commentaria-in-dionysii-thracis-artem-grammaticam.prolegomena-vossiana schol_dionysius_thrax_hilgard_0453.1
\ <Heliodori.\> — Ἐνεργητικὴ μὲν ἐστὶ διάθεσις , καθ’ ἣν ἐνεργῶν τις φαίνεται , ἣτις παρὰ τοῖς φιλοσόφοις πρακτικὴ καὶ ὀρθὴ καλεῖται · πρακτικὴ μὲν ἀπὸ τοῦ πράττειν , ὀρθὴ δὲ ἀπὸ μεταφορᾶς τῶν ἀθλητῶν · συμβαίνει γὰρ τοὺς νικῶντας ὀρθῶς ἵστασθαι . Χρὴ δὲ εἰδέναι , ὅτι ἡ ἐνεργητικὴ διάθεσις ἢ πρὸς γενικὴν ἢ πρὸς αἰτιατικὴν ποιεῖ τὰς συντάξεις , ὅ οἷον ἄρχω σοῦ , δεσπόζω σοῦ , τύπτω σε , τέμνω σε · πρὸς δὲ δοτικὴν κατὰ περιποιητικὴν ἔννοιαν ποιεῖ τὴν σύνταξιν , ὡς τὸ γράφω σοι , λέγω σοι καὶ τὰ ὅμοια . Παθητικὴ δέ , καθ’ ἣν πάσχων τις φαίνεται , ἣτις παρὰ τοῖς φιλοσόφοις ὑπτιὰ καλεῖται , καὶ αὐτὴ ἀπὸ μεταφορᾶς τῶν ἀθλητῶν · συμβαίνει γὰρ τοὺς ἠττημένους ὑπτίους εἶναι . Χρὴ δὲ πάλιν εἰδέναι , ὅτι ἡ παθητικὴ διάθεσις ἀπὸ τῆς ἐνεργητικῆς γίνεται τῆς συνυπομένουσης γενικῆς ἢ αἰτιατικῆς · αὕτη γὰρ ἡ σύνταξις ἢ πρὸς γενικὴν ἢ πρὸς αἰτιατικὴν αἰτία πάντως γίνεται τῆς γενέσεως τῶν παθητικῶν , οἷον ἡ ἄρχω σοῦ σύνταξις ποιεῖ παθητικὴν σύνταξιν μετὰ τῆς ὑπὸ προθέσεως τὴν ἄρχομαι ὑπὸ σοῦ , καὶ ἡ δεσπόζω σοῦ τὴν δεσπόζομαι ὑπὸ σοῦ , καὶ ἡ τύπτω σε τὴν τύπτομαι ὑπὸ σοῦ · ἡ δὲ πρὸς δοτικὴν σύνταξις περιποιητικὴ οὐδεὶς ἐνέργειαν μὲν σημαίνει , οὐ ποιεῖ δὲ πάθος · διὸ ἡ τέμνομαι ὑπὸ σοῦ σύνταξις οὐκ ἀπὸ τῆς τέμνω σοι , ἀλλ’ ἀπὸ τῆς τέμνω σε γίνεται , καὶ ἡ φέρομαι ὑπὸ σοῦ οὐκ ἀπὸ τῆς φέρω σοι , ἀλλ’ ἀπὸ τῆς φέρω σε τίκτεται . Μέση δὲ καλεῖται διάθεσις , ὅταν ἡ αὐτὴ φωνὴ χωρῇ εἰς τε ἐνέργειαν καὶ πάθος , ὡς τὸ βιάζομαι · αὕτη γὰρ ἡ φωνὴ χωρεῖ καὶ εἰς ἐνέργειαν καὶ πάθος , οἷον ἐὰν εἴπω βιάζομαί σε καὶ βιάζομαι ὑπὸ σοῦ . Ἡ πάλιν μέση ἐστὶ διάθεσις , ὅταν τῷ αὐτῷ ῥήματι τυπῷ μόνον πάθος καὶ τῷ αὐτῷ ῥήματι τυπῷ μόνον ἐνέργειαν , ὡς ὁ εἰς μὴν τύπος · μέσος γὰρ ἐστὶ μόνων παθητικῶν καὶ πάλιν μόνων ἐνεργητικῶν · καὶ ἐνεργητικῶν μὲν μόνων ἐγραμμένην ἐφάμην , παθητικῶν δὲ μόνων ἐτριμμένην ἠλείφωμεν · ἴσχυ γὰρ ἔχουσι δύναμιν κατὰ σημασίαν τῷ ἐτρίφθην καὶ ἠλείφθην παθητικῷ τύπῳ .
Lemmas: \ <Heliodori.\> — ἐνεργητικός μέν εἰμί διάθεσις , κατά ὅς ἐνεργός τις φαίνω , ὅστις παρά ὁ φιλόσοφος πρακτικός καί ὀρθός καλέω · πρακτικός μέν ἀπό ὁ πράσσω , ὀρθός δέ ἀπό μεταφορά ὁ ἀθλητής · συμβαίνω γάρ ὁ Νίκη ὀρθῶς ἵστημι . χρή δέ οἶδα , ὅτι ὁ ἐνεργητικός διάθεσις ἢ πρός γενικός ἢ πρός αἰτιατικός ποιέω ὁ συντάσσω , ὅς οἷος ἄρχω σύ , δεσπόζω σύ , τύπτω σύ , τέμνω σύ · πρός δέ δοτικός κατά περιποιητικός ἔννοια ποιέω ὁ σύνταξις , ὡς ὁ γράφω σύ , λέγω σύ καί ὁ ὅμοιος . παθητικός δέ , κατά ὅς πάσχω τις φαίνω , ὅστις παρά ὁ φιλόσοφος ὕπτιος καλέω , καί αὐτός ἀπό μεταφορά ὁ ἀθλητής · συμβαίνω γάρ ὁ ηττώμαι ὕπτιος εἰμί . χρή δέ πάλιν οἶδα , ὅτι ὁ παθητικός διάθεσις ἀπό ὁ ἐνεργητικός γίγνομαι ὁ συνυπομενων γενικός ἢ αἰτιατικός · οὗτος γάρ ὁ σύνταξις ἢ πρός γενικός ἢ πρός αἰτιατικός αἰτία πάντως γίγνομαι ὁ γένεσις ὁ παθητικός , οἷος ὁ ἄρχω σύ σύνταξις ποιέω παθητικός σύνταξις μετά ὁ ὑπό πρόθεσις ὁ ἄρχω ὑπό σύ , καί ὁ δεσπόζω σύ ὁ δεσπόζω ὑπό σύ , καί ὁ τύπτω σύ ὁ τύπτω ὑπό σύ · ὁ δέ πρός δοτικός σύνταξις περιποιητικός οὐδείς ἐνέργεια μέν σημαίνω , οὖον ποιέω δέ πάθος · διό ὁ τέμνω ὑπό σύ σύνταξις οὐ ἀπό ὁ τέμνω σύ , ἀλλά ἀπό ὁ τέμνω σύ γίγνομαι , καί ὁ φέρω ὑπό σύ οὐ ἀπό ὁ φέρω σύ , ἀλλά ἀπό ὁ φέρω σύ τίκτω . Μέση δέ καλέω διάθεσις , ὅταν ὁ αὐτός φωνή χώρα εἰς τε ἐνέργεια καί πάθος , ὡς ὁ βιάζομαι · οὗτος γάρ ὁ φωνή χωρέω καί εἰς ἐνέργεια καί πάθος , οἷος ἐάν εἶπον βιάζω σύ καί βιάζομαι ὑπό σύ . ὁ πάλιν μέσος εἰμί διάθεσις , ὅταν ὁ αὐτός ῥῆμα τύπτω μόνος πάθος καί ὁ αὐτός ῥῆμα τύπτω μόνος ἐνέργεια , ὡς ὁ εἰς μήv τύπος · μέσος γάρ εἰμί μόνος παθητικός καί πάλιν μόνος ἐνεργητικός · καί ἐνεργητικός μέν μόνος γράφω φημί , παθητικός δέ μόνος τρίβω ἀλείφω · ἰσχύς γάρ ἔχω δύναμις κατά σημασία ὁ τρίβω καί ἀλείφω παθητικός τύπος .