cogPG.PG158 62
θαύμαζε δὲ εἴγε ποτίμων ὄντων τῶν εἰς τὴν θλασσαν εἰσρεόντων ὑδάτων ἀλμυρὰ μόνη αὕτη καὶ ἄποτος δείκνυται . Διὰ γὰρ τὴν καπνώδη ἀναθυμίασιν παρακειμένην αὐτῇ καὶ οἰονεὶ παρακαίουσάν τε καὶ παραφρύγουσαν , καὶ τὴν ἀλμυρὰν αὐτῇ ἐμποιοῦσαν ποιότητα , ὥσπερ τι περίττωμα τὸ ἁλμυρὸν ὕδωρ ὑφίσταται . Ἔδει μὲν οὐν καὶ τὸν τῶν ποταμῶν ὕδωρ ἐξατμιζόμενον καὶ παραφλεγόμενον ἁλμυρὸν δείκνυσθαι · ἀλλ´ ἡ διηνεκὴς κίνησις τοῦτο οὐ συγχωρεῖ . Ἐκείνη δὲ ἐν τόπῳ κοίλῳ περιλιμνάζουσα καὶ ἐφ´ ἑαυτῆς ἑστῶσα , ἑτοιμοπαθής ἐστι τοῖς αἰτίοις τῆς ἁλμυρότητος . Τοῦτον μέντοι σὸν λόγον ἐπιβεβαιοῖ καὶ ὁ Δαμασκηνὸς Ἰωάννης λέγων · « Ὁ μὲνζοῦν Ὡκεανὸς πότιμος ὤν καὶ γλυκύτατος ἐπιχορηγεῖ τὸ ὕδωρ τῇ θαλάσσῃ · χρονίζων δὲ ὅμως καὶ ἑστὼς ἀκίνητος πικρόσὅγίνεται , τοῦ ἡλίου ἀεὶ τὸ λεπτότερον ἀνιμωμένου καίπερ ἐκ τῶν σιφώνων , ὅθεν καὶ τὰ νέφη συνίστανται καὶ οἱ ὄμβροι γίνονται διὰ τῆς διηθήσεως γλυκαινομένου τοῦ ὕδατος . » Οὕτω μὲν οὖν καὶ ὁ θειότατος Ἀναστάσιος ὁΣιναΐτης ἐν τῇ Ἐξαημέρῳ αὐτοῦ διέξεισι λέγων · « Ἡ δὲ θάλασσα γλυκεῖα ἦν κατ´ ἀρχὰς καὶ νᾶμα πότιμον ἔχουσα · ὕστερον δὲ τῷ χρόνῳ καὶ τοῖς στοιχείοις τὴν ἀλλοίωσιν ταύτην ἐδέξατο . » Ὁ γὰρ ῆλιος , ὡς εἴρηται , τῇ οἰκείᾳ θερμότητι ἐξατμίζων τὴν θάλασσαν , καὶ τὸ γλυκύτερον ἕλκων καὶ κουφίζων πρὸς τὸν ἀέρα , κάτω τὸ ἀλμυρώτερον ἐᾷ καὶ βαρύτερον . Ὅτι δὲ παχύτερόναστι τὸ θαλάττιον ὕδωρ τῶν ποταμίων ὑδάτων , αὐτὸ τὸ πρᾶγμα παρίστησιν · ἐν μὲν γὰρ τοῖς ποταμοῖς οὐ δύνανται πλοῖα βαρὺν ἔχοντα φόρτον πλεῖν , ἐν δὲ τῇ θαλάσσῃ ἐλαφρῶς ταῦτα βαστάζονται διὰ τὴν ὑποκειμένην παχύτητα . Πρὸς τούτοις δὲ καὶ τοῦτο δέον εἰδέναι σε , ὅτι πάντα τὰ ὕδατα τά τε πηγιμαῖα καὶ φρεατιαῖα ἐκ τῆς θαλάττης ἔχουσι τὰς ἀρχάς . Ἡ γὰρ γειτονοῦσα τῇ θαλάσσῃ γῆ διάτρητός ἐστι καὶ ὑπόνομος , ὥσπερ τινὰς φλέβας ἔχουσα , δι´ ὧν ἐκ τῆς θαλάσσης δεχομένη τὰ ὕδατα τὰς πηγὰς ἀναδίδωσι . Πρὸς οὐν τὴν ποιότητα τῆς γῆς καὶ τὸ τῶν πηγῶν ὕδωρἄνεισι . Κατὰ τοῦτο καὶ ὕδατα ὀξώδη ἢ ἐλαιώδη τεφρώδη , καὶ ὅσα τοιαῦτα · τὰ πάντα γὰρ τῆς ποιότητος ἐκεῖθεν μετέχουσιν ἀφ´ ἧς γῆς διέρχονταί τε καὶ ἀνέρχονται . Οὕτω μὲν οὗν καὶ τὰ θερμὰ ὕδατα διὰ πυρώδους γῆς διερχόμενα , ὡς ὁ μέγας φησὶ Βασίλειος , ἢ στενοχωρούμενα καὶ βίᾳ ῥηγνύμενα , τὴν ζέσιν ἐκεῖθεν ἐφέλκονται . Αἱ μέντοι μεγάλαι πηγαὶ διὰ τοῦτο καὶ μᾶλλον ἐν ὄρεσι γίνονται , ὅτι μέχρι καὶ αὐτῆς τῆς τοῦ ὄρους γίνεται κορυφῆς ἡ ἀπὸ τοῦ βάθους ὁλκὴ καὶ ἀναθυμίασις . καὶ μᾶλλον εἰ σομφῶδες τύχῃ τὸ ὄρος εἶναι καὶ πρὸς τὴν ὁλκὴν ἐπιτήδειον . Εἶτα καταῤῥέον ἔνθεν κἀκεῖθεν τὸ ὕδωρ , καὶ ἔν τινι τόπῳ συῤῥεῦσαν , τὴν γῆν ἐκεῖσε ῥήγνυσι καὶ οὕτω μετὰ βίας ἐξέρχεται · Ἀένναος δὲ ἡ πηγὴ , ὅτι καὶ διηνεκὴς ἡ ἀπὸ τοῦ βάθους παρὰ τοῦ ἡλίου ὁλκή . Καὶ μαρτυροῦσι τῷ λόγῳ τὰ μέγιστα τῶν ὁρῶν , ὅ τε Καύκασος , ὁ Παρναοοὸς , ἡ Πυρήνη . καὶ ὅσα τοιτῦτα · μέγις.ον
Lemmas: θαυμάζω δέ εἰ πότιμος εἰμί ὁ εἰς ὁ θλάω εἰσρέω ὕδωρ ἁλμυρός μόνος οὗτος καί ἄποτος δείκνυμι . Ζεύς γάρ ὁ καπνώδης ἀναθυμίασις παράκειμαι αὐτός καί οἱονεί παρακαίω τε καί παραφρύγω , καί ὁ ἁλμυρός αὐτός ἐμποιέω ποιότης , ὥσπερ τίς περίττωμα ὁ ἁλμυρός ὕδωρ ὑφίστημι . δέω μέν ὀν καί ὁ ὁ ποταμός ὕδωρ ἐξατμίζω καί παραφλέγω ἁλμυρός δείκνυμι · ἀλ ὁ διηνεκής κίνησις οὗτος οὖον συγχωρέω . ἐκεῖνος δέ ἐν τόπος κοῖλος περιλιμνάζω καί ἐφίημι ἑαυτοῦ ἵστημι , ετοιμοπασχω εἰμί ὁ αἴτιος ὁ ἁλμυρότης . οὗτος μέντοι σός λόγος ἐπιβεβαιόω καί ὁ Δαμασκηνός Ἰωάννης λέγω · « ὁ μένω Ὠκεανός πότιμος εἰμί καί γλυκύς ἐπιχορηγέω ὁ ὕδωρ ὁ θάλασσα · χρονίζω δέ ὅμως καί ἵστημι ἀκίνητος πικροσογιγνομαι , ὁ ἥλιος ἀεί ὁ λεπτός ἀνιμάω καίπερ ἐκ ὁ σίφων , ὅθεν καί ὁ νέφος συνίστημι καί ὁ ὄμβρος γίγνομαι διά ὁ διήθησις γλυκαίνω ὁ ὕδωρ . » οὕτως μέν οὖν καί ὁ θεῖος Ἀναστάσιος Σιναΐτης ἐν ὁ Ἐξαήμερος αὐτός διέξειμι λέγω · « ὁ δέ θάλασσα γλυκύς εἰμί κατ´ ἀρχή καί νᾶμα πότιμος ἔχω · ὕστερος δέ ὁ χρόνος καί ὁ στοιχεῖον ὁ ἀλλοίωσις οὗτος δέχομαι . » ὁ γάρ ἥλιος , ὡς εἴρω , ὁ οἰκεῖος θερμότης ἐξατμίζω ὁ θάλασσα , καί ὁ γλυκύς ἕλκω καί κουφίζω πρός ὁ ἀήρ , κάτω ὁ ἀλμυρός ἐάω καί βαρύς . ὅτι2 δέ παχύς ὁ θαλάσσιος ὕδωρ ὁ Ποταμίων ὕδωρ , αὐτός ὁ πρᾶγμα παρίστημι · ἐν μέν γάρ ὁ ποταμός οὖον δύναμαι πλοῖον βαρύς ἔχω φόρτος πλέω , ἐν δέ ὁ θάλασσα ἐλαφρός οὗτος βαστάζω διά ὁ ὑπόκειμαι παχύτης . πρός οὗτος δέ καί οὗτος δήω οἶδα σύ , ὅτι πᾶς ὁ ὕδωρ ὁ τε πηγιμαῖος καί φρεατιαῖος ἐκ ὁ θάλασσα ἔχω ὁ ἀρχή . ὁ γάρ γειτονέω ὁ θάλασσα γῆ διάτρητος εἰμί καί ὑπόνομος , ὥσπερ τις φλέψ ἔχω , δις ὅς ἐκ ὁ θάλασσα δέχομαι ὁ ὕδωρ ὁ πηγή ἀναδίδωμι . πρός ὀν ὁ ποιότης ὁ γῆ καί ὁ ὁ πηγή ἄδωρα . κατά οὗτος καί ὕδωρ ὀξώδης ἢ ἐλαιώδης τεφρώδης , καί ὅσος τοιοῦτος · ὁ πᾶς γάρ ὁ ποιότης ἐκεῖθεν μετέχω ἀφή ὅς γῆ διέρχομαι τε καί ἀνέρχομαι . οὕτως μέν ἐν καί ὁ θερμός ὕδωρ διά πυρώδης γῆ διέρχομαι , ὡς ὁ μέγας φημί Βασίλειος , ἢ στενοχωρέω καί βία ῥήγνυμι , ὁ ζέσις ἐκεῖθεν ἐφέλκω . ὁ μέντοι μέγας πηγή διά οὗτος καί μᾶλλον ἐν ὄρος γίγνομαι , ὅτι μέχρι καί αὐτός ὁ ὁ ὄρος γίγνομαι κορυφή ὁ ἀπό ὁ βάθος ὁλκή καί ἀναθυμίασις . καί μᾶλλον εἰμί σομφώδης τυγχάνω ὁ ὄρος εἰμί καί πρός ὁ ὁλκή ἐπιτήδειος . εἶτα καταρρέω ἔνθεν ἐκεῖθεν ὁ ὕδωρ , καί ἐν τις τόπος συρρέω , ὁ γῆ ἐκεῖσε ῥήγνυμι καί οὗτος μετά Βίας ἐξέρχομαι · ἀένναος δέ ὁ πηγή , ὅτι καί διηνεκής ὁ ἀπό ὁ βάθος παρά ὁ ἥλιος ὁλκός . καί μαρτυρέω ὁ λόγος ὁ μέγας ὁ ὁράω , ὅς τε Καύκασος , ὁ Παρναοοὸς , ὁ Πυρήνη . καί ὅσος τοιτῦτα · μέγις.ον