commentaria-in-dionysii-thracis-artem-grammaticam.prolegomena-vossiana schol_dionysius_thrax_hilgard_0161.1
δεῖνα πρὸ πολλοῦ χρόνου τὸ τρυπᾶν καὶ ὁ δεῖνα τὸ ξέειν , καὶ παρέδωκε τοῖς καθ’ ἑαυτόν , καὶ ὁ δεῖνα τὸ πρίζειν · καὶ οὕτως ἐξ ἑνὸς εἰς ἕνα συμπεραίουμεναι αἱ τέχναι τὸ τέλειον κατελήφασιν . Καὶ ἡ <(ια ) - τρικὴ δὲ οὐκ ἐξ ἑνὸς ἢ δευτέρου θεωρήματος μόνου , ἀλλὰ καὶ ἐκ πλειόνων συνέστη · οἱ δὲ συστησάμενοι ταύτην οὐκ ἀμογητὶ αὐτὴν συνεστέσαντο οὔτε ἐφάπαξ , ἀλλὰ πολλῶν ἀνδρῶν πολλὴν συνεῖσενεγκάμενων σπουδὴν καὶ πολλοὺς πόνους ὑποστάντων , τοῦ μὲν τόδε τὸ θεώρημα εὑρηκότος καὶ πολλάκις πειράσαντος καὶ μὴπω ἀξιώσαντος αὐτὸ τῇ τέχνῃ προσάψαι , ἄχρις οὐ ἀπὸ τῆς τῶν πραγμάτων ἐβεβαιώθη μαρτυρίας , καὶ ἑτέρου ὁμοίως τινὰ εὑρηκότος θεωρήματα , καὶ ἄλλου ἄλλα , κἀνταῦθα ἐκ τῶν κατὰ μέρος ἰδρυτὶ πολλῷ ἀθροίσματος γενομένου καὶ τὴν τέχνην ἐργασαμένου . Μήτις δὲ οἴεσω , ἀθροισμα μόνον πολλῶν θεωρημάτων τὴν ἰατρικὴν ὑπάρχειν , ἀλλὰ καὶ συνέχειαν φυλαττόντων πρὸς ἄλληλα καὶ τάξιν τινὰ καὶ ἀκολουθίαν , καὶ εἰς ἓν ἅπαντα τέλος ὁρῶντα , τὴν ὑγείαν · οὐκοῦν εἰκῶς λέξομεν αὐτὴν ἐκ θεωρημάτων συνίστασθαι συγγεγυμνασμένων πρὸς τι τέλος , ἐν γὰρ τέλος αὐτῆς ὑγεία · ἀλλὰ καὶ εὐχρηστον τὸ τέλος τοιούτον , ὡς μὴτε τὰς ἄλλας δύνασθαι τὸ οἰκεῖον τέλος τούτου χωρὶς ἐπιδείξασθαι τῶν ἐν τῷ βίῳ . « Ἐγγεγυμνασμένων » οἴονεὶ δεδοκιμασμένων · ἔως γὰρ νῦν δοκιμάζονται , καὶ λεπτότεραι αὐτῶν καὶ ἀκριβέστεραι αἱ τέχναι προέρχονται · ἐγγεγυμνασμένων οὖν ἀντὶ τοῦ ἐξεκριβολογημένων · εἴληπται δὲ ἡ λέξις ἀπὸ μεταφοράς τῶν ἀθλητῶν · οὗτοι γὰρ γυμνάζαντες ἑαυτοὺς εἰς τὸν κατ’ ἀλλήλων ἀγῶνα χωροῦσιν , ὃς ἐστὶ βάσανος ἀρετῆς · ἡ « ἐγγεγυμνασμένων » τοὔτεστι μεμελετημένων · οὐδὲ γὰρ ἀνίδρωτὶ συνέστησαν αἱ τέχναι . Ἀθηναῖος δὲ τὴν ἐναντιότητα παρέλαβεν · οὗτος δὲ καὶ τὸ καταλήψεων ἀντὶ τοῦ θεωρημάτων ἐκλαμβάνει · θεώρημα δὲ εἴρηται ἀπὸ τοῦ ἐκ θεοῦ τὴν ὥραν ἔχειν · ὥρα δὲ ἐστὶν ἡ φροντίς . « Πρὸς τι τέλος εὐχρηστον » , ἐπεὶδὴ πᾶσα τέχνη ὀνομάζεται ἐκ τοῦ τέλος ἔχειν βιωφελὲς καὶ χρήσιμον · καὶ γὰρ ἡ γεωργικὴ τὰ ἀπὸ τῆς γῆς ἀγαθὰ πορίζει , καὶ αἱ λοιπαὶ πᾶσαι , οἷον χαλκευτικὴ καὶ τεκτονικὴ καὶ ἕξης , τὰ πρὸς ὠφέλειαν ἐπινουοῦνται · ὡς ἡ γε τέχνη ἡ μὴ ἔχουσα τὸ τέλος χρεῖῶδες καὶ ὠφέλιμον οὐ τέχνη , ἀλλὰ κακοτεχνία ὀνομάζεται · κυβευτικὴ γοῦν , καίτοι λεπτομερὴς οὖσα καὶ ἀκριβής , οὐκ ἂν λεχθεῖν τέχνη , ὅτι πολλοὺς τῶν ἰδίων ἐστέρησε καὶ τὸ τέλος ἐπιβλαβὲς τοῖς κεκτημένοις ἔχει · καὶ γοητευτική , καθὸ τὸ τέλος οὐκ εὐχρηστον ἔχει , καὶ αὐτὴ κακοτεχνία ὀνομάζεται . Ἰστέον δὲ ὅτι , ὥσπερ τῆς ἰατρικῆς τέλος ἐστὶν ἡ ὑγεία καὶ τῆς ῥητορικῆς τὸ πείθειν , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τῆς γραμματικῆς τὸ τέλος ὁ ἐλληνισμός .
Lemmas: Δεῖνα πρό πολύς χρόνος ὁ τρυπάω καί ὁ Δεῖνα ὁ ξέω , καί παραδίδωμι ὁ κατά ἑαυτοῦ , καί ὁ Δεῖνα ὁ πρίζω · καί οὕτως ἐκ εἷς εἰς εἷς συμπεραίνω ὁ τέχνη ὁ τέλειος καταλαμβάνω . καί ὁ <(ια ) - Τρίκη δέ οὐ ἐκ εἷς ἢ δύο θεώρημα μόνος , ἀλλά καί ἐκ πλείων συνίστημι · ὁ δέ συνίστημι οὗτος οὐ ἀμογητί αὐτός συνίστημι οὔτε ἐφάπαξ , ἀλλά πολύς ἀνήρ πολύς συνεισφέρω σπουδή καί πολύς πόνος ὑφίστημι , ὁ μέν ὅδε ὁ θεώρημα εὑρίσκω καί πολλάκις πειράζω καί μήπω ἀξιόω αὐτός ὁ τέχνη προσάπτω , ἄχρι οὖον ἀπό ὁ ὁ πρᾶγμα βεβαιόω μαρτυρία , καί ἕτερος ὁμοίως τις εὑρίσκω θεώρημα , καί ἄλλος ἄλλος , ἐνταῦθα ἐκ ὁ κατά μέρος ἰδρυτής πολύς ἄθροισμα γίγνομαι καί ὁ τέχνη ἐργάζομαι . Μήτις δέ οἴομαι , ἄθροισμα μόνος πολύς θεώρημα ὁ ἰατρικός ὑπάρχω , ἀλλά καί συνέχεια φυλάσσω πρός ἀλλήλων καί τάξις τις καί ἀκολουθία , καί εἰς εἷς ἅπας τέλος ὁράω , ὁ ὑγεία · οὐκοῦν ἵημι λέγω αὐτός ἐκ θεώρημα συνίστημι συγγυμνάζω πρός τίς τέλος , ἐν γάρ τέλος αὐτός ὑγεία · ἀλλά καί εὐχρηστέω ὁ τέλος τοιοῦτος , ὡς μήτε ὁ ἄλλος δύναμαι ὁ οἰκέω τέλος οὗτος Χωρὶς ἐπιδείκνυμι ὁ ἐν ὁ βίος . « ἐγγυμνάζω » οἱονεί δοκιμάζω · ἔως γάρ νῦν δοκιμάζω , καί λεπτός αὐτός καί ἀκριβής ὁ τέχνη προέρχομαι · ἐγγυμνάζω οὖν ἀντί ὁ ἐξεκριβολογημένων · λαμβάνω δέ ὁ λέξις ἀπό μεταφορά ὁ ἀθλητής · οὗτος γάρ γυμνάζω ἑαυτοῦ εἰς ὁ κατά ἀλλήλων ἀγών χωρέω , ὅς εἰμί βάσανος ἀρετή · ὁ « ἐγγυμνάζω » τουτέστι μελετημένος · οὐδέ γάρ ἀνίδρωτος συνίστημι ὁ τέχνη . Ἀθηναῖος δέ ὁ ἐναντιότης παραλαμβάνω · οὗτος δέ καί ὁ κατάληψις ἀντί ὁ θεώρημα ἐκλαμβάνω · θεώρημα δέ εἴρω ἀπό ὁ ἐκ θεός ὁ ὥρα ἔχω · ὥρα δέ εἰμί ὁ φροντίς . « πρός τίς τέλος εὐχρηστέω » , ἐπειδή πᾶς τέχνη ὀνομάζω ἐκ ὁ τέλος ἔχω βιωφελής καί χρήσιμος · καί γάρ ὁ γεωργικός ὁ ἀπό ὁ γῆ ἀγαθός πορίζω , καί ὁ λοιπός πᾶς , οἷος χαλκευτικός καί τεκτονικός καί έξειμι , ὁ πρός ὠφέλεια ἐπινοέω · ὡς ὁ γε τέχνη ὁ μή ἔχω ὁ τέλος χρειώδης καί ὠφέλιμος οὖον τέχνη , ἀλλά κακοτεχνία ὀνομάζω · κυβευτικός γοῦν , καίτοι λεπτομερής εἰμί καί ἀκριβής , οὐ εἄν λέω τέχνη , ὅτι πολύς ὁ ἴδιος στερέω καί ὁ τέλος ἐπιβλαβής ὁ κτάομαι ἔχω · καί γοητευτικός , καθό ὁ τέλος οὐ εὐχρηστέω ἔχω , καί αὐτός κακοτεχνία ὀνομάζω . ἰστέον δέ ὅτι , ὥσπερ ὁ ἰατρικός τέλος εἰμί ὁ ὑγεία καί ὁ ῥητορικός ὁ πείθω , ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ γραμματικός ὁ τέλος ὁ Ἑλληνισμός .