cogPG.PG158 450
ἐκάλεσε νύκτα , » καὶ τάδε φησί . « Καὶ νῶν κὲν μετὰ τὴν τοῦ ἡλίου γένεσιν ἡμέρα ἐστὶν ὁ ὑπὸ ἡλίου πεφωτισμένος ἀὴρ ἐν τῷ ὑπὲρ γῆν ἡμισφαιρίῳ λάμποντος · καὶ νὺξ σκίασμα γῆς ἀποκρυπτομένου ἡλίου γινόμενον . Ὅτι δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει , καὶ ὅτι μὴ · τοῦ ἡλίου τὴν γῆν ὑποτρέχοντος οὐκ ἄν ἐπὶ τοσοῦτον ἀφεγγὴς ὰ ἀήρ καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων τοῦτο γνωσόμεθα . Ἐν Βρεταννίᾳ μὲν τῇ νήσῳ ὀκτὼ καὶ δεκάορος μὲν ἡ ἡμέρα ἐστὶν , ἑξάωρος δὲ ἡ νύξ · καὶ οὐ Ἅόνον ἑξάωρος , ἀλλὰ καὶ τὸ σκότος αὐτῆς οὐ πάνο βαθὺ , τοιοῦτον δὲ εἰπεῖν , ὁποῖόν ἐστι τὸ παρὰ ἡκῖν λεγόμενον λυκόφωτον · ἐμπίπτουσι γὰρ αὐτοῖς αὐγαὶ τοῦ ἡλίου . Τίνος ἕνεκεν ; Ὅτι κἀν ταῖς νυξὶν μύταῖς ὁ ἥλιος ἔγγιστα περιστρέφεται , διὰ τὸ ἄραχύτατον αὐτοῦ μέρος ὑπὸ γῆν καταδύεσθαι , καὶ σὗ γε τῶν Βρεταννῶν ὀξυδερκέστατοι σαφῶς ὁρῶσι κατὰ τὴν νύκτα , καὶ μικροῦ πάντα τοῖς ὁφθαλμοῖς περιλαμβάνουσι . Μάνθανε οὖν ἐντεῦθεν , ὡς εἴκε καὶ ἐν τῷ καθ´ ἡμᾶς κλίματι οὐχ ὑπὸ γῆν ὁ ἥλιος Ἀιωδεύων ἦν , ἀλλ´ ἔγγιστά που κἀνταῦθα περιεστρέφετο , ἡ νὺξ ἀληθῶς οὐχ ἡ νὺξ ἧν , οὐδὲ πάνυ βαθὺ τὸ σκότος αὐτῆς , ἀλλὰ τοιοῦτον , ὁποῖον ἤδη ὁ λόγος φθάσας ἐγνώρισεν , ἅτε τῆς γῆς οὐμενοῦν ἀντιφραττούσης ταῖς ἡλιακαῖς ἀκτῖσι παντάπασιν · ἡ γὰρ νὺξ οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ σκίασμα γῆς , ὡς ὁ μέγας ἔφη Βασίλειος . Τοῦ γοῦν ἡλίου μὴ τὴν γῆν ὑποτρέχοντος , ἀλλ´ ἔγγιστα περιστρεφομένου , ὡς ἄνωθεν εἴρηται , βαθεῖαν γίνεσθαι νύκτα πάντως ἀμήχανον . Ὅτι δὲ οὐκ ἔστιν ἡμίτομος ὁ οὐρανὸς , καὶ τοῦτο μόνον τὸ φαινόμενον ἄνωθεν κατὰ τὸ προφητικὸν δῆθεν ῥητὸν τὸ λέγον · « Ὁ στήσας τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ καμάραν , » δηλουσι μέν καὶ τὰ διαληφθέντα σαφῶς , οὐχ ἠττον δὲ τὰ περὶ ἱούτου καταμαθεῖν καὶ ἐκ τῶν διαληφθησομένων ῥάδιον τοῖς προσέχουσιν . Ἐν γάρ τῷ διαληφθέντι κεφαλαίῳ καὶ τάδε κατὰ λέξιν ὁ Δαμασκηνὸς Ἰωάννης διέξεισιν · « Ἔχει ὁ οὐρανὸς μοίρας τριακοσίας ἑξήκοντα , τὸ ὑπὲρ γῆν ἡμισφαίριον ἑκατόν ὀγδοήκοντα , καὶ τὸ ὑπὸ γῆν ὡσαύτως μοίρας ἑκατὸν ὀγδοήκοντα . » Ὅτι δὲ σφαιροειδὴς ὁ οὐρανὸς , καὶ αὐτὸς ὁ Συναῖτης θεῖος Ἀναστάσιος σαφέστατα ἔδειξεν · ἐν δὲ τῷ εἰς τὸν Ἑξαήμερον λόγῳ αὐτοῦ , ἐν ᾧ τὰ κατὰ Θεὸν ὑπὲρ φύσιν καὶ τέχνης ἀκολουθίαν δείκνυσι , καὶ τάδε φησίν · « ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν , δηλονότι τὴν σφαῖραν , εἰτα τὴν γὴν , τουτέστι τὸ κέντρον . » Ἢ γὰρ ἔδει τὰνάπαλιν εἰτνῖν · « Ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὴν γην καὶ τὸν οὐρανον , ἡτοι τὸ κέντρον , καὶ τότε τὴν σφαῖραν . » Εἰ μὴ γὰρ τὸ κέντρον πηχθῇ , οὐκ ἂν ὁ ἐνιαυτοῦ περιγράφηται κύκλος . Τὰ αὐτὰ δὲ περὶ οὐρανοῦ καὶ ὁ τὰ θεῖα πρότερον σοφὸς Ὡριγένης δίδωσι σαφῶς ἡμῖν ἐννοεῖν . Ἐντρέπων γὰρ τοὺς παχυμερῶς ἐπερχομένους τὰ τῆς
Lemmas: καλέω νύξ , » καί ὅδε φημί . « καί νάω ἄν μετά ὁ ὁ ἥλιος γένεσις ἡμέρα εἰμί ὁ ὑπό ἥλιος πεφωτισμένος ἀήρ ἐν ὁ ὑπέρ γῆ ἡμισφαίριον λάμπω · καί νύξ σκίασμα γῆ ἀποκρύπτω ἥλιος γίγνομαι . ὅτι2 δέ οὗτος οὕτως ἔχω , καί ὅτι μή · ὁ ἥλιος ὁ γῆ ὑποτρέχω οὐ ἄν ἐπί τοσοῦτος ἀφεγγής ά ἀήρ καί ἐκ αὐτός ὁ πρᾶγμα οὗτος γιγνώσκω . ἐν Βρετανία μέν ὁ νῆσος ὀκτώ καί δεκάορος μέν ὁ ἡμέρα εἰμί , ἑξάωρος δέ ὁ νύξ · καί οὖον Ἅων ἑξάωρος , ἀλλά καί ὁ σκότος αὐτός οὖον πάνος βαθύς , τοιοῦτος δέ εἶπον , ὁποῖος εἰμί ὁ παρά Ἄκις λέγω λυκόφωτον · ἐμπίπτω γάρ αὐτός αὐγή ὁ ἥλιος . τίς ἕνεκα ; ὅτι2 ἐν ὁ νύξ μύτης ὁ ἥλιος ἔγγιστος περιστρέφω , διά ὁ ἄραχύτατον αὐτός μέρος ὑπό γῆ καταδύω , καί σῦς γε ὁ Βρετανός ὀξυδερκής σαφῶς ὁράω κατά ὁ νύξ , καί μικρός πᾶς ὁ ὀφθαλμός περιλαμβάνω . μανθάνω οὖν ἐντεῦθεν , ὡς ἵημι καί ἐν ὁ καθ´ ἐγώ κλίμα οὐ ὑπό γῆ ὁ ἥλιος Ἀιωδεύων εἰμί , ἀλ ἐγγίων ποῦ ἐνταῦθα περιστρέφω , ὁ νύξ ἀληθής οὐ ὁ νύξ ἧμαι , οὐδέ πάνυ βαθύς ὁ σκότος αὐτός , ἀλλά τοιοῦτος , ὁποῖος ἤδη ὁ λόγος φθάνω γνωρίζω , ἅτε ὁ γῆ οὐμενοῦν ἀντιφράσσω ὁ ἡλιακός ἀκτίς παντάπασι · ὁ γάρ νύξ οὐδείς ἄλλος εἰμί ἢ σκίασμα γῆ , ὡς ὁ μέγας φημί Βασίλειος . ὁ γοῦν ἥλιος μή ὁ γῆ ὑποτρέχω , ἀλ ἔγγιστος περιστρέφω , ὡς ἄνωθεν εἴρω , βαθύς γίγνομαι νύξ πάντως ἀμήχανος . ὅτι2 δέ οὐ εἰμί ἡμίτομος ὁ οὐρανός , καί οὗτος μόνος ὁ φαίνω ἄνωθεν κατά ὁ προφητικός δῆθεν ῥητός ὁ λέγω · « ὁ ἵστημι ὁ οὐρανός ὡσεί καμάρα , » δηλόω μέν καί ὁ διαλαμβάνω σαφῶς , οὐ κακός δέ ὁ περί ιουος καταμανθάνω καί ἐκ ὁ διαλαμβάνω ῥούδιον ὁ προσέχω . ἐν γάρ ὁ διαλαμβάνω κεφάλαιος καί ὅδε κατά λέξις ὁ Δαμασκηνός Ἰωάννης διεξέρχομαι · « ἔχις ὁ οὐρανός μοῖρα τριακόσιοι ἑξήκοντα , ὁ ὑπέρ γῆ ἡμισφαίριον ἑκατόν ὀγδοήκοντα , καί ὁ ὑπό γῆ ὡσαύτως μοῖρα ἑκατόν ὀγδοήκοντα . » ὅτι2 δέ σφαιροειδής ὁ οὐρανός , καί αὐτός ὁ συναιτέω θεῖος Ἀναστάσιος σαφής δείκνυμι · ἐν δέ ὁ εἰς ὁ ἑξαήμερος λόγος αὐτός , ἐν ὅς ὁ κατά θεός ὑπέρ φύσις καί τέχνη ἀκολουθία δείκνυμι , καί ὅδε φημί · « ποιέω ὁ θεός ὁ οὐρανός , δηλονότι ὁ σφαῖρα , εἶτα ὁ γή , τουτέστι ὁ κέντρον . » ἤ γάρ ἐσθίω τανάπαλιν εἰμί · « ποιέω ὁ θεός ὁ γῆ καί ὁ οὐρανός , ἤτοι ὁ κέντρον , καί τότε ὁ σφαῖρα . » εἰμί μή γάρ ὁ κέντρον πήγνυμι , οὐ εἄν ὁ ἐνιαυτός περιγράφω κύκλος . ὁ αὐτός δέ περί οὐρανός καί ὁ ὁ θεῖον πρότερος σοφός Ὡριγένης δίδωμι σαφῶς ἐγώ ἐννοέω . ἐντρέπω γάρ ὁ παχυμερῶς ἐπέρχομαι ὁ ὁ