critobulus.fragmenta 5.xxix
Πράξας δὲ οὕτω ταῦτα μετακαλεῖται τοὺς μηχανοποιοὺς καὶ κοινολογεῖται τούτοις περί τε τῶν μηχανῶν καὶ τοῦ τείχους , ὅπως ἂν ῥᾷστα καθαιρεθείη . Οἱ δὲ ὑπισχνοῦνται αὐτῷ ῥᾳδίαν εἶναι τὴν τούτου καθαίρεσιν , εἴ γε πρὸς ταῖς οὔσαις μηχαναῖς ( ἦσαν γὰρ αὐτοῖς ἤδη καὶ ἕτεραι πρόσθεν πεποιημέναι ) καὶ ἑτέραν ποιήσωσι , τὴν δοκοῦσαν αὐτοῖς ἱκανὴν εἶναι κατασεῖσαι τὸ τεῖχος καὶ καθελεῖν , πρὸς ἣν καὶ ἀναλωμάτων πολλῶν καὶ χαλκοῦ πλείστου καὶ ἑτέρων οὐκ ὀλίγων εἰδῶν ἔνεστι χρεία . ( 2 ) Καὶ ὃς εὐθὺς , θᾶττον ἢ λόγος , ἅπαντα δαψιλῶς αὐτοῖς παρέχει τὰ πρὸς τὴν χρείαν , οἱ δὲ κατασκευάζουσι τὴν μηχανὴν , πρᾶγμα φοβερώτατον ἰδεῖν καὶ ἐς ἀκοὴν ὅλως ἄπιστόν τε καὶ δυσπαράδεκτον . Λέξω δὲ τὴν κατασκευὴν αὐτῆς καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ἐνέργειαν , ὡς ἐνόν . ( 2 ) Πηλὸς ἐπαλλάσσετο πολλῶν ἡμερῶν , ὥστε κατεργασθῆναι , γῆς τῆς πιοτάτης τε καὶ καθαρωτάτης καὶ λεπτοτάτης τῇ διαθέσει , λίνῳ τε καὶ κανάβῃ καὶ τοιούτοις τισὶν ἄλλοις ξυνδετικοῖς τε καὶ ξυνεκτικοῖς κατακεκερματισμένοις ὅλος διόλου μεμιγμένος καὶ ξυμφυρόμενος , ὡς ἓν σῶμα γίνεσθαι τούτοις ξυνεχές τε καὶ ἀδιάσπαστον . ( 3 ) Τύπος δ’ ἐκ τούτου κατεσκευάζετο στρογγύλος , αὐλοειδὴς , ἐπιμήκης , οἷος ἐς ὀμφαλὸν εἶναι · μῆκος τούτῳ σπιθαμαὶ τετταράκοντα · οὗ τὸ μὲν ἔμπροσθεν ἥμισυ , τὸ πρὸς ὑποδοχὴν τοῦ λίθου , σπιθαμῶν δυοκαίδεκα τὸν κύκλον καὶ τὴν περιφέρειαν εἶχε τοῦ πάχους , τὸ δ’ ὄπισθεν ἥμισυ τῆς οὐρᾶς , τὸ πρὸς ὑποδοχὴν τῆς ὀνομαζομένης βοτάνης , σπιθαμῶν τεττάρων ἢ καὶ μικρόν τι πρὸς εἶχε τὴν περιφέρειαν τοῦ πάχους , ὡς πρὸς τὴν ἀναλογίαν , οἶμαι , τοῦ ὅλου . ( 2 ) Ἕτερος δὲ τύπος ἐκτὸς πρὸς ὑποδοχὴν τούτου κατεσκευάζετο , κοῖλος ὅλος διόλου καὶ οἷον θήκη τις εἶναι , εὐρύτερος δὲ μόνον , ὥστε δέξασθαι τοῦτον ὅλον αὐτὸς καὶ μετ’ ἀποστάσεως · ἀπόστασις δ’ ἦν ἐν τῷ μεταξὺ τοῖν τύποιν ἀμφοῖν ὅλοιν διόλου ἐπίσης πάντοθεν ὅσον σπιθαμιαία ἢ καὶ μικρόν τι πρός , ἥτις ἔμελλε δέξασθαι τὸν χαλκὸν εἰσχεόμενον ἀπὸ τῆς χωνείας ἐς ἀπαρτισμὸν τοῦ εἴδους τῆς μηχανῆς . ( 4 ) Ὁ δὲ τύπος οὗτος , ὁ ἔξω , φημί , κατεσκευάζετο τῷ αὐτῷ πηλῷ · ἦν δὲ ὅλος διόλου διεζωσμένος τε καὶ κατησφαλισμένος σιδήρῳ τε καὶ ξύλοις καὶ γῇ καὶ λίθοις ἔξωθεν ἐπῳκοδομημένος καὶ βοηθούμενος , ἵνα μὴ τὸ πολὺ βάρος ἐντὸς ἐμπεσὸν τοῦ χαλκοῦ διαρρήξῃ τοῦτον καὶ ἄπρακτον ἐργάσηται τὸ εἶδος τῆς μηχανῆς . ( 5 ) Ἰπνοὶ δὲ δύο σύνεγγυς τούτων ἀμφοτέρωθεν κατεσκευάζοντο εἰς χωνείας , ἰσχυρότατοι μέντοι καὶ βεβαιότατοι , τὰ μὲν ἔνδον ἐξ ὀπτῆς πλίνθου κατειργασμένοι καὶ πηλοῦ καλῶς εἰργασμένου καὶ πιοτάτου , τὰ ἔξωθεν δὲ ὅλοι διόλων λίθοις παμμεγέθεσι καὶ τιτάνῳ καὶ πᾶσιν ἄλλοις ὠχυρωμένοι πρὸς τοῦτο χρησίμοις . ( 6 ) Χαλκοῦ δὲ καὶ κασσιτέρου πολύ τι χρῆμα καὶ πολυτάλαντος ὁλκὴ ἐνεβέβλητο χωνείαις , τάλαντά που μάλιστα χίλια καὶ πεντακόσια , ὡς ἐλέγετο · ἐπὶ τούτοις ἀνθράκων τε πολύ τι πλῆθος καὶ κορμῶν ἐπετίθετο ταῖς χωνείαις ἔξωθεν , ὥσπερ ἐπῳκοδομημένα ἄνωθέν τε καὶ κάτωθεν καὶ πανταχόθεν ἐς βάθος τοὺς ἰπνοὺς ξυγκαλύπτοντα , ἄνευ μέντοι γε τῶν στομίων . ( 7 ) Φυσητῆρες δὲ περὶ αὐτοὺς ἐπιτεταμένως φυσῶντες καὶ ἀδιακόπως τὴν ἐπικειμένην ὕλην ἐξάπτοντες ἐν τρισὶν ὅλαις ἡμέραις καὶ νυξὶν ἴσαις , ἕως ὁ χαλκὸς ὅλος διόλου τακεὶς καὶ διαλυθεὶς ὑδαρώδης καὶ ῥυτὸς γένηται . Εἶτα τῶν στομίων ἀνοιγέντων , ἐσεχεῖτο ὁ χαλκὸς διὰ τῶν σωλήνων ἐν τοῖς τύποις , ἕως γεμισθῇ τελείως ἅπαν τὸ ἐσδεχόμενον , καὶ καλύψῃ καὶ τὸν ἐντὸς τύπον ὅλον διόλου καὶ ὑπερβλύσῃ τούτου πῆχυν ἕνα κατὰ τὸ ἄνω . Καὶ οὕτως ἤδη ἀπήρτιστο ἡ μηχανή . ( 8 ) Μετὰ τοῦτο δὲ , ἀποζέσαντος τοῦ χαλκοῦ καὶ ψυχροῦ γεγονότος , ἐκαθαίρετο τῶν ἐντὸς τύπων καὶ τῶν ἐκτὸς , καὶ ξυομένη καὶ γλυφομένη ξυστῆρσιν , ἐλαμπρύνετο ὅλη διόλου . Καὶ τοιαύτη μὲν ἡ κατασκευὴ καὶ τὸ εἶδος τῆς μηχανῆς · λέξω δὲ καὶ τὴν ἐνέργειαν .
Lemmas: πράσσω δέ οὗτος οὗτος μετακαλέω ὁ μηχανοποιός καί κοινολογώ οὗτος περί τε ὁ μηχανή καί ὁ τεῖχος , ὅπως εἄν ῥᾳδίως καθαιρέω . ὁ δέ ὑπισχνέομαι αὐτός ῥᾴδιος εἰμί ὁ οὗτος καθαίρεσις , εἰμί γε πρός ὁ εἰμί μηχανή ( εἰμί γάρ αὐτός ἤδη καί ἕτερος πρόσθεν ποιέω ) καί ἕτερος ποιέω , ὁ δοκέω αὐτός ἱκανός εἰμί κατασείω ὁ τεῖχος καί καθαιρέω , πρός ὅς καί ἀνάλωμα πολύς καί χαλκός πλεῖστος καί ἕτερος οὐ ὀλίγος εἶδος ἔνειμι χρεία . ( 2 ) καί ὅς εὐθύς , ταχύς ἢ λόγος , ἅπας δαψιλής αὐτός παρέχω ὁ πρός ὁ χρεία , ὁ δέ κατασκευάζω ὁ μηχανή , πρᾶγμα φοβερός ὁράω καί εἰς ἀκοή ὅλως ἄπιστος τε καί δυσπαράδεκτος . λέγω δέ ὁ κατασκευή αὐτός καί ὁ εἶδος καί ὁ ἐνέργεια , ὡς ἔνειμι . ( 2 ) Πηλός ἐπαλλάσσω πολύς ἡμέρα , ὥστε κατεργάζομαι , γῆ ὁ πῖος τε καί καθαρός καί λεπτός ὁ διάθεσις , λίνον τε καί Κανάβη καί τοιοῦτος τις ἄλλος συνδετικός τε καί συνεκτικός κατακερματίζω ὅλος διόλου μίγνυμι καί συμφύρω , ὡς εἷς σῶμα γίγνομαι οὗτος συνεχής τε καί ἀδιάσπαστος . ( 3 ) Τύπος δέ ἐκ οὗτος κατασκευάζω στρογγύλος , αὐλοειδής , ἐπιμήκης , οἷος εἰς ὀμφαλός εἰμί · μῆκος οὗτος σπιθαμή τεσσαράκοντα · ὅς ὁ μέν ἔμπροσθεν ἥμισυς , ὁ πρός ὑποδοχή ὁ λίθος , σπιθαμή δώδεκα ὁ κύκλος καί ὁ περιφέρεια ἔχω ὁ πάχος , ὁ δέ ὄπισθεν ἥμισυς ὁ οὐρά , ὁ πρός ὑποδοχή ὁ ὀνομάζω βοτάνη , σπιθαμή τέσσαρες ἢ καί μικρός τίς πρός ἔχω ὁ περιφέρεια ὁ πάχος , ὡς πρός ὁ ἀναλογία , οἴομαι , ὁ ὅλος . ( 2 ) ἕτερος δέ τύπος ἐκτός πρός ὑποδοχή οὗτος κατασκευάζω , κοῖλος ὅλος διόλου καί οἷος θήκη τις εἰμί , εὐρύς δέ μόνος , ὥστε δέχομαι οὗτος ὅλος αὐτός καί μετά ἀπόστασις · ἀπόστασις δέ εἰμί ἐν ὁ μεταξύ ὁ τύπος ἄμφω ὅλος διόλου ἐπίσης πάντοθεν ὅσος σπιθαμιαῖος ἢ καί μικρός τίς πρός , ὅστις μέλλω δέχομαι ὁ χαλκός εἰσχέω ἀπό ὁ χωνεία εἰς ἀπαρτισμός ὁ εἶδος ὁ μηχανή . ( 4 ) ὁ δέ τύπος οὗτος , ὁ ἔξω , φημί , κατασκευάζω ὁ αὐτός πηλός · εἰμί δέ ὅλος διόλου διαζώννυμι τε καί κατασφαλίζω σίδηρος τε καί ξύλον καί γῆ καί λίθος ἔξωθεν ἐποικοδομέω καί βοηθέω , ἵνα μή ὁ πολύς βάρος ἐντός ἐμπίπτω ὁ χαλκός διαρρήγνυμι οὗτος καί ἄπρακτος ἐργάζομαι ὁ εἶδος ὁ μηχανή . ( 5 ) ἰπνός δέ δύο σύνεγγυς οὗτος ἀμφοτέρωθεν κατασκευάζω εἰς χωνεία , ἰσχυρός μέντοι καί βέβαιος , ὁ μέν ἔνδον ἐκ ὀπτός πλίνθος κατεργάζομαι καί πηλός καλῶς ἐργάζομαι καί πῖος , ὁ ἔξωθεν δέ ὅλος διολος λίθος παμμεγέθης καί τίτανος καί πᾶς ἄλλος ὀχυρόω πρός οὗτος χρήσιμος . ( 6 ) χαλκοῦς δέ καί κασσίτερος πολύς τίς χρῆμα καί πολυτάλαντος ὁλκή ἐμβάλλω χωνεία , τάλαντον ποῦ μάλιστα χίλιοι καί πεντακόσιοι , ὡς λέγω · ἐπί οὗτος ἄνθραξ τε πολύς τίς πλῆθος καί κορμός ἐπιτίθημι ὁ χωνεία ἔξωθεν , ὥσπερ ἐποικοδομέω ἄνωθεν τε καί κάτωθεν καί πανταχόθεν εἰς βάθος ὁ ἰπνός συγκαλύπτω , ἄνευ μέντοι γε ὁ στόμιον . ( 7 ) φυσητήρ δέ περί αὐτός ἐπιτεταμένως φυσάω καί ἀδιακόπως ὁ ἐπίκειμαι ὕλη ἐξάπτω ἐν τρεῖς ὅλος ἡμέρα καί νύξ ἴσος , ἠώς ὁ χαλκός ὅλος διόλου τήκω καί διαλύω ὑδαρώδης καί ῥυτός γίγνομαι . εἶτα ὁ στόμιον ἀνοίγω , ἔχω ὁ χαλκός διά ὁ σωλήν ἐν ὁ τύπος , ἠώς γεμίζω τέλειος ἅπας ὁ εἰσδέχομαι , καί καλύπτω καί ὁ ἐντός τύπος ὅλος διόλου καί ὑπερβλύζω οὗτος πῆχυς εἷς κατά ὁ ἄνω . καί οὕτως ἤδη ἀπαρτίζω ὁ μηχανή . ( 8 ) μετά οὗτος δέ , ἀποζέω ὁ χαλκός καί ψυχρός γίγνομαι , καθαίρω ὁ ἐντός τύπος καί ὁ ἐκτός , καί ξύω καί γλύφω ξυστήρ , λαμπρύνω ὅλος διόλου . καί τοιοῦτος μέν ὁ κατασκευή καί ὁ εἶδος ὁ μηχανή · λέγω δέ καί ὁ ἐνέργεια .