commentaria-in-dionysii-thracis-artem-grammaticam.prolegomena-vossiana schol_dionysius_thrax_hilgard_0452.1
οἷον τύπτειν . Οὕτως [ ὡς ] τὸ ὑπόμνημα . Προτέτακται δὲ ἡ ὁριστική , ὅτι ποικίλας ἔχει φωνὰς καὶ τὸ θέμα τοῦ ῥήματος , ἐξ οὗ πάνταν τῶν ῥημάτων διδασκόμεθα τεχνολογίαν , καὶ ὅτι ὅλους τοὺς χρόνους ὄντας ἐν αὐτῇ δηλοῖ , καὶ ὅτι μετὰ θέματος ὁριζομένη λόγῳ ἀπαρτίζει , οἷον θέλω ποιεῖν , βούλομαι γινώσκειν . Τινὲς δὲ τῆς ὁριστικῆς βούλονται προτάττειν τὴν ἀπαρέμφατον . Πρὸς οὓς φαμεν · πᾶν πρᾶγμα διὰ προσώπου δράται · ἄξιον οὖν τὸ πρόσωπον προτάττεσθαι , ἔπεσθαι δὲ τὸ πρᾶγμα , ὅτι καὶ πρῶτον τὸ πρόσωπον γινώσκεται , δεύτερον δὲ τὸ πρᾶγμα διὰ τοῦ προσώπου ἐστὶ γνωριζόμενον . Δευτέρα δὲ ἡ ἀπαρέμφατος · αὕτη γὰρ κυρίως ῥῆμα καθαρὸν οὐσίας μὴ καταμιγνυμένης , ὅτι εἰς αὐτὴν ἀναλύονται αἱ λοιπαὶ ὡς πρωτότυπον · καὶ ἄρθρον ταῖς ἀπαρέμφατοις συντάσσεται , ὄνομα γὰρ τοῦ ῥήματος . Τρίτη δὲ ἡ προστακτική , ἐπεὶ μηδὲ πρῶτον ἔχει πρόσωπον . Τινὲς δὲ λέγουσιν , δεῖ προτάττειν τὴν εὐκτικήν · οὐ γὰρ λείποντα γὰρ ἔχει πρόσωπα καὶ χρόνους . Πρὸς οὓς φαμεν , ὅτι εὐλόγως προτέτακται ἡ προστακτική , διότι μᾶλλον τῆς εὐκτικῆς κοινωνεῖ τῇ ὁριστικῇ , καὶ δεῖ κοινωνοῦσαν πρῶτην εἶναι · τὸ γὰρ γράφε ἰσοσύλλαβόν ἐστι τῷ γράφω , τὸ δὲ γράφοιμι πλείω φωνὴν παρήγαγε . Τέταρτη ἡ εὐκτική , ὡς πλείους ἔχουσα τὰς φωνάς . Πέμπτη δὲ ἡ ὑποτακτική , διότι σχεδὸν οὐδὲ ἀπὸ ῥήματος ἄρχεται , ἀλλ’ ἀπ’ ἐκείνων οἷς ὑποτέτακται · αὕτη καλεῖται καὶ ἐπιζευκτική , διὰ τὸ ἐπιζεύγνυσθαι τοῖς συνδέσμοις , καὶ δικτακτική , ὅτι δικτάζων λέγω « ἐὰν πλουτήσω , δίδωμί πέντε δραχμάς » , καὶ αἰτιολογική , « ἵνα ἀναγνῶ <ἐτιμήθην » , καὶ ἐπηρμένη · μειζὼν γὰρ κατὰ τὴν φωνὴν τῆς ὁριστικῆς , ποιεῖς ἐὰν ποιῆς . Ἡ ὁριστικὴ λέγεται καὶ ἀποφαντική , ἡ ἀπαρέμφατος καλεῖται κατηγορική · κατηγορεῖται γὰρ τῶν πραγμάτων , ᾧ δι’ αὐτῆς ὀνομάζεται .
Lemmas: οἷος τύπτω . οὕτως [ ὡς ] ὁ ὑπόμνημα . προτάσσω δέ ὁ ὁριστική , ὅτι ποικίλος ἔχω φωνή καί ὁ θέμα ὁ ῥῆμα , ἐκ ὅς λήγω ὁ ῥῆμα διδάσκω τεχνολογία , καί ὅτι ὅλος ὁ χρόνος εἰμί ἐν αὐτός δηλόω , καί ὅτι μετά θέμα ὁρίζω λόγος ἀπαρτίζω , οἷος ἐθέλω ποιέω , βούλομαι γιγνώσκω . Τινές δέ ὁ ὁριστικός βούλομαι προτάσσω ὁ ἀπαρέμφατος . πρός ὅς φημί · πᾶς πρᾶγμα διά πρόσωπον Δράται · ἄξιος οὖν ὁ πρόσωπον προτάσσω , ἔπω δέ ὁ πρᾶγμα , ὅτι καί πρῶτος ὁ πρόσωπον γιγνώσκω , δύο δέ ὁ πρᾶγμα διά ὁ πρόσωπον εἰμί γνωρίζω . δεύτερος δέ ὁ ἀπαρέμφατος · οὗτος γάρ κύριος ῥῆμα καθαρός οὐσία μή καταμείγνυμι , ὅτι εἰς αὐτός ἀναλύω ὁ λοιπός ὡς πρωτότυπος · καί ἄρθρον ὁ ἀπαρέμφατος συντάσσω , ὄνομα γάρ ὁ ῥῆμα . Τρίτη δέ ὁ φεύγω , ἐπεί μηδέ πρῶτος ἔχω πρόσωπον . Τινές δέ λέγω , δεῖ προτάσσω ὁ εὐκτικός · οὖον γάρ λείπω γάρ ἔχω πρόσωπον καί χρόνος . πρός ὅς φημί , ὅτι εὔλογος προτάσσω ὁ φεύγω , διότι μᾶλλον ὁ εὐκτικός κοινωνέω ὁ ὁριστικός , καί δεῖ κοινωνέω πρῶτος εἰμί · ὁ γάρ γράφω ἰσοσύλλαβος εἰμί ὁ γράφω , ὁ δέ γράφω πλείων φωνή παράγω . Τέταρτος ὁ εὐκτική , ὡς πλείων ἔχω ὁ φωνή . Πέμπτη δέ ὁ ὑποτακτικός , διότι σχεδόν οὐδέ ἀπό ῥῆμα ἄρχω , ἀλλά ἀπό ἐκεῖνος ὅς ὑποτάσσω · οὗτος καλέω καί ἐπιζευκτικός , διά ὁ ἐπιζεύγνυμι ὁ σύνδεσμος , καί δικτακτική , ὅτι δικτάζων λέγω « ἐάν πλουτώ , δίδωμι πέντε δραχμή » , καί αἰτιολογικός , « ἵνα ἀναγιγνώσκω τιμάω » , καί ἐπαίρω · μείζων γάρ κατά ὁ φωνή ὁ ὁριστικός , ποιέω ἐάν ποιός . ὁ ὁριστικός λέγω καί ἀποφαντικός , ὁ ἀπαρέμφατος καλέω κατηγορικός · κατηγορέω γάρ ὁ πρᾶγμα , ὅς διά αὐτός ὀνομάζω .