cyrillus-theology.commentarius-in-isaiam-prophetam pg070_0046.1
Α λελάτρευκε γὰρ τοῖς γλυπτοῖς · καὶ , ὡς προφητικὸς ἔφη λόγος , « Προσεκύνησαν οἳς ἐποίησαν οἱ δάκτυλοι αὐτῶν . » Καὶ ἔκυψεν ἄνθρωπος , καὶ ἐταπεινώθη ἄνθρωπος . Ἵ ἡ ὀργὴ δι’ τούτο καὶ εἰς Θεὸν αὐτὸν , καὶ εἰς τὴν ἀνθρώπου φύσιν . Καὶ τοῦ γὰρ ἐνὸν ἀπὸ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ἰδεῖν τὸν τούτων τεχνίτην · « Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται , ἡ τε αἰδίος αὐτοῦ δύναμις καὶ θεότης . » τοῦτο μὲν οὖν οὐ πεπράχασιν · ἀπονέμοντες δὲ τοῖς λίθοις τὸ σέβας , καὶ τῷ λίθῳ προσκυνόντες οἱ δειλαῖοι , προσεκύνησαν μὲν τῷ φύσει Δεσπότῃ καὶ Θεῷ καὶ τῶν ὅλων δημιουργῷ , λελήθασι δὲ , κατὰ τὸ εἴδος , καὶ τὴν ἰδίαν αὐτοῖς περιουρίαν τὴν φύσιν , εἰπερ ἐστὶ ζῷων τε καὶ λίθων ἀμείνων ὁ ἄνθρωπος . Ταύτης τὸ δικαῖον ἄγανακτῶν ὁ πάντων δημιουργὸς φησιν · « Ἐκύψεν ἄνθρωπος , καὶ ἐταπεινώθη ἄνθρωπος , καὶ οὐ μὴ ἀνῷσιν αὐτούς . » Ἐμφαίνει δὲ διὰ τούτου τὴν ἀπαράτρεπτον τῆς ὀργῆς , εἰ καὶ δι’ ἀμφω , κατὰ τὸ εἴδος , σεσαλεύθαι κατ’ αὐτῶν · δι’ τὴν θείαν λεληθῆχαι δόξαν , ἀτιμοτάτην δὲ καὶ αὐτὴν τὴν ἰδίαν ἀπέφηνα φύσιν . Ἐμπεπλήσθαι δὲ βδελυγμάτων τὴν γῆν αὐτῶν , οὐχ ὀλίγους ὄντας , οὐτε μὴν εὐριθμήτους ἀποκαλεῖν τοὺς τοῖς ἀποστασίας ἐναλόντας ἐγκλήμασι , καὶ ὅτι τὸ σέβας αὐτοῖς οὐχ ἕν , προσεκύνηται δὲ παρ’ ἑκάστου τὸ αὐτῷ δοκοῦν , καὶ πολυειδὲς εἰδώλων ἔσμός ὅλην αὐτῶν ἐνέπλησε τὴν γῆν . Καὶ γοῦν εἴρηται διὰ φωνῆς Ἰερεμίου , ὅτι « Κατὰ ἀριθμὸν πόλεών σου ἦσαν θεοὶ σου , Ἰουδα . Καὶ κατὰ ἀριθμὸν διόδων τῆς Ἱερουσαλὴμ ἐτέθασε βωμοὺς , τοῦ θυμιάειν τῷ Βααλ . » Πονηρὸν οὖν ἄρα καὶ δυσίστον τῷ Θεῷ τῶν εἰδώλων ἡ ποίησις , αἰσθητῶν τε ὅση καὶ τῶν κατὰ νοῦν . Καταληίζεται γὰρ ὁ Σατανὰς τὰς τῶν ἀνθρώπων ψυχὰς , δεῖνως τε καὶ πολυτρόπως , ταῖς εἰς νοῦν καὶ καρδίαν φαντασίαις , ἐσθ’ ὅτε καὶ εἰδώλων ἐγκαλαμοῖς κατακομίζων εἰς ἁμαρτίας , καὶ εἰς αἰσχρὰς καὶ ἐκτόπους ἀποφέρων ἡδονάς .
Lemmas: Α λατρεύω γάρ ὁ γλυπτός · καί , ὡς προφητικός φημί λόγος , « προσκυνέω οἶς ποιέω ὁ δάκτυλος αὐτός . » καί κύπτω ἄνθρωπος , καί ταπεινόω ἄνθρωπος . ἵ ὁ ὀργή διά οὗτος καί εἰς θεός αὐτός , καί εἰς ὁ ἄνθρωπος φύσις . καί ὁ γάρ ἐν-εἰμί ἀπό καλλονή κτίσμα ἀνάλογος ὁράω ὁ οὗτος τεχνίτης · « ὁ γάρ ἀόρατος αὐτός ἀπό κτίσις κόσμος ὁ ποίημα νοέω καθοράω , ὁ τε ἀΐδιος αὐτός δύναμις καί θεότης . » οὗτος μέν οὖν οὖον πράσσω · ἀπονέμω δέ ὁ λίθος ὁ σέβας , καί ὁ λίθος προσκυνέω ὁ δείλαιος , προσκυνέω μέν ὁ φύσις δεσπότης καί Θεός καί ὁ ὅλος δημιουργός , λανθάνω δέ , κατά ὁ εἶδος , καί ὁ ἴδιος αὐτός περιουρια ὁ φύσις , εἰ εἰμί ζῷον τε καί λίθος ἀγαθός ὁ ἄνθρωπος . Ταύτη ὁ Δίκαιος ἀγανακτέω ὁ πᾶς δημιουργός φημί · « κύπτω ἄνθρωπος , καί ταπεινόω ἄνθρωπος , καί οὖον μή ἀνίημι αὐτός . » ἐμφαίνω δέ διά οὗτος ὁ ἀπαράτρεπτος ὁ ὀργή , εἰμί καί διά ἄμφω , κατά ὁ εἶδος , σαλεύω κατά αὐτός · διά ὁ θεῖος λαγχάνω δόξα , ἄτιμος δέ καί αὐτός ὁ ἴδιος ἀποφαίνω φύσις . ἐμπίμπλημι δέ βδέλυγμα ὁ γῆ αὐτός , οὐ ὀλίγος εἰμί , οὐ μήv εὐριθμήτους ἀποκαλέω ὁ ὁ ἀποστασία ἐναλόντας ἔγκλημα , καί ὅτι ὁ σέβας αὐτός οὐ εἷς , προσκυνέω δέ παρά ἕκαστος ὁ αὐτός δοκέω , καί πολυειδής εἴδωλον ἑσμός ὅλος αὐτός ἐμπίμπλημι ὁ γῆ . καί γοῦν εἴρω διά φωνή Ἰερεμίας , ὅτι « κατά ἀριθμός πόλις σύ εἰμί θεός σύ , Ἰουδά . καί κατά ἀριθμός δίοδος ὁ Ἱεροσόλυμα θεάομαι βωμός , ὁ θυμιάω ὁ Βάαλ . » πονηρός οὖν ἄρα καί δυσίστον ὁ Θεός ὁ εἴδωλον ὁ ποίησις , αἰσθητής τε ὅσος καί ὁ κατά νόος . καταληΐζω γάρ ὁ Σατανᾶς ὁ ὁ ἄνθρωπος ψυχή , δεινῶς τε καί πολύτροπος , ὁ εἰς νόος καί Καρδία φαντασία , ἐστώ ὅτε καί εἴδωλον ἐγκαλαμοῖς κατακομίζω εἰς ἁμαρτία , καί εἰς αἰσχρός καί ἔκτοπος ἀποφέρω ἡδονή .