖν τε καὶ λέγειν καὶ τῷ θεσπεσίῳ Παύλῳ · ἀπηλλάγμεθα γὰρ δι’ αὐτοῦ παντὸς αἰτιάματος , ἵλεώ τε καὶ εὐάντητον ἐσχήκαμεν τὸν Πατέρα . καὶ μαρτυρήσει λέγων ὁ σοφὸς Ἰωάννης “ Τεκνία , ταῦτα γράφω ὑμῖν , ἵνα μὴ ἁ,αρτάμξτε . “ καὶ ἐάν τις δὲ ἁμάρτη , παράκλητον ἔχομεν πρὸς τὸν Πα - “ τέρα , Ἰησοῦν Χριστὸν δίκαιον , καὶ αὐτὸς ἱλασμός ἐστι “ περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν · οὐ περὶ τῶν ἡμετέρων δὲ μόνον , “ ἁλλὰ καὶ περὶ ὅλου τοῦ κόσμου.’ ἐπειδὴ δὲ ἦσαν τύποι τῶν ἐσομένων κατὰ ἀλήθειαν τὰ πάλαι δι’ αἰνιγμάτων ἀνατυπούμενα , φέρε τι λέγωμεν τὸν ἐν τῆ ἁγίᾳ σκηνῇ γεγονότα παρὰ τοῦ Πατρὸς ἱλαστήριον δεικνύοντες τὸν Υἱόν . προστέταχε τοίνυν ὁ τῶν ὅλων Θεὸς κιβωτὸν γενέσθαι καὶ Exod . λυχνίαν , καὶ μέντοι καὶ τράπεζαν ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ · εἶτα πρὸς τούτοις ἱλαστήριον ἐκ χρυσοῦ καὶ πορφύρας καὶ βύσσου κεκλωσμένης καὶ κοκκίνου διανενησμένου , καὶ τοῦτο ἐπὶ τεσσάρων αἰρόμενον στύλων ἐπεκρέματο τῆ ἁγίᾳ κιβωτῷ · d εἶτα δύο Χερουβὶμ εἰς δεξιόν τε καὶ εὐώνυμον ἐκ χρυσοῦ πεποιημένα περιειστήκει τὸ ἱλαστήριον , τὰ πρόσωπα πρὸς αὐτὸ συντείνοντα . αἴνιγμα ’δε ἢν τὸ χρῆμα πάλιν μυστηρίου τοῦ κατὰ Χριστόν . γέγονε μὲν γὰρ σὰρξ ὁ Λόγος , καίτοι Θεὸς καὶ κύριος τῶν ὅλων ὑπάρχων , ὡς ἐκ Θεοῦ καὶ Πατρὸς πεφηνὼς κατὰ φύσιν . ἀλλ’ εἰ καὶ γέγονε σὰρξ , καὶ τέθειται παρὰ τοῦ Πατρὸς ἱλαστήριον , οὐκ ἀποβέβληκεν ὅπερ ἦν , τουτέστι , τὸ εἶναι Θεός · ἀλλ’ ἔστι καὶ οὕτως ἐν ἐξουσίᾳ καὶ δόξῃ τῇ θεοπρεπεῖ , καὶ πάλιν αὐτὸν περιεστᾶσιν αἱ ἄνω δυνάμεις , τὰς αὐταῖς συντεταγμένας ἀποπεραίνουσαι λειτουργίας . ταύτῃτοι τὰ Χερουβὶμ περιεστᾶσι τὸ ἱλαστήριον , καὶ πρὸς αὐτὸ βλέπουσι διὰ παντός . ἔθος γὰρ ταῖς ἄνω δυνάμεσιν , ἁγίαις οὔσαις καὶ πανάγνοις , ἀεὶ κατασκέπτεσθαι τὰ Θεοῦ , καὶ εἰς αὐτὸν βλέπειν , καὶ εἰς τὰ αὐτῶ δοκοῦντα καὶ φίλα τετράφθαι διὰ παντός . γνωσθήση δὴ οὖν , ὦ Δέσποτα , φησὶ , τίς ἔσῃ , καθ’ ἡμᾶς γεγονώς · ὅτι γὰρ ἱλαστήριον , ὡς ἐκ παραδείγματος τοῦ ἐν τῆ ἁγίᾳ σκηνῇ , γνωσθήσῃ σαφῶς . ἕστηκας γὰρ ἐν μέσῳ δύο ζῴων , τουτέστι , τῶν Χερουβὶμ , καὶ ὄνομά σοι , τὸ ἱλαστήριον . καὶ ἀληθὴς ὁ λόγος · ὡς γὰρ αὐτός φησιν ὁ Χριστός “ Οὐκ ἀπέστειλεν ὁ Πατὴρ “ τὸν Υἱὸν εἰς τὸν κόσμον , ἵνα κρίνῃ τὸν κόσμον · ἀλλ’ ἵνα “ σωθῇ ὁ κόσμος δι’ αὐτοῦ . ” Ἐν τῷ ἐγγίζειν τὰ ἔτη , ἐπιγνωσθήσῃ · έν τῷ παρεῖναι τὸ καιρόν ἀναδειχθήσῃ . Προκεχρησμῴδηκε μὲν ὁ νόμος τὸ Χριστοῦ μυστήριον · καὶ μὴν καὶ ὁ τῶν ἁγίων προφητῶν προανεκεκράγει χορός · συμβάλλοντες δὲ χρησίμως τοῖς πάλαι περὶ αὐτοῦ γεγραμμένοις τὰ ἐν καιρῷ τῆς ἐπιδημίας συμβεβηκότα τε καὶ κατωρθωμένα , βεβαιοτέρους ἡμᾶς εἰς τὴν ἐπ’ αὐτῷ πίστιν προκαθιστᾶσιν οἱ μυσταγωγοὶ ποικίλως , καὶ αὐτοὺς δὲ πλειστάκις εὑρήσομεν τὸν οἰκεῖον ἐντεῦθεν ἐμπεδοῦντας νοῦν · ὁποῖον ἐστὶν ἐκεῖνο τὸ διὰ φωνῆς εὐαγγελιστῶν . ἐκβέβληκε μὲν γὰρ ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς ἐκ τοῦ ἱεροῦ τοὺς πωλοῦντας τὰ πρόβατα καὶ τοὺς βόας , καὶ τὰς τραπέζας ἀνέτρεψε τῶν κολλυβιστῶν , “ Καὶ ποιήσας φραγέλλιον “ ἐκ σχοινίων πάντας ἐξέβαλε , λέγων Μῆ ποιεῖτε ’τον “ τοῦ Πατρός μου οἶκον ἐμπορίου · ” καὶ τί τὸ ἐντεῦθεν ; “ Ἐμνήσθησαν , φησὶν , οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ , ὅτι ἦν γεγραμ - “ μένον Ό ζῆλος τοῦ οἴκου σου καταφάγεταί με . ” οἰηθέντι ’δε ποτε τῷ Ἰωσὴφ τὴν μνηστευθεῖσαν αὐτῷ διεφθάρθαι παρθένον , ἐθέλοντί τε λάθρα ἀπολῦσαι αὐτὴν , “ Ὤφθη , φησὶν , “ ἄγγελος κυρίου κατ’ ὄναρ λέγων Ἰωσὴφ υἱὸς Δαυεὶδ , μὴ “ φοβηθῇς παραλαβεῖν Μαριὰμ τὴν γυναῖκά σου · τὸ γὰρ “ ἐν αὐτῇ γεννηθὲν , ἐκ Πνεύματός ἐστιν Ἁγίου . τέξεται δὲ “ υἱὸν , καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν · αὐτὸς γὰρ “ σώσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτοῦ . εἶτα λόγιον ἱερὸν παρεκόμιζε πρὸς πληροφορίαν · ἔφη γὰρ πάλιν ὡδί “ τοῦτο δὲ ὅλον γέγονεν , ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ “ τοῦ προφήτου λέγοντος Ἴδου ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει “ καὶ τέξεται υἱὸν , καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμ - “ μανουήλ . ” εὑρήσομεν δὲ καὶ αὐτὸν τὸν Ἐμμανουὴλ ἐκ τῶν τοῖς προφήταις προεπηγγελμένων τὴν ἐφ’ ἑαυτῷ κρατύνοντα πίστιν , ἀξιοῦντά τε δι’ αὐτῶν ἤδη τῶν πραγμάτων ἐπιγινώ - σκεσθαι , καὶ τοῖς ἤδη προειρημένοις τὴν τῶν ἀποτελεσμάτων συμφέροντας ἔκβασιν , ἐνδοιάζειν οὐδαμῶς ὡς αὐτὸς εἴη λοιπὸν , ὁ διὰ νόμου καὶ προφητῶν προκεκηρυγμένος . ἧκον μὲν γὰρ πρὸς αὐτόν τινες τῶν Ἰωάννου μαθητῶν , φιλοπευστοῦντες καὶ λέγοντες “ Ἰωάννης ὁ βαπτιστὴς ἀπέστειλεν ἧμας λέγων Σὺ εἰ ο ἐρχόμενος ἢ ἕτερον ὁ δὲ , καίτοι λέγειν ἐξόν Ἐγὼ καὶ οὐχ ἕτερος , ἐπὶ τὴν ἀρχαίαν αὐτοὺς ἀναπείθει προάγγελσιν ἀναφοιτῆσαι λέγων “ Πορευ - “ θέντες ἀπαγγείλατε Ἰωάννῃ ἃ ἀκούετε καὶ βλέπετε · τυφλοὶ “ ἀναβλέπουσι , χωλοὶ περιπατοῦσι , λεπροὶ καθαρίζονται καὶ “ κωφοὶ ἀκούουσι , νεκροὶ ἐγείρονται , καὶ πτωχοὶ εὐαγγελί - “ ζονται , καὶ μακάριός ἐστιν ὃς ἐὰν μὴ σκανδαλισθῇ ἐν “ ἐμοί . ” ἀτρεκὲς οὖν ὅτι , καθά φησιν ὁ Προφήτης , ἐν τῷ εγγίζειν τὰ ἔτη ἐπιγνωσθήσῃ , καὶ ὅτι κατὰ καιροὺς τοὺς πάλαι προωρισμένους ὡς ἐν θελήσει τε καὶ βουλῇ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς , ἀνεδείχθη Χριστός . ἐν ἐσχάτοις γὰρ τοῦ αἰῶνος καιροῖς ἐπέφανεν ἡμῖν , ἐπεγνώσθη τε καὶ ὡμολόγηται , καθάπερ ἀμέλει καὶ πρό γε τῶν ἄλλων ὁ Ναθαναὴλ ἀνακεκράγει λέγων “ Ῥαββὶ σὺ εἶ ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ , σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τοῦ “ Ισραήλ . ” ἐπεγνώσθη δὴ οὖν ἐν τῷ ἐγγίζειν τ‘ὶ ἔτη , τουτέστιν , ὡς ἐν τῶ καιρῷ τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας . ἐπεγνώσθη τε παρά τε ἁγίων καὶ ἁπάσης ἤδη λοιπὸν τῆς ὑπ’ οὐρανόν . ἐγνώκαμεν γὰρ τὸν ἐν μέσῳ δύο ζῴων , ἱλαστήριον ὡς ἐν αἰνίγμασι νομικοῖς προανατυπούμενον , τουτέστι , Χρἴστον .
Lemmas: ἕτερος δέ αὖος δύο ζῷον εἴρω , ὁ τε νέος καί ὁ παλαιός διαθήκη , ὅς ἐν μέσος γιγνώσκω ὁ χριστός . ἐν δέ ὁ τοιοῦτος θεώρημα οἶμος ἔρχομαι τις , εἄν εἄν βούλομαι κατά ἑαυτοῦ · ἐγώ δέ ἅπαξ ὁ λόγος εἰς ὁ ὁ Χριστός πρόσωπον περιτρέπω , νομικός ποιέω ὁ ὁ νόημα ἀφήγησις . γίγνομαι τοίνυν ὁ Κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός ἱλαστήριος διά ὁ πίστις · δοκέω γάρ ὧδε φρονέω τε καί λέγω καί ὁ θεσπέσιος Παῦλος · ἀπαλλάσσω γάρ διά αὐτός πᾶς αἰτίαμα , ἵλαος τε καί εὐάντητος ἔχω ὁ πατήρ . καί μαρτυρέω λέγω ὁ σοφός Ἰωάννης “ τεκνίον , οὗτος γράφω σύ , ἵνα μή ἁ,αρτάμξτε . “ καί ἐάν τις δέ ἁμαρτάνω , παράκλητος ἔχω πρός ὁ Πα - “ τέρας , Ἰησοῦς Χριστός Δίκαιος , καί αὐτός ἱλασμός εἰμί “ περί ὁ ἁμαρτία ἐγώ · οὖον περί ὁ ἡμέτερος δέ μόνος , “ ἀλλά καί περί ὅλος ὁ κόσμος ἐπεί δέ εἰμί τύπος ὁ εἰμί κατά ἀλήθεια ὁ πάλαι διά αἴνιγμα ἀνατυπόω , φέρω τίς λέγω ὁ ἐν τῆ ἅγιος σκηνή γίγνομαι παρά ὁ πατήρ ἱλαστήριος δείκνυμι ὁ υἱός . προστάσσω τοίνυν ὁ ὁ ὅλος θεός κιβωτός γίγνομαι καί Exod . λυχνία , καί μέντοι καί τράπεζα ἐν ὁ ἅγιος σκηνή · εἶτα πρός οὗτος ἱλαστήριος ἐκ χρυσός καί πορφύρα καί βύσσος κλώθω καί κόκκινος διανέω , καί οὗτος ἐπί τέσσαρες ἀείρω στῦλος ἐπικρεμάννυμι τῆ ἅγιος κιβωτός · d εἶτα δύο χερουβίν εἰς δεξιός τε καί εὐώνυμος ἐκ χρυσός ποιέω περιίστημι ὁ ἱλαστήριος , ὁ πρόσωπον πρός αὐτός συντείνω . αἴνιγμα ἐσθίω εἄν ὁ χρῆμα πάλιν μυστήριον ὁ κατά Χριστός . γίγνομαι μέν γάρ σάρξ ὁ Λόγος , καίτοι θεός καί κύριος ὁ ὅλος ὑπάρχω , ὡς ἐκ Θεός καί πατήρ φαίνω κατά φύσις . ἀλλά εἰμί καί γίγνομαι σάρξ , καί τίθημι παρά ὁ πατήρ ἱλαστήριος , οὐ ἀποβάλλω ὅσπερ εἰμί , τουτέστι , ὁ εἰμί Θεός · ἀλλά εἰμί καί οὕτως ἐν ἐξουσία καί δόξα ὁ θεοπρεπής , καί πάλιν αὐτός περιίστημι ὁ ἄνω δύναμις , ὁ αὐτός συντάσσω ἀποπεραίνω λειτουργία . ταύτῃτοι ὁ χερουβίν περιίστημι ὁ ἱλαστήριος , καί πρός αὐτός βλέπω διά πᾶς . ἔθος γάρ ὁ ἄνω δύναμις , ἅγιος εἰμί καί πάναγνος , ἀεί κατασκέπτομαι ὁ Θεός , καί εἰς αὐτός βλέπω , καί εἰς ὁ αὐτός δοκέω καί φίλος τρέπω διά πᾶς . γιγνώσκω δή οὖν , εἰμί δεσπότης , φημί , τίς εἰμί , κατά ἐγώ γίγνομαι · ὅτι γάρ ἱλαστήριος , ὡς ἐκ παράδειγμα ὁ ἐν τῆ ἅγιος σκηνή , γιγνώσκω σαφῶς . ἵστημι γάρ ἐν μέσος δύο ζῷον , τουτέστι , ὁ χερουβίν , καί ὄνομα σύ , ὁ ἱλαστήριος . καί ἀληθής ὁ λόγος · ὡς γάρ αὐτός φημί ὁ Χριστός “ οὐ ἀποστέλλω ὁ πατήρ “ ὁ υἱός εἰς ὁ κόσμος , ἵνα κρίνω ὁ κόσμος · ἀλλά ἵνα “ σῴζω ὁ κόσμος διά αὐτός . ” ἐν ὁ ἐγγίζω ὁ ἔτος , ἐπιγιγνώσκω · ἐν ὁ πάρειμι ὁ καιρός ἀναδείκνυμι . Προκεχρησμῴδηκε μέν ὁ νόμος ὁ Χριστός μυστήριον · καί μήv καί ὁ ὁ ἅγιος προφήτης προανακράζω χορός · συμβάλλω δέ χρήσιμος ὁ πάλαι περί αὐτός γράφω ὁ ἐν καιρός ὁ ἐπιδημία συμβεβηκός τε καί κατορθόω , βέβαιος ἐγώ εἰς ὁ ἐπί αὐτός πίστις προκαθίστημι ὁ μυσταγωγός ποικίλως , καί αὐτός δέ πλειστάκις εὑρίσκω ὁ οἰκέω ἐντεῦθεν ἐμπεδάω νόος · ὁποῖος εἰμί ἐκεῖνος ὁ διά φωνή εὐαγγελιστής . ἐκβάλλω μέν γάρ ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς ὁ Χριστός ἐκ ὁ ἱερός ὁ πωλέω ὁ πρόβατον καί ὁ βοῦς , καί ὁ τράπεζα ἀνατρέπω ὁ κολλυβιστής , “ καί ποιέω φραγέλλιον “ ἐκ σχοινίον πᾶς ἐκβάλλω , λέγω μής ποιέω ’τον “ ὁ πατήρ ἐγώ οἶκος ἐμπόριον · ” καί τίς ὁ ἐντεῦθεν ; “ μιμνήσκω , φημί , ὁ μαθητής αὐτός , ὅτι εἰμί γεγρομ - “ μένω ὅς ζῆλος ὁ οἶκος σύ κατεσθίω ἐγώ . ” οἴομαι ἐσθίω ποτός ὁ Ἰωσήφ ὁ μνηστεύω αὐτός διαφθείρω παρθένος , ἐθέλω τε λάθρῃ ἀπολύω αὐτός , “ ὁράω , φημί , “ ἄγγελος κύριος κατά ὄναρ λέγω Ἰωσήφ υἱός Δαυίδ , μή “ φοβέω παραλαμβάνω Μαρία ὁ γυνή σύ · ὁ γάρ “ ἐν αὐτός γεννάω , ἐκ πνεῦμα εἰμί ἅγιος . τίκτω δέ “ υἱός , καί καλέω ὁ ὄνομα αὐτός Ἰησοῦς · αὐτός γάρ “ σῴζω ὁ λαός αὐτός ἀπό ὁ ἁμαρτία αὐτός . εἶτα λόγιος ἱερόν παρακομίζω πρός πληροφορία · φημί γάρ πάλιν ὧδε “ οὗτος δέ ὅλος γίγνομαι , ἵνα πληρόω ὁ ἐρώ διά “ ὁ προφήτης λέγω ὁράω ὁ παρθένος ἐν γαστήρ ἔχω “ καί τίκτω υἱός , καί καλέω ὁ ὄνομα αὐτός ἐν - “ Μανουήλ . ” εὑρίσκω δέ καί αὐτός ὁ Ἐμμανουήλ ἐκ ὁ ὁ προφήτης προεπαγγέλλομαι ὁ ἐπί ἑαυτοῦ κρατύνω πίστις , ἀξιόω τε διά αὐτός ἤδη ὁ πρᾶγμα ἐπιγιγνώσκω - σκῶ , καί ὁ ἤδη προερέω ὁ ὁ ἀποτέλεσμα συμφέρω ἔκβασις , ἐνδοιάζω οὐδαμῶς ὡς αὐτός εἰμί λοιπός , ὁ διά νόμος καί προφήτης προκηρύσσω . ἥκω μέν γάρ πρός αὐτός τις ὁ Ἰωάννης μαθητής , φιλοπευστέω καί λέγω “ Ἰωάννης ὁ βαπτιστής ἀποστέλλω ἐγώ λέγω σύ εἰμί ὁ ἐρχόμενος ἢ ἕτερος ὁ δέ , καίτοι λέγω ἔξεστι ἐγώ καί οὐ ἕτερος , ἐπί ὁ ἀρχαῖος αὐτός ἀναπείθω προάγγελσις ἀναφοιτάω λέγω “ Πορεύς - “ θέω ἀπαγγέλλω Ἰωάννης ὁ ἀκούω καί βλέπω · τυφλός “ ἀναβλέπω , χωλός περιπατέω , λεπρός καθαρίζω καί “ κωφός ἀκούω , νεκρός ἐγείρω , καί πτωχός εὐαγγελίς - “ ζοντ , καί μακάριος εἰμί ὅς ἐάν μή σκανδαλίζω ἐν “ ἐγώ . ” ἀτρεκής οὖν ὅτι , καθά φημί ὁ Προφήτης , ἐν ὁ ἐγγίζω ὁ ἔτος ἐπιγιγνώσκω , καί ὅτι κατά καιρός ὁ πάλαι προορίζω ὡς ἐν ἐθέλω τε καί βουλή ὁ Θεός καί πατήρ , ἀναδείκνυμι Χριστός . ἐν ἔσχατος γάρ ὁ αἰών καιρός φαίνω ἐγώ , ἐπιγιγνώσκω τε καί ὁμολογέω , καθάπερ ἀμελέω καί πρό γε ὁ ἄλλος ὁ Ναθαναήλ ἀνακράζω λέγω “ ῥαββί σύ εἰμί ὁ υἱός ὁ Θεός , σύ εἰμί ὁ βασιλεύς ὁ “ Ισραήλ . ” ἐπιγιγνώσκω δή οὖν ἐν ὁ ἐγγίζω τίς ἔτος , τουτέστιν , ὡς ἐν ὁ καιρός ὁ μετά σάρξ οἰκονομία . ἐπιγιγνώσκω τε παρά τε ἅγιος καί ἅπας ἤδη λοιπός ὁ ὑπό οὐρανός . γιγνώσκω γάρ ὁ ἐν μέσος δύο ζῷον , ἱλαστήριος ὡς ἐν αἴνιγμα νομικός προανατυπόω , τουτέστι , Χριστός .