constantinus-vii-porphyrogenitus-imperator.de-administrando-imperio porfyrogen-administrato.43
Ὅτι Διοκλητιανὸς ὁ βασιλεὺς πάνυ τῆς χώρας Δελματίας ἠράσθη , διὸ καὶ ἀπὸ τῆς Ρώμης λαὸν ἀγαγὼν μετὰ τὰς φαμιλίας αὐτῶν , ἐν τῇ αὐτῇ τῆς Δελματίας χώρᾳ τούτους κατεσκήνωσεν , οἳ καὶ Ρωμᾶνοι προσηγορεύθησαν διὰ τὸ ἀπὸ Ρώμης μετοικισθῆναι , καὶ ταύτην μέχρι τῆς σήμερον τὴν ἐπωνυμίαν ἐναποφέρονται . Οὗτος οὖν ὁ βασιλεὺς Διοκλητιανὸς καὶ τὸ τοῦ Ἀσπαλάθου κάστρον ᾠκοδόμησεν , καὶ ἐν αὐτῷ παλάτια ἐδείματο λόγου καὶ γραφῆς ἁπάσης ἐπέκεινα , ὧν καὶ μέχρι τῆς σήμερον τῆς παλαιᾶς εὐδαιμονίας λείψανα φέρονται , κἂν ὁ πολὺς χρόνος αὐτὰ κατηνάλωσεν . Ἀλλὰ καὶ τὸ κάστρον Διόκλεια , τὸ νῦν παρὰ τῶν Διοκλητιανῶν κατεχόμενον , ὁ αὐτὸς βασιλεὺς Διοκλητιανὸς ᾠκοδόμησεν , ὅθεν καὶ τὴν ἐπωνυμίαν " Διοκλητιανοί " καλεῖσθαι οἱ τῆς χώρας ἐκείνης ἐναπειλήφασιν . Ἡ δὲ καὶ τῶν αὐτῶν Ρωμάνων διακράτησις ἦν μέχρι τοῦ Δανούβεως ποταμοῦ , οἳ καί ποτε θελήσαντες τὸν ποταμὸν διαπερᾶσαι καὶ καταμαθεῖν , τίνες κατοικοῦσιν ἐκεῖθεν τοῦ ποταμοῦ , διαπεράσαντες εὗρον ἔθνη Σκλαβήνικα ἄοπλα ὄντα , ἅτινα καὶ Ἄβαροι ἐκαλοῦντο . Καὶ οὔτε οὗτοι ἤλπιζον ἐκεῖθεν τοῦ ποταμοῦ κατοικεῖν τινας , οὔτε ἐκεῖνοι ἔνθεν τοῦ ποταμοῦ . Διὰ οὖν τὸ ἀόπλους εὑρεῖν αὐτοὺς τοὺς Ἀβάρους οἱ Ρωμᾶνοι καὶ πρὸς πόλεμον ἀπαρασκευάστους καταπολεμήσαντες , ἀνελάβοντο πραῖδαν καὶ αἰχμαλωσίαν καὶ ἀνεχώρησαν . Καὶ ἔκτοτε ποιήσαντες ἀλλάγια δύο οἱ Ρωμᾶνοι ἀπὸ πάσχα ἕως πάσχα τὸν λαὸν αὐτῶν ἐνήλλασσον , ὥστε τῷ μεγάλῳ καὶ ἁγίῳ σαββάτῳ ἀλλήλοις συναντᾶν , τοὺς μὲν ἀποστρεφομένους ἀπὸ τοῦ παραμονίμου , τοὺς δὲ εἰς τὴν τοιαύτην δουλείαν ἀπερχομένους . Καὶ γὰρ πλησίον τῆς θαλάσσης ὑπὸ τὸ αὐτὸ κάστρον κάστρον ἔστιν , τὸ ἐπιλεγόμενον Σαλῶνα , μέγεθος ἔχον τὸ ἥμισυ Κωνσταντινουπόλεως , ἐν ᾧ πάντες οἱ Ρωμᾶνοι συνήγοντο καὶ καθωπλίζοντο καὶ προσαπεκίνουν ἐκ τῶν ἐκεῖσε , καὶ πρὸς τὴν κλεισοῦραν ἀπήρχοντο , τὴν ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ κάστρου ὑπάρχουσαν μίλια τέσσαρα , ἥτις καὶ μέχρι τοῦ νῦν καλεῖται Κλεῖσα διὰ τὸ συγκλείειν τοὺς διερχομένους ἐκεῖθεν . Καὶ ἐκ τῶν ἐκεῖσε ἀπήρχοντο πρὸς τὸν ποταμόν . Τὸ οὖν τοιοῦτον ἀλλάγιον ἐπὶ πολλοὺς χρόνους γινόμενον , οἱ ἐκεῖθεν τοῦ ποταμοῦ Σκλάβοι , οἱ καὶ Ἄβαροι καλούμενοι , καθ' ἑαυτοὺς ἐσκόπησαν λέγοντες , ὅτι · " Οὗτοι οἱ Ρωμᾶνοι , ἐπεὶ ἐπέρασαν καὶ εὗρον πραῖδαν , ἀπὸ τοῦ νῦν καθ' ἡμῶν οὐ μὴ παύσονται διαπερῶντες , καὶ διὰ τοῦτο μηχανησόμεθα κατ' αὐτῶν . " Οὕτως οὖν οἱ Σκλάβοι , οἱ καὶ Ἄβαροι , βουλευσάμενοι , καὶ διαπερασάντων ποτὲ τῶν Ρωμάνων , ποιήσαντες οὗτοι ἐγκρύμματα καὶ πολεμήσαντες , ἐνίκησαν αὐτούς . Καὶ ἀναλαβόμενοι τά τε ὅπλα αὐτῶν καὶ τὰ φλάμμουλα καὶ τὰ λοιπὰ πολεμικὰ σημεῖα , διαπεράσαντες οἱ προειρημένοι Σκλάβοι τὸν ποταμόν , ἦλθον εἰς τὴν κλεισοῦραν , οὓς καὶ ἰδόντες οἱ ἐκεῖσε ὄντες Ρωμᾶνοι , θεασάμενοι δὲ τὰ φλάμμουλα καὶ τὴν ἐξόπλισιν τῶν ὁμοφύλων αὐτῶν , τοὺς αὐτῶν ὁμοφύλους εἶναι νομίσαντες , ἡνίκα κατέλαβον οἱ Σκλάβοι οἱ προρρηθέντες εἰς τὴν κλεισοῦραν , παρεχώρησαν αὐτοῖς διελθεῖν . Διελθόντων δέ , εὐθὺς τοὺς Ρωμάνους οὗτοι ἐξήλασαν , καὶ τὴν Σαλῶνα , τὸ προειρημένον κάστρον ἐκράτησαν . Καὶ κατοικήσαντες ἐκεῖσε , ἔκτοτε κατὰ μικρὸν ἀρξάμενοι πραιδεύειν τοὺς Ρωμάνους , τοὺς εἰς τοὺς κάμπους καὶ εἰς ὑψηλότερα μέρη κατοικοῦντας , ἠφάνισαν καὶ τοὺς τόπους αὐτῶν κατεκράτησαν . Οἱ δὲ λοιποὶ Ρωμᾶνοι εἰς τὰ τῆς παραλίας κάστρα διεσώθησαν , καὶ μέχρι τοῦ νῦν κρατοῦσιν αὐτά , ἅτινά εἰσιν τὰ Δεκάτερα , τὸ Ραούσιν , τὸ Ἀσπάλαθον , τὸ Τετραγγούριν , τὰ Διάδωρα , ἡ Ἄρβη , ἡ Βέκλα καὶ τὰ Ὄψαρα , ὧντινων καὶ οἰκήτορες μέχρι τοῦ νῦν Ρωμᾶνοικαλοῦνται . Ὅτι ἀπὸ τῆς βασιλείας Ἡρακλείου , τοῦ βασιλέως Ρωμαίων,καθ' ὃν μέλλει τρόπον ῥηθήσεσθαι ἐν τῇ περὶ τῶν Χρωβάτων καὶ Σέρβλων συγγραφῇ , πᾶσα ἡ Δελματία καὶ τὰ περὶ αὐτὴν ἔθνη , οἷον Χρωβάτοι , Σέρβλοι , Ζαχλοῦμοι , Τερβουνιῶται , Καναλῖται , Διοκλητιανοὶ καὶ Ἀρεντανοί , οἱ καὶ Παγανοὶ προσαγορευόμενοι , [ ... ] . Τῆς δὲ τῶν Ρωμαίων βασιλείας διὰ τὴν τῶν τότε κρατούντων νωθρότητα καὶ ἀφέλειαν εἰς τὸ μηδὲν παράπαν μικροῦ δεῖν ἐναπονευσάσης , καὶ μάλιστα δὲ ἐπὶ Μιχαὴλ τοῦ ἐξ Ἀμορίου , τοῦ Τραυλοῦ , οἱ τὰ τῆς Δελματίας κάστρα οἰκοῦντες γεγόνασιν αὐτοκέφαλοι , μήτε τῷ βασιλεῖ Ρωμαίων , μήτε ἑτέρῳ τινὶ ὑποκείμενοι , ἀλλὰ καὶ τὰ ἐκεῖσε ἔθνη , οἵ τε Χρωβάτοι καὶ Σέρβλοι καὶ Ζαχλοῦμοι καὶ Τερβουνιῶται τε καὶ Καναλῖται καὶ Διοκλητιανοὶ καὶ οἱ Παγανοί , τῆς τῶν Ρωμαίων βασιλείας ἀφηνιάσαντες γεγόνασιν ἰδιόρρυθμοι καὶ αὐτοκέφαλοι , τινὶ μὴ ὑποκείμενοι . Ἄρχοντας δέ , ὥς φασι , ταῦτα τὰ ἔθνη μὴ ἔχειν , πλὴν ζουπάνους γέροντας , καθὼς καὶ αἱ λοιπαὶ Σκλαβηνίαι ἔχουσι τύπον . Ἀλλὰ καὶ οἱ πλείονες τῶν τοιούτων Σκλάβων οὐδὲ ἐβαπτίζοντο , ἀλλὰ μέχρι πολλοῦ ἔμενον ἀβάπτιστοι . Ἐπὶ δὲ Βασιλείου , τοῦ φιλοχρίστου βασιλέως , ἀπέστειλαν ἀποκρισιαρίους , ἐξαιτούμενοι καὶ παρακαλοῦντες αὐτὸν τοὺς ἐξ αὐτῶν ἀβαπτίστους βαπτισθῆναι καὶ εἶναι , ὡς τὸ ἐξ ἀρχῆς , ὑποτεταγμένους τῇ βασιλείᾳ τῶν Ρωμαίων , ὧντινων εἰσακούσας ὁ μακάριος ἐκεῖνος καὶ ἀοίδιμος βασιλεύς , ἐξαπέστειλεν βασιλικὸν μετὰ καὶ ἱερέων , καὶ ἐβάπτισεν αὐτοὺς πάντας τοὺς τῶν προρρηθέντων ἐθνῶν ἀβαπτίστους τυγχάνοντας , καὶ μετὰ τὸ βαπτίσαι αὐτοὺς τότε προεβάλετο εἰς αὐτοὺς ἄρχοντας , οὓς ἐκεῖνοι ἤθελον καὶ προέκριναν , ἀπὸ τῆς γενεᾶς , ἧς ἐκεῖνοι ἠγάπων καὶ ἔστεργον . Καὶ ἔκτοτε μέχρι τοῦ νῦν ἐκ τῶν αὐτῶν γενεῶν γίνονται ἄρχοντες εἰς αὐτούς , καὶ οὐκ ἐξ ἑτέρας . Οἱ δὲ Παγανοί , οἱ καὶ τῇ Ρωμαίων διαλέκτῳ Ἀρεντανοὶ καλούμενοι , εἰς δυσβάτους τόπους καὶ κρημνώδεις κατελείφθησαν ἀβάπτιστοι . Καὶ γὰρ Παγανοὶ κατὰ τὴν τῶν Σκλάβων γλῶσσαν " ἀβάπτιστοι " ἑρμηνεύεται . Μετὰ δὲ τοῦτο καὶ αὐτοὶ ἀποστείλαντες εἰς τὸν αὐτὸν ἀοίδιμον βασιλέα , ἐξῃτήσαντο βαπτισθῆναι καὶ αὐτοί , καὶ ἀποστείλας ἐβάπτισεν καὶ αὐτούς . Ἐπεὶ δέ , ὡς προέφημεν , ὅτι διὰ τὴν τῶν κρατούντων νωθρότητα καὶ ἀφέλειαν εἰς κατόπιν τὰ τῶν Ρωμαίων ἦλθον πράγματα , καὶ οἱ τὰ τῆς Δελματίας κάστρα οἰκοῦντες γεγόνασιν αὐτοκέφαλοι , μήτε τῷ βασιλεῖ Ρωμαίων , μήτε ἄλλῳ τινὶ ὑποκείμενοι . Μετὰ δὲ χρόνον τινὰ ἐπὶ τῆς βασιλείας Βασιλείου , τοῦ ἀοιδίμου καὶ ἀειμνήστου βασιλέως , ἐλθόντων Σαρακηνῶν ἀπὸ Ἀφρικῆς , τοῦ τε Σολδανοῦ καὶ τοῦ Σάβα καὶ τοῦ Καλφοῦς , μετὰ καραβίων λ ʹ , κατέλαβον ἐν Δελματίᾳ , καὶ ἐπόρθησαν τὸ κάστρον τὰ Βούτοβα καὶ τὸ κάστρον τὴν Ρῶσσαν καὶ τὸ κάστρον τὰ Δεκάτερα , τὸ κάτω . Καὶ ἦλθον καὶ εἰς τὸ κάστρον Ραουσίου , καὶ παρεκάθισαν αὐτῷ μῆνας δεκαπέντε . Τότε βιασθέντες οἱ Ραουσαῖοι ἐδηλοποίησαν Βασιλείῳ , τῷ ἀειμνήστῳ βασιλεῖ Ρωμαίων , λέγοντες αὐτῷ οὕτως · " Ἐλέησον ἡμᾶς , καὶ μὴ ἐάσῃς ἀπολέσθαι παρὰ τῶν ἀρνητῶν τοῦ Χριστοῦ . " Ὁ δὲ βασιλεὺς σπλαγχνισθεὶς ἀπέστειλεν τὸν πατρίκιον Νικήτα , δρουγγάριον τοῦ πλωΐμου , οὗ τὸ ἐπίκλην Ὠορύφας , μετὰ χελανδίων ἑκατόν . Οἱ δὲ Σαρακηνοὶ μαθόντες τὴν μετὰ τοῦ στόλου ἄφιξιν τοῦ πατρικίου δρουγγα ρίου τοῦ πλωΐμου , ἔφυγον καταλιπόντες τὸ κάστρον Ραουσίου , καὶ ἀντεπέρασαν ἐν Λαγουβαρδίᾳ , καὶ πολιορκήσαντες τὸ κάστρον Βάρεως , τοῦτο ἐπόρθησαν . Τότε ὁ Σολδανὸς κτίσας ἐκεῖσε παλάτια , κατεκράτησεν τὴν πᾶσαν Λαγουβαρδίαν μέχρι Ρώμης ἔτη τεσσαράκοντα . Ὁ οὖν βασιλεὺς διὰ τὴν αἰτίαν ταύτην ἀπέστειλεν πρός τε τὸν Λοδόϊχον , τὸν ῥῆγα Φραγγίας καὶ τὸν πάπα Ρώμης , ἵνα συνεπαμύνηται τῷ παρὰ τοῦ βασιλέως ἀποσταλέντι στρατῷ . Οἱ δὲ ὑπείξαντες τῇ τοῦ βασιλέως αἰτήσει , ὅ τε ῥὴξ καὶ ὁ πάπας , ἦλθον ἀμφότεροι μετὰ δυνάμεως πολλῆς , καὶ ἑνωθέντες τῷ παρὰ τοῦ βασιλέως ἀποσταλέντι στρατῷ ἅμα τῷ Χρωβάτῳ καὶ Σέρβλῳ καὶ Ζαχλούμῳ καὶ Τερβουνιώταις καὶ Καναλίταις καὶ Ραουσαίοις μετὰ πάντων τῶν ἀπὸ τῆς Δελματίας κάστρων ( οὗτοι γὰρ πάντες βασιλικῇ κελεύσει παρῆσαν ) , καὶ περασάντων ἐν Λαγουβαρδίᾳ , παρεκάθισαν τὸ κάστρον Βάρεως καὶ ἐπόρθησαν αὐτό . Ἰστέον , ὅτι τοὺς Χρωβάτους καὶ τοὺς λοιποὺς Σκλαβάρχοντας οἱ τοῦ κάστρου Ραουσίου οἰκήτορες μετὰ τῶν ἰδίων αὐτῶν καραβίων διεπέρασαν ἐν Λαγουβαρδίᾳ . Καὶ τὸ μὲν κάστρον Βάρεως καὶ τὴν χώραν καὶ τὴν αἰχμαλωσίαν πᾶσαν ἀνελάβετο ὁ βασιλεὺς τῶν Ρωμαίων , τὸν δὲ Σολδανὸν καὶ τοὺς λοιποὺς Σαρακηνοὺς ἀνελάβετο Λοδόϊχος , ὁ ῥὴξ Φραγγίας , καὶ ἀπήγαγεν αὐτοὺς ἐν τῷ κάστρῳ Καπύης καὶ ἐν τῷ κάστρῳ Βενεβενδοῦ . Καὶ οὐδεὶς αὐτὸν εἶδεν γελῶντα . Εἶπεν δὲ ὁ ῥήξ , ὅτι · " Εἴ τίς μοι τὸν Σολδανὸν μετὰ ἀληθείας ἀναγγείλῃ ἢ ὑποδείξῃ γελῶντα , δώσω αὐτῷ χρήματα πολλά . " Καὶ μετὰ τοῦτο εἶδέν τις αὐτὸν γελῶντα , καὶ τῷ ῥηγὶ Λοδοΐχῳ ἀπήγγειλεν . Ὁ δὲ προσκαλεσάμενος τὸν Σολδανὸν ἠρώτησεν αὐτόν , ποίῳ τρόπῳ ἐγέλασεν . Ὁ δὲ εἶπεν · " Ἅμαξαν εἶδον καὶ τοὺς ἐν αὐτῇ τροχοὺς κυλιομένους , καὶ τούτου χάριν ἐγέλασα , ὅτι καὶ ἐγώ ποτε κεφαλὴ ἐγενόμην , καὶ ἀρτίως εἰμὶ ὑποκάτω πάντων , καὶ πάλιν δύναται ὁ Θεὸς ὑψῶσαί με . " Καὶ ἀπὸ τότε προσεκαλεῖτο αὐτὸν ὁ Λοδόϊχος εἰς τὴν τράπεζαν αὐτοῦ , καὶ συνήσθιεν αὐτῷ . Οἱ δὲ ἄρχοντες τῆς Καπύης καὶ Βενεβενδοῦ ἤρχοντο πρὸς τὸν Σολδανὸν ἐρωτῶντες αὐτὸν περὶ ἰατρειῶν καὶ θεραπείας ἀλόγων καὶ λοιπῶν ὑποθέσεων , ὡς γέροντα καὶ πεπειραμένον . Ὁ δὲ Σολδανὸς πανοῦργος ὢν καὶ σκολιὸς εἶπεν πρὸς αὐτούς , ὅτι · " Πρᾶγμα θέλω εἰπεῖν πρὸς ὑμᾶς , καὶ δέδοικα τοῦ μὴ παρ' ὑμῶν κατάδηλον γενέσθαι πρὸς τὸν ῥῆγα , καὶ ἀπολέσω τὴν ἐμαυτοῦ ζωήν . " Οἱ δὲ ὤμοσαν αὐτῷ , καὶ θαρρήσας εἶπεν πρὸς αὐτούς , ὅτι · " Ὁ ῥὴξ ἐξορίσαι θέλει πάντας ὑμᾶς ἐν τῇ μεγάλῃ Φραγγίᾳ , καὶ ἐὰν ἀπιστῆτε , ἐκδέξασθε μικρόν , κἀγὼ πληροφορῶ ὑμᾶς . " Καὶ ἀπελθὼν εἶπεν πρὸς τὸν Λοδόϊχον , ὅτι · " Οἱ ἄρχοντες τοῦ τόπου τούτου κακοί εἰσιν , καὶ σὺ οὐ δύνασαι κυριεῦσαι τὴν χώραν ταύτην , ἐὰν μὴ ἀφανίσῃς τοὺς δυνατούς , τοὺς ἀντιπίπτοντάς σε · ἀλλὰ δέσμευσον τοὺς πρώτους τοῦ κάστρου , καὶ ἀπόστειλον αὐτοὺς εἰς τὴν χώραν σου , καὶ τότε , ὡς θέλεις , οἱ λοιποὶ ὑποταγήσονταί σοι . " Καὶ ὅτε παρέπεισεν αὐτόν , ἵνα πληρώσῃ τὴν βουλὴν αὐτοῦ , καὶ ὥρισεν γενέσθαι ἁλύσεις σιδηρᾶς εἰς τὸ ἐξορίσαι αὐτούς , ἀπῆλθεν ὁ Σολδανὸς καὶ εἶπεν πρὸς τοὺς ἄρχοντας , ὅτι · " Ἀκμὴν οὐ πιστεύετε , ὅτι ὁ ῥὴξ ἐξορίστους ὑμᾶς ποιεῖ , καὶ παντελῶς ἐξ ἀνθρώπων γίνεται τὸ μνημόσυνον ὑμῶν ; Ὅμως εἰ θέλετε τελείως πληροφορηθῆναι , ἀπελθόντες θεάσασθε , τί ἄρα ἐργάζονται πάντες οἱ χαλκεῖς τῇ προστάξει τοῦ ῥηγός . Καὶ εἰ οὐχ εὕρητε αὐτοὺς ἐργαζομένους τὰς ἁλύσεις καὶ τὰ δεσμά , γινώσκετε , ὅτι πάντα τὰ παρ' ἐμοῦ λαλούμενα ὑμῖν ἐστιν ψευδῆ · εἰ δὲ ἀληθεύω , φροντίσατε τὴν σωτηρίαν ὑμῶν καὶ ἐμὲ εὐεργετήσατε , τὸν τὰ χρηστὰ καὶ σωτήρια ὑμῖν βουλευσάμενον . " Οἱ δὲ ἄρχοντες πεισθέντες τῷ τοῦ Σολδανοῦ λόγῳ , θεασάμενοι δὲ καὶ τὰς ἁλύσεις καὶ τὰ δεσμά , τελείαν πληροφορίαν ἔλαβον , καὶ ἔκτοτε ἐμελέτων τὴν ἀπώλειαν τοῦ ῥηγὸς Λοδοΐχου . Ὁ δὲ ῥὴξ ταῦτα πάντα ἀγνοῶν ἐξῆλθε πρὸς τὸ κυνηγῆσαι . Ὑποστρέψαντος δέ , οἱ τούτου ἄρχοντες ἐκράτησαν τὸ κάστρον , μὴ ἐάσαντες αὐτὸν εἰσελθεῖν . Ὁ δὲ ῥὴξ Λοδόϊχος τὴν τῶν ἀρχόντων ἔνστασιν θεασάμενος , εἰς τὴν ἰδίαν χώραν ὑπέστρεψεν . Οἱ δὲ ἄρχοντες εἶπον πρὸς τὸν Σολδανόν · " Τί ἄρα θέλεις ἡμᾶς ποιῆσαί σοι περὶ τῆς γενομένης εἰς ἡμᾶς παρὰ σοῦ σωτηρίας ; " Ὁ δὲ ᾐτήσατο ἐν τῇ ἰδίᾳ χώρᾳ ἀπολῦσαι αὐτόν , καὶ τούτου γενομένου , ἀπῆλθεν ἐν Ἀφρικῇ εἰς τὴν ἰδίαν αὐτοῦ χώραν . Μὴ ἐπιλαθόμενος δὲ τῆς ἀρχαίας αὐτοῦ κακίας ἐστρατοπέδευσεν , καὶ ἦλθεν μετὰ δυνάμεως ἐν Καπύῃ καὶ ἐν Βενεβενδῷ πρὸς τὸ πολιορκῆσαι καὶ ὑποτάξαι αὐτούς . Οἱ δὲ τὰ τοιαῦτα κάστρα κρατοῦντες ἀπέστειλαν πρέσβεις πρὸς τὸν ῥῆγα Λοδόϊχον ἐν Φραγγίᾳ , ἵνα ἐλθὼν συνεπαμύνηται αὐτοῖς κατὰ τοῦ Σολδανοῦ καὶ τῶν Ἀφρικῶν . Ὁ δὲ ῥὴξ Λοδόϊχος ταῦτα μαθὼν καί , ὅνπερ ἐποίησεν τρόπον ὁ Σολδανός , πείσας καὶ τοὺς ἄρχοντας , ὅτι · " Δεσμίους μέλλει ὑμᾶς ὁ ῥὴξ ἐν Φραγγίᾳ ἐξορίσαι " , ἀντεδήλωσεν αὐτοῖς , ὅτι · " Καὶ ἅπερ ἐποίησα πρότερον εἰς ὑμᾶς , μεταμέλημαι , ὅτι ἔσωσα ὑμᾶς ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν ὑμῶν , καὶ ἀνταπεδώκατέ μοι πονηρὰ ἀντὶ ἀγαθῶν , καὶ καθὼς ἐδιώχθην παρ' ὑμῶν , ἀρτίως χαίρω ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ ὑμῶν . " Τότε ἀπορήσαντες ἀπὸ τοῦ ῥηγὸς Λοδοΐχου , ἀπέστειλαν πρέσβεις πρὸς τὸν βασιλέα Ρωμαίων τοῦ δοῦναι αὐτοῖς βοήθειαν καὶ λυτρώσασθαι τοῦ τοιούτου κινδύνου . Ὁ δὲ βασιλεὺς ὑπέσχετο βοηθῆσαι αὐτοῖς . Τοῦ δὲ ἀποκρισιαρίου ἀπὸ τῆς πόλεως ὑποστρέψαντος καὶ ἀγαθὰς ἀγγελίας τοῖς πέμψασιν αὐτὸν ἀποκομίζοντος περὶ τῆς τοῦ βασιλέως συμμαχίας , μήπω τούτου ἀποσωθέντος ἐν τῷ κάστρῳ , ἐκρατήθη παρὰ τῶν βιγλῶν τοῦ Σολδανοῦ . Προεγνώκει γὰρ ὁ Σολδανὸς τὴν γεγονυίαν ἀποστολὴν πρὸς ἱκεσίαν τοῦ βασιλέως Ρωμαίων , καὶ ἐπύκτευσεν τοῦ τὸν ἀποκρισιάριον αὐτῶν κρατῆσαι , ὅπερ καὶ γέγονεν . Κρατηθέντος δὲ αὐτοῦ , ἔμαθεν τὴν ἀποτελεσθεῖσαν παρ' αὐτοῦ δουλείαν , καὶ ὅτι δι' ὀλίγων ἡμερῶν καταλαμβάνει ἡ τοῦ βασιλέως Ρωμαίων βοήθεια . Ὁ δὲ Σολδανὸς εἶπεν τῷ αὐτῷ ἀποκρισιαρίῳ , ὅτι · " Εἰ ποιήσεις , ὅπερ σοι εἴπω , ἐλευθερίας καὶ δωρεῶν μεγίστων ἀξιωθήσῃ · εἰ δὲ μή , πονηρῷ θανάτῳ τὴν ζωὴν ἀπολέσεις . " Τοῦ δὲ ὑποσχομένου ἐκπληρῶσαι τὰ κελευόμενα αὐτῷ , εἶπεν ὁ Σολδανὸς πρὸς αὐτόν , ὅτι · " Κελεύω στῆναί σε πλησίον τοῦ τείχους καὶ προσκαλέσασθαι τοὺς ἀποστείλαντάς σε καὶ εἰπεῖν πρὸς αὐτούς · " Ἐγὼ μὲν τὴν δουλείαν , ἣν ὤφειλον ποιῆσαι , πεποίηκα , καὶ τὸν βασιλέα Ρωμαίων περὶ ὑμῶν ἐδυσώπησα · πλὴν οὖν γινώσκετε , ὅτι εἰς κενὸν ἐγένετο ἡ ὁδός μου , καὶ ὁ βασιλεὺς πάμφαυλον ἔθετο τὴν παρ' ὑμῶν γεγονυίαν ἱκεσίαν , καὶ ἀπὸ τοῦ βασιλέως μὴ ἐλπίζετε βοήθειαν " . " Τοῦ δὲ ὑποσχομένου ταῦτα μετὰ χαρᾶς ἐκπληρῶσαι , ἤγαγον αὐτὸν πλησίον τοῦ κάστρου , καὶ ἐν οὐδενὶ θέμενος τὰ παρὰ τοῦ Σολδανοῦ ῥηθέντα πάντα , μήτε τὰς ἀπειλὰς αὐτοῦ φοβηθείς , μήτε ταῖς ὑποσχέσεσιν αὐτοῦ πεισθείς , ἀλλὰ τὸν τοῦ Θεοῦ φόβον ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ θέμενος , διελογίσατο ἐν ἑαυτῷ , ὅτι · " Συμφέρον ἐστὶν ἐμὲ μόνον ἀποθανεῖν καὶ μὴ τοσαύτας ψυχὰς διὰ λόγου παγιδεῦσαι καὶ προδοῦναι εἰς θάνατον . " Καὶ δὴ πλησίον τοῦ τείχους αὐτοῦ γενομένου καὶ πάντας τοὺς ἄρχοντας προσκαλεσαμένου , εἶπεν πρὸς τοὺς ἐξουσιάζοντας τοῦ τοιούτου κάστρου · " Ἐγὼ μέν , κύριοί μου , τὴν διακονίαν μου ἐξεπλήρωσα , καὶ τὰ παρὰ τοῦ βασιλέως Ρωμαίων δηλωθέντα ὑμῖν ἀπαγγελῶ , πλὴν ὁρκίζω ὑμᾶς εἰς τὸν υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ εἰς τὴν σωτηρίαν παντὸς τοῦ κάστρου καὶ αὐτῶν τῶν ψυχῶν ὑμῶν , ἵνα ἀντὶ ἐμοῦ εὐεργετή σητε τὰ τέκνα μου καὶ τὴν ἐλπίζουσαν ἀπολαβεῖν με σύμβιόν μου · ὡς γὰρ ποιήσητε μετὰ αὐτῶν , παρὰ τοῦ δικαίου καὶ μισθαποδότου ἀγαθοῦ Θεοῦ , μέλλοντος κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς , τὸν μισθὸν ἀπολήψεσθε . " Καὶ ταῦτα εἰπὼν παρεθάρρυνεν αὐτοὺς λέγων · " Ἐγὼ μὲν ἀπὸ τοῦ Σολδανοῦ ἀπολοῦμαι καὶ περὶ τὴν ζωὴν κινδυνεύω , ὑμεῖς δὲ στῆτε ἑδραῖοι καὶ μὴ δειλανδρήσητε , ἀλλ' ὑπομείνατε μικρόν , καὶ εἰς ὀλίγον ἡμερῶν φθάζει ἡ ἀποσταλεῖσα ὑμῖν σωτηρία παρὰ τοῦ βασιλέως Ρωμαίων " . Ταῦτα δὲ αὐτοῦ εἰπόντος , οἱ κατέχοντες αὐτὸν οἰκεῖοι τοῦ Σολδανοῦ παρὰ προσδοκίαν τὰ παρ' αὐτοῦ λαληθέντα ἀκούσαντες , ἔβρυξαν ἐπ' αὐτὸν τοὺς ὀδόντας , καὶ εἷς τοῦ ἑτέρου προέτρεχον , τίς ἄρα τῆς σφαγῆς αὐτοῦ γέγονεν αὐτουργός . Τοῦ δὲ παρ' αὐτῶν ἀναιρεθέντος , πτοηθεὶς ὁ Σολδανὸς τὴν τοῦ βασιλέως κατερχομένην δυναστείαν , ὑπέστρεψεν εἰς τὴν ἰδίαν χώραν . Καὶ ἔκτοτε καὶ μέχρι τοῦ νῦν καὶ οἱ τῆς Καπύης καὶ οἱ τῆς Βενεβενδοῦ εἰσὶν ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τῶν Ρωμαίων εἰς τελείαν δούλωσιν καὶ ὑποταγὴν διὰ τὴν εἰς αὐτοὺς γενομένην μεγάλην ταύτην εὐεργεσίαν . Ὅτι τὸ κάστρον τοῦ Ραουσίου οὐ καλεῖται Ραούσι τῇ Ρωμαίωδιαλέκτῳ , ἀλλ' ἐπεὶ ἐπάνω τῶν κρημνῶν ἵσταται , λέγεται ῥωμαϊστὶ " ὁ κρημνὸς λαῦ " · ἐκλήθησαν δὲ ἐκ τούτου Λαυσαῖοι , ἤγουν " οἱ καθεζόμενοι εἰς τὸν κρημνόν " . Ἡ δὲ κοινὴ συνήθεια , ἡ πολλάκις μεταφθείρουσα τὰ ὀνόματα τῇ ἐναλλαγῇ τῶν γραμμάτων , μεταβαλοῦσα τὴν κλῆσιν Ραουσαίους τούτους ἐκάλεσεν . Οἱ δὲ αὐτοὶ Ραουσαῖοι τὸ παλαιὸν ἐκράτουν τὸ κάστρον τὸ ἐπιλεγόμενον Πίταυρα , καὶ ἐπειδή , ἡνίκα τὰ λοιπὰ ἐκρατήθησαν κάστρα παρὰ τῶν Σκλάβων τῶν ὄντων ἐν τῷ θέματι , ἐκρατήθη καὶ τὸ τοιοῦτον κάστρον , καὶ οἱ μὲν ἐσφάγησαν , οἱ δὲ ᾐχμαλωτίσθησαν , οἱ δὲ δυνηθέντες ἐκφυγεῖν καὶ διασωθῆναι εἰς τοὺς ὑποκρήμνους τόπους κατῴκησαν , ἐν ᾧ ἐστιν ἀρτίως τὸ κάστρον , οἰκοδομήσαντες αὐτὸ πρότερον μικρόν , καὶ πάλιν μετὰ ταῦτα μεῖζον , καὶ μετὰ τοῦτο πάλιν τὸ τεῖχος αὐτοῦ αὐξήσαντες μέχρι † δʹ ἔχειν † τὸ κάστρον διὰ τὸ πλατύνεσθαι αὐτοὺς κατ' ὀλίγον καὶ πληθύνεσθαι . Ἐκ δὲ τῶν μετοικησάντων εἰς τὸ Ραούσιον εἰσὶν οὗτοι · Γρηγόριος , Ἀρσάφιος , Βικτωρῖνος , Βιτάλιος , Βαλεντῖνος , ὁ ἀρχιδιάκων , Βαλεντῖνος , ὁ πατὴρ τοῦ πρωτοσπαθαρίου Στεφάνου . Ἀφ' οὗ δὲ ἀπὸ Σαλῶνα μετῴκησαν εἰς τὸ Ραούσιον , εἰσὶν ἔτη φʹ μέχρι τῆς σήμερον , ἥτις ἰνδικτιὼν ζʹ ἔτους υνζʹ . Ἐν δὲ τῷ αὐτῷ κάστρῳ κεῖται ὁ ἅγιος Παγκράτιος ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου Στεφάνου , τῷ ὄντι μέσον τοῦ αὐτοῦ κάστρου . Ὅτι τοῦ Ἀσπαλάθου κάστρον , ὅπερ " παλάτιον μικρόν " ἑρμηνεύεται , ὁ βασιλεὺς Διοκλητιανὸς τοῦτο ἔκτισεν · εἶχεν δὲ αὐτὸ ὡς ἴδιον οἶκον , καὶ αὐλὴν οἰκοδομήσας ἔνδοθεν καὶ παλάτια , ἐξ ὧν τὰ πλείονα κατελύθησαν . Σώζεται δὲ μέχρι τοῦ νῦν ὀλίγα , ἐξ ὧν ἐστιν τὸ ἐπισκοπεῖον τοῦ κάστρου καὶ ὁ ναὸς τοῦ ἁγίου Δόμνου , ἐν ᾧ κατάκειται ὁ αὐτὸς ἅγιος Δόμνος , ὅπερ ἦν κοιτὼν τοῦ αὐτοῦ βασιλέως Διοκλητιανοῦ . Ὑποκάτω δὲ αὐτοῦ ὑπάρχουσιν εἰληματι καὶ καμάραι , αἵτινες ὑπῆρχον φυλακαί , ἐν αἷς τοὺς παρ' αὐτοῦ βασανιζομένους ἁγίους ἐναπέκλειεν ἀπηνῶς . Ἀπόκειται δὲ ἐν αὐτῷ τῷ κάστρῳ καὶ ὁ ἅγιος Ἀναστάσιος . Ὅτι τὸ τεῖχος τοῦ τοιούτου κάστρου οὔτε ἀπὸ βησσάλων ἐστὶν ἐκτισμένον , οὔτε ἀπὸ ἐγχορήγου , ἀλλ' ἀπὸ λίθων τετραπεδίκων , ἐχόντων εἰς μῆκος ἀνὰ ὀργυιᾶς μιᾶς , πολλάκις καὶ ἀνὰ δύο , καὶ τὸ πλάτος ἀνὰ ὀργυιᾶς μιᾶς , οἵτινές εἰσιν συνηρμοσμένοι καὶ συνδεδεμένοι εἰς ἀλλήλους μετὰ σιδήρων ἐν μολύβδῳ ἐγχυλιασμένων . Ἵστανται δὲ εἰς τὸ τοιοῦτον κάστρον καὶ κίονες πυκνοί , ἔχοντες ἐπάνω κοσμήτας , ἐν οἷς ἔμελλεν ὁ αὐτὸς βασιλεὺς Διοκλητιανὸς εἰληματικὰς ἐγεῖραι καμάρας , καὶ σκεπάσαι τὸ κάστρον ὅλον , καὶ ποιῆσαι τὰ παλάτια αὐτοῦ καὶ πάντα τὰ οἰκήματα τοῦ κάστρου ἐπάνω τῶν εἰλημάτων ἐκείνων διώροφα καὶ τριώροφα , ὥστε καὶ ὀλίγον ἐκ τοῦ αὐτοῦ κάστρου ἐσκέπασεν . Τοῦ δὲ τοιούτου κάστρου τὸ τεῖχος οὔτε περίπατον ἔχει , οὔτε προμαχῶνας , ἀλλὰ τοίχους μόνους ὑψηλοὺς καὶ τοξικὰς φωταγωγούς . Ὅτι τὸ κάστρον τὸ Τετραγγούριν νησίον ἐστὶν μικρὸν ἐν τῇ θαλάσσῃ , ἔχον καὶ τράχηλον ἕως τῆς γῆς στενώτατον δίκην γεφυρίου , ἐν ᾧ διέρχονται οἱ κατοικοῦντες εἰς τὸ αὐτὸ κάστρον . Τετραγγούριν δὲ καλεῖται διὰ τὸ εἶναι αὐτὸ μικρὸν δίκην ἀγγουρίου . Ἐν δὲ τῷ αὐτῷ κάστρῳ ἀπόκειται ὁ ἅγιος μάρτυς Λαυρέντιος , ὁ ἀρχιδιάκων . Ὅτι τὸ κάστρον τῶν Δεκατέρων ἑρμηνεύεται τῇ Ρωμαίων διαλέκτῳ " ἐστενωμένον καὶ πεπνιγμένον " , διότι εἰσέρχεται ἡ θάλασσα ὥσπερ γλῶσσα ἐστενωμένη μέχρι τῶν ιεʹ ἢ καὶ κʹ μιλίων , καὶ εἰς τὸ τῆς θαλάσσης συμπλήρωμά ἐστιν τὸ κάστρον . Ἔχει δὲ τὸ τοιοῦτον κάστρον κύκλῳ αὐτοῦ ὄρη ὑψηλά , ὥστε μόνῳ τῷ καλοκαιρίῳ βλέπειν τὸν ἥλιον διὰ τὸ μεσουρανεῖν , τῷ δὲ χειμῶνι οὐδαμῶς . Ἐν δὲ τῷ αὐτῷ κάστρῳ κεῖται ὁ ἅγιος Τρύφων ἀκέραιος πᾶσαν νόσον ἰώμενος , μάλιστα τοὺς ὑπὸ πνευμάτων ἀκαθάρτων τυραννουμένους · ὁ δὲ ναὸς αὐτοῦ ἐστιν εἰληματικός . Ὅτι τὸ κάστρον τῶν Διαδώρων καλεῖται τῇ Ρωμαίων διαλέκτῳ " ἰὰμ ἔρα " , ὅπερ ἑρμηνεύεται " ἀπάρτι ἦτον " · δηλονότι ὅτε ἡ Ρώμη ἐκτίσθη , προεκτισμένον ἦν τὸ τοιοῦτον κάστρον · ἔστιν δὲ τὸ κάστρον μέγα . Ἡ δὲ κοινὴ συνήθεια καλεῖ αὐτὸ Διάδωρα . Ἐν δὲ τῷ αὐτῷ κάστρῳ κεῖται ἐν σαρκὶ ἡ ἁγία Ἀναστασία , ἡ παρθένος , θυγάτηρ γεγονυῖα Εὐσταθίου τοῦ κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον βασιλεύσαντος , καὶ ὁ ἅγιος Χρυσόγονος μοναχὸς καὶ μάρτυς καὶ ἡ ἁγία ἅλυσις αὐτοῦ . Ὁ δὲ ναὸς τῆς ἁγίας Ἀναστασίας ἐστὶν δρομικός , ὅμοιος τῷ τῶν Χαλκοπρατείων ναῷ , μετὰ κιόνων πρασίνων καὶ λευκῶν , ὅλος εἰκονισμένος ἐξ ὑλογραφίας ἀρχαίας · ὁ δὲ πάτος αὐτοῦ ἐστιν ἀπὸ συγκοπῆς θαυμαστῆς . Ἔστιν δὲ καὶ ἕτερος ναὸς πλησίον αὐτοῦ εἰληματικός , ἡ Ἁγία Τριάς , καὶ ἐπάνω τοῦ ναοῦ αὐτοῦ πάλιν ἕτερος ναὸς δίκην κατηχουμένων , καὶ αὐτὸς εἰληματικός , εἰς ὃν καὶ ἀνέρχονται διὰ κοχλίου . Ὅτι εἰσὶν νησία ὑπὸ τὴν ἐπικράτειαν τῆς Δελματίας μέχρι Βενεβενδοῦ πυκνὰ καὶ πάμπολλα , ὥστε μηδέποτε φοβεῖσθαι ἐκεῖσε κλύδωνα τὰ πλοῖα . Ἐξ αὐτῶν τῶν νησίων ἐστὶν τὸ κάστρον ἡ Βέκλα , καὶ εἰς ἕτερον νησίον ἡ Ἄρβη , καὶ εἰς ἕτερον νησίον τὰ Ὄψαρα , καὶ εἰς ἕτερον νησίον τὸ Λουμβρικάτον , ἅτινα κατοικοῦνται μέχρι τοῦ νῦν . Τὰ δὲ λοιπά εἰσιν ἀοίκητα , ἔχοντα ἐρημόκαστρα , ὧν τὰ ὀνόματά εἰσιν οὕτως · Καταυτρεβενώ , Πιζούχ , Σελβώ , Σκερδά , Ἀλωήπ , Σκηρδάκισσα , Πυρότιμα , Μελετᾶ , Ἐστιουνὴζ καὶ ἕτερα πάμπολλα , ὧν τὰ ὀνόματα οὐ νοοῦνται . Τὰ δὲ λοιπὰ κάστρα , τὰ ὄντα εἰς τὴν ξηρὰν τοῦ θέματος καὶ κρατηθέντα παρὰ τῶν εἰρημένων Σκλάβων , ἀοίκητα καὶ ἔρημα ἵστανται , μηδενὸς κατοικοῦντος ἐν αὐτοῖς .
Lemmas: ὅτι2 Διοκλητιανός ὁ βασιλεύς πάνυ ὁ χώρα Δελματία ἔραμαι , διό καί ἀπό ὁ Ῥώμη λαός ἄγω μετά ὁ φαμιλία αὐτός , ἐν ὁ αὐτός ὁ Δελματία χώρα οὗτος κατασκηνόω , ἕ καί Ῥωμανός προσαγορεύω διά ὁ ἀπό Ῥώμη μετοικίζω , καί οὗτος μέχρι ὁ σήμερον ὁ ἐπωνυμία ἐναποφέρω . οὗτος οὖν ὁ βασιλεύς Διοκλητιανός καί ὁ ὁ ἀσπάλαθος κάστρον οἰκοδομέω , καί ἐν αὐτός Παλάτια δέμω λόγος καί γραφεύς ἅπας ἐπέκεινα , ὅς καί μέχρι ὁ σήμερον ὁ παλαιός εὐδαιμονία λείψανον φέρω , κἀν ὁ πολύς χρόνος αὐτός καταναλίσκω . ἀλλά καί ὁ κάστρον Διόκλεια , ὁ νῦν παρά ὁ Διοκλητιανός κατέχω , ὁ αὐτός βασιλεύς Διοκλητιανός οἰκοδομέω , ὅθεν καί ὁ ἐπωνυμία " Διοκλητιανός " καλέω ὁ ὁ χώρα ἐκεῖνος ἐναπολαμβάνω . ὁ δέ καί ὁ αὐτός Ῥωμανός διακράτησις εἰμί μέχρι ὁ Δανούβεως ποταμός , ἕ καί ποτός ἐθέλω ὁ ποταμός διαπεράω καί καταμανθάνω , τίς κατοικέω ἐκεῖθεν ὁ ποταμός , διαπεράω εὑρίσκω ἔθνος Σκλαβήνικος ἄοπλος εἰμί , ὅστις καί Ἄβαροι καλέω . καί οὔτε οὗτος ἐλπίζω ἐκεῖθεν ὁ ποταμός κατοικέω τις , οὔτε ἐκεῖνος ἔνθεν ὁ ποταμός . Ζεύς οὖν ὁ ἄοπλος εὑρίσκω αὐτός ὁ ἀβαρής ὁ Ῥωμανός καί πρός πόλεμος ἀπαρασκεύαστος καταπολεμέω , ἀναλαμβάνω πραῖδα καί αἰχμαλωσία καί ἀναχωρέω . καί ἔκτοτε ποιέω αλλάγιο δύο ὁ Ῥωμανός ἀπό πάσχα ἠώς πάσχα ὁ λαός αὐτός ἐναλλάσσω , ὥστε ὁ μέγας καί ἅγιος σάββατον ἀλλήλων συναντάω , ὁ μέν ἀποστρέφω ἀπό ὁ παραμόνιμος , ὁ δέ εἰς ὁ τοιοῦτος δουλεία ἀπέρχομαι . καί γάρ πλησίος ὁ θάλασσα ὑπό ὁ αὐτός κάστρον κάστρον εἰμί , ὁ ἐπιλέγω Σάλωνα , μέγεθος ἔχω ὁ ἥμισυς Κωνσταντινούπολις , ἐν ὅς πᾶς ὁ Ῥωμανός συνάγω καί καθοπλίζω καί προσαπεκινοος ἐκ ὁ ἐκεῖσε , καί πρός ὁ κλεισούρα ἀπέρχομαι , ὁ ἀπό ὁ αὐτός κάστρον ὑπάρχω μίλιον τέσσαρες , ὅστις καί μέχρι ὁ νῦν καλέω Κλείσα διά ὁ σύν-κλείω2 ὁ διέρχομαι ἐκεῖθεν . καί ἐκ ὁ ἐκεῖσε ἀπέρχομαι πρός ὁ ποταμός . ὁ οὖν τοιοῦτος ἀλλάγιον ἐπί πολύς χρόνος γίγνομαι , ὁ ἐκεῖθεν ὁ ποταμός Σκλάβος , ὁ καί Ἄβαροι καλέω , κατά ἑαυτοῦ σκοπέω λέγω , ὅτι · " οὗτος ὁ Ῥωμανός , ἐπεί πέρνημι καί εὑρίσκω πραῖδα , ἀπό ὁ νῦν κατά ἐγώ οὖον μή παύω διαπεράω , καί διά οὗτος μηχανάομαι κατά αὐτός . " οὕτως οὖν ὁ Σκλάβος , ὁ καί Ἄβαροι , βουλεύω , καί διαπεράω ποτέ ὁ Ῥωμανός , ποιέω οὗτος ἔγκρυμμα καί πολεμέω , νικάω αὐτός . καί ἀναλαμβάνω ὁ τε ὅπλον αὐτός καί ὁ φλάμμουλα καί ὁ λοιπάς πολεμικός σημεῖον , διαπεράω ὁ προερέω Σκλάβος ὁ ποταμός , ἔρχομαι εἰς ὁ κλεισούρα , ὅς καί ὁράω ὁ ἐκεῖσε εἰμί Ῥωμανός , θεάομαι δέ ὁ φλάμμουλα καί ὁ ἐξόπλισις ὁ ὁμόφυλος αὐτός , ὁ αὐτός ὁμόφυλος εἰμί νομίζω , ἡνίκα καταλαμβάνω ὁ Σκλάβος ὁ προλέγω εἰς ὁ κλεισούρα , παραχωρέω αὐτός διέρχομαι . διέρχομαι δέ , εὐθύς ὁ Ῥωμανός οὗτος ἐξελαύνω , καί ὁ Σάλωνα , ὁ προερέω κάστρον κρατέω . καί κατοικέω ἐκεῖσε , ἔκτοτε κατά μικρός ἄρχω πραιδεύω ὁ Ῥωμανός , ὁ εἰς ὁ κάμπος καί εἰς ὑψηλός μέρος κατοικέω , ἀφανίζω καί ὁ τόπος αὐτός κατακρατέω . ὁ δέ λοιπός Ῥωμανός εἰς ὁ ὁ παράλιος κάστρον διασῴζω , καί μέχρι ὁ νῦν κρατέω αὐτός , ὅστις εἰμί ὁ Δεκάτερα , ὁ ραους , ὁ ἀσπάλαθος , ὁ τετραγγουρις , ὁ Διάδωρα , ὁ Ἄρβα , ὁ Βέκλα καί ὁ ὀψαρᾶς , ὅστις καί οἰκήτωρ μέχρι ὁ νῦν ρωμανοικαλεω . ὅτι2 ἀπό ὁ βασίλεια Ἡράκλειος , ὁ βασιλεύς Ρωμαίων,καθ' ὅς μέλλω τρόπος εἴρω ἐν ὁ περί ὁ Χρωβάτος καί Σέρβλων συγγράφω , πᾶς ὁ Δελματία καί ὁ περί αὐτός ἔθνος , οἷος Χρωβάτος , Σέρβλοι , ζαχλοομου , Τερβουνιῶται , καναλιος , Διοκλητιανός καί Ἀρεντανοί , ὁ καί Παγανός προσαγορεύω , [ ... ] . ὁ δέ ὁ Ῥωμαῖος βασίλεια διά ὁ ὁ τότε κρατέω νωθρότης καί ἀφέλεια εἰς ὁ μηδείς παράπαν μικρός δήω ἐναπονεύω , καί μάλιστα δέ ἐπί Μιχαήλ ὁ ἐκ Ἀμόριον , ὁ Τραυλός , ὁ ὁ ὁ Δελματία κάστρον οἰκέω γίγνομαι αὐτοκέφαλος , μήτε ὁ βασιλεύς Ῥωμαῖος , μήτε ἕτερος τις ὑπόκειμαι , ἀλλά καί ὁ ἐκεῖσε ἔθνος , ὁ τε Χρωβάτος καί Σέρβλοι καί ζαχλοομου καί Τερβουνιῶται τε καί καναλιος καί Διοκλητιανός καί ὁ Παγανός , ὁ ὁ Ῥωμαῖος βασίλεια ἀφηνιάζω γίγνομαι ιδιόρρυθμος καί αὐτοκέφαλος , τις μή ὑπόκειμαι . ἄρχω δέ , ὅς φημί , οὗτος ὁ ἔθνος μή ἔχω , πλήν ζουπάνος γέρων , καθώς καί ὁ λοιπός Σκλαβηνία ἔχω τύπος . ἀλλά καί ὁ πλείων ὁ τοιοῦτος Σκλάβος οὐδέ βαπτίζω , ἀλλά μέχρι πολύς μένω ἀβάπτιστος . ἐπί δέ Βασίλειος , ὁ Φιλοχρίστου βασιλεύς , ἀποστέλλω ἀποκρισιάριος , ἐξαιτέω καί παρακαλέω αὐτός ὁ ἐκ αὐτός ἀβάπτιστος βαπτίζω καί εἰμί , ὡς ὁ ἐκ ἀρχή , ὑποτάσσω ὁ βασίλεια ὁ Ῥωμαῖος , ὅστις εἰσακούω ὁ μακάριος ἐκεῖνος καί ἀοίδιμος βασιλεύς , ἐξαποστέλλω βασιλικός μετά καί ἱερός , καί βαπτίζω αὐτός πᾶς ὁ ὁ προερέω ἔθνος ἀβάπτιστος τυγχάνω , καί μετά ὁ βαπτίζω αὐτός τότε προβάλλω εἰς αὐτός ἄρχω , ὅς ἐκεῖνος ἐθέλω καί προκρίνω , ἀπό ὁ γενεά , ὅς ἐκεῖνος ἀγαπάω καί στέργω . καί ἔκτοτε μέχρι ὁ νῦν ἐκ ὁ αὐτός γενεά γίγνομαι ἄρχω εἰς αὐτός , καί οὐ ἐκ ἕτερος . ὁ δέ Παγανός , ὁ καί ὁ Ῥωμαῖος διάλεκτος Ἀρεντανοὶ καλέω , εἰς δύσβατος τόπος καί κρημνώδης καταλείπω ἀβάπτιστος . καί γάρ Παγανός κατά ὁ ὁ Σκλάβος γλῶσσα " ἀβάπτιστος " ἑρμηνεύω . μετά δέ οὗτος καί αὐτός ἀποστέλλω εἰς ὁ αὐτός ἀοίδιμος βασιλεύς , ἐξαιτέω βαπτίζω καί αὐτός , καί ἀποστέλλω βαπτίζω καί αὐτός . ἐπεί δέ , ὡς πρόφημι , ὅτι διά ὁ ὁ κρατέω νωθρότης καί ἀφέλεια εἰς κατόπιν ὁ ὁ Ῥωμαῖος ἔρχομαι πρᾶγμα , καί ὁ ὁ ὁ Δελματία κάστρον οἰκέω γίγνομαι αὐτοκέφαλος , μήτε ὁ βασιλεύς Ῥωμαῖος , μήτε ἄλλος τις ὑπόκειμαι . μετά δέ χρόνος τις ἐπί ὁ βασίλεια Βασίλειος , ὁ ἀοίδιμος καί ἀείμνηστος βασιλεύς , ἔρχομαι Σαρακηνός ἀπό Ἀφρική , ὁ τε Σολδανοῦ καί ὁ Σάβη καί ὁ Κάλφους , μετά κάραβος λ ʹ , καταλαμβάνω ἐν Δελματία , καί πορθέω ὁ κάστρον ὁ Βούτοβα καί ὁ κάστρον ὁ Ρῶσσα καί ὁ κάστρον ὁ Δεκάτερα , ὁ κάτω . καί ἔρχομαι καί εἰς ὁ κάστρον ραουσιον , καί παρακαθίζω αὐτός μείς δεκαπέντε . τότε βιάζω ὁ Ραουσαῖοι δηλοποιώ Βασίλειος , ὁ ἀείμνηστος βασιλεύς Ῥωμαῖος , λέγω αὐτός οὕτως · " ἐλεάω ἐγώ , καί μή ἐάω ἀπόλλυμι παρά ὁ αρνητής ὁ Χριστός . " ὁ δέ βασιλεύς σπλαγχνίζομαι ἀποστέλλω ὁ πατρίκιος Νικήτας , δρουγγάριος ὁ πλώϊμος , ὅς ὁ ἐπίκλη ωορυφημι , μετά χελάνδιον ἑκατόν . ὁ δέ Σαρακηνός μανθάνω ὁ μετά ὁ στόλος ἄφιξις ὁ πατρίκιος Δρούγγα Ῥίον ὁ πλώϊμος , φεύγω καταλείπω ὁ κάστρον ραουσιον , καί ἀντιπεράω ἐν Λαγουβαρδίᾳ , καί πολιορκέω ὁ κάστρον Βᾶρις , οὗτος πορθέω . τότε ὁ Σολδανὸς κτίζω ἐκεῖσε Παλάτια , κατακρατέω ὁ πᾶς Λαγουβαρδίαν μέχρι Ῥώμη ἔτος τεσσαράκοντα . ὁ οὖν βασιλεύς διά ὁ αἴτιος οὗτος ἀποστέλλω πρός τε ὁ Λοδόϊχον , ὁ ῥῆξ Φραγγιάς καί ὁ πάππας Ῥώμη , ἵνα συνεπαμύνω ὁ παρά ὁ βασιλεύς ἀποστέλλω στρατός . ὁ δέ ὑπείκω ὁ ὁ βασιλεύς αἰτέω , ὅς τε ῥὴξ καί ὁ πάππας , ἔρχομαι ἀμφότερος μετά δύναμις πολύς , καί ἑνόω ὁ παρά ὁ βασιλεύς ἀποστέλλω στρατός ἅμα ὁ Χρωβάτος καί Σέρβλῳ καί Ζαχλούμῳ καί Τερβουνιώταις καί καναλιος καί Ραουσαίοις μετά πᾶς ὁ ἀπό ὁ Δελματία κάστρον ( οὗτος γάρ πᾶς βασιλικός κελεύω πάρειμι ) , καί πέρνημι ἐν Λαγουβαρδίᾳ , παρακαθίζω ὁ κάστρον Βᾶρις καί πορθέω αὐτός . ἰστέον , ὅτι ὁ Χρωβάτος καί ὁ λοιπός Σκλαβάρχοντας ὁ ὁ κάστρον ραουσιον οἰκήτωρ μετά ὁ ἴδιος αὐτός κάραβος διαπεράω ἐν Λαγουβαρδίᾳ . καί ὁ μέν κάστρον Βᾶρις καί ὁ χώρα καί ὁ αἰχμαλωσία πᾶς ἀναλαμβάνω ὁ βασιλεύς ὁ Ῥωμαῖος , ὁ δέ Σολδανὸν καί ὁ λοιπός Σαρακηνός ἀναλαμβάνω λοδοαδδιξ , ὁ ῥὴξ Φραγγιάς , καί ἀπάγω αὐτός ἐν ὁ κάστρον Καπύη καί ἐν ὁ κάστρον Βενεβενδοῦ . καί οὐδείς αὐτός ὁράω γελάω . εἶπον δέ ὁ ῥήξ , ὅτι · " εἰμί τίς ἐγώ ὁ Σολδανὸν μετά ἀλήθεια ἀναγγέλλω ἢ ὑποδείκνυμι γελάω , δίδωμι αὐτός χρῆμα πολύς . " καί μετά οὗτος ὁράω τις αὐτός γελάω , καί ὁ ῥῆξ λοδοιχωρ ἀπαγγέλλω . ὁ δέ προσκαλέω ὁ Σολδανὸν ἐρωτάω αὐτός , ποῖος τρόπος γελάω . ὁ δέ εἶπον · " ἄμαξα εἶδον καί ὁ ἐν αὐτός τροχός κυλίω , καί οὗτος χάρις γελάω , ὅτι καί ἐγώ ποτός κεφαλή γίγνομαι , καί ἄρτιος εἰμί ὑποκάτω πᾶς , καί πάλιν δύναμαι ὁ θεός ὑψόω ἐγώ . " καί ἀπό τότε προσκαλέω αὐτός ὁ λοδοαδδιξ εἰς ὁ τράπεζα αὐτός , καί συνεσθίω αὐτός . ὁ δέ ἄρχω ὁ Καπύη καί Βενεβενδοῦ ἄρχω πρός ὁ Σολδανὸν ἐρωτάω αὐτός περί ἰατρεία καί θεραπεία ἄλογος καί λοιπός ὑπόθεσις , ὡς γέρων καί πειράω . ὁ δέ Σολδανὸς πανοῦργος εἰμί καί σκολιός εἶπον πρός αὐτός , ὅτι · " πρᾶγμα ἐθέλω εἶπον πρός σύ , καί δείδω ὁ μή παρά σύ κατάδηλος γίγνομαι πρός ὁ ῥῆξ , καί ἀπόλλυμι ὁ ἐμαυτοῦ ζωή . " ὁ δέ ὄμνυμι αὐτός , καί θαρσέω εἶπον πρός αὐτός , ὅτι · " ὁ ῥὴξ ἐξορίζω ἐθέλω πᾶς σύ ἐν ὁ μέγας Φραγκία , καί ἐάν ἀπιστέω , ἐκδέχομαι μικρός , ἐγώ πληροφορέω σύ . " καί ἀπέρχομαι εἶπον πρός ὁ Λοδόϊχον , ὅτι · " ὁ ἄρχω ὁ τόπος οὗτος κακός εἰμί , καί σύ οὖον δύναμαι κυριεύω ὁ χώρα οὗτος , ἐάν μή ἀφανίζω ὁ δυνατός , ὁ ἀντιπίπτω σύ · ἀλλά δεσμεύω ὁ πρῶτος ὁ κάστρον , καί ἀποστέλλω αὐτός εἰς ὁ χώρα σύ , καί τότε , ὡς ἐθέλω , ὁ λοιπός ὑποτάσσω σύ . " καί ὅτε παραπείθω αὐτός , ἵνα πληρόω ὁ βουλή αὐτός , καί ὁρίζω γίγνομαι ἅλυσις Σιδηρᾶς εἰς ὁ ἐξορίζω αὐτός , ἀπέρχομαι ὁ Σολδανὸς καί εἶπον πρός ὁ ἄρχω , ὅτι · " ἀκμή οὖον πιστεύω , ὅτι ὁ ῥὴξ ἐξόριστος σύ ποιέω , καί παντελῶς ἐκ ἄνθρωπος γίγνομαι ὁ μνημόσυνον σύ ; ὅμως εἰμί ἐθέλω τέλειος πληροφορέω , ἀπέρχομαι θεάομαι , τίς ἄρα ἐργάζομαι πᾶς ὁ χαλκεύς ὁ πρόσταξις ὁ ῥῆξ . καί εἰμί οὐ εὑρίσκω αὐτός ἐργάζομαι ὁ ἅλυσις καί ὁ δεσμός , γιγνώσκω , ὅτι πᾶς ὁ παρά ἐγώ λαλέω σύ εἰμί ψευδής · εἰμί δέ ἀληθεύω , φροντίζω ὁ σωτηρία σύ καί ἐγώ εὐεργετέω , ὁ ὁ χρηστός καί σωτήριος σύ βουλεύω . " ὁ δέ ἄρχω πείθω ὁ ὁ Σολδανοῦ λόγος , θεάομαι δέ καί ὁ ἅλυσις καί ὁ δεσμός , τέλειος πληροφορία λαμβάνω , καί ἔκτοτε μελετάω ὁ ἀπώλεια ὁ ῥῆξ λοδοιχοω . ὁ δέ ῥὴξ οὗτος πᾶς ἀγνοέω ἐξέρχομαι πρός ὁ κυνηγέω . ὑποστρέφω δέ , ὁ οὗτος ἄρχω κρατέω ὁ κάστρον , μή ἐάω αὐτός εἰσέρχομαι . ὁ δέ ῥὴξ λοδοαδδιξ ὁ ὁ ἄρχω ἔνστασις θεάομαι , εἰς ὁ ἴδιος χώρα ὑποστρέφω . ὁ δέ ἄρχω εἶπον πρός ὁ Σολδανόν · " τις ἄρα ἐθέλω ἐγώ ποιέω σύ περί ὁ γίγνομαι εἰς ἐγώ παρά σύ σωτηρία ; " ὁ δέ αἰτέω ἐν ὁ ἴδιος χώρα ἀπολύω αὐτός , καί οὗτος γίγνομαι , ἀπέρχομαι ἐν Ἀφρική εἰς ὁ ἴδιος αὐτός χώρα . μή ἐπιλανθάνομαι δέ ὁ ἀρχαῖος αὐτός κακία στρατοπεδεύω , καί ἔρχομαι μετά δύναμις ἐν Καπύη καί ἐν Βενεβενδῷ πρός ὁ πολιορκέω καί ὑποτάσσω αὐτός . ὁ δέ ὁ τοιοῦτος κάστρον κράτος ἀποστέλλω πρέσβυς πρός ὁ ῥῆξ Λοδόϊχον ἐν Φραγκία , ἵνα ἔρχομαι συνεπαμύνω αὐτός κατά ὁ Σολδανοῦ καί ὁ Ἀφρική . ὁ δέ ῥὴξ λοδοαδδιξ οὗτος μανθάνω καί , ὅσπερ ποιέω τρόπος ὁ Σολδανός , πείθω καί ὁ ἄρχω , ὅτι · " δέσμιος μέλλω σύ ὁ ῥὴξ ἐν Φραγκία ἐξορίζω " , ἀντιδηλόω αὐτός , ὅτι · " καί ὅσπερ ποιέω πρότερος εἰς σύ , μεταμέλομαι , ὅτι σῴζω σύ ἀπό ὁ ἐχθρός σύ , καί ἀνταποδίδωμι ἐγώ πονηρός ἀντί ἀγαθός , καί καθώς διώκω παρά σύ , ἄρτιος χαίρω ἐπί ὁ ἀπώλεια σύ . " τότε ἀπορέω ἀπό ὁ ῥῆξ λοδοιχοω , ἀποστέλλω πρέσβυς πρός ὁ βασιλεύς Ῥωμαῖος ὁ δίδωμι αὐτός βοήθεια καί λυτρόω ὁ τοιοῦτος κίνδυνος . ὁ δέ βασιλεύς ὑπισχνέομαι βοηθέω αὐτός . ὁ δέ ἀποκρισιάριος ἀπό ὁ πόλις ὑποστρέφω καί ἀγαθός ἀγγελία ὁ πέμπω αὐτός ἀποκομίζω περί ὁ ὁ βασιλεύς συμμαχία , μήπω οὗτος ἀποσῴζω ἐν ὁ κάστρον , κρατέω παρά ὁ βίγλα ὁ Σολδανοῦ . προγιγνώσκω γάρ ὁ Σολδανὸς ὁ γίγνομαι ἀποστολή πρός Ἱκεσία ὁ βασιλεύς Ῥωμαῖος , καί πυκτεύω ὁ ὁ ἀποκρισιάριος αὐτός κρατέω , ὅσπερ καί γίγνομαι . κρατέω δέ αὐτός , μανθάνω ὁ ἀποτελέω παρά αὐτός δουλεία , καί ὅτι διά ὀλίγος ἡμέρα καταλαμβάνω ὁ ὁ βασιλεύς Ῥωμαῖος βοήθεια . ὁ δέ Σολδανὸς εἶπον ὁ αὐτός ἀποκρισιάριος , ὅτι · " εἰμί ποιέω , ὅσπερ σύ εἶπον , ἐλευθερία καί δωρεά μέγας ἀξιόω · εἰμί δέ μή , πονηρός θάνατος ὁ ζωή ἀπόλλυμι . " ὁ δέ ὑπέχω ἐκπληρόω ὁ κελεύω αὐτός , εἶπον ὁ Σολδανὸς πρός αὐτός , ὅτι · " κελεύω ἵστημι σύ πλησίος ὁ τεῖχος καί προσκαλέω ὁ ἀποστέλλω σύ καί εἶπον πρός αὐτός · " ἐγώ μέν ὁ δουλεία , ὅς ὀφείλω ποιέω , ποιέω , καί ὁ βασιλεύς Ῥωμαῖος περί σύ δυσωπέω · πλήν οὖν γιγνώσκω , ὅτι εἰς κενός γίγνομαι ὁ ὁδός ἐγώ , καί ὁ βασιλεύς πάμφαυλος τίθημι ὁ παρά σύ γίγνομαι Ἱκεσία , καί ἀπό ὁ βασιλεύς μή ἐλπίζω βοήθεια " . " ὁ δέ ὑπέχω οὗτος μετά χαρά ἐκπληρόω , ἄγω αὐτός πλησίος ὁ κάστρον , καί ἐν οὐδείς τίθημι ὁ παρά ὁ Σολδανοῦ εἴρω πᾶς , μήτε ὁ ἀπειλή αὐτός φοβέω , μήτε ὁ ὑπόσχεσις αὐτός πείθω , ἀλλά ὁ ὁ Θεός φόβος ἐν ὁ Καρδία αὐτός τίθημι , διαλογίζομαι ἐν ἑαυτοῦ , ὅτι · " συμφέρω εἰμί ἐγώ μόνος ἀποθνῄσκω καί μή τοσοῦτος ψυχή διά λόγος παγιδεύω καί προδίδωμι εἰς θάνατος . " καί δή πλησίος ὁ τεῖχος αὐτός γίγνομαι καί πᾶς ὁ ἄρχω προσκαλέω , εἶπον πρός ὁ ἐξουσιάζω ὁ τοιοῦτος κάστρον · " ἐγώ μέν , κύριος ἐγώ , ὁ διακονία ἐγώ εκπληρώνω , καί ὁ παρά ὁ βασιλεύς Ῥωμαῖος δηλόω σύ ἀπαγγέλλω , πλήν ὁρκίζω σύ εἰς ὁ υἱός ὁ Θεός καί εἰς ὁ σωτηρία πᾶς ὁ κάστρον καί αὐτός ὁ Ψυχή σύ , ἵνα ἀντί ἐγώ εὐεργέτης σός ὁ τέκνον ἐγώ καί ὁ ἐλπίζω ἀπολαμβάνω ἐγώ σύμβιος ἐγώ · ὡς γάρ ποιέω μετά αὐτός , παρά ὁ Δίκαιος καί μισθαποδότης ἀγαθός Θεός , μέλλω κρίνω ζῶ καί νεκρός , ὁ μισθός ἀπολαμβάνω . " καί οὗτος εἶπον παραθαρσύνω αὐτός λέγω · " ἐγώ μέν ἀπό ὁ Σολδανοῦ ἀπόλλυμι καί περί ὁ ζωή κινδυνεύω , σύ δέ ἵστημι ἑδραῖος καί μή δειλανδρέω , ἀλλά ὑπομένω μικρός , καί εἰς ὀλίγος ἡμέρα φθάζω ὁ ἀποστέλλω σύ σωτηρία παρά ὁ βασιλεύς Ῥωμαῖος " . οὗτος δέ αὐτός εἶπον , ὁ κατέχω αὐτός οἰκεῖος ὁ Σολδανοῦ παρά προσδοκία ὁ παρά αὐτός λαλέω ἀκούω , βρύκω ἐπί αὐτός ὁ ὀδούς , καί εἷς ὁ ἕτερος προτρέχω , τίς ἄρα ὁ σφαγή αὐτός γίγνομαι αὐτουργός . ὁ δέ παρά αὐτός ἀναιρέω , πτοέω ὁ Σολδανὸς ὁ ὁ βασιλεύς κατέρχομαι δυναστεία , ὑποστρέφω εἰς ὁ ἴδιος χώρα . καί ἔκτοτε καί μέχρι ὁ νῦν καί ὁ ὁ Καπύη καί ὁ ὁ Βενεβενδοῦ εἰμί ὑπό ὁ ἐξουσία ὁ Ῥωμαῖος εἰς τέλειος δούλωσις καί ὑποταγή διά ὁ εἰς αὐτός γίγνομαι μέγας οὗτος εὐεργεσία . ὅτι2 ὁ κάστρον ὁ ραουσιον οὖον καλέω ραους ὁ Ρωμαίωδιαλέκτῳ , ἀλλά ἐπεί ἐπάνω ὁ κρημνός ἵστημι , λέγω ῥωμαϊστί " ὁ κρημνός λαῦ " · καλέω δέ ἐκ οὗτος Λαυσαῖοι , ἤγουν " ὁ καθέζομαι εἰς ὁ κρημνός " . ὁ δέ κοινός συνήθεια , ὁ πολλάκις μεταφθείρω ὁ ὄνομα ὁ ἐναλλαγή ὁ γράμμα , μεταβάλλω ὁ κλῆσις Ραουσαίους οὗτος καλέω . ὁ δέ αὐτός Ραουσαῖοι ὁ παλαιός κρατέω ὁ κάστρον ὁ ἐπιλέγω Πίταυρα , καί ἐπειδή , ἡνίκα ὁ λοιπάς κρατέω κάστρον παρά ὁ Σκλάβος ὁ εἰμί ἐν ὁ θέμα , κρατέω καί ὁ τοιοῦτος κάστρον , καί ὁ μέν σφάζω , ὁ δέ αἰχμαλωτίζω , ὁ δέ δύναμαι ἐκφεύγω καί διασῴζω εἰς ὁ ὑπόκρημνος τόπος κατοικέω , ἐν ὅς εἰμί ἄρτιος ὁ κάστρον , οἰκοδομέω αὐτός πρότερος μικρός , καί πάλιν μετά οὗτος μείζων , καί μετά οὗτος πάλιν ὁ τεῖχος αὐτός αὐξάνω μέχρι † δέ ἔχω † ὁ κάστρον διά ὁ πλατύνω αὐτός κατά ὀλίγος καί πληθύνω . ἐκ δέ ὁ μετοικέω εἰς ὁ Ραούσιον εἰμί οὗτος · Γρηγόριος , Ἀρσάφιος , Βικτωρῖνος , Βιτάλιος , Βαλεντῖνος , ὁ ἀρχιδιάκων , Βαλεντῖνος , ὁ πατήρ ὁ πρωτοσπαθάριος Στέφανος . ἀπό ὅς δέ ἀπό Σάλωνα μετοικέω εἰς ὁ Ραούσιον , εἰμί ἔτος ἀπό μέχρι ὁ σήμερον , ὅστις ἰνδικτιών γῆ ἔτος υνζʹ . ἐν δέ ὁ αὐτός κάστρον κεῖμαι ὁ ἅγιος Παγκράτιος ἐν ὁ ναός ὁ ἅγιος Στέφανος , ὁ εἰμί μέσος ὁ αὐτός κάστρον . ὅτι2 ὁ ἀσπάλαθος κάστρον , ὅσπερ " Παλάτιον μικρός " ἑρμηνεύω , ὁ βασιλεύς Διοκλητιανός οὗτος κτίζω · ἔχω δέ αὐτός ὡς ἴδιος οἶκος , καί αὐλή οἰκοδομέω ἔνδοθεν καί Παλάτια , ἐκ ὅς ὁ πλείων καταλύω . σώζω δέ μέχρι ὁ νῦν ὀλίγος , ἐκ ὅς εἰμί ὁ ἐπισκοπεῖον ὁ κάστρον καί ὁ ναός ὁ ἅγιος Δόμνος , ἐν ὅς κατάκειμαι ὁ αὐτός ἅγιος Δόμνος , ὅσπερ εἰμί κοιτών ὁ αὐτός βασιλεύς Διοκλητιανός . ὑποκάτω δέ αὐτός ὑπάρχω εἴλημα καί καμάρα , ὅστις ὑπάρχω φυλακή , ἐν ὅς ὁ παρά αὐτός βασανίζω ἅγιος ἐναποκλείω ἀπηνής . ἀπόκειμαι δέ ἐν αὐτός ὁ κάστρον καί ὁ ἅγιος Ἀναστάσιος . ὅτι2 ὁ τεῖχος ὁ τοιοῦτος κάστρον οὔτε ἀπό βήσσαλον εἰμί κτίζω , οὔτε ἀπό ἐγχόρηγος , ἀλλά ἀπό λίθος τετραπεδικόν , ἔχω εἰς μῆκος ἀνά ὄργυια εἷς , πολλάκις καί ἀνά δύο , καί ὁ πλάτος ἀνά ὄργυια εἷς , ὅστις εἰμί συναρμόζω καί συνδέω εἰς ἀλλήλων μετά σίδηρος ἐν μόλυβδος ἐγχυλιάζω . ἵστημι δέ εἰς ὁ τοιοῦτος κάστρον καί κίων πυκνός , ἔχω ἐπάνω κοσμήτης , ἐν ὅς μέλλω ὁ αὐτός βασιλεύς Διοκλητιανός εἰληματικός ἐγείρω καμάρα , καί σκεπάζω ὁ κάστρον ὅλος , καί ποιέω ὁ Παλάτια αὐτός καί πᾶς ὁ οἴκημα ὁ κάστρον ἐπάνω ὁ εἴλημα ἐκεῖνος διώροφος καί τριώροφος , ὥστε καί ὀλίγος ἐκ ὁ αὐτός κάστρον σκεπάζω . ὁ δέ τοιοῦτος κάστρον ὁ τεῖχος οὔτε περίπατος ἔχω , οὔτε προμαχών , ἀλλά τοῖχος μόνος ὑψηλός καί τοξικός φωταγωγός . ὅτι2 ὁ κάστρον ὁ τετραγγουρις νησίον εἰμί μικρός ἐν ὁ θάλασσα , ἔχω καί τράχηλος ἠώς ὁ γῆ στενός δίκη γεφύριον , ἐν ὅς διέρχομαι ὁ κατοικέω εἰς ὁ αὐτός κάστρον . τετραγγουρις δέ καλέω διά ὁ εἰμί αὐτός μικρός δίκη ἄγγουρον . ἐν δέ ὁ αὐτός κάστρον ἀπόκειμαι ὁ ἅγιος μάρτυς Λαυρέντιος , ὁ ἀρχιδιάκων . ὅτι2 ὁ κάστρον ὁ Δεκατέρων ἑρμηνεύω ὁ Ῥωμαῖος διάλεκτος " στενόω καί πνίγω " , διότι εἰσέρχομαι ὁ θάλασσα ὥσπερ γλῶσσα στενόω μέχρι ὁ ἵημι ἢ καί καί μίλιον , καί εἰς ὁ ὁ θάλασσα συμπλήρωμα εἰμί ὁ κάστρον . ἔχις δέ ὁ τοιοῦτος κάστρον κύκλος αὐτός ὄρος ὑψηλός , ὥστε μόνος ὁ καλοκαίριον βλέπω ὁ ἥλιος διά ὁ μεσουρανέω , ὁ δέ χειμών οὐδαμῶς . ἐν δέ ὁ αὐτός κάστρον κεῖμαι ὁ ἅγιος Τρύφων Ἀκέραιος πᾶς νόσος ἰάομαι , μάλιστα ὁ ὑπό πνεῦμα ἀκάθαρτος τυραννεύω · ὁ δέ ναός αὐτός εἰμί εἰληματικός . ὅτι2 ὁ κάστρον ὁ διαδωρος καλέω ὁ Ῥωμαῖος διάλεκτος " ἰὰμ ἄρα " , ὅσπερ ἑρμηνεύω " ἀπάρτι εἰμί " · δηλονότι ὅτε ὁ Ρώμη κτίζω , προκτιζω εἰμί ὁ τοιοῦτος κάστρον · εἰμί δέ ὁ κάστρον μέγας . ὁ δέ κοινός συνήθεια καλέω αὐτός Διάδωρα . ἐν δέ ὁ αὐτός κάστρον κεῖμαι ἐν σάρξ ὁ ἅγιος Ἀναστασία , ὁ παρθένος , θυγάτηρ γίγνομαι Εὐστάθιος ὁ κατά ὁ καιρός ἐκεῖνος βασιλεύω , καί ὁ ἅγιος Χρυσόγονος μοναχός καί μάρτυς καί ὁ ἅγιος ἅλυσις αὐτός . ὁ δέ ναός ὁ ἅγιος Ἀναστασία εἰμί δρομικός , ὅμοιος ὁ ὁ χαλκοπρατεια ναός , μετά κίων πράσινος καί λευκός , ὅλος εικονισμένος ἐκ ὑλογραφία ἀρχαῖος · ὁ δέ πάτος αὐτός εἰμί ἀπό συγκοπή θαυμαστός . ἔρτις δέ καί ἕτερος ναός πλησίος αὐτός εἰληματικός , ὁ Ἁγία Τριάς , καί ἐπάνω ὁ ναός αὐτός πάλιν ἕτερος ναός δίκη κατηχέω , καί αὐτός εἰληματικός , εἰς ὅς καί ἀνέρχομαι διά κοχλίας . ὅτι2 εἰμί νησίον ὑπό ὁ ἐπικράτεια ὁ Δελματία μέχρι Βενεβενδοῦ πυκνός καί παμπολύς , ὥστε μηδέποτε φοβέω ἐκεῖσε κλύδων ὁ πλοῖον . ἐς αὐτός ὁ Νησίων εἰμί ὁ κάστρον ὁ Βέκλα , καί εἰς ἕτερος νησίον ὁ Ἄρβα , καί εἰς ἕτερος νησίον ὁ ὀψαρᾶς , καί εἰς ἕτερος νησίον ὁ λουμβρικατειμι , ὅστις κατοικέω μέχρι ὁ νῦν . ὁ δέ λοιπός εἰμί ἀοίκητος , ἔχω ἐρημόκαστρον , ὅς ὁ ὄνομα εἰμί οὕτως · Καταυτρεβενώ , Πιζούχ , Σελβώ , Σκερδά , Ἀλωήπ , Σκηρδάκισσα , πυροτιμη , μελετάω , Ἐστιουνὴζ καί ἕτερος παμπολύς , ὅς ὁ ὄνομα οὖον νοέω . ὁ δέ λοιπάς κάστρον , ὁ εἰμί εἰς ὁ ξηρός ὁ θέμα καί κρατέω παρά ὁ εἴρω Σκλάβος , ἀοίκητος καί ἐρῆμος ἵστημι , μηδείς κατοικέω ἐν αὐτός .