cyrillus-theology.commentarii-in-lucam-in-catenis pg072_0248.1
A διὰ τὴν πρὸς τὰ κτίσματα συγκατάθασιν . Ὅτε μὲν οὖν μονογενὴς ὀνομάζεται , οὐδεμιᾶς αὐτῷ προσπεπλεγμένης αἰτίας , καθ' ἣν ἐστιν μονογενὴς , τοῦτο καλεῖται , ἀλλ' ἀπολελυμένως , Μονογενὴς Θεὸς ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρός . Ὅτε δὲ πρωτότοκον αὐτὸν αἱ θείαι καλοῦσι Γραφαί , εὐθὺς ἐπιφέρουσι αὐτῷ ὅτι ἐστι πρωτότοκος , καὶ τὴν αἰτίαν δι' ἣν καὶ ταύτην ἔχει τὴν ἐπωνυμίαν . Φασὶ γὰρ πρωτότοκον ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς , καὶ πρωτότοκον ἐκ τῶν νεκρῶν · τὸ μὲν , καθ' ὃ γέγονεν ὁμοῖος ἡμῖν κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας · τὸ δὲ , καθ' ὃ πρῶτος αὐτὸς εἰς ἀφθαρσίαν τὴν ἑαυτοῦ σάρκα ἀνέστησε · καὶ ἔστιν μονογενὴς μὲν κατὰ φύσιν , ὡς δὴ μόνος ὢν ἐκ Πατρὸς Θεὸς ἐκ Θεοῦ , καὶ μόνος ἐκ μόνοῦ , Θεὸς ἐκ Θεοῦ ἀναλάμψας , καὶ φῶς ἐκ φωτός · πρωτότοκος δὲ δι' ἡμᾶς ἐπεὶ καλεῖται τῶν πεποιημένων πρωτότοκος , δι' αὐτὸν σώζεσθαι τὰ κατ' αὐτὸν · εἰ γὰρ δεῖ πάντως αὐτὸν εἶναι πρωτότοκον , μενοῦσι πάντως καὶ ὧν ἐστι πρωτότοκος · εἰ δὲ , κατ' Εὐνόμιον , πρωτότοκος ἐκ Θεοῦ λέγεται ὡς τῶν πολλῶν πρῶτος γεννηθείς , ἐστι δὲ καὶ ἐκ Παρθένου πρωτότοκος , εἴη ἄν καὶ ἐξ αὐτῆς ὡς πρῶτος ἑτέρου · εἰ δὲ μόνος , ἀλλ' οὐ πρὸ ἄλλων γεννηθείς , ἐκ Μαρίας πρωτότοκος κέκληται , καὶ ἐκ Θεοῦ ἄρα πρωτότοκος , οὐχ ὡς πολλῶν πρῶτος , ἀλλ' ὡς μόνος γεννηθείς ( 1 ) . Ἐπεὶ εἰ τὰ πρῶτα τῶν δευτέρων αἰτία ὁμολογήται , πρῶτον δὴ ἦν Θεὸς καὶ Θεοῦ Υἱός , τῶν ἄρα υἱῶν λεγομένων αὐτὸς ὁ Υἱός , ὡς ἐξ ἐκείνου λαχόντων τὴν κλῆσιν . Ὁ ἄρα αἴτιος τῶν δευτέρων υἱῶν , λέγοιτ' ἂν πρωτότοκος δικαίως , οὐχ ὡς πρῶτος ἐκείνων ὑπάρξας , ἀλλ' ὡς πρῶτος τῆς υἱοῦ προσγυρίας γενομένος αὐτοῖς αἴτιος · καὶ ὁμοίως οὖν λέγεσθαι πρῶτον τὸν Πατέρα · « Ἐγὼ γάρ , φησιν , εἰμὶ πρῶτος , καὶ ἐγὼ μετὰ ταῦτα , » οὐκ ἀναγκάζει πάντως αὐτὸν συγγενῆ τοῖς μετ' αὐτὸν νοεῖσθαι . οὕτως κἂν πρῶτος λέγεται τῆς κτίσεως ὁ Υἱός , εἴτ' οὖν πρωτότοκος πρὸ πάσης κτίσεως , οὐ πάντως ἔσται τῶν ποιημάτων εἰς · ἀλλ' ὡςπερ ὁ Πατὴρ ἀρχὴν ἑαυτὸν τῶν πάντων ἀποδεικνύων ἔλεγεν , « Ἐγώ εἰμὶ πρῶτος , » οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς πρῶτος τῆς κτίσεως λέγεται · δι' αὐτοῦ γὰρ τὰ πάντα γέγονεν , καὶ αὐτὸς ἐστιν ἡ πάντων κτισμάτων ἀρχή , ὡς Κτίσης καὶ Δημιουργός .
Lemmas: A διά ὁ πρός ὁ κτίσμα συγκατατίθημι . ὅτε μέν οὖν μονογενής ὀνομάζω , οὐδείς αὐτός προσπλέκω αἴτιος , κατά ὅς εἰμί μονογενής , οὗτος καλέω , ἀλλά ἀπολελυμένως , μονογενής θεός εἰμί εἰς ὁ κόλπος ὁ πατήρ . ὅτε δέ πρωτότοκος αὐτός ὁ θεῖος καλέω γραφή , εὐθύς ἐπιφέρω αὐτός ὅτι εἰμί πρωτότοκος , καί ὁ αἴτιος διά ὅς καί οὗτος ἔχω ὁ ἐπωνυμία . φημί γάρ πρωτότοκος ἐν πολύς ἀδελφός , καί πρωτότοκος ἐκ ὁ νεκρός · ὁ μέν , κατά ὅς γίγνομαι ὅμοιος ἐγώ κατά πᾶς Χωρὶς ἁμαρτία · ὁ δέ , κατά ὅς πρῶτος αὐτός εἰς ἀφθαρσία ὁ ἑαυτοῦ σάρξ ἀνίστημι · καί εἰμί μονογενής μέν κατά φύσις , ὡς δή μόνος εἰμί ἐκ πατήρ θεός ἐκ Θεός , καί μόνος ἐκ μόνος , θεός ἐκ Θεός ἀναλάμπω , καί φάος ἐκ φάος · πρωτότοκος δέ διά ἐγώ ἐπεί καλέω ὁ ποιέω πρωτότοκος , διά αὐτός σῴζω ὁ κατά αὐτός · εἰμί γάρ δεῖ πάντως αὐτός εἰμί πρωτότοκος , μένω πάντως καί ὅς εἰμί πρωτότοκος · εἰμί δέ , κατά Εὐνόμιον , πρωτότοκος ἐκ Θεός λέγω ὡς ὁ πολύς πρῶτος γεννάω , εἰμί δέ καί ἐκ παρθένος πρωτότοκος , εἰμί ἄν καί ἐκ αὐτός ὡς πρῶτος ἕτερος · εἰμί δέ μόνος , ἀλλά οὖον πρό ἄλλος γεννάω , ἐκ Μαρία πρωτότοκος καλέω , καί ἐκ Θεός ἄρα πρωτότοκος , οὐ ὡς πολύς πρῶτος , ἀλλά ὡς μόνος γεννάω ( 1 ) . ἐπεί εἰμί ὁ πρῶτος ὁ δύο αἰτία ὁμολογέω , πρῶτος δή εἰμί θεός καί Θεός υἱός , ὁ ἄρα υἱός λέγω αὐτός ὁ υἱός , ὡς ἐκ ἐκεῖνος λαγχάνω ὁ κλῆσις . ὁ ἄρα αἴτιος ὁ δύο υἱός , λέγω εἄν πρωτότοκος δικαίως , οὐ ὡς πρῶτος ἐκεῖνος ὑπάρχω , ἀλλά ὡς πρῶτος ὁ υἱός προσγυρίας γίγνομαι αὐτός αἴτιος · καί ὁμοίως οὖν λέγω πρῶτος ὁ πατήρ · « ἐγώ γάρ , φημί , εἰμί πρῶτος , καί ἐγώ μετά οὗτος , » οὐ ἀναγκάζω πάντως αὐτός συγγενής ὁ μετά αὐτός νοέω . οὕτως κἀν πρῶτος λέγω ὁ κτίσις ὁ υἱός , ἔτι οὖν πρωτότοκος πρό πᾶς κτίσις , οὖον πάντως εἰμί ὁ ποίημα εἰς · ἀλλά ὡς ὁ πατήρ ἀρχή ἑαυτοῦ ὁ πᾶς ἀποδείκνυμι λέγω , « ἐγώ εἰμί πρῶτος , » οὗτος καί ὁ υἱός πρῶτος ὁ κτίσις λέγω · διά αὐτός γάρ ὁ πᾶς γίγνομαι , καί αὐτός εἰμί ὁ πᾶς κτίσμα ἀρχή , ὡς κτίζω καί Δημιουργός .