cogPG.PG158 372
πάθεσι σῶμα πάσης ἀπηλλαγμένον φθορᾶς , οὐκ ἐσμὲν ἱκανοί , καὶ διὰ τοῦτο παρακαλοῦμεν μαθεῖν . οὕτω μὲν οὗν , ὁσιώτατε , καὶ τὰ τοῦ Ἡρακλείας , εἰ καὶ θεῖα σοφὸς ἦν ὁ ἀνὴρ , ἀμφιβολίαν ἡμῖν οὐ τὴν τυχοῦσαν ἐνίησι . Ταύτῃ τοι καὶ προσφέρειν αὐτὸν ἐπὶ μέσου τό γε νῦν ἔχον οὐκ ἔπρεπε Τίνος ἕνεκεν · Ὅτι τοὺς λόγους ἐκεῖνος ἐπεξηγούμενος ἐν οἱς ἔφθασε περὶ τοῦ ἀνθρώπου διαλαβεῖν ὁ ἐν θεολογίᾳ μέγας Γρηγόριος , πῶς τε τὴν πλάσιν ἔσχηκε κατ´ ἀρχὰς ἐκ Θεοῦ καὶ οἶας αὐτίκα μετείληχε φύσεως , ποῖός τε ἦν καὶ μετὰ τὴν ἔκπτωσιν γέγονε , καὶ οἵας ἔτυχε καὶ μετὰ ταῦτα λήξεως , ἵνα μὴ τὸ κακὸν ἀθάνατον ἦ , δύο ταῦτα δίδωσιν ἡμῖν ἐννοεῖν · ἢ ὅτι τῶν θεολογικῶν ἰχνῶν ἀκολουθῆσαι κατόπιν ἐκεῖνος οὐκ ἔφθασεν , εἰ καὶ τολμηρὸν ἡμᾶς οὗτως εἰπεῖν , ἢ Ἐτι , τὸ πολλῷ τομηρότερον , αὐτὸς ἑαυτῶ λοιπὸν ἐναντιούμενος ἦν ὁ μέγας Γρηρόριος . Ἀλλὰ χαλεπαίνειν ἐπὶ τούτοις οὐχ ὅσιον . Εἰ γὰρ καὶ φορτικοὺς ἡμᾶς οἱ πλείους ἡγοῦνται , καὶ δὴ ἀσυνέτους ἀποκαλοῦσι τοιαῦτα δῆθεν ἀποφαινομένους οὐκ εὐμαθῶς τὸ δοκεῖν · ἀλλ´ εἴ τις ἀκριβῶς ἐξετάσειε πῶς ἄρα καὶ τίνα τρόπον ἐπεξηγήθη τὰ θεολογικὰ ταῦτα ῥητὰ , τὸ πρᾶγμα κἀκεῖνος θαυμάσειε , κἀντεῦθεν ἡμᾶς ἀπολύσει τῆς αἰτιάσεως . Καλῶς οὖν ὁ μακάριος ἔλεγεν Παῦλος , Ὁ λαλῶν γλώσσῃ προσευχέσθω ἵνα καὶ διερμηνεύῃ . Ὅρα γὰρ ὅτι ποτὲ μὲν ἐκεῖνος ἐν τῷδε τῷ λόγῳ πρόσκαιρον εἰναι ἔλεγεν . κατά γε τὸ σῶμα πρὸ τῆς ἁμαρτίας τὸν ἄνθρωπον · ποτὲ δὲ φθορᾶς ὁμοῦ καὶ τῆς ἀφθαρσίας , ὥσπερ ο ἀθανασίας καὶ θνητότητος , μέσον εἶναι διεσείνεσο τὸν πρῶτον ἐκεῖνον Ἀδὰμ , καὶ τοῖς φυσικοῖς ὑπέκειτο πάθεσιν , ὡς ἂν οὕτω πάσχῃ , καὶ πάσχων ὑπομιμνήσκηται καὶ παιδεύηται τῷ μεγέθει τῆς νοῦς ἐπαιρόμενος · ἐνίοτε δὲ πάλιν ἄκραν ἔχειν αὐτὸν ἀπάθειαν ἔλεγεν · καὶ ὅτι τὸ σωμα τοῦ Ἀδὰμ φθορᾶς ἁπάσης ὑπέρτερον ἦν , ἅτε δὴ τῆς κατὰ χάριν , ἀθανασίας οὐκ ἀμοιροῦν . Ὅθεν οὐκ εὐπαράδεκτα ταῦτα τοῖς ἀκριβῶς τὰ θεῖα κατεξετάζουσι κρίνεται . Καὶ μή μοι τὸν λόγον ἡγῇ τοῦτον φορτικόν . Εἰ γὰρ οὔτε τοῦτο ἦν ὁ πρῶτος ἄνθρωπος οὔτε ἐκεῖνο , τοῦτ´ ἔστιν , οὔτε φθαρτὸς , οὔτε ἄφθαρτος , οὔτε θνητὸς οὔτε ἀθάνατος , ὡς ἐκείνῳ δοκεῖ · πως αὖθις αὐτὸν ἄκραν ἐχειν ἀπάθειαν ἔλεγεν της σε κατὰ χάριν οὐκ ἀμοιρεῖν ἀθανασίας αὐτόν ; ἔγωγε τέως ἀμηχανίᾳ συνέχομαι , πως εἰς τοσοῦτον ἐλήλυθε διαφωνίας ὁ θαυμαστὸς ἐκεῖνος ἀνήρ · πῶς αὐτὸς ἑαυτῷ κατὰ τὸ δοκοῦν τέως ἡμῖν ἐναντιούμενος φαίνεται . Εἰ γὰρ οὔτε φθαρτὸς ἦν ὁ πρῶτος κΑδὰμ , οὔτε μὴν ἄφθαρτος , πῶς ἔπασχε λοιπὸν
Lemmas: πάθος σῶμα πᾶς ἀπαλλάσσω φθορά , οὐ εἰμί ἱκανός , καί διά οὗτος παρακαλέω μανθάνω . οὗτος μέν ἐν , ὅσιος , καί ὁ ὁ Ἡράκλεια , εἰμί καί θεῖον σοφός εἰμί ὁ ἀνήρ , ἀμφιβολία ἐγώ οὖον ὁ τυγχάνω ἐνίημι . Ταύτη ὅς καί προσφέρω αὐτός ἐπί μέσος ὁ γε νῦν ἔχω οὐ πρέπω τίς ἕνεκα · ὅτι2 ὁ λόγος ἐκεῖνος ἐπεξηγέομαι ἐν οἱςστις φθάνω περί ὁ ἄνθρωπος διαλαμβάνω ὁ ἐν θεολογία μέγας Γρηγόριος , πῶς τε ὁ πλάσις ἔχω κατ´ ἀρχή ἐκ Θεός καί οἶς αὐτίκα μεταλαγχάνω φύσις , ποῖος τε εἰμί καί μετά ὁ ἔκπτωσις γίγνομαι , καί οἷος τυγχάνω καί μετά οὗτος λῆξις , ἵνα μή ὁ κακός ἀθάνατος εἰμί , δύο οὗτος δίδωμι ἐγώ ἐννοέω · ἢ ὅτι ὁ θεολογικός ἴχνος ἀκολουθέω κατόπιν ἐκεῖνος οὐ φθάνω , εἰμί καί τολμηρός ἐγώ οὕτως εἶπον , ἢ ἔτι , ὁ πολύς τόμηρος , αὐτός ἑαυτοῦ λοιπός ἐναντιόομαι εἰμί ὁ μέγας Γρηρόριος . ἀλλά χαλεπαίνω ἐπί οὗτος οὐ ὅσιος . εἰμί γάρ καί φορτικός ἐγώ ὁ πλείων ἡγέομαι , καί δή ἀσύνετος ἀποκαλέω τοιοῦτος δῆθεν ἀποφαίνω οὐ εὐμαθής ὁ δοκέω · ἀλ εἰμί τις ἀκριβῶς ἐξετάζω πῶς ἄρα καί τίς τρόπος ἐπεξηγέομαι ὁ θεολογικός οὗτος ῥητός , ὁ πρᾶγμα ἐκεῖνος θαυμάζω , ἐντεῦθεν ἐγώ ἀπολύω ὁ αἰτίασις . καλῶς οὖν ὁ μακάριος λέγω Παῦλος , ὁ λαλέω γλῶσσα προσεύχομαι ἵνα καί διερμηνεύω . Ὅρας γάρ ὅτι ποτέ μέν ἐκεῖνος ἐν ὅδε ὁ λόγος πρόσκαιρος εἰναι λέγω . κατά γε ὁ σῶμα πρό ὁ ἁμαρτία ὁ ἄνθρωπος · ποτέ δέ φθορά ὁμοῦ καί ὁ ἀφθαρσία , ὥσπερ ὁ ἀθανασία καί θνητότης , μέσος εἰμί διασείω ὁ πρῶτος ἐκεῖνος Ἀδάμ , καί ὁ φυσικός ὑπόκειμαι πάθος , ὡς εἄν οὗτος πάσχω , καί πάσχω ὑπομιμνήσκω καί παιδεύω ὁ μέγεθος ὁ νόος ἐπαίρω · ἐνίοτε δέ πάλιν ἄκρος ἔχω αὐτός ἀπάθεια λέγω · καί ὅτι ὁ σῶμα ὁ Ἀδάμ φθορά ἅπας ὑπέρτερος εἰμί , ἅτε δή ὁ κατά χάρις , ἀθανασία οὐ ἀμοιρέω . ὅθεν οὐ εὐπαράδεκτος οὗτος ὁ ἀκριβῶς ὁ θεῖον κατεξετάζω κρίνω . καί μή ἐγώ ὁ λόγος ἡγέομαι οὗτος φορτικός . εἰμί γάρ οὔτε οὗτος εἰμί ὁ πρῶτος ἄνθρωπος οὔτε ἐκεῖνος , τοῦτος εἰμί , οὔτε φθαρτός , οὔτε ἄφθαρτος , οὔτε θνητός οὔτε ἀθάνατος , ὡς ἐκεῖνος δοκέω · πως αὖθις αὐτός ἄκρος ἔχω ἀπάθεια λέγω ὁ σύ κατά χάρις οὐ ἀμοιρέω ἀθανασία αὐτός ; ἔγωγε τέως ἀμηχανία συνέχω , πως εἰς τοσοῦτος ἔρχομαι διαφωνία ὁ θαυμαστός ἐκεῖνος ἀνήρ · πῶς αὐτός ἑαυτοῦ κατά ὁ δοκέω τέως ἐγώ ἐναντιόομαι φαίνω . εἰμί γάρ οὔτε φθαρτός εἰμί ὁ πρῶτος κΑδὰμ , οὔτε μήv ἄφθαρτος , πῶς πάσχω λοιπός