critobulus.fragmenta 5.xvii
Ἐν ταύταις δὲ ταῖς ἡμέραις , θέρους μεσοῦντος ἤδη , καὶ ἡ λοιμώδης νόσος παντὶ τῷ θέματι Θρᾴκης τε καὶ Μακεδονίας ἐνέσκηψεν , ἀρξαμένη μὲν ἀπὸ Θετταλίας καὶ τῶν ταύτῃ προσχώρων ( οὐκ οἶδ’ ὅθεν αὐτοῦ τὴν ἀρχὴν ἐπελθοῦσα ) , ἐπινεμησαμένη δὲ καὶ διαφθείρασα πάσας τὰς ἐν τῇ μεσογείᾳ καὶ παραλίᾳ τούτων πόλεις καὶ χώρας , διαβᾶσα δὲ καὶ ἐς τὴν Ἀσίαν , πᾶσαν τὴν παραλίαν Ἑλλησπόντου τε καὶ Προποντίδος διέφθειρε καὶ ἠρήμωσεν , καὶ ἐς τὴν μεσόγειαν ἀναβᾶσα τήν τε τοῦ Προυσίου καὶ τὰ περὶ αὐτὴν ἅπαντα καὶ μέχρι Γαλατίας καὶ δὴ καὶ Γαλατίαν αὐτὴν ἐλυμήνατο καὶ ἠφάνισεν · ( 2 ) ἐς δὲ τὴν μεγάλην ἐσκωμάσασα πόλιν , τὴν Κωνσταντίνου φημὶ , τί χρὴ καὶ λέγειν ὡς ἄπιστόν τι πάθος ἐν αὐτῇ καὶ ἀκοαῖς ὅλως ἄβατον καὶ ἀφόρητον κατειργάσατο ; Ἐξεκομίζοντο μὲν καθ’ ἡμέραν τῶν ἀπολωλότων πλῆθος ἀριθμοῦ κρεῖττον , οἱ δὲ θάπτοντες οὐκ ἤρκουν ἐς τὰς ταφάς · οὐ γὰρ ήσαν · οἱ μὲν γὰρ δεδιότες τὸν φθόρον ἔφευγον ἀμεταστρεπτὶ , οὐδὲ τῶν μάλιστα οἰκείων ποιούμενοι πρόνοιαν ἢ ὅλως ἐπιστρεφόμενοι , καίτοι πολλάκις μετ’ οἰμωγῆς καὶ θρήνων ἀνακαλούμένων αὐτοὺς , ἀλλὰ καταλιμπάνοντες νοσοῦντες ἀτημελήτους , καὶ τεθνεῶτας ἀτάφους · οἱ δὲ καὶ αὐτοὶ ἦσαν ἀναπεπλησμένοι τῆς λύμης καὶ ὅλως δυσθανατοῦντες καὶ οὐδὲ ἑαυτοῖς δυνάμενοι βοηθεῖν . ( 3 ) Εἰσὶ δὲ οἳ καὶ κατακλείσαντες ἑαυτοὺς ἐν τοῖς δωματίοις ἔμενον ἀπρόϊτοι , καὶ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν αὐτοῦ θνήσκοντες ἔκειντο ἄταφοι ἐπὶ δυσὶ καὶ τρισὶν ἡμέραις ἀγνοούμενοι πολλάκις , ἐθάπτοντο δὲ καὶ ξύνδυο καὶ ξύντρεις καὶ κατὰ πλείους πολλάκις μιᾷ παραδιδόμενοι θήκῃ , καὶ ὁ θάπτων σήμερον ἕτερον αὔριον ὑπ’ ἄλλου ἐθάπτετο , πρεσβῦται δὲ καὶ θῦται καὶ ἱερεῖς οὐκ ἤρκουν ἐς τὰς ἐκφορὰς καὶ ἐξόδους καὶ τὰς ἐπιταφίους ᾠδὰς καὶ εὐχὰς , οὐδὲ τῇ γῇ κρύπτειν τοὺς ἀπογινομένους , ἀλλ’ ἐξέκαμον · πανημέριοι γὰρ διακαρτεροῦντες ἄβρωτοι καὶ ἄσιτοι θέρους ἀντέχειν ὅλως οὐκ εἶχον , ἀπέθνησκον δὲ οἱ μὲν τριταῖοι , οἱ δὲ τεταρταῖοι , οἱ δὲ καὶ ἑβδομαῖοι . ( 4 ) Καὶ τὸ δεινὸν καθ’ ἡμέραν ἐπεδίδου διὰ πάσης ἡλικίας ἤδη χωροῦν , καὶ ἐπὶ μᾶλλον ἐξήπτετο , καὶ ἡ πόλις ἐκενώθη τῶν οἰκητόρων , ἀστῶν τε καὶ ξένων , καὶ χωρίου ἔρημόν τι ὅλως ἀνθρώπων ἐδόκει εἶναι , τῶν μὲν ἀπολωλότων τε καὶ ἀπολλυμένων τῇ νόσῳ , τῶν δὲ , ᾗπερ ἔφην , ἐξοικιζομένων τε καὶ φευγόντων , τῶν δὲ ἐν τοῖς οἴκοις ὥσπερ καταδίκων ἀποκεκλεισμένων · καὶ ἡ ἀθυμία πολλὴ καὶ ἡ λύπη οὐ φορητὴ καὶ κοπετὸς καὶ ὀλαφυρμὸς πανταχοῦ , καὶ ἡ ἀπόγνωσις καὶ δυσελπιστία τὰς πάντων ἐκράτει ψυχὰς , καὶ ἡ τῆς προνοίας ὅλως ἐξερρύηκε δόξα , καὶ πάντα εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχε ἐνομίζετο φέρεσθαι , ὡς οὐδενὸς ἐπιστατοῦντος τῶν γινομένων . Οὕτω πάντας ἐξέπληξε ὁ τοῦ πάθους παράλογος .
Lemmas: ἐν οὗτος δέ ὁ ἡμέρα , θέρος μέσος ἤδη , καί ὁ λοιμώδης νόσος πᾶς ὁ θέμα Θρᾴκη τε καί Μακεδονία ἐνσκήπτω , ἄρχω μέν ἀπό Θεσσαλία καί ὁ οὗτος πρόσχωρος ( οὐ οἶδα ὅθεν αὐτός ὁ ἀρχή ἐπέρχομαι ) , ἐπινέμω δέ καί διαφθείρω πᾶς ὁ ἐν ὁ μεσόγεια καί παράλιος οὗτος πόλις καί χώρα , διαβαίνω δέ καί εἰς ὁ Ἀσία , πᾶς ὁ παράλιος Ἑλλήσποντος τε καί Προποντίς διαφθείρω καί ἐρημόω , καί εἰς ὁ μεσόγεια ἀναβαίνω ὁ τε ὁ Προυσίας καί ὁ περί αὐτός ἅπας καί μέχρι Γαλατία καί δή καί Γαλατία αὐτός λυμαίνομαι καί ἀφανίζω · ( 2 ) εἰς δέ ὁ μέγας εἰσκωμάζω πόλις , ὁ Κωνσταντῖνος φημί , τίς χρή καί λέγω ὡς ἄπιστος τίς πάθος ἐν αὐτός καί ἀκοή ὅλως ἄβατος καί ἀφόρητος κατεργάζομαι ; ἐκκομίζω μέν κατά ἡμέρα ὁ ἀπόλλυμι πλῆθος ἀριθμός ἀγαθός , ὁ δέ θάπτω οὐ ἀρκέω εἰς ὁ ταφή · οὖον γάρ ἀείδω · ὁ μέν γάρ δείδω ὁ φθόρος φεύγω ἀμεταστρεπτί , οὐδέ ὁ μάλιστα οἰκέω ποιέω πρόνοια ἢ ὅλως ἐπιστρέφω , καίτοι πολλάκις μετά οἰμωγή καί θρῆνος ἀνακαλέω αὐτός , ἀλλά καταλείπω νοσέω ἀτημέλητος , καί θνῄσκω ἄταφος · ὁ δέ καί αὐτός εἰμί ἀναπίμπλημι ὁ λύμη καί ὅλως δυσθανατέω καί οὐδέ ἑαυτοῦ δύναμαι βοηθέω . ( 3 ) εἰσί δέ ἕ καί κατακλείω ἑαυτοῦ ἐν ὁ δωμάτιον μένω ἀπρόϊτος , καί πολύς ἐκ αὐτός αὐτός θνήσκω κεῖμαι ἄταφος ἐπί δύο καί τρεῖς ἡμέρα ἀγνοέω πολλάκις , θάπτω δέ καί σύνδυο καί σύντρεις καί κατά πλείων πολλάκις εἷς παραδίδωμι θήκη , καί ὁ θάπτω σήμερον ἕτερος αὔριον ὑπό ἄλλος θάπτω , πρεσβύτης δέ καί θύτης καί ἱερεύς οὐ ἀρκέω εἰς ὁ ἐκφορά καί ἔξοδος καί ὁ ἐπιτάφιος ἀοιδή καί εὐχή , οὐδέ ὁ γῆ κρύπτω ὁ ἀπογίγνομαι , ἀλλά ἐκκάμνω · πανημέριος γάρ διακαρτερέω ἄβρωτος καί ἄσιτος θέρος ἀντέχω ὅλως οὐ ἔχω , ἀποθνήσκω δέ ὁ μέν τριταῖος , ὁ δέ τεταρταῖος , ὁ δέ καί ἑβδομαῖος . ( 4 ) καί ὁ δεινός κατά ἡμέρα ἐπιδίδωμι διά πᾶς ἡλικία ἤδη χωρέω , καί ἐπί μᾶλλον ἐξάπτω , καί ὁ πόλις κενόω ὁ οἰκήτωρ , ἀστός τε καί ξένος , καί χωρίον ἐρῆμος τίς ὅλως ἄνθρωπος δοκέω εἰμί , ὁ μέν ἀπόλλυμι τε καί ἀπόλλυμι ὁ νόσος , ὁ δέ , ὅσπερ φημί , ἐξοικίζω τε καί φεύγω , ὁ δέ ἐν ὁ οἶκος ὥσπερ κατάδικος ἀποκλείω · καί ὁ ἀθυμία πολύς καί ὁ λύπη οὖον φορητός καί κοπετός καί ὀλαφυρμὸς πανταχοῦ , καί ὁ ἀπόγνωσις καί δυσελπιστία ὁ πᾶς κρατέω ψυχή , καί ὁ ὁ πρόνοια ὅλως ἐκρέω δόξα , καί πᾶς εἰκῇ καί ὡς τυγχάνω νομίζω φέρω , ὡς οὐδείς ἐπιστατέω ὁ γίγνομαι . οὕτως πᾶς ἐκπλήσσω ὁ ὁ πάθος παράλογος .