cogPG.PG158 552
τῆς ὑπάρξεως ἐγγίνεται τῷ ἡμετέρῳ νοῖ ἡ προεπίνοια ᾗ προθεωρεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ Πνεύματος . Ἐν δὲ ταῖς ἀῤῥήτοις ἐκείναις καὶ ἀδίοις προύδοις οὐκ εὐσεβές ἐστι μὴ ὅτι γε εἰπεῖν , ἀλλ´ οὐδ´ ἐπινοῆσαί τι πρότερον ἢ ὕστερον , μᾶλλον δὲ οὐδ´ ἐπινοησαι οἷός τε γένοιτο οὐδεὶς τὸν τρόπον νοῦς τῶν προόδων ἐκείνων · ὅπου γὰρ οὐ χρόνος οὐκ αἰὼν ἐμεσίτευσεν , οὐ θεατὴς παρῆν , οὐχ ὁ διηγούμενός ἐστιν , πως φαντασθῇ ὁ νοῦς , πῶς δὲ ὑπηρετήσῃ ταῖς διανοίαις δ λόγος ; Διὰ τοῦτο σιωπῇ τιμᾷν ἐκελεύσθημεν τὰς θείας ἐκείνας προόδους · προῖέναι δὲ μόνον ἅμα . ἀιδίως καὶ συναϊδίως ἀῤῥήτως καὶ ὑπὲρ λόγον πιστεύειν τὰ θεῖα πρόσωπα . Καὶ γὰρ ἔχομεν μαθόντες πρὸς τῶν διδασκάλων ὅτι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἤρτηται τοῦ Υἱοῦ . Ὦ ἀδιαστάτως συγκαταλαμβάνεται , καὶ δι´ αὐτοῦ καὶ μετ´ αὐτοῦ πρίν τι καινόν τι καὶ ἀνυπόστατον διὰ μέσου παρεμπεσεῖν νόημα , εὐθὺς καὶ συνημμένως καταλαμβάνεται , οὐχ ὑστεοίζον κατὰ τὴν ὕπαρξιν μετὰ τὸν Υἱὸν , ὥς ποτε τὸν Μονογενῆ δίχα τοῦ Πνεύματος νοηθῆναι . Ἡ γὰρ τοῦ Υἱοῦ μεσιτεία ἑαυτῷ μὲν τὸ μονογενὲς φυλάττει , τὸ δὲ Πνεῦμα τῆς πρὸς τὸν Πατέρα σχέσεως οὐκ ἀπείργει . Ὥσπερ γὰρ ὁ Υἱὸς ὡς γέννημα ἀμέσως καὶ προσεχῶς ἐκ Πατρὸς ὡς Πατρὸς , οὕτω καὶ τὸ Πνεῦμα ὡς πρόβλημα ἀμέσως καὶ προσεχῶς ἐστιν ἐκ Πατρὸς ὡς προβολέως . Ὡς ὁ Υἱὸς γὰρ , φησί , ἐκ τοῦ ΙΠατρὸς , οὔτω καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐκ σοῦ Πατρὸς , πλήν γε δὴ τοῦ τρόπου τῆς ὑπάρξεως . Καὶ ὁ Γρηγόριος · « φύσις δὲ τοῖς τρισὶ μία , ἕνωσις . δὲ ὁ Πατὴρ ἐξ οὗ καὶ πρὸς ὃν ἀνάγεται τὰ ἐξῆς , οὐχ ὡς συναλοίφεσθαι , ἀλλ´ ὡς ἔχεσθαι . » Καὶ ὁ Νύσσης ἐν ϛʹ τῶν Πρὸς Εὐνόμιον · « Τοῦ Υἱοῦ , καθὼς εἴρηται , μεθ´ ἐαυτοῦ τὸ Πνεῦμα τῆς ζωῆε τε καὶ ἀληθείας ἐνδεικνυμένου . » Καὶ ὁ Κύριλλος , « Συνῆπται , φησὶ , πρὸς ἕνωσιν τῷ Υἱῷ τῷ τῆς ὁμοουαιότητος λόνῳ . κἂν ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἐκπορεύηται . » Καὶ ὁ Διονύσιος ῥίζαν μὲν ἀποκαλεῖ τὸν Πατέρα , βλαστοὺς δὲ ἢ ἄνθη τὰ ἐξ αὐτοῦ , οὐ τάξει τοιαύτῃ τινὶ καὶ ἐκ διαδοχῆς προῖόντα , ἀλλ´ ἅμα καὶ ἀμέσως , ἄμφω ἀλλήλων τι ἐχόμενα καὶ τῆς ῥίζης ὑπερφυῶς διὰ τὸ πάντη αὐλὸν καὶ τὸ ἄπειρον . » Τούτων οὔτως ὑποκειμένων , ὡς τῆς εὐσεβείας άρχῶν καὶ τῆς θεολογίας θεμελίων , οἷς ὁ λόγος τῆς ἀληθείας ἐποικοδομεῖται , καὶ τὸ ὑγιὲς δόγμα ἀναΚφαίνεται , ὅτι ὁ Πατὴρ μόνος αἰτία καὶ πηγὴ καὶ ῥίζα καὶ ἀρχή . Τούτῳ γὰρ μόνῳ προσαρμόζονται τὰ τοιαῦτα κατὰ τὸν ἐκ Δαμασκοῦ θεοῤῥήμονα ὡς ἰδιότης αὐτοῦ . Καὶ κατ´ οὐδένα τρόπον μεταπίπτουσιν ρὐδὲ κοινοποιοῦνταί τινι τῶν ἐξ αὐτοῦ · ταῦτα γὰρ μόνον αἰτιατὰ ἐξ αὐτοῦ , καὶ οὐδέτερον τούτων συναίτιον τοῦ λοιποῦ τῷ Πατρί , καὶ οὐδαμῶς θάτερον θατέρου , πρότερον οὐδὲ ὕστερον , ἅμα προῖόντα καὶ ἀμέσως ἄμφω , ἐχομένως καὶ συνημμένως · ὥστε κφηρμόσθαι μέν πως τῷ Υἱῷ τὸ Πνεῦμα κατὰ τὴν τῶν ὁμοίων τάξιν μόνον , ἐφηρμόσθαι δὲ τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν φύσιν καὶ τὴν αἰτίαν , ὡς ἐφήρμοσται καὶ ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ , τοῦ Κυρίλλου τοῦτο βοῶντος ἐν τοῖς Πρὸς Ἐρμείαν . Αἰ θέσεις ἐκεῖναι καὶ αἱ προηγήσεις τῶν δυνάμεων , καὶ τῶν ὑποστάσεων δι´ αὐτὰς καὶ τῶν αἰτιῶν , καὶ αἱ προεπίνοιαι καὶ αἱ τάξεις τῶν προόδων . καὶ τὸ πρότερον προάγεσθαι τὸν Υἱὸν , καὶ ὅσα τοιαῦτα , τὰ μὲν βλάσφημα πάντως καὶ ἀπᾴδοντα τῆς ἱερᾶς διδασκαλίας τῶν ἀγίων , καὶ ἔξω τοῦ φρονήματος τοῦ ὁρθοῦ , τὰ δὲ καὶ ὑπ´ αὐτοῦ δήπου τίθενται , καὶ ἐφ´ οἷς τίθενται συνοῦσαν τὴν βλασφημίαν ἔχει . Πολλά γ´ οὕν ἄτοπα εἰπών ἐν τούτῳ τῷ λήμματι , καὶ τῇ ὡς αὐτῷ δοκεῖ τούτῳ ἐπεξεργασίᾳ , ἓν εἶπφρονίμως δι´ οὗ πάντα ἀνέτρεψεν , ὅτι οὐδαμῶς ἄλλο ἄλλου πρότερον ἐν τοῖς θείοις . Ὁ καὶ ἡμῖν ἔναγχος εἴονται ὅτι καὶ ἀἵδιότοτι καὶ φύσει καὶ νῷ αἱ θεῖαι ὑποστάσεις ἅμα εἰσὶ , καὶ οὐκ ἔχει χώραν ἐν αὐταῖς οὐδενὶ τρόπῳ τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον . Εἰ καὶ πάλιν ταύτην ἀνεῖλε τὴν ἀλήθειαν , οὐκ οἷδ´ ὅ τι παθὼν , καὶ τὸν μὲν Πατέρα πρότερον τοῖν δυοῖν , τὸν Ἀὲ Υiὸν τοῦ θείου Πνεύματος πρότερον εἴρηκε , τὸν αὐτὸν δὲ ἅμα πρότερον καὶ ὕστερον ἀκολούθως . Εἰ γὰρ τοῦ Πνεύματος πρότερον ὁ Υἱὸς , τί ἂν εἴη τοῦ Πατρὸς , λεγέτω , καὶ τὸ Πνεῦμα ὕστερον ὃν τοῦ Υἱοῦ , τί ἂν εἴη ἀπὸ τοῦ Πατρός · εὐλαβούμενος γὰρ ἴσως διὰ τὸ ἀπηχὲς τῆς φωνῆς , πρῶτον εἰπεῖν καὶ δεύτερον καὶ τρίτον , ἄλλοις ὀνόμασιν εἰς τὴν αὐτὴν ἀτοπίαν ἐξέπεσεν . Ἀλλ´ ἡμεῖς κατὰ τὸν Νύσσης Γρηγόριον ἐν τοῖς Κατ´ Εὐνομίου οὐδέπω καὶ νῦν σαύτης ἠκούσαμεν τῆς σοφίας ἡ τὸ δεύτερον καὶ τρίτον ἔκ τινος ἀκολουθίας λεγόμενον εἰς τὴν τῶν ὑποχειρίων καὶ ὑποτεταγμένων ἀπωθεῖται τάξιν . Διχῶς γὰρ λέγεται , φησὶν , ὁ Υἱὸς , τουτέστιν ἐπιλέγεται τῷ Πατρὶ , καὶ τρίτον λέγεται τὸ Πνεῦμα , τουτέστιν ἐπιλέγεται τῷ Υἱῷ ἔκ τινος ἀκολουθίας · ἀκολουθεῖ γὰρ Πατρὶ Υἱὸς , ὥστε καὶ Πνεῦμα Υἱῷ , καὶ ι · κιρῦ τῶ Πατρὶ , ἀλλ´ οὐ λέγομεν ἢ τὸν Υἱὸν εἶναι δεύτερον , ἢ τὸ Πνεῦμα τρίτον , οἷς ἔπεται τὸν Υἱὸν μὲν ὕστερον εἶναι τοῦ Πατρὸς , πρότερον δὲ τοῦ Πνεύματος · καὶ ὅσα ἄλλα τὴν τῶν φύσεων εἰσάγει κατ´ Εὐνόμιον διαφοράν Πολὺ δὲ διαφέρει τὸ , λέγοντά τινα πλείω τινὰ , τὸ μὲν λέγειν δεύτερον , τὸ δὲ τρίτον , καὶ τὸ λέγειν ὅτι τοῦτό ἐστι γʹ’ · ὥσπερ οὐδὲ ταυτόν ἐστι τότε , ἐν οἷς ἡ τῆς αἰτίας τάξις ὁμολογουμένως ἐστὶ , τὸ αἴτιον τοῦ ἐξ αὐτοῦ προεπινοεῖν , κἂν ἅμα τῇ τε φύσει ὧσιν ὡς μίαν ἔχοντα φύσιν , καὶ τῷ νῷ διὰ τὴν ἀναΚφορὰν , καὶ τὸ ἐν οἷς ἡ τῆς αἰτίας τάξις ἀμφισβητεῖται , θάτερον θατέρου πρότερον ἀποφαίνειν πειρᾶσθαι , ἵνα καὶ ἡ τῆς αἰτίας ἐν αὐτοῖς τάξις ἀποδειχθῇ . Δεῖ γὰρ καὶ πρότερον ἐκεῖ καὶ τὸ ὕστερον ἑνὶ τῷ τῶν ἄλλων τρόπων εὐρίσκεσθαι , χρόνῳ δηλονότι ἢ φύσει . Εἰ δὲ καὶ νῷ , οὕτως ἂν καὶ ἡ κατὰ τὴν αἰτίαν τάξις οὐκ ἂν ἐμφαίνοιτο ἐν αὐτοῖς . Αὐτὸς αὖν εἰπών , Οὐδαμῶς ἄλλο ἄλλου πρότερον , ἴσως εἴποι τις ἂν τῷ χρόνῳ , εὐθὺς αἰτίαν προστίθησι , δι´ ἡν ὁ Πατὴρ πρότερον τοῖν δυοῖν , ὁ δὲ Υἱὸς τοῦ γίου Πνεύματος . Ὁτι τάξις ἐστὶ , φησὶ , τῶν ὑποστάσεων διὰ τὰς προόδους , ὅτι τὸ γεννᾶν τοῦ προβάλλειν , καὶ τὸ γεννᾶσθαι τοῦ προβάλλεσθαι πρότερον , καὶ διὰ τοῦθ´ οὕτω τετάχαται καὶ τὰ θεῖα πρόσωπα , καὶ
Lemmas: ὁ ὕπαρξις ἐγγίγνομαι ὁ ἡμέτερος νόος ὁ προεπίνοια ὅς προθεωρέω ὁ υἱός ὁ πνεῦμα . ἐν δέ ὁ ἄρρητος ἐκεῖνος καί ἀδίοις προδίδωμι οὐ εὐσεβής εἰμί μή ὅτι γε εἶπον , ἀλ οὐδός ἐπινοέω τίς πρότερος ἢ ὕστερος , μᾶλλον δέ οὐδός ἐπινοέω οἷος τε γίγνομαι οὐδείς ὁ τρόπος νόος ὁ πρόοδος ἐκεῖνος · ὅπου γάρ οὖον χρόνος οὐ αἰών μεσιτεύω , οὖον θεατής πάρειμι , οὐ ὁ διηγέομαι εἰμί , πως φαντάζω ὁ νόος , πῶς δέ ὑπηρετέω ὁ διάνοια δ λόγος ; Ζεύς οὗτος σιωπή τιμάω κελεύω ὁ θεῖος ἐκεῖνος πρόοδος · προΐημι δέ μόνος ἅμα . ἀίδιος καί συναΐδιος ἄρρητος καί ὑπέρ λόγος πιστεύω ὁ θεῖον πρόσωπον . καί γάρ ἔχω μανθάνω πρός ὁ διδάσκαλος ὅτι ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ἀρτέομαι ὁ υἱός . ὦ ἀδιάστατος συγκαταλαμβάνω , καί δις αὐτός καί μετέ αὐτός πρίν τίς καινός τίς καί ἀνυπόστατος διά μέσος παρεμπίπτω νόημα , εὐθύς καί συνημμένως καταλαμβάνω , οὐ υστεοιζω κατά ὁ ὕπαρξις μετά ὁ υἱός , ὅς ποτός ὁ Μονογενεύς δίχα ὁ πνεῦμα νοέω . ὁ γάρ ὁ υἱός μεσιτεία ἑαυτοῦ μέν ὁ μονογενής φυλάσσω , ὁ δέ πνεῦμα ὁ πρός ὁ πατήρ σχέσις οὐ ἀπείργω . ὥσπερ γάρ ὁ υἱός ὡς γέννημα ἀμέσως καί προσεχῶς ἐκ πατήρ ὡς πατήρ , οὗτος καί ὁ πνεῦμα ὡς πρόβλημα ἀμέσως καί προσεχῶς εἰμί ἐκ πατήρ ὡς προβολεύς . ὡς ὁ υἱός γάρ , φημί , ἐκ ὁ Ίπατρος , οὐτάω καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ἐκ σύ πατήρ , πλήν γε δή ὁ τρόπος ὁ ὕπαρξις . καί ὁ Γρηγόριος · « φύσις δέ ὁ τρεῖς εἷς , ἕνωσις . δέ ὁ πατήρ ἐκ ὅς καί πρός ὅς ἀνάγω ὁ ἑξῆς , οὐ ὡς συναλείφω , ἀλ ὡς ἔχω . » καί ὁ Νύσσα ἐν ϛυʹ ὁ πρός Εὐνόμιον · « ὁ υἱός , καθώς εἴρω , μεθ´ ἑαυτοῦ ὁ πνεῦμα ὁ ζωῆε τε καί ἀλήθεια ἐνδείκνυμι . » καί ὁ Κύριλλος , « συνάπτω , φημί , πρός ἕνωσις ὁ υἱός ὁ ὁ ομοουαιοτητη λόνῳ . κἀν ἐκ ὁ Θεός καί πατήρ ἐκπορεύω . » καί ὁ Διονύσιος ῥίζα μέν ἀποκαλέω ὁ πατήρ , βλαστός δέ ἢ ἄνθος ὁ ἐκ αὐτός , οὖον τάξις τοιοῦτος τις καί ἐκ διαδοχή πρόειμι , ἀλ ἅμα καί ἀμέσως , ἄμφω ἀλλήλων τίς ἔχω καί ὁ ῥίζα ὑπερφυῶς διά ὁ πάντῃ αὐλός καί ὁ ἤπειρος . » οὗτος οὔτως ὑπόκειμαι , ὡς ὁ εὐσέβεια ἄρχω καί ὁ θεολογία θεμέλιος , ὅς ὁ λόγος ὁ ἀλήθεια ἐποικοδομέω , καί ὁ ὑγιής δόγμα ἀναφαίνω , ὅτι ὁ πατήρ μόνος αἰτία καί πηγή καί ῥίζα καί ἀρχή . οὗτος γάρ μόνος προσαρμόζω ὁ τοιοῦτος κατά ὁ ἐκ Δαμασκός θεοῤῥήμονα ὡς ἰδιότης αὐτός . καί κατ´ οὐδείς τρόπος μεταπίπτω ρὐδὲ κοινοποιέω τις ὁ ἐκ αὐτός · οὗτος γάρ μόνος αἰτιατός ἐκ αὐτός , καί οὐδέτερος οὗτος συναίτιος ὁ λοιπός ὁ πατήρ , καί οὐδαμῶς ἕτερος θατέρου , πρότερος οὐδέ ὕστερος , ἅμα πρόειμι καί ἀμέσως ἄμφω , ἔχω καί συνημμένως · ὥστε κφηρμοεπομαι μέν πως ὁ υἱός ὁ πνεῦμα κατά ὁ ὁ ὅμοιος τάξις μόνος , ἐφαρμόζω δέ ὁ πατήρ κατά ὁ φύσις καί ὁ αἴτιος , ὡς ἐφαρμόζω καί ὁ υἱός ὁ πατήρ , ὁ Κύριλλος οὗτος βοῦς ἐν ὁ πρός Ἑρμῆς . ὁ θέσις ἐκεῖνος καί ὁ προήγησις ὁ δύναμις , καί ὁ ὑπόστασις δις αὐτός καί ὁ αἰτία , καί ὁ προεπίνοια καί ὁ τάξις ὁ πρόοδος . καί ὁ πρότερος προάγω ὁ υἱός , καί ὅσος τοιοῦτος , ὁ μέν βλάσφημος πάντως καί ἀπᾴδω ὁ ἱερός διδασκαλία ὁ Ἀγίων , καί ἔξω ὁ φρόνημα ὁ ὀρθός , ὁ δέ καί ὑπό αὐτός δήπου τίθημι , καί ἐφίημι ὅς τίθημι σύνειμι ὁ βλασφημία ἔχω . Πολύς γγʹ οὖν ἄτοπος εἶπον ἐν οὗτος ὁ λῆμμα , καί ὁ ὡς αὐτός δοκέω οὗτος ἐπεξεργασία , εἷς ειπφρονιμαω δις ὅς πᾶς ἀνατρέπω , ὅτι οὐδαμῶς ἄλλος ἄλλος πρότερος ἐν ὁ θεῖον . ὁ καί ἐγώ ἔναγχος εἷμαι ὅτι καί ἀείδω καί φύσις καί νάω ὁ θεῖος ὑπόστασις ἅμα εἰμί , καί οὐ ἔχω χώρα ἐν αὐτός οὐδείς τρόπος ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος . εἰμί καί πάλιν οὗτος ἀναιρέω ὁ ἀλήθεια , οὐ ὅδε ὅς τίς πάσχω , καί ὁ μέν πατήρ πρότερος ὁ δύο , ὁ ἀεί Ὕς ὁ θεῖον πνεῦμα πρότερος εἴρω , ὁ αὐτός δέ ἅμα πρότερος καί ὕστερος ἀκόλουθος . εἰμί γάρ ὁ πνεῦμα πρότερος ὁ υἱός , τίς εἄν εἰμί ὁ πατήρ , λέγω , καί ὁ πνεῦμα ὕστερος ὅς ὁ υἱός , τίς εἄν εἰμί ἀπό ὁ πατήρ · εὐλαβέομαι γάρ ἴσως διά ὁ ἀπηχής ὁ φωνή , πρῶτος εἶπον καί δύο καί τρίτος , ἄλλος ὄνομα εἰς ὁ αὐτός ἀτοπία ἐκπίπτω . Ἀλ ἐγώ κατά ὁ Νύσσα Γρηγόριος ἐν ὁ Κατς Εὐνόμιος οὐδέπω καί νῦν σεαυτοῦ ἀκούω ὁ σοφία ὁ ὁ δύο καί τρίτος ἐκ τις ἀκολουθία λέγω εἰς ὁ ὁ ὑποχείριος καί ὑποτάσσω ἀπωθέω τάξις . διχόω γάρ λέγω , φημί , ὁ υἱός , τουτέστιν ἐπιλέγω ὁ πατήρ , καί τρίτος λέγω ὁ πνεῦμα , τουτέστιν ἐπιλέγω ὁ υἱός ἐκ τις ἀκολουθία · ἀκολουθέω γάρ πατήρ υἱός , ὥστε καί πνεῦμα υἱός , καί ι · κιρῦ ὁ πατήρ , ἀλ οὖον λέγω ἢ ὁ υἱός εἰμί δύο , ἢ ὁ πνεῦμα τρίτος , ὅς ἔπω ὁ υἱός μέν ὕστερος εἰμί ὁ πατήρ , πρότερος δέ ὁ πνεῦμα · καί ὅσος ἄλλος ὁ ὁ φύσις εἰσάγω κατ´ Εὐνόμιον διαφορά Πολύς δέ διαφέρω ὁ , λέγω3 τις πλείων τις , ὁ μέν λέγω δύο , ὁ δέ τρίτος , καί ὁ λέγω ὅτι οὗτος εἰμί γʹ’ · ὥσπερ οὐδέ αὐτός εἰμί τότε , ἐν ὅς ὁ ὁ αἴτιος τάξις ὁμολογουμένως εἰμί , ὁ αἴτιος ὁ ἐκ αὐτός προεπινοέω , κἀν ἅμα ὁ τε φύσις ἵημι ὡς εἷς ἔχω φύσις , καί ὁ νάω διά ὁ ἀναφορά , καί ὁ ἐν ὅς ὁ ὁ αἴτιος τάξις ἀμφισβητέω , ἕτερος θατέρου πρότερος ἀποφαίνω πειράω , ἵνα καί ὁ ὁ αἴτιος ἐν αὐτός τάξις ἀποδείκνυμι . Δεύς γάρ καί πρότερος ἐκεῖ καί ὁ ὕστερος εἷς ὁ ὁ ἄλλος τρόπος εὑρίσκω , χρόνος δηλονότι ἢ φύσις . εἰμί δέ καί νάω , οὕτως εἄν καί ὁ κατά ὁ αἴτιος τάξις οὐ εἄν ἐμφαίνω ἐν αὐτός . αὐτός Άυν εἶπον , οὐδαμός ἄλλος ἄλλος πρότερος , ἴσως εἶπον τις εἄν ὁ χρόνος , εὐθύς αἴτιος προστίθημι , δις ἐάν ὁ πατήρ πρότερος ὁ δύο , ὁ δέ υἱός ὁ Γίου πνεῦμα . ὅτι τάξις εἰμί , φημί , ὁ ὑπόστασις διά ὁ πρόοδος , ὅτι ὁ γεννάω ὁ προβάλλω , καί ὁ γεννάω ὁ προβάλλω πρότερος , καί διά τοῦτος οὗτος τάσσω καί ὁ θεῖον πρόσωπον , καί