cyrillus-theology.commentarius-in-isaiam-prophetam pg070_0218.2
A τὸν κεκλημένους εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας , ἐπιστέλλει καὶ φησίν : « Εἰ παιδείαν ὑπομένετε , ὡς υἱοὶ ὑμῖν προσφέρεται ὁ Θεός · τίς γὰρ ἐστιν υἱὸς ὃν οὐ παιδεύει πατήρ ; » Παρατίθησι δὲ καὶ τὰ ἐκ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς · ἐπιφέρει γὰρ εὐθὺς · « Υἱέ , μὴ ὀλιγώρει παιδείας Κυρίου , μηδὲ ἐκλύου ἀπ’ αὐτοῦ ἐλεγχόμενος . Ὅν γὰρ ἀγαπᾷ Κύριος παιδεύει , μαστιγοῖ δὲ πάντα υἱὸν ὃν παραδέχεται . » Ἐπειδὴ γὰρ ἐστιν ἀγαθὸς ὁ τῶν ὅλων δημιουργός , πάντας θέλει σωθῆναι καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν . Ταύτῳ προνενοήθηκε πλειστάκις διὰ προφητῶν ἁγίων τούς ἐξ ἁμάτος Ἰσραήλ , μάλιστα δὲ τοὺς ἐξ Ἱεροσολύμων μεταφοιτήσαντας εἰς Σαμαρείαν . Οἱ δὲ ἦσαν ἀσχέτως ἐπὶ τὸ αὐτοῖς δοκοῦν ἀπονευθέντες , καὶ Θεὸν ἀφέντες τὸν φύσει καὶ ἀληθῶς , θεραπεύσαι γεγόναι δαιμονίων , καὶ εἰδώλοις ἀψύχοις προσεχώρουν τὰς λατρείας . Ἐπειδὴ δὲ πολὺ λαν ἀμαθαινοῦντες , οὐδὲ ὅτι προσήκει μεταγιγνώσκει αὐτοὺς ἐδουλεύοντο , λοιπὸν ἐκολάξετο Θεός . Οὓς γὰρ οὐκ ἐνίησι λόγοι , μεθίστησι πόνος , περιτρέπων αὐτοὺς ὡς ἐξ ἀνάγκης καὶ βίας ἐπὶ τὸ ἀρέσκον Θεῷ . Τοιούτων τι καὶ ὁ μακάριος Δαβὶδ εὑρίσκεται λέγων · « Ἐν χαλινῷ καὶ χαμψί τὰς σιαγώνας αὐτῶν ἄγαγε , τῶν μὴ ἐγγιζόντων πρὸς σέ . » Ὑπὲρ γὰρ τρόπον οἱ πωλοδαμνεῖν εἰωθότες , καὶ ταῦτα σοφοί , περιτρέπουσι χαλινῶσι τοὺς τῶν ἵππων ἀγριωτέρους εἰς ἐπιστήμονα δρόμον · οὕτως καὶ ὁ τῶν ὅλων Θεός , ταῖς ἐκ πόνων ἀνάγκαις , περιίστησι πλειστάκις εἰς τὸ ἐθέλειν βιοῦν ὀρθῶς τὸν ἀπειθῆ καὶ ἐξηνιον . Τοιούτον τι πεπονθότες , οἱ ἐν Σαμαρείᾳ κατοικήσαντες , μετὰ γε τὸ παθεῖν τὰς ἐκ τοῦ πολέμου συμφοράς , μόλις ἐπέγνωσαν τὸν κακολόγον καὶ λευπημένον · καὶ ἀπελείσαντο μὲν τὰς τῶν εἰδώλων λατρείας , μετέβαλον δὲ τῆς διανοίας τὸν ὀφθαλμὸν ἐπὶ τὸν ἅγιον τοῦ Ἰσραήλ , παρ’ αὐτοῦ δὲ δηλοῦντι προσδοκῶντες ἔσεσθαι τὴν ἐπικουρίαν , καὶ τῶν ἐπενηγμένων αὐτοῖς κακῶν τὴν ἀπαλλαγὴν . Οὐ γὰρ μὴ πεποιθότες ὡς , φησίν , ἐπὶ τοῖς βωμοῖς , οὐδὲ ἐπὶ τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν αὐτῶν , ὧ ἐποίησαν οἱ δάκτυλοι αὐτῶν · καὶ οὐκ ὤφονται τὰ δένδρα αὐτῶν , οὐδὲ τὰ βδέλυγματα αὐτῶν . Ἔθος μὲν γὰρ ἦν αὐτοῖς τὰς τῶν ὄρων καταλαμβάνειν κορυφάς , καὶ ὑποκάτω δρυὸς καὶ λεύκης , καθὰ γέγραπται , προσκυνεῖν τοῖς ἔργοις τῶν ἰδίων χειρῶν . Ἄλλ’ οὐκέτι τούτοις ἐμβλέπονται , φησί , πείρα μαθόντες · ὡς εἰκαίον αὐτοῖς · καὶ ἀνδρῶν παντελῶς τὸ χρήμα ἐστιν , μᾶλλον δὲ καὶ ἀπάσης αἰτίας συμφοράς . Ταύτης γὰρ ἕνεκα τῆς αἰτίας , καὶ διωλώλασι , καὶ δέδονται τοῖς ἐχθροῖς . Ἄριστον οὖν ἄρα τὸ φυλάττεσθαι καὶ παντὶ παρατειθεῖσθαι σθένει τὴν θείαν ὀργήν , καὶ μὴ πείρα μαθεῖν ἐκδέχεσθαι τὰ κακά . Προσπαθοῦσθαι δὲ μᾶλλον καὶ πρὸ πλήγης καὶ μάστιγος ἀπολογοῦσθαι λευπηδὲ τὰ κάλλιστα , καὶ πάντα τρόπον ἐπιτρέπειν ἀρετῆς .
Lemmas: A ὁ καλέω εἰς ἐπίγνωσις ἀλήθεια , ἐπιστέλλω καί φημί : « εἰμί παιδεία ὑπομένω , ὡς υἱός σύ προσφέρω ὁ Θεός · τίς γάρ εἰμί υἱός ὅς οὖον παιδεύω πατήρ ; » παρατίθημι δέ καί ὁ ἐκ ὁ θεόπνευστος γραφή · ἐπιφέρω γάρ εὐθύς · « υἱός , μή ὀλιγωρέω παιδεία κύριος , μηδέ ἐκλύω ἀπό αὐτός ἐλέγχω . ὅς γάρ ἀγαπάω Κύριος παιδεύω , μαστιγόω δέ πᾶς υἱός ὅς παραδέχομαι . » ἐπεί γάρ εἰμί ἀγαθός ὁ ὁ ὅλος δημιουργός , πᾶς ἐθέλω σῴζω καί εἰς ἐπίγνωσις ἀλήθεια ἔρχομαι . ταύτος προνενοήθηκε πλειστάκις διά προφήτης ἅγιος ὁ ἐκ ἅμα Ἰσραήλ , μάλιστα δέ ὁ ἐκ Ἱερουσαλήμ μεταφοιτάω εἰς Σαμάρεια . ὁ δέ εἰμί ἄσχετος ἐπί ὁ αὐτός δοκέω ἀπονεύω , καί θεός ἀφίημι ὁ φύσις καί ἀληθής , θεραπεύω γονεύς δαιμόνιος , καί εἴδωλον ἄψυχος προσχωρέω ὁ λατρεία . ἐπεί δέ πολύς λάω ἀμαθαίνω , οὐδέ ὅτι προσήκω μεταγιγνώσκω αὐτός δουλεύω , λοιπός κολάζω Θεός . ὅς γάρ οὐ ἐνίημι λόγος , μεθίστημι πόνος , περιτρέπω αὐτός ὡς ἐκ ἀνάγκη καί Βίας ἐπί ὁ ἀρέσκω Θεός . τοιοῦτος τίς καί ὁ μακάριος Δαυίδ εὑρίσκω λέγω · « ἐν χαλινός καί χαψί ὁ σιαγών αὐτός ἄγω , ὁ μή ἐγγίζω πρός σός . » ὑπέρ γάρ τρόπος ὁ πωλοδαμνέω εἴωθα , καί οὗτος σοφός , περιτρέπω χαλίνωσις ὁ ὁ ἵππος ἄγριος εἰς ἐπιστήμων δρόμος · οὕτως καί ὁ ὁ ὅλος Θεός , ὁ ἐκ πόνος ἀνάγκη , περιίστημι πλειστάκις εἰς ὁ ἐθέλω βιόω ὀρθῶς ὁ ἀπειθής καί ἐξηνιον . τοιοῦτος τίς πάσχω , ὁ ἐν Σαμάρεια κατοικέω , μετά γε ὁ πάσχω ὁ ἐκ ὁ πόλεμος συμφορά , μόλις ἐπιγιγνώσκω ὁ κακολόγος καί λευπημένον · καί ἀπελείσαντο μέν ὁ ὁ εἴδωλον λατρεία , μεταβάλλω δέ ὁ διάνοια ὁ ὀφθαλμός ἐπί ὁ ἅγιος ὁ Ἰσραήλ , παρά αὐτός δέ δηλόω προσδοκάω εἰμί ὁ ἐπικουρία , καί ὁ ἐπιφέρω αὐτός κακός ὁ ἀπαλλαγή . οὖον γάρ μή πείθω ὡς , φημί , ἐπί ὁ βωμός , οὐδέ ἐπί ὁ ἔργον ὁ χείρ αὐτός , ἵημι ποιέω ὁ δάκτυλος αὐτός · καί οὐ ωφοντ ὁ δένδρον αὐτός , οὐδέ ὁ βδέλυγμα αὐτός . ἔθος μέν γάρ εἰμί αὐτός ὁ ὁ σύργαστρος καταλαμβάνω κορυφή , καί ὑποκάτω δρῦς καί λεύκη , καθά γράφω , προσκυνέω ὁ ἔργον ὁ ἴδιος χείρ . ἄλλος οὐκέτι οὗτος ἐμβλέπω , φημί , πείρω μανθάνω · ὡς καίω αὐτός · καί ἀνήρ παντελῶς ὁ χρήμα εἰμί , μᾶλλον δέ καί ἀπασάω αἴτιος συμφορά . Ταύτη γάρ ἕνεκα ὁ αἴτιος , καί διόλλυμι , καί δίδωμι ὁ ἐχθρός . Ἄριστον οὖν ἄρα ὁ φυλάσσω καί πᾶς παρατείνω σθένος ὁ θεῖος ὀργή , καί μή πείρω μανθάνω ἐκδέχομαι ὁ κακός . Προσπαθέω δέ μᾶλλον καί πρό πλήσσω καί μάστιξ ἀπολογέομαι λευπηδος ὁ καλῶς , καί πᾶς τρόπος ἐπιτρέπω ἀρετή .