commentaria-in-dionysii-thracis-artem-grammaticam.prolegomena-vossiana schol_dionysius_thrax_hilgard_0351.2
Τί ἐστι τέχνη ; Σύστημα ἐκ καταλήψεων · « σύστημα » μὲν ἤτοι πλήθος · λέγομεν γὰρ τὸ σύστημα τῶν παιδευστῶν · « ἐκ καταλήψεων » δέ , τούτεστιν ἐξ ἐφευρέσεων · ὁ πρῶτον γὰρ τις εὕρισκε , καὶ οὕτω προσάγει τῇ τέχνῃ · ἴδιον δὲ τῆς τέχνης τὸ πάντα μετὰ λόγου ποιεῖν καὶ λόγον ὑπὲρ ὧν ποιεῖ ἀποδιδόναι . — Πάλιν · τέχνη ἐστὶ σύστημα · « σύστημα » μὲν οὖν εἴρηται ἡ τέχνη , ὅτι οὐκ ἔστιν ἡ τέχνη μονοειδής , ἀλλ’ ἐκ διαφόρων πολλῶν , ὡς εἴρηκαμεν · σύστημα μὲν γὰρ σημαίνει τὸ ἀθροίσμα . « Ἐκ καταλήψεων » δέ , ὡς εἴπομεν , ἐξ ἐφευρέσεων · « ἐγγεγυμνασμένων » δέ , οἷονεὶ δεδοκιμασμένων · οὐ γὰρ ἀθρόως καὶ ὑφ’ ἑνὸς αἱ τέχναι εὕρηνται , ἀλλὰ κατὰ βραχὺ ἐφευρέθησαν ὑπὸ πλειόνων · ἡ ὑφ’ ἑνὸς τῆς πολυπράγμοσύνης τοῦ νοῦ συνιστάμενον καὶ συναθροιζόμενον πρᾶγμα · ἀπὸ τοῦ συνίστασθαι γὰρ καὶ εἶναι λέγεται σύστημα · αἱ γὰρ τέχναι διὰ πλειόνων τινῶν ἀποτελεῖσθαι πεφύκασι , καὶ μάλιστα ἐξ ὕλης καὶ ὀργάνων , δι’ ὧν κατασκευάζει τὴν ὕλην εἰς εὐπρεπὲς σχῆμα . “ Ἐπὶ ἐγγεγυμνασμένων » πρόκειται , διότι οὐχ ἅπαξ ἢ δὶς οἱ ἀρχαῖοι τὰς τέχνας δοκιμάζαντες ἐκδεδίωκαν , ἀλλὰ πολλάκις τὰ περὶ τὴν τέχνην γυμνάζαντες ἐκδεδίωκασι , τὸ καλῶς ἔχον σκοπῆσαντες . Τὸ δὲ « πρὸς τι τέλος » πρὸς ἀόριστον τέλος · τὸ γὰρ τί σημαίνει τέσσαρα · ἀόριστόν τι πρᾶγμα , καὶ ὡρισμένον , καὶ τὸ ἑνιαῖον , καὶ προσδιωρισμένον · ἐστὶ καὶ πρὸς τούτοις πέμπτον , ἐπίρρημα , ὁ δηλοῖ τὸ λίαν , ὡς τὸ <Psalm . 8 , 2> κύριε , τί ἐπληθύνθησαν οἱ θλίβοντές με , ἀντὶ τοῦ λίαν ἐπληθύνθησαν . — Ἄλλα καὶ τὸ τέλος σημαίνει ἐκ · τὴν πρόσοδον , τὸ δέωμα , τὸ δαπάνημα , τὴν ἑορτήν , τὸ πεπληρωμένον ἔργον καὶ δημόσιον καὶ τὸν θάνατον · καὶ ὁ βίος ἑπτά · τὴν ἑκάστου ζωήν , τὴν κοινὴν ἀπάντων ζωήν , τὸ ἐπιτήδευμα , τὴν περιουσίαν τούτεστι τὸν πλοῦτον , τὴν ἐνθοὴν τῆς ψυχῆς μετάστασιν , τὸ εἶδος τῆς ἑκάστου ζωῆς καὶ τὴν διατριβήν , ὧν τὰς χρήσεις ἐν τῷ μεγάλῳ λεξικῷ , εἰ θεῷ βουλητόν , μαθησόμεθα . “ Ὁ γοῦν λέγω τοιοῦτόν ἐστι · πᾶσα τέχνη ἐπινοεῖ πρὸς τι συμφέρον · εἰ γοῦν τέχνη ἐστὶν ἐπὶ βλάβῃ , κακοτεχνία καὶ οὐ τέχνη , οἷα ἐστὶν ἡ ληστρικὴ ἡ τυμβωρυχική · δοκοῦσι γὰρ καὶ οἱ ταύτην ἐπιτηδεύοντες τέχνην ἐργάζεσθαι , ἀλλ’ ἐστὶν ἀπηγορευμένη τῷ νόμῳ , ἧς τὸ τέλος θάνατος . Εἰ γὰρ ἐπὶ τῷ συμφέροντι καὶ τῇ σωτηρίᾳ τοῦ βίου ἐπινενόηται τέχνη , αὗται δὲ τὸ τέλος ὀλέθριον ἔχουσιν , ὁμολογουμένως οὐ τέχναι μᾶλλον ἢ κακοτεχνίαι εἰσί . Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῆς τέχνης λέγειν ἐπεχειρήσαμεν .
Lemmas: τις εἰμί τέχνη ; σύστημα ἐκ κατάληψις · « σύστημα » μέν ἤτοι πλήθος · λέγω γάρ ὁ σύστημα ὁ παιδευστῶν · « ἐκ κατάληψις » δέ , τουτέστιν ἐκ ἐφεύρεσις · ὁ πρῶτος γάρ τις εὑρίσκω , καί οὗτος προσάγω ὁ τέχνη · ἴδιος δέ ὁ τέχνη ὁ πᾶς μετά λόγος ποιέω καί λόγος ὑπέρ ὅς ποιέω ἀποδίδωμι . — πάλιν · τέχνη εἰμί σύστημα · « σύστημα » μέν οὖν εἴρω ὁ τέχνη , ὅτι οὐ εἰμί ὁ τέχνη μονοειδής , ἀλλά ἐκ διάφορος πολύς , ὡς εἴρω · σύστημα μέν γάρ σημαίνω ὁ ἄθροισμα . « ἐκ κατάληψις » δέ , ὡς εἶπον , ἐκ ἐφεύρεσις · « ἐγγυμνάζω » δέ , οἱονεί δοκιμάζω · οὖον γάρ ἀθρόος καί ὑπό εἷς ὁ τέχνη εὑρίσκω , ἀλλά κατά βραχύς ἐφευρίσκω ὑπό πλείων · ὁ ὑπό εἷς ὁ πολυπραγμοσύνη ὁ νόος συνίστημι καί συναθροίζω πρᾶγμα · ἀπό ὁ συνίστημι γάρ καί εἰμί λέγω σύστημα · ὁ γάρ τέχνη διά πλείων τις ἀποτελέω φύω , καί μάλιστα ἐκ ὕλη καί ὄργανον , διά ὅς κατασκευάζω ὁ ὕλη εἰς εὐπρεπής σχῆμα . “ ἐπί ἐγγυμνάζω » πρόκειμαι , διότι οὐ ἅπαξ ἢ δίς ὁ ἀρχαῖος ὁ τέχνη δοκιμάζω ἐκδιώκω , ἀλλά πολλάκις ὁ περί ὁ τέχνη γυμνάζω ἐκδιώκω , ὁ καλῶς ἔχω σκοπέω . ὁ δέ « πρός τίς τέλος » πρός ἀόριστος τέλος · ὁ γάρ τίς σημαίνω τέσσαρες · ἀόριστος τίς πρᾶγμα , καί ὁρίζω , καί ὁ ἑνιαῖος , καί προσδιορίζω · εἰμί καί πρός οὗτος πέμπτος , ἐπίρρημα , ὁ δηλόω ὁ λίαν , ὡς ὁ <Psalm . 8 , 2> κύριος , τίς πληθύνω ὁ θλίβω ἐγώ , ἀντί ὁ λίαν πληθύνω . — ἄλλος καί ὁ τέλος σημαίνω ἐκ · ὁ πρόσοδος , ὁ δέωμα , ὁ δαπάνημα , ὁ ἑορτή , ὁ πληρόω ἔργον καί δημόσιος καί ὁ θάνατος · καί ὁ βίος ἑπτά · ὁ ἕκαστος ζωή , ὁ κοινός ἀπαντάω ζωή , ὁ ἐπιτήδευμα , ὁ περιουσία τουτέστι ὁ πλοῦτος , ὁ ἐνθοὴν ὁ Ψυχή μετάστασις , ὁ εἶδος ὁ ἕκαστος ζωή καί ὁ διατριβή , ὅς ὁ χρῆσις ἐν ὁ μέγας λεξικός , εἰμί θεός βουλητός , μανθάνω . “ ὁ γοῦν λέγω τοιοῦτος εἰμί · πᾶς τέχνη ἐπινοέω πρός τίς συμφέρω · εἰμί γοῦν τέχνη εἰμί ἐπί βλάβη , κακοτεχνία καί οὖον τέχνη , οἷος εἰμί ὁ ληστρικός ὁ τυμβωρυχική · δοκέω γάρ καί ὁ οὗτος ἐπιτηδεύω τέχνη ἐργάζομαι , ἀλλά εἰμί απηγορευμένος ὁ νόμος , ὅς ὁ τέλος θάνατος . εἰμί γάρ ἐπί ὁ συμφέρω καί ὁ σωτηρία ὁ βίος ἐπινοέω τέχνη , οὗτος δέ ὁ τέλος ὀλέθριος ἔχω , ὁμολογουμένως οὖον τέχνη μᾶλλον ἢ κακοτεχνία εἰμί . καί οὗτος μέν περί ὁ τέχνη λέγω ἐπιχειρέω .