cyrillus-theology.commentarii-in-lucam-in-catenis pg072_0250.3
( A f . 30 b , C f . 108 b , E f . 81 , F f . 766 , H f . 88 , I f . 75 ) Ὅταν ἴδης βρέφος ἐσπαργανωμένον , μὴ μέχρι μόνως τῆς κατὰ σάρκα γεννήσεως αὐτοῦ τὴν σεαυτοῦ διάνοιαν στήσῃς , ἀλλ’ ἀναπίπτον εἰς θεωρίαν τῆς θεοπρεποῦς δόξης αὐτοῦ · ἀνάβηθι εἰς οὐρανόν · οὕτως αὐτὸν ἐν τοῖς ἀνωτάτω θεωρήσεις ὑψώματι , τὴν ὑπερατᾶν ἔχοντα δόξαν , ἔδρα καθήμενον ἐπὶ θρόνῳ ὑψηλῷ καὶ ἐπικρατοῦν · ἀκούσῃ τῶν Σαραφὶμ ὑμολογούντων αὐτόν , πλήρη τε εἶναι λέγοντων τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν τῆς δόξης αὐτοῦ . Γέγονε δὲ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς γῆς · ἰδοὺ γὰρ θεοῦ περιέστραφε τοὺς ποιμένας · καὶ πλήθος ἦν στρατιᾶς οὐρανοῦ δοξολογούσης Χριστῷ . Πλείστοι μὲν γὰρ ἐγεννήθησαν κατὰ καιροὺς ἅγιοι προφῆται , ἀλλ’ οὐδεὶς ἐκείνων ἐδοξολογήθη πώποτε διὰ φωνῆς ἀγγέλων · ἄνθρωποι γὰρ ἦσαν καὶ ἐν μέτροις τοῖς καθ’ ἡμᾶς οἰκείαις θεοῦ γνήσιοι . Χριστὸς δὲ οὐχ οὕτως · θεὸς γὰρ ἐστι καὶ Κύριος καὶ προφητῶν ἁγίων ἀποστολέστερος , καὶ ὡς ὁ Ψαλμὸς φησί , « Τίς ἐν νεφέλαις ἰσοθήσεται τῷ Κυρίῳ , καὶ τίς ὁμοιωθήσεται ἐν υἱοῖς θεοῦ ; » « Ἡμῖν μὲν γὰρ τοῖς ὑπὸ ζυγῷ καὶ δουλικῇ δουλείᾳ , ἐν χάριτι τάξει προσενέμηται παρ’ αὐτοῦ τὸ τῆς υἱότητος ὄνομα · Χριστὸς δ’ ἐστιν ἡ ἀλήθεια , τοῦτ’ ἐστιν ὁ τοῦ θεοῦ καὶ Πατρὸς κατὰ φύσιν Υἱός , καὶ ὅτε γέγονε σάρξ · μεμείχως γὰρ ἦν , καὶ τοῦ προσλαβόντος οὐκ ἦν · ὅτι ἐστὶν ἀληθὲς ὃ φημι , πιστώσεται πάλιν ὁ προφήτης Ἠσαΐας λέγων · « Ἰδοὺ ἡ Παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει , καὶ τέξεται υἱόν , καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ · βούτυρον καὶ μέλι φάγεται · πρὶν ἢ γνῶναι αὐτὸν προελέσθαι πονηρά , ἐκλέξεται τὸ ἀγαθόν . Διότι πρὶν ἢ γνῶναι τὸ παιδίον ἀγαθὸν ἢ κακόν , ἀποθεῖ πονηρίαν τοῦ ἐκλέξασθαι τὸ ἀγαθόν . » Καὶ πῶς οὖν ἅπασι ἐναργές , ὅτι παιδίον νεογνὸν καὶ ἀρτιβαλές , καὶ οὐκ ἔχον ἀπὸ τοῦ χρόνου καὶ τῆς ἡλικίας τὴν δύνασθαι τι νοεῖν , ἀνικάνως ἔχει πρὸς διάκρισιν πονηροῦ τε καὶ ἀγαθοῦ πράγματος ; Οὐδεὶς γὰρ ὅλως οὐδὲν · ἀλλ’ ἐν γε τῷ πάντων Σωτῆρι Χριστῷ θαῦμα μέγα καὶ ἐξαίσιον ἦν · ἔσθιε μὲν γὰρ , ὡς βρέφος ὤν ἐτι , βούτυρόν τε καὶ μέλι · βούτυρον δὲ καλεῖ τὸ γάλα τῆς Παρθένου ὁ προφήτης , διὰ τὸ μὴ ἐκ θηλυότητος καὶ ἡδονῆς καὶ ἐκλύσεως γεγενῆσθαι αὐτό , πεπηνὸς δὲ εἶναι καὶ σχεδόν , μηδὲ πικρίαν ἔχειν τῆς ἁμαρτίας , ἀλλὰ τοῦ μέλιτος τὴν γλυκύτητα · εἰ γὰρ πάντα τὰ θεοῦ , γλυκύτερα ἐστιν ὑπὲρ μέλι καὶ κηρίον .
Lemmas: ( A f . 30 b , C f . 108 b , E f . 81 , F f . 766 , H f . 88 , I f . 75 ) ὅταν ἴδη βρέφος σπαργανόω , μή μέχρι μόνος ὁ κατά σάρξ γέννησις αὐτός ὁ σεαυτοῦ διάνοια ἵστημι , ἀλλά ἀναπίπτω εἰς θεωρία ὁ θεοπρεπής δόξα αὐτός · ἀναβαίνω εἰς οὐρανός · οὕτως αὐτός ἐν ὁ ἄνω2 θεωρέω ὕψωμα , ὁ ὑπερατᾶν ἔχω δόξα , δράω κάθημαι ἐπί θρόνος ὑψηλός καί ἐπικρατέω · ἀκούω ὁ Σαραφὶμ υμολογεω αὐτός , πλήρης τε εἰμί λέγω ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ ὁ δόξα αὐτός . γίγνομαι δέ οὗτος καί ἐπί ὁ γῆ · ἰδού γάρ θεός περιστρέφω ὁ ποιμήν · καί πλήθος εἰμί στρατιά οὐρανός δοξολογώ Χριστός . Πλεῖστος μέν γάρ γεννάω κατά καιρός ἅγιος προφήτης , ἀλλά οὐδείς ἐκεῖνος δοξολογέω πώποτε διά φωνή ἄγγελος · ἄνθρωπος γάρ εἰμί καί ἐν μέτρον ὁ κατά ἐγώ οἰκεῖος θεός γνήσιος . Χριστός δέ οὐ οὕτως · θεός γάρ εἰμί καί Κύριος καί προφήτης ἅγιος ἀπόστολος , καί ὡς ὁ ψαλμός φημί , « Τῖς ἐν νεφέλη ἰσόω ὁ κύριος , καί τίς ὁμοιόω ἐν υἱός θεός ; » « ἡμῖν μέν γάρ ὁ ὑπό ζυγόν καί δουλικός δουλεία , ἐν χάρις τάξις προσφέρω παρά αὐτός ὁ ὁ υἱότης ὄνομα · Χριστός δέ εἰμί ὁ ἀλήθεια , οὗτος εἰμί ὁ ὁ θεός καί πατήρ κατά φύσις υἱός , καί ὅτε γίγνομαι σάρξ · μίγνυμι γάρ εἰμί , καί ὁ προσλαμβάνω οὐ εἰμί · ὅτι εἰμί ἀληθής ὅς φημί , πιστόω πάλιν ὁ προφήτης Ἠσαΐας λέγω · « ἰδέ ὁ Παρθένος ἐν γαστήρ ἔχω , καί τίκτω υἱός , καί καλέω ὁ ὄνομα αὐτός Ἐμμανουήλ · βούτυρον καί μέλι ἐσθίω · πρίν ἢ γιγνώσκω αὐτός προαιρέω πονηρός , ἐκλέγω ὁ ἀγαθός . διότι πρίν ἢ γιγνώσκω ὁ παιδίον ἀγαθός ἢ κακός , ἀποθέω πονηρία ὁ ἐκλέγω ὁ ἀγαθός . » καί πῶς οὖν ἅπας ἐναργής , ὅτι παιδίον νεογνός καί αρτιβαλλω , καί οὐ ἔχω ἀπό ὁ χρόνος καί ὁ ἡλικία ὁ δύναμαι τίς νοέω , ἀνίκανος ἔχω πρός διάκρισις πονηρός τε καί ἀγαθός πρᾶγμα ; οὐδείς γάρ ὅλως οὐδείς · ἀλλά ἐν γε ὁ πᾶς Σωτήρ Χριστός θαῦμα μέγας καί ἐξαίσιος εἰμί · ἐσθίω μέν γάρ , ὡς βρέφος εἰμί ἔτι , βούτυρον τε καί μέλι · βούτυρον δέ καλέω ὁ γάλα ὁ παρθένος ὁ προφήτης , διά ὁ μή ἐκ θηλυοτητη καί ἡδονή καί ἔκλυσις γίγνομαι αὐτός , φαίνω δέ εἰμί καί σχεδόν , μηδέ πικρία ἔχω ὁ ἁμαρτία , ἀλλά ὁ μέλι ὁ γλυκύτης · εἰμί γάρ πᾶς ὁ θεός , γλυκύς εἰμί ὑπέρ μέλι καί κηρίον .