critobulus.fragmenta 5.i
Περιέχει ἥδε προσχώρησιν Σινώπης πόλεως καὶ πάσης ἀρχῆς τοῦ Ἰσμαήλου καὶ προσχώρησιν Τραπεζοῦντος καὶ πάσης τῆς ἐν αὐτῇ ἀρχῆς καὶ τοῦ βασιλέως αὐτῆς , ἔτι δὲ τὴν Γετῶν ἐπανάστασιν καὶ δουλείαν τήν τε τῆς Λέσβου ἀλωσιν πάσης καὶ πρώτην ἐσβολὴν τοῦ βασιλέως κατὰ τῆς Βόστοων καὶ καταστροφὴν καὶ ἅλωσιν πάσης . Χρόνου πλῆθος ἔτη τρία . Βασιλεὺς δὲ γενόμενος ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ μικρὸν ἀνεθεὶς , στρατιὰν αὖθις ἤγειρε πλείστην καὶ στόλον μέγαν ἐξήρτυε κατὰ γῆν τε καὶ θάλασσαν καὶ ὅπλα καὶ μηχανὰς κατεσκεύαζε καὶ πᾶσαν ἄλλην ἐξεπλήρου χρείαν πολεμικήν . Ἦν δέ οἱ ἡ παρασκευὴ αὕτη καὶ ὁ σκοπὸς τῆς ἐκστρατείας ἐς Τραπεζοῦντά τε καὶ Σινώπην . ( 2 ) Ἡ γὰρ Τραπεζοῦς ἦν μὲν τὸ παλαιὸν πόλις μεγίστη τε καὶ καλλίστη , ἀλλὰ δὴ καὶ πρεσβυτάτη τῶν Ἑλληνίδων , Ἰώνων ἄποικος οὖσα καὶ Ἀθηναίων , κειμένη δ’ ἐν καλῷ τῆς Ἀσίας ἐν τῷ πρὸς ἥλιον ἀνίσχοντα μυχῷ τοῦ Εὐξείνου πόντου παράλιος · νέμεται χώραν ἀρίστην τε καὶ πλείστην καὶ πάμφορον καὶ πολλῆς ἐπάρχει τῆς περιοικίδος · καταστᾶσα δέ γε τὸ ἐξ ἀρχῆς κοινὸν ἐμπόριον τῆς ἄνω Ἀσίας , λέγω δὴ Ἀρμενίας τε καὶ Ἀσσυρίας καὶ τῆς ἄλλης πλησιοχώρου , ἤκμασεν ἐν τοῖς ἄνω χρόνοις , καὶ πλοῦτον ἔσχε πολὺν καὶ δύναμιν πλείστην καὶ δόξαν περιεβέβλητο , καὶ τῶν ὀνομαστῶν ἦν οὐ τοῖς ἐγγὺς μόνον , ἀλλὰ δὴ καὶ τοῖς πόρρω . ( 3 ) Τοῦ χρόνου δὲ προῖόντος κατὰ μικρὸν καὶ τῶν ἐν Ἀσίᾳ πραγμάτων ἄλλοτε ἄλλως ἐχόντων τε καὶ μεταβαλλομένων , καὶ βασιλείων τῶν μὲν καταλυομένων τε καὶ ἀνῃρημένων , τῶν δ’ ἀνισταμένων ἤδη , καὶ πόλεων καὶ χωρῶν τῶν μὲν κατεστραμμένων τε καὶ ἠφανισμένων τελείως , τῶν δ’ ἐπιγινομένων τε καὶ οἰκιζομένων αὖθις , ἥψατο καὶ ταύτης μεταβολὴ πρὸς καιρὸν , καὶ πάλιν ἀνακτησαμένη τε ἑαυτὴν ὅτι τάχιστα καὶ ἐς τὴν προτέραν εὐδαιμονίαν τε καὶ κατάστασιν ἐπανελθοῦσα διαγέγονε τὸ ἐξ ἐκείνου ἀσινὴς πάντη καὶ μηδενὶ προσκόψασα δυσχερεῖ . ( 4 ) Ἐν δὲ τοῖς ὑστέροις καὶ πρὸ ἡμῶν ὀλίγον καιροῖς καὶ βασίλειον κατέστη ἑνὸς τῶν ἐκ τοῦ βασιλείου γένους Ῥωμαίων τῶν Κομνηνῶν , ἐκ Βυζαντίου ἐκπεσόντος αὐτοῦ καὶ ἔργα πλεῖστα καὶ κάλλιστα ἐν αὐτῇ ἐπιδειξαμένου καὶ πολλῶν τῶν πέριξ γενῶν καὶ πόλεων ἄρξαντος · καὶ κατήχθη ἡ τούτων διαδοχή τε καὶ βασιλεία ἐς δεῦρο εἰρηνικὴ πάντη καὶ ἀστασίαστος , τῶν τε βασιλέων εἰρηνευόντων τε καὶ ὁμονοούντων , τῶν τε ἔνδον ἠρεμούντων , τῶν τε ἔξω γενῶν τῶν μὲν ὑπακουόντων , τῶν δὲ ἐνσπόνδων ὄντων αὐτοῖς . ( 5 ) Μετὰ ταῦτά γε μὴν στάσεσι καὶ ἐμφυλίοις χρησαμένων αὐτῶν , καὶ κατ’ ἀλλήλων τῶν ἐκ τοῦ γένους μανέντων , ἐνόσησε καὶ αὕτη μετὰ τῶν ἄλλων , καὶ τελευτῶσα τοῖς ὅλοις κακῶς ἀπήλλαξε , τῶν βασιλέων καὶ τῶν ἔνδον , ᾗπερ ἔφην , στασιαζόντων τε καὶ μαχομένων καὶ διατιθέντων ἀλλήλους κακῶς , τῶν τε πλησιοχώρων ἐθνῶν διὰ τὰς ξυνεχεῖς στάσεις ἐπανισταμένων τε αὐτῇ καὶ κατατρεχόντων πολλάκις καὶ ληιζομένων καὶ βλαπτόντων τὰ μέγιστα . ( 6 ) Τοίνυν , ἕως μὲν τὰ τῆς Κωνσταντίνου καλῶς ἐφέρετο , καὶ Ῥωμαῖοι ταύτην ἔχοντες τοῦ πορθμοῦ κύριοι ἦσαν , καὶ ὁ Βόσπορος ἦν οὐ διαβατὸς , καὶ ὁ Εὔξεινος πόντος ὅλως ἄπλωτος ἦν τῷ μεγάλῳ στόλῳ τοῦ βασιλέως , ἀντεῖχε καὶ αὕτη μετὰ τῶν ἄλλων , καὶ ἀνέφερε τὰς αὑτῆς ἀκαιρίας , φυλάττουσα τὴν ἐλευθερίαν ὡς δυνατὸν καὶ μηδὲν τοσοῦτον παραβλαπτομένη τοῖς ἐμφυλίοις κακοῖς . Ἐπεὶ δέ γε τὰ πράγματα μετέπεσε , καὶ ἡ Κωνσταντίνου χειρὶ πολλῇ καὶ δυνάμει ἐκπολιορκηθεῖσα ὑπὸ τοῦ μεγάλου βασιλέω ἑάλω , καὶ ὁ πορθμὸς γέγονεν ὑπ’ αὐτῷ , καὶ ἡ πρὸς τὸν Εὔξεινον πόντον καὶ τὰς ἐκεῖσε πόλεις ὁδὸς ἠνοίγη λαμπρῶς κατὰ γῆν τε καὶ θάλασσαν , τηνικαῦτα δὴ καὶ αὕτη μετὰ τῶν ἄλλων ἔκλινε καὶ κατακούειν ἤρξατο , καὶ οἱ ἐν αὐτῇ βασιλεῖς ὑποκύψαντες τῷ μεγάλῳ βασιλεῖ γεγόνασι φόρου ὑποτελεῖς . ( 7 ) Ἕως μὲν οὖν εἰρηνεύοντές τε ἦσαν αὐτοί τε ἐς ἀλλήλους καὶ τὸν δασμὸν ἀπεδίδουν καὶ νεωτέρων πραγμάτων οὐχ ἥπτοντο , ἐτύγχανον καὶ αὐτοὶ τοῦ βασιλέως εἰρηνικοῦ · ἐπεὶ δὲ αὐτοί τε ἐν ἀλλήλοις διεστασίασαν καὶ τὸν δασμὸν οὐ πάνυ ῥᾳδίως παρεῖχον , πρός τε τοὺς πλησιοχώρους αὐτοῖς βασιλεῖς τῶν τε Τιγρανοκέρτων καὶ Ἀρμενίων καὶ Μήδων Χασάνεα τὸν Τομήριος καὶ δὴ καὶ Ἰβήρων ἐπιγαμίαν ἔχοντες , ἐδόκουν καινότερά τινα πράττειν καὶ νεοχμοῦν ἐς τὰς μετὰ τοῦ βασιλέως σπονδὰς ( οὐ γὰρ ἐλάνθανον ταῦτα ποιοῦντες ) , τηνικαῦτα δὴ καὶ ὁ βασιλεὺς ὀργῇ ληφθεὶς τὴν ἐκστρατείαν κατ’ αὐτῶν ἐποιεῖτο , προκαταλαβεῖν τε καὶ προκατασχεῖν τούτους βουλόμενος πρίν τι καὶ νεώτερον πρᾶξαι .
Lemmas: περιέχω ὅδε προσχώρησις Σινώπη πόλις καί πᾶς ἀρχή ὁ Ἰσμαῆλος καί προσχώρησις Τραπεζοῦς καί πᾶς ὁ ἐν αὐτός ἀρχή καί ὁ βασιλεύς αὐτός , ἔτι δέ ὁ Γέτης ἐπανάστασις καί δουλεία ὁ τε ὁ Λέσβος ἀλέω πᾶς καί πρῶτος εἰσβολή ὁ βασιλεύς κατά ὁ βοστοα καί καταστροφή καί ἅλωσις πᾶς . Χρόνος πλῆθος ἔτος τρεῖς . Βασιλεύς δέ γίγνομαι ἐν Κωνσταντινούπολις καί μικρός ἀνίημι , στρατία αὖθις ἐγείρω πλεῖστος καί στόλος μέγας ἐξαρτύω κατά γῆ τε καί θάλασσα καί ὅπλον καί μηχανή κατασκευάζω καί πᾶς ἄλλος ἐκπληρόω χρεία πολεμικός . ἦς δέ ὁ ὁ παρασκευή οὗτος καί ὁ σκοπός ὁ ἐκστρατεία εἰς Τραπεζοῦς τε καί Σινώπη . ( 2 ) ὁ γάρ Τραπεζοῦς εἰμί μέν ὁ παλαιός πόλις μέγας τε καί καλός , ἀλλά δή καί πρέσβυς ὁ Ἑλληνίς , Ἴων ἄποικος εἰμί καί Ἀθηναῖος , κεῖμαι δέ ἐν καλός ὁ Ἀσία ἐν ὁ πρός ἥλιος ἀνά-ἴσχω μυχός ὁ Εὔξεινος πόντος παράλιος · νέμω χώρα ἀγαθός τε καί πλεῖστος καί πάμφορος καί πολύς ἐπάρχω ὁ περιοικίς · καθίστημι δέ γε ὁ ἐκ ἀρχή κοινός ἐμπόριον ὁ ἄνω Ἀσία , λέγω δή Ἀρμένιος τε καί Ἀσσυρία καί ὁ ἄλλος πλησιόχωρος , ἀκμάζω ἐν ὁ ἄνω χρόνος , καί πλοῦτος ἔχω πολύς καί δύναμις πλεῖστος καί δόξα περιβάλλω , καί ὁ ὀνομαστός εἰμί οὖον ὁ ἐγγύς μόνος , ἀλλά δή καί ὁ πόρρω . ( 3 ) ὁ χρόνος δέ προῖω κατά μικρός καί ὁ ἐν Ἀσία πρᾶγμα ἄλλοτε ἄλλως ἔχω τε καί μεταβάλλω , καί βασίλειος ὁ μέν καταλύω τε καί ἀναιρέω , ὁ δέ ἀνίστημι ἤδη , καί πόλις καί χώρα ὁ μέν καταστρέφω τε καί ἀφανίζω τέλειος , ὁ δέ ἐπιγίγνομαι τε καί οἰκίζω αὖθις , ἅπτω καί οὗτος μεταβολή πρός καιρός , καί πάλιν ἀνακτάομαι τε ἑαυτοῦ ὅτι ταχύς καί εἰς ὁ πρότερος εὐδαιμονία τε καί κατάστασις ἐπανέρχομαι διαγίγνομαι ὁ ἐκ ἐκεῖνος ἀσινής πάντῃ καί μηδείς προσκόπτω δυσχερής . ( 4 ) ἐν δέ ὁ ὕστερος καί πρό ἐγώ ὀλίγος καιρός καί βασίλειος καθίστημι εἷς ὁ ἐκ ὁ βασίλειος γένος Ῥωμαῖος ὁ Κομνηνός , ἐκ Βυζάντιον ἐκπίτνω αὐτός καί ἔργον πλεῖστος καί καλῶς ἐν αὐτός ἐπιδείκνυμι καί πολύς ὁ πέριξ γένος καί πόλις ἄρχω · καί κατάγω ὁ οὗτος διαδοχή τε καί βασίλειος εἰς δεῦρο εἰρηνικός πάντῃ καί ἀστασίαστος , ὁ τε βασιλεύς εἰρηνεύω τε καί ὁμονοέω , ὁ τε ἔνδον ἠρεμέω , ὁ τε ἔξω γένος ὁ μέν ὑπακούω , ὁ δέ ἔνσπονδος εἰμί αὐτός . ( 5 ) μετά οὗτος γε μήv στάσις καί ἐμφύλιος χράω αὐτός , καί κατά ἀλλήλων ὁ ἐκ ὁ γένος μαίνομαι , νοσέω καί οὗτος μετά ὁ ἄλλος , καί τελευτάω ὁ ὅλος κακῶς ἀπαλλάσσω , ὁ βασιλεύς καί ὁ ἔνδον , ὅσπερ φημί , στασιάζω τε καί μάχομαι καί διατίθημι ἀλλήλων κακῶς , ὁ τε πλησιόχωρος ἔθνος διά ὁ συνεχής στάσις ἐπανίστημι τε αὐτός καί κατατρέχω πολλάκις καί ληΐζομαι καί βλάπτω ὁ μέγας . ( 6 ) τοίνυν , ἠώς μέν ὁ ὁ Κωνσταντῖνος καλῶς φέρω , καί Ῥωμαῖος οὗτος ἔχω ὁ πορθμός κύριος εἰμί , καί ὁ Βόσπορος εἰμί οὖον διαβατός , καί ὁ Εὔξεινος πόντος ὅλως ἄπλωτος εἰμί ὁ μέγας στόλος ὁ βασιλεύς , ἀντέχω καί οὗτος μετά ὁ ἄλλος , καί ἀναφέρω ὁ ἑαυτοῦ ἀκαιρία , φυλάσσω ὁ ἐλευθερία ὡς δυνατός καί μηδείς τοσοῦτος παραβλάπτω ὁ ἐμφύλιος κακός . ἐπεί δέ γε ὁ πρᾶγμα μεταπίπτω , καί ὁ Κωνσταντῖνος χείρ πολύς καί δύναμις ἐκπολιορκέω ὑπό ὁ μέγας βασιλεύω ἁλίσκομαι , καί ὁ πορθμός γίγνομαι ὑπό αὐτός , καί ὁ πρός ὁ Εὔξεινος πόντος καί ὁ ἐκεῖσε πόλις ὁδός ἀνοίγνυμι λαμπρῶς κατά γῆ τε καί θάλασσα , τηνικαῦτα δή καί οὗτος μετά ὁ ἄλλος κλίνω καί κατακούω ἄρχω , καί ὁ ἐν αὐτός βασιλεύς ὑποκύπτω ὁ μέγας βασιλεύς γίγνομαι φόρος ὑποτελής . ( 7 ) Ἕως μέν οὖν εἰρηνεύω τε εἰμί αὐτός τε εἰς ἀλλήλων καί ὁ δασμός ἀποδίδωμι καί νέος πρᾶγμα οὐ ἅπτω , τυγχάνω καί αὐτός ὁ βασιλεύς εἰρηνικός · ἐπεί δέ αὐτός τε ἐν ἀλλήλων διαστασιάζω καί ὁ δασμός οὖον πάνυ ῥᾳδίως παρέχω , πρός τε ὁ πλησιόχωρος αὐτός βασιλεύς ὁ τε Τιγρανόκερτα καί Ἀρμένιος καί Μῆδος Χασανέα ὁ Τομήριος καί δή καί Ἴβηρ ἐπιγαμία ἔχω , δοκέω καινός τις πράσσω καί νεοχμόω εἰς ὁ μετά ὁ βασιλεύς σπονδή ( οὖον γάρ λανθάνω οὗτος ποιέω ) , τηνικαῦτα δή καί ὁ βασιλεύς ὀργή λαμβάνω ὁ ἐκστρατεία κατά αὐτός ποιέω , προκαταλαμβάνω τε καί προκατέχω οὗτος βούλομαι πρίν τίς καί νέος πράσσω .