critobulus.fragmenta 5.xi
Καταλαβὼν δὲ τὴν Κωνσταντίνου τῶν τε ξυνήθων φροντίδων εἴχετο , καὶ τῆς κατ’ αὐτὴν ἐπιμελείας ὅλος ἦν καὶ τοῦ ταύτης ξυνοικισμοῦ · καὶ πρῶτα μὲν τῶν Πελοποννησίων οὓς ἤγαγεν , ὅσοι τούτῳ ἐδόκουν διαφέρειν τε τῶν ἄλλων καὶ τέχνας ἠπίσταντο , ἀπολεξάμενος , ἐντὸς κατοικίζει τῆς πόλεως , τοὺς δὲ λοιποὺς ἐν τῇ ἔξω χώρᾳ κατὰ κώμας καθίζει , διαδοὺς αὐτοῖς καὶ σῖτον καὶ ζεύγη βοῶν καὶ πᾶσαν ἄλλην αὐτάρκειάν τε καὶ χρείαν ἐς τὸ παρὸν , ὥστε ἀροῦν καὶ γεωργίᾳ προσέχειν . ( 2 ) Μετὰ δὲ τοῦτο πέμψας ἐς Ἄμαστριν , πόλιν Παφλαγονίας παρὰλιον ἐν τῷ Εὐξείνῳ πόντῳ , ἀποικίζει τὸ πλέον αὐτῆς καὶ μᾶλλον δυνάμενον , ἔτι δὲ καὶ Ἀρμενίων τοὺς ὑπ’ αὐτῷ δυνατωτάτους τε καὶ εὐπορίᾳ καὶ πλούτῳ καὶ τέχναις καὶ τοῖς ἄλλοις ἐπιτηδεύμασι διαφέροντας καὶ δὴ καὶ τὴν τάξιν ἐμπορικοὺς πάντας ἀναστήσας τῆς αὐτῶν μετοικίζει ἐνταῦθα , οὐ μόνον δὲ , ἀλλὰ καὶ τῶν ὑπ’ αὐτῷ ἄλλων γενῶν τοὺς τοιούτους . ( 3 ) Ἔπειτα δὲ ξυγκαλέσας πάντας τοὺς ἐν τέλει καὶ μέγα παρ’ αὐτῷ δυναμένους καὶ πλούτῳ πολλῷ καὶ εὐπορίᾳ κομῶντας , κελεύει λαμπράς τε οἰκίας οἰκοδομεῖν ἐν τῇ πόλει , ᾗ ἕκαστος βούλοιτο , καὶ βαλανεῖα κατασκευάζειν καὶ πανδοχεῖα καὶ ἀγορὰς καὶ ἐργαστήρια πλεῖστα καὶ κάλλιστα , νεώς τε ἀνεγείρειν καὶ ἱερὰ , καὶ πολλοῖς ἄλλοις τοιούτοις ἀγάλλειν αὐτὴν καὶ κοσμεῖν , μηδενὸς φειδομένους , ὡς ἕκαστος εὐπορίας ἔχει τε καὶ δυνάμεως . ( 4 ) Καὶ αὐτὸς δὲ τὸν κάλλιστον ἀπολεξάμενος χῶρον ἐν μέσῃ τῇ πόλει καὶ μᾶλλον τῶν ἄλλων ἀνέχοντα , νεών τε ἀνεγείρειν ἐν τούτῳ κελεύει τοῖς ἐν αὐτῇ προϋπάρχουσι μεγίστοις τε καὶ καλλίστοις τῶν νεῶν ἁμιλλώμενον ἐς ὕψος καὶ κάλλος καὶ μέγεθος , καὶ ὕλας ξυλλέγειν τε καὶ ἑτοιμάζειν πρὸς τοῦτο παντοίας τε καὶ καλλίστας , μαρμάρων τε καὶ λίθων ἄλλων διαφανῶν καὶ τιμίων , ἔτι δὲ κιόνων πλῆθος μεγέθει καὶ κάλλει διαφερόντων , καὶ σίδηρον καὶ χαλκὸν ὅτι πλεῖστον καὶ μόλυβδον καὶ πάσην ἄλλην ὕλην ἐπιτήδειον . ( 5 ) Ἔτι δὲ καὶ βασίλεια οἰκοδομεῖν ἐπέταξεν ἐπὶ τῆς πρὸς θάλασσαν ἀνεχούσης ἄκρας τοῦ παλαιοῦ Βυζαντίου , κρείττω τοῖς ὅλοις καὶ θαυμαστότερα τῶν προτέρων ὥρᾳ τε καὶ μεγέθει καὶ πολυτελείᾳ καὶ χάριτι , πρὸς δὲ τούτοις νεώρια κατασκευάζειν πλεῖστα καὶ κάλλιστα ἐς ὑποδοχήν τε νεῶν καὶ τῶν τούτων ἀποσκευῶν , οἴκους τε οἰκοδομεῖν ἐχυρωτάτους τε καὶ μεγίστους ἐς φυλακὴν ὅπλων τε καὶ μηχανῶν καὶ τῶν ἄλλων τοιούτων . ( 6 ) Καὶ ἄλλα δὴ πολλὰ τοιαῦτα ἐπέταξε γίνεσθαι κόσμον τε τῇ πόλει φέροντα καὶ κοινὴν ὠφέλειαν , προσέτι δὲ καὶ χρείαν ἀναγκαίαν ἔς τε τοὺς πολέμους καὶ τὰς μάχας αὐτῷ , γίνεσθαι δὲ ταῦτα πάντα κατὰ σπουδὴν , ἄρχοντας ἐπιστήσας τοῖς ἔργοις τοὺς ἐμπειροτάτους τε καὶ σπουδαιοτάτους . ( 7 ) Ἔγνωστο γὰρ αὐτῷ διὰ πάντων αὐταρκεστάτην τε καὶ δυνατωτάτην , ἀποφῆναι τὴν πόλιν καὶ οἷα τὸ παλαιὸν ἦν ἔν τε δυνάμει καὶ πλούτῳ καὶ δόξῃ καὶ ἐπιστήμαις καὶ τέχναις καὶ πᾶσιν ἄλλοις ἐπιτηδεύμασί τε καὶ παραδείγμασι τῶν καλῶν καὶ δημοσίοις καὶ κοινοῖς οἰκοδομήμασί τε καὶ ἀναθήμασι .
Lemmas: καταλαμβάνω δέ ὁ Κωνσταντῖνος ὁ τε συνήθης φροντίς ἔχω , καί ὁ κατά αὐτός ἐπιμέλεια ὅλος εἰμί καί ὁ οὗτος συνοικισμός · καί πρῶτος μέν ὁ Πελοποννήσιος ὅς ἄγω , ὅσος οὗτος δοκέω διαφέρω τε ὁ ἄλλος καί τέχνη ἐπίσταμαι , ἀπολέγω , ἐντός κατοικίζω ὁ πόλις , ὁ δέ λοιπός ἐν ὁ ἔξω χώρα κατά κώμη καθίζω , διαδίδωμι αὐτός καί σῖτος καί ζεῦγος βοῦς καί πᾶς ἄλλος αὐτάρκεια τε καί χρεία εἰς ὁ πάρειμι , ὥστε ἀρόω καί γεωργία προσέχω . ( 2 ) μετά δέ οὗτος πέμπω εἰς Ἄμαστρις , πόλις Παφλαγονία παράλιος ἐν ὁ Εὔξεινος πόντος , ἀποικίζω ὁ πλέω αὐτός καί μᾶλλον δύναμαι , ἔτι δέ καί Ἀρμένιος ὁ ὑπό αὐτός δυνατός τε καί εὐπορία καί πλοῦτος καί τέχνη καί ὁ ἄλλος ἐπιτήδευμα διαφέρω καί δή καί ὁ τάξις ἐμπορικός πᾶς ἀνίστημι ὁ αὐτός μετοικίζω ἐνταῦθα , οὖον μόνος δέ , ἀλλά καί ὁ ὑπό αὐτός ἄλλος γένος ὁ τοιοῦτος . ( 3 ) ἔπειτα δέ συγκαλέω πᾶς ὁ ἐν τέλος καί μέγας παρά αὐτός δύναμαι καί πλοῦτος πολύς καί εὐπορία κομάω , κελεύω λαμπρός τε οἰκίον οἰκοδομέω ἐν ὁ πόλις , ὅς ἕκαστος βούλομαι , καί βαλανεῖον κατασκευάζω καί πανδοκεῖον καί ἀγορά καί ἐργαστήριον πλεῖστος καί καλῶς , ναῦς τε ἀνεγείρω καί ἱερόv , καί πολύς ἄλλος τοιοῦτος ἀγάλλω αὐτός καί κοσμέω , μηδείς φείδομαι , ὡς ἕκαστος εὐπορία ἔχω τε καί δύναμις . ( 4 ) καί αὐτός δέ ὁ καλῶς ἀπολέγω χῶρος ἐν μέσος ὁ πόλις καί μᾶλλον ὁ ἄλλος ἀνέχω , νέος τε ἀνεγείρω ἐν οὗτος κελεύω ὁ ἐν αὐτός προυπάρχω μέγας τε καί καλός ὁ νέος ἁμιλλάομαι εἰς ὕψος καί κάλλος καί μέγεθος , καί Ὕλας συλλέγω τε καί ἑτοιμάζω πρός οὗτος παντοῖος τε καί καλός , μάρμαρος τε καί λίθος ἄλλος διαφανής καί τίμιος , ἔτι δέ κίων πλῆθος μέγεθος καί κάλλος διαφέρω , καί σίδηρος καί χαλκός ὅτι πλεῖστος καί μόλυβδος καί πάσος ἄλλος ὕλη ἐπιτήδειος . ( 5 ) ἔτι δέ καί βασίλεια οἰκοδομέω ἐπιτάσσω ἐπί ὁ πρός θάλασσα ἀνέχω ἄκρος ὁ παλαιός Βυζάντιον , ἀγαθός ὁ ὅλος καί θαυμαστός ὁ πρότερος ὥρα τε καί μέγεθος καί πολυτέλεια καί χάρις , πρός δέ οὗτος νεώριον κατασκευάζω πλεῖστος καί καλῶς εἰς ὑποδοχή τε νέος καί ὁ οὗτος ἀποσκευή , οἶκος τε οἰκοδομέω ὀχυρός τε καί μέγας εἰς φυλακή ὅπλον τε καί μηχανή καί ὁ ἄλλος τοιοῦτος . ( 6 ) καί ἄλλος δή πολύς τοιοῦτος ἐπιτάσσω γίγνομαι κόσμος τε ὁ πόλις φέρω καί κοινός ὠφέλεια , προσέτι δέ καί χρεία ἀναγκαῖος εἰς τε ὁ πόλεμος καί ὁ μάχη αὐτός , γίγνομαι δέ οὗτος πᾶς κατά σπουδή , ἄρχω ἐφίστημι ὁ ἔργον ὁ ἔμπειρος τε καί σπουδαῖος . ( 7 ) γιγνώσκω γάρ αὐτός διά πᾶς αὐτάρκης τε καί δυνατός , ἀποφαίνω ὁ πόλις καί οἷος ὁ παλαιός εἰμί ἐν τε δύναμις καί πλοῦτος καί δόξα καί ἐπιστήμη καί τέχνη καί πᾶς ἄλλος ἐπιτήδευμα τε καί παράδειγμα ὁ καλός καί δημόσιος καί κοινός οἰκοδόμημα τε καί ἀνάθημα .