cyrillus-theology.ad-calosyrium-epist-83 pg076_0570.1
μὲν πλείων ἡ φρόνησις πρόσεστιν , ὁ δὲ φρενῶν ἔνδειαν κέκτηται , καὶ παραπαίουσιν αὖθις ἕτεροι ; Νοῦς μὲν γὰρ ἀληθῶς εἷς καὶ αὐτὸς ἐκ Θεοῦ , καὶ κατὰ ἰσότητα τοῖς ἀνθρώποις πᾶσι κεχάρισται · Ποιήσωμεν γὰρ , φησὶν , ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ κατ’ ὁμοίωσιν . Ἀλλ’ ὅμως ὁ τοιοῦτος κατὰ τὴν τοῦ ὀργάνου διάπλασιν ( ὄργανον δὲ νόδε , ὁ ἐγκέφαλος ) καὶ τὰς ἐνεργείας αὐτοῦ παραδείκνυσιν . Καθάπερ γὰρ ὁ αἰσθητὸς οὗτος ἥλιος λαμπρότατος μὲν ἔκτισται παρὰ τοῦ Δημιουργοῦ , ὡς ἐντεῦθεν τὸ περίγειον ἅπαν καταρωτίζειν τῇ ἀπλέτῳ λαμπρότητι · ἀλλ’ ὅμως κατὰ τὴν τοῦ ἀέρος εἴτε λεπτότητα , εἴτε παχύτητα , πρὸς ἡμᾶς τὰς ἀκτῖνας ἀφίησιν · οὕτω καὶ ὁ ἡμέτερος νοῦς κατὰ τὴν ὀργάνου ποιότητα , καὶ τὴν αὐτοῦ ἐνέργειαν δείκνυσιν . Ὅτι δὲ ἡ τοῦ νοὸς ἡμῶν ἔλλαμψις ὑπὸ τοῦ σαρκίνου τούτου συνεσκίασται πάγους , καθάπερ ὑπὸ νέφους ὁ ἥλιος , ἡ μετὰ ταῦτα κατάστασις ἀριδήλως τοῦτο παρίστησιν . Ὅθεν καὶ ἄλλο ; ἄλλου σήμερον ὑπερέχει , κατά γε λόγον καὶ σύνεσιν · καὶ τούτου ἕνεκεν μὴ ἀντίπιπτε , μηδὲ κατηγόρει τοῦ Δημιουργοῦ τῆς ἀνισότητος ἕνεκεν · ἡ τααύτη γὰρ ἀνισότης ἰσονομίαν τοῖς πᾶσι προὐβέβησεν . Εἰ μὴ γὰρ τοῦτο ἦν , οὐκ ἂν οἱ πλείους εἰς ὑποταγὴν κατεφέροντο · οὐκ ἂν ὁ ἄρρων καὶ ἄκαν οὐ συνετῷ ὑπετάσσετο . Καὶ ταῦτα μὲν ἡ φύσις ποιεῖ κατὰ τὴν ἑαυτῆς ἀνωλοβίαν , ὡς ὁ μέγας ἔφη θεόλοιος . Οἰκείω ; θείῳ προστάγματι κατὰ πάντων αὐτὴ χωρεῖ διὰ πάντα , ἀρχῆθεν λαληθέντι τῆς κτίσεως · καὶ πρόσχε ; εἰ βούλει , τοῖς λαγωνένοις . Εἶπε κατ’ ἀρχὰς ὁ Θεός · Ἐξαγαγέτων ἡ γῆ βοτάνην . Ἐκ τότε λοιπὸν οὐ παύεται ἡ γῆ καθ’ ἑκατέρου ἕτος , τῆς φωνῆς ἐκείνης οἱονεὶ μεμνημένη , βοτάνας τε ἀγχυμωνεῖν καὶ πρὸς γένεσιν ἄγειν αὐτάς . Πλὴν εἴ γε καὶ θείας ἤκουσε φωνῆς , ἀλλὰ φωνικῶς ἐκ τότε τὸ ἔργον αὐτῆς οὐ διαλείπει ποιοῦτα · καὶ ὅρα νουνεχῶς · ἔνθα γὰρ πετρώδης ἐστὶ γῆ , καὶ σκληρὰ , καὶ ἀντίπυος , ἡ τοιαύτη παντάπασιν ἄκαρπος , καὶ πρὸς τὸ ἑαυτῆς ἔργον ἀνεπιτήδειος · ἔνθα δὲ λιπάρα τε καὶ εὔκαρπα , ἐκεῖσε καὶ πλῆθος βοτανῶν ἀναδίδοται . Αὐτὸ δὲ τοῖσα καὶ ἐπὶ τῆς γυναικείας μήτρας ἔστιν ἰδεῖν . Αὐξάρεσθε μὲν γὰρ , εἶπεν ὁ Θεὸς , καὶ κληθύνεσθε . Ἐφ’ ᾧ καὶ συμπλεκομένων ἀλλήλων συνεύνων , εἰς πλῆθος τὸ ἀνθρώπων γένος ἐπαύξεται . Ἀλλ’ ἔνθα δύσκριτος εὑρεθείη ὅπως δήποτε μήτρα , στάδια παντάπασίν ἐστι τοιαύτη , καὶ πρὸς τεκνογονίαν ὅλοι ; οὐκ εὔλεπος . Οὕτω μὲν οὖν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος διανοεῖσθαι ἄξιον . Εἰ γὰρ καὶ εἴρηται ὁ Θεός · Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν ( εἰκὼν δὲ τῷ Θεῷ , ὡς ἄνωθεν εἴρηται , ὁ ἡμέτερος νοῦς ) , ἀλλ’ ὅμως κατὰ τὴν ὀργάνου διάθεσιν , καὶ τὴν αὐτοῦ ἐνέργειαν δείκνυσι . Ταύτησι καὶ ὑγιῶς μὲν ἔχοντος τοῦ ὀργάνου , κατὰ φύσιν καὶ ὁ νοῦς ἐνεργεῖ · παραφθαρέντος δὲ αὐτοῦ ὅπως ; δήποτε , τηνικαῦτα καὶ ὁ νοῦς ταῖς αὐτοῦ ἐνεργείαις οὐκ εὔθετος , εἰ καὶ καθ’ ἑαυτὸν αὐτὸς μηδὲν παραβλάπτεται . Καὶ καθάπερ ἐπὶ κιθαρῳδοῦ καὶ κιθάρας ἔστιν ἰδεῖν , τὴν μὲν ἐρμονίαν τοῦ ὀργάνου πολλάκις διαφωνεῖν , αὐτὸν δὲ τὸν τεχνίτην ἐν μηδενὶ τὴν τέχνην παραβλαπτόμενον · οὕτω δὴ κἂν τῇ ἡμετέρῳ νοῒ καὶ αὐτῷ τῷ ὀργάνῳ δι’ οὗ εἴωθεν αὐτὸς ἐνεργεῖν , ἀπαραλλάκτως νόμιζε γίνεσθαι . Ὥστε νοῦς μὲν ὁ αὐτὸς ἅπασι κατὰ τὴν τοῦ ἡλίου εἰκόνα , ὅτι διὰ τοῦ θείου συνέστησεν ἐμφυσήματος · τὰ ὄργανα δὲ διενήνοχεν , ὡς ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων τὴν σύστασιν ἔχοντα · κατ’ αὐτὰ λοιπὸν καὶ ὁ νοῦς ἐνεργεῖ . Καὶ πλέον μὴ θαύμαζε . Καὶ γὰρ πάνυ συμφρόντως , ὡς εἴρηται , τοῖς τέσσαρσι στοιχείοις ἐπέτρεψε κατ’ ἀρχὰς ὁ Θεὸς ὁμοῦ τε συέρχεσθαι , καὶ τὸν χοϊκὸν ἄνθρωπον ἀποτελεῖν τουτονί . Ἐντεῦθεν ἡ τῶν σωμάτων ἡμῶν διαφορὰ , ὡς εὖπε ·
Lemmas: μέν πολύς ὁ φρόνησις πρόσειμι , ὁ δέ φρήν ἔνδεια κτάομαι , καί παραπαίω αὖθις ἕτερος ; Νοῦς μέν γάρ ἀληθῶς εἷς καί αὐτός ἐκ θεός , καί κατά ἰσότης ὁ ἄνθρωπος πᾶς χαρίζομαι · ποιέω γάρ , φημί , ἄνθρωπος κατά εἰκών ἡμέτερος καί κατά ὁμοίωσις . ἀλλά ὅμως ὁ τοιοῦτος κατά ὁ ὁ ὄργανον διάπλασις ( ὄργανον δέ νο , ὁ ἐγκέφαλος ) καί ὁ ἐνέργεια αὐτός παραδείκνυμι . καθά γάρ ὁ αἰσθητός οὗτος ἥλιος λαμπρός μέν κτίζω παρά ὁ Δημιουργός , ὡς ἐντεῦθεν ὁ περίγειος ἅπας καταρτίζω ὁ ἄπλετος λαμπρότης · ἀλλά ὅμως κατά ὁ ὁ αέρας εἴτε λεπτότης , εἴτε παχύτης , πρός ἐγώ ὁ ἀκτίς ἀφίημι · οὕτως καί ὁ ἡμέτερος Νοῦς κατά ὁ ὄργανον ποιότητα , καί ὁ αὐτός ἐνέργεια δείκνυμι . ὅτι δέ ὁ ὁ νοῦς ἐγώ ἔλλαμψις ὑπό ὁ σάρκινος οὗτος συσκιάζω πάγος , καθά ὑπό νέφος ὁ ἥλιος , ὁ μετά οὗτος κατάστασις ἀρίδηλος οὗτος παρίστημι . ὅθεν καί ἄλλος ; ἄλλος σήμερον ὑπερέχω , κατά γε λόγος καί σύνεσις · καί οὗτος ἕνεκα μή ἀντιπίπτω , μηδέ κατηγορέω ὁ Δημιουργός ὁ ἀνισότης ἕνεκα · ὁ ταύτη γάρ ἀνισότης ἰσονομία ὁ πᾶς προβαίνω . εἰμί μή γάρ οὗτος εἰμί , οὐ ἄν ὁ πολύς εἰς ὑποταγή καταφέρω · οὐ ἄν ὁ Ἄρρων καί ἄκαν οὐ συνετός ὑποτάσσω . καί οὗτος μέν ὁ φύσις ποιέω κατά ὁ ἑαυτοῦ ανωλοβια , ὡς ὁ μέγας φημί θεόλοιος . οἰκέω ; θεῖος πρόσταγμα κατά πᾶς αὐτός χωρέω διά πᾶς , ἀρχῆθεν λαλέω ὁ κτίσις · καί προέχω ; εἰμί βούλομαι , ὁ λαγωνένοις . λέγω κατά ἀρχή ὁ θεός · ἐξάγω ὁ γῆ βοτάνη . ἐκ τότε λοιπός οὐ παύω ὁ γῆ κατά ἑκάτερος ἔτος , ὁ φωνή ἐκεῖνος οἱονεί μιμνήσκω , βοτάνη τε ἀγχυμωνεῖν καί πρός γένεσις ἄγω αὐτός . πλήν εἰμί γε καί θεῖος ἀκούω φωνή , ἀλλά φωνικός ἐκ τότε ὁ ἔργον αὐτηες͂ς οὐ διαλείπω ποιέω · καί ὁράω νουνεχής · ἔνθα γάρ πετρώδης εἰμί γῆ , καί σκληρός , καί ἀντίπυος , ὁ τοιοῦτος παντάπασι ἄκαρπος , καί πρός ὁ ἑαυτοῦ ἔργον ἀνεπιτήδειος · ἔνθα δέ Λιπάρα τε καί εὔκαρπος , ἐκεῖσε καί πλῆθος βοτάνη ἀναδίδωμι . αὐτός δέ τοῖος καί ἐπί ὁ γυναικεῖος μήτρα εἰμί ὁράω . Αὐξάρεσθε μέν γάρ , λέγω ὁ θεός , καί καλέω . ἐπί ὅς καί συμπλέκω ἀλλήλων σύνευνος , εἰς πλῆθος ὁ ἄνθρωπος γένος ἐπαυξάνω . ἀλλά ἔνθα δύσκριτος εὑρίσκω ὅπως δήποτε μήτρα , στάδιον παντάπασι εἰμί τοιοῦτος , καί πρός τεκνογονία ὅλος ; οὐ εὔλεπος . οὕτως μέν οὖν ἐπί ὁ πρόκειμαι ζήτημα διανοέω ἄξιος . εἰμί γάρ καί λέγω ὁ θεός · ποιέω ἄνθρωπος κατά εἰκών ἡμέτερος ( εἰκών δέ ὁ θεός , ὡς ἄνωθεν λέγω , ὁ ἡμέτερος Νοῦς ) , ἀλλά ὅμως κατά ὁ ὄργανον διάθεσις , καί ὁ αὐτός ἐνέργεια δείκνυμι . οὗτος καί ὑγιής μέν ἔχω ὁ ὄργανον , κατά φύσις καί ὁ Νοῦς ἐνεργέω · παραφθείρω δέ αὐτός ὅπως ; δήποτε , τηνικαῦτα καί ὁ Νοῦς ὁ αὐτός ἐνέργεια οὐ εὔθετος , εἰμί καί κατά ἑαυτοῦ αὐτός μηδείς παραβλάπτω . καί καθά ἐπί κιθαρῳδός καί κιθάρα εἰμί ὁράω , ὁ μέν ἐρμονίαν ὁ ὄργανον πολλάκις διαφωνέω , αὐτός δέ ὁ τεχνίτης ἐν μηδείς ὁ τέχνη παραβλάπτω · οὕτως δή κἀν ὁ ἡμέτερος νοῦς καί αὐτός ὁ ὄργανον διά ὅς εἴωθα αὐτός ἐνεργέω , ἀπαράλλακτος νομίζω γίγνομαι . Ὥστος Νοῦς μέν ὁ αὐτός ἅπας κατά ὁ ὁ ἥλιος εἰκών , ὅτι διά ὁ θεῖος συνίστημι ἐμφύσημα · ὁ ὄργανον δέ διαφέρω , ὡς ἐκ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ὁ σύστασις ἔχω · κατά αὐτός λοιπός καί ὁ Νοῦς ἐνεργέω . καί πλείων μή θαυμάζω . καί γάρ πάνυ σύμφρων , ὡς λέγω , ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ἐπιτρέπω κατά ἀρχή ὁ θεός ὁμοῦ τε συερχομαι , καί ὁ χοικός ἄνθρωπος ἀποτελέω οὗτος . ἐντεῦθεν ὁ ὁ σῶμα ἐγώ διαφορά , ὡς εὖπος ·