cogPG.PG158 538
θείοις ἐντεῦθεν αἱ ὑποστάσεις , καθάπεο τοῖς θεολο γικωτέροις ἐξήτασται . Οὐχ οὕτω δὲ ξυμβαίνει περὶ τὴν ἐν τῷ Υἱῷ προβλητικὴν δύναμιν , τὴν ἐκ Πατρὸς αὐτῷ διδομένην διὰ γεννήσεως . Δὐτὴ γὰρ , ὅθ᾽´ ἀ Υἱὸς παρῆκται , μήπω νοουμένου τοῦ Πνεύματος ἐκπορεύεσθαι , καθάπερ πρόσθεν ἐλέγομεν , ἐκ Πατρὸς δέδοται τῷ Υἱῷ μήπω τοῦ Πατρὸς ὡς προβολέως αὐτῷ τὸ Πνεῦμα προάγοντος . Διὸ καὶ τῇ αὐτῷ δυνάμει καὶ ὁ Υἱὸς , ᾗ προβάλλων ἐκ τοῦ Πατρὸς , σύναιμα Πατρὶ μιᾷ προόδῳ τὸ Πνεῦμα ἐκπορεύει τὸ ἅγιον , ὅθ᾽´ ὁ Πατὴρ ᾗ προβολεὺς αὐτὸ ἐκπορεύει . ιʹ . Ἔπειτα δὲ καὶ πρὸς τὸ δεύτερον ἴστω , ὅτι τὸ τῆς ἀρχῆς ὄνομα διττῶς οὐ μόνον τοῖς φιλοσόφοις , ἀλλὰ καὶ τοῖς θεολογοῦσι λαμβάνεται , ἕνα μὲν τρόπον ὡς δύναμις , ἄλλον δ´ αὖ ὡς πρόσωπον , ἢ ἄτομον , ἣ ὑπόστασις . Καλεῖται δὲ ἡ μὲν ἀρχὴ ἡ ὡς δύναμις , ἧ , τουτέστιν , ᾗ δυνάμει καὶ ἀρχῇ προάγει τό γε προάγον , αὐτῆς μὲν οὐ προαγούσης · ἡ γὰρ ἂν καὶ αὐτὴ ἄλλῃ τινὶ δυνάμει παρῆγε τῇ ἐν αὐτῷ , καὶ αὐτὴ πάλιν αὖ ἑτέρᾳ δυνάμει , κἀντεῦθεν ἐν τοῖς καθ´ αὑτὸ ἡ ἐπ´ ἄπειρον ἦν προχώρησις , ὅπερ ἄτοπον · ἀρχῆς δὲ οὕσης αὐτῆς καὶ δυνάμεως , ᾖ προάγει τὸ αὐτὴν ἔχον , ὡς ἀρχὴ κατὰ τὸ δεύτερον τῆς ἀρχῆς σημαινόμενον . Ἡ δὲ ἀρχὴ ἡ ὡς πρόσωπον , ἢ ἄτομον , ἢ ὑπόστασις , ἥτις καλεῖται , τουτέστιν ἥτις παράγει τῇ ᾗ δυνάμει τῆ ἐν αὐτῷ δηλαδή . Τοσαυταχῶς οὖν τοῦ τῆς ἀρχῆς ὀνόματος ἐκλαμβανομένου , εἰ μὲν ἐν Πατρὶ καὶ Υἱῷ δύο τὰς ἀρχὰς θείη τις ὡς δυνάμεις προβλητικἀς , αἷς Πατὴρ καὶ Υἱὸς τὸ Πνεῦμα παράγουσι , μάλα ἄτοπον , καὶ ψευδὲς , καὶ τῆς εὐσεβείας ἀλλότριον . γὰρ ἂν οὐδ´ ἡ αὐτὴ οὐσία τῷ ἀριθμῷ Πατρὶ προσῆν καὶ Υἱῷ , οἱς τῇ τῆς αὐτῆς δυνάμεως διακρίσει καὶ ἡ διάκρισις εὐθὺς ἕπεται τῆς οὐσίας , ἔστι μὲν ὅτε καὶ εἴδει , ἔστι δ´ ὅτε καὶ τῷ ἀτόμῳ . Ἀλλ´ οὕτω δύο ἀρχὰς ἐν τοῖν δυοῖν ὡς δυνάμεις οὐδαμῶς ἡ ἱερὰ τῶν Ῥωμαίων ἐδόξασεν Ἐκκλησία . Πολλοῦ γε καὶ δεῖ · ὅπουγε , καθάπερ ἐλέγομεν , πάντη τὴν αὐτῆς ἐν Πατρὶ προβλητικὴν δύναμιν τὰριθμῷ προσεῖναι δοξάζει καὶ τῷ Υἱῷ , ἐκ τοῦ Πατρὸς αὐτῷ διδομένην διὰ γεννήσεως , καθάπερ καὶ τὴν οὐσίαν αὐτὴν , ὅσα τε ἄλλαι φαμὲν τοῖς προσώποις ἐκ τῆς πηγαίας ἀρχῆς δίδοαθαι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς , κἀντεῦθεν καὶ μίαν τὰριθμῷ πρόοδον , καὶ ἓν δήπου Πνεῦμα τὸ παραγόμενον ἐκ Πατρὸς δι´ Υἱοῦ , τῇ μιᾷ τὰριθμῷ δυνάμει τῇ ἐν ἀμφοῖν . Εἰ δὲ δύο ἀρχὰς οὕτω τις ἐκλαμβάνειν ἐθέλει , καθάπερ ὑποστάσεις δύο καὶ πρόσωπα , τί τὸ ἄτοπον πρὸς τῆς Τριάδος αὐτῆς ; ἢ ποῖον κατὰ τῆς ἐκκλησίας ἐντεῦθεν γένοιτ´ ἂν δόγμα τῳ τοῦ Ἀρείου προσεοικός ; Καὶ πειθέτω σε τὸ μιᾷ δυνάμει τὰς τρεῖ ; ὑποστάσεις τὴν κτίσιν παράγειν , τρεῖς ἀρχὰς οὕτως ὡς ὑποστάσεις , οὐχ ὡς δυνάμεις , Ὅ τε γὰρ Πατὴρ παράγει τὴν κτίσιν , ὅ θ´ Υἱὸς παράγει τὴν κτίσιν , τό τε Πνεῦμα τὸ ἅγιον παράγει τὴν κτίσιν · καὶ οὐδὲν ἐντεῦθεν ἕπεται ἄτοπον , οὐδ´ ἀσεβὲς δόγμα , οὐδὲ τῷ τοῦ Ἀρείου προσεοικός . Ἔως γὰρ ἂν μιᾷ θεότητι αἱ ὑποστάσεις πληθύνονται , οὐδέποτε ἄτοπον νομισθείη τὸ ἐν μιᾷκαὶ τῇ αὐτῷ δυνόμει πλείους τὰς ἀρχὰς ὑπάρχειν ὡς ὑποστάσεις .
Lemmas: θεῖον ἐντεῦθεν ὁ ὑπόστασις , καθάπτω ὁ θεολο γικωτέροις ἐξετάζω . οὐχ οὗτος δέ συμβαίνω περί ὁ ἐν ὁ υἱός προβλητικός δύναμις , ὁ ἐκ πατήρ αὐτός δίδωμι διά γέννησις . Δύτης γάρ , ὅθε ὅς υἱός παράγω , μήπω νοέω ὁ πνεῦμα ἐκπορεύω , καθάπερ πρόσθεν λέγω , ἐκ πατήρ δίδωμι ὁ υἱός μήπω ὁ πατήρ ὡς προβολεύς αὐτός ὁ πνεῦμα προάγω . Διὸ καί ὁ αὐτός δύναμις καί ὁ υἱός , ὅς προβάλλω ἐκ ὁ πατήρ , σύναιμος πατήρ εἷς πρόοδος ὁ πνεῦμα ἐκπορεύω ὁ ἅγιος , ὅθε ὁ πατήρ ὅς προβολεύς αὐτός ἐκπορεύω . εἷς . ἔπειτα δέ καί πρός ὁ δύο οἶδα , ὅτι ὁ ὁ ἀρχή ὄνομα διττός οὖον μόνος ὁ φιλόσοφος , ἀλλά καί ὁ θεολογέω λαμβάνω , εἷς μέν τρόπος ὡς δύναμις , ἄλλος δδʹ αὖος ὡς πρόσωπον , ἢ ἄτομος , ὅς ὑπόστασις . καλέω δέ ὁ μέν ἀρχή ὁ ὡς δύναμις , ἧ , τουτέστιν , ὅς δύναμις καί ἀρχή προάγω ὁ γε προάγω , αὐτός μέν οὖον προάγω · ὁ γάρ εἄν καί αὐτός ἄλλος τις δύναμις παράγω ὁ ἐν αὐτός , καί αὐτός πάλιν αὖος ἕτερος δύναμις , ἐντεῦθεν ἐν ὁ καθ´ ἑαυτοῦ ὁ ἐπι ἤπειρος εἰμί προχώρησις , ὅσπερ ἄτοπος · ἀρχή δέ ὗσις αὐτός καί δύναμις , εἰμί προάγω ὁ αὐτός ἔχω , ὡς ἀρχή κατά ὁ δύο ὁ ἀρχή σημαίνω . ὁ δέ ἀρχή ὁ ὡς πρόσωπον , ἢ ἄτομος , ἢ ὑπόστασις , ὅστις καλέω , τουτέστιν ὅστις παράγω ὁ ὅς δύναμις τῆ ἐν αὐτός δηλαδή . τοσαυταχῶς οὖν ὁ ὁ ἀρχή ὄνομα ἐκλαμβάνω , εἰμί μέν ἐν πατήρ καί υἱός δύο ὁ ἀρχή τίθημι τις ὡς δύναμις προβλητικός , ὅς πατήρ καί υἱός ὁ πνεῦμα παράγω , μάλα ἄτοπος , καί ψευδής , καί ὁ εὐσέβεια ἀλλότριος . γάρ εἄν οὐδός ὁ αὐτός οὐσία ὁ ἀριθμός πατήρ πρόσειμι καί υἱός , οἱςστις ὁ ὁ αὐτός δύναμις διάκρισις καί ὁ διάκρισις εὐθύς ἕπω ὁ οὐσία , εἰμί μέν ὅτε καί εἶδος , εἰμί δδʹ ὅτε καί ὁ ἄτομος . Ἀλ οὗτος δύο ἀρχή ἐν ὁ δύο ὡς δύναμις οὐδαμῶς ὁ ἱερόv ὁ Ῥωμαῖος δοξάζω ἐκκλησία . Πολύς γε καί δεῖ · ὅπου , καθάπερ λέγω , πάντῃ ὁ αὐτός ἐν πατήρ προβλητικός δύναμις τὰριθμῷ πρόσειμι δοξάζω καί ὁ υἱός , ἐκ ὁ πατήρ αὐτός δίδωμι διά γέννησις , καθάπερ καί ὁ οὐσία αὐτός , ὅσος τε ἄλλος φημί ὁ πρόσωπον ἐκ ὁ πηγαῖος ἀρχή δίδωμι ὁ Θεός καί πατήρ , ἐντεῦθεν καί εἷς τὰριθμῷ πρόοδος , καί εἷς δήπου πνεῦμα ὁ παράγω ἐκ πατήρ δις υἱός , ὁ εἷς τὰριθμῷ δύναμις ὁ ἐν ἄμφω . εἰμί δέ δύο ἀρχή οὗτος τις ἐκλαμβάνω ἐθέλω , καθάπερ ὑπόστασις δύο καί πρόσωπον , τίς ὁ ἄτοπος πρός ὁ Τριάς αὐτός ; ἢ ποῖος κατά ὁ ἐκκλησία ἐντεῦθεν γίγνομαι εἄν δόγμα ὁ ὁ Ἄρειος προσέοικα ; καί πείθω σύ ὁ εἷς δύναμις ὁ τρέω ; ὑπόστασις ὁ κτίσις παράγω , τρεῖς ἀρχή οὕτως ὡς ὑπόστασις , οὐ ὡς δύναμις , ὅς τε γάρ πατήρ παράγω ὁ κτίσις , ὅς θʹ υἱός παράγω ὁ κτίσις , ὁ τε πνεῦμα ὁ ἅγιος παράγω ὁ κτίσις · καί οὐδείς ἐντεῦθεν ἕπω ἄτοπος , οὐδός ἀσεβής δόγμα , οὐδέ ὁ ὁ Ἄρειος προσέοικα . ἔως γάρ εἄν εἷς θεότης ὁ ὑπόστασις πληθύνω , οὐδέποτε ἄτοπος νομίζω ὁ ἐν μικός ὁ αὐτός δυνομευς πλείων ὁ ἀρχή ὑπάρχω ὡς ὑπόστασις .