critobulus.fragmenta 5.v
Καταστὰς δὲ κληρονόμος μεγάλης ἀρχῆς καὶ πολλῶν μὲν χρημάτων , πολλῶν δὲ ὅπλων , πολλῶν δὲ στρατιωτῶν τε καὶ καταλόγων γενόμενος κύριος , καὶ τί γὰρ [ ἄλλο ] ἢ τὰ πλεῖστα καὶ κράτιστα τῆς Ἀσίας τε καὶ Εὐρώπης ἔχων ὑφ’ ἑαυτὸν , οὐκ ἀποχρῆν ἐνόμισεν αὑτῷ ταῦτα , οὐδὲ τοῖς παροῦσιν ἠγάπησεν , ἀλλ’ εὐθὺς πᾶσαν ἐπέτρεχε τὴν οἰκουμένην τῷ λογισμῷ , καὶ τὴν ταύτης ἀρχὴν εἶχεν ἐν νῷ , καὶ πρὸς Ἀλέξανδρον ἑώρα καὶ Πομπηίους καὶ Καίσαρας καὶ τοὺς κατ’ ἐκείνους βασιλεῖς τε καὶ στρατηγούς . ( 2 ) Εἶχε μὲν γὰρ καὶ τὴν φύσιν ξυνεργοῦσαν καλῶς , τό τε δραστήριον αὐτῆς καὶ ὀξὺ περὶ πάντα . Καὶ τὸ τῆς ψυχῆς ἄγαν ἀρχικὸν καὶ βασιλικόν · μάλιστα δὲ πρὸς τοῦτο ἐνῆγον αὐτὸν ἥ τε σοφία καὶ τὸ πάντα τὰ τῶν παλαιῶν εἰδέναι καλῶς · ἤσκητο γὰρ ἐς ἄκρον πᾶσαν τὴν Ἀράβων καὶ Περσῶν καὶ ὅση τῶν Ἑλλήνων ἐς τὴν Ἀράβων τε καὶ Περσῶν γλῶσσαν μεθηρμηνεύθη , λέγω δὴ τῶν ἀπὸ τοὺ Περιπάτου καὶ τῆς Στοᾶς , παιδευταῖς χρησάμενος Ἀράβων τε καὶ Περσῶν τοῖς σπουδαιοτάτοις τε καὶ σοφοῖς τὰ τοιαῦτα . ( 3 ) Οὕτω δὲ γνώμης ἔχων καὶ τοιούτοις χρώμενος λογισμοῖς , οὐδεμίαν ἀναβολὴν ἔτι δίδωσι τῷ τε καιρῷ καὶ τοῖς πράγμασιν , ἀλλ’ εὐθὺς ὅλος γίνεται τούτων . Καὶ πρῶτα μὲν σπένδεται Ῥωμαίοις καὶ βασιλεῖ Κωνσταντίνῳ · μετὰ δὲ τοῦτο καὶ Καραμάνῳ τῷ τῆς ἄνω Φρυγίας τε καὶ Κιλικίας ἐπάρχοντι , ἔς γε τὸ παρὸν λυσιτελεῖν τοῦτο τοῖς αὑτοῦ πράγμασιν ἡγησάμενος . ( 4 ) Ἔπειτα ἐς ἐξέτασιν καθίσταται τῆς ὅλης ἀρχῆς , τάς τε τῶν ὑπ’ αὐτῷ γενῶν σατραπείας φιλονεικῶν , καὶ τοὺς μὲν ἐκβάλλων , τοὺς δὲ ἀντεισάγων τῶν σατραπῶν ; ὅσοι τούτῳ ἐδόκουν στρατηγίᾳ τε καὶ ξυνέσει διαφέρειν τῶν ἄλλων καὶ μὴν καὶ δικαιοσύνῃ · ἐμέλησε γὰρ καὶ τούτου πρὸ τῶν ἄλλων αὐτῷ , τοῦ ὡς ἄριστα καὶ δικαιότατα τὴν ὑφ’ αὐτῷ πᾶσαν ἀρχὴν διοικεῖσθαι . ( 5 ) Ἔτι δὲ τοὺς καταλόγους καὶ τὰς τάξεις τῶν στρατευμάτων ἐξήτασε , τό τε ἱππικὸν ἅμα καὶ ὁπλιτικὸν τούς τε ἐκ τοῦ βασιλικοῦ ταμιείου τρεφομένους · καὶ μάλιστα δὴ τὴν βασίλειον αὐλὴν διὰ φροντίδος ἐποιεῖτο πολλῆς καὶ ἐς ἐπίδοσιν ἦγε · λέγω δὴ τοὺς νεοδαμώδεις τούτους καὶ πεζαιτέρους καὶ τὸ περὶ αὐτὸν ἄγημα , οὓς τῇ σφῶν γλώττῃ γενητζάρους καλεῖν εἰώθασι , νέον ξύνταγμα τῆς φωνῆς σημαινούσης , εἰδὼς ταύτῃ τὸ κράτος προσὸν αὐτῷ καὶ τῇ τοῦ σώματος φυλακῇ καὶ τῇ τῆς ὅλης ἀρχῆς . Πρὸς δὲ τούτοις ὅπλων τε καὶ βελῶν καὶ τῶν ἐς τὴν τοῦ πολέμου χρείαν τε καὶ παρασκευὴν ἀναγκαίων τε καὶ χρησίμων ξυλλογὴν ἐποιεῖτο . ( 6 ) Μετὰ δὲ ταῦτα τοὺς θησαυροὺς ἀνηρεύνα τοὺς πατρικοὺς , ἀνακρίνων ὅτι μάλιστα τοὺς τούτων ταμίας , τούς τε τῶν ἐτησίων φόρων ἄρχοντας ἀκριβῶς ἐξήταζε , καὶ ἐς ἀνάγκην ἦγε λογοθεσιῶν . Καὶ πολλὰ δὴ τῶν δημοσίων τε καὶ βασιλικῶν χρημάτων εὗρε κακῶς δαπανώμενα καὶ ἐς οὐδὲν ἀναλισκόμενα δέον , τριτημόριόν που μάλιστα τῶν ἐπετείων φόρων , ἃ καὶ τῷ βασιλικῷ ταμιείῳ ἐπανεσώσατο , ἔς τε τὸ ἑξῆς καλῶς διετήρησε τὴν τούτων φυλακὴν , τούς τε ἐτησίους φόρους ἐς μεγίστην ἐπίδοσιν ἤγαγε , πολλούς τε τῶν φορολόγων ἀρχόντων σωφρονίσας τῷ φόβῳ , καὶ πιστοὺς καὶ φρονίμους ἀντικαταστήσας αὐτῶν ἐς τὴν τούτων ξυλλογήν τε καὶ φυλακήν · ὁ γάρ τοι πατὴρ αὐτοῦ ἁπλοώτερόν πως τοῖς πράγμασι προσεφέρετο , καὶ τῶν τοιούτων βραχὺν ἐποίει λόγον . ( 7 ) Διατιθεμένῳ δὲ ταῦθ’ οὕτως τῷ βασιλεῖ καὶ τὰ κατὰ τὴν ἀρχὴν ἄριστα καὶ κάλλιστα διοικοῦντι καὶ πρὸς μειζόνων ἔργων παρασκευὴν ἑτοιμάζοντι ἐξήκει τὸ πεντηκοστὸν καὶ ἔννατον ἔτος πρὸς τοῖς ἐννακοσίοις καὶ ἑξακισχιλίοις τοῖς ὅλοις , πρῶτον δὲ τῆς ἀρχῆς τῷ βασιλεῖ .
Lemmas: καθίστημι δέ κληρονόμος μέγας ἀρχή καί πολύς μέν χρῆμα , πολύς δέ ὅπλον , πολύς δέ στρατιώτης τε καί κατάλογος γίγνομαι κύριος , καί τίς γάρ [ ἄλλος ] ἢ ὁ πλεῖστος καί ἀγαθός ὁ Ἀσία τε καί Εὐρώπη ἔχω ὑπό ἑαυτοῦ , οὐ ἀποχράω νομίζω ἑαυτοῦ οὗτος , οὐδέ ὁ πάρειμι ἀγαπάω , ἀλλά εὐθύς πᾶς ἐπιτρέχω ὁ οἰκέω ὁ λογισμός , καί ὁ οὗτος ἀρχή ἔχω ἐν νάω , καί πρός Ἀλέξανδρος ὁράω καί Πομπήϊος καί Καῖσαρ καί ὁ κατά ἐκεῖνος βασιλεύς τε καί στρατηγός . ( 2 ) ἔχω μέν γάρ καί ὁ φύσις συνεργέω καλῶς , ὁ τε δραστήριος αὐτός καί ὀξύς2 περί πᾶς . καί ὁ ὁ Ψυχή ἄγαν ἀρχικός καί βασιλικός · μάλιστα δέ πρός οὗτος ἐνάγω αὐτός ὅς τε σοφία καί ὁ πᾶς ὁ ὁ παλαιός οἶδα καλῶς · ἀσκέω γάρ εἰς ἄκρος πᾶς ὁ Ἄραψ καί Πέρσης καί ὅσος ὁ Ἕλλην εἰς ὁ Ἄραψ τε καί Πέρσης γλῶσσα μεθερμηνεύω , λέγω δή ὁ ἀπό ὅς περίπατος καί ὁ Στοά , παιδευτής χράω Ἄραψ τε καί Πέρσης ὁ σπουδαῖος τε καί σοφός ὁ τοιοῦτος . ( 3 ) οὕτως δέ γνώμη ἔχω καί τοιοῦτος χράω λογισμός , οὐδείς ἀναβολή ἔτι δίδωμι ὁ τε καιρός καί ὁ πρᾶγμα , ἀλλά εὐθύς ὅλος γίγνομαι οὗτος . καί πρῶτος μέν σπένδω Ῥωμαῖος καί βασιλεύς Κωνσταντῖνος · μετά δέ οὗτος καί Καράμανος ὁ ὁ ἄνω Φρυγία τε καί Κιλικία ἐπάρχω , εἰς γε ὁ πάρειμι λυσιτελέω οὗτος ὁ αὐτός πρᾶγμα ἡγέομαι . ( 4 ) ἔπειτα εἰς ἐξέτασις καθίστημι ὁ ὅλος ἀρχή , ὁ τε ὁ ὑπό αὐτός γένος σατραπεία φιλονεικέω , καί ὁ μέν ἐκβάλλω , ὁ δέ ἀντεισάγω ὁ σατράπης ; ὅσος οὗτος δοκέω στρατηγία τε καί σύνεσις διαφέρω ὁ ἄλλος καί μήv καί δικαιοσύνη · μέλω γάρ καί οὗτος πρό ὁ ἄλλος αὐτός , ὁ ὡς ἀγαθός καί Δίκαιος ὁ ὑπό αὐτός πᾶς ἀρχή διοικέω . ( 5 ) ἔτι δέ ὁ κατάλογος καί ὁ τάξις ὁ στράτευμα ἐξετάζω , ὁ τε ἱππικός ἅμα καί ὁπλιτικός ὁ τε ἐκ ὁ βασιλικός ταμιεῖον τρέφω · καί μάλιστα δή ὁ βασίλειος αὐλή διά φροντίς ποιέω πολύς καί εἰς ἐπίδοσις ἄγω · λέγω δή ὁ νεοδαμώδης οὗτος καί πεζαίτερος καί ὁ περί αὐτός ἄγημα , ὅς ὁ σφεῖς γλῶσσα γενητζάρους καλέω εἴωθα , νέος σύνταγμα ὁ φωνή σημαίνω , εἰδοί οὗτος ὁ κράτος πρόσειμι1 αὐτός καί ὁ ὁ σῶμα φυλακή καί ὁ ὁ ὅλος ἀρχή . πρός δέ οὗτος ὅπλον τε καί βέλος καί ὁ εἰς ὁ ὁ πόλεμος χρεία τε καί παρασκευή ἀναγκαῖος τε καί χρήσιμος συλλογή ποιέω . ( 6 ) μετά δέ οὗτος ὁ θησαυρός ἀνερευνάω ὁ πατρικός , ἀνακρίνω ὅτι μάλιστα ὁ οὗτος τάμιας , ὁ τε ὁ ἐτήσιος φόρος ἄρχω ἀκριβῶς ἐξετάζω , καί εἰς ἀνάγκη ἄγω λογοθεσία . καί πολύς δή ὁ δημόσιος τε καί βασιλικός χρῆμα εὑρίσκω κακῶς δαπανάω καί εἰς οὐδείς ἀναλίσκω δήω , τριτημόριος ποῦ μάλιστα ὁ ἐπέτειος φόρος , ὁ καί ὁ βασιλικός ταμιεῖον ἐπανασῴζω , εἰς τε ὁ ἑξῆς καλῶς διατηρέω ὁ οὗτος φυλακή , ὁ τε ἐτήσιος φόρος εἰς μέγας ἐπίδοσις ἄγω , πολύς τε ὁ φορολόγος ἄρχω σωφρονίζω ὁ φόβος , καί πιστός καί φρόνιμος ἀντικαθίστημι αὐτός εἰς ὁ οὗτος συλλογή τε καί φυλακή · ὁ γάρ ὅς πατήρ αὐτός ἁπλόος πως ὁ πρᾶγμα προσφέρω , καί ὁ τοιοῦτος βραχύς ποιέω λόγος . ( 7 ) διατίθημι δέ αὐτός οὕτως ὁ βασιλεύς καί ὁ κατά ὁ ἀρχή ἀγαθός καί καλῶς διοικέω καί πρός μείζων ἔργον παρασκευή ἑτοιμάζω ἐξήκω ὁ πεντηκοστός καί ἔννατος ἔτος πρός ὁ ἐννακόσιος καί ἑξακισχίλιοι ὁ ὅλος , πρῶτος δέ ὁ ἀρχή ὁ βασιλεύς .