constantinus-vii-porphyrogenitus-imperator.de-administrando-imperio porfyrogen-administrato.41
Ἰστέον , ὅτι ἡ Βενετία τὸ μὲν παλαιὸν ἦν τόπος ἔρημός τις ἀοίκητος καὶ βαλτώδης . Οἱ δὲ νῦν καλούμενοι Βενέτικοι ὑπῆρχον Φράγγοι ἀπὸ Ἀκουϊλεγίας καὶ ἀπὸ τῶν ἑτέρων τόπων τῆς Φραγγίας , καὶ κατῴκουν εἰς τὴν ξηρὰν ἄντικρυ τῆς Βενετίας . Τοῦ δὲ Ἀττίλα , τοῦ βασιλέως τῶν Ἀβάρων , ἐλθόντος καὶ πάσας τὰς Φραγγίας καταληϊσαμένου καὶ ἀφανίσαντος , ἤρξαντο φεύγειν μὲν πάντες οἱ Φράγγοι ἀπὸ Ἀκουϊλεγίας καὶ ἀπὸ τῶν ἑτέρων τῆς Φραγγίας κάστρων , ἔρχεσθαι δὲ πρὸς τὰς ἀοικήτους νήσους τῆς Βενετίας καὶ ποιεῖν ἐκεῖσε καλύβια διὰ τὸν τοῦ βασιλέως Ἀττίλα φόβον . Αὐτοῦ οὖν τοῦ βασιλέως Ἀττίλα ληϊσαμένου πᾶσαν τὴν χώραν τῆς ξηρᾶς καὶ μέχρι Ρώμης καὶ Καλαβρίας ἐλθόντος καὶ τὴν Βενετίαν μακρόθεν καταλιπόντος , ἄδειαν εὑρόντες οἱ προσπεφευγότες ἐν ταῖς νήσοις τῆς Βενετίας καὶ οἷον τὴν δειλίαν ἀποσεισάμενοι , ἅπαντες ἐβουλεύσαντο τοῦ κατοικῆσαι ἐκεῖσε , ὅπερ καὶ ἐποίησαν , κατοικήσαντες ἐκεῖσε μέχρι τῆς σήμερον . Μετὰ δὲ τὸ ἀναχωρῆσαι τὸν Ἀττίλαν , μετὰ χρόνους πολλοὺς παρεγένετο πάλιν Πιπῖνος ὁ ῥήξ , ὃς ἦρχε τότε τῆς τε Παπίας καὶ ἑτέρων ῥηγάτων . Εἶχεν γὰρ οὗτος ὁ Πιπῖνος ἀδελφοὺς τρεῖς , οἵτινες ἦρχον πασῶν τῶν Φραγγιῶν καὶ Σκλαβηνιῶν . Τοῦ δὲ ῥηγὸς Πιπίνου ἐλθόντος κατὰ τῶν Βενετίκων μετὰ δυνάμεως καὶ λαοῦ πολλοῦ , παρεκάθισεν διὰ τῆς ξηρᾶς ἐκεῖθεν τοῦ περάματος τῶν νήσων τῆς Βενετίας εἰς τόπον λεγόμενον Ἀειβόλας . Οἱ οὖν Βενέτικοι ἰδόντες τὸν ῥῆγα Πιπῖνον μετὰ τῆς ἑαυτοῦ δυνάμεως κατ' αὐτῶν ἐπερχόμενον καὶ μέλλοντα μετὰ τῶν ἵππων ἀποπλεῦσαι πρὸς τὴν νῆσον τοῦ Μαδαμαύκου ( ἔστιν γὰρ αὕτη ἡ νῆσος πλησίον τῆς ξηρᾶς ) , βαλόντες κερατάρια , ἅπαν τὸ πέραμα ἐναπέφραξαν . Εἰς ἀμηχανίαν οὖν ἐλθὼν ὁ τοῦ ῥηγὸς Πιπίνου λαὸς ( οὐδὲ γὰρ ἦν δυνατὸν αὐτοὺς ἀλλαχοῦ περᾶσαι ) , παρεκάθισαν αὐτοῖς διὰ τῆς ξηρᾶς μῆνας ἕξ , πολεμοῦντες καθ' ἑκάστην ἡμέραν μετ' αὐτῶν . Καὶ οἱ μὲν Βενέτικοι εἰσήρχοντο εἰς τὰ πλοῖα αὐτῶν , καὶ ἵσταντο ὄπισθεν τῶν παρ' αὐτῶν ῥιφέντων κεραταρίων , ὁ δὲ ῥὴξ Πιπῖνος ἵστατο μετὰ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ ἐν τῷ αἰγιαλῷ . Καὶ οἱ μὲν Βενέτικοι μετὰ τοξείας καὶ ῥιπταρίων ἐπολέμουν , μὴ ἐῶντες αὐτοὺς πρὸς τὴν νῆσον διαπερᾶσαι . Ἀπορήσας οὖν ὁ ῥὴξ Πιπῖνος , εἶπεν πρὸς τοὺς Βενετίκους , ὅτι · " Ὑπὸ τὴν ἐμὴν χεῖρα καὶ πρόνοιαν γίνεσθε , ἐπειδὴ ἀπὸ τῆς ἐμῆς χώρας καὶ ἐξουσίας ἐστέ " . Οἱ δὲ Βενέτικοι ἀντέλεγον αὐτῷ , ὅτι · " Ἡμεῖς δοῦλοι θέλομεν εἶναι τοῦ βασιλέως Ρωμαίων καὶ οὐχὶ σοῦ . " Ἐπὶ πολὺ δὲ βιασθέντες οἱ Βενέτικοι ἀπὸ τῆς γεγονυίας ὀχλήσεως πρὸς αὐτούς , ἐποιήσαντο εἰρηνικὰς σπονδὰς πρὸς τὸν ῥῆγα Πιπῖνον τοῦ παρέχειν αὐτῷ πλεῖστα πάκτα . Ἔκτοτε δὲ καθ' ἕκαστον χρόνον ἠλαττοῦτο τὸ πάκτον , ὅπερ καὶ μέχρι τῆς σήμερον διασώζεται . Τελοῦσι γὰρ οἱ Βενέτικοι τῷ κατέχοντι τὸ ῥηγᾶτον Ἰταλίας , ἤτοι Παπίας , διβάρια ἀσήμιν λίτρας λ ʹ καθ' ἕκαστον χρόνον . Καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ ἔπαυσεν ὁ μεταξὺ Φράγγων καὶ Βενετίκων πόλεμος . Ὅτε δὲ ἤρξατο ἀποφεύγειν ὁ λαὸς πρὸς Βενετίαν καὶ ἀποσυνάγεσθαι , ὥστε πολλοὺς γίνεσθαι , ἀνηγόρευσαν ἑαυτοὺς δοῦκα τὸν εὐγενείᾳ τῶν ἄλλων διαφέροντα . Ἐγεγόνει δὲ ὁ πρῶτος δοὺξ ἐν αὐτοῖς , πρὶν ἢ ἐλθεῖν κατ' αὐτῶν ὁ ῥὴξ Πιπῖνος . Ἦν δὲ τῷ τότε καιρῷ τὸ δουκᾶτον εἰς τόπον λεγόμενον Τζιβιτάνουβα , ὅπερ ἑρμηνεύεται " νεόκαστρον " . Διὰ δὲ τὸ εἶναι τὸ προειρημένον νησίον πλησίον τῆς ξηρᾶς κοινῇ βουλῇ μετέθηκαν τὸ δουκᾶτον εἰς ἕτερον νησίον , ἐν ᾧ καὶ νῦν ἔστιν σήμερον , διὰ τὸ εἶναι μήκοθεν τῆς ξηρᾶς , ὅσον βλέπει τις ἄνδρα ἵππῳ ἐφεζόμενον .
Lemmas: ἰστέον , ὅτι ὁ Βενετία ὁ μέν παλαιός εἰμί τόπος ἐρῆμος τις ἀοίκητος καί βαλτώδης . ὁ δέ νῦν καλέω Βενέτικος ὑπάρχω Φράγγος ἀπό Ἀκουϊλεγίας καί ἀπό ὁ ἕτερος τόπος ὁ Φραγγιάς , καί κατοικέω εἰς ὁ ξηρός ἄντικρυς ὁ Βενετία . ὁ δέ Ἀττίλας , ὁ βασιλεύς ὁ Ἀβάρων , ἔρχομαι καί πᾶς ὁ Φραγγιάς καταληΐζομαι καί ἀφανίζω , ἄρχω φεύγω μέν πᾶς ὁ Φράγγος ἀπό Ἀκουϊλεγίας καί ἀπό ὁ ἕτερος ὁ Φραγγιάς κάστρον , ἔρχομαι δέ πρός ὁ ἀοίκητος νῆσος ὁ Βενετία καί ποιέω ἐκεῖσε καλύβιον διά ὁ ὁ βασιλεύς Ἀττίλας φόβος . αὐτός οὖν ὁ βασιλεύς Ἀττίλας ληΐζομαι πᾶς ὁ χώρα ὁ ξηρός καί μέχρι Ῥώμη καί Καλαβρία ἔρχομαι καί ὁ Βενετία μακρόθεν καταλείπω , ἄδεια εὑρίσκω ὁ προσφεύγω ἐν ὁ νῆσος ὁ Βενετία καί οἷος ὁ δειλία ἀποσείω , ἅπας βουλεύω ὁ κατοικέω ἐκεῖσε , ὅσπερ καί ποιέω , κατοικέω ἐκεῖσε μέχρι ὁ σήμερον . μετά δέ ὁ ἀναχωρέω ὁ Ἀττίλας , μετά χρόνος πολύς παραγίγνομαι πάλιν Πιπίνος ὁ ῥήξ , ὅς ἄρχω τότε ὁ τε Παπίας καί ἕτερος ρηγάτο . ἔχω γάρ οὗτος ὁ Πιπίνος ἀδελφός τρεῖς , ὅστις ἄρχω πᾶς ὁ Φραγγιῶν καί Σκλαβηνία . ὁ δέ ῥῆξ Πιπίνου ἔρχομαι κατά ὁ Βενέτικος μετά δύναμις καί λαός πολύς , παρακαθίζω διά ὁ ξηρός ἐκεῖθεν ὁ πέραμα ὁ νῆσος ὁ Βενετία εἰς τόπος λέγω αειβολη . ὁ οὖν Βενέτικος ὁράω ὁ ῥῆξ Πιπῖνος μετά ὁ ἑαυτοῦ δύναμις κατά αὐτός ἐπέρχομαι καί μέλλω μετά ὁ ἵππος ἀποπλέω πρός ὁ νῆσος ὁ μαδαμαυπου ( εἰμί γάρ οὗτος ὁ νῆσος πλησίος ὁ ξηρός ) , βάλλω κερατάριον , ἅπας ὁ πέραμα ἐναποφράσσω . εἰς ἀμηχανία οὖν ἔρχομαι ὁ ὁ ῥῆξ Πιπίνου λαός ( οὐδέ γάρ εἰμί δυνατός αὐτός ἀλλαχοῦ περάω ) , παρακαθίζω αὐτός διά ὁ ξηρός μείς ἕξ , πολεμέω κατά ἕκαστος ἡμέρα μετά αὐτός . καί ὁ μέν Βενέτικος εἰσέρχομαι εἰς ὁ πλοῖον αὐτός , καί ἵστημι ὄπισθεν ὁ παρά αὐτός ῥίπτω κερατάριον , ὁ δέ ῥὴξ Πιπίνος ἵστημι μετά ὁ λαός αὐτός ἐν ὁ αἰγιαλός . καί ὁ μέν Βενέτικος μετά τοξεία καί ῥιπτάριον πολεμέω , μή ἐάω αὐτός πρός ὁ νῆσος διαπεράω . ἀπορέω οὖν ὁ ῥὴξ Πιπίνος , εἶπον πρός ὁ Βενέτικος , ὅτι · " ὑπό ὁ ἐμός χείρ καί πρόνοια γίγνομαι , ἐπεί ἀπό ὁ ἐμός χώρα καί ἐξουσία εἰμί " . ὁ δέ Βενέτικος ἀντιλέγω αὐτός , ὅτι · " ἐγώ δοῦλος ἐθέλω εἰμί ὁ βασιλεύς Ῥωμαῖος καί οὐ σύ . " ἐπί πολύς δέ βιάζω ὁ Βενέτικος ἀπό ὁ γίγνομαι ὄχλησις πρός αὐτός , ποιέω εἰρηνικός σπονδή πρός ὁ ῥῆξ Πιπῖνος ὁ παρέχω αὐτός πλεῖστος πάκτον . ἔκτοτε δέ κατά ἕκαστος χρόνος ἐλασσόω ὁ πάκτον , ὅσπερ καί μέχρι ὁ σήμερον διασῴζω . τελέω γάρ ὁ Βενέτικος ὁ κατέχω ὁ ῥηγάτον Ἰταλία , ἤτοι Παπίας , βιβάρι ασήμι λίτρα λ ʹ κατά ἕκαστος χρόνος . καί οὗτος ὁ τρόπος παύω ὁ μεταξύ Φράγγος καί Βενέτικος πόλεμος . ὅτε δέ ἄρχω ἀποφεύγω ὁ λαός πρός Βενετία καί ἀποσυνάγω , ὥστε πολύς γίγνομαι , ἀναγορεύω ἑαυτοῦ δούξ ὁ εὐγένεια ὁ ἄλλος διαφέρω . γίγνομαι δέ ὁ πρῶτος δούξ ἐν αὐτός , πρίν ἢ ἔρχομαι κατά αὐτός ὁ ῥὴξ Πιπίνος . ἦς δέ ὁ τότε καιρός ὁ δουκάτον εἰς τόπος λέγω Τζιβιτάνος , ὅσπερ ἑρμηνεύω " Νεόκαστρον " . Ζεύς δέ ὁ εἰμί ὁ προερέω νησίον πλησίος ὁ ξηρός κοινός βουλή μετατίθημι ὁ δουκάτον εἰς ἕτερος νησίον , ἐν ὅς καί νῦν εἰμί σήμερον , διά ὁ εἰμί μηκάομαι ὁ ξηρός , ὅσος βλέπω τις ἀνήρ ἵππος ἐφέζομαι .