cogPG.PG158 550
καὶ οὔτως ἀναζῇ Σαβέλλιος , ἢ αἱ δυνάμεις ἔσονται ἡ αἰτία τοῦ ἁγίου Πνεύματος , ὃ καὶ χεῖρον . Ἀλλὰ καὶ ἡ μηχανὴ τοῦ σοφίσματος καταγέλαστος . Μόνως γὰρ , φησὶν , ὁ Πατήρ ἐστιν ἐν τοῖς θείοις ὁ μόνον παράγων , ἅτε τοῦ Υἱοῦ κατ´ αὐτὸν καὶ παράγοντος καὶ παραγομένου , ἵνα δείξῃ τοὺς Πατέρας τοῦτο σκοποῦντας , ἐπειδὰν λέγωσι , ὡς ὁΠατὴρ μόνως αἰτία καὶ μόνη πηγή . Καὶ τίς οὐτως ἁπλοῦς , ὥστε ἢ τοσαύτην ἀπλότητα τῶν Πατέρων καταγνῶναι , ἢ ἐκείνων οὕτω διοριζομένων σαφως , θέλειν ἀμφισβητεῖν ; Εἰ γὰρ αὐτὸς οἷδεν ὅτι τὸ Λατινικὸν ἐκλείώει συμπέρασμα , ἂν μὴ προστεθῇ τῷ , Μόνος αἴτιος , καὶ μόνος αἰτία , οὐκοῦν , ἢ ἀγνοοῦντες οἱ ἅγιοι λέγειν καλῶς , λέγουσιν αἴτιον μόνον τὸν Πατέρα , ὄντος πως αἰτίου καὶ τοῦ Υἱοῦ ἐν τῇ θεότητι ἔνδον , ἢ εἰ μὴ ἠγνόουν , ὅπερ οἶδεν αὐτὸς , σιγῶντες ὅπερ αὐτὸς . προστίθησι , τῷ Αατινικῷ συμπεράσματι καὶ κατ´ αὐτὸν μάχεται . Εἶτα καὶ λόγον ἂν εἶχεν ἡ προσθήκη τοῦ μόνου τινὰ , εἴ τις ἦν ὁ λέγων τὸν Υἱὸν παράγοντα εἶναι , καὶ παραγόμενον , καὶ αἰτίαν καὶ αἰτιατὸν , ἤ τι τοιοῦτον . Νῦν δὲ μηδενὸς τοῦτο λέγοντος , πῶς τολμᾷ προσθήκαις ἀῤῥήτοις τὸν φανερὸν νοῦν μεταπλάττειν τῶν πατρικῶν ῥήσεων ; ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ . βανερὸν δέ φησι ὅτι αἱ εἰρημέναι δύο δυνάμεις ἡ εία οὐσία πάντως ἐστί , καὶ τὰ ἀποδιδόμενα τῷ Θεῷ , νοῦς τε καὶ βούλησις . Νοῦς δὲ ἄρα καὶ βούλησις τελειότητες . ΑΓΑΛΛΙΔΝΟΣ . Καὶ πόθεν ἐστὶ φανερὸν , καὶ τίς τῶν θεολόγων ταῦτα ἐτύπωσεν ; Ἀλλὰ καὶ τοῦτο τὸ μέρος ἐλέγχειν , ἐπειδὴ καὶ ἄλλης ἅπτεται πραχματείας ἐάσθω τό γε νῦν · τὰ δ´ ἐντεῦθεν θεωρήσωμεν . ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ Δυοῖν δὲ ὄντοιν τοῖν παραγομένοιν προσώποιν Υἱοῦ τε καὶ θείου Πνεύματος , ὁ μὲν πρόεισιν ἐκ τοῦ Πατρὸς ᾗ Πατὴρ , διὸ καὶ πρὸς αὐτὸν ἀναφέρεται τῇ υἱότητι · Υἱὸς γὰρ Πατρὸς , ὥσπερ καὶ Πατὴρ Πατήρ Υἱοῦ λέγεται . Τὸ δ´ αὖπάλιν ἐκ τοῦ αὐτοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεται , οὐχ ᾗ Πατὴρ , ἀλλ´ ᾗ προβολεὺς δήπου καὶ προβάλλων καὶ πνέων , καὶ ὅσα τῆς ὁμοίας Κντα τυγχάνει δυνάμεως . ΑΓΑΛΛΑΝΟΣ . Ἐπειδὴ ὡς ἐν πορίσματος τάξει , καίτοι μηδαμοῦ πρότερον συμπερανάμενος τὰς τῶν Χριστιανῶν ἀρχὰς τέθεικε , καὶ ταύτας μεθ´ ὑπαλλαγῆς καὶ προσθήκης κατὰ τὸ συμφέρον αὐτὸ , ἢ τό γε ἀληθέστερον φάναι , ἐπὶ βλάβῃ τῇ σφετέρᾳ προσλαμβάνει , ὅτι ὁ μὲν Υἱὸς πρόεισιν ἐκ Πατρὸς , ᾗ Πατὴρ ἐκεῖνος , τὸ δὲ Πνεῦμα ἐκπορεύεται ἐκ τοῦ Πατρὸς ᾗ προβολεὺς ἐκεῖνος , εἰ καὶ αὐτὸς ἀφελῶς , ἀλλ´ ὅτι τῇ λέξει δηλοῖ , πάσχει δὲ τοιαῦτα μυρία ἐν τοῖς λόγοις τούτοις . Εἶτα ἐπάγει ὅτι ὁ Πατὴρ προεπινοεῖται τοῦ προβολέως , ἵνα καὶ τὸν Υἱὸν προεπινοησόμενον δείξῃ τοῦ Πνεύματος , κἀκ τούτου καὶ προβολέα . Ἀλλ´ οὐκ εἰ προεπινοεῖται ὁ Υἱὸς τοῦ Πνεύματος ἐξ ἀνάγκης καὶ αἴτιος · εἴη γὰρ ἂν οὕτω καὶ ὁ Πατὴρ τοῦ προβολέως αἴτιος προεπινοούμενος . Εἰ δὲ καὶ ἀαυδρότερον ταῦτα διενήνοχεν ἐν Πατρὶ , ἢ Υἱὸς καὶ Πνεῦμα τὰ προαγόμενα οὐδὲν διαφέρει . Ἐν ὁποίω γὰρ νένει τιθεῖντο τῆς διακρίσεως , ὁ Πατὴρ ἔσται αἴτιος τοῦ προβολέως ἐν τῷ Πατρί . Ἀλλὰ τοῦτο ἀδύνατον · οὐκοῦν οὐδὲ ἐκεῖνο ἀναγκαῖον . Εἰ γὰρ ὁ Πατὴρ προιπινοεῖται τοῦ Υἱοῦ ὡς αἰτία αὐτοῦ , οὐκ ἀνάγκη καὶ τὸν Υἱὸν προεπινοεῖσθαι διὰ τὴν αἰτίαν · οὐ γὰρ . ἔστι τις ἀνάγκη ἡ τοῦτο ποιοῦσα · εἰ γὰρ ἦν , ἔγνωσαν ἂν αὐτὴν οἱ πάλαι θεολόγοι . Καὶ δῆλον ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ Βασιλείου λέγοντος περὶ μὲν τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὸν Πατέρα , Πῶς ἂν προεπινοηθείη ὁ Υἱὸς τῆς ἰδίας αἰτίας ; περὶ δὲ τοῦ Πνεύματος πρὸς τὸν Υιὸν , οὐ τὸν αὐτὸν ἀποδιδόντος λόγον . Εἰ γὰρ ἐφρόνει τοῦτο , κἂν ἔλεγεν . Ἀλλὰ τί φησι · Πῶς ἂν διατμηθείη ἡ ἄμεσος σχέσις τοῦ Υἱοῦ πρὸς ετὸν Πατέρα ; Καὶ αὖθις ἐν τῇ Πρὸς τὰς κανονικάς · Αλλ´ οὐδὲ τοῦ Μονογενοῦς πρότερον τὸ Πνεῦμα δηλονότι τὸ ἅγιον · οὐδὲν γὰρ μέσον Υἱοῦ καὶ Πατρός . Καὶ ὁ θεολόγος Γρηγόριος , δεδοικὼς τὸν Πατέρα προτιμῆσαι τοῦ Υἱοῦ διὰ τὴν ἀρχὴν , μὴ ἀρχὴν αὐτὸν ἐλαττόνων ἀποφήνῃ , ἐπάγει · « Θέλω , φησί , τὸν Υἱὸν προτιμῆσαι τοῦ Πνεύματος ὡς Υἱὸν , οὐ μὲν οὖν ὡς ἀρχὴν καὶ αὐτόν . Τί γὰρ ἐκώλυεν εἰ ἐφρόνει τοῦτο εἰπεῖν , ὡς ἀρχὴν καὶ αὐτὸν μετὰ τοῦ Πατρὸς καὶ οὐκ ἐδιδάχθη τοῦτο παρὰ τοῦ Πατρός ; Ὅθεν δῆλον ὅτι οὕτε αἴτιον ἐφρόνουν οἱ θεολόγοι τὸν Υἱὸν , οὐδὸ διὰ τοῦτο ἐδόξαζον προεκφωνεῖσθαι αὐτὸν τοῦ Πνεύματος . Ἐπεὶ δ´ ἀμωσγέπως τάξιν ἔδει τινὰ ἐν τῇ ἐκφωνήσει τῶν θείων ὀνομάτων εἶναι , μᾶλλον εἰκὸς ἦν τὸν Υἱὸν τοῦ Πνεύματος προτετάχθαι , δι´ ἄλλα τε πολλὰ , καὶ διὰ τὸ τὴν κοινὴν ἀρχὴν αὐτῶν τῷ πρὸς τὸν Υἱὸν ἀνταναφερομένῳ προσηγορεῦσθαι ὀνόματι , τῷ πατρικῷ δηλονότι . Καὶ δῆλον ἐκ τῶν ἀγίων , ὡς Υἱὸν λεγόντων , καὶ οὐδὲν μέσον Υἱοῦ καὶ Πατρὸς , καὶ τὰ τοιαῦτα , ὡς αἴτιον δὲ οὐδαμῶς · οὐ γὰρ ἐδόκει τοῖς ἀγίοις τοῦτο , πάντες δὲ τῷ Πατρὶ μόνῳ ΑΡΓΙΡΟΗΟΥΑΟΣ Ὡς γοῦν τοῦ προβολέως ὁ Πατὴρ προεπινοεῖται , κατὰ μὲν τὸ ἀίδιον οὓ , ἅμα γὰρ κατ´ ἐκεῖνο Πατήρ τε καὶ προβολεὺς συναῖδίως , τοιοῦτος ὤν , κατὰ δὲ τὸ δύνασθαι καὶ προάγειν , πρότερον γὰρ τὸν Υἱὸν παράγει τοῦ Πνεύματος ἤδη νοούμενος ὑφεστηκέναι τῇ πρὸς τὸν Υἱὸν ἰδιότητι τῇ πατρότητι · οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς αὖ πάλιν προεπινοεῖται τοῦ Πνεύματος . ΑΓΑΛΛΙΑΝΟΣ Καὶ ἀπὸ ποίας ἀνάγκης ἐφάνη , ἢ διὰ τίνος τῶν εολόγων ἀπεδείχθη ὅτι ὁ Πατὴρ προεπινοεῖται τοῦ προβολέως ; Εἰ δὲ διότι ὁ Υἱὸς τοῦ προβλήματος προεπινοεῖται , εἰ μηδὲ ὁ Υἱὸς προεπινοεῖται ἐξ ἀνάγκης ὥς αἴτιος , πῶς ἐκ τοῦ τὸν γεννήτορα προεπινοεῖσθαι τοῦ προβολέως ἐξ ἀνάγκης τοῦ γεννήματος ὁ Υἱὸς ἔσται αἴτιος ; Τούτου γὰρ ἕνεκα τὴν
Lemmas: καί οὔτως ἀναζάω Σαβέλλιος , ἢ ὁ δύναμις εἰμί ὁ αἰτία ὁ ἅγιος πνεῦμα , ὅς καί χείρων . ἀλλά καί ὁ μηχανή ὁ σόφισμα καταγέλαστος . Μόνος γάρ , φημί , ὁ Πατήρ εἰμί ἐν ὁ θεῖον ὁ μόνος παράγω , ἅτε ὁ υἱός κατ´ αὐτός καί παράγω καί παράγω , ἵνα δείκνυμι ὁ Πατέρας οὗτος σκοπός , ἐπειδάν λέγω , ὡς Πατήρ μόνος αἰτία καί μόνος πηγή . καί τίς οὕτως ἁπλόος , ὥστε ἢ τοσοῦτος απλότητα ὁ Πατέρων καταγιγνώσκω , ἢ ἐκεῖνος οὗτος διορίζω σαφῶς , ἐθέλω ἀμφισβητέω ; εἰμί γάρ αὐτός οἶδα ὅτι ὁ Λατινικός ἐκλειόω συμπέρασμα , εἄν μή προστίθημι ὁ , Μόνος αἴτιος , καί μόνος αἰτία , οὐκοῦν , ἢ ἀγνοέω ὁ ἅγιος λέγω καλῶς , λέγω αἴτιος μόνος ὁ πατήρ , εἰμί πως αἴτιος καί ὁ υἱός ἐν ὁ θεότης ἔνδον , ἢ εἰμί μή ἀγνοέω , ὅσπερ οἶδα αὐτός , σιγάω ὅσπερ αὐτός . προστίθημι , ὁ αατινικαω συμπέρασμα καί κατ´ αὐτός μάχομαι . εἶτα καί λόγος εἄν ἔχω ὁ προσθήκη ὁ μόνος τις , εἰμί τις εἰμί ὁ λέγω ὁ υἱός παράγω εἰμί , καί παράγω , καί αἴτιος καί αἰτιατός , ἤ τίς τοιοῦτος . νῦν δέ μηδείς οὗτος λέγω , πῶς τολμάω προσθήκη ἄρρητος ὁ φανερός νόος μεταπλάσσω ὁ πατρικός ῥῆσις ; Αργυρόπουλος . βανερὸν δέ φημί ὅτι ὁ εἴρω δύο δύναμις ὁ εἶα οὐσία πάντως εἰμί , καί ὁ ἀποδίδωμι ὁ Θεός , νόος τε καί βούλησις . Νοῦς δέ ἄρα καί βούλησις τελειότης . ΑΛ . καί πόθεν εἰμί φανερός , καί τίς ὁ θεολόγος οὗτος τυπόω ; ἀλλά καί οὗτος ὁ μέρος ἐλέγχω , ἐπεί καί ἄλλος ἅπτω πραχματείας ἐάω ὁ γε νῦν · ὁ δδʹ ἐντεῦθεν θεωρέω . Αργυρόπουλος δύο δέ εἰμί ὁ παράγω πρόσωπον υἱός τε καί θεῖον πνεῦμα , ὁ μέν πρόειμι ἐκ ὁ πατήρ ὅς πατήρ , διό καί πρός αὐτός ἀναφέρω ὁ υἱότης · υἱός γάρ πατήρ , ὥσπερ καί πατήρ Πατήρ υἱός λέγω . ὁ δδʹ αὖπάλιν ἐκ ὁ αὐτός πατήρ ἐκπορεύω , οὐ ὅς πατήρ , ἀλ ὅς προβολεύς δήπου καί προβάλλω καί πνέω , καί ὅσος ὁ ὅμοιος Κντα τυγχάνω δύναμις . ΑΛ . ἐπεί ὡς ἐν πόρισμα τάξις , καίτοι μηδαμοῦ πρότερος συμπεραίνω ὁ ὁ Χριστιανός ἀρχή τίθημι , καί οὗτος μεθ´ ὑπαλλαγή καί προσθήκη κατά ὁ συμφέρω αὐτός , ἢ ὁ γε ἀληθής φαίνω , ἐπί βλάβη ὁ σφέτερος προσλαμβάνω , ὅτι ὁ μέν υἱός πρόειμι ἐκ πατήρ , ὅς πατήρ ἐκεῖνος , ὁ δέ πνεῦμα ἐκπορεύω ἐκ ὁ πατήρ ὅς προβολεύς ἐκεῖνος , εἰμί καί αὐτός ἀφελής , ἀλ ὅτι ὁ λέγω δηλόω , πάσχω δέ τοιοῦτος μυρίος ἐν ὁ λόγος οὗτος . εἶτα ἐπάγω ὅτι ὁ πατήρ προεπινοέω ὁ προβολεύς , ἵνα καί ὁ υἱός προεπινοέω δείκνυμι ὁ πνεῦμα , ἐκ οὗτος καί προβολεύς . Ἀλ οὐ εἰμί προεπινοέω ὁ υἱός ὁ πνεῦμα ἐκ ἀνάγκη καί αἴτιος · εἰμί γάρ εἄν οὗτος καί ὁ πατήρ ὁ προβολεύς αἴτιος προεπινοέω . εἰμί δέ καί ααυδροτερος οὗτος διαφέρω ἐν πατήρ , ἢ υἱός καί πνεῦμα ὁ προάγω οὐδείς διαφέρω . ἐν ὁποῖος γάρ νέομαι τίθημι ὁ διάκρισις , ὁ πατήρ εἰμί αἴτιος ὁ προβολεύς ἐν ὁ πατήρ . ἀλλά οὗτος ἀδύνατος · οὐκοῦν οὐδέ ἐκεῖνος ἀναγκαῖος . εἰμί γάρ ὁ πατήρ προιπινοεω ὁ υἱός ὡς αἰτία αὐτός , οὐ ἀνάγκη καί ὁ υἱός προεπινοέω διά ὁ αἴτιος · οὖον γάρ . εἰμί τις ἀνάγκη ὁ οὗτος ποιέω · εἰμί γάρ εἰμί , γιγνώσκω εἄν αὐτός ὁ πάλαι θεολόγος . καί δῆλος ἀπό ὁ ἱερός Βασίλειος λέγω περί μέν ὁ υἱός πρός ὁ πατήρ , Πῶς εἄν προεπινοέω ὁ υἱός ὁ ἴδιος αἴτιος ; περί δέ ὁ πνεῦμα πρός ὁ υἱός , οὖον ὁ αὐτός ἀποδίδωμι λόγος . εἰμί γάρ φρονέω οὗτος , κἀν λέγω . ἀλλά τίς φημί · Πῶς εἄν διατέμνω ὁ ἄμεσος σχέσις ὁ υἱός πρός ἐτός πατήρ ; καί αὖθις ἐν ὁ πρός ὁ κανονικός · Αλ οὐδέ ὁ Μονογενώ πρότερος ὁ πνεῦμα δηλονότι ὁ ἅγιος · οὐδείς γάρ μέσος υἱός καί πατήρ . καί ὁ θεολόγος Γρηγόριος , δείδω ὁ πατήρ προτιμάω ὁ υἱός διά ὁ ἀρχή , μή ἀρχή αὐτός μικρός ἀποφαίνω , ἐπάγω · « ἐθέλω , φημί , ὁ υἱός προτιμάω ὁ πνεῦμα ὡς υἱός , οὖον μέν οὖν ὡς ἀρχή καί αὐτός . τις γάρ κωλύω εἰμί φρονέω οὗτος εἶπον , ὡς ἀρχή καί αὐτός μετά ὁ πατήρ καί οὐ διδάσκω οὗτος παρά ὁ πατήρ ; ὅθεν δῆλος ὅτι ἵημι αἴτιος φρονέω ὁ θεολόγος ὁ υἱός , ουδός διά οὗτος δοξάζω προεκφωνέω αὐτός ὁ πνεῦμα . ἐπεί δδʹ ἀμωσγέπως τάξις ἐσθίω τις ἐν ὁ ἐκφώνησις ὁ θεῖον ὄνομα εἰμί , μᾶλλον εἰκός εἰμί ὁ υἱός ὁ πνεῦμα προτάσσω , δις ἄλλος τε πολύς , καί διά ὁ ὁ κοινός ἀρχή αὐτός ὁ πρός ὁ υἱός ἀνταναφέρω προσαγορεύω ὄνομα , ὁ πατρικός δηλονότι . καί δῆλος ἐκ ὁ Ἀγίων , ὡς υἱός λέγω , καί οὐδείς μέσος υἱός καί πατήρ , καί ὁ τοιοῦτος , ὡς αἴτιος δέ οὐδαμῶς · οὖον γάρ δοκέω ὁ ἀγάω οὗτος , πᾶς δέ ὁ πατήρ μόνος ΟΡ ὡς γοῦν ὁ προβολεύς ὁ πατήρ προεπινοέω , κατά μέν ὁ ἀίδιος ἕ , ἅμα γάρ κατ´ ἐκεῖνος Πατήρ τε καί προβολεύς συναιδιαω , τοιοῦτος εἰμί , κατά δέ ὁ δύναμαι καί προάγω , πρότερος γάρ ὁ υἱός παράγω ὁ πνεῦμα ἤδη νοέω ὑφίστημι ὁ πρός ὁ υἱός ἰδιότης ὁ πατρότης · οὗτος καί ὁ υἱός αὖος πάλιν προεπινοέω ὁ πνεῦμα . Αγαλλιανός καί ἀπό Ποίας ἀνάγκη φαίνω , ἢ διά τίς ὁ εολογος ἀποδείκνυμι ὅτι ὁ πατήρ προεπινοέω ὁ προβολεύς ; εἰμί δέ διότι ὁ υἱός ὁ πρόβλημα προεπινοέω , εἰμί μηδέ ὁ υἱός προεπινοέω ἐκ ἀνάγκη ὅς αἴτιος , πῶς ἐκ ὁ ὁ γεννήτωρ προεπινοέω ὁ προβολεύς ἐκ ἀνάγκη ὁ γέννημα ὁ υἱός εἰμί αἴτιος ; οὗτος γάρ ἕνεκα ὁ