cyrillus-theology.commentarius-in-isaiam-prophetam pg070_0487.1
γυν τὴν ὁδὸν . Οὐκοῦν ἀπολυπραγμόνητα αὐτοῦ , καὶ ἐὰ ὑπὲρ νοῦν , καὶ λόγον ἀνέφικτα μὲν ταῖς ἀνθρώπων διανοίαις , αὐτῷ γε μὴ ἐγνωσμένα . Καὶ γοῦν δι’ ὕδατός τε καὶ πνεύματος τὴν νοητὴν ἀναγέννησιν δεδοθαι πιστεύομεν τοῖς ἐπεννοχοῖς τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ Χριστοῦ . Ἐπειδὴ Νικοδήμῳ τὴν χάριν ἐναργῆ καὶσιτὴν ἐδούλευε Χριστός , ἐξηγεῖτο μὲν τοῦ πράγματος τὴν ὁδόν · ὁ δὲ συνειδὼς τῶν λεγομένων οὐδὲν , τῶν τοῦ Σωτῆρος ῥημάτων κατηγόρειε τὸ ἀμήχανον . « Ὁ τε καὶ οὕτως ἔχοντα γνώμης , πίστεως δέχεσθαι τὸ θαῦμα παρενεγύησε , λέγων · « Ὁ οἴδαμεν λαλοῦμεν , καὶ ὃ ἑώρακαμεν μαρτυροῦμεν . » Οὐκοῦν εἰ μὴ συνέφεμεν τῶν θεῶν ἔργων τὴν ὁδόν , ἐνδοιασμοῦ παντὸς τῶν ἑαυτῶν ἀπολλύντοτες νοῦν , Θεῷ λέγομεν · Οἶδα ὅτι πάντα δύνασαι , δυναστεί δέ σοι οὐδέν · μὴ ἐρωτῶμεν αὐτὸν περὶ τῶν θυγατέρων , καὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ . Μὴτε μὴν ἐντελλώμεθα , ἄγων διατάττωμεν αὐτῷ περὶ τῶν ἔργων τῆς χειρὸς αὐτοῦ · ἀλλ’ ὡς πηλὸν κεραμεὶ παραχωρίωμεν ἡμεῖς ἐργάζεσθαι τὸ δοκοῦν . Μεθίστησι γὰρ ἀμωγὴ πρὸς ὅπερ ἂν βούλοιτο τὰ καὶ ἡμᾶς , καὶ μεταπλάττει τὸν νοῦν ἐκ τῶν αἰσθητῶν ἐπὶ τὸ ἀφανές , καὶ καρδίαν ἡμῖν ἐνίσι καινήν , ἀπορρίψασα τὴν πρώτην . Καὶ γοῦν ἐφη τι τοιούτων διὰ φωνῆς Ἰεζεκιήλ , ὅτι « Ἐκστήσω τὴν καρδίαν αὐτῶν τὴν λιθίνην ἐκ τῆς σαρκὸς αὐτῶν , καὶ δώσω αὐτοῖς καρδίαν σαρξίνην , τοῦτ’ ἐστι , τρυφερὰν τε καὶ εὐεικτον , τοῦ εἰδέναι αὐτοὺς ἐμέ , ὅτι ἐγὼ εἰμὶ Κύριος . » Ἀπορριπτὼντες γὰρ φαυλότητος τὴν ἀπάτην , καὶ μολυσμὸν , εἶτα τὴν ἑαυτῶν διάνοιαν μεθαρμοζόντες εἰς τὸ πληροῦν ἐθέλει [ γρ . ἐθέλειν ] τὸ ἀγαθόν · προλαβόντες δὲ τοῦτο καὶ τὴν ἐξ ὕδατός τε καὶ Πνεύματος νοητὴν ἀναγέννησιν , εἰς υἱὸς καὶ θυγατέρες ἐσόμεθα Θεοῦ . Ὅτι γὰρ ἐνεστὶν αὐτῷ τὸ πανσθενές , διαδεικνύσι λέγων · Ἐγὼ ἐποίησα γῆν καὶ ἄνθρωπον ἐπ’ αὐτῆς . Ὁ δὲ τῆς ἀνθρώπου γενέσεως εὐρετής , ὁ παρενεγκὼν εἰς τὸ εἶναι τὸν οὐκ ὄντα ποτέ , πῶς ἀτονήσει πρὸς ἀναμόρφωσιν τὴν πνευματικήν ; καὶ οὐχὶ δόλιον τοῖς ἑαυτοῦ νεύμασι μεταχωρήσειεν ἂν , εἰς πᾶν ὁτιοῦν τῶν κατὰ γνώμην αὐτῷ , τῶν ποιημάτων ἡ φύσις ; Τί τὸ παράδοξον εἰ τὴν τοῦ ἀνθρώπου διάνοιαν μεταχάλκευε πρὸς τὸ δοκοῦν ὁ ἴδια χειρὶ στερεώσας τὸν οὐρανόν ; Χειρὰ γε μὴν τοῦ Πατρὸς τὴν παντογενὴν εἶναι φάμεν Υἱὸν μὲν οὐ τὰ πάντα , καὶ ἐν ᾧ τὰ πάντα . Τῷ λόγῳ γὰρ Κυρίου , φησίν , οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν . Αὐτὸς ἅπασιν τοῖς ἀστροῖς ἐνετείλατο , τοῦτ’ ἐστι , διετάξατο , ὅπως ἕκαστον αὐτῶν εἶναι χρή . Ἥλιος μὲν γὰρ εἰς ἀρχὰς τέθεται τῆς ἡμέρας , σελήνη δὲ τῆς νυκτός . Ἄλλ’ ὡς ὁ Ψαλμὸς φησίν · « Ὁ ἥλιος ἐγὼ τὴν δύσιν αὐτοῦ . Ἔθετο δὲ σκότος ὁ τῶν θλιβῶν Θεός , καὶ ἐγένετο νὺξ . Ψάλλει γοῦν πάλιν ὁ θεοπνεύστος Δαβὶδ , καὶ φησίν · « Σὴ ἐστιν ἡ ἡμέρα , καὶ σὴ ἐστιν ἡ νὺξ . Σὺ κατηρτίσω ἥλιον , καὶ σελήνην . » Οὐκοῦν ἕκαστερον τούτων τὸν αὐτῷ τεταγμένον διαπεραίνει δρόμον εὐτάκτως φορᾷ , καὶ μεμετρημένους ὥρας διαστέμμεται . Ὁμοίως δὲ καὶ τὰ λοιπὰ τῶν ἀστρῶν κατὰ τὸν αὐτοῖς δοθέντα παρὰ Θεοῦ νόμον ,
Lemmas: γυμν ὁ ὁδός . οὐκοῦν ἀπολυπράγμων αὐτός , καί ἔα ὑπέρ νόος , καί λόγος ἀνέφικτος μέν ὁ ἄνθρωπος διάνοια , αὐτός γε μή γιγνώσκω . καί γοῦν διά ὕδωρ τε καί πνεῦμα ὁ νοητός ἀναγέννησις δίδωμι πιστεύω ὁ ἐπιφέρω ὁ ἐπιφάνεια ὁ Χριστός . ἐπεί Νικόδημος ὁ χάρις ἐναργής καισιος δουλεύω Χριστός , ἐξηγέομαι μέν ὁ πρᾶγμα ὁ ὁδός · ὁ δέ σύνοιδα ὁ λέγω οὐδείς , ὁ ὁ Σωτήρ ῥῆμα κατηγορέω ὁ ἀμήχανος . « ὁ τε καί οὕτως ἔχω γνώμη , πίστις δέχομαι ὁ θαῦμα παραφεύγω , λέγω · « ὁ οἶδα λαλέω , καί ὅς ὁράω μαρτυρέω . » οὐκοῦν εἰμί μή συμφέρω ὁ θεός ἔργον ὁ ὁδός , ἐνδοιασμός πᾶς ὁ ἑαυτοῦ ἀπόλλυμι νόος , Θεός λέγω · οἶδα ὅτι πᾶς δύναμαι , δυνάζω δέ σύ οὐδείς · μή ἐρωτάω αὐτός περί ὁ θυγάτηρ , καί ὁ υἱός αὐτός . μήτε μήv ἐντέλλω , ἄγω διατάσσω αὐτός περί ὁ ἔργον ὁ χείρ αὐτός · ἀλλά ὡς πηλός κεραμεύς παραχωρίζω ἐγώ ἐργάζομαι ὁ δοκέω . μεθίστημι γάρ ἀμωγὴ πρός ὅσπερ εἄν βούλομαι ὁ καί ἐγώ , καί μεταπλάσσω ὁ νόος ἐκ ὁ αἰσθητής ἐπί ὁ ἀφανής , καί Καρδία ἐγώ ἐνίσι καινός , ἀπορρίπτω ὁ πρῶτος . καί γοῦν φημί τίς τοιοῦτος διά φωνή Ἰεζεκιήλ , ὅτι « ἐξίστημι ὁ Καρδία αὐτός ὁ λίθινος ἐκ ὁ σάρξ αὐτός , καί δίδωμι αὐτός Καρδία σαρξινη , οὗτος εἰμί , τρυφερός τε καί εὔεικτος , ὁ οἶδα αὐτός ἐγώ , ὅτι ἐγώ εἰμί Κύριος . » Ἀπορρίπτω γάρ φαυλότης ὁ ἀπάτη , καί μολυσμός , εἶτα ὁ ἑαυτοῦ διάνοια μεθαρμόζω εἰς ὁ πληρόω ἐθέλω [ γρ . ἐθέλω ] ὁ ἀγαθός · προλαμβάνω δέ οὗτος καί ὁ ἐκ ὕδωρ τε καί πνεῦμα νοητός ἀναγέννησις , εἰς υἱός καί θυγάτηρ εἰμί Θεός . ὅτι2 γάρ ἔνειμι αὐτός ὁ πανσθενής , διαδείκνυμι λέγω · ἐγώ ποιέω γῆ καί ἄνθρωπος ἐπί αὐτός . ὁ δέ ὁ ἄνθρωπος γένεσις εὑρετής , ὁ παραφέρω εἰς ὁ εἰμί ὁ οὐ εἰμί ποτός , πῶς ατονώ πρός ἀναμόρφωσις ὁ πνευματικός ; καί οὐ δόλιος ὁ ἑαυτοῦ νεῦμα μεταχωρέω εἄν , εἰς πᾶς ὁστισοῦν ὁ κατά γνώμη αὐτός , ὁ ποίημα ὁ φύσις ; τις ὁ παράδοξος εἰμί ὁ ὁ ἄνθρωπος διάνοια μεταχαλκεύω πρός ὁ δοκέω ὁ ἴδιος χείρ στερεόω ὁ οὐρανός ; χείρ γε μήv ὁ πατήρ ὁ παντογενής εἰμί φημί υἱός μέν οὖον ὁ πᾶς , καί ἐν ὅς ὁ πᾶς . ὁ λόγος γάρ κύριος , φημί , ὁ οὐρανός στερεόω . αὐτός ἅπας ὁ ἄστρον ἐντέλλω , οὗτος εἰμί , διατάσσω , ὅπως ἕκαστος αὐτός εἰμί χρή . Ἥλιος μέν γάρ εἰς ἀρχή τίθημι ὁ ἡμέρα , σελήνη δέ ὁ νύξ . ἄλλος ὡς ὁ ψαλμός φημί · « ὁ ἥλιος ἐγώ ὁ δύσις αὐτός . τίθημι δέ σκότος ὁ ὁ θλίβω Θεός , καί γίγνομαι νύξ . ψάλλω γοῦν πάλιν ὁ θεόπνευστος Δαυίδ , καί φημί · « σός εἰμί ὁ ἡμέρα , καί σός εἰμί ὁ νύξ . σύ καταρτίζω ἥλιος , καί σελήνη . » οὐκοῦν ἑκαστέρω οὗτος ὁ αὐτός τάσσω διαπεραίνω δρόμος εὔτακτος φορός , καί μετρέω ὥρα διαστέμμεται . ὅμοιος δέ καί ὁ λοιπάς ὁ ἄστρον κατά ὁ αὐτός δίδωμι παρά Θεός νόμος ,