cyrillus-theology.commentarius-in-xii-prophetas-minores zechariah.5.23
“ Ὅπλῳ μὲν ἡμᾶς εὐδοκίας ” ἐστεφάνωσεν ὁ Θεὸς καὶ καὶ Πατήρ . δέδωκε γὰρ ἡμῖν τὸν ἴδιον Υἱὸν προασπιστὴν καὶ πρόμαχον , δι’ οὗ καὶ σεσώσμεθα , παντὸς μὲν εὐκόλως διεκδύνοντες πειρασμοῦ · πολέμου δὲ τοῦ παρ’ ἐχθρῶν , καὶ τῆς τῶν διωκόντων σκαιότητος κατευμεγεθεῖν εἰωθότες . ἀλλ’ ἐν γε τοῖς προκειμένοις δηλοῦται μέν τι τοιοῦτον , πλὴν ἀσαφείᾳ πολλῇ κατεσκιασμένον τὸν λόγον κατίδοι τις ἄν . ἔφη μὲν γὰρ ὑπερασπιεῖν ὁ τῶν ὅλων Θεὸς τῶν κατοικούντων Ιερουσαλὴμ , καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον τῶν παροικούντων αὐτήν . καὶ νοεῖται μὲν ὁμολογουμένως Ἱερουσαλὴμ ἐν τούτοις ἡ Εκκλησία Χριστοῦ . παροικεῖ δὲ αὐτὴν ὁ μὴ λίαν ἀσφαλὴς , σεσαλευμένος δὲ ὥσπερ καὶ εὐπάροιστος κομιδῇ πρὸς τὸ μὴ ἔχον ὀρθῶς , ἢ καὶ ἄλλως ῥᾴθυμος εἰς φιλομάθειαν · κατοικεῖ δὲ δὴ αὖ ὁ βεβηκὼς καὶ ἐρηρεισμένος εἰς ἀγάπην τὴν ἐπὶ Χριστῷ , καὶ ταῖς ἐκ τῶν θείων μαθημάτων ὠφελείαις ἀεὶ προσκείμενος , ὥστε δύνασθαι λέγειν τὸ διὰ φωνῆς τοῦ Δαυείδ “ Ὡς γλυκεία τῷ λάρυγγί μου τὰ λόγιά σου · ὑπὲρ “ μέλι καὶ κηρίον τῷ στόματί μου.’’ ὑπερασπιεῖ τοίνυν φησὶ τῶν κατοικούντων καὶ ἔσται ὁ ἀσθενῶν ἐν αὐτοῖς ἐν τῆ ἡμεραἐκείνη ὡς ὁ οἶκος Δαυείδ . καὶ οἶκον μὲν τοῦ Δαυεὶδ ἐν τούτοις , τοὺς παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις ἐντιμοτάτους ὠνομάσθαι φαμέν . ἀπὸ γὰρ τῆς Ἰούδα φυλῆς , ἐξ ἧς Ἰεσσαὶ καὶ Δαυεὶδ , ἐβασίλευον κατὰ καιροὺς ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις . ἀσθενοῦντα δέ φησιν ἐκ τῶν κατοικούντων τὴν ἁγίαν πόλιν , τὴν νοητὴν Ιερουσαλὴμ , ἥτις ἐστὶν ἡ Ἐκκλησία , τάχα που τὸν ἔτι κατηχούμενον , ὃς οὔπω βεβάπτισται , νοσεῖ δὲ ὥσπερ ἔτι τῷ τῆς ἁμαρτίας φορτίῳ κατηχθισμένος , μένος , καὶ τῶν ἀρχαίων ἀρρωστημάτων , ἤγουν παθῶν , οὐκ ἀπήλλακται . ἀλλὰ καὶ οὕτως ἔχων , ὅτι δὴ μόνον πεπίστευκε , καὶ τῆς νομικῆς ἀπέστη σκιᾶς , καὶ διανένευκεν ὅλως ἐπὶ τὸ ἑλέσθαι πληροῦν τὴν ἐν πνεύματι πολιτείαν καὶ τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς τὰ αὐχήματα , ἔσται φησὶν ὡς ὁ οἶκος Δαυεὶδ , τουτέστι , κατ’ οὐδὲν ἐλάττων εἰς σύνεσιν τοῦ σοφοῦ τε καὶ ἐντιμοτάτου παρά γε τοῖς Ἰουδαίοις . ὑπαινίττεταί τι τοιοῦτον καὶ ὁ σοφώτατος Παῦλος , τοῖς Ἰουδαίων δήμοις προσλαλῶν . ἔφη γὰρ οὕτως “ Ὅταν γὰρ ἔθνη τὰ μὴ νόμον ἔχοντα φύσει τὰ τοῦ νόμου ποιοῦσιν , οὗτοι νόμον μὴ ἔχοντες ἑαυτοῖς εἰσι νόμος , “ οἵτινες ἐνδείκνυνται τὸ ἔργον τοῦ νόμου γραπτὸν ἐν ταῖς “ καρδίαις αὐτῶν.’’ καὶ πάλιν “ Περιτομὴ μὲν γὰρ ὠφελεῖ , “ ἐὰν νόμον πράσσῃς · ἐὰν δὲ παραβάτης νόμου ᾖς , ἡ περι - “ τομή σου ἀκροβυστία γέγονεν . ἐὰν οὖν ἡ ἀκροβυστία τὰ “ δικαιώματα τοῦ νόμου φυλάσσῃ , οὐχὶ ἡ ἀκροβυστία αὐτοῦ εἰς περιτομὴν λογισθήσεται ; καὶ κρινεῖ ἡ ἐκ φύσεως ἀκρο - “ βυστία τὴν νόμον τελοῦσα σὲ τὸν διὰ γράμματος καὶ “ περιτομῆς παραβάτην νόμου ; οὐ γὰρ ὁ ἐν τῷ φανερῷ Ιουδαῖός ἐστιν , οὐδὲ ἡ ἐν τῷ φανερῷ ἐν σαρκὶ περιτομὴ , ἁλλ’ ὁ ἐν τῷ κρυπτῷ Ἰουδαῖος , καὶ περιτομὴ καρδίας ἐν “ πνεύματι , οὐ γράμματι · οὗ ὁ ἔπαινος οὐκ ἐξ ἀνθρώπων ἀλλ’ ἐκ τοῦ Θεοῦ.’’ ὁ τοίνυν παραιτησάμενος ὡς ἕωλον τὴν εν σαρκὶ περιτομὴν , ἀγαπήσας δὲ μᾶλλον τὴν ἐν πνεύματι , καὶ τὸν ἐν τῷ κρυπτῷ περιφέρων Ἰουδαῖον , “ οὗ ὁ ἔπαινος οὐκ “ ἐξ ἀνθρώπων , ἀλλ’ ἐκ τοῦ Θεοῦ , ” πῶς οὐκ ἀμείνων ᾖ καὶ κατ’ οὐδὲν ἡττώμενος τῶν νομομαθῶν καὶ ἐντιμοτάτων παρὰ τῶν Ἰουδαίων , κἂν εἰ ἔχοι τυχὸν ἀσθενείας λείψανον , ὡς οὔπω βεβαπτισμένος ; τῷ γὰρ ὑγιαίνοντι μέρει τῆς ἑαυτοῦ καρδίας , τουτέστι τῆ πίστει , διοίσει πάντως τοῦ τὴν πίστιν οὐ προσιεμένου . εἰ δὲ δὴ τῶν ἐκ τοῦ οἴκου Δαυεὶδ , τουτέστι τῶν παρ’ αὐτοῖς λαμπρῶν καὶ ἐντιμοτάτων , παραδέξαιτό τις τὴν πίστιν καὶ , συνεὶς εὖ μάλα τὸ Χριστοῦ μυστήριον , αὐτοῦ γένοιτο προσκυνητὴς , οὗτος ἔσται καὶ ὡς οἶκος Θεοῦ καὶ ὡς ἄγγελος κυρίου ἐνώπιον αὐτῶν . τοιοῦτόν τι καὶ αὐτὸς ὁ Σωτῆρ’ εὑρίσκεται λέγων · ἔφη γὰρ ὅτι “ Διὰ τοῦτο πᾶς γραμματεὺς “ μαθητευθεὶς τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν ὅμοιός ἐστιν ἀν - “ θρώπῳ οἰκοδεσπότῃ , ὅστις ἐκβάλλει ἐκ τοῦ θησαυροῦ “ αὐτοῦ καινὰ καὶ παλαιά . ” ὁ γὰρ ἔχων ἤδη τεθησαυρισμένην ἐν ἑαυτῷ τὴν τοῦ νόμου γνῶσιν , εἰ προσλάβοι τὴν εὐαγγελικὴν , πλούσιος ἔσται εἰς σύνεσιν , καινά τε καὶ παλαιὰ θεωρήματα , καθάπερ ἐξ ἀποθηκῶν , τοῖς φιλομαθέσι παρατιθείς · ὁποῖός τις ἦν ὁ θεσπέσιος Παῦλος , ποτὲ μὲν νομικαῖς ἀποδείξεσι τὸν ἐπὶ Χριστῷ λόγον ἐμπεδοῦν ἐπιχειρῶν · ποτὲ δὲ καὶ ταῖς ὑπὲρ νόμον μυσταγωγίαις συνελαύνων τρόπον τινὰ τοὺς ἀκροωμένους εἴς γε τὸ ἑλέσθαι δεῖν τῇ εἰς αὐτὸν πίστει κατασεμνύνεσθαι . ποτὲ μὲν γὰρ ἔφασκε λέγετέ μοι , οἱ ὑπὸ νόμον θέλοντες εἶναι , τὸν νόμον “ οὐκ ἀκούετε ; γέγραπται γὰρ ὅτι Ἁβραὰμ δύο υἱοὺς ἔσχεν , “ ἕνα ἐκ τῆς παιδίσκης καὶ ἕνα ἐκ τῆς ἐλευθέρας . ἀλλ’ ὁ μὲν “ ἐκ τῆς παιδίσκης κατὰ σάρκα γεγέννηται , ὁ δὲ ἐκ τῆς “ ἐλευθέρας δι’ ἐπαγγελίας · ἅτινά ἐστιν ἐστιν ῥοῦ μένα · “ αὗται γάρ εἰσι δύο διαθῆκαι , μία μὲν ἀπὸ ὄρους Σινᾶ , εἰς “ δοῦλε ίαν γεννῶσα , ἥτις ἐστὶν Ἄγαρ · τὸ γὰρ Σινᾶ , ὄρος “ ἐστὶν ἐν τῇ Ἀραβίᾳ , συστοιχεῖ δὲ τῇ νῦν Ἱερουσαλὴμ , “ δουλεύει γὰρ μετὰ τῶν τέκνων αὐτῆς . ἡ δὲ ἄνω Ἱερου - “ σαλὴμ ἐλευθέρα ἐστὶν , ἥτις ἐστὶ μήτηρ ἡμῶν · ” ποτὲ δὲ περὶ τοῦ Υἱοῦ “ Ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ “ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ , φέρων τε τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς “ δυνάμεως αὐτοῦ , καθαρισμὸν τῶν ἁμαρτιῶν ποιησάμενος , “ ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ θρόνου τῆς μεγαλωσύνης ἐν τοῖς “ ὑψηλοῖς . συνίης οὖν ὅπως παλαιοῖς τε ἅμα καὶ νέοις παιδεύμασι τὰς τῶν μυσταγωγουμένων ὀνίνησι ψυχάς ; ἔσται τοίνυν φησὶν ὁ οἶκος Δαυεὶδ ὡς οἶκος Θεοῦ ὡς ἄγγελος κυροῦ ἐνώπιον αυτων .
Lemmas: “ ὅπλον μέν ἐγώ εὐδοκία ” στεφανόω ὁ θεός καί καί Πατήρ . δίδωμι γάρ ἐγώ ὁ ἴδιος υἱός προασπιστής καί πρόμαχος , διά ὅς καί σῴζω , πᾶς μέν εὐκόλως διεκδύω πειρασμός · πόλεμος δέ ὁ παρά ἐχθρός , καί ὁ ὁ διώκω σκαιότης κατευμεγεθέω εἴωθα . ἀλλά ἐν γε ὁ πρόκειμαι δηλόω μέν τίς τοιοῦτος , πλήν ἀσάφεια πολύς κατασκιάζω ὁ λόγος καθοράω τις ἄν . φημί μέν γάρ ὑπερασπίζω ὁ ὁ ὅλος θεός ὁ κατοικέω Ἱερουσαλήμ , καί οὐ δή μᾶλλον ὁ παροικέω αὐτός . καί νοέω μέν ὁμολογουμένως Ἱεροσόλυμα ἐν οὗτος ὁ ἐκκλησία Χριστός . παροικέω δέ αὐτός ὁ μή λίαν ἀσφαλής , σαλεύω δέ ὥσπερ καί εὐπάροιστος κομιδή πρός ὁ μή ἔχω ὀρθῶς , ἢ καί ἄλλως ῥᾴθυμος εἰς φιλομάθεια · κατοικέω δέ δή αὖος ὁ βαίνω καί ἐρείδω εἰς ἀγάπη ὁ ἐπί Χριστός , καί ὁ ἐκ ὁ θεῖον μάθημα ὠφέλεια ἀεί πρόσκειμαι , ὥστε δύναμαι λέγω ὁ διά φωνή ὁ Δαυείδ “ ὡς γλυκύς ὁ λάρυγξ ἐγώ ὁ λόγιον σύ · ὑπέρ “ μέλι καί κηρίον ὁ στόμα μου.’’ ὑπερασπίζω τοίνυν φημί ὁ κατοικέω καί εἰμί ὁ ἀσθενής ἐν αὐτός ἐν τῆ ἡμεραἐκείνη ὡς ὁ οἶκος Δαυείδ . καί οἶκος μέν ὁ Δαυίδ ἐν οὗτος , ὁ παρά ὁ Ἰουδαῖος ἔντιμος ὀνομάζω φημί . ἀπό γάρ ὁ Ἰούδας Φυλή , ἐκ ὅς Ἰεσσαί καί Δαυίδ , βασιλεύω κατά καιρός ἐν ὁ Ἱερουσαλήμ . ἀσθενέω δέ φημί ἐκ ὁ κατοικέω ὁ ἅγιος πόλις , ὁ νοητός Ἱερουσαλήμ , ὅστις εἰμί ὁ ἐκκλησία , τάχα ποῦ ὁ ἔτι κατηχέω , ὅς οὔπω βαπτιστής , νοσέω δέ ὥσπερ ἔτι ὁ ὁ ἁμαρτία φορτίον κατηχθισμένος , μένος , καί ὁ ἀρχαῖος ἀρρώστημα , ἤγουν πάθος , οὐ ἀπαλλάσσω . ἀλλά καί οὕτως ἔχω , ὅτι δή μόνος πιστεύω , καί ὁ νομικός ἀφίστημι σκιά , καί διανεύω ὅλως ἐπί ὁ αἱρέω πληρόω ὁ ἐν πνεῦμα πολιτεία καί ὁ ἐν Χριστός ζωή ὁ αὔχημα , εἰμί φημί ὡς ὁ οἶκος Δαυίδ , τουτέστι , κατά οὐδείς μικρός εἰς σύνεσις ὁ σοφός τε καί έντιμος παρά γε ὁ Ἰουδαῖος . ὑπαινίσσομαι τίς τοιοῦτος καί ὁ σοφός Παῦλος , ὁ Ἰουδαῖος δῆμος προσλαλέω . φημί γάρ οὕτως “ ὅταν γάρ ἔθνος ὁ μή νόμος ἔχω φύσις ὁ ὁ νόμος ποιέω , οὗτος νόμος μή ἔχω ἑαυτοῦ εἰμί νόμος , “ ὅστις ἐνδείκνυμι ὁ ἔργον ὁ νόμος γραπτός ἐν ὁ “ Καρδία αὐτός καί πάλιν “ περιτομή μέν γάρ ὠφελέω , “ ἐάν νόμος πράσσω · ἐάν δέ παραβάτης νόμος εἰμί , ὁ περί - “ τομή σύ ἀκροβυστία γίγνομαι . ἐάν οὖν ὁ ἀκροβυστία ὁ “ δικαίωμα ὁ νόμος φυλάσσω , οὐ ὁ ἀκροβυστία αὐτός εἰς περιτομή λογίζομαι ; καί κρίνω ὁ ἐκ φύσις ἐοκρος - “ βυστία ὁ νόμος τελέω σύ ὁ διά γράμμα καί “ περιτομή παραβάτης νόμος ; οὖον γάρ ὁ ἐν ὁ φανερός Ἰουδαῖος εἰμί , οὐδέ ὁ ἐν ὁ φανερός ἐν σάρξ περιτομή , ἀλλά ὁ ἐν ὁ κρυπτός Ἰουδαῖος , καί περιτομή Καρδία ἐν “ πνεῦμα , οὖον γράμμα · ὅς ὁ ἔπαινος οὐ ἐκ ἄνθρωπος ἀλλά ἐκ ὁ Θεός ὁ τοίνυν παραιτέομαι ὡς ἕωλος ὁ εν σάρξ περιτομή , ἀγαπάω δέ μᾶλλον ὁ ἐν πνεῦμα , καί ὁ ἐν ὁ κρυπτός περιφέρω Ἰουδαῖος , “ ὅς ὁ ἔπαινος οὐ “ ἐκ ἄνθρωπος , ἀλλά ἐκ ὁ Θεός , ” πῶς οὐ ἀγαθός εἰμί καί κατά οὐδείς ἡσσάομαι ὁ νομομαθής καί ἔντιμος παρά ὁ Ἰουδαῖος , κἀν εἰμί ἔχω τυγχάνω ἀσθένεια λείψανον , ὡς οὔπω βεβαπτισμένος ; ὁ γάρ ὑγιαίνω μέρος ὁ ἑαυτοῦ Καρδία , τουτέστι τῆ πίστις , διαφέρω πάντως ὁ ὁ πίστις οὖον προσίημι . εἰμί δέ δή ὁ ἐκ ὁ οἶκος Δαυίδ , τουτέστι ὁ παρά αὐτός λαμπρός καί ἔντιμος , παραδείκνυμι τις ὁ πίστις καί , συνίημι εὕω μάλα ὁ Χριστός μυστήριον , αὐτός γίγνομαι προσκυνητής , οὗτος εἰμί καί ὡς οἶκος Θεός καί ὡς ἄγγελος κύριος ἐνώπιος αὐτός . τοιοῦτος τίς καί αὐτός ὁ σωτήρ εὑρίσκω λέγω · φημί γάρ ὅτι “ Ζεύς οὗτος πᾶς γραμματεύς “ μαθητεύω ὁ βασίλεια ὁ οὐρανός ὅμοιος εἰμί εἰς - “ θρώπῳ οἰκοδεσπότης , ὅστις ἐκβάλλω ἐκ ὁ θησαυρός “ αὐτός καινός καί παλαιός . ” ὁ γάρ ἔχω ἤδη θησαυρίζω ἐν ἑαυτοῦ ὁ ὁ νόμος γνῶσις , εἰμί προσλαμβάνω ὁ εὐαγγελικός , πλούσιος εἰμί εἰς σύνεσις , καινός τε καί παλαιός θεώρημα , καθάπερ ἐκ ἀποθήκη , ὁ φιλομαθής παρατίθημι · ὁποῖος τις εἰμί ὁ θεσπέσιος Παῦλος , ποτέ μέν νομικός ἀπόδειξις ὁ ἐπί Χριστός λόγος ἐμπεδόω ἐπιχειρέω · ποτέ δέ καί ὁ ὑπέρ νόμος μυσταγωγία συνελαύνω τρόπος τις ὁ ἀκροάζομαι εἰς γε ὁ αἱρέω δήω ὁ εἰς αὐτός πίστις κατασεμνύνω . ποτέ μέν γάρ φάσκω λέγω ἐγώ , ὁ ὑπό νόμος ἐθέλω εἰμί , ὁ νόμος “ οὐ ἀκούω ; γράφω γάρ ὅτι Ἀβραάμ δύο υἱός ἔχω , “ εἷς ἐκ ὁ παιδίσκη καί εἷς ἐκ ὁ ἐλεύθερος . ἀλλά ὁ μέν “ ἐκ ὁ παιδίσκη κατά σάρξ γεννάω , ὁ δέ ἐκ ὁ “ ἐλεύθερος διά ἐπαγγελία · ὅστις εἰμί εἰμί ῥόος Μένα · “ οὗτος γάρ εἰμί δύο διαθήκη , εἷς μέν ἀπό ὄρος Σινᾶ , εἰς “ δοῦλος εἷς γεννάω , ὅστις εἰμί Ἄγαρ · ὁ γάρ Σινᾶ , ὄρος “ εἰμί ἐν ὁ Ἀραβία , συστοιχώ δέ ὁ νῦν Ἱεροσόλυμα , “ δουλεύω γάρ μετά ὁ τέκνον αὐτός . ὁ δέ ἄνω Ἱερός - “ Σαλήμ ἐλεύθερος εἰμί , ὅστις εἰμί μήτηρ ἐγώ · ” ποτέ δέ περί ὁ υἱός “ ὅς εἰμί ἀπαύγασμα ὁ δόξα καί χαρακτήρ “ ὁ ὑπόστασις αὐτός , φέρω τε ὁ πᾶς ὁ ῥῆμα ὁ “ δύναμις αὐτός , καθαρισμός ὁ ἁμαρτία ποιέω , “ καθίζω ἐν δεξιός ὁ θρόνος ὁ μεγαλωσύνη ἐν ὁ “ ὑψηλός . συνίημι οὖν ὅπως παλαιός τε ἅμα καί νέος παίδευμα ὁ ὁ μυσταγωγέω ὀνίνημι Ψυχή ; εἰμί τοίνυν φημί ὁ οἶκος Δαυίδ ὡς οἶκος Θεός ὡς ἄγγελος κυρόω ἐνώπιος αὐτός .