critobulus.fragmenta 5.xi
Ἐπεὶ δὲ τὸ παρῳχηκὸς ἔτος ὅλον διανεπαύσατο καλῶς ὅ τε βασιλεὺς καὶ ἡ στρατιὰ , παρεσκευάζετο χειμῶνος ἅμα ἦρι ἐς τὴν Ἰλλυριῶν ἐσβαλεῖν . Ἰλλυριοὶ γὰρ , ᾗπερ καὶ πρόσθεν ἔφαμεν , πρόσοικοι ὄντες τῷ Ἰονίῳ καὶ ὄρη μεγάλα ἐκ παλαιοῦ οἰκοῦντες καὶ ὑπερύψηλα , καὶ φρούρια ἔχοντες ἐρυμνὰ καὶ δυσάλωτα ἔν τε τῇ μεσογείᾳ καὶ παραλίᾳ καὶ τόπους δυσβάτους καὶ ἀποκρήμνους καὶ πανταχόθεν ὠχυρωμένοι τε καὶ ἠσφαλισμένοι , καὶ τούτοις θαρροῦντες , αὐτόνομοί τε εἶναι ἐβούλοντο καὶ ἐλεύθεροι πάντη , καὶ οὔτε δασμὸν ἐτήσιον καταβαλεῖν ἤθελον καὶ αὐτοὶ , ὥσπερ οἱ ἄλλοι ὅμοροι , οὔτε στρατιώτας ἐν ταῖς ἐκστρατείαις παρέχειν οὔτε τῷ πατρὶ τοῦ βασιλέως οὔτ’ αὐτῷ τῷ βασιλεῖ , οὔθ’ ὅλως κατακούειν αὐτοῦ · καὶ οὐ τοῦτο μόνον , ἀλλ’ ὅτι καὶ πολλάκις ἐκθέοντες τῆς αὑτῶν μετὰ τοῦ σφῶν ἡγεμόνος ἀνέδην οὕτω κατέτρεχον τὴν ὅμορόν σφισι τοῦ βασιλέως χώραν καὶ ἐληίζοντο . ( 2 ) Ἐστράτευσαν μὲν οὖν ἐπὶ τούτους καὶ πρόσθεν ὅ τε βασιλεὺς καὶ ὁ τούτου πατὴρ πρὸ αὐτοῦ , καὶ κατέδραμον τὴν αὐτῶν πᾶσαν καὶ ἐληίσαντο καὶ διέφθειραν , καὶ φρούρια ἐξεῖλον καὶ βοσκήματα πολλὰ καὶ ἀνδράποδα καὶ λείαν ὅτι πλείστην ἀπήγαγονοἱ δὲ τότε μὲν καὶ παρὰ τὴν ἐσβολὴν αὐτὴν τὴν αὑτῶν δῃουμένην καὶ πορθουμένην ὁρῶντες εἶκόν τε καὶ ἐσπένδοντο πρὸς καιρὸν καὶ μετ’ ὀλίγα πάλιν ἀναισχυντοῦντες ἐλῄστευον τὴν βασιλέως καὶ ἐκακούργουν , καὶ τοῦτο ἐποίουν ἔχοντες τὰ ὄρη καὶ τὸ δυσπρόσοδον τῆς χώρας καταφυγὴν καὶ προκάλυμμα · μιᾶς γὰρ οὔσης ἢ δύο παρόδων διὰ τῶν ὀρῶν ἐς αὐτὴν , ἐφύλαττόν τε ταύτας φυλακαῖς ἰσχυραῖς , καὶ εἶχον τὴν αὑτῶν ἄβατον πάντη τοῖς πολεμίοις καὶ κακῶν ἀπαθῆν , εἰ μή που μεγάλη τις δύναμις ἐπελθοῦσα τῶν ὀρῶν τε καὶ τῶν παρόδων κρατήσειε βίᾳ , καὶ θύραν ἀνοίξειε τῇ χώρᾳ τελείως · ὅπερ δὴ καὶ ὁ βασιλεὺς ἐγνώκει ποιῆσαι , καὶ ἐπεποιήκει καλῶς . ( 3 ) Παρασκευασάμενος οὖν χειμῶνος , ᾗπερ ἔφην , ὡς ἔδει , ἅμα τῷ ἦρι ἔξεισι κατ’ αὐτῶν μεγάλῃ δυνάμει καὶ στρατιᾷ ἱππικῇ τε καὶ πεζικῇ , ξυνεπαγόμενος ἅμα οἷ καὶ μηχανὰς καὶ ὅπλα καὶ παρασκευὰς ἐς οἰκοδομὴν καὶ οἱκοδόμους καὶ τέκτονας καὶ ἐργαλεῖα τεκτονικὰ καὶ οἰκοδομικὰ καὶ σίδηρον πολὺν καὶ χαλκὸν καὶ ὅσα τοιαῦτα ὡς ἐς τειχισμὸν καὶ οἰκοδομὴν φρουρίου . ( 4 ) Ἆρας οὖν ἐκ τῆς Ἀδριανοῦ παντὶ τῷ στρατῷ ἱππικῷ τε καὶ πεζικῷ ᾔει διὰ τῆς αὑτοῦ σπουδῇ · διελάσας δὲ ταύτην ὅτι τάχιστα καὶ γενόμενος ἐν τοῖς ὁρίοις Ἰλλυριῶν , στρατοπεδεύεται αὐτοῦ τῇ προτεραίᾳ , καὶ τῇ ὑστεραίᾳ ἀναλαβὼν τούς τε ψιλοὺς καὶ τοξότας καὶ σφενδονήτας καὶ λογχοφόρους καὶ ὑπασπιστὰς , προσβάλλει ταῖς παρόδοις φυλασσομέναις ὑπὸ τῶν Ἰλλυριῶν ἰσχυρῶς · καὶ μάχης μεγάλης ξυσταδὸν γενομένης καὶ ὠθισμοῦ καὶ ἀγῶνος καὶ βίας πολλῆς , εὐρώστως ἀπαντησάντων τε καὶ μαχομένων τῶν Ἰλλυριῶν , τρέπεται τούτους καὶ κρατεῖ τῶν παρόδων βίᾳ , καὶ καταδιώξας φόνον πολὺν τούτων ἐργάζεται . ( 5 ) Μετὰ δὲ τοῦτο φυλακὰς ἐγκαταστήσας ἰσχυρὰς ταῖς παρόδοις , τοῦ μὴ βλάπτεσθαι τούς τε ἐσιόντας καὶ ἐξιόντας ὑπὸ τῶν λῃστευόντων Ἰλλυριῶν , κελεύει τούς τε ὑλοτόμους καὶ μέρος τοῦ πεζοῦ ἐσελθόντας ὑλοτομεῖν τε καὶ ἐκκαθαίρειν τά τε λοχμώδη καὶ λάσια καὶ δυσδιεξίτητα τῶν χωρίων , καὶ τῶν ὁδῶν τὰς σκληρὰς καὶ τραχείας καὶ ὅλως ἀβάτους ἐξομαλίζειν τε καὶ καταλεαίνειν καὶ εὐρείας καὶ λείας ποιεῖν τῇ τε στρατιᾷ πάσῃ ἱππικῇ τε καὶ πεζικῇ καὶ τοῖς ἀχθοφόροις τῶν ζώων καὶ ταῖς ἁμάξαις καὶ τοῖς ἄλλοις σκευαγωγοῖς . ( 6 ) Αὐτὸς δὲ πάσῃ τῇ στρατιᾷ ἐσελάσας , πρῶτον μὲν τὴν κάτω χώραν αὐτῶν , τῶν πεδίων τε καὶ ὅση ἱππάσιμος ἦν , κατατρέχει καὶ ληίζεται πᾶσαν , μετὰ δὲ τοῦτο στρατοπεδευόμενος κατὰ σταθμοὺς καὶ προσκαθήμενος ἐδῄου ταύτην ἐμπιπρῶν τοὺς καρποὺς καὶ νεμόμενος καὶ διαφθείρων καὶ ἀφανίζων . ( 7 ) Ἰλλυριοὶ δὲ ἀναγαγόντες τοὺς σφῶν παῖδας καὶ γυναῖκας καὶ κτήνη καὶ πᾶσαν ἄλλην ἀποσκευὴν ἐπὶ τὰ ὑψηλὰ καὶ δυσάντη καὶ δυσπρόσοδα τῶν ὀρῶν , καὶ καταλαβόντες αὐτοὶ ξὺν ὅπλοις τάς τε δυσχωρίας καὶ τοὺς ἰσχυροὺς τῶν τόπων καὶ τὰς παρόδους , ἐκάθηντο , ἤν τις αὐτοῖς ἐπίῃ , ἀμυνούμενοι . ( 8 ) Βασιλεὺς δὲ , ἐπεὶ πᾶσαν τὴν κάτω χώραν αὐτῶν ἐδῄωσε καὶ ἐπόρθησε , παρασκευασάμενός τε καὶ ἐκτάξας καλῶς πᾶσαν τὴν στρατιὰν ἐχώρει ἐπὶ τὰ ὄρη καὶ τὰς δυσχωρίας καὶ τοὺς ἰσχυροὺς τῶν βουνῶν ἐπί τε Ἰλλυριοὺς καὶ παῖδας καὶ γυναῖκας σφῶν καὶ τὴν ἄλλην ἀποσκευήν . Προέταξε δὲ , πρόσθεν μὲν , τούς τε τοξότας καὶ τουφακοφόρους καὶ σφενδονήτας βάλλειν τε καὶ τοξεύειν καὶ σφενδονᾶν ἐς τοὺς Ἰλλυριοὺς καὶ ἀνείργειν αὐτοὺς πορρωτάτω καὶ ἀναχαιτίζειν ἐς τὸ ἄνω βαλλομένους · μετὰ δὲ τούτους , τούς τε ψιλοὺς καὶ λογχοφόρους καὶ ὑπασπιστὰς ἔταξεν ἀνιέναι , ἑπομένως δὲ τούτοις τὸ ὁπλιτικὸν ἅπαν . ( 9 ) Καὶ ἀνῄεσαν σχολῇ καὶ βάδην μέχρι τινὸς , ὠθοῦντες κατὰ μικρὸν τοὺς Ἰλλυριοὺς ἐς τὸ ἄνω · ἔπειτα ἀλαλάξαντες μέγα οἵ τε ψιλοὶ καὶ οἱ ὁπλῖται καὶ λογχοφόροι ἐχώρουν δρόμῳ ἐπὶ τοὺς Ἰλλυριοὺς , καὶ τρεψάμενοι ἐδίωκον ἀνὰ κράτος καὶ καταλαμβάνοντες ἔκτεινον , τοὺς δὲ καὶ ζῶντας ἐζώγρουν · ἔνιοι δὲ αὐτῶν καὶ βιαζόμενοι ὑπὸ τῶν ὁπλιτῶν ἐρρίπτουν σφᾶς αὐτοὺς κατὰ τῶν κρημνῶν καὶ πετρῶν , καὶ διεφθείροντο · οἱ δὲ ὁπλῖται καὶ ψιλοὶ καὶ ἡ στρατιὰ πᾶσα χεθεῖσα ἀνὰ τὰ ὄρη καὶ τὰς δυσχωρίας τὰς ἐκεῖσε καὶ τὰς χαράδρας ἐζώγρουν καὶ ἠνδραποδίζοντο τούς τε παῖδας καὶ γυναῖκας τῶν Ἰλλυριῶν καὶ πάντα τὰ προσόντα αὐτοῖς διήρπαζον · οὐ μόνον δὲ , ἀλλὰ καὶ βοσκημάτων καὶ ζῴων ἀγέλας πολλὰς ἤλασαν , καταδραμόντες δὲ πάντα τὰ ὄρη καλῶς καὶ διερευνησάμενοι καὶ λείαν ὅτι πλείστην ἐκεῖθεν ἀπαγαγόντες ἀνδραπόδων τε καὶ βοσκημάτων καὶ τῶν ἄλλων , κατήγαγον πάντα ἐς τὸ στρατόπεδον . ( 10 ) Ἀπέθανον δὲ πλῆθος πολὺ τῶν Ἰλλυριῶν , οἱ μὲν ἐν τῷ πολέμῳ , οἱ δὲ καὶ ζῶντες ληφθέντες , κελεύσαντος βασιλέως · ἐλήφθησαν δὲ καὶ παῖδες καὶ γυναῖκες καὶ ἄνδρες ἐν ἐκείνοις τοῖς ὄρεσι ὡσεὶ δισμύριοι . Οἱ δὲ λοιποὶ τῶν Ἰλλυριῶν οἱ μὲν ἦσαν ἐν φρουρίοις ἐρυμνοῖς , οἱ δὲ ἐν ἄλλοις ὄρεσι πεφευγότες μετὰ τοῦ σφῶν ἡγεμόνος Ἀλεξάνδρου .
Lemmas: ἐπεί δέ ὁ παρῳχακίσκω ἔτος ὅλος διαναπαύω καλῶς ὅς τε βασιλεύς καί ὁ στρατία , παρασκευάζω χειμών ἅμα ἦρι εἰς ὁ Ἰλλυριός εἰσβάλλω . Ἰλλυριοί γάρ , ὅσπερ καί πρόσθεν φημί , πρόσοικος εἰμί ὁ Ἰόνιος καί ὄρος μέγας ἐκ παλαιός οἰκέω καί ὑπερύψηλος , καί φρούριον ἔχω ἐρυμνός καί δυσάλωτος ἐν τε ὁ μεσόγεια καί παράλιος καί τόπος δύσβατος καί ἀπόκρημνος καί πανταχόθεν ὀχυρόω τε καί ασφαλίζω , καί οὗτος θαρσέω , αὐτόνομος τε εἰμί βούλομαι καί ἐλεύθερος πάντῃ , καί οὔτε δασμός ἐτήσιος καταβάλλω ἐθέλω καί αὐτός , ὥσπερ ὁ ἄλλος ὅμορος , οὔτε στρατιώτης ἐν ὁ ἐκστρατεία παρέχω οὔτε ὁ πατήρ ὁ βασιλεύς οὔτε αὐτός ὁ βασιλεύς , οὔτε ὅλως κατακούω αὐτός · καί οὖον οὗτος μόνος , ἀλλά ὅτι καί πολλάκις ἐκθέω ὁ ἑαυτοῦ μετά ὁ σφεῖς ἡγεμών ἀνέδην οὗτος κατατρέχω ὁ ὅμορος ὅς ὁ βασιλεύς χώρα καί ληΐζομαι . ( 2 ) στρατεύω μέν οὖν ἐπί οὗτος καί πρόσθεν ὅς τε βασιλεύς καί ὁ οὗτος πατήρ πρό αὐτός , καί κατατρέχω ὁ αὐτός πᾶς καί ληΐζομαι καί διαφθείρω , καί φρούριον ἐξεῖλον καί βόσκημα πολύς καί ἀνδράποδον καί λεῖος ὅτι πλεῖστος ἀπάγω δέ τότε μέν καί παρά ὁ εἰσβολή αὐτός ὁ ἑαυτοῦ δηϊόω καί πορθέω ὁράω εἴκω τε καί σπένδω πρός καιρός καί μετά ὀλίγος πάλιν ἀναισχυντέω λῃστεύω ὁ βασιλεύς καί κακουργέω , καί οὗτος ποιέω ἔχω ὁ ὄρος καί ὁ δυσπρόσοδος ὁ χώρα καταφυγή καί προκάλυμμα · εἷς γάρ εἰμί ἢ δύο πάροδος διά ὁ ὄρος εἰς αὐτός , φυλάσσω τε οὗτος φυλακή ἰσχυρός , καί ἔχω ὁ ἑαυτοῦ ἄβατος πάντῃ ὁ πολέμιος καί κακός ἀπαθής , εἰμί μή ποῦ μέγας τις δύναμις ἐπέρχομαι ὁ ὄρος τε καί ὁ πάροδος κρατέω βία , καί θύρα ἀνοίγω ὁ χώρα τέλειος · ὅσπερ δή καί ὁ βασιλεύς γιγνώσκω ποιέω , καί ποιέω καλῶς . ( 3 ) παρασκευάζω οὖν χειμών , ὅσπερ φημί , ὡς ἐσθίω , ἅμα ὁ ἦρι ἔξειμι κατά αὐτός μέγας δύναμις καί στρατιά ἱππικός τε καί πεζικός , συμπήγνυμι ἅμα οἷ καί μηχανή καί ὅπλον καί παρασκευή εἰς οἰκοδομή καί οἰκοδόμος καί τέκτων καί ἐργαλεῖον τεκτονικός καί οἰκοδομικός καί σίδηρος πολύς καί χαλκός καί ὅσος τοιοῦτος ὡς εἰς τειχισμός καί οἰκοδομή φρούριον . ( 4 ) ἀείρω οὖν ἐκ ὁ Ἀδριανός πᾶς ὁ στρατός ἱππικός τε καί πεζικός ἔρχομαι διά ὁ αὐτός σπουδή · διελαύνω δέ οὗτος ὅτι ταχύς καί γίγνομαι ἐν ὁ ὅριον Ἰλλυριός , στρατοπεδεύω αὐτός ὁ προτεραῖος , καί ὁ ὑστεραῖος ἀναλαμβάνω ὁ τε ψιλός καί τοξότης καί σφενδονήτης καί λογχοφόρος καί ὑπασπιστής , προσβάλλω ὁ πάροδος φυλάσσω ὑπό ὁ Ἰλλυριός ἰσχυρῶς · καί μάχη μέγας συσταδόν γίγνομαι καί ὠθισμός καί ἀγών καί Βίας πολύς , εὔρωστος ἀπαντάω τε καί μάχομαι ὁ Ἰλλυριός , τρέπω οὗτος καί κρατέω ὁ πάροδος βία , καί καταδιώκω φόνος πολύς οὗτος ἐργάζομαι . ( 5 ) μετά δέ οὗτος φυλακή ἐγκαθίστημι ἰσχυρός ὁ πάροδος , ὁ μή βλάπτω ὁ τε εἰσέρχομαι καί ἔξειμι ὑπό ὁ λῃστεύω Ἰλλυριός , κελεύω ὁ τε ὑλοτόμος καί μέρος ὁ πεζός εἰσέρχομαι ὑλοτομέω τε καί ἐκκαθαίρω ὁ τε λοχμώδης καί λάσιος καί δυσδιεξίτητος ὁ χωρίον , καί ὁ ὁδός ὁ σκληρός καί τραχύς καί ὅλως ἄβατος ἐξομαλίζω τε καί καταλεαίνω καί εὐρύς καί λεῖος ποιέω ὁ τε στρατιά πᾶς ἱππικός τε καί πεζικός καί ὁ ἀχθοφόρος ὁ ζῷον καί ὁ ἅμαξα καί ὁ ἄλλος σκευαγωγέω . ( 6 ) αὐτός δέ πᾶς ὁ στρατιά εἰσελαύνω , πρῶτος μέν ὁ κάτω χώρα αὐτός , ὁ πεδίον τε καί ὅσος ἱππάσιμος εἰμί , κατατρέχω καί ληΐζομαι πᾶς , μετά δέ οὗτος στρατοπεδεύω κατά σταθμός καί προσκάθημαι δῃόω οὗτος ἐμπιπράω ὁ καρπός1 καί νέμω καί διαφθείρω καί ἀφανίζω . ( 7 ) Ἰλλυριοί δέ ἀνάγω ὁ σφεῖς παῖς καί γυνή καί κτῆνος καί πᾶς ἄλλος ἀποσκευή ἐπί ὁ ὑψηλός καί δυσάντης καί δυσπρόσοδος ὁ ὄρος , καί καταλαμβάνω αὐτός ξὺν ὅπλον ὁ τε δυσχωρία καί ὁ ἰσχυρός ὁ τόπος καί ὁ πάροδος , κάθημαι , ἐάν τις αὐτός ἔπειμι , ἀμύνω . ( 8 ) Βασιλεύς δέ , ἐπεί πᾶς ὁ κάτω χώρα αὐτός δῃόω καί πορθέω , παρασκευάζω τε καί ἐκτάσσω καλῶς πᾶς ὁ στρατία χωρέω ἐπί ὁ ὄρος καί ὁ δυσχωρία καί ὁ ἰσχυρός ὁ βουνός ἐπί τε Ἰλλυριοί καί παῖς καί γυνή σφεῖς καί ὁ ἄλλος ἀποσκευή . προτάσσω δέ , πρόσθεν μέν , ὁ τε τοξότης καί τουφακοφόρος καί σφενδονήτης βάλλω τε καί τοξεύω καί σφενδονάω εἰς ὁ Ἰλλυριοί καί ἀνείργω αὐτός προσωτέρω καί ἀναχαιτίζω εἰς ὁ ἄνω βάλλω · μετά δέ οὗτος , ὁ τε ψιλός καί λογχοφόρος καί ὑπασπιστής τάσσω ἀνέρχομαι , ἑπομένως δέ οὗτος ὁ ὁπλιτικός ἅπας . ( 9 ) καί ἄνειμι σχολή καί βάδην μέχρι τις , ὠθέω κατά μικρός ὁ Ἰλλυριοί εἰς ὁ ἄνω · ἔπειτα ἀλαλάζω μέγας ὁ τε ψιλός καί ὁ ὁπλίτης καί λογχοφόρος χωρέω δρόμος ἐπί ὁ Ἰλλυριοί , καί τρέπω διώκω ἀνά κράτος καί καταλαμβάνω ἐκτείνω , ὁ δέ καί ζῶ ζωγρέω · ἔνιοι δέ αὐτός καί βιάζομαι ὑπό ὁ ὁπλίτης ῥίπτω σφεῖς αὐτός κατά ὁ κρημνός καί πέτρα , καί διαφθείρω · ὁ δέ ὁπλίτης καί ψιλός καί ὁ στρατία πᾶς χέω ἀνά ὁ ὄρος καί ὁ δυσχωρία ὁ ἐκεῖσε καί ὁ χαράδρα ζωγρέω καί ἀνδραποδίζω ὁ τε παῖς καί γυνή ὁ Ἰλλυριός καί πᾶς ὁ πρόσειμι αὐτός διαρπάζω · οὖον μόνος δέ , ἀλλά καί βόσκημα καί ζῷον ἀγέλη πολύς ἐλαύνω , κατατρέχω δέ πᾶς ὁ ὄρος καλῶς καί διερευνάω καί λεῖος ὅτι πλεῖστος ἐκεῖθεν ἀπάγω ἀνδράποδον τε καί βόσκημα καί ὁ ἄλλος , κατάγω πᾶς εἰς ὁ στρατόπεδον . ( 10 ) ἀποθνῄσκω δέ πλῆθος πολύς ὁ Ἰλλυριός , ὁ μέν ἐν ὁ πόλεμος , ὁ δέ καί ζῶ λαμβάνω , κελεύω βασιλεύς · λαμβάνω δέ καί παῖς καί γυνή καί ἀνήρ ἐν ἐκεῖνος ὁ ὄρος ὡσεί δισμύριοι . ὁ δέ λοιπός ὁ Ἰλλυριός ὁ μέν εἰμί ἐν φρούριον ἐρυμνός , ὁ δέ ἐν ἄλλος ὄρος φεύγω μετά ὁ σφεῖς ἡγεμών Ἀλέξανδρος .