critobulus.fragmenta 5.xi
Ταῦτα οὖν ἅπαντα καλῶς ἀναθεωρήσας τε καὶ κατασκεψάμενος τῷ τε λογισμῷ ἄριστα διαγνοὺς , ἐπεί οἱ κατεφαίνετο τὸ χωρίον ἐπικαιρότατον , ἐνταῦθα τειχίζειν ἔγνω τὸ φρούριον · καὶ διαλαμβάνει δὴ σημείοις τὸν χῶρον , ὃν ἔμελλε τειχίζειν . ( 2 ) Σχεδιάσας δὲ τοῦ φρουρίου τὴν θέσιν τε καὶ τὸ μέγεθος , τῶν τε πύργων καὶ μεταπυργίων τὰς βάσεις καὶ ἀποστάσεις , ἔτι τε προπύργια καὶ ἐπάλξεις καὶ πύλας καὶ ὅσα ἄλλα καλῶς τε καὶ ὡς ἦν αὐτῷ κατὰ νοῦν , κατακερματίζει τοῖς ἐν τέλει ,, κελεύσας ὅτι τάχιστα ἀνύττειν τὸ ἔργον · καὶ ἆθλα προὔθηκε κάλλιστα τοῖς ἄριστα καὶ τάχιστα τοῦτο ἐξειργασμένοις · καὶ αὐτὸς δὲ τὸ παρὰ τὴν θάλασσαν μέρος τοῦ φρουρίου λαμβάνει . ( 3 ) Ἀρξάμενος δὲ τῆς οἰκοδομῆς μεσοῦντος ἔαρος ἤδη , χειρί τε πολλῇ καὶ δαπάνῃ καὶ σπουδῇ καὶ ἀντιφιλοτιμήσει πάντων πρὸς τὸ ἔργον κεχρημένων ,, πρὶν ὅλον τὸ θέρος ἐξήκειν τειχίζει τὸ φρούριον , ἐρυμνότατον πάντων καὶ ἀσφαλέστατον καὶ τῶν πώποτε φρουρίων ὀνομαστότατον , λίθοις τε μεγίστοις λογάδην ξυντεθειμένοις ἐξειργασμένον , σιδήρῳ τε πολλῷ καὶ μολυβδωτοῖς γόμφοις ἐνεσχημένοις καὶ πολλοῖς ἄλλοις κατωχυρωμένον τε καὶ κατησφαλισμένον , πύργων τε πυκνότητι καὶ μεγέθει καὶ ἀσφαλείᾳ ἐς ὕψος ἠρμένων , μεταπυργίων τε καὶ ἐπάλξεων καρτερότητι , ὕψει τε καὶ τείχους παχύτητι . ( 4 ) Εὖρος τῷ τείχει , ᾗ εὐρύτατον , πήχεις δύο καὶ δέκα , ὕψος δὲ τετραπλάσιον · καὶ μέγεθος δὲ οὐ κατὰ φρούριον , ἀλλὰ πολίχνῃ προσεοικός . Τρίγωνον δὲ κατασκευάζει τοῦ φρουρίου τὸ σχῆμα , τὴν μὲν ὀρθὴν γωνίαν ἄνω πρὸς τὸ ἄναντες ἔχον καὶ ἐν τῇ κορυφῇ ( ἦν γὰρ ἠρέμα πρόσαντες τὸ χωρίον ) , ὥσπερ τινὰ πρόβολον μετὰ πύργου προβεβλημένην ἰσχυροτάτου τε καὶ μεγίστου , ξυνάπτουσάν τε τὰς δύο ἐγκαρσίας πλευρὰς καὶ φυλάττουσαν · τὰς δὲ δύο γωνίας τῆς βάσεως κάκω περὶ τὸν αἰγιαλὸν ἑκατέρωθεν τῆς πλευρᾶς , ἣ τοῦτον ἐπέχει , καὶ αὐτὰς πύργοις ἰσχυροτάτοις τε καὶ μεγίστοις ἠσφαλισμένας · καὶ αὐταὶ δὲ αἱ πλευραὶ πύργοις ἑτέροις πεπύκνωνται , ἐλάσσοσι μὲν τῷ μεγέθει τῶν ἐν ταῖς γωνίαις , δυνάμει δὲ οὐδὲν ἀποδέουσι . ( 5 ) Τοῦτο δὲ τὸ σχῆμα καὶ ταύτην τὴν θέσιν ἐμηχανήσατο τοῦ φρουρίου , τῇ μὲν ἵν’ ὡς πλεῖστον ἐπέχῃ τοῦ αἰγιαλοῦ , διὰ τὰς πετροβόλους μηχανὰς ( ?? ) αἳ πυκναὶ περὶ αὐτὸν ἔμελλον εἶναι τετραμμέναι πρὸς θάλασσαν , ( ?? ) να δὴ τὸν διέκπλουν κωλύωσι , καταγνῦσαι τὰ σκάφη , τῇ δὲ καὶ τὴν ἄκραν ἄνω κατέχον τε καὶ φρουροῦν , καὶ τοὺς πολεμίους εἶργον ὡς πορρωτάτω , ἵνα μὴ ὑπὲρ κεφαλῆς οὗτοι βάλλοντες τοὺς ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων βλάπτωσιν , ἀλλὰ ἀνασοβῶνται πόρρωθεν . ( 6 ) Τειχίσας δὲ τὸν εἰρημένον τρόπον , ἐπισκευάζει παντοίοις ὅπλοις , βέλεσί τε καὶ τόξοις καὶ δόρασιν , ἔτι δὲ δὲ καὶ ἀσπίσι καὶ θυρεοῖς καὶ πολλοῖς ἄλλοις τοιούτοις · πρὸς δὲ τούτοις πετροβόλοις μηχαναῖς μείζοσί τε καὶ μείοσι πάσας τὰς ἐπάλξεις ὁπλίζει τῶν τε πύργων καὶ μεταπυργίων καὶ προπυργίων , τὰς δὲ μεγίστας τῶν μηχανῶν τίθησι παρὰ τὴν θάλασσαν ὑπὸ τὸ τεῖχος χαμαὶ πυκνώσας παρὰ ὅλην τὴν πλευρὰς τετραμμένας ἐς θάλασσαν , ᾗπερ ἔφην , οὐκ ἐπ’ εὐθείας ὁρώσας , ἀλλ’ ἄλλῃ καὶ ἄλλῃ τοῦ πελάγους , καὶ ἐπαμφοτεριζούσας , τὰς μὲν δεξιὰς ἐπὶ τὰ ἀριστερὰ , τὰς δὲ ἀριστερὰς ἐπὶ τὰ δεξιὰ ὁρώσας τε καὶ ἐξ ὑπερδεξίων βαλλούσας καὶ τὸν διέκπλουν , ᾗπερ ἔφην , κωλυούσας · ( 7 ) ἀφιεῖσαι γὰρ λίθους παμμεγέθεις τε καὶ στρογγύλους ἐν χρῷ θαλάσσης ὥσπερ νηχομένους , ἀπό τε τοῦ φρουρίου τοῦδε μέχρι τοῦ πέραν , καὶ ἀπ’ ἐκείνου πάλιν ἐπὶ τόδε τὸν αὐτὸν τρόπον ἕτεραι μηχαναὶ , οὐκ ἐῶσι διεκπλεῦσαι μὴ ὅτι γε ὁλκάδα καὶ τριήρη ἢ ἄλλο τι τῶν φορτηγῶν καὶ σκευαγωγῶν , ἀλλ’ οὐδὲ τὸ σμικρότατον ἀκάτιον τοῦ μὴ οὐ κατάξαι τε καὶ συντρῖψαι καὶ ὑποβρύχιον τῷ βυθῷ παραδοῦναι , οὕτω τοι νυκτὸς ὥσπερ δὴ καὶ ἡμέρας , εἰ μή που κατὰ γνώμην εἴη γε τοῦ φρουράρχου . ( 8 ) Οὕτως αὐτῷ τὰ τοῦ φρουρίου ἐμελετήθη , καὶ τοῦτον τὸν τρόπον τάς τε ἠπείρους συνῆψε καὶ τὴν διάβασιν ὑφ’ αὑτῷ πεποίηται . Ἐπισκευάσας τοίνυν αὐτὸ καλῶς καὶ ὁπλίσας καὶ τοῖς πᾶσιν ἀχείρωτον καταστήσας ἢ , μᾶλλον εἰπεῖν , ὅλως ἀνεπιχείρητον , φρουράν τε ἱκανὴν ἐγκαταλιπὼν καὶ φρούραρχον ἕνα τῶν πιστοτάτων αὐτῷ ἀποδείξας , ταῖς τε μηχαναῖς ἐπιστήσας τοὺς καλῶς τε καὶ ἐπιστημόνως χρησομένους , ἐπάνεισιν ἐς τὴν Ἀδριανοῦ , φθινοπώρου φθίνοντος ἤδη . Καὶ ἑξηκοστὸν ἔτος πρὸς τοῖς ἐννακοσίοις τε καὶ ἑξακισχιλίοις τοῖς ὅλοις ἠνύετο , δεύτερον δὲ τῆς ἀρχῆς τῷ βασιλεῖ .
Lemmas: οὗτος οὖν ἅπας καλῶς ἀναθεωρέω τε καί κατασκέπτομαι ὁ τε λογισμός ἀγαθός διαγιγνώσκω , ἐπεί ὁ καταφαίνω ὁ χωρίον ἐπίκαιρος , ἐνταῦθα τειχίζω γιγνώσκω ὁ φρούριον · καί διαλαμβάνω δή σημεῖον ὁ χῶρος , ὅς μέλλω τειχίζω . ( 2 ) σχεδιάζω δέ ὁ φρούριον ὁ θέσις τε καί ὁ μέγεθος , ὁ τε πύργος καί μεταπύργιον ὁ βάσις καί ἀπόστασις , ἔτι τε προπύργιο καί ἔπαλξις καί πύλη καί ὅσος ἄλλος καλῶς τε καί ὡς εἰμί αὐτός κατά νόος , κατακερματίζω ὁ ἐν τέλος ,, κελεύω ὅτι ταχύς ἀνύω ὁ ἔργον · καί ἆθλος προτίθημι καλῶς ὁ ἀγαθός καί ταχύς οὗτος ἐξεργάζομαι · καί αὐτός δέ ὁ παρά ὁ θάλασσα μέρος ὁ φρούριον λαμβάνω . ( 3 ) ἄρχω δέ ὁ οἰκοδομεύς μέσος ἔαρ ἤδη , χείρ τε πολύς καί δαπάνη καί σπουδή καί ἀντιφιλοτιμέω πᾶς πρός ὁ ἔργον χράομαι ,, πρίν ὅλος ὁ θέρος ἐξήκω τειχίζω ὁ φρούριον , ἐρυμνός πᾶς καί ἀσφαλής καί ὁ πώποτε φρούριον ὀνομαστός , λίθος τε μέγας λογάδην συντίθημι ἐξεργάζομαι , σίδηρος τε πολύς καί μολυβδωτοῖς γόμφος ἐνέχω καί πολύς ἄλλος κατοχυρόω τε καί κατασφαλίζω , πύργος τε πυκνότης καί μέγεθος καί ἀσφάλεια εἰς ὕψος ἀείρω , μεταπύργιον τε καί ἔπαλξις καρτερότης , ὕψος τε καί τεῖχος παχύτης . ( 4 ) Εὖρος ὁ τεῖχος , ὅς εὐρύς , πῆχυς δύο καί δέκα , ὕψος δέ τετραπλάσιος · καί μέγεθος δέ οὖον κατά φρούριον , ἀλλά Πολίχνα προσέοικα . Τρίγωνον δέ κατασκευάζω ὁ φρούριον ὁ σχῆμα , ὁ μέν ὀρθός γωνία ἄνω πρός ὁ ἀνάντης ἔχω καί ἐν ὁ κορυφή ( εἰμί γάρ ἠρέμα προσάντης ὁ χωρίον ) , ὥσπερ τις πρόβολος μετά πύργος προβάλλω ἰσχυρός τε καί μέγας , συνάπτω τε ὁ δύο ἐγκάρσιος πλευρά καί φυλάσσω · ὁ δέ δύο γωνία ὁ βάσις κακός περί ὁ αἰγιαλός ἑκατέρωθεν ὁ πλευρά , ὅς οὗτος ἐπέχω , καί αὐτός πύργος ἰσχυρός τε καί μέγας ἀσφαλίζω · καί αὐτός δέ ὁ πλευρά πύργος ἕτερος πυκνόω , μικρός μέν ὁ μέγεθος ὁ ἐν ὁ γωνία , δύναμις δέ οὐδείς ἀποδέω . ( 5 ) οὗτος δέ ὁ σχῆμα καί οὗτος ὁ θέσις μηχανάομαι ὁ φρούριον , ὁ μέν ἵνα ὡς πλεῖστος ἐπέχω ὁ αἰγιαλός , διά ὁ πετρόβολος μηχανή ( ?? ) ὅς πυκνός περί αὐτός μέλλω εἰμί τρέπω πρός θάλασσα , ( ?? ) νάω δή ὁ διέκπλοος κωλύω , κατάγνυμι ὁ σκάφη , ὁ δέ καί ὁ ἄκρος ἄνω κατέχω τε καί φρουρά , καί ὁ πολέμιος εἴργω ὡς προσωτέρω , ἵνα μή ὑπέρ κεφαλή οὗτος βάλλω ὁ ἐπί ὁ ἔπαλξις βλάπτω , ἀλλά ἀνασοβέω πόρρωθεν . ( 6 ) τειχίζω δέ ὁ εἴρω τρόπος , ἐπισκευάζω παντοῖος ὅπλον , βέλος τε καί τόξον καί δόρυ , ἔτι δέ δέ καί ἀσπίς καί θυρεός καί πολύς ἄλλος τοιοῦτος · πρός δέ οὗτος πετρόβολος μηχανή μέγας τε καί μείων πᾶς ὁ ἔπαλξις ὁπλίζω ὁ τε πύργος καί μεταπύργιον καί προπύργιο , ὁ δέ μέγας ὁ μηχανή τίθημι παρά ὁ θάλασσα ὑπό ὁ τεῖχος χαμαί πυκνόω παρά ὅλος ὁ πλευρά τρέπω εἰς θάλασσα , ὅσπερ φημί , οὐ ἐπί εὐθύς ὁράω , ἀλλά ἄλλος καί ἄλλος ὁ πέλαγος , καί ἐπαμφοτερίζω , ὁ μέν δεξιά ἐπί ὁ ἀριστερός , ὁ δέ ἀριστερός ἐπί ὁ δεξιός ὁράω τε καί ἐκ ὑπερδέξιος βάλλω καί ὁ διέκπλοος , ὅσπερ φημί , κωλύω · ( 7 ) ἀφίημι γάρ λίθος παμμεγέθης τε καί στρογγύλος ἐν χράω θάλασσα ὥσπερ νήχω , ἀπό τε ὁ φρούριον ὅδε μέχρι ὁ πέραν , καί ἀπό ἐκεῖνος πάλιν ἐπί ὅδε ὁ αὐτός τρόπος ἕτερος μηχανή , οὐ ἐάω διεκπλέω μή ὅτι γε ὁλκάς καί τριήρης ἢ ἄλλος τίς ὁ φορτηγός καί σκευαγωγός , ἀλλά οὐδέ ὁ μικρός ἀκάτιον ὁ μή οὖον κατάγω τε καί συντρίβω καί ὑποβρύχιος ὁ βυθός παραδίδωμι , οὗτος ὅς νύξ ὥσπερ δή καί ἡμέρα , εἰμί μή ποῦ κατά γνώμη εἰμί γε ὁ φρουράρχης . ( 8 ) οὕτως αὐτός ὁ ὁ φρούριον μελετάω , καί οὗτος ὁ τρόπος ὁ τε ἤπειρος συνάπτω καί ὁ διάβασις ὑπό ἑαυτοῦ ποιέω . ἐπισκευάζω τοίνυν αὐτός καλῶς καί ὁπλίζω καί ὁ πᾶς ἀχείρωτος καθίστημι ἢ , μᾶλλον εἶπον , ὅλως ἀνεπιχείρητος , φρουρά τε ἱκανός ἐγκαταλείπω καί φρούραρχος εἷς ὁ πιστός αὐτός ἀποδείκνυμι , ὁ τε μηχανή ἐφίστημι ὁ καλῶς τε καί ἐπιστήμων χράω2 , ἐπάνειμι εἰς ὁ Ἀδριανός , φθινόπωρον φθίω ἤδη . καί ἑξηκοστός ἔτος πρός ὁ ἐννακόσιος τε καί ἑξακισχίλιοι ὁ ὅλος ἀνύω , δύο δέ ὁ ἀρχή ὁ βασιλεύς .