cyrillus-theology.commentarius-in-isaiam-prophetam pg070_0471.1
ολχω , τοῦτ' ἐστὶν ἐν ναῷ τὸ ξύλον ὃ ἐξέκοψεν ἐκ τοῦ δρυμοῦ . Καταδείκνυσιν ἐν τούτοις τοὺς θεοποιεῖν εἰωθότας , οὔτε τὴν ὕλην ἠγνοῆστας ἐξ ἧς γεγόναι , ἵνα μὴ λέγωσι τινὰς , κατὰ τὸ Ἑλλήνων ἔθος , διπετὴ τε καὶ αὐτόχθονα , ἠγοῦν αὐτολόχευτα τὰ ἐν σηκοῖς ἀνατεθειμένα . Ὅτι δὲ τῆς τοῦ Θεοῦ δημιουργίας παρασημαίνουσι τὴν ἀκοπὴν , διελέγχει · λέγων πεφυτεύσθαι ἐν δρυμῷ τὸ ξύλον , ἐκτετράφθαι δὲ καὶ δετῶν χορηγίας , ἵνα ἢ ἀνθρώποις εἰς καῦσιν · τὰ δὲ εἰς καῦσιν γεγόντα θεοποιούντες , αὐτοὶ πυρὸς ἰσονται τροφὴ σὺν αὐτοῖς . Μονοῦνχι καταπλήττεται λέγων , ὅτι τὸ ἥμισυ κατέκαυσεν ἐν πυρί , καὶ ταῖς ἑαυτοῦ δεδαπάνηκε χρείαις . Τοῦτο μὲν ὤψωμην , καὶ εἰς ἄρτου πείψιν τὰ τῶν δεῶν δεχόμην · μέση . Εἶτα εἰς τοῦτο πέπτωχεν ἀσυνεσίας ὡς τῇ τῆς χρείας λειψάνῃ προσκυνεῖν , προσεύχεσθαι τε καὶ λέγειν · Ἐξελοῦ με ὅτι Θεὸς μου εἶ σύ . Σποδὸς οὖν ἄρα καὶ ἕτερον οὐδὲν , ἢ χαρδὶς αὐτῶν , καὶ πεπλάγχθαι , καὶ οὐδεὶς ἂν ἐξελοῖτο τὰς τῶν εἰς τοῦτο πεσόντων ψυχὰς , πλὴν ὅτι μόνος , εἴπερ ἔλοιτο , Θεός , ποιῶν πάντα , καὶ μετασκευάζων , καὶ φωτίζων τὸ ἐσκοτισμένον , καὶ ἐπιστρέφων τὸ πεπλανημένον . Ἄλλ' ἐνεστὶ μὲν τὸ ἀνωφελὲς καὶ μάταιον τοῖς χειρομητοῖς θεοῖς , ὕλη γὰρ εἰσι κωφὴ καὶ ἀναίσθητος . Ἴδετε δέ , τοῦτ' ἐστι , καταγήσατε , καὶ οὐχ ἔρειπε ὅτι ψεύδους ἐν τῇ δεξιᾷ μου . Πάντα μὲν γὰρ ἐπ' ἐκείνοις , φησίν , ἐψευσμένα ὀνόματά τε καὶ δόξα . Ἐν δὲ τῇ ἐμῇ δεξιᾷ , τοῦτ' ἐστιν , ἐν τῷ Υἱῷ · δεξιὰ γὰρ τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς ὀνόμασται πανταχοῦ παρὰ τῇ θεοπνεύστῃ Γραφῃ · οὐδὲν ἂν εὑρεθείη τὸ ἐξευσμένον , ἀλλὰ καὶ εἰ τε Θεὸς ὀνομάζοιτο , Θεὸς ἐστιν ἀληθινός · καὶ εἰτε Κύριος , οὐχ C εἰσχεκρίμενον ἔχει τὸ χρῆμα , φύσει δὲ μᾶλλον ἐστι τῶν ὅλων δεσπότης · κἂν εἰ βασιλεύει , κἂν εἰ φῶς , κἂν ζωὴ καὶ δύναμις , κἂν δημιουργός , πάντα ταῦτά ἐστιν οὐ κατεψευσμένας · οὐ γὰρ ἐστι γεγενῆς , ἐπέκεινα δὲ φυσικῶς παντὸς νοοῦτο ἂν τοῦ παρηγμένου πρὸς γένεσιν , Θεὸς ὑπάρχων ἐκ Θεοῦ , καὶ φῶς ἀληθινὸν ἐκ φωτὸς ἀληθινοῦ .
Lemmas: ολχω , οὗτος εἰμί ἐν ναός ὁ ξύλον ὅς ἐκκόπτω ἐκ ὁ δρυμός . καταδείκνυμι ἐν οὗτος ὁ θεοποιέω εἴωθα , οὔτε ὁ ὕλη ἀγνοέω ἐκ ὅς γονεύς , ἵνα μή λέγω τις , κατά ὁ Ἕλλην ἔθος , διπιπτω τε καί αὐτόχθων , ἠγέω αὐτολόχευτος ὁ ἐν σηκός ἀνατίθημι . ὅτι2 δέ ὁ ὁ Θεός δημιουργία παρασημαίνω ὁ ἀκοπὴν , διελέγχω · λέγω φυτεύω ἐν δρυμός ὁ ξύλον , ἐκτρέπω δέ καί δετός χορηγία , ἵνα ἢ ἄνθρωπος εἰς καῦσις · ὁ δέ εἰς καῦσις γίγνομαι θεοποιώ , αὐτός πυρός ισοντ τροφή σύν αὐτός . Μονοῦς καταπλήσσω λέγω , ὅτι ὁ ἥμισυς κατακαίω ἐν πῦρ , καί ὁ ἑαυτοῦ δαπανάω χρεία . οὗτος μέν ὁράω , καί εἰς ἄρτος πείψιν ὁ ὁ δέος δέχομαι · μέσος . εἶτα εἰς οὗτος πίπτω ἀσυνεσία ὡς ὁ ὁ χρεία λείπω προσκυνέω , προσεύχομαι τε καί λέγω · ἐξαιρέω ἐγώ ὅτι θεός ἐγώ εἰμί σῦς . σποδός οὖν ἄρα καί ἕτερος οὐδείς , ἢ χαρδὶς αὐτός , καί πλάσσω , καί οὐδείς εἄν ἐξελαύνω ὁ ὁ εἰς οὗτος πίπτω ψυχή , πλήν ὅτι μόνος , εἴπερ αἱρέω , Θεός , ποιέω πᾶς , καί μετασκευάζω , καί φωτίζω ὁ σκοτίζω , καί ἐπιστρέφω ὁ πλανάω . ἄλλος ἔνειμι μέν ὁ ἀνωφελής καί μάταιος ὁ χειρομητοῖς θεός , ὕλη γάρ εἰμί κωφός καί ἀναίσθητος . εἶδον δέ , οὗτος εἰμί , κατάγω , καί οὐ ἐρείπω ὅτι ψεῦδος ἐν ὁ δεξιός ἐγώ . Πάν μέν γάρ ἐπί ἐκεῖνος , φημί , ψεύδω ὄνομα τε καί δόξα . ἐν δέ ὁ ἐμέω δεξιός , οὗτος εἰμί , ἐν ὁ υἱός · δεξιός γάρ ὁ πατήρ ὁ υἱός ὀνομάζω πανταχοῦ παρά ὁ θεόπνευστος Γραφεύς · οὐδείς εἄν εὑρίσκω ὁ ἐξευσμένον , ἀλλά καί εἰμί τε θεός ὀνομάζω , θεός εἰμί ἀληθινός · καί εἴτε Κύριος , οὐ C εισχεκριμενω ἔχω ὁ χρῆμα , φύσις δέ μᾶλλον εἰμί ὁ ὅλος δεσπότης · κἀν εἰμί βασιλεύω , κἀν εἰμί φάος , κἀν ζωή καί δύναμις , κἀν δημιουργός , πᾶς οὗτος εἰμί οὖον καταψεύδομαι · οὖον γάρ εἰμί γεγενῆς , ἐπέκεινα δέ φυσικός πᾶς νοέω εἄν ὁ παράγω πρός γένεσις , θεός ὑπάρχω ἐκ Θεός , καί φάος ἀληθινός ἐκ φάος ἀληθινός .