critobulus.fragmenta 5.xviii
Βασιλεὺς δὲ Κωνσταντῖνος καὶ οἱ τῆς πόλεως τῷ τε ἀθρόῳ τῆς μεταβολῆς τῷ τε παραλόγῳ τῆς ἐφόδου καταπλαγέντες καὶ πόλεμον ἀκήρυκτον ἐπελθόντα σφίσι θεασάμενοι παρ’ ἐλπίδα ( καὶ γὰρ ἤδη πρὸ μικροῦ ἔτυχον γεγονυῖαι αὐτοῖς αἱ σπονδαί ) , διαπρεσβεύεσθαι μὲν τοῦ λοιποῦ περὶ τούτων καὶ ξυμβάσεων καὶ εἰρήνης μεμνῆσθαι παντάπασιν ἀπέγνωσαν · ( 2 ) ᾔδεσαν γὰρ ἀδύνατον ὂν , πρός τε τὴν τοῦ βασιλέως ὁρμὴν ἀφορῶντες καὶ τὰ γεγενημένα ὑπ’ αὐτοῦ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς , καὶ ὡς πάντα ταῦτα ἐς οὐδὲν χρηστὸν ἔφερε , πολιορκίαν δὲ προσεδόκων ὅσον οὐκ ἤδη αὐτοῖς ἔσεσθαι , καὶ πόλεμον ἄσπονδον κατὰ γῆν τε καὶ θάλασαν , καὶ ὅσα πολέμου κακὰ , ἅλωσίν τε καὶ τὰ τῆς ἁλώσεως πάθη , φόνον τε τῶν ἐν ἡλικίᾳ καὶ διαρπαγὴν τῶν ὑπαρχόντων καὶ σύλησιν ἱερῶν καὶ δουλείαν καὶ ὕβριν γυναικῶν τε καὶ παίδων · ( 3 ) οὐδὲ γὰρ ἐπὶ μικρὸν ἂν ἀντισχήσειν ᾤοντο , ἐπιόντος αὐτοῖς τοσούτου πολέμου κατὰ γῆν τε καὶ θάλασσαν · οὕτως ἠλλοίωντό τε τὰς γνώμας εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς , καὶ παντάπασιν ἀπεγνώκεσαν , καὶ χρηστὸν οὐδὲν ἐνενόουν περὶ αὑτῶν · πρὸς γὰρ τὸ ἀνέλπιστόν τε καὶ ἀδόκητον τοῖς λογισμοῖς τραπόμενοι , ἑτοίμως προίεντο σφᾶς αὐτοὺς , καὶ οὐδεμίαν εἶχον τοῦ λοιποῦ σωτηρίας ἐλπίδα · ( 4 ) αἴτιον δὲ ἦν αὐτοῖς · ἐν μὲν γὰρ ταῖς προλαβούσαις πολιορκίαις πολλὰ εἶχον τὰ βοηθοῦντα , καὶ ἐν ἐλπίσι μεγίσταις ἦσαν ἀεὶ τοῦ περιγενέσθαι · τῆς τε γὰρ κατ’ αὐτοὺς θαλάσσης ἐκράτουν , καὶ κατὰ γῆν μόνον ὁ πόλεμος αὐτοῖς ἦν , ὃν εἶχον ἀναφέρειν ῥᾳδίως , ἐν ἑνὶ μέρει τῷ κατὰ γῆν ἀντιτεταγμένοι τοῖς πολεμίοις , τά τε τῆς θαλάσσης ἑκατέρας πλώιμα ἦν ὁλκάσι τε καὶ πλοίοις μακροῖς , ἥ τε ἐμπορία καθειστήκει πολλὴν παρέχουσα τῶν ἀναγκαίων καὶ τῶν ἄλλων τὴν ἀφθονίαν , καὶ ἡ πόλις ξένων τε καὶ ἀστῶν ἔγεμε , χρήματά τε πολλὰ ἔν τε τοῖς κοινοῖς καὶ τοῖς ἰδίοις καὶ τοῖς ἱεροῖς ἀποκείμενα ἦν , ὅπλα τε καὶ νῆες καὶ βέλη τά τε ἄλλα πάντα καλῶς αὐτῇ παρεσκεύαστο , ὡς μηδὲ πολιορκίαν εἶναι τότε τὸ πρᾶγμα δοκεῖν . ( 5 ) Νῦν δὲ ταῦτα πάντα ἐς τοὐναντίον ἦν τε καὶ ἐδόκει · ἥ τε γὰρ θάλασσα φρουρίοις τὸν ἄνω καὶ κάτω πορθμὸν διείληπτο καὶ ὅλως ἄπλωτος ἦν , αἵ τε ἤπειροι ἐξεπεπολέμωντο , στόλος τε μέγας προσεδοκᾶτο καὶ τοῖς κατὰ θάλασσαν τείχεσι προσβαλεῖν , καὶ αὐτοῖς ἀδύνατα ὅλως εἶναι ἐδόκει τῷ πολέμῳ πρὸς πάντα τὸν περίβολον ἐξαρκεῖν ὀλιγανθρωπίᾳ · ἔνδειά τε παντελὴς χρημάτων καὶ κοινῶν καὶ ἰδίων ἐπῆν , ἥ τε πόλις τῶν ἀναγκαίων πάντων ἐσπάνιζεν , ἐπικουρία τε αὐτοῖς οὐδεμία οὐδαμοῦ πανταχόθεν ἐφαίνετο . ( 6 ) Οὐχ ἧττον δὲ αὐτοὺς ἔθραττε καὶ τὰ παρὰ λόγον τότε γινόμενα , ἅπερ εἰς θεοσημείαν ἐλάμβανον , σεισμοί τε ἀήθεις καὶ ξένοι καὶ βρασμοὶ γῆς τά τε ἐξ οὐρανοῦ , βρονταί τε καὶ ἀστραπαὶ καταρρηγνύμεναι καὶ κεραυνοὶ φρικώδεις καὶ σέλας ὁρώμενον καὶ πνεύματα βίαια καὶ λάβρων ὑετῶν ἐπικλύσεις τε καὶ καταφοραὶ , ἔτι δὲ ἀστέρων ἀσυνήθων ἄτακτοι φάσεις καὶ δρόμοι πεπλανημένοι καὶ πάλιν ἀφανισμοὶ , ἕτεροι δ’ αὖ κατεστηριγμένοι τε καὶ πολὺν δὴ χρόνον καπνὸν ὑποφαίνοντα · ( 7 ) ἄλλα τε πολλὰ τοιαῦτα τερατώδη τε καὶ παρὰ τὸ εἰωθὸς ὑπεσήμαινε τὸ θεῖον , τό τε μέλλον προφοιβάζοντα καὶ μεγίστην ὑποφαίνοντα καινοτομίαν τῶν καθεστώτων τε καὶ μεταβολήν · εἰκόνες τε γὰρ ἵδρουν ἐν ἱεροῖς καὶ στῆλαι καὶ ἀνδριάντες τῶν μακαρίων ἀνδρῶν , κατοχαί τε καὶ ἐνθουσιασμοὶ ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν παρὰ δόξαν ἐγίνοντο , οὐδὲν αἴσιον προμηνύουσαι , οἵ τε μάντεις ἀπαίσια πολλὰ ἐπεθείαζον , λόγιά τε παλαιὰ ᾔδετο καὶ χρησμοὶ ἀνηρευνῶντο , καὶ ὅσα ἄλλα ἐν τοῖς τοιούτοις ξυμβαίνειν φιλεῖ , πάντα ἐγίνετο , ἃ πάντα ἐς οὐδὲν χρηστὸν φέροντα φόβον τε παρεῖχε πολὺν καὶ ἀγωνίαν αὐτοῖς , καὶ ἑαυτῶν ὅλως ἐξίστα , καὶ περὶ τοῦ μέλλοντος οὐκ ἐδίδου θαρρεῖν . ( 8 ) Πλήν γε δὴ ὡς ἐν κακοῖς μικρὸν ἀναφέροντες , ἐκ τῶν ἐνόντων παρεσκευάζοντο , τάφρους τε καθαίροντες καὶ τὰ πεπονηκότα τοῦ τείχους ἀνορθοῦντες , τάς τε ἐπάλξεις ὁπλίζοντες πύργων τε καὶ μεταπυργίων , καὶ τὸ τεῖχος ἅπαν ἐπισκευάζοντες κατὰ γῆν τε καὶ θάλασσαν · ἔτι δὲ ὅπλων τε καὶ βελῶν ξυλλογὴν ἐποιοῦντο καὶ μηχανημάτων παντοίων , τά τε ἔξω τῶν φρουρίων ἐπεσκεύαζον , ὅπλα καὶ φυλακὰς ἐπιπέμποντες , τάς τε νήσους ἠσφαλίζοντο , μετὰ δὲ τὸν μέγαν λιμένα καὶ τὸ Κέρας ἅπαν , ἀπό γε τῶν τοῦ Γαλατᾶ νεωρίων μέχρι τῶν Εὐγενίου πυλῶν , ᾗπερ τὸ στενότατον ἦν , ἁλύσεσι μακραῖς διελάμβανον · ( 9 ) χρήματά τε ἀπό τε τῶν κοινῶν καὶ τῶν ἰδίων καὶ τῶν ἱερῶν ξυνέλεγον , σῖτόν τε καὶ τὰ ἐς διατροφὴν ἐσεκόμιζον , τοῖς τε ἄλλοις πᾶσιν ὡς δυνατὸν ἐξηρτύοντο καὶ τοῖς ὅλοις ἐπεσκεύαζον τὴν πόλιν τε καὶ τὰ τείχη , ὡς κατὰ γῆν καὶ θάλασσαν πολιορκηθησόμενοι .
Lemmas: Βασιλεύς δέ Κωνσταντῖνος καί ὁ ὁ πόλις ὁ τε ἀθρόος ὁ μεταβολεύς ὁ τε παράλογος ὁ ἔφοδος καταπλάσσω καί πόλεμος ἀκήρυκτος ἐπέρχομαι ὅς θεάομαι παρά ἐλπίς ( καί γάρ ἤδη πρό μικρός τυγχάνω γίγνομαι αὐτός ὁ σπονδή ) , διαπρεσβεύομαι μέν ὁ λοιπός περί οὗτος καί σύμβασις καί εἰρήνη μιμνήσκω παντάπασι ἀπογιγνώσκω · ( 2 ) οἶδα γάρ ἀδύνατος εἰμί , πρός τε ὁ ὁ βασιλεύς ὁρμή ἀφοράω καί ὁ γίγνομαι ὑπό αὐτός εὐθύς ἐκ ἀρχή , καί ὡς πᾶς οὗτος εἰς οὐδείς χρηστός φέρω , πολιορκία δέ προσδοκάω ὅσος οὐ ἤδη αὐτός εἰμί , καί πόλεμος ἄσπονδος κατά γῆ τε καί θάλλω , καί ὅσος πόλεμος κακός , ἅλωσις τε καί ὁ ὁ ἅλωσις πάθος , φόνος τε ὁ ἐν ἡλικία καί διαρπαγή ὁ ὑπάρχω καί σύλησις ἱερός καί δουλεία καί ὕβρις γυνή τε καί παῖς · ( 3 ) οὐδέ γάρ ἐπί μικρός εἄν ἀντέχω οἴομαι , ἔπειμι αὐτός τοσοῦτος πόλεμος κατά γῆ τε καί θάλασσα · οὕτως ἀλλοιόω τε ὁ γνώμη εὐθύς ἐκ ἀρχή , καί παντάπασι ἀπογιγνώσκω , καί χρηστός οὐδείς ἐννοέω περί ἑαυτοῦ · πρός γάρ ὁ ἀνέλπιστος τε καί ἀδόκητος ὁ λογισμός τρέπω , ἑτοίμως προίημι σφεῖς αὐτός , καί οὐδείς ἔχω ὁ λοιπός σωτηρία ἐλπίς · ( 4 ) αἴτιος δέ εἰμί αὐτός · ἐν μέν γάρ ὁ προλαμβάνω πολιορκία πολύς ἔχω ὁ βοηθός , καί ἐν ἐλπίς μέγας εἰμί ἀεί ὁ περιγίγνομαι · ὁ τε γάρ κατά αὐτός θάλασσα κρατέω , καί κατά γῆ μόνος ὁ πόλεμος αὐτός εἰμί , ὅς ἔχω ἀναφέρω ῥᾳδίως , ἐν εἷς μέρος ὁ κατά γῆ ἀντιτάσσω ὁ πολέμιος , ὁ τε ὁ θάλασσα ἑκάτερος πλώϊμος εἰμί ὁλκάς τε καί πλοῖον μακρός , ὅς τε ἐμπορία καθίστημι πολύς παρέχω ὁ ἀναγκαῖος καί ὁ ἄλλος ὁ ἀφθονία , καί ὁ πόλις ξένος τε καί ἀστός γέμω , χρῆμα τε πολύς ἐν τε ὁ κοινός καί ὁ ἴδιος καί ὁ ἱερός ἀπόκειμαι εἰμί , ὅπλον τε καί ναῦς καί βέλος ὁ τε ἄλλος πᾶς καλῶς αὐτός παρασκευάζω , ὡς μηδέ πολιορκία εἰμί τότε ὁ πρᾶγμα δοκέω . ( 5 ) νῦν δέ οὗτος πᾶς εἰς ἐναντίος εἰμί τε καί δοκέω · ὅς τε γάρ θάλασσα φρούριον ὁ ἄνω καί κάτω πορθμός διαλαμβάνω καί ὅλως ἄπλωτος εἰμί , ὁ τε ἤπειρος ἐκπολεμόω , στόλος τε μέγας προσδοκάω καί ὁ κατά θάλασσα τεῖχος προσβάλλω , καί αὐτός ἀδύνατος ὅλως εἰμί δοκέω ὁ πόλεμος πρός πᾶς ὁ περίβολος ἐξαρκέω ὀλιγανθρωπία · ἔνδεια τε παντελής χρῆμα καί κοινός καί ἴδιος ἔπειμι , ὅς τε πόλις ὁ ἀναγκαῖος πᾶς σπανίζω , ἐπικουρία τε αὐτός οὐδείς οὐδαμοῦ πανταχόθεν φαίνω . ( 6 ) οὐχ κακός δέ αὐτός θράσσω καί ὁ παρά λόγος τότε γίγνομαι , ὅσπερ εἰς θεοσημεία λαμβάνω , σεισμός τε ἀήθης καί ξένος καί βρασμός γῆ ὁ τε ἐκ οὐρανός , βροντή τε καί ἀστραπή καταρρήγνυμι καί κεραυνός φρικώδης καί σέλας ὁράω καί πνεῦμα βίαιος καί λάβρος ὑετός ἐπίκλυσις τε καί καταφορά , ἔτι δέ ἀστήρ ἀσυνήθης ἄτακτος φάσις καί δρόμος πλανάω καί πάλιν ἀφανισμός , ἕτερος δέ αὖος καταστηρίζω τε καί πολύς δή χρόνος καπνός ὑποφαίνω · ( 7 ) ἄλλος τε πολύς τοιοῦτος τερατώδης τε καί παρά ὁ εἴωθα ὑποσημαίνω ὁ θέω , ὁ τε μέλλω προφοιβάζω καί μέγας ὑποφαίνω καινοτομία ὁ καθίστημι τε καί μεταβολή · εἰκών τε γάρ ἱδρόω ἐν ἱερός καί στήλη καί ἀνδριάς ὁ μακάριος ἀνήρ , κατοχή τε καί ἐνθουσιασμός ἀνήρ τε καί γυνή παρά δόξα γίγνομαι , οὐδείς αἴσιος προμηνύω , ὁ τε μάντις ἀπαίσιος πολύς ἐπιθειάζω , λόγιον τε παλαιός ἀείδω καί χρησμός ἀνερευνάω , καί ὅσος ἄλλος ἐν ὁ τοιοῦτος συμβαίνω φιλέω , πᾶς γίγνομαι , ὁ πᾶς εἰς οὐδείς χρηστός φέρω φόβος τε παρέχω πολύς καί ἀγωνία αὐτός , καί ἑαυτοῦ ὅλως ἐξίστημι , καί περί ὁ μέλλω οὐ δίδωμι θαρσέω . ( 8 ) Πλῆν γε δή ὡς ἐν κακός μικρός ἀναφέρω , ἐκ ὁ ἔνειμι παρασκευάζω , τάφρος τε καθαίρω καί ὁ πονέω ὁ τεῖχος ἀνορθόω , ὁ τε ἔπαλξις ὁπλίζω πύργος τε καί μεταπύργιον , καί ὁ τεῖχος ἅπας ἐπισκευάζω κατά γῆ τε καί θάλασσα · ἔτι δέ ὅπλον τε καί βέλος συλλογή ποιέω καί μηχάνημα παντοῖος , ὁ τε ἔξω ὁ φρούριον ἐπισκευάζω , ὅπλον καί φυλακή ἐπιπέμπω , ὁ τε νῆσος ἀσφαλίζω , μετά δέ ὁ μέγας λιμήν καί ὁ Κέρας ἅπας , ἀπό γε ὁ ὁ Γαλατά νεώριον μέχρι ὁ Εὐγένιος πύλη , ὅσπερ ὁ στενός εἰμί , ἅλυσις μακρός διαλαμβάνω · ( 9 ) χρῆμα τε ἀπό τε ὁ κοινός καί ὁ ἴδιος καί ὁ ἱερός συλλέγω , σῖτος τε καί ὁ εἰς διατροφή εἰσκομίζω , ὁ τε ἄλλος πᾶς ὡς δυνατός ἐξαρτύω καί ὁ ὅλος ἐπισκευάζω ὁ πόλις τε καί ὁ τεῖχος , ὡς κατά γῆ καί θάλασσα πολιορκέω .