commentaria-in-dionysii-thracis-artem-grammaticam.prolegomena-vossiana schol_dionysius_thrax_hilgard_0409.1
δὲ ἀπόφασις ὁμοίως , ὡς ἀναγκαίως κατὰ τοῦτο δεῖ χωρίζειν τὸ τε ὄνομα καὶ τὴν προσῃγορίαν , ἐπειδὴ ἀπὸ μὲν κυρίων παράγονται πατρωνυμικά , ἀπὸ δὲ προσῃγορικῶν οὐ παράγονται πατρωνυμικά [ ἀλλὰ συγκριτικά ] . ἰδοὺ γὰρ ἀπὸ μὲν τοῦ Τάνταλος φαμέν Τανταλίδης , ἀπὸ δὲ τοῦ ἄνθρωπος οὐ λέγομεν ἀνθρωπίδης . Πρὸς ἧν ἀντεῖπε Τρύφων οὕτω λέγων · εἰ παραγωτὴ ἐστὶν ἡ ἐνούσα καὶ χωρίζουσα τὰ μέρη τοῦ λόγου , μηδὲν ἡμᾶς ἰσχέτω τὸ εὐσεβὲς ὄνομα καὶ τὴν ἑρρωμένος μετοχὴν ὑπὸ τὸ αὐτὸ εἶδος ἀνάγειν , ἐπειδὴ τὰ δύο τὴν αὐτὴν ἐποίησαντο παραγωγήν , εὐσεβέστερος καὶ ἑρρωμενέστερος . Καὶ τρίτη ἀπόφασις πάλιν , ὡς κατὰ πολὺ χρὴ χωρίζειν τοῦ ὀνόματος τὴν προσῃγορίαν , ἐπειδὴ τὰ μὲν κύρια οὐκ ἔχει θηλυκά , ἀλλὰ τὰ προσῃγορικά . Πρὸς ἧν πάλιν ὁ Τρύφων ἀντεῖπε λέγων , εἰ παρασχηματισμὸς μερίζει , χωριζέσθω ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ τοῦ χρυσοῦ καὶ τοῦ ἀργυροῦ , καὶ μὴ εἴη τοῦ αὐτοῦ μέρους , ἐπειδὴ ὁ μὲν ἄνθρωπος παρασχηματίζει θηλυκόν , ὁ δὲ χρυσὸς καὶ ὁ ἀργυρος τὸ μονογενὲς ἔχουσιν · ἄλλως τε πάλιν τὰ κύρια λέγουσι μὴ ἔχειν θηλυκά , τὰ δὲ προσῃγορικά ἔχειν · οὐκοῦν τὸ σώφρων ὡς κοινόν , τὸ ἀργυρος ὡς μονογενές , τὸ φίλος ὡς τριγενὲς οὐ τῆς αὐτῆς ἔσονται καταλογῆς . — Λεκτέον οὖν ὡς παντὸς μέρους τὰ ἴδια δεῖ σκοπεῖν καὶ οὐ τὰ παρεπόμένα , καὶ οὕτω ποιεῖσθαι τὸν μερισμόν · ἴδιον δὲ ἐστὶ τὸ ἐνὶ μόνῳ ἀνήκον , ἑτέρῳ δὲ μὴ ἐπικοινωνοῦν , ὡς ἀνθρώπῳ τὸ γελαστικόν , ἵππῳ δὲ τὸ χρεμετιστικόν , παρεπόμενα δὲ λευκὸν ἢ μέλαν , ταχὺ ἢ βραδύ . Οὕτω δὴ καὶ ὀνόματος ἴδιον μὲν τὸ δηλοῦν τὴν τῶν ὑποκειμένων σωμάτων ἢ πραγμάτων ποιότητα , παρεπόμενον δὲ τὸ κύριον ἢ προσῃγορικὸν εἶναι · ὥστε καθὸ ποιότητα δηλοῖ τὸ κύριον , ὄνομά ἐστι , κἂν μὴ προσῃγορικὸν ᾖ , καὶ καθὸ ποιότητα δηλοῖ τὸ προσῃγορικόν , ὄνομά ἐστι , κἂν μὴ ᾖ κύριον .
Lemmas: δέ ἀπόφασις ὁμοίως , ὡς ἀναγκαῖος κατά οὗτος δεῖ χωρίζω ὁ τε ὄνομα καί ὁ προσηγορία , ἐπεί ἀπό μέν κύριος παράγω πατρωνυμικός , ἀπό δέ προσηγορικός οὖον παράγω πατρωνυμικός [ ἀλλά συγκριτικά ] . ἰδού γάρ ἀπό μέν ὁ Τάνταλος φημί Τανταλίδης , ἀπό δέ ὁ ἄνθρωπος οὖον λέγω Ανθρωπίδης . πρός ἧμαι ἀντιλέγω Τρύφων οὗτος λέγω · εἰμί παραγωτὴ εἰμί ὁ ἔνειμι καί χωρίζω ὁ μέρος ὁ λόγος , μηδείς ἐγώ ἴσχω ὁ εὐσεβής ὄνομα καί ὁ ῥώννυμι μετοχή ὑπό ὁ αὐτός εἶδος ἀνάγω , ἐπεί ὁ δύο ὁ αὐτός ποιέω παραγωγή , εὐσεβής καί ἑρρωμενέστερος . καί τρίτος ἀπόφασις πάλιν , ὡς κατά πολύς χρή χωρίζω ὁ ὄνομα ὁ προσηγορία , ἐπεί ὁ μέν κύριος οὐ ἔχω θηλυκός , ἀλλά ὁ προσηγορικός . πρός ἧμαι πάλιν ὁ Τρύφων ἀντιλέγω λέγω , εἰμί παρασχηματισμός μερίζω , χωρίζω ὁ ἄνθρωπος ἀπό ὁ χρυσός καί ὁ ἀργύρεος , καί μή εἰμί ὁ αὐτός μέρος , ἐπεί ὁ μέν ἄνθρωπος παρασχηματίζω θηλυκός , ὁ δέ χρυσός καί ὁ ἄργυρος ὁ μονογενής ἔχω · ἄλλως τε πάλιν ὁ κύριος λέγω μή ἔχω θηλυκός , ὁ δέ προσηγορικός ἔχω · οὐκοῦν ὁ σώφρων ὡς κοινός , ὁ ἄργυρος ὡς μονογενής , ὁ φίλος ὡς τριγενής οὖον ὁ αὐτός εἰμί καταλογεύς . — λεκτέος οὖν ὡς πᾶς μέρος ὁ ἴδιος δεῖ σκοπέω καί οὖον ὁ παρέπομαι , καί οὗτος ποιέω ὁ μερισμός · ἴδιος δέ εἰμί ὁ ἐν μόνος ἀνήκω , ἕτερος δέ μή επικοινωνώ , ὡς ἄνθρωπος ὁ γελαστικός , ἵππος δέ ὁ χρεμετιστικός , παρέπομαι δέ λευκός ἢ μέλας , ταχύς ἢ βραδύς . οὕτως δή καί ὄνομα ἴδιος μέν ὁ δηλόω ὁ ὁ ὑπόκειμαι σῶμα ἢ πρᾶγμα ποιότης , παρεπόμενον δέ ὁ κύριος ἢ προσηγορικός εἰμί · ὥστε καθό ποιότης δηλόω ὁ κύριος , ὄνομα εἰμί , κἀν μή προσηγορικός εἰμί , καί καθό ποιότης δηλόω ὁ προσηγορικός , ὄνομα εἰμί , κἀν μή εἰμί κύριος .