cyrillus-theology.commentarius-in-isaiam-prophetam pg070_0519.1
A τὸ σθεῖσαι καὶ φρονεῖν , τοὺς ψευδωνύμους αὐτοὺς ἐπαμύναι θεούς , τοὺς οὐκ ὄντας ὡς . Διὰ γὰρ τοῦτο , καθάπερ ἐγώμαι , τὸ Ἐγώ εἰμι ὁ Θεός σου , φησι , τοῦ , εἰμί , σημαίνοντος τὸ , ὑπάρχω . Τοῦτο καὶ τῇ πανσόφῳ Μωσῇ διηγόρευσε λέγων « Ἐγώ εἰμι ὁ ὤν . » Ἄν γὰρ ἐστι κυρίως τε καὶ ἀληθῶς ὁ τῶν ὅλων Θεός . Τὰ δὲ γε παρ' αὐτοῦ πρὸς τὸ εἶναι παρενεγχεμένα ὄντα μὲν καὶ αὐτὰ λέγοιτ' ἂν , πλὴν ὅτι γεγονάτα , καὶ ἀρχὴν τοῦ εἶναι διεληφθῶσαν . Οὕτω τοίνυν φησι Κύριος ὁ ῥυσάμενος σε , Ἅγιος Ἰσραήλ · Ἐγώ εἰμι ὁ Θεός σου . Ἄλλ' , ὦ Δέσποτα , φαίη ἂν , οἶμαι , τὲς τῶν ἐξ αἵματος Ἰσραήλ , ἐλυτρώσας καὶ σέσωκας , ἐξείλου πυρὸς καὶ δίχης , ζυγοῦ καὶ δουλείας , βαρβάρου χειρός , ὡς παναληθῆς δηλονότι , καὶ φιλοῖς νεύμασιν ἄπτερ ἂν ἐλίου κατορθῶν . Εἶτα πῶς οὐ ὑπὸ σὴν δυνεῖς φειδῶ καὶ ἀγάπην εἰς σὲ τὸν ἐπικοῦρον σύγχοντες ἀεὶ , πρὸς τοῦτο ταλαιπωρίας κατενεγόμεθα , ὥστε καὶ ὑπὸ πόδας πτεσὶν ἐχθρῶν , καὶ θητεῦσαι παρὰ τὸ εἴκως τοὺς ἐλευθέρους ἐξ ἐλευθέρων ; Τί οὖν πρὸς ταῦτα Θεός ; Ἀδείξαι σοι τοῦ εὑρεῖν σε τὴν ὁδόν , ἐν ἧ πορεύσῃ ἐν αὐτῇ . Νόμον σοι τέθεικα , φησι , τῶν πρακτέων τὸν ὁριστήν , τὸν ἀπευθύνειν εἰδοὺς πρὸς πᾶν ὁτιοῦν τῶν ἡθῶσων ἔμολ , ποδηγὸν εἰς δικαιοσύνην , διδασκάλον εὐσεβείας , εἰς εὐθέαν ὁδὸν ἀποφέροντα , δι' ἧς εἰ πράττειν ἤθελες , κατηντήσας εἰς γε τὸ εἶναι γνήσιος καὶ λάτρης ἀληθής , καὶ τοὺς ἐξ ἀρετῶν αὐχῆμασιν εὖ μάλ' κατεστερμένος . Ἄλλ' ἔξω τρίβου γέγονας τῆς ἐπ' εὐθῇ , καὶ ἀμαθῆτον ἀφεὶς , ὡσπερ παρετράπησ ἐφ' ἂ μὴ θέμις · λαλάτρευκας τῇ στρατιᾷ τοῦ οὐρανοῦ , τέθουκας εἰδώλοις , προσεκύνηκας τοῖς οὐκ οὖσι θεοῖς , ἐπελάθου τοῦ Κτίσαντος , παρ' οὐδὲν ἤγησ τὸν δοθέντα νόμον . Εἰ γὰρ ἤσθα γεγονὼς τῶν ἐμῶν ὑπάκοος ἐντολῶν , ἐγένετο ἂν ὡσεὶ ποταμὸς ἡ εἰρήνη σου , καὶ ἡ δικαιοσύνη ὡσεὶ κύμα θαλάσσης . Καὶ ὁ βούλεται δηλοῦν , ἐστι τοιοῦτον · Τοὺς χειμάρρους φασιν , ὑετοῖ τοῖς ὄρεσιν ἐνοσκήσαντος λάδρου , καταφέρεσθαι δεινῶς τε καὶ ἀφορρήτως , ὡς ἀντιχεῖν δύνασθαι παντελῶς οὐδὲν ταῖς ἐκείνων ὁρμαῖς . Εὐδὴλον δὲ χάκεινο , οἶμαι που . Αἱ γὰρ που τῶν θαλάσσης κυμάτων ἐμβολαὶ δειναὶ καὶ δυσάντητοι , καὶ οὐ πλωτήρι μόνως , ἔχουν ταῖς ὀλκάσιν , ἀλλὰ καὶ αὐταῖς ἔσθ' ὅτε ταῖς πέτραις . Ἀπορρήγυννται γὰρ αὐταῖ , κρουνοῦν αὐταῖς τῶν ὑδάτων ἐρρήγνυμένων Οὐκοῦν εἰ τῶν ἐμῶν , φησι , κατηκοοῦ ἤσθα λόγων , εἰ τὸν νοῦν ἐπήγαγες εὐπειθῆ , ἐγένετο ἂν ἡ εἰρήνη σου ποταμὸς καὶ ὑδάτων δίχην , ἀκαταμάχητος τοῖς ἐχθροῖς , ἔχουν τοῖς ἐθελούσιν ὑπαντᾶν . Ἡ τάχα που , καὶ καθ' ἕτερον τρόπον , ἵνα τὸ τῆς εἰρήνης ἀφθονὸν τε αὐτοῖς καὶ διηνεκὲς ἀποφάνῃ χρήμα , ποταμῷ παρεικάζει καὶ κύμασι , ποταμῷ μὲν ἀεὶ καὶ ἀμφιλαλῶς ῥέοντι τε καὶ φερομένῳ , κύμασι τε κυρτουμένοις · ἀεὶ , καὶ σῶν διηνεκῶς τῇ χέρσῃ προστρέχουσιν . Ἐγένετο δ' ἂν καὶ τὸ σπέρμα σου ὡσαὶ ἄμμος , καὶ τὰ ἔγχονα τῆς κοιλίας σου ὡς ὁ χόος τῆς γῆς . Ὁμοῖον ὡς εἰ λέγοι , Οὐδὲνς οὐ ξίφος ἐπανατείνοντος , οὐ τῆς τῶν πολεμίων χειρὸς ὀλοθρευούσης τινὰς , πολὺς ἔχους ἔσθα
Lemmas: A ὁ ἵημι καί φρονέω , ὁ ψευδώνυμος αὐτός ἐπαμύνω θεός , ὁ οὐ εἰμί ὡς . Ζεύς γάρ οὗτος , καθάπερ ἐγώ , ὁ ἐγώ εἰμί ὁ Θεός σύ , φημί , ὁ , εἰμί , σημαίνω ὁ , ὑπάρχω . οὗτος καί ὁ πάνσοφος Μωσῆς διαγορεύω λέγω « ἐγώ εἰμί ὁ εἰμί . » ἄν γάρ εἰμί κύριος τε καί ἀληθής ὁ ὁ ὅλος Θεός . ὁ δέ γε παρά αὐτός πρός ὁ εἰμί παραφέρω εἰμί μέν καί αὐτός λέγω εἄν , πλήν ὅτι γόνυ , καί ἀρχή ὁ εἰμί διαλαμβάνω . οὕτως τοίνυν φημί Κύριος ὁ ῥύομαι σύ , Ἅγιος Ἰσραήλ · ἐγώ εἰμί ὁ Θεός σύ . ἄλλος , εἰμί δεσπότης , φημί εἄν , οἴομαι , τέ ὁ ἐκ αἷμα Ἰσραήλ , λυτρόω καί σῴζω , ἐξαιρέω πυρός καί διχή , ζυγόν καί δουλεία , βάρβαρος χείρ , ὡς παναληθής δηλονότι , καί φιλέω νεῦμα ἄπτερος εἄν ἔλιος κατορθόω . εἶτα πῶς οὖον ὑπό σός δύο φειδώ καί ἀγάπη εἰς σύ ὁ ἐπίκουρος σύγχοντες ἀεί , πρός οὗτος ταλαιπωρία καταφέρω , ὥστε καί ὑπό πούς πτεσὶν ἐχθρός , καί θητεύω παρά ὁ ἵημι ὁ ἐλεύθερος ἐκ ἐλεύθερος ; τις οὖν πρός οὗτος Θεός ; αδειξαγι σύ ὁ εὑρίσκω σύ ὁ ὁδός , ἐν ἧ πορεύω ἐν αὐτός . Νόμος σύ τίθημι , φημί , ὁ πρακτέος ὁ ὁριστός , ὁ ἀπευθύνω εἰδοί πρός πᾶς ὁστισοῦν ὁ ἥδομαι βλώσκω , ποδηγός εἰς δικαιοσύνη , διδάσκαλος εὐσέβεια , εἰς εὐθύς ὁδός ἀποφέρω , διά ὅς εἰμί πράσσω ἐθέλω , καταντάω εἰς γε ὁ εἰμί γνήσιος καί λάτρης ἀληθής , καί ὁ ἐκ ἀρετή αυχημα εὕω μάλα κατεστερμένος . ἄλλος ἔξω τρίβω γίγνομαι ὁ ἐπί εὐθής , καί ἀμάω ἀφίημι , ὡς παρατρέπω ἐπί ὅς μή θέμις · λαλατρευκαι ὁ στρατιά ὁ οὐρανός , τίθημι εἴδωλον , προσκυνέω ὁ οὐ εἰμί θεός , ἐπιλανθάνομαι ὁ κτίζω , παρά οὐδείς Ἡγῆς ὁ δίδωμι νόμος . εἰμί γάρ εἰμί γίγνομαι ὁ ἐμέω ὑπάκοος ἐντολή , γίγνομαι εἄν ὡσεί ποταμός ὁ εἰρήνη σύ , καί ὁ δικαιοσύνη ὡσεί κύμα θάλασσα . καί ὁ βούλομαι δηλόω , εἰμί τοιοῦτος · ὁ χειμάρρους φημί , ὑετός ὁ ὄρος ἐνοσκήσαντος λαδρέω , καταφέρω δεινῶς τε καί ἀπόρρητος , ὡς ἀντέχω δύναμαι παντελῶς οὐδείς ὁ ἐκεῖνος ὁρμή . ευδηλος δέ χάκεινο , οἴομαι ποῦ . ὁ γάρ ποῦ ὁ θάλασσα κῦμα ἐμβολή δεινός καί δυσάντητος , καί οὖον πλωτήρ μόνος , χόω ὁ ὁλκάς , ἀλλά καί αὐτός ἔστω ὅτε ὁ πέτρα . Ἀπορρήγνυμι γάρ αὐτός , κρουνοος αὐτός ὁ ὕδωρ ῥήγνυμι οὐκοῦν εἰμί ὁ ἐμέω , φημί , κατακούω εἰμί λόγος , εἰμί ὁ νόος ἐπάγω εὐπειθής , γίγνομαι εἄν ὁ εἰρήνη σύ ποταμός καί ὕδωρ διχάω , ἀκαταμάχητος ὁ ἐχθρός , χόω ὁ ἐθέλω ὑπαντάω . ὁ τάχα ποῦ , καί κατά ἕτερος τρόπος , ἵνα ὁ ὁ εἰρήνη αφθονών τε αὐτός καί διηνεκής ἀποφαίνω χρήμα , ποταμός παρεικάζω καί κῦμα , ποταμός μέν ἀεί καί ἀμφιλαλέω ῥέω τε καί φέρω , κῦμα τε κυρτόω · ἀεί , καί σός διηνεκής ὁ χράω προστρέχω . γίγνομαι δέ εἄν καί ὁ σπέρμα σύ ὠθέω ἄμμος , καί ὁ ἔγχονα ὁ κοιλία σύ ὡς ὁ χόος ὁ γῆ . Ὅμοιος ὡς εἰμί λέγω , Οὐδὲνς οὖον ξίφος ἐπανατείνω , οὖον ὁ ὁ πολέμιος χείρ ὀλοθρεύω τις , πολύς χόω ἐσθίω