commentaria-in-dionysii-thracis-artem-grammaticam.prolegomena-vossiana schol_dionysius_thrax_hilgard_0630.4
« Ῥῆμά ἐστι λέξις ἄπτωτος , ἐπιδεκτικὴ χρόνων τε καὶ προσώπων καὶ ἀριθμῶν , ἐνεργείαν ἢ πάθος παριστώσα » . Τὸ ῥῆμα τοίνυν ἐν ἐκ τῶν ὀκτὼ μερῶν τοῦ λόγου ἐστίν · « ἄπτωτον » δὲ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν μετοχῶν καὶ τῶν ὀνομάτων · οὐ γὰρ ἐπιδέχεται πτώσεις τὸ ῥῆμα , ἀλλὰ κλίσεις τρεῖς , οἷον λέγω λέγεις λέγει · ἐπιδέχεται δὲ καὶ χρόνους καὶ πρόσωπα καὶ ἀριθμούς . Ἐνέργειαν ἢ πάθος παριστῶν , ἐνέργειαν μὲν , οἷον τύπτω , πάθος δέ , οἷον τύπτομαι . — « Παρέπεσται δὲ τῷ ῥήματι ὀκτῶ , ἐγκλίσεις , διαθέσεις , εἴδη , σχήματα , ἀριθμοί , πρόσωπα , χρόνοι , συζυγίαι · ἐγκλίσεις μὲν οὖν εἰσὶ πέντε , ὀριστική , προστακτική , εὐκτική , ὑποτακτική , ἀπαρέμφατος » . Ἐγκλίσις δὲ ἐστὶ ψυχικὴ προαίρεσις , καθ’ ἣν ἐγκλίνεται ἡ ψυχή , ἤτουν εἰς ὁ ρέπει · ἐγκλίνει γὰρ εἰς τὸ ὁρίσαι , εἰς τὸ προσταξαι , εἰς τὸ εὐχεσθαι καὶ εἰς τὰ ὁμοια . Ἰστέον δὲ ὅτι τὰς ἐγκλίσεις καὶ τὰς διαθέσεις οἱ παλαιοὶ κοινὰς διαθέσεις ἐκάλουν καὶ λοιπὸν ὕστερον διεμείρναν αὐτάς , καὶ τὰς μὲν ψυχικὰς καλοῦσιν ἐγκλίσεις , τὰς δὲ σωματικὰς διαθέσεις , οἷον τὸ ἐνθυμηθῆναι τύψαι ἐγκλίσιν καλοῦσιν , εἰς δ’ ἐνέκλινεν ἡ ψυχή · τὸ δὲ ἐνεργῆσαι καὶ τύψαι διάθεσιν . — « Διαθέσεις δὲ εἰσὶ τρεῖς , ἐνέργεια , πάθος , μεσότης · ἐνέργεια μὲν , οἷον λέγω , πάθος δέ , οἷον λέγομαι , μεσότης δὲ ἢ ποτὲ μὲν ἐνέργειαν ποτὲ δὲ πάθος παριστώσα » · ἐνέργειαν μὲν , οἷον γράφομαι ἐς , πάθος δέ , οἷον γράφομαι ὑπὸ σοῦ . Ἄλλως τε καὶ τινὰ ῥήματα εἰσὶ μήτε ἐνέργειαν μήτε πάθος παριστῶντα , οἷον ζῶ θάλλω πλουτῶ . — « Εἴδη δὲ δύο , πρωτότυπον καὶ παράγωγον · πρωτότυπον μὲν , οἷον ἄρδω , παράγωγον δέ , οἷον ἀρδεύω , ἄρχω ἄρχεω , τίθω τίθημι , ἵστημι , διδῶ διδωμι . Καὶ γὰρ ἀπὸ ὀνομάτων γίνονται παράγωγα ῥήματα , οἷον πόλεμος
Lemmas: « ῥῆμα εἰμί λέξις ἄπτωτος , ἐπιδεκτικός χρόνος τε καί πρόσωπον καί ἀριθμός , ἐνέργεια ἢ πάθος παρίστημι » . ὁ ῥῆμα τοίνυν ἐν ἐκ ὁ ὀκτώ μέρος ὁ λόγος εἰμί · « ἄπτωτος » δέ πρός ἀντιδιαστολή ὁ μετοχή καί ὁ ὄνομα · οὖον γάρ ἐπιδέχομαι πτῶσις ὁ ῥῆμα , ἀλλά κλίσις τρεῖς , οἷος λέγω λέγω λέγω · ἐπιδέχομαι δέ καί χρόνος καί πρόσωπον καί ἀριθμός . ἐνέργεια ἢ πάθος παρίστημι , ἐνέργεια μέν , οἷος τύπτω , πάθος δέ , οἷος τύπτω . — « παρέπομαι δέ ὁ ῥῆμα ὀκτώ , ἔγκλισις , διάθεσις , εἶδος , σχῆμα , ἀριθμός , πρόσωπον , χρόνος , συζυγία · ἔγκλισις μέν οὖν εἰμί πέντε , φεύγω , φεύγω , εὐκτική , ὑποτακτικός , ἀπαρέμφατος » . ἔγκλισις δέ εἰμί ψυχικός προαίρεσις , κατά ὅς ἐγκλίνω ὁ ψυχή , ἀτέω εἰς ὁ ῥέπω · ἐγκλίνω γάρ εἰς ὁ ὁρίζω , εἰς ὁ προστάσσω , εἰς ὁ εὔχομαι καί εἰς ὁ ὅμοιος . ἰστέον δέ ὅτι ὁ ἔγκλισις καί ὁ διάθεσις ὁ παλαιός κοινός διάθεσις καλέω καί λοιπός ὕστερος διεμείρναν αὐτός , καί ὁ μέν ψυχικός καλέω ἔγκλισις , ὁ δέ σωματικός διάθεσις , οἷος ὁ ἐνθυμέομαι τύπτω ἔγκλισις καλέω , εἰς δέ ἐγκλίνω ὁ ψυχή · ὁ δέ ἐνεργέω καί τύπτω διάθεσις . — « Διάθεσις δέ εἰμί τρεῖς , ἐνέργεια , πάθος , μεσότης · ἐνέργεια μέν , οἷος λέγω , πάθος δέ , οἷος λέγω , μεσότης δέ ἢ ποτέ μέν ἐνέργεια ποτέ δέ πάθος παρίστημι » · ἐνέργεια μέν , οἷος γράφω εἰς , πάθος δέ , οἷος γράφω ὑπό σύ . ἄλλος τε καί τις ῥῆμα εἰμί μήτε ἐνέργεια μήτε πάθος παριστάω , οἷος ζῶ θάλλω πλουτέω . — « εἶδος δέ δύο , πρωτότυπος καί παράγωγος · πρωτότυπος μέν , οἷος ἄρδω , παράγωγος δέ , οἷος ἀρδεύω , ἄρχω ἄρχω , τίθω τίθημι , ἵστημι , δίδωμι δίδωμι . καί γάρ ἀπό ὄνομα γίγνομαι παράγωγο ῥῆμα , οἷος πόλεμος