cogPG.PG158 559
μὲν , οὐκ οὔσας δὲ , ὥστ´ οὐδὲν μᾶλλον λύεσθαι τὰς ἀπορίας , ἢ συνδεῖσθαι καρτερώτερον . Καὶ πρὸς μὲν τὴν πρώτην τῶν ἀποριῶν , ἣν καὶ φθάσαντες νῦν ἐξ εθέμεθα , λύσιν ἀποδίδωσι ταύτην . ΔΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ . Τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν γεννῶντος , τῇ γεννητικῇ δυνάμει , καθάπερ ἐλέγομεν , ἡ γέννησις συνῆπται τῇ έμυτῆς δυνάμει ἢ ὁ Υἱὸς , καὶ τὰ ἑξῆς ἈΓΑΛΛΙΑΝΟΣ Πρὸς ἃ δὴ καὶ ἡμεῖς ἀνταποκρινόμεθα λέγοντες οὔτως · Μίαν γέννησιν οἶδεν ὁ λόγος καλεῖν ἐν Πατρὶ καὶ Υἱῷ , οὐχ ὡσαύτως ἐν ἀμφοῖν θεωρουμένην . Ἡ μὲν γὰρ ἀπὸ τοῦ γεννᾷν εἰλημμένη ἐνεργητική ἐστι καὶ συνάδουσα τῷ συμπεπλεγμένῳ γνωριστικῷ τῷ Πατὴρ ὀνόματι , ἡ δὲ ἀπὸ τοῦ γεννᾶσθαι καὶ συμφωνοῦσα τῷ Υἱὸς ὀνόματι γεννητὴν ὑπόστασιν σημαίνοντι , οὐ γεννητικην . Ὡσαύτως οὖν καὶ ἡ δύναμις ἡ πρὸς τὸ γεννᾷν διαφέρει τῆς πρὸς τὸ γεννᾶσθαι δυνάμεως . Ὧν ἡ μὲν ἕστιν ἐν τῷ Πατρὶ , ἡ δὲ ἐν τῷ Υἱῷ . Καὶ καθάπερ τὸ εἶναι τοῦ Πατρὸς καὶ τὸ εἶναι τοῦ Υἱοῦ ἕν ἐστι καὶ ταυτὸ , ἀλλ´ οὐ προσήκει τῷ Υἱῷ εἶναι Πατρὶ , οὐδὲ τὸ ἀνάπαλιν · οὕτως εἰ καὶ τοῖς ἄλλοις πᾶσι θήσομεν εἶναι τὴν γεννητικὴν δύναμιν ἐν Πατρὶ καὶ Υῷ καὶ τὴν γέννησιν , ἀλλὰ τοῖς ὅροις διαφέρουσιν ἀναφορικῶς διακρινομένοις , ὡς καὶ τὰ ἄλλα πάντα ἕν ἐστιν ἐν Πατρὶ καὶ Υἱῷ , πλὴν τῷ μὲν κατὰ τὴν τοῦ διδόντος ἀναφοράν , τῷ δὲ κατὰ τὴν τοῦ λαμβάνοντος · καὶ οὔτως οὔτε τὴν ἐν τῷ Πατρὶ γέννησιν ἢ ἐν Πατρὶ δεῖ εἶναι ἐν τῷ Υἱῷ , ἵνα μὴ Πατὴρ ὁ Υἱὸς εἴη , οὔτε τὴν ἐν τῷ Υἱῷ ἤ ἐστιν ἐν Υἱῷ δεῖ εἶναι ἐν τῇ Πατρὶ , ἵνα μὴ Υἱὸς ὁ Πατὴρ γένηται . ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ . Ὡς δὲ καὶ τὴν δύναμιν τὴν γεννητικήν . ΑΓΑΛΛΙΑΝΟΣ . Εἰ μὲν οὖν ὁ Πατὴρ ἐδίδου τῷ Υἱῷ τὴν γέννησιν ᾗ γεννᾷ , καὶ τὴν πρὸς αὐτὴν δύναμιν , ἔδει ἂν καὶ τὸν Υἱὸν γεννᾷν · εἰ δὲ μὴ γεννᾷ ὁ Υἱὸς , οὐδὲ τοιαύὶ την αὐτῷ δίδωσι δύναμιν καὶ ἐνέργειαν , ἀλλ´ ἢ ἄρα τῶν ἀντικειμένων πως , ἥγουν τὴν τοῦ γεννᾶσθαι δύναμιν , καὶ τὴν παθητικὴν γέννησιν . Τούτου οὖν λέγοντος ὅτι ἡ γέννησις συνῆπται τῇ ἑαυτῆς δυνάμει ᾗ ὁ Υἱὸς γεννᾶται ἐκ τοῦ Πατρὸς , ποτέραν γέννησιν καὶ ποτέραν οὔναμιν δεῖ νοεῖν τὴν ἐνεργητικως λαμὄννομένην , ἢ τὴν παθητικῶς ; Μὴ διορισαμένου γὰρ τούτου , ἄπορος πάντως ὁ λόγος ἐστίν . Ἀλλὰ κατὰ τοὺς θεμελίους τῆς πίστεως , καὶ ὡς ὑπαγορεύει τὸ ἀληθὲς , εὐσεβὲς ἂν εἴη λέγειν ὡς ὅταν ὁ λόγος πρὸς τὸν Πατέρα τὴν ἀπόβλεψιν ἔχῃ , ἐκλαμβάνειν δεῖ τὴν δύναμιν καὶ τὴν γέννησιν ἐνεργητικῶς · ἴδιον γάρ ἐστι τοῦ Πατρὸς τὸ γεννᾷν · ὅταν δὲ πρὸς τὸν Υἱὸν , καὶ δύναμιν καὶ γέννησιν παθητικὴν δεῖ νοεῖνΤδιον γὰρ αὐτοῦ τὸ γεννᾶσθαι κατὰ τοὺς θεολόγους · γεννώμενος γὰρ , τὸ εἶναι λαμβάνει διὰ γεννήσεως , καὶ διὰ τοῦτο Υἱός . Οὐκ εὐσεβὲς δ´ ἅν εἴη λέγειν , ὅτι τὸ γεννᾷν λαμβάνει διὰ γεννήσεως , οὐ γὰρ καὶ Πκτήρ . Ὃ δὴ καὶ οὗτος ἀναγκαζόμενος ὁμολογεῖν , λέγει τὴν γεννητικλν δύναμιν διδοσθαι τῷ Υἱῷ , οὐχ ὡς δύναμιν , ἀλλ ὡς τελειότητα . Ἀρκεῖ μὲν οὖν ἴσως ὅτι καὶ αὐτὸς ὡμολόγει μὴ ὡς δύναμιν τὴν γεννητικὴν δίδοσθαι τῷ Υἱῷ , ἀλλ´ ὡς τελειότητα · ἔλεγε δ´ ὅμως ἐς δεῆ ρο , ὅτι τὴν γεννητικὴν δύναμιν ἔχει ὁ Υἱὸς , ἤτοι τὴν τοῦ γεννᾷν , ἀντιφάσκων ἑαυτῷ · καὶ οὐ μέχρι τούτου , ἀλλὰ καὶ τῷ Πνεύματι μεταδίδοσθαί φησι τῆς γεννητικῆς τε καὶ προβλητικῆς , οὐκ οἶδ´ ὅ τι παθὼν καὶ πόθεν κινηθείς εἰς τοσαύτην ἀτοπίαν ἐμπεσεῖν , καὶ τὰς θείας ὑποστάσεις οὕτως ἀτιμάσαι δυνάμεων ἀνενεργήτων κοινωνοὺς ἀξιώσας αὐτὰς εἰπεῖν , ὃν τρόπον καὶ τὸ βρέφος λέγομεν δυνάμει γραμματικὸν , ὡς τὸ Πνεῦμα αὖ ἐκ δυνάμεως προελθεῖν , ᾗ δυνάμει ὅτε ἐγεννᾶτο ὁ Υἱὸς , οὕπω τὴν ἐνέργειαν ἐχούσῃ συνημμένην αὐτῆς ἀλλὰ τοῦ Υλοῦ γεννηθέντος ταύτην λαβούσῃ , καὶ ὅσα τοιαῦτα ἐτερατεύετο . Νομίσειε δ´ ἄν τις ἴσως ὅτι , ἵνα μὴ ἡ τῆς οὐσίας Ἀνότης διασπασθείη δεδιὼς τὸν λόγον οὗτω διέθετο , καὶ τὰς δυνάμεις ταύτας τελειότητας τῆς φύσεως ήγούμενος , ἐπίσης τῇ θείᾳ τῶν προσώπων Τριάδε διενείματο · ἀλλ´ οὐκ ἐπίσης , εἴπερ τῷ Πατρὶ μὲν μόνῳ μετὰ τῆς ἐνεργείας , τοῖς δὲ λοιποῖς ἀπράκτους καὶ κοινὰς δίδωσι · διὸ καὶ σφόδρα περιπέπτωκεν , ἧθεν λίαν ἐξέφευγε . Πῶς γὰρ ἂν τῆς αὐτῆς εἴη οὐσίας , τὰ μὴ τῇ αὐτῇ τελειότητι ἐπίσης ἐνεργοῦντα Ἐἰ δὲ ἀρκεῖ πρὸς τὴν ἑνότητα τῆς οὐσίας τὸ ἔχειν τὸν Υἱὸν τὴν γεννητικὴν ἄνευ ἐνεργείας , διότι συνέζευκται τῇ γεννήσει , τὸ δὲ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἔχει καὶ ἀμφοτέρας δίχα καὶ αὐτὸ τῶν ἐνεργειῶν , τίς ἡ άνάγκη τοῦ ἔχειν τὸν Υἱὸν τὴν προβλητικὴν μετὰ τῆς ἐνεργείας , πολλῶν ἐντεῦθεν ἀτόπων φυομένων · Ἐσώζετο γὰρ ἂν καὶ οὕτως ἡ τῆς οὐσίας ἑνότης ᾗ σλνανωνίΕεσθαι δοκεῖ . πρὸς τῷ καὶ τὰ ἄτοπα σιωᾶσθαι . Ἀλλὰ μᾶλλον εἰ σύνεστιν ἡ γέννησις τῇ ἑαυτῆς δυνάμει , ἡ δὲ γέννησις κατ´ ἐνέργειαν οὐ δέδοται τῷ Υἱῷ οὐδὲ τῷ Πνεύματι , οὐδὲ ἡ δύναμις αὐτῆς , οὐδὲ τῷ Υἱῷ ἄρα ἅμα τῷ προῖόντι , ὡς ὁ λόγος διὰ τῶν ἁγίων ἀπεδόθη . ΕἶΘʹ ὥσπερ αὐτὸς ἑαυτὸν ἀνατρέπων , Ὡς μεταδίδωσι , φησὶν , ὁ Πατὴρ τοῖς ἐξ αὐτοῦ τῶν δυνάμεων , ὡς τελειοτήτων μόνον , οὐχ ὡς δυνάμεων . Καὶ τίς ἂν εἴη τελειότης ἐν τῷ Θεῷ , μὴ καὶ ἔργῳ τελειουμένη , ἢ καθ´ ἡν οὐδέποτε ἐνεργεῖ , ἢ ἐνέργειά ἐστι ; Πότερον οὖν ἦν βέλτιον τὰς προακτικὰς δυνάμεις τῶν θείων προσώπων ἐνὶ προσώπῳ τῷ πατρικῷ ἀφορίζειν , ἵν´ ἐκεῖνο μόνον ᾗ πρωάγον , τὰ δὲ λοιπὰ προαγόμενα καὶ ἐν ἀρχῇ ἔλεγε καλῶς τοῦτο λέγων , τὰς δ´ ἀνταποκρινομένας παθητικὰς ἀποδιδόναι τούτοις , οὐχ ἧττον δυναμένας εἰς τὸν τῆς ἰσότητος λόγον , οὐδὲν γὰρ εἰς τιμὴν τοῦ γεννῆσαι Θεὸν τὸ ἐκ Θεοῦ γεννηθῆναι , ὡσαύτως δὲ καὶ περὶ τοῦ Πνεύματος · ἢ ἵνα μόνον καὶ τὸν Υἱὸν προβολέα κατασκευάσῃ τὰς προακτικὰς δυνάμεις , αἶ ὡς ἰδιότητες ὑποστατικαὶ , καὶ τοῦ πατρικοῦ προσώπου συστατικαὶ , καὶ τῷ Πατρὶ μόνῳ λογίζονται , δοῦναι τοῖς ἐξ αὐτοῦ προῖοῦσι , καὶ μετὰ τὸ τὸν λατέρα στερῆσαι τῷν ἑαυτοῦ ; Τότε καὶ τὰς ἐξ αὐτοῦ
Lemmas: μέν , οὐ εἰμί δέ , ὅς οὐδείς μᾶλλον λύω ὁ ἀπορία , ἢ συνδέω καρτερός . καί πρός μέν ὁ πρῶτος ὁ ἀπορία , ὅς καί φθάνω νῦν ἐκ τίθημι , λύσις ἀποδίδωμι οὗτος . ΟΡ . ὁ πατήρ ὁ υἱός γεννάω , ὁ γεννητικός δύναμις , καθάπερ λέγω , ὁ γέννησις συνάπτω ὁ εμυος δύναμις ἢ ὁ υἱός , καί ὁ ἑξῆς Αγαλλιανός πρός ὁ δή καί ἐγώ ἀνταποκρίνομαι λέγω οὔτως · μία γέννησις οἶδα ὁ λόγος καλέω ἐν πατήρ καί υἱός , οὐ ὡσαύτως ἐν ἄμφω θεωρέω . ὁ μέν γάρ ἀπό ὁ γεννάω λαμβάνω ἐνεργητικός εἰμί καί συνᾴδω ὁ συμπλέκω γνωριστικός ὁ πατήρ ὄνομα , ὁ δέ ἀπό ὁ γεννάω καί συμφωνέω ὁ υἱός ὄνομα γεννητής ὑπόστασις σημαίνω , οὖον γεννητικός . ὡσαύτως οὖν καί ὁ δύναμις ὁ πρός ὁ γεννάω διαφέρω ὁ πρός ὁ γεννάω δύναμις . ὅς ὁ μέν ἕστiν ἐν ὁ πατήρ , ὁ δέ ἐν ὁ υἱός . καί καθάπερ ὁ εἰμί ὁ πατήρ καί ὁ εἰμί ὁ υἱός εἷς εἰμί καί τατός , ἀλ οὖον προσήκω ὁ υἱός εἰμί πατήρ , οὐδέ ὁ ἀνάπαλιν · οὕτως εἰμί καί ὁ ἄλλος πᾶς τίθημι εἰμί ὁ γεννητικός δύναμις ἐν πατήρ καί ὕω καί ὁ γέννησις , ἀλλά ὁ ὅρος διαφέρω ἀναφορικός διακρίνω , ὡς καί ὁ ἄλλος πᾶς εἷς εἰμί ἐν πατήρ καί υἱός , πλήν ὁ μέν κατά ὁ ὁ δίδωμι ἀναφορά , ὁ δέ κατά ὁ ὁ λαμβάνω · καί οὔτως οὔτε ὁ ἐν ὁ πατήρ γέννησις ἢ ἐν πατήρ δεῖ εἰμί ἐν ὁ υἱός , ἵνα μή πατήρ ὁ υἱός εἰμί , οὔτε ὁ ἐν ὁ υἱός ἤ εἰμί ἐν υἱός δεῖ εἰμί ἐν ὁ πατήρ , ἵνα μή υἱός ὁ πατήρ γίγνομαι . Αργυρόπουλος . ὡς δέ καί ὁ δύναμις ὁ γεννητικός . Αγαλλιανός . εἰμί μέν οὖν ὁ πατήρ δίδωμι ὁ υἱός ὁ γέννησις ὅς γεννάω , καί ὁ πρός αὐτός δύναμις , ἐσθίω εἄν καί ὁ υἱός γεννάω · εἰμί δέ μή γεννάω ὁ υἱός , οὐδέ τοιαύὶ ὁ αὐτός δίδωμι δύναμις καί ἐνέργεια , ἀλ ἢ ἄρα ὁ ἀντίκειμαι πως , ἤγουν ὁ ὁ γεννάω δύναμις , καί ὁ παθητικός γέννησις . οὗτος οὖν λέγω ὅτι ὁ γέννησις συνάπτω ὁ ἑαυτοῦ δύναμις ὅς ὁ υἱός γεννάω ἐκ ὁ πατήρ , πότερος γέννησις καί πότερος οὔναμιν δεῖ νοέω ὁ ἐνεργητικός λάμνω , ἢ ὁ παθητικός ; μή διορίζω γάρ οὗτος , ἄπορος πάντως ὁ λόγος εἰμί . ἀλλά κατά ὁ θεμέλιος ὁ πίστις , καί ὡς ὑπαγορεύω ὁ ἀληθής , εὐσεβής εἄν εἰμί λέγω ὡς ὅταν ὁ λόγος πρός ὁ πατήρ ὁ ἀπόβλεψις ἔχω , ἐκλαμβάνω δεῖ ὁ δύναμις καί ὁ γέννησις ἐνεργητικός · ἴδιος γάρ εἰμί ὁ πατήρ ὁ γεννάω · ὅταν δέ πρός ὁ υἱός , καί δύναμις καί γέννησις παθητικός δεῖ νοεῖνΤδιον γάρ αὐτός ὁ γεννάω κατά ὁ θεολόγος · γεννάω γάρ , ὁ εἰμί λαμβάνω διά γέννησις , καί διά οὗτος υἱός . οὐ εὐσεβής δδʹ ὅς εἰμί λέγω , ὅτι ὁ γεννάω λαμβάνω διά γέννησις , οὖον γάρ καί Πκτήρ . ὅς δή καί οὗτος ἀναγκάζω ὁμολογέω , λέγω ὁ γεννητικλν δύναμις δίδωμι ὁ υἱός , οὐ ὡς δύναμις , ἀλλ' ὡς τελειότης . ἀρκέω μέν οὖν ἴσως ὅτι καί αὐτός ὁμολογέω μή ὡς δύναμις ὁ γεννητικός δίδωμι ὁ υἱός , ἀλ ὡς τελειότης · λέγω δδʹ ὅμως εἰς δήω ροʹ , ὅτι ὁ γεννητικός δύναμις ἔχω ὁ υἱός , ἤτοι ὁ ὁ γεννάω , ἀντιφάσκω ἑαυτοῦ · καί οὖον μέχρι οὗτος , ἀλλά καί ὁ πνεῦμα μεταδίδωμι φημί ὁ γεννητικός τε καί προβολικός , οὐ οἶδα ὅς τίς πάσχω καί πόθεν κινέω εἰς τοσοῦτος ἀτοπία ἐμπίπτω , καί ὁ θεῖος ὑπόστασις οὕτως ἀτιμάζω δύναμις ἀνενεργητέω κοινωνός ἀξιόω αὐτός εἶπον , ὅς τρόπος καί ὁ βρέφος λέγω δύναμις γραμματικός , ὡς ὁ πνεῦμα αὖος ἐκ δύναμις προέρχομαι , ὅς δύναμις ὅτε γεννάω ὁ υἱός , οὔπω ὁ ἐνέργεια ἔχω συνάπτω αὐτός ἀλλά ὁ Ὕλας γεννάω οὗτος λαμβάνω , καί ὅσος τοιοῦτος τερατεύομαι . νομίζω δδʹ ἄν τις ἴσως ὅτι , ἵνα μή ὁ ὁ οὐσία ανοος διασπάω δείδω ὁ λόγος οὗτος διατίθημι , καί ὁ δύναμις οὗτος τελειότης ὁ φύσις ἡγέομαι , ἐπίσης ὁ θεῖος ὁ πρόσωπον τριάς διανέμω · ἀλ οὐ ἐπίσης , εἴπερ ὁ πατήρ μέν μόνος μετά ὁ ἐνέργεια , ὁ δέ λοιπός ἄπρακτος καί κοινός δίδωμι · διό καί σφόδρα περιπίπτω , αἴθω λίαν ἐκφεύγω . Πῶς γάρ εἄν ὁ αὐτός εἰμί οὐσία , ὁ μή ὁ αὐτός τελειότης ἐπίσης ἐνεργέω εἰμί δέ ἀρκέω πρός ὁ ἑνότης ὁ οὐσία ὁ ἔχω ὁ υἱός ὁ γεννητικός ἄνευ ἐνέργεια , διότι συζεύγνυμι ὁ γεννάω , ὁ δέ πνεῦμα ὁ ἅγιος ἔχω καί ἀμφότερος δίχα καί αὐτός ὁ ἐνέργεια , τίς ὁ ἀνάγκη ὁ ἔχω ὁ υἱός ὁ προβλητικός μετά ὁ ἐνέργεια , πολύς ἐντεῦθεν ἄτοπος φύω · σῴζω γάρ εἄν καί οὕτως ὁ ὁ οὐσία ἑνότης ὅς σλνανωνίΕεσθαι δοκέω . πρός ὁ καί ὁ ἄτοπος σιωᾶσθαι . ἀλλά μᾶλλον εἰμί σύνειμι ὁ γέννησις ὁ ἑαυτοῦ δύναμις , ὁ δέ γέννησις κατ´ ἐνέργεια οὖον δίδωμι ὁ υἱός οὐδέ ὁ πνεῦμα , οὐδέ ὁ δύναμις αὐτός , οὐδέ ὁ υἱός ἄρα ἅμα ὁ πρόειμι , ὡς ὁ λόγος διά ὁ ἅγιος ἀποδίδωμι . εἴθε ὥσπερ αὐτός ἑαυτοῦ ἀνατρέπω , ὡς μεταδίδωμι , φημί , ὁ πατήρ ὁ ἐκ αὐτός ὁ δύναμις , ὡς τελειότητα μόνος , οὐ ὡς δύναμις . καί τίς εἄν εἰμί τελειότης ἐν ὁ Θεός , μή καί ἔργον τελειόω , ἢ καθ´ ἐάν οὐδέποτε ἐνεργέω , ἢ ἐνέργεια εἰμί ; πότερος οὖν εἰμί ἀγαθός ὁ προακτικός δύναμις ὁ θεῖον πρόσωπον ἐν πρόσωπον ὁ πατρικός ἀφορίζω , ὅς ἐκεῖνος μόνος ὅς προάγω , ὁ δέ λοιπάς προάγω καί ἐν ἀρχή λέγω καλῶς οὗτος λέγω , ὁ δδʹ ἀνταποκρίνομαι παθητικός ἀποδίδωμι οὗτος , οὐ κακός δύναμαι εἰς ὁ ὁ ἰσότης λόγος , οὐδείς γάρ εἰς τιμή ὁ γεννάω θεός ὁ ἐκ Θεός γεννάω , ὡσαύτως δέ καί περί ὁ πνεῦμα · ἢ ἵνα μόνος καί ὁ υἱός προβολεύς κατασκευάζω ὁ προακτικός δύναμις , ἀεί ὡς ἰδιότης ὑποστατικός , καί ὁ πατρικός πρόσωπον συστατικός , καί ὁ πατήρ μόνος λογίζομαι , δίδωμι ὁ ἐκ αὐτός πρόειμι , καί μετά ὁ ὁ λατέρα στερέω τῷ ἑαυτοῦ ; τότε καί ὁ ἐκ αὐτός