cyrillus-theology.commentarii-in-joannem pg074_0099.1
πῶς ἂν εἰδείημεν τὴν ὁδόν ; Καὶ τὸ μὲν σφόδρα A περιέργως τοῦ μαθητοῦ παρελαύνει Χριστῷ : οὐ γὰρ ἀποκρινεται τι πρὸς ὅπερ ἠθέλεν αὐτός , ἀλλ' ἐκεῖνο τῇ ἰδίᾳ γνώσει τηρήσας , καὶ καιρῷ μᾶλλον ἀναθεὶς τῷ πρεσβυδεστέρω διexaλᾶννεται χρησίμως , ὅπερ ἂν αὐτὸς ἀναγκαῖον εἰς μάθησιν . Ἐγὼ τοίνυν εἰμὶ , φησίν , ἡ ὁδός , καὶ ἡ ἀλήθεια , ἐγὼ ἡ ζωὴ . Καὶ ὅτι μὲν ἀλήθης περὶ ἑαυτοῦ ταῦτα λέγων ὁ Κύριος , οὐδεὶς ἂν , οἶμαι , τῶν εὐφρονούντων ἐνδοιάσῃ πώποτε . Πλὴν ἐκεῖνο δεῖ ὑπολαμβάνω ζητῆσαι φιλομαθῶς τοῦ γὰρ ὧν χάριν , καὶ τοῦ φῶς , καὶ σοφία , καὶ δύναμις , καὶ ἑτέροις δὲ ὅσοις ὀνόμασι παρὰ ταῖς θεοπνεύστοις ὑνομασμένος Γραφαῖς , ἐξεῖλεγμένος ὡςπερ τισι , καὶ πολλῷ λᾶν ἔχουσι δυνάμιν λόγου , χρήσει πρὸς τὸ παρόν , ἐδὼν ἑαυτόν , καὶ ἀλήθειαν , καὶ ζωὴν ἀποκαλῶν ; Βαθεῖα γὰρ ὡς ἐγώμαι , καὶ οὐ λίαν εὐκάπτοτος ἡ B τοῦ λόγου δύναμις : οὐχ ὀκνητέον δ' οὖν ὅμως πρὸς τὴν ἐγχείρησιν . Ἐμοὶ γὰρ ὅπερ εἰς ἐμὴν ἀναβαίνει διάνοιαν , ἐφειλς δηλονότι τὰ ἀμείνونا νοεῖν τοῖς θεωμεῖν εἰωθόσιν ὀφωπώτερον . Διὰ τριῶν τοιγαροῦν πραγμάτων ταῖς ἄνω καὶ θείαις προσβαλοῦσιν [ γρ . προσβαλοῦσι ] αὐλαῖς , καὶ εἰς τὴν τῶν πρωτοτόκων Ἐκκλησίαν ἀναβησομένοις διὰ πράξεως δὴ φημι , τῆς κατὰ ποικιλὴν ἀρετὴν , καὶ πίστεως τῆς ἐν ὀρθότητι , καὶ ἐλπίδος τῆς ἐν ζωῇ . Ἀρ' οὖν ἑτερος ἡμῖν τοῦ δυνασαθαι τοιαῦτα δράν γενήσεται ἡ πρόθενος , ἡ αἰτία , ἡ πρόφασις παρὰ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν Χριστόν ; Οὐ μὲν οὖν . Μὴ γὰρ τοῦ νομίσας . Αὐτὸς γὰρ ἡμῖν νενομοθέτηκα τὰς ὑπὲρ νόμων , αὐτὸς ὑπέδειξε τὴν ὁδόν , ἂν ἄν , οἶμαι , τὴς καλῶς εἰς τὴν κατ' ἐνέργειαν ἀρετὴν ἐκδέδαιτο , καὶ τὸ ἐν C πράξει τὰς κατὰ Χριστόν , διαθεσιῶν τε καὶ πρόθυμον . Οὐκοῦν αὐτὸς ἐστιν ἡ ἀλήθεια , αὐτὸς ἐστιν ἡ ὁδός , τοῦτ' ἐστιν , ὁ ἀληθὴς τῆς πίστεως ὁρος , καὶ ὁ τῆς ἀπλανοῦς παρὰ θεοῦ διαλήψεως κανὼν τε καὶ στάθμη . Πιστεύοντες γὰρ εἰς Υἱὸν ἀληθῶς , τοῦτ' ἐστιν , ἐξ αὐτῆς γεννηθέντα τῆς οὐσίας τοῦ θεοῦ καὶ Πατρὸς , οὐ νόθον , οὐ ψευδώνυμον , ἀλλ' οὐδὲ κτίσμα , ἡ ποίημα , τὸ τῆς ἀληθοῦς πίστεως περιμασόμεθα καύχημα . Ὁ γὰρ εἰς Υἱὸν παραδεξάμενος τὸν Υἱόν , διωμολόγηκα πάντως : καὶ τὸν ἐξ οὗπερ ἐστι , καὶ Πατέρα τὸν θεὸν οὐδὲ τα καὶ δέχεται . Αὐτὸς τοιγαροοὖν ἡ ἀλήθεια ἐστιν , αὐτὸς ἐστιν ἡ ζωὴ : οὐ γὰρ ἑτερος ἡμῖν ἀποκαταστήσει τὴν ἐν ἐλπίσι ζωὴν , τὴν ἐν ἀφθαρσίᾳ δηλονότι , καὶ μακαριότητι , καὶ ἀγασμῷ : αὐτὸς γὰρ ἡμᾶς ἐγείρει , καὶ νεκρούς γενομένας , διὰ D τὴν ἀρχαίαν ἁρὰν , ἀναχωμεῖ πάλιν εἰς ὅπερ ἡμεν ἐν ἀρχαῖς . Ἄπαντα τοίνυν ἡμῖν ἐν αὐτῷ , καὶ δι' αὐτοῦ τὰ κάλλιστα τε καὶ ἐξαιρετα ἀέρνη τὴν δὴ καὶ γενήσεται . Καὶ ὅρα μοι πάλιν , ὅτι τῇ τῶν προκειμένων θεωρίᾳ πολλὴ δὴ πρέπων ἐστιν ὁ περὶ τούτων λόγος . Ἐνδοιάζοντος τε γὰρ ἐτι τοῦ μαθητοῦ , καὶ ψάχτοντος , « Πῶς οἴδαμεν τὴν ὁδόν ; » διὰ βραχέων ἐξεῖξεν , ὡς ἐπεὶπερ εἰδεῖεν τῶν εἰς τὸ ἄνω διακομιζεῖν θελησάντων ἀγαθῶν αὐτῶν τε καὶ χορηγόν , καὶ περὶ τὴν ὑπάρχειν αὐτῶν , οὐδὲν αὐτοῖς ἐτι δεήσει πρὸς τὸ εἰδέναι τὴν ὁδόν . Ἐπεὶδὴ δὲ τοῦτο συνέπεσε τῷ , « Οὐδεὶς ἔρχεται πρὸς τὸν Πατέρα , εἰ μὴ δι' ἐμοῦ , » φηρε δὴ τι καὶ πρὸς αὐτὸ λέγωμεν , τῶν ὧνὁ Levit . xix , 2 .
Lemmas: πῶς εἄν οἶδα ὁ ὁδός ; καί ὁ μέν σφόδρα A περιέργως ὁ μαθητής παρελαύνω Χριστός : οὖον γάρ ἀποκρίνω τίς πρός ὅσπερ ἐθέλω αὐτός , ἀλλά ἐκεῖνος ὁ ἴδιος γνῶσις τηρέω , καί καιρός μᾶλλον ἀνατίθημι ὁ πρεσβυδεστέρω διαιρέω χρήσιμος , ὅσπερ εἄν αὐτός ἀναγκαῖος εἰς μάθησις . ἐγώ τοίνυν εἰμί , φημί , ὁ ὁδός , καί ὁ ἀλήθεια , ἐγώ ὁ ζωή . καί ὅτι μέν ἀλάομαι περί ἑαυτοῦ οὗτος λέγω ὁ Κύριος , οὐδείς εἄν , οἴομαι , ὁ εὐφρονέω ἐνδοιάζω πώποτε . πλήν ἐκεῖνος δεῖ ὑπολαμβάνω ζητέω φιλομαθής ὁ γάρ ὅς χάρις , καί ὁ φάος , καί σοφία , καί δύναμις , καί ἕτερος δέ ὅσος ὄνομα παρά ὁ θεόπνευστος ὑνομασμένος γραφή , ἐκλέγω ὡς τις , καί πολύς λᾶν ἔχω δυνάμις λόγος , χρῆσις πρός ὁ πάρειμι , ἕδος ἑαυτοῦ , καί ἀλήθεια , καί ζωή ἀποκαλέω ; Βαθεῖα γάρ ὡς ἐγώ , καί οὖον λίαν ευκαπτοος ὁ B ὁ λόγος δύναμις : οὐ ὀκνητέον δέ οὖν ὅμως πρός ὁ ἐγχείρησις . ἐμός γάρ ὅσπερ εἰς ἐμός ἀναβαίνω διάνοια , ἐφειλς δηλονότι ὁ ἀμάω νοέω ὁ θεάομαι εἴωθα ὀφωπώτερον . Ζεύς τρεῖς τοιγάρ πρᾶγμα ὁ ἄνω καί θεῖος προσβάλλω [ γρ . προσβάλλω ] αὐλή , καί εἰς ὁ ὁ πρωτοτόκος ἐκκλησία ἀναβαίνω διά πρᾶξις δή φημί , ὁ κατά ποικίλος ἀρετή , καί πίστις ὁ ἐν ὀρθότης , καί ἐλπίς ὁ ἐν ζωή . ἀρά οὖν ἕτερος ἐγώ ὁ δυνασαθαι τοιοῦτος δράω γίγνομαι ὁ προτίθημι , ὁ αἰτία , ὁ πρόφασις παρά ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς ὁ Χριστός ; οὖον μέν οὖν . μή γάρ ὁ νομίζω . αὐτός γάρ ἐγώ νομοθετέω ὁ ὑπέρ νόμος , αὐτός ὑποδείκνυμι ὁ ὁδός , εἄν ἄν , οἴομαι , σής καλῶς εἰς ὁ κατά ἐνέργεια ἀρετή ἐκδέω , καί ὁ ἐν C πρᾶξις ὁ κατά Χριστός , διατίθημι τε καί πρόθυμος . οὐκοῦν αὐτός εἰμί ὁ ἀλήθεια , αὐτός εἰμί ὁ ὁδός , οὗτος εἰμί , ὁ ἀληθής ὁ πίστις ὄρος , καί ὁ ὁ ἀπλανής παρά θεός διάληψις κανών τε καί στάθμη . πιστεύω γάρ εἰς υἱός ἀληθής , οὗτος εἰμί , ἐκ αὐτός γεννάω ὁ οὐσία ὁ θεός καί πατήρ , οὖον νόθος , οὖον ψευδώνυμος , ἀλλά οὐδέ κτίσμα , ὁ ποίημα , ὁ ὁ ἀληθής πίστις περιμάσσω καύχημα . ὁ γάρ εἰς υἱός παραδέχομαι ὁ υἱός , διομολογέω πάντως : καί ὁ ἐκ ὅσπερ εἰμί , καί πατήρ ὁ θεός οὐδέ ὁ καί δέχομαι . αὐτός τοιγαροοὖν ὁ ἀλήθεια εἰμί , αὐτός εἰμί ὁ ζωή : οὖον γάρ ἕτερος ἐγώ ἀποκαθίστημι ὁ ἐν ἐλπίς ζωή , ὁ ἐν ἀφθαρσία δηλονότι , καί μακαριότης , καί ἀγασμῷ : αὐτός γάρ ἐγώ ἐγείρω , καί νεκρός γίγνομαι , διά D ὁ ἀρχαῖος ἀρά , ἀναχώννυμι πάλιν εἰς ὅσπερ ἠμέν ἐν ἀρχή . ἅπας τοίνυν ἐγώ ἐν αὐτός , καί διά αὐτός ὁ καλῶς τε καί ἐξαίρετος ἀείρω ὁ δή καί γίγνομαι . καί ὁράω ἐγώ πάλιν , ὅτι ὁ ὁ πρόκειμαι θεωρία πολύς δή πρέπω εἰμί ὁ περί οὗτος λόγος . ἐνδοιάζω τε γάρ ἔτι ὁ μαθητής , καί ψάχτοντος , « Πῶς οἶδα ὁ ὁδός ; » διά βραχύς ἐξεῖπον , ὡς ἐπεί οἶδα ὁ εἰς ὁ ἄνω διακομίζω ἐθέλω ἀγαθός αὐτός τε καί χορηγός , καί περί ὁ ὑπάρχω αὐτός , οὐδείς αὐτός ἔτι δήω πρός ὁ οἶδα ὁ ὁδός . ἐπειδή δέ οὗτος συμπίπτω ὁ , « οὐδείς ἔρχομαι πρός ὁ πατήρ , εἰμί μή διά ἐγώ , » θήρ δή τίς καί πρός αὐτός λέγω , ὁ ὅς Levit . xix , 2 .