critias.fragmenta-3 25
καὶ Κ . δὲ εἷς τῶν ἐν Ἀθήναις τυραννησάντων δοκεῖ ἐκ τοῦ τάγματος τῶν ἀθέων ὑπάρχειν φάμενος , ὅτι οἱ παλαιοὶ νομοθέται ἐπίσκοπόν τινα τῶν ἀνθρωπίνων κατορθωμάτων καὶ ἁμαρτημάτων 620 ἔπλασαν τὸν θεὸν ὑπὲρ τοῦ μηδένα λάθραι τὸν πλησίον ἀδικεῖν , εὐλαβούμενον τὴν ὑπὸ τῶν θεῶν τιμωρίαν . ἔχει δὲ παρ’ αὐτῶι τὸ ῥητὸν οὕτως · ἦν . . . γένος . καὶ Εὐριπίδης δὲ ὁ τραγωιδοποιὸς ἀποκαλύψασθαι μὲν οὐκ ἠθέλησε δεδοικὼς τὸν Ἄρειον πάγον , ἐνέφηνε δὲ τοῦτον τὸν τρόπον · τὸν γὰρ Σίσυφον εἰσήγαγε προστάτην ταύτης τῆς δόξης καὶ συνηγόρησεν αὐτοῦ ταύτηι τῆι γνώμηι · ‛ ἦν γὰρ χρόνος , φησίν , ὅτ’ . . . ὑπηρέτης . ἔπειτά φησι τὴν ἀνομίαν λυθῆναι νόμων εἰσαγωγῆι · ἐπεὶ γὰρ ὁ νόμος τὰ φανερὰ τῶν ἀδικημάτων εἴργειν ἠδύνατο , κρύφα δὲ ἠδίκουν πολλοί , τότε τις σοφὸς ἀνὴρ ἐπέστησεν , ὡς 10 δεῖ ψευδεῖ λόγωι τυφλῶσαι τὴν ἀλήθειαν καὶ πεῖσαι τοὺς ἀνθρώπους , ὡς ἔστι . . . βίωι , ὃς ταῦτ’ ἀκούει καὶ βλέπει φρονεῖ τ’ ἄγαν’ ὅθεν καὶ Εὐριπίδης φησί · τό τ’ ἀστερωπὸν οὐρανοῦ σέλας χρόνου . . . σοφοῦ . ἦν χρόνος , ὅτ’ ἦν ἄτακτος ἀνθρώπων βίος καὶ θηριώδης ἰσχύος θ’ ὑπηρέτης , ὅτ’ οὐδὲν ἆθλον οὔτε τοῖς ἐσθλοῖσιν ἦν οὔτ’ αὖ κόλασμα τοῖς κακοῖς ἐγίγνετο . κἄπειτά μοι δοκοῦσιν ἄνθρωποι νόμους θέσθαι κολαστάς , ἵνα δίκη τύραννος ἦι 〈 ὁμῶς ἁπάντων 〉 τήν θ’ ὕβριν δούλην ἔχηι · ἐζημιοῦτο δ’ εἴ τις ἐξαμαρτάνοι . ἔπειτ’ ἐπειδὴ τἀμφανῆ μὲν οἱ νόμοι ἀπεῖργον αὐτοὺς ἔργα μὴ πράσσειν βίαι , λάθραι δ’ ἔπρασσον , τηνικαῦτά μοι δοκεῖ 〈 πρῶτον 〉 πυκνός τις καὶ σοφὸς γνώμην ἀνήρ [ γνῶναι ] 〈 θεῶν 〉 δέος θνητοῖσιν ἐξευρεῖν , ὅπως εἴη τι δεῖμα τοῖς κακοῖσι , κἂν λάθραι πράσσωσιν ἢ λέγωσιν ἢ φρονῶσί 〈 τι 〉 . ἐντεῦθεν οὖν τὸ θεῖον εἰσηγήσατο , ὡς ἔστι δαίμων ἀφθίτωι θάλλων βίωι , νόωι τ’ ἀκούων καὶ βλέπων , φρονῶν τ’ ἄγαν προσέχων τε ταῦτα , καὶ φύσιν θείαν φορῶν , ὃς πᾶν τὸ λεχθὲν ἐν βροτοῖς ἀκούσεται , 〈 τὸ 〉 δρώμενον δὲ πᾶν ἰδεῖν δυνήσεται . ἐὰν δὲ σὺν σιγῆι τι βουλεύηις κακόν , τοῦτ’ οὐχὶ λήσει τοὺς θεούς · τὸ γὰρ φρονοῦν 〈 ἄγαν 〉 ἔνεστι . τούσδε τοὺς λόγους λέγων διδαγμάτων ἥδιστον εἰσηγήσατο ψευδεῖ καλύψας τὴν ἀλήθειαν λόγωι . ναίειν δ’ ἔφασκε τοὺς θεοὺς ἐνταῦθ’ , ἵνα μάλιστ’ ἂν ἐξέπληξεν ἀνθρώπους λέγων , ὅθεν περ ἔγνω τοὺς φόβους ὄντας βροτοῖς καὶ τὰς ὀνήσεις τῶι ταλαιπώρωι βίωι , ἐκ τῆς ὕπερθε περιφορᾶς , ἵν’ ἀστραπάς κατεῖδεν οὔσας , δεινὰ δὲ κτυπήματα βροντῆς , τό τ’ ἀστερωπὸν οὐρανοῦ δέμας , Χρόνου καλὸν ποίκιλμα τέκτονος σοφοῦ , ὅθεν τε λαμπρὸς ἀστέρος στείχει μύδρος , ὅ θ’ ὑγρὸς εἰς γῆν ὄμβρος ἐκπορεύεται . τοίους δὲ περιέσεισεν ἀνθρώποις φόβους , δι’ οὓς καλῶς τε τῶι λόγωι κατώικισεν τὸν δαίμον(α ) οὗ〈τος 〉 κἀν πρέποντι χωρίωι , τὴν ἀνομίαν τε τοῖς νόμοις κατέσβεσεν . καὶ ὀλίγα προσδιελθὼν ἐπιφέρει οὕτω δὲ πρῶτον οἴομαι πεῖσαί τινα θνητοὺς νομίζειν δαιμόνων εἶναι γένος .
Lemmas: καί Κ . δέ εἷς ὁ ἐν Ἀθῆναι τυραννεύω δοκέω ἐκ ὁ τάγμα ὁ ἄθεος ὑπάρχω φημί , ὅτι ὁ παλαιός νομοθέτης ἐπίσκοπος τις ὁ ἀνθρώπινος κατόρθωμα καί ἁμάρτημα 620 πλάσσω ὁ θεός ὑπέρ ὁ μηδείς λάθρῃ ὁ πλησίος ἀδικέω , εὐλαβέομαι ὁ ὑπό ὁ θεός τιμωρία . ἔχω δέ παρά αὐτός ὁ ῥητός οὕτως · εἰμί . . . γένος . καί Εὐριπίδης δέ ὁ τραγῳδοποιός ἀποκαλύπτω μέν οὐ ἐθέλω δείδω ὁ Ἄρειος πάγος , ἐμφαίνω δέ οὗτος ὁ τρόπος · ὁ γάρ Σίσυφος εἰσάγω προστάτης οὗτος ὁ δόξα καί συνηγορέω αὐτός οὗτος ὁ γνώμη · ‛ εἰμί γάρ χρόνος , φημί , ὅτι . . . ὑπηρέτης . ἔπειτα φημί ὁ ἀνομία λύω νόμος εἰσαγωγή · ἐπεί γάρ ὁ νόμος ὁ φανερός ὁ ἀδίκημα ἔργω δύναμαι , κρύφα δέ ἀδικέω πολύς , τότε τις σοφός ἀνήρ ἐφίστημι , ὡς 10 δέω ψευδής λόγος τυφλόω ὁ ἀλήθεια καί πείθω ὁ ἄνθρωπος , ὡς εἰμί . . . βίος , ὅς αὐτός ἀκούω καί βλέπω φρονέω τε ἀγανός ὅθεν καί Εὐριπίδης φημί · ὁ τε ἀστερωπός οὐρανός σέλας χρόνος . . . σοφός . εἰμί χρόνος , ὅτι εἰμί ἄτακτος ἄνθρωπος βίος καί θηριώδης ἰσχύς ὁ ὑπηρέτης , ὅτι οὐδείς ἆθλον οὔτε ὁ ἐσθλός εἰμί οὔτε αὖ κόλασμα ὁ κακός γίγνομαι . ἔπειτα ἐγώ δοκέω ἄνθρωπος νόμος τίθημι κολαστής , ἵνα δίκη τύραννος εἰμί 〈 ὁμῶς ἅπας 〉 ὁ ὁ ὕβρις δοῦλος ἔχω · ζημιόω δέ εἰμί τις ἐξαμαρτάνω . ἔπειτα ἐπεί ἐμφανής μέν ὁ νόμος ἀπείργω αὐτός έργο μή πράσσω βία , λάθρῃ δέ πράσσω , τηνικαῦτα ἐγώ δοκέω 〈 πρῶτος 〉 πυκνός τις καί σοφός γνώμη ἀνήρ [ γιγνώσκω ] 〈 θεός 〉 δέος θνητός ἐξευρίσκω , ὅπως εἰμί τίς δεῖμα ὁ κακός , κἀν λάθρῃ πράσσω ἢ λέγω ἢ φρονέω 〈 τίς 〉 . ἐντεῦθεν οὖν ὁ θεῖος εἰσηγέομαι , ὡς εἰμί δαίμων ἄφθιτος θάλλω βίος , νόος τε ἀκούω καί βλέπω , φρονέω τε ἄγαν προσέχω τε οὗτος , καί φύσις θεῖος φορέω , ὅς πᾶς ὁ λέγω ἐν βροτός ἀκούω , 〈 ὁ 〉 δράω δέ πᾶς ὁράω δύναμαι . ἐάν δέ σύν σιγή τίς βουλεύω κακός , οὗτος οὐ λανθάνω ὁ θεός · ὁ γάρ φρονέω 〈 ἄγαν 〉 ἔνειμι . ὅδε ὁ λόγος λέγω δίδαγμα ἡδύς εἰσηγέομαι ψευδής καλύπτω ὁ ἀλήθεια λόγος . ναίω δέ φάσκω ὁ θεός ἐνταῦθα , ἵνα μάλιστα ἄν ἐκπλήσσω ἄνθρωπος λέγω , ὅθεν περ γινώσκω ὁ φόβος είμαι βροτός καί ὁ ὄνησις ὁ ταλαίπωρος βίος , ἐκ ὁ ὕπερθεν περιφορά , ἵνα ἀστραπή κατοράω εἰμί , δεινός δέ κτύπημα βροντή , ὁ τε ἀστερωπός οὐρανός δέμας , Χρόνος καλός ποίκιλμα τέκτων σοφός , ὅθεν τε λαμπρός ἀστήρ στείχω μύδρος , ὁ ὁ ὑγρός εἰς γῆ ὄμβρος ἐκπορεύω . τοῖος δέ περισειω ἄνθρωπος φόβος , διά ὅς καλός τε ὁ λόγος κατοικίζω ὁ δαίμων ) οὗτος 〉 ἐν πρέπω χωρίον , ὁ ἀνομία τε ὁ νόμος κατασβέννυμι . καί ὀλίγος προσδιέρχομαι ἐπιφέρω οὕτως δέ πρῶτος οἴομαι πείθω τις θνητός νομίζω δαίμων ἔρχομαι γένος .