cogPG.PG158 545
ΙθΙΟ ὑποστάσεως ἡ καρπογονία εἴτουν θεογονία , φυσική πις πάντως ἐστὶν ἰδιότης αὐτοῦ . Ὅθεν δῆλον ὡς οὐ βούλονται οἱ διδάσκαλοι δύο γονιμότητας , καὶ δύο δυνάμεις διακεκριμένας καὶ ἀρχὰς τεταγμένας εἶναι εν τῶ Πατὸὶ , ὡς ἀνάξιον τῆς θεολογίας καὶ ἐπικίν . δυνον · οὐδὲ τὴν γεννητικὴν δύναμιν καὶ ταῦτα προσεπινοουμένην , καὶ τὴν προβλητικὴν μαθόντες πρότερον , οὕτω καὶ τὰ κατ´ αὐτὰς προαγόμενα προσηγορεύκασιν , ἀλλὰ μᾶλλον Υἱὸν Θεοῦ μαθόντες εἰναι τὸν Λόγον αὐτοῦ , καὶ Πνεῦμα ἅγιον ἄῤῥητόν τινα τρόπον , καὶ αὐτὸ τὴν ὕπαρξιν ἔχον , ἐξ αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς , εἰκότως καὶ δύναμίν τινα διὰ τὴν τοῦ λόγου σαφήνειαν ἐνόησαν τῷ Πατρὶ καρπογόνον . Καὶ γονιμότητα τῇ πρὸς τοὺς καρποὺς ἀποβλέψει διχαζομένην δύο ὄντας , ἐν δὲ τῷ Πατρὶ τῷ τῆς ἕξεως τρόπῳ συνειλημμένως τε καὶ ἑνοειδῶς νοουμένην . Καὶ πολλῷ μᾶλλον ᾗ φησι περὶ τῆς τὼν ὕντων δημιουργίας ὁ ἱερὸς Διονύσιος , ὅτι τὰς πάντων αἰτίας ἐν ἑαυτῷ μονοειδῶς ὁ θεῖος λόγος προείληφξν . Καὶ ὁ Κύριλλός φησι , διὰ μιᾶς δυνάμεως τὸν Θελν τὰς ποικίλας τῶν ὄντων φύσεις δημιουργεῖν , διὸ καὶ τὰ ἐξ αὐτοῦ προῖόντα φυσικῶς οὐ τάξει τινὶ τοιαύτης προῖέναι ἐθέσπισαν , οἷα ἂν εἴη τῶν ἄλλων τῶν ἀφ´ ἑνὸς προῖόντων , ἐν οἷς τὸ τῷ πρώτῳ πλησιέστε ρον αἴτιόν ἐστι τρόπον τινὰ τῶν ποῤῥωτέρω , οὐδὲ προεπινοεῖσθαι τὸν γεννήτορα τοῦ προβολέως ἐν αὐτῷ τῷ Πατρί · οὐδὲ τὴν γεννητικὴν τῆς προβλητικῆς δυνάμεως , οὐδὲ ἄλλο τι τῶν τοιούτων παρέδωκαν ἡμῖν , πᾶσαν τὴν θεολογίαν ἣκριβωκότες . Πῶς γὰρ οἱ ἅμα τε καὶ ἀμέσως προΐέναι καὶ ἄμσω καὶ προσεχῶς ἐκ τοῦ Πατρὸς διδάξαντες , τό γε εἰς τὴν γόνιμον καὶ προακτικὴν ἦκον δύναμιν τοῦ Πατρός ; γὰρ Διονύσιος οὐ ῥίζαν καὶ στέλεχος καὶ ἄνθος εἰπεν , ἀλλ´ ὅτι ὁ Υἱὸς . καὶ τὸ Πνεῦμα βλαστοὶ θεό φυτοι , ἐκ μιᾶς δηλονότι ἀνισχόντες ῥίζης ὅμα καὶ ομέσως καὶ προσεχῶς ἄμφω · ἢ δύο ἄνθη , ἐν ἑνὶ βλαστῷ δηλαδὴ , ὅτε βλαστόν τὸν Πατέρα δεῖ νοεῖν , ἅμα δύο ἄνθη προάγοντα , μηδέτερον θατέρου πρότεΕον ἢ προσεχέστερον ἢ ὑπερούσια φῶτα ἐκ μιᾶς λαμπάδος ἀναλάμποντα . Καὶ ταῦτά φησι πρὸς τῶν ἕερῶν λογίων παρειληφέναι , οὐκ ἀφ´ ἑαυτοῦ νομοθετεῖν . Καὶ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος πρὸς Εὐάγοιον γράφων φησὶν , Οἱονεί τινες τοῦ Πατρὸς ἀκτῖνες απεστάλησαν εἰς ἡμᾶς ὅ τε φεγγώδης Ἰησοῦς καλὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . Καὶ μετ´ ὀλίγον · Τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ Σωτὴρ ὁ ἡμέτερος καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ἡ δίδυμος τοῦ Πατρὸς ἀκτὶς , τῷ ὡς ἐξ ἑνὸς δηλαδὴ λλίου τοῦ Πατρὸς ἅμα ἀπαστράπτειν ἄμφω . Ἀλλὰ καὶ δίῤῥυτον ποταμὸν ὡνομάζει τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Πνεῦμα , ἐκ μιᾶς πηγῆς τοῦ Πατρὸς δηλοδὴ προῖόντα . Καὶ οἱ ἄλλοι δὲ πάντες τοῖς τοιούτοις χρῶνται ὁμοίως , οἷς ἂν ἐμφήνειαν ἅμα τὴν προαγωγὴν εἶναι Υἱοῦ τε καὶ Πνεύματος , καὶ ἀμέσως καὶ προσεχῶς ἐκ Πατρὸς , καὶ ἄμφω τὰ δεύτερα φέροντα τῇ ἀποβλέψει τῆς κοινῆς σφῶν αὐτῶν αἰτίας , ἐξ ὧν συμπροΐασιν ὡς αἰτιατὰ μόνον , κατ´ ἄλλο δ´´ οὐδέν . Ἀλλ´ ἡ ἄρῥητος τοῦ Θεοῦ σοφία τὴν ἀσθένειαν τῆς ἡμετέρας εἰδυῖα φύτεως , καὶ ὅτι οὐχ οἷα τε ἔσται ἡ ἡμετέρα νόησις , καὶ ὁ λόγος σύναμα ἐκεῖννοεῖν τε καὶ λέγειν , οὐδὲ γὰρ οὐδὲ ἑν αὐτῷ τῷ νοεῖν καὶ λέγειν ὅτι σύναμα τοδὶ ἐστὶ , καὶ τοδὶ δυνάμεθα , μὴ καὶ θάτερον θατέρου προνοεῖν καὶ προεκφέρειν δυοῖν ὄντων κατὰ τὰς ὑποστάσεις , ὅιὰ τοῦτο τὴν τάξιν ταύτην παρέδωκεν ἐν τῷ περὶ σοῦ βαπτίσματος , λόγῳ , λόγοις ἴσως καὶ ἄλλοις τισὶν ἀναγκαίοις καὶ εὐσεβέσι προταχθέντος τοῦ Υἱοῦ τῆς τοῦ Πνεύματος ὑποστάσεως , κατὰ τὸν μέγαν Βασίλειον ἐν τῇ πρὸσν τὰς κανονικὰς φάσκοντα · Γέγραπται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐκ τοῦ Θεοῦ · εἰ δὲ ἐκ τοῦ Θεοῦ , πῶς πρεσβύτερόν ἐστι τὸ ἐξ οὗ ἐστι ; Τίς δὲ καὶ ἡ παράνοια ἑνὸς , ὄντος τοῦ ἀγεννήτου , ἀλλ´ ὅτι λέγειν τοῦ ἀγεννήτου ἀνώτερον , ἀλλ´ οὐδὲ τοῦ Μονογενοῦς πρότερον ; οὐδὲν γὰρ μέσον Υἱοῦ καὶ Παυρός . Ἔνθα καὶ ἄλλην ἀποδίδωσι αἰτίαν τοῦ μὴ λέγεεν πρότερον τὸ Πνεῦμα τοῦ Μονογενοῦς , καὶ οὐ τὴν αὐτὴν ἣν εἴρηκεν ἐπὶ τοῦ Πατρός . Ἐκεῖ μὲν γὰρ , φησὶν , ἡ αἰτία κωλύει , οὐ γάρ τι ἂν εἴη πρότερον τὸ ἐξ οὗ ἐστιν · ἐνταῦθα δὲ οὐ τοιοῦτόν τί ἐστι , φησὶν , ἀλλ´ ἡ ἄμεσος σχέσις τοῦ Πατρὸς ὀνόματος πρὸς τὸν Υἱόν . Εἶτα ἐπάγει · Ὥστε ἡ περὶ τὴν τάξιν καινοτομία αὐτῆς τῆς ὑπάρξεως ἀθέτησιν ἔχει , καὶ ὅλης τῆς πίστεως ἄρνησιν . Τὴν δὲ τοιαύτην τάξιν ἔλαβεν ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς . Προλαβὼν γὰρ ἔφη , « Τέτακται δὲ ὡς ἐν Εὐαγγελίοις δεδιδάγμεθα παρὰ τοὺ ΙΚυρίου εἰπόντος , Πορευθέντες βαπτίζετε εἰς τὸ ὅνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἀνίου iΛνεόματος . Ταύτην οὖν τὴν τάξιν τὴν διὰ τὰ εἰρη μένα τοῖς θείοις ὀνόμασι γινομένην δεῖν φασιν ἀκαινοτόμητον εἶναι , καὶ μήτε ἐν τῷ βαπτίσματι μήτε ἀλλαχοῦ μεταποιεῖσθαι . Οὐ μὲν οὖν τάξιν εἴρηκεν ὁ διδάσκαλος , ἢ ἄλλος τι τῶν θεολόγων , ἣν ἐξεῦρεν ἡ καινὴ αὔτη θεολογίαβάθμοῖς τισι καὶ προηγήσεσι συντεθειμένην , τῶ προτέραν εἶναι δηλαδὴ τὴν παραγωγὴν , ὡς αὐτός φησι , τοῦ Υἱοῦ τῆς τοῦ Πνεύματος ὑποστάσεως , τῳ προηγεῖσθαι τὴν γεννητικὴν δύναμιν ἐν τῷ Πατρὶ , ἀρχὴν οὖσαν τοῦ Υἱοῦ , τῆς προβλητικῆς ἀρχῆς οὔσης τοῦ Πνεύματος , οὐδὲ τῷ πρότερον εἶναι τὸν γεννήτορα τοῦ προβολέως , τῷ προηγεῖσθαι τὸν νοῦν θτοι τὴν μνήμην , ὡς ὁ πρὸς ὃν ὁ λόγος ἔφη τῆς βουλήσεως Ταῦτα γὰρ οὐδὲ εἰς νοῦν τοῖς θεολόγοις ἀνέβη · πῶς γὰρ ἂν εἰς μυρίας ἀτοπίας ἐκφέροντα ; καίτοι τὰς ἀτοπίας καὶ αὐτὸς φεύγειν μεγαλαυχῶν , ἔστιν οὖ τὴν προεπίνοιαν ἐπιχρώννυσι . Λέγουσι μὲν οὖν οἱ ἅγιοι προεπινοεῖσθαι τὸν Πατέρα τοῦ Υἱοῦ ὡς αἴτιον , ἵνα τὴν τοῦ χρόνου προήγησιν ἀνέλωσιν · ἀλλ´ οὐ διὰ τὸ προεπινοεῖσθαι καὶ αἴτιόν φασι τοῦ Υἱοῦ . Ἀλλ´ αἴτιον μέν εἶναι ὑπόκειται καὶ τὸ προτετάχθαι ὡς αἴτιον ὡσαύτως · τὸ δὲ πρότερον τὸν χρόνον τῶ προτέρῳ τῆς ἐπινοίας διακρούονται . Ἐφ´ ὧν δὲ ἡ κατὶ τὴν αἰτίαν τάξις ἀμφισβητεῖται , ἡ προεπίνοια πρὸς τὸ δεῖξαι ταύτην οὐκ ἐξαρκεῖ . Ἐπὶ δὲ τῶν δυνὸεων ἅς φησιν , ἡ προεπίνοια δὲ πολλῷ μᾶλλον ἀλυσιτελὴς πρὸς τὴν χρείαν αὐτῷ , εἰ καὶ δοίη τις εἶναι δύο δυνάμεις ταύτας ἐν τῷ Πατρί .
Lemmas: Ι ὑπόστασις ὁ καρπογονία εἴτουν θεογονία , φυσικός Πῖς πάντως εἰμί ἰδιότης αὐτός . ὅθεν δῆλος ὡς οὖον βούλομαι ὁ διδάσκαλος δύο γονιμότητα , καί δύο δύναμις διακρίνω καί ἀρχή τάσσω εἰμί εν ὁ πατέω , ὡς ἀνάξιος ὁ θεολογία καί επικις . δύο · οὐδέ ὁ γεννητικός δύναμις καί οὗτος προσεπινοεω , καί ὁ προβλητικός μανθάνω πρότερος , οὗτος καί ὁ κατ´ αὐτός προάγω προσαγορεύω , ἀλλά μᾶλλον υἱός Θεός μανθάνω εἰναι ὁ Λόγος αὐτός , καί πνεῦμα ἅγιος ἄρρητος τις τρόπος , καί αὐτός ὁ ὕπαρξις ἔχω , ἐκ αὐτός ὁ Θεός καί πατήρ , εἰκότως καί δύναμις τις διά ὁ ὁ λόγος σαφήνεια νοέω ὁ πατήρ καρπογόνος . καί γονιμότητα ὁ πρός ὁ καρπός1 ἀπόβλεψις διχάζω δύο εἰμί , ἐν δέ ὁ πατήρ ὁ ὁ ἕξις τρόπος συνειλημμένως τε καί ἑνοειδής νοέω . καί πολύς μᾶλλον ὅς φημί περί ὁ ὅς ὕω δημιουργία ὁ ἱερός Διονύσιος , ὅτι ὁ πᾶς αἴτιος ἐν ἑαυτοῦ μονοειδής ὁ θεῖος λόγος προείληφξν . καί ὁ Κύριλλος φημί , διά εἷς δύναμις ὁ Θελν ὁ ποικίλος ὁ εἰμί φύσις δημιουργέω , διό καί ὁ ἐκ αὐτός πρόειμι φυσικός οὖον τάξις τις τοιοῦτος προΐημι θεσπίζω , οἷος εἄν εἰμί ὁ ἄλλος ὁ ἀφή εἷς πρόειμι , ἐν ὅς ὁ ὁ πρῶτος πλησιάζω ἀντίμοιρος αἴτιος εἰμί τρόπος τις ὁ πρόσω , οὐδέ προεπινοέω ὁ γεννήτωρ ὁ προβολεύς ἐν αὐτός ὁ πατήρ · οὐδέ ὁ γεννητικός ὁ προβολικός δύναμις , οὐδέ ἄλλος τίς ὁ τοιοῦτος παραδίδωμι ἐγώ , πᾶς ὁ θεολογία ἀκριβόω . Πῶς γάρ ὁ ἅμα τε καί ἀμέσως προΐημι καί ἄμσω καί προσεχῶς ἐκ ὁ πατήρ διδάσκω , ὁ γε εἰς ὁ γόνιμος καί προακτικός ἔκω δύναμις ὁ πατήρ ; γάρ Διονύσιος οὖον ῥίζα καί στέλεχος καί ἄνθος εἶπον , ἀλ ὅτι ὁ υἱός . καί ὁ πνεῦμα βλαστός θεός φυτός , ἐκ εἷς δηλονότι ἀνέχω ῥίζα Όμα καί ὄμνυμι καί προσεχῶς ἄμφω · ἢ δύο ἄνθος , ἐν εἷς βλαστός δηλαδή , ὅτε βλαστάνω ὁ πατήρ δεῖ νοέω , ἅμα δύο ἄνθος προάγω , μηδέτερος θατέρου προτείνω ἢ προσεχής ἢ υπερούσιος φάος ἐκ εἷς λαμπάς ἀναλάμπω . καί οὗτος φημί πρός ὁ ἐράω λόγιος παραλαμβάνω , οὐ ἀφή ἑαυτοῦ νομοθετέω . καί Γρηγόριος ὁ Θεολόγος πρός Εὐάγοιον γράφω φημί , οἱονεί τις ὁ πατήρ ἀκτίς ἀποστέλλω εἰς ἐγώ ὅς τε φεγγώδης Ἰησοῦς Καλί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . καί μετέ ὀλίγος · ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ Σωτήρ ὁ ἡμέτερος καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ὁ δίδυμος ὁ πατήρ ἀκτίς , ὁ ὡς ἐκ εἷς δηλαδή λίλος ὁ πατήρ ἅμα ἀπαστράπτω ἄμφω . ἀλλά καί ῥᾴδιος ποταμός ὀνομάζω ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα , ἐκ εἷς πηγή ὁ πατήρ δηλοδὴ πρόειμι . καί ὁ ἄλλος δέ πᾶς ὁ τοιοῦτος χράω ὁμοίως , ὅς εἄν ἐμφαίνω ἅμα ὁ προαγωγή εἰμί υἱός τε καί πνεῦμα , καί ἀμέσως καί προσεχῶς ἐκ πατήρ , καί ἄμφω ὁ δύο φέρω ὁ ἀπόβλεψις ὁ κοινός σφεῖς αὐτός αἴτιος , ἐκ ὅς συμπροΐημι ὡς αἰτιατός μόνος , κατ´ ἄλλος δδʹ οὐδείς . Ἀλ ὁ ἄρρητος ὁ Θεός σοφία ὁ ἀσθένεια ὁ ἡμέτερος οἶδα φύτης , καί ὅτι οὐ οἷος τε εἰμί ὁ ἡμέτερος νόησις , καί ὁ λόγος σύναμα ἐκεῖνος τε καί λέγω , οὐδέ γάρ οὐδέ ἑν αὐτός ὁ νοέω καί λέγω ὅτι σύναμα ὅδε εἰμί , καί ὅδε δύναμαι , μή καί ἕτερος θατέρου προνοέω καί προεκφέρω δύο εἰμί κατά ὁ ὑπόστασις , οἶος οὗτος ὁ τάξις οὗτος παραδίδωμι ἐν ὁ περί σύ βάπτισμα , λόγος , λόγος ἴσως καί ἄλλος τις ἀναγκαῖος καί εὐσεβής προτάσσω ὁ υἱός ὁ ὁ πνεῦμα ὑπόστασις , κατά ὁ μέγας Βασίλειος ἐν ὁ πρόσειμι ὁ κανονικός φάσκω · γράφω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ἐκ ὁ Θεός · εἰμί δέ ἐκ ὁ Θεός , πῶς πρέσβυς εἰμί ὁ ἐκ ὅς εἰμί ; Τῖς δέ καί ὁ παράνοια εἷς , εἰμί ὁ ἀγέννητος , ἀλ ὅτι λέγω ὁ ἀγέννητος ἀνώτερος , ἀλ οὐδέ ὁ Μονογενώ πρότερος ; οὐδείς γάρ μέσος υἱός καί παῦρος . ἔνθα καί ἄλλος ἀποδίδωμι αἴτιος ὁ μή λέγω πρότερος ὁ πνεῦμα ὁ Μονογενώ , καί οὖον ὁ αὐτός ὅς εἴρω ἐπί ὁ πατήρ . ἐκεῖ μέν γάρ , φημί , ὁ αἰτία κωλύω , οὖον γάρ τίς εἄν εἰμί πρότερος ὁ ἐκ ὅς εἰμί · ἐνταῦθα δέ οὖον τοιοῦτος τίς εἰμί , φημί , ἀλ ὁ ἄμεσος σχέσις ὁ πατήρ ὄνομα πρός ὁ υἱός . εἶτα ἐπάγω · ὥστε ὁ περί ὁ τάξις καινοτομία αὐτός ὁ ὕπαρξις ἀθέτησις ἔχω , καί ὅλος ὁ πίστις ἄρνησις . ὁ δέ τοιοῦτος τάξις λαμβάνω ἀπό ὁ θεῖος γραφή . προλαμβάνω γάρ φημί , « τάσσω δέ ὡς ἐν Εὐαγγέλιος διδάσκω παρά ὅς Κύριος εἶπον , πορεύω βαπτίζω εἰς ὁ ὄνομα ὁ πατήρ καί ὁ υἱός καί ὁ ἄνιος iλνεομα . οὗτος οὖν ὁ τάξις ὁ διά ὁ εἴρω Μένα ὁ θεῖον ὄνομα γίγνομαι δήω φημί ἀκαινοτόμητος εἰμί , καί μήτε ἐν ὁ βάπτισμα μήτε ἀλλαχοῦ μεταποιέω . οὖον μέν οὖν τάξις εἴρω ὁ διδάσκαλος , ἢ ἄλλος τίς ὁ θεολόγος , ὅς ἐξευρίσκω ὁ καινός οὗτος θεολογίαβάθμοῖς τις καί προήγησις συντίθημι , ὁ πρότερος εἰμί δηλαδή ὁ παραγωγή , ὡς αὐτός φημί , ὁ υἱός ὁ ὁ πνεῦμα ὑπόστασις , ὁ προηγέομαι ὁ γεννητικός δύναμις ἐν ὁ πατήρ , ἀρχή εἰμί ὁ υἱός , ὁ προβολικός ἀρχή εἰμί ὁ πνεῦμα , οὐδέ ὁ πρότερος εἰμί ὁ γεννήτωρ ὁ προβολεύς , ὁ προηγέομαι ὁ νόος τίθημι ὁ μνήμη , ὡς ὁ πρός ὅς ὁ λόγος φημί ὁ βούλησις οὗτος γάρ οὐδέ εἰς νόος ὁ θεολόγος ἀναβαίνω · πῶς γάρ εἄν εἰς μυρίος ἀτοπία ἐκφέρω ; καίτοι ὁ ἀτοπία καί αὐτός φεύγω μεγαλαυχέω , εἰμί οὖον ὁ προεπίνοια ἐπιχρώννυμι . λέγω μέν οὖν ὁ ἅγιος προεπινοέω ὁ πατήρ ὁ υἱός ὡς αἴτιος , ἵνα ὁ ὁ χρόνος προήγησις ἀναιρέω · ἀλ οὖον διά ὁ προεπινοέω καί αἴτιος φημί ὁ υἱός . Ἀλ αἴτιος μέν εἰμί ὑπόκειμαι καί ὁ προτάσσω ὡς αἴτιος ὡσαύτως · ὁ δέ πρότερος ὁ χρόνος ὁ πρότερος ὁ ἐπίνοια διακρούω . Ἐφ´ ὅς δέ ὁ κράς ὁ αἴτιος τάξις ἀμφισβητέω , ὁ προεπίνοια πρός ὁ δείκνυμι οὗτος οὐ ἐξαρκέω . ἐπί δέ ὁ δυνοεω ὅς φημί , ὁ προεπίνοια δέ πολύς μᾶλλον ἀλυσιτελής πρός ὁ χρεία αὐτός , εἰμί καί δήω τις εἰμί δύο δύναμις οὗτος ἐν ὁ πατήρ .