cogPG.PG158 110
ταὶ συνέχεεν . Ταύτῃ τοι καὶ ἀναστὰς ὁ Κύριος ἐκ νεκρῶν ἐνεφύσησε τοῖς μαθηταῖς καὶ εἶπε · « Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον . » Οὐδὲ γὰρ ἠνέσχετο καὶ αὖθις ἡμᾶς ἀποδεῖξαι τοῦ παναγίου μετέχοντας Πνεύματος , Ὥ δὴ καὶ τήμερον ἐμφυσᾷ τῷ βαπτιζομένῳ ὁ ἱερεὺς , ζωογονῶν ὥσπερ τὴν αὐτοῦ ψυχὴν νενεκρωμένην βδη τῷ τοῦ Ἀδὰμ παραπτώματι . Ἀλλ´ ἐπὶ τὴν ἀκολουθίαν τοῦ λόγου καὶ αὖθις ἐπανιτέον . Ἐνεφύσησεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ κνοήν ζωῆς . Ἡ μὲν οὐν ἡμετέρα καὶ ἀληθεστέρα δόζα περὶ τῆς εἰς τὸ σῶμα τῆς ψυχῆς ἑνώσεως ἀπλῆ τίς ἐστι καὶ σαφής . Τὸ μὲν γὰρ σῶμα ἐκ χοῦ , ἡ δὲ ψυχὴ ἀμέσως ἐκ Θεοῦ παράγεται . Κἀν τεῦθεν καὶ ἀλλήλων συναπτομένων ζῶον ἑν σόνθετον γίνεται , καὶ τοῦτό ἐστιν ἡ καθ´ ὑπόστασιν ἕνωσις , ἡ ἀμφόπαρκτος τῶν ἑτερουσιῶν κατ´ αὐτὸν συνδρομή . Ὃ δὴ καὶ θαυμάζων ὁ τὴν γλῶτταν χρυσοῦς ἔλεγε , « Πῶς ἐν μήτρᾳ ὁ ἄνθρωπος διαπλάττειται ; καὶ πῶς ἀθρόον ἡ θεοείκελος ψυχὴ τῷ σώματι συμπαρυφίσταται ; » Οἱ δέ γε σοφίᾳ τῇ ἐξωθεν ἐγκαυχώμενοι , ἐπειδὴ τὸν τοῦ ἀνθρώπου πλάστην ἠ γνόησαν , καὶ περὶ τὴν πλάσιν αὐτὴν ἐξ ἀνάγκης ἐσφάλησαν . Ἀπὸ γῆς μὲν οὖν , ὡς εἴρηται , ὁ χοῦς , ἐκ Θεοῦ δὲ ἡ ψυχή . Καὶ τοῦτό ἐστιν ὅ φησιν ἡ Γραφὴ , « Καὶ ἐνεφύσησεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνοὴν ζωῆς , καὶ ἐγένετο ὁ ἄνθρωπος εἰς ψυχὴν ζῶσαν . » Πρόσεχε οὖν . Εὔδηλον γὰρ ἐντεῦθεν ὅτι μία τίς ἐστιν ἡ ψυχὴ δυνάμεις ἔχουσα διαφόρους . Ὅθεν καὶ διὰ παντὸς μὲν ἡ δίκη τοῦ σώματος , ἑκάστου δὲ μορίου καταλλήλως ἐφάπτεται Αὐτίκα γὰρ τὸ μὲν θυμικὸν αὐτῆς ἐν τῇ καρδίᾳ λέγουσι τοιεῖσθαι τὴν οίκησιν , τὸ δὲ ἐπιθυμητικὸν ὁμοίως ἐν τῷ ἥπατι . Ἡ δὲ λογικὴ αὐτῆς δύναμις αὐτοῦ ταθαπτομένη τοῦ ἐγκεφάλου δι´ αὐτοῦ τοῖς πᾶσιν ἐπιλάμπει καὶ δείκνυται . Καί τινες μὲν , ὧν εἶς ἐστι καὶ Ἀπολλινάριος ὁ τῆς Λαοδικείας ἐπίσκοπος , δύο Ἀοξάζουσιν ἐπὶ τοῦ ἀνθρώπου ψυχάς . Καθ´ ἑαυτὴν γὰρ εἶναι λέγουσι τὴν ἀλογίαν , αὐτὸ δηλαδὴ τὸ ἀλογώτερον μέρος τῆς ψυχῆς ἡμῶν , ὡς ἄλογον ψυχὴν οόσαν καὶ οὐ μέρος τῆς λογικῆς , πρῶτον μὲν ὅτι καὶ καθ´ ἑαυτὴν ἑν τοῖς ἀλόγοις ζώοις εὐρίσκεται , ἐξοὗ δῆλον ὅτι τελεία τίς ἐστι καὶ οὐ μέρος ἄλλης , εἶθ´ ὅτι τῷν ἀτοπωτάτων ἐστὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς μέρος εἶναι τὸ ἄλογον . Ἀλλ´ οὗτοι μὲν οὕτως δύο δοξάζουσιν ἐπὶ τοῦ ἀνθρώπου ψυχὰς , ἐλέγχονται ἀὲ τῆ λεγούσῃ θείᾳ Γραφῇ · « Καὶ ἐγένετο ὁ ἄνθρω-κος εἰς ψυχὴν ζῶσαν · » οὐδὲ γὰρ εἶπεν εἰς ψυχάς , ἀλλ´ εἰς ψυχὴν ζῶσαν . Ἀλλὰ καὶ Πλωτῖνος ὁ σοφὸς , ᾧ δὴ καὶ Ἀπολλινάριος ὁ Λαοδικεὺς ἠκολούθησεν , ἐκ τριῶν λέγει συνεστηκέναι τὸν ἄνθρωπον . ἔκ τε νοὸς καὶ ψυχῆς καὶ σώματος . Ἀλλὰ κἀνταῦθα πεπλάνηται · ὁ γὰρ νοῦς , καθά φησιν ὁ μέγας Βασίλειος , ταυτοφυής ἐστι τῇ ψυχῇ , καὶ καθάπερ ὀφθαλμὸς ἐν σώματι , οὔτω καὶ ὁ νοῦς ἐν αὐτῇ τῇ ψυχῇ . Τὸ γὰρ καθαριώτερον καὶ κυριώτερον μέρος αὐτῆς οῦς ἐπονομάζεται · καθὸ δὴ καὶ νοερὰ λέγεται ἡ τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴ , τῇ μεθέξει πάντως αὐτοῦ τοῦ σοός .
Lemmas: ὁ συγχέω . Ταύτη ὅς καί ἀνίστημι ὁ Κύριος ἐκ νεκρός ἐμφυσάω ὁ μαθητής καί εἶπον · « λαμβάνω πνεῦμα ἅγιος . » οὐδέ γάρ ἀνέχω καί αὖθις ἐγώ ἀποδείκνυμι ὁ πανάγιος μετέχω πνεῦμα , ὅς δή καί σήμερον ἐμφυσάω ὁ βαπτίζω ὁ ἱερεύς , ζωογονέω ὥσπερ ὁ αὐτός ψυχή νεκρόω βδέω ὁ ὁ Ἀδάμ παράπτωμα . Ἀλ ἐπί ὁ ἀκολουθία ὁ λόγος καί αὖθις ἐπανιτέον . ἐμφυσάω εἰς ὁ πρόσωπον αὐτός κνοήν ζωή . ὁ μέν ὀν ἡμέτερος καί ἀληθής δόζα περί ὁ εἰς ὁ σῶμα ὁ Ψυχή ἕνωσις ἀπλῆ τίς εἰμί καί σαφής . ὁ μέν γάρ σῶμα ἐκ χόω , ὁ δέ ψυχή ἀμέσως ἐκ Θεός παράγω . ἄν τεῦ καί ἀλλήλων συνάπτω ζῷον ἑν σῴζω γίγνομαι , καί οὗτος εἰμί ὁ καθ´ ὑπόστασις ἕνωσις , ὁ ἀμφόπαρκτος ὁ ἑτερουσία κατ´ αὐτός συνδρομή . ὅς δή καί θαυμάζω ὁ ὁ γλῶσσα χρύσεος λέγω , « Πῶς ἐν μήτρα ὁ ἄνθρωπος διαπλήσσω ; καί πῶς ἀθρόος ὁ θεοείκελος ψυχή ὁ σῶμα συμπαρυφίσταμαι ; » ὁ δέ γε σοφία ὁ ἐξωθεν ἐγκαυχάομαι , ἐπεί ὁ ὁ ἄνθρωπος πλάστης ὁ γιγνώσκω , καί περί ὁ πλάσις αὐτός ἐκ ἀνάγκη σφάλλω . ἀπό γῆ μέν οὖν , ὡς εἴρω , ὁ χοῦς , ἐκ Θεός δέ ὁ ψυχή . καί οὗτος εἰμί ὅς φημί ὁ γραφή , « καί ἐμφυσάω εἰς ὁ πρόσωπον αὐτός πνοή ζωή , καί γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος εἰς ψυχή ζώννυμι . » προσέχω οὖν . Εὔδηλος γάρ ἐντεῦθεν ὅτι εἷς τίς εἰμί ὁ ψυχή δύναμις ἔχω διάφορος . ὅθεν καί διά πᾶς μέν ὁ δίκη ὁ σῶμα , ἕκαστος δέ μόριον κατάλληλος ἐφάπτω αὐτίκα γάρ ὁ μέν θυμικός αὐτός ἐν ὁ Καρδία λέγω τοιιημι ὁ οἴκησις , ὁ δέ ἐπιθυμητικός ὁμοίως ἐν ὁ ἧπαρ . ὁ δέ λογικός αὐτός δύναμις αὐτός θάπτω ὁ ἐγκέφαλος δις αὐτός ὁ πᾶς ἐπιλάμπω καί δείκνυμι . καί τις μέν , ὅς εἰμί εἰμί καί Ἀπολλινάριος ὁ ὁ Λαοδίκεια ἐπίσκοπος , δύο αοξαζους ἐπί ὁ ἄνθρωπος Ψυχή . Καθ´ ἑαυτοῦ γάρ εἰμί λέγω ὁ ἀλογία , αὐτός δηλαδή ὁ ἄλογος μέρος ὁ Ψυχή ἐγώ , ὡς ἄλογος ψυχή οόσαν καί οὖον μέρος ὁ λογικός , πρῶτος μέν ὅτι καί καθ´ ἑαυτοῦ ἑν ὁ ἄλογος ζῷον εὐρίͅσκω , εξού δῆλος ὅτι τέλειος τίς εἰμί καί οὖον μέρος ἄλλος , ἔρχομαι ὅτι τῷ ἄτοπος εἰμί ὁ λογικός Ψυχή μέρος εἰμί ὁ ἄλογος . Ἀλ οὗτος μέν οὕτως δύο δοξάζω ἐπί ὁ ἄνθρωπος ψυχή , ἐλέγχω ἀεί τῆ λέγω θεῖος γραφή · « καί γίγνομαι ὁ ἄνθρω-κος εἰς ψυχή ζώννυμι · » οὐδέ γάρ εἶπον εἰς Ψυχή , ἀλ εἰς ψυχή ζώννυμι . ἀλλά καί Πλωτῖνος ὁ σοφός , ὅς δή καί Ἀπολλινάριος ὁ Λαοδικεύς ἀκολουθέω , ἐκ τρεῖς λέγω συνίστημι ὁ ἄνθρωπος . ἐκ τε νόος καί Ψυχή καί σῶμα . ἀλλά ἐνταῦθα πλανάω · ὁ γάρ νόος , καθά φημί ὁ μέγας Βασίλειος , ταυτοφυής εἰμί ὁ Ψυχή , καί καθάπερ ὀφθαλμός ἐν σῶμα , οὐτάω καί ὁ νόος ἐν αὐτός ὁ Ψυχή . ὁ γάρ καθάριος καί κύριος μέρος αὐτός οῦς ἐπονομάζω · καθό δή καί νοερός λέγω ὁ ὁ ἄνθρωπος ψυχή , ὁ μετέχω πάντως αὐτός ὁ σῶς .