commentaria-in-dionysii-thracis-artem-grammaticam.prolegomena-vossiana schol_dionysius_thrax_hilgard_0497.3
<Heliodori.> — Τί ἐστι τέχνη ; Σύστημα ἐκ καταλήψεων ἐγγεγυμνασμένων πρὸς τι τέλος εὐχρηστον τῶν ἐν τῷ βίῳ . « Σύστημα » λέγεται τὸ ἐκ διαφόρων τινῶν συναθροιζόμενον καὶ συνιστάμενον πρᾶγμα · παρὰ τὸ συνίστασθαι γὰρ καὶ εἶναι λέγεται σύστημα . Αἱ δὲ τέχναι διὰ πλειόνων ἀποτελοῦνται , καὶ μάλιστα ἐξ ὕλης καὶ ὀργάνων · ὥσπερ ἡ τεκτονικὴ ὕλην μὲν ἔχει τὰ ξύλα , κέχρηται δὲ καὶ ὀργάνοις , σκεπάρνῳ ἢ πελέκει , πρὸς τὸ ἀποτελεῖσαι θρόνον ἢ ἀβάκιον · ἐπὶ πάντων δὲ τῶν τεχνῶν εὑρίσκονται , πλὴν ὀλίγων τῶν λεγομένων αὐτοσυστάτων , αἵτινες χωρὶς ὕλης γίνονται , ὡς ἡ ὀρχητικὴ καὶ ἡ νηκτικὴ . « Ἐκ καταλήψεων » δὲ ἀντὶ τοῦ ἐξ ἐφευρέσεων · οὐ γὰρ ἀθρόως αἱ τέχναι συνεστάθησαν , ἀλλὰ κατὰ βραχὺ ἢ ὑπὸ πλειόνων ἢ ὑπὸ ἑνός · οἷον ὡς ἐν ὑποθέσει τὴν βαφικὴν οἱ μεθοδεύσαντες ἔγραψαν τὸ καμίσιον δίκην σάκκου , καὶ θεασάμενοι οὐκ εὐπρεπές , ἐπενόησαν τὸ ἐκλαγκιολίσασθαι . « Ἐγγεγυμνασμένων » δέ , ἐπεὶδ’ οὐχ ἅπαξ ἢ δις οἱ ἀρχαῖοι τὰς τέχνας δοκιμάσαντες ἐκδεδώκασιν , ἀλλὰ πολλάκις χειρίσαντες καὶ τὸ καλῶς ἔχον σκοπήσαντες . « Πρὸς τι » δὲ « τέλος εὐχρηστον » , ἐπεὶδ’ οὐ πάντων τῶν πρὸς τὸ ζῆν ἡμᾶς ἐπιτρέπειν ἡ τέχνη τὴν χρείαν χαρίζεται , ἀλλ’ ἑνὸς τινός · αἱ μὲν γὰρ τῶν τεχνῶν πρὸς τὸ ζῆν ἡμᾶς καθεστήκασι , ὡς ἡ γεωργική , αἱ δὲ πρὸς τὸ καλῶς ζῆν , ὡς ἡ μυρεψική . Τούτων αἱ μὲν εἰσὶν ἀποτελεσματικαί , ὡς ἡ χαλκευτική , αἵτινες καὶ τὸν μετὰ τὸ γενέσθαι χρόνον κριτὴν ἔχουσι τῆς ἑαυτῶν ἐργασίας , αἱ δὲ μονοσύστατοι , αἵτινες ἐκτὸς ὕλης ἀποτελοῦνται , ὡς ἡ ὀρχητική · αὕτη γὰρ τὸν καθ’ ὃν χρόνον γίνεται ἔχει μόνον κριτήν · αἱ δὲ ὁμοιωματικαί , ὡς ἡ ἀνδριαντοποιική · αὕτη γὰρ τὰς φύσεις τῶν ὄντων ὁμοιογραφεῖ · αἱ δὲ κτητικαὶ [ μέν ] , ὡς ἡ ἀλιευτική · αὕτη γὰρ ὑπὸ θήραν κτᾶται ἑαυτή · αἱ δὲ μικταί , ὅσαι καὶ
Lemmas: <Heliodori.> — τις εἰμί τέχνη ; σύστημα ἐκ κατάληψις ἐγγυμνάζω πρός τίς τέλος εὐχρηστέω ὁ ἐν ὁ βίος . « σύστημα » λέγω ὁ ἐκ διάφορος τις συναθροίζω καί συνίστημι πρᾶγμα · παρά ὁ συνίστημι γάρ καί εἰμί λέγω σύστημα . ὁ δέ τέχνη διά πλείων ἀποτελέω , καί μάλιστα ἐκ ὕλη καί ὄργανον · ὥσπερ ὁ τεκτονικός ὕλη μέν ἔχω ὁ ξύλον , χράομαι δέ καί ὄργανον , σκέπαρνον ἢ πέλεκυς , πρός ὁ αποτελώ θρόνος ἢ ἀβάκιον · ἐπί πᾶς δέ ὁ τέχνη εὑρίσκω , πλήν ὀλίγος ὁ λέγω αὐτοσύστατος , ὅστις Χωρὶς ὕλη γίγνομαι , ὡς ὁ ορχιτικός καί ὁ νηκτικός . « ἐκ κατάληψις » δέ ἀντί ὁ ἐκ ἐφεύρεσις · οὖον γάρ ἀθρόος ὁ τέχνη συνίστημι , ἀλλά κατά βραχύς ἢ ὑπό πλείων ἢ ὑπό εἷς · οἷος ὡς ἐν ὑπόθεσις ὁ βαφικός ὁ μεθοδεύω γράφω ὁ καμίσιον δίκη σάκκος , καί θεάομαι οὐ εὐπρεπής , ἐπινοέω ὁ εκλαγκιολισσομαι . « ἐγγυμνάζω » δέ , ἐπειδή οὐ ἅπαξ ἢ δις ὁ ἀρχαῖος ὁ τέχνη δοκιμάζω ἐκδίδωμι , ἀλλά πολλάκις χειρίζω καί ὁ καλῶς ἔχω σκοπέω . « πρός τίς » δέ « τέλος εὐχρηστέω » , ἐπειδή οὖον πᾶς ὁ πρός ὁ ζῶ ἐγώ ἐπιτρέπω ὁ τέχνη ὁ χρεία χαρίζομαι , ἀλλά εἷς τις · ὁ μέν γάρ ὁ τέχνη πρός ὁ ζῶ ἐγώ καθίστημι , ὡς ὁ γεωργικός , ὁ δέ πρός ὁ καλῶς ζῶ , ὡς ὁ μυρεψικός . οὗτος ὁ μέν εἰμί ἀποτελεσματικός , ὡς ὁ χαλκευτικός , ὅστις καί ὁ μετά ὁ γίγνομαι χρόνος κριτής ἔχω ὁ ἑαυτοῦ ἐργασία , ὁ δέ μονοσύστατος , ὅστις ἐκτός ὕλη ἀποτελέω , ὡς ὁ ορχιτικός · οὗτος γάρ ὁ κατά ὅς χρόνος γίγνομαι ἔχω μόνος κριτής · ὁ δέ ὁμοιωματικός , ὡς ὁ ἀνδριαντοποιική · οὗτος γάρ ὁ φύσις ὁ εἰμί ὁμοιογραφέω · ὁ δέ κτητικός [ μέν ] , ὡς ὁ αλιευτικός · οὗτος γάρ ὑπό θήρ κτάομαι ἑαυτοῦ · ὁ δέ μικτός , ὅσος καί