cyrillus-theology.commentarius-in-isaiam-prophetam pg070_0055.1
εἶναι φαμεν ἀρχιτέκτονα , τὸν εἰδότα νοῦπὸς Ἐκκλησίαν οἰκοδομεῖν , ὁρῶνς τε καὶ ἀμωμήτους μυσταγωγίας , καὶ καθαροῦντα μὲν τῆς ψευδωνύμου γνώσως τοὺς φανατισμούς , ἀνατείχίζοντα δὲ τοὺς τῆς ἀληθείας δόγμασι τῶν πιστευόντων τὸν νοῦν . Ὀποῖός τις ἦν ὁ θεσπίσας Παῦλος ἐπιστέλλων καὶ λέγων « Κατὰ τὴν χάριν τὴν δοθεῖσαν ἐμοί , ὡς σοφὸς ἀρχιτέκτων θεμελίον τέθεικα · ἄλλος δὲ ἐποικοδομεῖ . Ἓκαστος δὲ βλέπέτω πῶς οἰκοδομεῖ . Θεμελίον γὰρ ἄλλον οὐδεὶς δύναται θεῖναι παρὰ τὸν κείμενον , ὃς ἐστι Χριστός . » Οὐδὲς οὖν ἄρα παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις ὁ σοφὸς ἀρχιτέκτων , ἀλλ’ οὐδὲ συνετὸς ἀκροατής , λογιζόμεθα δὲ εἶναι τοῦτον , τὸν ἔχοντα διακρίσεις πνευμάτων , καὶ συνιέναι δυνάμενον , τὶς μὲν ἐστὶν ὁ ἐν πνεύματι Θεοῦ λαλῶν , τὶς δὲ πάλιν ἐν τῷ Βεελζεβούλ . Πολλοὶ μὲν γὰρ οἱ παρὰ πολλῶν γεγόναι λόγος , καὶ δογματικὴν ἐξήγησιν ἔχοντες , καὶ ἕς ἐν τρόπος ἐπικεικίας τὴν μνήμην εἰσφέροντες . Ἄλλ’ οἱ μὲν ἀσύνετοι καὶ ἄμαθεῖς ἀδιακρίτως ἀρπάζουσιν , καὶ ἀδασαντίους εἰσάγουσι τοὺς λόγους , καὶ τοῦ ἀφελούν ἔχοντες οὐδέν , πολὺ δὲ μᾶλλον τὸ βλάδος ἐμποιοῦν εἰωθότα . Ὁ δὲ συνετὸς ἀκροατής , καθάπερ ὁκίμος τραπεζίτης εἰσδέχεται μὲν τὸ πεφυκὸς ὦφελειν , κατακιδελύει δὲ χαλᾶτερον τι παράσημον νόμισμα τὸ μὴ οὕτως ἔχον . Τοιούτῳν τι καὶ ὁ μακάριος Παῦλός φησι · « Γίνεσθε φρόνιμοι τραπεζίται , πάντα δοκιμάζετε , τὸ καλὸν κατέχετε , ἀπὸ παντὸς εἴδους πονηροῦ ἀπέχεσθε . » Καὶ μὴν καὶ ἕτερος τῶν ἁγίων μαθητῶν συναφῆ τούτοις ἐπιτάττει λέγων · « Ἀδελφοί , δοκιμάζετε τὰ πνεύματα , εἰ ἐκ τοῦ Θεοῦ εσιν . » Τούτων δὴ οὖν ἀπάντων ἀφηρημένων , ἐπιστήσω , φησι , νεανίσκους ἀρχοντας αὐτῶν , καὶ ἐμπαίζεται κυριεύουσιν αὐτῶν . Νεανίσκους δὲ πάλιν οὐ κατὰ τὴν τῆς ἡλικίας χρόνον ἐνθάδε φησιν , ἀλλὰ τοὺς οὕτω λαχόντας τὸ ἐν συνάσει τέλειον . Ἄφρονεῖ δὴ ἡ νεότης ἀεὶ , καὶ στέλλεται πρὸς τὸ ἀπαθὲς , καὶ τῆς ἀρίστης ἡττεῖται βολῆς . Διατελοῦσι δὲ καὶ εἰς δεῦρο κατὰ τὸ ἀληθὲς ποιούντος ἔχοντες Ἰουδαῖοι τοὺς ἡγουμένους , καὶ νεωτέρους τὴν φρόνα , καὶ οἷον τινὰς ἐμπαίκτας . Ὑποκλῶνται γὰρ τὸ δοκεῖν εἶναι τι , καὶ τοὺς παντὸς ἀγαθοῦ καὶ ἀρετῆς ἀπάσης πολλὴν νοοῦντες τὴν ἱρμλίαν . Ἐμπαίζεται δὲ καὶ ἐτέρως , ὡνοῦμενοι χρημασὶ τὸ καλεῖσθαι Ῥαββί , καὶ φιλοκερδίας ἕνεκα καὶ λαμπρῶν συλλογῆς τὸ καθυπερθεῖν λαχόντες . Ἄλλ’ οὐγὲ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ τὴν τῆς ὑποκρίσεως διωθόμενοι νόσον , ἀληθῶς εἰσι προσκυνηταί , καὶ οὐ τοῖς ἐξωθεν ὡραίοις πεπλανημένοι [ f . πεπλασμένοι ] ἔχουσι τὴς ἀρετῆς τὴν ὄψιν , ἀλλ’ εἰς νοῦν ἴσω καὶ καρδίαν τὰ τῆς εἰς Θεὸν εὐσεβείας συνεγεγόνιες αὐχήματα , περιπατοῦσι μὲν ἐπὶ γῆς , ἐν δὲ οὐρανοῖς πολιτεύονται , καθηγητὴν ἔχοντες αὐτὸν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν Χριστόν .
Lemmas: εἰμί φημί ἀρχιτέκτων , ὁ οἶδα νουπους ἐκκλησία οἰκοδομέω , ὁράω τε καί αμώμητος μυσταγωγία , καί καθαίρω μέν ὁ ψευδώνυμος γιγνώσκω ὁ φανατισμός , ἀνατειχίζω δέ ὁ ὁ ἀλήθεια δόγμα ὁ πιστεύω ὁ νόος . ὁποῖος τις εἰμί ὁ θεσπίζω Παῦλος ἐπιστέλλω καί λέγω « κατά ὁ χάρις ὁ δίδωμι ἐγώ , ὡς σοφός ἀρχιτέκτων θεμέλιος τίθημι · ἄλλος δέ ἐποικοδομέω . ἕκαστος δέ βλέπω πῶς οἰκοδομέω . Θεμέλιος γάρ ἄλλος οὐδείς δύναμαι τίθημι παρά ὁ κεῖμαι , ὅς εἰμί Χριστός . » Οὐδή οὖν ἄρα παρά ὁ Ἰουδαῖος ὁ σοφός ἀρχιτέκτων , ἀλλά οὐδέ συνετός ἀκροατής , λογίζομαι δέ εἰμί οὗτος , ὁ ἔχω διάκρισις πνεῦμα , καί συνίημι δύναμαι , τις μέν εἰμί ὁ ἐν πνεῦμα Θεός λαλέω , τις δέ πάλιν ἐν ὁ Βεελζεβούλ . πολλός μέν γάρ ὁ παρά πολύς γονεύς λόγος , καί δογματικός ἐξήγησις ἔχω , καί ἵημι ἐν τρόπος επικεικις ὁ μνήμη εἰσφέρω . ἄλλος ὁ μέν ἀσύνετος καί ἀμαθής ἀδιάκριτος ἁρπάζω , καί ἀδασαντίους εἰσάγω ὁ λόγος , καί ὁ ἀφαιρέω ἔχω οὐδείς , πολύς δέ μᾶλλον ὁ Βλάδος ἐμποιέω εἴωθα . ὁ δέ συνετός ἀκροατής , καθάπερ ὁκίμος τραπεζίτης εἰσδέχομαι μέν ὁ φύω ὠφελέω , κατακιδελύει δέ χαλᾶτερον τίς παράσημον νόμισμα ὁ μή οὕτως ἔχω . τοιοῦτος τίς καί ὁ μακάριος Παῦλος φημί · « γίγνομαι φρόνιμος τραπεζίτης , πᾶς δοκιμάζω , ὁ καλός κατέχω , ἀπό πᾶς εἶδος πονηρός ἀπέχω . » καί μήv καί ἕτερος ὁ ἅγιος μαθητής συναφής οὗτος ἐπιτάσσω λέγω · « ἀδελφός , δοκιμάζω ὁ πνεῦμα , εἰμί ἐκ ὁ Θεός ἀδήν . » οὗτος δή οὖν ἀπαντάω αφηρημένος , ἐφίστημι , φημί , νεανίσκος ἄρχω αὐτός , καί ἐμπαίζω κυριεύω αὐτός . Νεανίσκος δέ πάλιν οὖον κατά ὁ ὁ ἡλικία χρόνος ἐνθάδε φημί , ἀλλά ὁ οὗτος λαγχάνω ὁ ἐν συνάω τέλειος . ἀφρονέω δή ὁ νεότης ἀεί , καί στέλλω πρός ὁ ἀπαθής , καί ὁ ἀγαθός ἡσσάομαι βολή . διατελέω δέ καί εἰς δεῦρο κατά ὁ ἀληθής ποιέω ἔχω Ἰουδαῖος ὁ ἡγέομαι , καί νέος ὁ Φρόνα , καί οἷος τις ἐμπαίκτης . ὑποκλάω γάρ ὁ δοκέω εἰμί τίς , καί ὁ πᾶς ἀγαθός καί ἀρετή ἀπασάω πολύς νοέω ὁ ἱρμλίαν . ἐμπαίζω δέ καί ἑτέρως , ωνουμενοω χρῆμα ὁ καλέω ῥαββί , καί φιλοκερδία ἕνεκα καί λαμπρός συλλογή ὁ καθυπερθω λαγχάνω . ἄλλος οὐ ὁ πᾶς ἐγώ Σωτήρ Χριστός ὁ ὁ ὑπόκρισις διωθέω νόσος , ἀληθής εἰμί προσκυνητής , καί οὖον ὁ ἐξωθεν ὡραῖος πλανάω [ f . πλάσσω ] ἔχω σής ἀρετή ὁ ὄψις , ἀλλά εἰς νόος ἴσος καί Καρδία ὁ ὁ εἰς θεός εὐσέβεια συγγίγνομαι αὔχημα , περιπατέω μέν ἐπί γῆ , ἐν δέ οὐρανός πολιτεύω , καθηγητής ἔχω αὐτός ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς ὁ Χριστός .