critobulus.fragmenta 5.iii
Βασιλεὺς δὲ τὰς Εὐρωπαίας δυνάμεις ξυνεκρότει τε καὶ διεβίβαζεν ἐς τὴν Ἀσίαν ἱππικάς τε καὶ πεζικὰς , ἔτι δὲ ἵππων τε καὶ ὑποζυγίων καὶ ἡμιόνων ἀχθοφόρων καὶ καμήλων πολύ τι χρῆμα καὶ πᾶσαν ἄλλην τοῦ πολέμου χρείαν τε καὶ ἀποσκευήν . Ὡς δὲ ἅλις εἶχε τῆς τούτων διαβάσεως , τότ’ ἤδη καὶ αὐτὸς διαβαίνει , καὶ προελαύνων διὰ τῆς Βιθυνίας ἀφικνεῖται ἐς τὴν Προυσίου , οὗ δὴ καὶ τὰς τῆς Ἀσίας δυνάμεις εὗρε πάσας ξυνηθροισμένας . ( 2 ) Διαγαγὼν δὲ οὐ πολλὰς ἡμέρας αὐτοῦ , καί τινα τῶν ἐν χρείᾳ καταστησάμενος καὶ τὸν στρατὸν ἐξαρτύσας ἅπαντα , σπείσας τε τῷ τάφῳ τοῦ πατρὸς καὶ τὰ νενομισμένα τελέσας αὐτῷ μεγαλοπρεπῶς , καὶ δώροις ὅτι γε πλείστοις καὶ ἀναθήμασι κοσμήσας καὶ στεφανώσας αὐτὸν , ἄρας ἐκεῖθεν ᾔει διὰ τῆς Γαλατῶν τε καὶ Παφλαγόνων . ( 3 ) Ἦν δέ οἱ ἡ στρατιὰ , ὡς ἐλέγετο , ἵππος μὲν ἑξακισμυρία , πεζὸς δὲ οὐκ ἐλάσσων ὀκτακισμυρίων ἄνευ μέντοι γε τῶν σκευοφόρων καὶ τῶν ἄλλως ἑπομένων τῇ στρατιᾷ . Διελάσας δὲ ταύτας τε καὶ τὴν Καππαδοκῶν καὶ διαβὰς τὸν Ἅλυν γίνεται κατὰ Σινώπην , πόλιν παράλιον καλλίστην τε καὶ πλουσιωτάτην τῶν ἐν τῷ Εὐξείνῳ πόντῳ , καὶ πλείστης δὴ καὶ ἀρίστης χώρας ἐπάρχουσαν , ἣ δὴ κοινὸν ἐμπόριον οὖσα τῆς περιοικίδος ἁπάσης καὶ δὴ καὶ μέρους οὐκ ὀλίγου τῆς κάτω Ἀσίας , καὶ πολλοῖς εὐθηνουμένη τοῖς ἀγαθοῖς , ὅσα φέρουσιν ὧραι καὶ γῆ καὶ θάλασσα ( τὸ μέγιστον ὁ χαλκός ἐστιν , ὃς ἄφθονος ἀνορυττόμενος αὐτοῦ γεωργεῖται , καὶ διαδιδόμενος πανταχοῦ τῆς Ἀσίας τε καὶ Εὐρώπης καὶ διατιθέμενος ) , προσόδους μεγάλας χρυσοῦ καὶ ἀργύρου παρέχει τοῖς ἐν αὐτῇ . ( 4 ) Εἶχε δὲ αὐτῆς τὴν ἀρχὴν πρὸ χρόνων πολλῶν Ἰσμαῆλος , ἀνὴρ δυνατός τε καὶ τῶν εὖ γενονότων παρ’ αὐτοῖς , πατρικὴν ἄνωθεν κεκτημένος ἐς αὐτὸν κατιοῦσαν ἐκ διαδοχῆς . Ἐπὶ ταύτην οὖν ἐλάσας ὁ βασιλεὺς στρατόπεδον τίθησιν · εὑρίσκει δὲ καὶ τὸν κατὰ θάλασσαν στόλον αὐτοῦ ἐφορμοῦντα τοῖς λιμέσιν αὐτῆς · προλαβόντες γὰρ οἱ στρατηγοὶ ἐκ ξυνθήματος κατῆραν , καὶ κρατήσαντες τῶν τε λιμένων καὶ τοῦ ἰσθμοῦ , πᾶσαν ἐν κύκλῳ περιέσχον ταῖς ναυσὶ τήν τε πόλιν καὶ τὴν νησῖδα · χερρόνησος γὰρ ἦν . ( 5 ) Ἰσμαῆλος δὲ τὴν ἀθρόαν ἔφοδον τοῦ βασιλέως ἰδὼν τήν τε κατὰ γῆν καὶ θάλασσαν στρατιὰν περιστοιχίσασαν τήν τε πόλιν καὶ ἑαυτὸν , ἐξεπλάγη τε τῷ γινομένῳ , καὶ τί δεῖ ποιεῖν ἐς τὸ παρὸν ἐσκόπει . Ἔδοξεν οὖν αὐτῷ σκοπουμένῳ βέλτιον εἶναι αὐτὸν ἐξελθόντα τῷ βασιλεῖ ξυντυχεῖν καὶ τὰς αἰκίας τῆς κατ’ αὐτοῦ ἐφόδου μαθεῖν τε καὶ διαλύσασθαι , εἴ γε δύναιτο . Καὶ δὴ δῶρα πλεῖστά τε καὶ πλείστου ἄξια ἑτοιμασάμενος ἔξεισιν ἐς βασιλέα . ( 6 ) Ὁ δὲ δέχεται τοῦτον ἡμέρως καὶ φιλανθρώπως καὶ προσαγορεύει φιλίως , καὶ δεξιοῦται καὶ τιμᾷ ταῖς πρεπούσαις τιμαῖς . Ἐς λόγους δὲ καταστάντες τοὺς περί τε τῆς ἀρχῆς καὶ τῆς πόλεως , καὶ πολλὰ εἰπόντες καὶ κοινολογησάμενοι μετ’ ἀλλήλων ἑκάτεροι ἀναγκαῖα καὶ δίκαια τῷ τε καιρῷ καὶ ἑαυτοῖς λυσιτελῆ τε καὶ πρόσφορα , τέλος ξυμβαίνουσιν ἐπὶ τοῖσδε , καὶ διαλύονται εἰρηνικῶς καὶ φιλίως , ( 7 ) Καὶ ὁ μὲν βασιλεὺς λαμβάνει τήν τε πόλιν Σινώπην καὶ τὴν ταύτῃ πᾶσαν τοῦ Ἰσμαήλου ἀρχὴν , ἀντιδίδωσι δὲ αὐτῷ σατραπίαν ἐν τῇ Εὐρώπῃ τὴν τῶν Σκοπίων καλουμένην , ὅμορον οὖσαν τῇ Τριβαλλῶν , χώραν ἀρίστην τε καὶ παμφορωτάτην καὶ κατ’ οὐδὲν ἀποδέουσαν τῆς αὐτοῦ καὶ προσόδων ἕνεκα καὶ ἀρχῆς καὶ τῆς ἄλλης διαίτης καὶ ἀναπαύσεως . ( 8 ) Ὁ γάρ τοι βασιλεὺς αἰτίαν μὲν οὐδεμίαν ἐπιφέρειν εἶχε τῷ Ἰσμαήλῳ , πάνυ δὲ προὔργου τήν τε Σινώπην καὶ τὴν ταύτης κατάσχεσιν ἐποιεῖτο , πόλιν τε οὖσαν λόγου ἀξίαν ἐν ἐπικαίρῳ τε κειμένην τῆς ἐν τῷ Εὐξείνῳ πόντῳ Ἀσιανῆς παραλίας , καὶ λιμένας ἔχουσαν ἀσφαλεῖς καὶ παραπέμπειν δυναμένους καλῶς τόν τε στόλον καὶ τὰ πλοῖα τοῦ βασιλέως ἐς Τραπεζοῦντά τε καὶ τὴν ἄνω πᾶσαν παραλίαν τοῦ Πόντου καὶ τὰς ἐκεῖσε πόλεις , ἄλλως τε δὴ καὶ ἐν μέσῃ τῇ χώρᾳ τοῦ βασιλέως κειμένην οὐκ ἐδόκει αὐτῷ ἀσφαλὲς εἶναι κατὰ πολλὰ ὑφ’ ἑτέροις ἡγεμόσι τελεῖν καὶ μὴ ὑπ’ αὐτῷ · οὐ μόνον δὲ , ἀλλὰ καὶ ἐδεδίει Χασάνεα τὸν βασιλέα Τιγρανοκέρτων καὶ Μήδων , μὴ λάθῃ ταύτην προκατασχὼν ἢ ξυμβάσει ἢ πολέμῳ , γειτονοῦσαν τε τῇ αὐτοῦ καὶ πάντα τρόπον ἐπιβουλεύοντα καὶ χειρώσασθαι ταύτην βουλόμενον εἰδὼς ἐκ πολλοῦ . Διὰ ταῦτα τοίνυν ἀναγκαία γέγονε τῷ βασιλεῖ ἡ τῆς Σινώπης κατάσχεσις .
Lemmas: Βασιλεύς δέ ὁ Εὐρωπαῖος δύναμις συγκροτέω τε καί διαβιβάζω εἰς ὁ Ἀσία ἱππικός τε καί πεζικός , ἔτι δέ ἵππος τε καί ὑποζύγιον καί ἡμίονος ἀχθοφόρος καί κάμηλος πολύς τίς χρῆμα καί πᾶς ἄλλος ὁ πόλεμος χρεία τε καί ἀποσκευή . ὡς δέ ἅλις ἔχω ὁ οὗτος διάβασις , τότε ἤδη καί αὐτός διαβαίνω , καί προελαύνω διά ὁ Βιθυνία ἀφικνέομαι εἰς ὁ Προυσίας , ὅς δή καί ὁ ὁ Ἀσία δύναμις εὑρίσκω πᾶς συναθροίζω . ( 2 ) διάγω δέ οὖον πολύς ἡμέρα αὐτός , καί τις ὁ ἐν χρεία καθίστημι καί ὁ στρατός ἐξαρτύω ἅπας , σπένδω τε ὁ τάφος ὁ πατήρ καί ὁ νομίζω τελέω αὐτός μεγαλοπρεπής , καί δῶρον ὅτι γε πλεῖστος καί ἀνάθημα κοσμέω καί στεφανόω αὐτός , ἀείρω ἐκεῖθεν ἔρχομαι διά ὁ Γαλάτης τε καί Παφλαγών . ( 3 ) ἦς δέ ὁ ὁ στρατία , ὡς λέγω , ἵππος μέν εξακισμυριον , πεζός δέ οὐ μικρός ὀκτακισμύριοι ἄνευ μέντοι γε ὁ σκευόφορος καί ὁ ἄλλως ἕπομαι ὁ στρατιά . διελαύνω δέ οὗτος τε καί ὁ Καππαδόκαι καί διαβαίνω ὁ Ἅλυς γίγνομαι κατά Σινώπη , πόλις παράλιος καλός τε καί πλούσιος ὁ ἐν ὁ Εὔξεινος πόντος , καί πλεῖστος δή καί ἀγαθός χώρα ἐπάρχω , ὅς δή κοινός ἐμπόριον εἰμί ὁ περιοικίς ἅπας καί δή καί μέρος οὐ ὀλίγος ὁ κάτω Ἀσία , καί πολύς εὐθηνέω ὁ ἀγαθός , ὅσος φέρω ὥρα καί γῆ καί θάλασσα ( ὁ μέγας ὁ χαλκός εἰμί , ὅς ἄφθονος ἀνορύσσω αὐτός γεωργέω , καί διαδίδωμι πανταχοῦ ὁ Ἀσία τε καί Εὐρώπη καί διατίθημι ) , πρόσοδος μέγας χρυσός καί ἄργυρος παρέχω ὁ ἐν αὐτός . ( 4 ) ἔχω δέ αὐτός ὁ ἀρχή πρό χρόνος πολύς Ἰσμαῆλος , ἀνήρ δυνατός τε καί ὁ εὕω γίγνομαι παρά αὐτός , πατρικός ἄνωθεν κτάομαι εἰς αὐτός κατέρχομαι ἐκ διαδοχή . ἐπί οὗτος οὖν ἐλαύνω ὁ βασιλεύς στρατόπεδον τίθημι · εὑρίσκω δέ καί ὁ κατά θάλασσα στόλος αὐτός ἐφορμέω ὁ λιμήν αὐτός · προλαμβάνω γάρ ὁ στρατηγός ἐκ σύνθημα καταίρω , καί κρατέω ὁ τε λιμήν καί ὁ ἰσθμός , πᾶς ἐν κύκλος περιέχω ὁ ναῦς ὁ τε πόλις καί ὁ νησίς · χερσόνησος γάρ εἰμί . ( 5 ) Ἰσμαῆλος δέ ὁ ἀθρόος ἔφοδος ὁ βασιλεύς εἶδον ὁ τε κατά γῆ καί θάλασσα στρατία περιστοιχίζω ὁ τε πόλις καί ἑαυτοῦ , ἐκπλήσσω τε ὁ γίγνομαι , καί τίς δεῖ ποιέω εἰς ὁ πάρειμι σκοπέω . δοκέω οὖν αὐτός σκοπέω ἀγαθός εἰμί αὐτός ἐξέρχομαι ὁ βασιλεύς συντυγχάνω καί ὁ αἰκία ὁ κατά αὐτός ἔφοδος μανθάνω τε καί διαλύω , εἰμί γε δύναμαι . καί δή Δῶρα πλεῖστος τε καί πλεῖστος ἄξιος ἑτοιμάζω ἔξειμι εἰς βασιλεύς . ( 6 ) ὁ δέ δέχομαι οὗτος ἥμερος καί φιλάνθρωπος καί προσαγορεύω φίλιος , καί δεξιόομαι καί τιμάω ὁ πρέπω τιμή . ἐς λόγος δέ καθίστημι ὁ περί τε ὁ ἀρχή καί ὁ πόλις , καί πολύς εἶπον καί κοινολογέομαι μετά ἀλλήλων ἑκάτερος ἀναγκαῖος καί Δίκαιος ὁ τε καιρός καί ἑαυτοῦ λυσιτελής τε καί πρόσφορον , τέλος συμβαίνω ἐπί ὅδε , καί διαλύω εἰρηνικός καί φίλιος , ( 7 ) καί ὁ μέν βασιλεύς λαμβάνω ὁ τε πόλις Σινώπη καί ὁ οὗτος πᾶς ὁ Ἰσμαῆλος ἀρχή , ἀντιδίδωμι δέ αὐτός σατραπίαν ἐν ὁ Εὐρώπη ὁ ὁ Σκόπια καλέω , ὅμορος εἰμί ὁ Τριβαλλός , χώρα ἀγαθός τε καί πάμφορος καί κατά οὐδείς ἀποδέω ὁ αὐτός καί πρόσοδος ἕνεκα καί ἀρχή καί ὁ ἄλλος δίαιτα καί ἀνάπαυσις . ( 8 ) ὁ γάρ ὅς βασιλεύς αἴτιος μέν οὐδείς ἐπιφέρω ἔχω ὁ Ἰσμάηλος , πάνυ δέ προὔργου ὁ τε Σινώπη καί ὁ οὗτος κατάσχεσις ποιέω , πόλις τε εἰμί λόγος ἄξιος ἐν ἐπίκαιρος τε κεῖμαι ὁ ἐν ὁ Εὔξεινος πόντος Ἀσιανός παράλιος , καί λιμήν ἔχω ἀσφαλής καί παραπέμπω δύναμαι καλῶς ὁ τε στόλος καί ὁ πλοῖον ὁ βασιλεύς εἰς Τραπεζοῦς τε καί ὁ ἄνω πᾶς παράλιος ὁ Πόντος καί ὁ ἐκεῖσε πόλις , ἄλλως τε δή καί ἐν μέσος ὁ χώρα ὁ βασιλεύς κεῖμαι οὐ δοκέω αὐτός ἀσφαλής εἰμί κατά πολύς ὑπό ἕτερος ἡγεμών τελέω καί μή ὑπό αὐτός · οὖον μόνος δέ , ἀλλά καί δείδω Χασανέα ὁ βασιλεύς Τιγρανόκερτα καί Μῆδος , μή λανθάνω οὗτος προκατέχω ἢ σύμβασις ἢ πόλεμος , γείτων τε ὁ αὐτός καί πᾶς τρόπος ἐπιβουλεύω καί χειρόομαι οὗτος βούλομαι εἰδοί ἐκ πολύς . Ζεύς οὗτος τοίνυν ἀναγκαῖος γίγνομαι ὁ βασιλεύς ὁ ὁ Σινώπη κατάσχεσις .