cogPG.PG158 126
καὶ τὸν ἐξ ἀρχῆς γενόμενον ἄνθρωπον ἴδωμεν . Οὐ γὰρ οὕτως τὸ σῶμα ἐκεῖνο φθαρτὸν καὶ ἐπίκηρον ἦν , ὰ λλὰ καθάπερ τις χρυσοῦς ἀνδριὰς ἀπὸ χωνευτηρίου προελθὼν ἄρτι καὶ λαμπρῶς ἀποστίλβων , οὔτως πάση . φθορᾶς τὸ σῶμα ἐκεῖνο ἀπήλλακτο , καὶ οὕτε πόνος ἠνώχλει , οὔτε ἱδρὼς ἐλυμαίνετο , οὐ φροντίδες ἐπεβούλευον , οὐκ ἀθυμίαι ἐπολιόρκουν , οὐ ῥύπος , οὐ Ἐάκρυον , οὐδ´ ἄλλο τι τῶν τοιούτων ἐλύπει παθῶν . Ἀλλ´ ἐπειδὴ πρὸς τὸν εὐεργέτην ἐξύβρισε , Θεός τε γενέσθαι ἤλπισε , καὶ μείζω τῆς οἰκείας ἀξίας ἔλαβεν ἔννοιαν , τότε δὴ , τότε σωφρονίζων αὐτὸν ὁ Θεὸς φθαρτὸν αὐτὸν ἐποίησε καὶ θνητὸν , καὶ ταῖς πολλαῖς ταύταις ἀνάγκαις κατέδησε . » Ταῦτα μὲν οὗν ὁ θειότατος Ἰωάννης . Ἐφ´ ᾧ καὶ ἄφθαρτον ἐκεῖνο τὸ σῶμα δικαίως ὁ λόγος ἐκάλεσε · τὸ γὰρ οἵᾳ δή τινι φθορᾷ μὴ ὑποκείμενον ἄφθαρτον ὁμολογουμένως ἔστιν . Εἰ δὲ ἄφθαρτον , πῶς ἄρα καὶ τίνα τρόπον ἔπασχε , τοῦτο μαθεῖν ἀξιοῦμεν . Ἡμεῖς γὰρ ἀφ´ ἑαυτῶν ἐννοῆσαι , πῶς ὑπέπιπτε πάθεσι σῶμα πάσης ἀπηλλαγμένον φθορᾶς , οὐκ ἐσμὲν ἱκανοὶ , καὶ διὰ τοῦτο ταρακαλοῦμεν μαθεῖν . Ὅτι δὲ ἄφθαρτον ἐκεῖνο τὸ σῶμα καὶ ἀθάνατον ἦν , ὁ μακάριος ἔδειξε Κύριλλος ἐν τῷ εἰς τὴν δημιουργίαν τοῦ ἀνθρώπου λόγῳ αὐτοῦ , κατὰ λέξιν οὕτως εἰπών · « ἐπεποίητο μὲν ἀπὸ γῆς τὸ σῶμα τοῦ Ἀδὰμ , ἄμεινον δὲ θανάτου καὶ φθορᾶς ἦν · ἐνεφύτευσε γὰρ αὐτῷ τὴν ζωὴν ἀ τῆς ζωῆς χορηγός . » Ἀλλὰ καὶ ὁ μέγας Βασίλειος αὐτὸ τοῦτο παριστῶν ἔλεγε · « Πλάσας τὸν ἄνθρωπον ῥ Θεὸς αἰωνίου ζωῆς ἀπόλαυσιν αὐτῷ ἐχαρίσατο . » Πρὸς δέ γε τοῖς εἰρημένοις καὶ ὁ θειότατος Βαρλαὰμ οὔτω πρὸς Ἰωάσαφ εὕρηται λέγων · « Τὸν ἀπ´ ἀρχῆς ἄνθρωπον ὁ Θεὸς αὐτεξουσιότητι καὶ ἀθανασίᾳ τιμήσας βασιλέα πάντων τῶν ἐπιγείων κατέστησεν . » Ἀλλ´ ὅρα , καὶ μὴ παρέργως ἐπέρχου τὰ τοιαῦτα θεῖα ῥητά . Ἄμα μὲν γὰρ ὁ κατ´ εἰκόνα παρήγετο , καὶ ἄμα τῆς αὐτεξουσιότητος ἠξίωτο καὶ τῆς ἀθανασίας ὑπὸ Θεοῦ . Καὶ πῶς λοιπὸν αὐτὸν εἴπωμεν ἀθανασίας εἶναι καὶ θνητότητος μέτοχον ; ἀσυλλόγιστον , ὡς οἶμαι , καὶ τοῦτο λίαν ἐστίν . Εἰ γὰρ ἐν νοῆσαι εἴχομεν ὅτι βασιλέα κατέστησε τῶν ἐπιγείων αὐτὸν , ἀθανασίᾳ τιμήσας αὐτὸν πρότερον , οὐκ ἂν ἔπεισε καὶ θνητότητα παρεμιγνύομεν , οὐκ ἂν ἀσυλλόγιστα τὰ τοιαῦτα διενοούμεθα περὶ τοῦ γεγενημένου κατ´ εἰκόνα Θεοῦ . Ἀλλὰ καὶ ὁ χρυσοῤῥήμων Ἰωάννης αὐτὸ τοῦτο παρίστησι , ὅιεξιὼν οὑτωσὶ κατὰ λέξιν ἐν τῇ εἰς τὴν Ἐξαήμερον κα´ ὁμιλίᾳ αὐτοῦ · « Δημιουργήσας τὸν ἄνθρωπον ὁ Θεὸς , ἠβουλήθη πάντων τῶν ὁρωμένων τὴν ἀρχὴν αὐτὸν ἔχειν . Διὸ καὶ τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν αὐτῷ ἐχαρίσατο , βουληθεὶς εἶναι αὐτὸν καὶ ἀθάνατον εἰς τὸ διηνεκές . Ἀλλ´ ἐπειδὴ διὰ ῥᾳθυμίαν ὥλισθε καὶ παρέβη τὴν δοθεῖσαν αὐτῷ ἐντολὴν , οὐδὲ οὕτως ἀπεστράφη τέλεον αὐτὸν , ἀλλὰ τῆς μὲν ἀθανασίας ἀπεστέρησε , θανάτῳ δὲ καταδικάσας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀφῆκε σχεδὸν εἶναι ἀρχῆς . »
Lemmas: καί ὁ ἐκ ἀρχή γίγνομαι ἄνθρωπος ὁράω . οὖον γάρ οὕτως ὁ σῶμα ἐκεῖνος φθαρτός καί ἐπικηρος εἰμί , ά λός καθάπερ τις χρύσεος ἀνδριάς ἀπό χωνευτήριον προέρχομαι ἄρτι καί λαμπρῶς ἀποστίλβω , οὔτως πᾶς . φθορά ὁ σῶμα ἐκεῖνος ἀπαλλαξείω , καί ἵημι πόνος ἀνά-ὀχλέω , οὔτε ἱδρώς λυμαίνομαι , οὖον φροντίς ἐπιβουλεύω , οὐ ἀθυμία πολιορκέω , οὖον ῥύπος , οὖον Ἐάκρυον , οὐδός ἄλλος τίς ὁ τοιοῦτος λυπέω πάθος . Ἀλ ἐπεί πρός ὁ εὐεργέτης ἐξυβρίζω , Θεός τε γίγνομαι ἐλπίζω , καί μείζων ὁ οἰκεῖος ἄξιος λαμβάνω ἔννοια , τότε δή , τότε σωφρονίζω αὐτός ὁ θεός φθαρτός αὐτός ποιέω καί θνητός , καί ὁ πολύς οὗτος ἀνάγκη καταδέω . » οὗτος μέν ἐν ὁ θεῖος Ἰωάννης . Ἐφ´ ὅς καί ἄφθαρτος ἐκεῖνος ὁ σῶμα δικαίως ὁ λόγος καλέω · ὁ γάρ οἷος δή τις φθορά μή ὑπόκειμαι ἄφθαρτος ὁμολογουμένως εἰμί . εἰμί δέ ἄφθαρτος , πῶς ἄρα καί τίς τρόπος πάσχω , οὗτος μανθάνω ἀξιόω . ἐγώ γάρ ἀφή ἑαυτοῦ ἐννοέω , πῶς ὑποπίπτω πάθος σῶμα πᾶς ἀπαλλάσσω φθορά , οὐ εἰμί ἱκανός , καί διά οὗτος ταρακαλουμην μανθάνω . ὅτι2 δέ ἄφθαρτος ἐκεῖνος ὁ σῶμα καί ἀθάνατος εἰμί , ὁ μακάριος δείκνυμι Κύριλλος ἐν ὁ εἰς ὁ δημιουργία ὁ ἄνθρωπος λόγος αὐτός , κατά λέξις οὕτως εἶπον · « ποιέω μέν ἀπό γῆ ὁ σῶμα ὁ Ἀδάμ , ἀγαθός δέ θάνατος καί φθορά εἰμί · ἐμφυτεύω γάρ αὐτός ὁ ζωή ὅς ὁ ζωή χορηγός . » ἀλλά καί ὁ μέγας Βασίλειος αὐτός οὗτος παρίστημι λέγω · « πλάσσω ὁ ἄνθρωπος Ῥ θεός αἰώνιος ζωή ἀπόλαυσις αὐτός χαρίζομαι . » πρός δέ γε ὁ εἴρω καί ὁ θεῖος Βαρλαάμ οὐτάω πρός Ιωάσαφ εὑρίσκω λέγω · « ὁ ἀπ´ ἀρχή ἄνθρωπος ὁ θεός αὐτεξουσιότης καί ἀθανασία τιμάω βασιλεύς πᾶς ὁ ἐπίγειος καθίστημι . » Ἀλ ὁράω , καί μή πάρεργον ἐπέρχομαι ὁ τοιοῦτος θεῖον ῥητός . ἄμη μέν γάρ ὁ κατ´ εἰκών παράγω , καί ἄμη ὁ αὐτεξουσιότητα ἀξιόω καί ὁ ἀθανασία ὑπό Θεός . καί πῶς λοιπός αὐτός εἶπον ἀθανασία εἰμί καί θνητότης μέτοχος ; ἀσυλλόγιστος , ὡς οἴομαι , καί οὗτος λίαν εἰμί . εἰμί γάρ ἐν νοέω ἔχω ὅτι βασιλεύς καθίστημι ὁ ἐπίγειος αὐτός , ἀθανασία τιμάω αὐτός πρότερος , οὐ εἄν πείθω καί θνητότης παραμείγνυμι , οὐ εἄν ἀσυλλόγιστος ὁ τοιοῦτος διανοέομαι περί ὁ γίγνομαι κατ´ εἰκών Θεός . ἀλλά καί ὁ χρυσορρήμων Ἰωάννης αὐτός οὗτος παρίστημι , οἴγω οὑτωσί κατά λέξις ἐν ὁ εἰς ὁ Ἐξαήμερος κα´ ὁμιλία αὐτός · « δημιουργέω ὁ ἄνθρωπος ὁ θεός , βούλομαι πᾶς ὁ ὁράω ὁ ἀρχή αὐτός ἔχω . Διὸ καί ὁ ὁ Ψυχή οὐσία αὐτός χαρίζομαι , βούλομαι εἰμί αὐτός καί ἀθάνατος εἰς ὁ διηνεκής . Ἀλ ἐπεί διά ῥᾳθυμία ὀλισθάνω καί παραβαίνω ὁ δίδωμι αὐτός ἐντολή , οὐδέ οὕτως ἀποστρέφω τελέω αὐτός , ἀλλά ὁ μέν ἀθανασία ἀποστερέω , θάνατος δέ καταδικάζω ἐπί ὁ αὐτός ἀφίημι σχεδόν εἰμί ἀρχή . »