cogPG.PG158 447
ὡς εἴπερ ἡ γῆ μὴ κατὰ μέσον τοῦ παντὸς ἀπῃώρητο οὐκ ἂν ὁ ἤλιος ἀφ´ ἡμῶν , ὡς ὁ διαληφθεὶς ἔφη Πατὴρ , ἀπανταχόθεν ἐξίσου διέστατο . Ταῦτα μὲν οὖν ἀριδήλως παρίστησι τὸν οὐρανὸν κυκλοτερῆ τε καὶ ἀκίνητον ὄντα , καὶ οὐκ ἔστιν ἐπὶ τούτοις ἀντίκρισις . Εἰ δὲ τὸ προφητικόν μοι ταράΚγεις ῥητὸν τὸ λέγον , « Ὃ στήσας τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ καμάραν , » κἀντεῦθεν ἡμικύκλιον εἶναι διισχυρίζη τὸν οὐρανὸν καὶ ἀκίνητον · ἐκεῖθέν σοι κάγὼ ὑπερούσιον πάντως Θεὸν ἀνθρωπόμορφον εἰναι διαμαρτύρομαι καὶ ἐνσώματον · δράκα γὰρ ὁ προφήτης αὐτῷ καὶ σπιθαμὴν περιτίθησιν . Ἀλλὰ καθάπερ δι´ αὐτῶν τοιούτων ῥημάτων , δρακός τε λέγω καὶ σπιθαμῆς , μικρὸν μέρος τῆς ὅλης τοῦ Θεοῦ δυνάμεως τροπῇ . κῶς ἃ κοοσητικὸς λόγος ἐνέφηνεν · οὔτω διὰ τὸ εἰ πεῖν . « Ὁ στήσας τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ καμάραν , » τὴν εὐκολίαν τῆς τέχνης , ᾗ ἐκ μὴ ὄντων τὰ πάντα παρήγαγε , πανσόφως ὑπεσημήνατο . Καὶ οὐκ ἐμὰ ταῦτα τὰ ῥήματα . Ὁ Δαμασκηνὸς Ἰωάννης οὕτω με πείθει περὶ τούτου φρονῶν ἐν τῷ περὶ οὐρανοῦ κεφαλαίῳ καὶ τάδε διεξιὼν · « Τινὲς μὲν ἡμισφαίριον τὸν οὐρανὸν ἐφαντάσθησαν ἐκ τοῦ τὸν Δαβὶδ λέγειν , « Ὁ ἐκτείνων τὸν οὐρανὸν , ὡσεὶ δέῤῥιν · » καὶ τὸν Ἡσαϊαν ὡσαύτως , « Ὁ στήσας τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ καμάραν . » Καὶ ταῦτα μὲν ἐς τοσοῦτον . Ὅτι δὲ περιφερόμενος ὁ οὐρανὸς καὶ αὐτὸν συμπεριφέρει τὸν ἥλιον , ἐδήλωσε μὲν ὁ Νυσσαῖος θεῖος Γρηγόριος , τὴν θείαν ὑπερεκπληττόμενος δημιουργίαν , καὶ λέγων · « Τίς περιάγει τὸν οὐρανὸν , ὥστε ὑπὲρ γῆς τὸν σωστῆρα γενέσθαι ; » Οὐχ ἧττον δὲ τὰ περὶ τούτου καὶ αὐτὸς ὁ μέγας ἐνέφηνε Μάξιμος ἐπεξηγούμενος τὸ τῆς Παλαιᾶς , τὸ λέγον · Στήτω ὁ ἥλιος κατὰ Γαβαὼ , καὶ ἡ σελήνη κατὰ φάραγγας Ἀἵλώμ · » καὶ οὐ θαυμάζων τὴν ἄρρητον τοῦ Θεοῦ καὶ σοφίαν καὶ δύναμιν , καὶ τάδε κατὰ ῥῆμα διέξεισιν · « Ἡλίου τε καὶ σελήνης δρόμον ἐπέσχεν ἀκώλυτον ὁ Θεὸς παραδόξως , τὴν ἀεικίνητον τοῦ παντὸς φύσιν στήσας ἀκίνητον . » Τί τούτου παραδοξότερον ; Τί τῆς κυκλικῆς τοῦ παντὸς φύσεως ἐκωαντικώτερον · Καὶ ταῦτα τοῦ μεγάλου Βασιλείου τὴν τῶν οὐρανῶν κυκλικὴν περιδίνησιν ὑπεμφαίνοντος . Μὴ οὖν ἄναρχα φαντάζου , ὧ ἄνθρωπε , τὰ ὁρώμενα , μηδ´ ἐπειδὴ κύκλῳ σε περιτρέχει πὰ κατ´ οὐρανὸν κινούμενα , ἡ δὲ τοῦ κύκλου ἀρχὴ τῇ προχείρῳ ἡμῶν αἰσθήσει οὐκ εὔληπτος , ἄναρχον ἡγοῦ τῶν κυκλοφορικῶν σωμάτων τὴν φύσιν . » Ἀλλὰ καὶ ὁ πολὺς ἐν θεολογίᾳ Γρηγόριος οὐ περὶ τῶν ἔξω φιλοσόφων , περὶ δὲ τῶν φώτων τὸν λόγον ποιούμενος , καὶ τάδε φησίν · « Οἶδα καὶ ἕτερον φῶς , τὴν κυκλικὴν τῶν ἀστέρων περίοδον . » Εἰ μὲν οὖν ἡμίτομος ὁ οὐρανὸς , καὶ τοῦτο μόνον ἐστὶ τὸ φαινόμενον ἄνωθεν , εἰ οὐν ὑποστρέφει τὴν γῆν ὁ ἤλιος κάτωθεν πέθεν
Lemmas: ὡς εἴπερ ὁ γῆ μή κατά μέσος ὁ πᾶς ἀπαιωρέομαι οὐ εἄν ὁ ἥλιος ἀφή ἐγώ , ὡς ὁ διαλαμβάνω φημί πατήρ , απανταχόθεν ἐξισόω διΐστημι . οὗτος μέν οὖν ἀρίδηλος παρίστημι ὁ οὐρανός κυκλοτερής τε καί ἀκίνητος εἰμί , καί οὐ εἰμί ἐπί οὗτος ἀντίκρισις . εἰμί δέ ὁ προφητικός ἐγώ ταράΚγεις ῥητός ὁ λέγω , « ὅς ἵστημι ὁ οὐρανός ὡσεί καμάρα , » ἐντεῦθεν ἡμικύκλιον εἰμί διισχυρίζομαι ὁ οὐρανός καί ἀκίνητος · ἐκεῖθεν σύ κἀγώ ὑπερούσιος πάντως θεός ἀνθρωπόμορφος εἰναι διαμαρτύρομαι καί ἐνσώματος · δράξ γάρ ὁ προφήτης αὐτός καί σπιθαμή περιτίθημι . ἀλλά καθάπερ δις αὐτός τοιοῦτος ῥῆμα , δράξ τε λέγω καί σπιθαμή , μικρός μέρος ὁ ὅλος ὁ Θεός δύναμις τροπή . Κῶς ὁ κοοσητικὸς λόγος ἐμφαίνω · οὐτάω διά ὁ εἰμί πεῖν . « ὁ ἵστημι ὁ οὐρανός ὡσεί καμάρα , » ὁ εὐκολία ὁ τέχνη , ὅς ἐκ μή εἰμί ὁ πᾶς παράγω , πάνσοφος ὑποσημαίνω . καί οὐ ἐμός οὗτος ὁ ῥῆμα . ὁ Δαμασκηνός Ἰωάννης οὗτος ἐγώ πείθω περί οὗτος φρονέω ἐν ὁ περί οὐρανός κεφάλαιος καί ὅδε διέξειμι · « Τινές μέν ἡμισφαίριον ὁ οὐρανός φαντάζω ἐκ ὁ ὁ Δαυίδ λέγω , « ὁ ἐκτείνω ὁ οὐρανός , ὡσεί δέρρις · » καί ὁ Ἠσαΐας ὡσαύτως , « ὁ ἵστημι ὁ οὐρανός ὡσεί καμάρα . » καί οὗτος μέν εἰς τοσοῦτος . ὅτι2 δέ περιφέρω ὁ οὐρανός καί αὐτός συμπεριφέρω ὁ ἥλιος , δηλόω μέν ὁ Νυσσαῖος θεῖος Γρηγόριος , ὁ θεῖος ὑπερεκπλήσσω δημιουργία , καί λέγω · « Τῖς περιάγω ὁ οὐρανός , ὥστε ὑπέρ γῆ ὁ σωστήρ γίγνομαι ; » οὐχ κακός δέ ὁ περί οὗτος καί αὐτός ὁ μέγας ἐμφαίνω Μάξιμος ἐπεξηγέομαι ὁ ὁ Παλαιή , ὁ λέγω · ἵστημι ὁ ἥλιος κατά Γαβαώ , καί ὁ σελήνη κατά φάραγξ Ἀἵλώμ · » καί οὖον θαυμάζω ὁ ἄρρητος ὁ Θεός καί σοφία καί δύναμις , καί ὅδε κατά ῥῆμα διεξέρχομαι · « Ἡλίας τε καί σελήνη δρόμος ἐπέχω ἀκώλυτος ὁ θεός παράδοξος , ὁ ἀεικίνητος ὁ πᾶς φύσις ἵστημι ἀκίνητος . » τις οὗτος παράδοξος ; τις ὁ κυκλικός ὁ πᾶς φύσις ἐκωαντικώτερον · καί οὗτος ὁ μέγας Βασίλειος ὁ ὁ οὐρανός κυκλικός περιδίνησις ὑπεμφαίνω . μή οὖν ἄναρχος φαντάζω , ἵημι ἄνθρωπος , ὁ ὁράω , μηδ´ ἐπεί κύκλος σύ περιτρέχω πη κατ´ οὐρανός κινέω , ὁ δέ ὁ κύκλος ἀρχή ὁ πρόχειρος ἐγώ αἴσθησις οὐ εὔληπτος , ἄναρχος ἡγέομαι ὁ κυκλοφορικός σῶμα ὁ φύσις . » ἀλλά καί ὁ πολύς ἐν θεολογία Γρηγόριος οὖον περί ὁ ἔξω φιλόσοφος , περί δέ ὁ φάος ὁ λόγος ποιέω , καί ὅδε φημί · « οἶδα καί ἕτερος φάος , ὁ κυκλικός ὁ ἀστήρ περίοδος . » εἰμί μέν οὖν ἡμίτομος ὁ οὐρανός , καί οὗτος μόνος εἰμί ὁ φαίνω ἄνωθεν , εἰμί ὀν ὑποστρέφω ὁ γῆ ὁ ἥλιος κάτωθεν πέθω