cogPG.PG158 554
ἐστιν ὑπόθεσις , ἣν μετ´ εὐλαβείας ἀποδέχεσθαι χρὴ , οὐ λόγῳ ταύτην ἀνθρωπίνῳ διορθουμένους παρανομεῖν εἰς τὰ μέγιστα , καὶ ἵνα μόνον ἓν εἴπωμεν μόνον ὑποστατικὸν τοῦ Πατρὸς τὴν πατρότητα , καὶ οὕτω τὴν προβολὴν ἢ τὴν πνεῦσιν κοινοποιήσωμεν τῷ Υἱῷ , ἐπεισοδιῶδές τι καὶ παρέλκον αὐτήν ἀποφαίνειν · ὅπου γε οὐδὲ τοὺς διδασκάλους εὐρίσκομεν διακεκριμένως , καὶ ὡς δύο ταῦτα νοοῦντας ἐν τῷ Πατρὶ , ἀλλ´ ὡς μίαν ὑποστατικὴν ἰδιότητα , ἢ προσωπικὴν τελειότητα , ἀποδιδόντας αὐτῷ τὴν πατρότητα , ἢ τὴν καρπογονίαν , ἢ τὴν θεογονίαν , ἢ τὴν αἰτίαν , ἤ τι τῶν λοιπῶν . Οὐδὲ γὰρ εἰκῇ Γρηγόριος τὸ Πατὴρ ὄνομα εἰς γεννήτορα ἀντέπτυξε καὶ προβο λέα . Ἐν μὲν γὰρ τῇ πρὸς τὸν Υἱὸν παραθέσει δηλοῖ τὸν γεννῶντα · ὅταν δὲ ἁπλῶς λέγηται Πατὴρ , ὡς . αἴτιον , φησὶ , τῆς ἐν Υἱῷ καὶ Πνεύματι θεωρουμένης θεότητος ἐκλαμβάνεται · διὰ τοῦτο καὶ μόνος Πατὴρ , ἤτοι μόνος αἴτιος καὶ οὐ μετὰ συζυγίας . Ὡς τοίνυν ὑφιστῶσαι τὸ πατρικὸν πρόσωπον , πατρότης καὶ προβολὴ , ἃ δὴ κοινῶς αὖθις ὑπὸ τῷ τῆς πατρότητος , ἢ καὶ βούλει γε , τῷ τῆς ἀγεννησίας ὀνόματι τὸ πατρικὸν χαρακτηρίζουσι πρόσωπον καὶ τελειότητές εἰσι τοῦ πατρικοῦ τρόπον τινὰ , οὐ γὰρ μόνον τῆς φύσεως τελειότης ᾗ ἐστιν ἁπλῶς ὁτιοῦν , ἀλλὰ καὶ τῆς ὑποστάσεως ᾗ ἐστι τόδε τι · διὸ καὶ ἰδιότητας οἱ διδάσκαλοι τὰς μὲν τῆς θείας καλοῦσι φύσειως , τὰς δὲ ἑκάστης τῶν ὑποστάσεων . Ὡς γοῦν τελειότητές τινες οὖσαι αἱ ὑποστατικαὶ ἰδιότητες , ᾗ εἰσι συστατικαὶ προσώπων , καὶ ἀρχαὶ τῶν ἐνεργειῶν , εἰσὶ καὶ τῶν δυνάμεων καὶ προόδων ἔτι , εἴτε ( τῶν ἐνεργετικῶς , εἴτε τῶν παθητικῶς νοουμένων καὶ οὕτως εἰ τὸ πατρι κὸν ὑφίστησι πρόσωπον ἐν τῷ μκοινωνήτῳ εἶναι ἡ θεογονία καὶ ἡ πατρότης , καὶ ἡ τῆς θεότητος ἀρχὴ καὶ τὸ αἴτιον , καὶ ὅ τι βούλοιτό τις τῶν τοιουτοτρόπων , ὧν ἕκαστον σααῃνεία · ἔνενα εἰς πατρότητα καὶ πνεῦσιν διαιροῦμεν , τὰς εἰδικῶς λεχομένας διὰ τὰ προαγόμενα . Ἡ δὲ ὑποστατικὴ λδιότης ἀρχὴ τῶν τοῦ προσώπου ἐνεργειῶν ἐστι καὶ υνάμεων , ᾗ τοιάδε πρόσωπόν ἐστι , ἐκείνης οὔσης ἀκοινωνήτου , καὶ ταῦτα πάντα ἀκοινώνητα εἶναι χρή . Καὶ τῶν μὲν ἰδιοτήτων τῆς φύσεως κοινωνουμένων τοῖς ἐκ Πατρὸς , ἀληθές ἐστιν εἰπεῖν , ὅτι τῷ τρόπῳ διενήνοχε μόνον · καὶ τῷ μὲν Πατρὶ πηγαίως καὶ ἀναιτίως καὶ τὰ τοιαῦτα , ἀγαθότης γὰρ καὶ σοφία καὶ δημιουργικὴ δύναμις καὶ τὰ τοιαῦτα ἕν εἰσιν ἀριθμῷ ἐν Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι , μετὰ ταύτης μέντοι τῆς εἰρημένης διαφορᾶς , ἄτι ἐκεῖθέν εἰσιν αὐτοῖς συμφυῶς · τῶν δὲ τῆς ὑποστάσεως ἱδίων ἀκοινωνήτως ὄντων ἐν τῷ Πατρὶ κόμπος ἄλλος καὶ κτύπος μόνον ἐκεῖνα πάντα πὰ ῥήματα , ὅσα συμφορήσας ἐκτέθεικεν . Ἔνθεν τοι καὶ ὡς ἐληλεγμένα καὶ τοῖς πρόσθεν εἰρημένοις , ἐατέον ἡμῖν ἐστιν αὐτὰ συντομίας φροντίζουσιν . ΑΓΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ . Παράγων τοίνυν ὁ Πατὴρ τὸν Υἱὸν δίδωσιν αὐτῷ τὴν θείαν οὐσίαν , καὶ ὅσαι πως αὐτῆς τελειότητες , ὡστε καὶ τὴν γεννητικὴν καὶ τὴν προβλητικὴν ἅμα δύναμιν · τῆς γὰρ αὐτῆς οὐσίας τὰ πρόσωπα , καὶ τὰς αὐτὰς ἔχει ὃήπουθεν τελειότητας . ΑΓΑΛΛΙΑΝΟΣ . Ὑπέρευγε . Καὶ πῶς , ὦ θαυμάσιε , γεννητικὸν ἄρα καὶ προβλητικὸν τὸ πρόσωπον τοῦ Υἱοῦ ἡ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ; Ἡ ἔσται τι γεννητικὴν δύναμιν ἔχον , οὐ γεννητικὸν , ἢ γεννητικόν τι ἔσται , ἐν τοῖς θείοις . γεννῶν δὲ οὐδέποτε , ἀλλὰ ψεῦδός ἐστι τὸ καθόλου . Δίδωσι μέντοι τὴν θείαν οὐσίαν αὐτοῖς ὁ Πατὴρ . καὶ ὅσαι τῆς φύσεως τελειότητες , οὐ μὴν τὴν γεννητικὴν ἢ προβλητικὴν δύναμιν · οὐ γάρ τε φύσεως ἀπλῶς εἰσι τελειότητες , ἀλλὰ τοῦ πατρικοῦ προσώπαυ ὡς ἰδιότης αὐτοῦ · διὸ καὶ ἀκοινωνήτως εἰσὶν ἐν τῶ Πατοὶ ὡς δέδεικται . Τὰ γὰρ θεοπρεπῆ μόνου » ὅλῃ τῇ θεαρχίᾳ πρόσεστι , καὶ τὰ ὅλῃ τῇ θεαρχίᾳ πρέποντα ταῦτ´ ἂν εἶεν αἱ θεοπρεπεῖς τελειότητες . σα δὲ αὖ μὴ ὅλῃ θεαρχίᾳ πρόσεστι , προσωπικαί εἰαιν ἰδιότητες · καὶ ἅπερ ἰδίως ἑνὶ πρέπει προσώ . πι οὐκ ἂν τῆς σύσεως λέγοιντο τελειότητες , ἐπεὸ τὰ θεῖα πρόσωπα πάντα αὕτη διαλαμβάνει , ἀλλὰ μᾶλλον ὡς ἐν τῷ προσώπῳ εἰσὶν ἐκείνῳ , καὶ οὕτως δν εἶεν μᾶλλον προσωπικαί . ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ . Ἀλλὰ μὴν ὅθʹ Υιὸς παρήγετο ἐκ Πατρὸς , οὐ νοεῖται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐκ τοῦ Πατρὸς ὡς προβολέως παράγεσθαι · προεπινοεῖται γὰρ ὁ Πατὴρ ᾗ Πατὴρ , τοῦ προβολέως ἡ προβολεὺς , ὡς ἐλέγετο . ΚΑΓΑΛΑΙΑΝΟΣ . Αλλὰ τρὺναντίον ἀπέδειξεν ὁ λόγος , ὅτι τοῦ Υἱοῦ προῖόντος ἐκ τοῦ Πατρὸς ἧᾗ γεννήτωρ ἐστὶν ὁ Πατὴρ , ἅμα καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐκ τοῦ αὐτοῦ Πατρὸς ὡς προβολέως πρόεισι . Καὶ ἐν τῷ Πατρὶ μὲν γεννήτωρ οὐ προεπινοεῖται ᾗ ἐν Πατρὶ , ἀλλὰ διότι τὸν Υἱὸν τοῦ Πνεύματος προεπινοοῦμεν ἐκ τῆς τῶν ὀνομάτων ἀκολουθίας τοῦ πατρικοῦ τε καὶ κἱικοῦ συνελκομένης τῆς γενικῆς τοῦ Πατρὸς σημασίας , ἢ σημαίνει τὸν αἴτιον , εἰς τὴν εἰδικὴν ᾗ βούλεται τὸν γεννῶντα . Ἐντεῦθεν καὶ τὸν γεννήτορα τοῦ προβολέως προεπινοοῦμεν . Δεῖ γὰρ ᾧ πρὸς τὸ ἐπινοούμενον ὁ Πατὴρ πρόσωπον ἀναφέρεται , τοῦτο καὶ ἐν τῷ Πατρὶ προεπινοεῖν ἡμᾶς τοῦ ᾧ πρὸς τὸ λαιπὸν ἀναφέρεται , ὡς ἂν οἰκείως πάντα ἀποδιδοῖ το , κἀν ταῖς προεπινοίαις αὐταῖς . Καὶ μηδὲν ἀπᾷδον ταῖς ἰδιότησι τῶν προσώπων συμβαίνει διὰ τὸ μὴ δύνασθαι τὰ ἅμα ὄντα καὶ προῖόντα νοεῖν ἅμα καὶ λέγειν , ἀλλ´ ἐφεξῆς , ὅς ἐστιν ὁ τρόπος τῆς ἡμετέρας νοήσεως , οὐ διὰ τὸ τὴν γεννητικὴν δύναμιν φθάνειν ἐν τῷ Πατρὶ τελειουμένην τῷ ἔργῳ πρὸν ἂν ἐν αὐτῷ , καὶ ἡ προβλητικὴ ἔργῳ τελειωθῆ . Ὁ δὲ πέπονθε θαυμάσιον οἷον · προεπινοεῖ γὰρ ἐν Πατρὶ τὴν πατρότητα τῆς προβολῆς , ὡς καὶ ἐν Πατρὶ τῷ προτέρῳ καὶ ὑστέρῳ διακρινομένας δήπου , καὶ τάξει τὴν μὲν προηγεῖσθαι , τὴν δ´ ἐπιγίνεσθαι πιστεύει ἀκολούθως τῆ τάξει τῶν δυνάμεων καὶ τῶν ἐνεργειῶν κατ´ αὐτὴν , ὅπερ ἐξέβαλλεν αὐτὸν εἰς τὸ μηδὲ ἅμα εἶναι πατρότητα καὶ προβολὴν ἀποφαίνεσθαι , διὰ τὸ μὴ εὐσεβῶς ἐκεῖνο τιθέναι · οὗ
Lemmas: εἰμί ὑπόθεσις , ὅς μετέ εὐλάβεια ἀποδέχομαι χρή , οὖον λόγος οὗτος ἀνθρώπινος διορθόω παρανομέω εἰς ὁ μέγας , καί ἵνα μόνος εἷς εἶπον μόνος ὑποστατικός ὁ πατήρ ὁ πατρότητα , καί οὗτος ὁ προβολή ἢ ὁ πνεῦσις κοινοποιώ ὁ υἱός , ἐπεισοδιώδης τίς καί παρέλκω αὐτός ἀποφαίνω · ὅπου γε οὐδέ ὁ διδάσκαλος εὑρίσκω διακεκριμένως , καί ὡς δύο οὗτος νοέω ἐν ὁ πατήρ , ἀλ ὡς εἷς ὑποστατικός ἰδιότης , ἢ προσωπικός τελειότης , ἀποδίδωμι αὐτός ὁ πατρότητα , ἢ ὁ καρπογονία , ἢ ὁ θεογονία , ἢ ὁ αἴτιος , ἤ τίς ὁ λοιπός . οὐδέ γάρ εἰκῇ Γρηγόριος ὁ πατήρ ὄνομα εἰς γεννήτωρ ἀντέπτυξε καί προβο λέα . ἐν μέν γάρ ὁ πρός ὁ υἱός παράθεσις δηλόω ὁ γεννάω · ὅταν δέ ἁπλόος λέγω πατήρ , ὡς . αἴτιος , φημί , ὁ ἐν υἱός καί πνεῦμα θεωρέω θεότης ἐκλαμβάνω · διά οὗτος καί μόνος πατήρ , ἤτοι μόνος αἴτιος καί οὖον μετά συζυγία . ὡς τοίνυν ὑφίστημι ὁ πατρικός πρόσωπον , πατρότης καί προβολή , ὁ δή κοινῶς αὖθις ὑπό ὁ ὁ πατρότης , ἢ καί βούλομαι γε , ὁ ὁ ἀγεννησία ὄνομα ὁ πατρικός χαρακτηρίζω πρόσωπον καί τελειότης εἰμί ὁ πατρικός τρόπος τις , οὖον γάρ μόνος ὁ φύσις τελειότης ὅς εἰμί ἁπλόος ὁστισοῦν , ἀλλά καί ὁ ὑπόστασις ὅς εἰμί ὅδε τίς · διό καί ἰδιότης ὁ διδάσκαλος ὁ μέν ὁ θεῖος καλέω φύσιος , ὁ δέ ἕκαστος ὁ ὑπόστασις . ὡς γοῦν τελειότης τις εἰμί ὁ ὑποστατικός ἰδιότης , ὅς εἰμί συστατικός πρόσωπον , καί ἀρχή ὁ ἐνέργεια , εἰμί καί ὁ δύναμις καί πρόοδος ἔτι , εἴτε ( ὁ ἐνεργετικῶς , εἴτε ὁ παθητικός νοέω καί οὕτως εἰμί ὁ πατήρ κόος ὑφίστημι πρόσωπον ἐν ὁ μκοινωνήτῳ εἰμί ὁ θεογονία καί ὁ πατρότης , καί ὁ ὁ θεότης ἀρχή καί ὁ αἴτιος , καί ὅς τίς βούλομαι τις ὁ τοιουτότροπος , ὅς ἕκαστος σααῃνεία · ἔνειμι εἰς πατρότητα καί πνεῦσις διαιρέω , ὁ εἰδικός λέγω διά ὁ προάγω . ὁ δέ υποστατικός λδιοτω ἀρχή ὁ ὁ πρόσωπον ἐνέργεια εἰμί καί υνάμεων , ὅς τοιόσδε πρόσωπον εἰμί , ἐκεῖνος εἰμί ἀκοινώνητος , καί οὗτος πᾶς ἀκοινώνητος εἰμί χρή . καί ὁ μέν ἰδιότης ὁ φύσις κοινωνέω ὁ ἐκ πατήρ , ἀληθής εἰμί εἶπον , ὅτι ὁ τρόπος διαφέρω μόνος · καί ὁ μέν πατήρ πηγαῖος καί ἀναίτιος καί ὁ τοιοῦτος , ἀγαθότης γάρ καί σοφία καί δημιουργικός δύναμις καί ὁ τοιοῦτος εἷς εἰμί ἀριθμός ἐν πατήρ καί υἱός καί ἅγιος πνεῦμα , μετά οὗτος μέντοι ὁ εἴρω διαφορά , αὔγ-ασμα ἐκεῖθεν εἰμί αὐτός συμφυῶς · ὁ δέ ὁ ὑπόστασις ἴδιος ἀκοινώνητος εἰμί ἐν ὁ πατήρ κόμπος ἄλλος καί κτύπος μόνος ἐκεῖνος πᾶς πη ῥῆμα , ὅσος συμφορέω ἐκτίθημι . ἔνθεν ὅς καί ὡς ἐλέγχω καί ὁ πρόσθεν εἴρω , ἐατέος ἐγώ εἰμί αὐτός συντομία φροντίζω . Ο . παράγω τοίνυν ὁ πατήρ ὁ υἱός δίδωμι αὐτός ὁ θεῖος οὐσία , καί ὅσος πως αὐτός τελειότης , ὡστε καί ὁ γεννητικός καί ὁ προβλητικός ἅμα δύναμις · ὁ γάρ αὐτός οὐσία ὁ πρόσωπον , καί ὁ αὐτός ἔχω ὁράω τελειότης . Αγαλλιανός . ὑπερεύγομαι . καί πῶς , εἰμί θαυμάσιος , γεννητικός ἄρα καί προβλητικός ὁ πρόσωπον ὁ υἱός ὁ ὁ ἅγιος πνεῦμα ; ὁ εἰμί τίς γεννητικός δύναμις ἔχω , οὖον γεννητικός , ἢ γεννητικός τίς εἰμί , ἐν ὁ θεῖον . γεννάω δέ οὐδέποτε , ἀλλά ψεῦδος εἰμί ὁ καθόλου . δίδωμι μέντοι ὁ θεῖος οὐσία αὐτός ὁ πατήρ . καί ὅσος ὁ φύσις τελειότης , οὖον μήv ὁ γεννητικός ἢ προβλητικός δύναμις · οὖον γάρ τε φύσις ἀπλόος εἰμί τελειότης , ἀλλά ὁ πατρικός προσοράω ὡς ἰδιότης αὐτός · διό καί ἀκοινώνητος εἰμί ἐν ὁ πατέω ὡς δείκνυμι . ὁ γάρ θεοπρεπής μόνος » ὅλος ὁ θεαρχία πρόσειμι , καί ὁ ὅλος ὁ θεαρχία πρέπω ταῦ εἄν ἄγω ὁ θεοπρεπής τελειότης . σός δέ αὖος μή ὅλος θεαρχία πρόσειμι , προσωπικός ἰά ἰδιότης · καί ὅσπερ ἰδίως εἷς πρέπω πρόσειμι . πεῖ οὐ εἄν ὁ σῦσις λέγω τελειότης , ἕπω ὁ θεῖον πρόσωπον πᾶς οὗτος διαλαμβάνω , ἀλλά μᾶλλον ὡς ἐν ὁ πρόσωπον εἰμί ἐκεῖνος , καί οὕτως δν ἄγω μᾶλλον προσωπικός . Αργυρόπουλος . ἀλλά μήv ὅτι υἱός παράγω ἐκ πατήρ , οὖον νοέω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ἐκ ὁ πατήρ ὡς προβολεύς παράγω · προεπινοέω γάρ ὁ πατήρ ὅς πατήρ , ὁ προβολεύς ὁ προβολεύς , ὡς λέγω . ΚΑΓΑΛΑΙΑΝΟΣ . αλλά τρὺναντίον ἀποδείκνυμι ὁ λόγος , ὅτι ὁ υἱός προῖω ἐκ ὁ πατήρ ἄγω γεννήτωρ εἰμί ὁ πατήρ , ἅμα καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ἐκ ὁ αὐτός πατήρ ὡς προβολεύς πρόειμι . καί ἐν ὁ πατήρ μέν γεννήτωρ οὖον προεπινοέω ὅς ἐν πατήρ , ἀλλά διότι ὁ υἱός ὁ πνεῦμα προεπινοέω ἐκ ὁ ὁ ὄνομα ἀκολουθία ὁ πατρικός τε καί ἱκνέομαι συνέλκω ὁ γενικός ὁ πατήρ σημασία , ἢ σημαίνω ὁ αἴτιος , εἰς ὁ εἰδικός ὅς βούλομαι ὁ γεννάω . ἐντεῦθεν καί ὁ γεννήτωρ ὁ προβολεύς προεπινοέω . Δεύς γάρ ὅς πρός ὁ ἐπινοέω ὁ πατήρ πρόσωπον ἀναφέρω , οὗτος καί ἐν ὁ πατήρ προεπινοέω ἐγώ ὁ ὅς πρός ὁ λαιπως ἀναφέρω , ὡς εἄν οἰκεῖος πᾶς ἀποδίδωμι ὁ , ἐν ὁ προεπίνοια αὐτός . καί μηδείς ἀπᾴδω ὁ ἰδιότης ὁ πρόσωπον συμβαίνω διά ὁ μή δύναμαι ὁ ἅμα εἰμί καί πρόειμι νοέω ἅμα καί λέγω , ἀλ ἐφεξῆς , ὅς εἰμί ὁ τρόπος ὁ ἡμέτερος νόησις , οὖον διά ὁ ὁ γεννητικός δύναμις φθάνω ἐν ὁ πατήρ τελειόω ὁ ἔργον πρόειμι εἄν ἐν αὐτός , καί ὁ προβολικός ἔργον τελειόω . ὁ δέ πάσχω θαυμάσιος οἷος · προεπινοέω γάρ ἐν πατήρ ὁ πατρότητα ὁ προβολή , ὡς καί ἐν πατήρ ὁ πρότερος καί ὕστερος διακρίνω δήπου , καί τάξις ὁ μέν προηγέομαι , ὁ δδʹ ἐπιγίγνομαι πιστεύω ἀκόλουθος τῆ τάξις ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια κατ´ αὐτός , ὅσπερ ἐκβάλλω αὐτός εἰς ὁ μηδέ ἅμα εἰμί πατρότητα καί προβολή ἀποφαίνω , διά ὁ μή εὐσεβής ἐκεῖνος τίθημι · ὅς