cyrillus-theology.commentarius-in-isaiam-prophetam pg070_0175.1
τῆς διανοίας ὁμασιν ἀναβλέψης πρὸς τὸ φῶς · ὅταν ἴδῃς τοῦ κεκληκότος τὴν δόξαν , καὶ εἰς αἴσθησιν ἐνσχθῇς , ἐξ ὧν εἰς οἷα μετακεχωρήκας πράγματα · καὶ ὅτι πικρῷ τυράννῳ κατεσέχμενος , ἐξω μὲν τῆς ἐκείνου γέγονας πλεονεξίας , ὑπέδραμες δὲ τὴν ἐπικουρίαν τοῦ πάντα ἰσχύοντος Θεοῦ καὶ διασώζοντος τοὺς ἀπολωλότας · τότε δή , τότε σεαυτὸν δὴ λίαν καλῶς ἐπίγνα εἰκόνος ἐμπνεύμενος ἀναφωνήσεις λέγων · Εὐλογήσω σε , Κύριε , διότι ὑψώθης μοι , καὶ ἀπέστρεφας τὸν θυμόν σου ἀπ’ ἐμοῦ , καὶ ἠλέησάς με . Ἀνακομιῶσι δὲ τὰ χαριστήρια , καὶ ἀνάπτουσι τὰς δοξολογίας , οὐχ ὅτι γεγόνασιν ὑπὸ θείαν ὀργήν , ἀλλ’ ὅτι γεγονότες ἠλέηνται . Ὑψῶσθαι δὲ φαμεν τοῖς τὰ τοιαῦτα λέγουσι τὸν τῶν ὅλων Θεόν , δῆλον ὅτι τοῖς εἰδωλολάτραις . Διὰ ποίαν αἰτίαν ; Παῦλος ἡμῖν ὁ θεσπέσιος σαφηνίζει γεγραφώς · « Φάσκοντες εἶναι σοφοὶ ἐμωράνθησαν . Καὶ ἠλλάξαντο τὴν δόξαν τοῦ ἀφθάρτου Θεοῦ , B ἐν ὁμοιώματι εἰκόνος φθαρτοῦ ἀνθρώπου , καὶ πτερενῶν καὶ ἑρπετῶν , καὶ τετραπόδων . Ταύτη τοι , » φησί , « παρέδωκεν αὐτοὺς ὁ Θεὸς εἰς ἀδόκιμον νοῦν , καὶ εἰς πᾶν ἀτιμίαν ποιεῖν τὰ μὴ καθήκοντα . » Οἱ γὰρ δὴ τὴν θείαν παρασημάναντες δόξαν , καὶ τῆς ἀνωτάτω φύσεως τὸ ἐξαιρετον κάλλος τοῖς οὕτως εἰκτροῖς ἀναθέντες κτίσμασι , πῶς οὐ σφόδρα εἰκῶς τοῖς ἐκ θείας ὀργῆς κινήμασιν ὑπενεχθεῖεν ἂν ; Ἐπεὶδὴ δὲ , φησίν , ἀπέστρεφας τὸν θυμόν σου , ἠλέησάς με ( κέκλημαι γὰρ εἰς ἐπίγνωσιν διὰ πίστεως , οὐ κατὰ τὰ ἔργα ἃ ἐποιήσαμεν ἡμεῖς , καθὼ γέγραπται , ἀλλὰ κατὰ τὸ πολὺ αὐτοῦ ἔλεος ) · ταύτη τοι , φησίν , εἰς αἴσθησιν τῆς μεγαλοδωρίας ἐνγενεμένος , ἀκατάληκτον προσοίαν σοι τὴν δοξολογίαν , καὶ δὴ καὶ ἐγώ · Ἰδοὺ ὁ Θεὸς C μου , Σωτὴρ μου Κύριος , πεποιθὼς ἔσομαι ἐπ’ αὐτῷ καὶ σωθήσομαι ἐν αὐτῷ . Πάλαι μὲν γὰρ ξύλοις τε καὶ λίθοις προσπίπτοντες , καὶ τοῖς ἀναίσθητοις ἀγάλμασι προσκοιζόμενοι θυσίας , σὺζεσθαι δι’ αὐτὸν παρεκάλουν . Ἐπεὶδὴ δὲ Θεὸν ἐγνώκασιν τὸν ἀληθινόν , τοὺς ψευδωνύμους παρασάμενοι , αὐτὸν τε καὶ μόνον καταδεικνύουσι λέγοντες · Ἰδοὺ ὁ Θεὸς μου Σωτὴρ μου Κύριος . Οὐχ ἐπὶ ξύλοις ἐτι καὶ λίθοις ἔσομαι πεποιθώς , φησίν , ἀλλ’ ἐπ’ αὐτῷ καὶ μόνῳ , καὶ δι’ αὐτοῦ σωθήσομαι . Κἄν δὲ πάλαι πλεονεκτῆσας καὶ συναρπάσας εἰς πλάνην , προσέρχεται πάλιν πειραζων καὶ μαχόμενος , Νιχῶσι , φησίν , ὅτι ἡ δόξα μου καὶ ἡ ἀνέσις μου Κύριος . Ὅρᾷς ὅπως ἐγνώκασιν ὅτι σωτῆριον χρήμα τὸ δοξολογεῖν ; « Θύσον » γάρ , φησί , « τῷ Θεῷ θυσίαν αἰνέσεως , καὶ ἀπόδος τῷ Ὑψίστῳ τὰς εὐχὰς σου . » Καὶ , « Ἐπικαλέσεις με ἐν ἡμέρᾳ θλίψεώσου , καὶ ἐξελοῦμαί σε , καὶ δοξάσεις με . »
Lemmas: ὁ διάνοια ὁμάς ἀναβλέπω πρός ὁ φάος · ὅταν ὁράω ὁ καλέω ὁ δόξα , καί εἰς αἴσθησις ἐνέχω , ἐκ ὅς εἰς οἷος μεταχωρέω πρᾶγμα · καί ὅτι πικρός τύραννος κατέχω , ἐξω μέν ὁ ἐκεῖνος γίγνομαι πλεονεξία , ὑποτρέχω δέ ὁ ἐπικουρία ὁ πᾶς ἰσχύω Θεός καί διασῴζω ὁ ἀπόλλυμι · τότε δή , τότε σαυτοῦ δή λίαν καλῶς ἐπιγιγνώσκω εἰκών ἐμπνέω ἀναφώνησις λέγω · εὐλογέω σύ , κύριος , διότι ὑψόω ἐγώ , καί ἀποστρέφω ὁ θυμός σύ ἀπό ἐγώ , καί ἐλεέω ἐγώ . ανακομιαινω δέ ὁ χαριστήριος , καί ἀνάπτω ὁ δοξολογία , οὐ ὅτι γίγνομαι ὑπό θεῖος ὀργή , ἀλλά ὅτι γίγνομαι ἐλεέω . Ὑψόω δέ φημί ὁ ὁ τοιοῦτος λέγω ὁ ὁ ὅλος Θεός , δῆλος ὅτι ὁ εἰδωλολάτρης . Ζεύς ποῖος αἴτιος ; Παῦλος ἐγώ ὁ θεσπέσιος σαφηνίζω γράφω · « φάσκω εἰμί σοφός μωραίνω . καί ἀλλάσσω ὁ δόξα ὁ ἄφθαρτος Θεός , B ἐν ὁμοίωμα εἰκών φθαρτός ἄνθρωπος , καί πτερενῶν καί ἑρπετόν , καί τετράπους . Ταύτη ὅς , » φημί , « παραδίδωμι αὐτός ὁ θεός εἰς ἀδόκιμος νόος , καί εἰς πᾶς ἀτιμία ποιέω ὁ μή καθήκω . » ὁ γάρ δή ὁ θεῖος παρασημαίνω δόξα , καί ὁ ἄνω2 φύσις ὁ ἐξαίρω κάλλος ὁ οὕτως εἰκτροῖς ἀνατίθημι κτίσμα , πῶς οὖον σφόδρα ἵημι ὁ ἐκ θεῖος ὀργή κίνημα ὑποφέρω εἄν ; ἐπειδή δέ , φημί , ἀποστρέφω ὁ θυμός σύ , ἐλεέω ἐγώ ( καλέω γάρ εἰς ἐπίγνωσις διά πίστις , οὖον κατά ὁ ἔργον ὁ ποιέω ἐγώ , καθίημι γράφω , ἀλλά κατά ὁ πολύς αὐτός ἔλεος ) · οὗτος ὅς , φημί , εἰς αἴσθησις ὁ μεγαλοδωρία φέρω , ἀκατάληκτος προσοεις σύ ὁ δοξολογία , καί δή καί ἐγώ · ἰδέ ὁ θεός C ἐγώ , Σωτήρ ἐγώ Κύριος , Πεποιθὼς εἰμί ἐπί αὐτός καί σῴζω ἐν αὐτός . πάλη μέν γάρ ξύλον τε καί λίθος προσπίπτω , καί ὁ ἀναίσθητος ἄγαλμα προσκοιζομενω θυσία , συζῶ διά αὐτός παρακαλέω . ἐπειδή δέ θεός γιγνώσκω ὁ ἀληθινός , ὁ ψευδώνυμος παρασάμενοι , αὐτός τε καί μόνος καταδείκνυμι λέγω · ἰδέ ὁ θεός ἐγώ Σωτήρ ἐγώ Κύριος . οὐχ ἐπί ξύλον ἔτι καί λίθος εἰμί πείθω , φημί , ἀλλά ἐπί αὐτός καί μόνος , καί διά αὐτός σῴζω . κἀν δέ πάλαι πλεονεκτέω καί συναρπάζω εἰς πλάνη , προσέρχομαι πάλιν πειράζω καί μάχομαι , νιχωσις , φημί , ὅτι ὁ δόξα ἐγώ καί ὁ ἄνεσις ἐγώ Κύριος . ὁράω ὅπως γιγνώσκω ὅτι σωτήριος χρήμα ὁ δοξολογώ ; « θύω » γάρ , φημί , « ὁ Θεός θυσία αἴνεσις , καί ἀποδίδωμι ὁ ὕψιστος ὁ εὐχή σύ . » καί , « ἐπικαλέω ἐγώ ἐν ἡμέρα θλίβω , καί ἐξαιρέω σύ , καί δοξάζω ἐγώ . »