cyrillus-theology.commentarius-in-isaiam-prophetam pg070_0411.1
καὶ αὐτὰ τῆς τοῦ Θεοῦ δόξης ἐρρίφω κατόπιν . Καὶ εἰ πάντα τὰ ἔθνη , φησίν , ὡς οὐδὲν εἰσιν , καὶ ὡς οὐδὲν ἐλογίσθησαν , τίνι ὁμοιώσατι ὡμοιώσατε αὐτόν ; Τί γὰρ ἔσται τὸ εἰκὸς αὐτῷ , καὶ ἰσοστάσειν , ἢ εἰς φύσιν , ἢ εἰς ὀλκήν , ἢ καὶ εἰς εὐχλείας λόγον ; Ἄρα γὰρ μὴ τέκτονος τέχναις , καὶ ξυλογροῦ ἐμπειρίας ; Ἄρα χρυσοχόων , ἢ καὶ ὡς ἐν εἰκόνι μεμβρώται πρὸς ὁμοίον τῶν κτισμάτων ; ἤγεω ἐποποίη , φησίν , ἀνθρωπεῖδες ἄγαλμα ; Οὐμενοῦν . Οὐ γὰρ ἂν γένοιτο τι τὸ ἴσον αὐτῷ . Θεὸς γὰρ ὑπάρχων φύσει , καὶ κατ’ αὐτὸν οὐχ ὄντος ἑτέρου , πάντα πού πάντως καὶ ὑπερκείσεται . Ἀπορήσας δὴ οὖν παντὸς ἐπέκεινα τοῦ πεποιημένου καὶ κεχλημένου πρὸς γένεσιν , διαγελάζ μετὰ τοῦτο τὴν εἰδώλων ποίησιν , καὶ φησίν , ὅτι Σύλων ἀσηπτον ἐκλέγεται τέχνας , καὶ σοφῶς ζητεῖ , πῶς στήσῃ αὐτοῦ εἰκόνα , ἵνα μὴ σαλευθῇ · ὥστε τῆς τοῦ τέκτονος ἐμπειρίας εἴη ἂν , τὸ , τοῖς πλανωμένοις κατὰ γε τὸ μέτρον τῆς ὀνοίας συνέσεως αὐτῷ , κατασκευάζαι θεὸν κατὰ τὸ αὐτοῦ δοκοῦν , καὶ διὰ πλείοντς ἀσφαλείας ἐπικουρουμένων , ἵνα μὴ σαλευθῇται καὶ συνθραύσῃται πεσόν . Ἦσαν οὖν ἄρα θεῶν ἐν σπάνει , οἱ τῶν εἰδώλων προσκυνηταί , τεκτονικῆς ἐμπειρίας οὐχ οὕσης ἐπὶ τῆς γῆς ; ἀλλ’ οὐδ’ ἂν εὑρίσκοντο τὰ γεγόνατα χειροποίητα , εἰ μὴ σοφῶς ἐζήτησεν ὁ τεχνουργός · τὰ δι’ ὧν ἂν ἐστάναι δύναιτο , καὶ ἀκλόντητον ἔχειν τὴν ἕδραν . Φαῖν δ’ ἄν , ὅμαι , τις , καὶ σφδράεικόντως τὸ διὰ φωνῆς τοῦ Δαβὶδ · « Τὰ εἴδωλα τῶν ἔθνῶν ἀργύριον , καὶ χρυσίον , ἔργα χειρῶν ἀνθρώπων . » Προσέπαγει δὲ ποιοῖς · « Ὁμοιοι αὐτῶν γένονται πάντες οἱ ποιοῦντες αὐτά , καὶ πάντες οἱ πεποιθότες ἐπ’ αὐτοῖς . » Διαγελάσας τοίνυν τὴν εἰδώλων κατασκευὴν , μελίστησι τὸν λόγον ὡς ἐντροπὴν τε καὶ ἐπανάρθωσιν τῶν πεπλανημένων , καὶ ἀποφράσιον αὐτοῖς τὸ ἐπὶ τούτῳ πλημμελὲς ἀποφαίνει λέγων · Οὐ γνῶσθετε ; οὐχ ἀκούσατε ; ἀντὶ τοῦ , οὐχ ἔγνωτε ; οὐχ ἠκούσατε ; οὐχ ἀνηγγέλη ἐξ ἀρχῆς ὑμῖν ; οὐχ ἔγνωτε τὰ θεμέλια τῆς γῆς ; Θεμέλια δὲ τῆς γῆς τελευταῖά τε καὶ ἄκρα φησίν αὐτῆς . Ἐγνωτε δὴ οὖν , φησίν , οἱ ἐκ περάτων εἰς πέρατα . Ἠκούσατε , καὶ ἀνηγγέλη ὑμῖν ἐξ ἀρχῆς . Ἀνηγγέλη δὲ τί ; Ὅτι Θεὸς μὲν ὁ φύσει καὶ ἀληθῶς , εἰς γέ ἐστι καὶ μόνος · ξύλα δὲ καὶ λίθοι , καὶ ἕτερον οὐδὲν , τὰ δι’ ἀνθρώπων ἡμῖν εἰς Θεοὺς τεχνοῦργούμενα . Οὐ γὰρ ἐσέτῃχεν ἡ θεόπνευστος Γραφή · ἀνωθεν δὲ μᾶλλον ἢ τῆς ἀληθείας κεχρήρυκται γνῶσις , διὰ πατριαρχῶν , διὰ νόμου καὶ προφητῶν . Οὐ γὰρ ὅτε καὶ ἡμᾶς γενόμενος ὁ τοῦ Θεοῦ μονογενὴς Λόγος , ἄνθρωπος ἐπέλαμψεν τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς · τότε καὶ πρῶτον ἐν ταῖς ἐσχάταις διαβολαῖς τοῦ πλανᾶσθαι γέγονεν . Ἄλλ’ ἤν ἀρχαῖον , ὡς ἔφη , τῆς εἰδωλολατρίας τὸ κατηχῆσαι . Οὐ γὰρ διαλέλοιπεν ὁ τῶν ἁγίων χορὸς κακῶν αὐτήν , καὶ βδελυρὰν ἀποφαίνων , καὶ τὸν τῶν ὅλων Δημιουργὸν καὶ Κύριον ἐναργῶς καθιστάς .
Lemmas: καί αὐτός ὁ ὁ Θεός δόξα ῥίπτω κατόπιν . καί εἰμί πᾶς ὁ ἔθνος , φημί , ὡς οὐδείς εἰμί , καί ὡς οὐδείς λογίζομαι , τίς ὁμοιόω ὁμοιόω αὐτός ; τις γάρ εἰμί ὁ εἰκός αὐτός , καί ἴσος , ἢ εἰς φύσις , ἢ εἰς ὁλκός , ἢ καί εἰς εὔκλεια λόγος ; ἄρας γάρ μή τέκτων τέχνη , καί ξυλογροῦ ἐμπειρία ; ἄρας χρυσοχόος , ἢ καί ὡς ἐν εἰκών μεμβρώται πρός ὅμοιος ὁ κτίσμα ; ἄγω ἐποποιέω , φημί , ἀνθρωπεῖδες ἄγαλμα ; οὐμενοῦν . οὖον γάρ εἄν γίγνομαι τίς ὁ ἴσος αὐτός . Θεός γάρ ὑπάρχω φύσις , καί κατά αὐτός οὐ εἰμί ἕτερος , πᾶς πού πάντως καί ὑπέρκειμαι . ἀπορέω δή οὖν πᾶς ἐπέκεινα ὁ ποιέω καί καλέω πρός γένεσις , διαγελάω μετά οὗτος ὁ εἴδωλον ποίησις , καί φημί , ὅτι σῦλον άσηπτος ἐκλέγω τέχνη , καί σοφός ζητέω , πῶς ἵστημι αὐτός εἰκών , ἵνα μή σαλεύω · ὥστε ὁ ὁ τέκτων ἐμπειρία εἰμί εἄν , ὁ , ὁ πλανάω κατά γε ὁ μέτρον ὁ ονοια σύνεσις αὐτός , κατασκευάζω θεός κατά ὁ αὐτός δοκέω , καί διά πλείω ἀσφάλεια ἐπικουρέω , ἵνα μή σαλεύω καί συνθραύω πίπτω . εἰμί οὖν ἄρα θεός ἐν σπάνις , ὁ ὁ εἴδωλον προσκυνητής , τεκτονικός ἐμπειρία οὐ ὗσις ἐπί ὁ γῆ ; ἀλλά οὐδέ εἄν εὑρίσκω ὁ γόνυ χειροποίητος , εἰμί μή σοφός ζητέω ὁ τεχνουργός · ὁ διά ὅς εἄν ἵστημι δύναμαι , καί ἀκλόντητον ἔχω ὁ ἕδρα . φαίνω δέ ἄν , παρακελεύομαι , τις , καί σφδραεικοντος ὁ διά φωνή ὁ Δαυίδ · « ὁ εἴδωλον ὁ ἔθνος ἀργύριον , καί χρυσίον , ἔργον χείρ ἄνθρωπος . » προσεπάγω δέ ποιέω · « ὁμοιόω αὐτός γίγνομαι πᾶς ὁ ποιέω αὐτός , καί πᾶς ὁ πείθω ἐπί αὐτός . » διαγελάω τοίνυν ὁ εἴδωλον κατασκευή , μελιιστημι ὁ λόγος ὡς ἐντροπή τε καί ἐπαναίρω ὁ πλανάω , καί ἀπόφρασις αὐτός ὁ ἐπί οὗτος πλημμελής ἀποφαίνω λέγω · οὖον γιγνώσκω ; οὐ ἀκούω ; ἀντί ὁ , οὐ γιγνώσκω ; οὐ ἀκούω ; οὐ ἀναγγέλλω ἐκ ἀρχή σύ ; οὐ γιγνώσκω ὁ θεμέλιος ὁ γῆ ; Θεμέλιος δέ ὁ γῆ τελευταῖος τε καί ἄκρος φημί αὐτός . γιγνώσκω δή οὖν , φημί , ὁ ἐκ πέρας εἰς πέρας . ἀκούω , καί ἀναγγέλλω σύ ἐκ ἀρχή . ἀνεγγελάω δέ τίς ; ὅτι2 θεός μέν ὁ φύσις καί ἀληθής , εἰς γε εἰμί καί μόνος · ξύλον δέ καί λίθος , καί ἕτερος οὐδείς , ὁ διά ἄνθρωπος ἐγώ εἰς θεός τεχνουργουμην . οὖον γάρ στείχω ὁ θεόπνευστος γραφή · ἄνωθεν δέ μᾶλλον ἢ ὁ ἀλήθεια χράω γνῶσις , διά πατριάρχης , διά νόμος καί προφήτης . οὖον γάρ ὅτε καί ἐγώ γίγνομαι ὁ ὁ Θεός μονογενής Λόγος , ἄνθρωπος ἐπιλάμπω ὁ ἐπί ὁ γῆ · τότε καί πρῶτος ἐν ὁ ἔσχατος διαβολή ὁ πλανάω γίγνομαι . ἄλλος ἐάν ἀρχαῖος , ὡς φημί , ὁ εἰδωλολατρία ὁ κατηχέω . οὖον γάρ διαλείπω ὁ ὁ ἅγιος χορός κακός αὐτός , καί βδελυρός ἀποφαίνω , καί ὁ ὁ ὅλος Δημιουργός καί κύριος ἐναργής καθίστημι .