cyrillus-theology.commentarii-in-joannem pg074_0170.1
τῆς ὄψεως αὐτοῦ , νῦν ἐξαφανίζεται λέγων οὐκ ἀνθρώπων , οὐδὲ δι’ ἀνθρώπων , καίτοι προκεχωρισμένος εἰς ἀποστολὴν διὰ ’Ιησοῦ Χριστοῦ ; Τί δὲ ὅμως αὐτὸν οὐκ εἰδέναι κατὰ σάρκα φησίν ; “ Αο’ οὖν , εἰπέ μοι , τὸν ἀγοράσαντα αὐτὴν δεσπότην ἡμῶν ; μὴ γένοιτο · φρονεῖ γὰρ ὀρθῶς . Τετελειωμένου γὰρ ἤδη καὶ εἰς πέρας ἡκόντος τοῦ καιροῦ ἐπὶ τῆς νοουμένης τῷ Μονογενεῖ κενώσεως , ἤτοι ταπεινώσεως , οὐκ ἐξ ὧν ὁρᾶται κεκενωμένος , μᾶλλον δὲ ἐξ ὧν ἐστὶ κατὰ φύσιν Θεός , διακηρύττειν τε αὐτὸν καὶ ἐπιγινώσκειν ἐπειγεται . Γνωσθέντος γὰρ ἀπαξ καὶ παραδεχθέντος τοῦ ὅτι γέγονεν ἄνθρωπος , ἔδει λοιπὸν ἐκεῖνο διδάσκεσθαι τοὺς πεπιστευκότας , ὅτι καὶ Θεὸς κατὰ φύσιν ἐστίν , διὰ τοῦτο μᾶλλον τοῖς θεοπετείς περὶ αὐτοῦ λόγοις , ἢ τοῖς ἑτέροις ἐφάρεται . Θαυμάζω δὲ ὅπως οὐκ ἐρυθριᾷ , λέγων , ὡς ἐπειπερ μόνα τὰ ὁμογενῆ τὴν πρὸς ἀλλήλα σύγκρισιν ὑπιδέχεται , ἀνάγκη αὐτοὺς ὁμολογήσαι , ὅτι ὁ Πατὴρ μείζων τῆς τοῦ Μονογενοῦς θεότητος ὑπάρχει . Οὐκ αἰσθάνεται γὰρ , ὡς εἰκός , τὸν οἰκεῖον ἑαυτῷ ἐξορλισάμενον λόγον . Λεγέτω γὰρ ἡμῖν ἐκεῖνο χρησίμως ἐρωτῶσι · βουλομένοις · Αἱ πρὸς ἀλλήλα τῶν ὁμοειδῶν συγκρίσεις ἀπὸ ποιῶν μᾶλλον ἐπιτελοῦντο πρεπωδέστερον ; “ Αρ’ ἐξ ὧν εἰσι , κατὰ γε τὸν τῆς φύσεως κοινὸν λόγον , ἢ ἐξ ὧν ἕκαστον ἔχει τῶν ὡσα προσεῖναι τε καὶ ἀπογίνεται , ἐνυπάρχει τε καὶ οὐκ ἐνυπάρχει , δι’ αἰτίας εὐλόγους ; Οἷον δὲ δή τι φημι ( παραθήσω γὰρ ἐκεῖνο λαβὼν ὅπερ αὐτὸς ἡμῖν ἐλοξεκώμικεν εἰς παραδείγματος λόγον ) , εἰ τις ἄνθρωπον τῷ ἀνθρώπῳ ἐθέλῃ πρὸς σύγκριναι , εἰς μὲν τὸν ἕνα καὶ κοινὸν τῆς οὐσίας ἀποβλέψας λόγον , οὐδεμίαν ἐπ’ ἀμφοῖν εὑροῖ διαφοράν . Οὐδὲ γὰρ ἄνθρωπος ἀνθρώπου διολίσει ποτὲ κατὰ γε τὸ εἶναι ζῷον λογικόν , θνητόν , νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν . Οὕτως γὰρ ἐν ἅπασι εἰς τε τῆς οὐσίας αὐτῆς ὁρος · ἀλλ’ οὐδ’ ἵππος ἵππου , κατ’ αὐτὸ γε τοῦτο τὸ ἵππος εἶναι φημι . Διαφέρει δὲ ἄνθρωπος ἀνθρώπου , καθ’ ἑντινα οὖν ἐπιστήμην , οἷον γραμματικήν , ἢ καὶ καθ’ ἑτέρους τινὰς τοιούτους τρόπους . Ἄλλα ταῦτα μὲν οὐχ ἀφεται τῆς οὐσίας , αἰτίας δὲ μᾶλλον ἑτέραν λαχόντα φαίνεται . Ἄλλα καὶ ἵππος μὲν ἵππου δρομικώτερος , ἢ κατὰ σῶμα μείων ἢ περιλιπθέστερος [ γρ . περιλιπτάτερος ] , πλὴν τὴν ἐν τούτοις πλεονεξίαν ἤτοι τὴν ἐλάττωσιν οὐκ ἐν ὅρῳ μεῖνεν τῆς οὐσίας εὐρήσωμεν · ἢ γὰρ ἀν’ οὐδὲν ἀλλήλων διέγνεγκε τὰ εἰς σύγκρισιν ἀναβαίνοντα τὴν πρὸς ἀλλήλα . Μείων γὰρ ἄνθρωπος ἀνθρώπου τυχὸν ἤττον τὸ μείζον ἔχων , καθόσον εἰσὶν ἄνθρωποι , πῶς ἂν ὁμῶς νοοῖτο καὶ λέγοιτο ; Οὐκοῦν , ἐν ἴσω μέτρῳ πᾶσι τοῖς ὁμοειδεῖσι τὰ φυσικά , διάφορα δὲ τὰ ἐνόντα φαίνεται , καὶ κατὰ τὸν τοῦ συμβεβηκότος ἐξωθεν ἐγκείμενον λόγον . Οὕτω , ἐπειδὴπερ κατὰ τὴν ἐκείνου πρότασιν ἤτοι φωνὴν ( ἀνθέξομαι γὰρ αὐτῆς ) μόνα τὰ ὁμογενῆ τὴν πρὸς ἀλλήλα σύγκρισιν οἰκειότερον ἐπιδέχεται , ὁμολογεῖτω πρῶτον ὡς ὁμογενὲς ἐστὶν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ , τοῦτ’ ἐστίν , ὁμοούσιος · οὕτω γὰρ νοήσεις τὸ ὁμογενές · ἀνθρώπων γὰρ ἀνθρώπῳ συγκρινέσθαι δεῖν ἐδοκίμασεν , ἀλλὰ καὶ ἵππον ἵππῳ · καὶ διδάσκέτω λοιπὸν τὴν αἰτίαν δι’ ἣν ὁ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ συγκρινόμενος
Lemmas: ὁ ὄψις αὐτός , νῦν ἐξαφανίζω λέγω οὐ ἄνθρωπος , οὐδέ διά ἄνθρωπος , καίτοι προχωρίζω εἰς ἀποστολή διά Ἰησοῦς Χριστός ; τις δέ ὅμως αὐτός οὐ οἶδα κατά σάρξ φημί ; “ άου οὖν , εἶπον ἐγώ , ὁ ἀγοράζω αὐτός δεσπότης ἐγώ ; μή γίγνομαι · φρονέω γάρ ὀρθῶς . τελειόω γάρ ἤδη καί εἰς πέρας ἥκω ὁ καιρός ἐπί ὁ νοέω ὁ Μονογενής κένωσις , ἤτοι ταπείνωσις , οὐ ἐκ ὅς ὁράω κενόω , μᾶλλον δέ ἐκ ὅς εἰμί κατά φύσις Θεός , διακηρύσσω τε αὐτός καί ἐπιγιγνώσκω ἐπείγω . γιγνώσκω γάρ ἅπαξ καί παραδέχομαι ὁ ὅτι γίγνομαι ἄνθρωπος , ἐσθίω λοιπός ἐκεῖνος διδάσκω ὁ πιστεύω , ὅτι καί θεός κατά φύσις εἰμί , διά οὗτος μᾶλλον ὁ θεοπετείς περί αὐτός λόγος , ἢ ὁ ἕτερος φέρω . θαυμάζω δέ ὅπως οὐ ἐρυθριάω , λέγω , ὡς ἐπεί μόνος ὁ ὁμογενής ὁ πρός ἀλλήλων σύγκρισις ὑποδέχομαι , ἀνάγκη αὐτός ὁμολογέω , ὅτι ὁ πατήρ μείζων ὁ ὁ Μονογενώ θεότης ὑπάρχω . οὐ αἰσθάνομαι γάρ , ὡς εἰκός , ὁ οἰκέω ἑαυτοῦ ἐξορλισάμενον λόγος . λέγω γάρ ἐγώ ἐκεῖνος χρήσιμος ἐρωτάω · βούλομαι · ὁ πρός ἀλλήλων ὁ ὁμοειδής σύγκρισις ἀπό ποιέω μᾶλλον ἐπιτελέω πρεπώδης ; “ Ἀρή ἐκ ὅς εἰμί , κατά γε ὁ ὁ φύσις κοινός λόγος , ἢ ἐκ ὅς ἕκαστος ἔχω ὁ ὠθέω πρόσειμι τε καί ἀπογίγνομαι , ἐν-ὑπάρχω τε καί οὐ ἐν-ὑπάρχω , διά αἴτιος εὔλογος ; οἷος δέ δή τίς φημί ( παρατίθημι γάρ ἐκεῖνος λαμβάνω ὅσπερ αὐτός ἐγώ ελοξεκωμιαν εἰς παράδειγμα λόγος ) , εἰμί τις ἄνθρωπος ὁ ἄνθρωπος ἐθέλω πρός συγκρίνω , εἰς μέν ὁ εἷς καί κοινός ὁ οὐσία ἀποβλέπω λόγος , οὐδείς ἐπί ἄμφω εὑρίσκω διαφορά . οὐδέ γάρ ἄνθρωπος ἄνθρωπος διολισεω ποτέ κατά γε ὁ εἰμί ζῷον λογικός , θνητός , νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός . οὕτως γάρ ἐν ἅπας εἰς τε ὁ οὐσία αὐτός ὄρος · ἀλλά οὐδέ ἵππος ἵππος , κατά αὐτός γε οὗτος ὁ ἵππος εἰμί φημί . διαφέρω δέ ἄνθρωπος ἄνθρωπος , κατά Εντίνα οὖν ἐπιστήμη , οἷος γραμματικός , ἢ καί κατά ἕτερος τις τοιοῦτος τρόπος . ἄλλος οὗτος μέν οὐ ἀφέτης ὁ οὐσία , αἴτιος δέ μᾶλλον ἕτερος λαγχάνω φαίνω . ἄλλος καί ἵππος μέν ἵππος δρομικός , ἢ κατά σῶμα μείων ἢ περιλιπθέστερος [ γρ . περιλιπτάτερος ] , πλήν ὁ ἐν οὗτος πλεονεξία ἤτοι ὁ ἐλάττωσις οὐ ἐν ὅρος μένω ὁ οὐσία εὑρίσκω · ἢ γάρ ἄνω οὐδείς ἀλλήλων διαγιγνώσκω ὁ εἰς σύγκρισις ἀναβαίνω ὁ πρός ἀλλήλων . μείων γάρ ἄνθρωπος ἄνθρωπος τυγχάνω κακός ὁ μείζων ἔχω , καθόσον εἰμί ἄνθρωπος , πῶς εἄν ὁμῶς νοέω καί λέγω ; οὐκοῦν , ἐν ἴσος μέτρον πᾶς ὁ ὁμοειδής ὁ φυσικός , διάφορος δέ ὁ ἔνειμι φαίνω , καί κατά ὁ ὁ συμβεβηκός ἐξωθεν ἔγκειμαι λόγος . οὕτως , ἐπεί κατά ὁ ἐκεῖνος πρότασις ἤτοι φωνή ( ἀντέχω γάρ αὐτός ) μόνος ὁ ὁμογενής ὁ πρός ἀλλήλων σύγκρισις οἰκεῖος ἐπιδέχομαι , ὁμολογέω πρῶτος ὡς ὁμογενής εἰμί ὁ υἱός ὁ πατήρ , οὗτος εἰμί , ὁμοούσιος · οὗτος γάρ νοέω ὁ ὁμογενής · ἄνθρωπος γάρ ἄνθρωπος συγκρίνω δήω δοκιμάζω , ἀλλά καί ἵππος ἵππος · καί διδάσκω λοιπός ὁ αἴτιος διά ὅς ὁ ὁ Θεός καί πατήρ συγκρίνω