cogPG.PG158 537
Πνεῶμα τὸ ἄγιον , ἐκεῖνο δήπου διὰ τούτου δηλοῦσα , τὸ δι´ Υἱοῦ ἐκ Πατρός . Ὡς γὰρ δι´ Υἱοῦ τὸν Πατέρα προτίθησι , καὶ τοῦτον τῆς αὐτῆς ἐνεργείας προκαταρκτικὸν αἴτιον καὶ πηγαῖον καὶ ἄναρχον προεπινοεῖ , οὕτω καὶ τὸ , καὶ ἐξ Υἱοῦ , τὸν μὲν Υἱὸν ξυναίτιον καὶ ἀρχὴν ἐξ ἀρχῆς , τὸν δὲ Πατέρα ὰπλῶς αἴτιον καὶ ἀρχὴν ἄναρχον ἀποφαίνει τοῦ Πνεύματος . Ὅθεν καὶ εἴ που τὸν Υἱὸν ἀρχὴν καὶ αἰτίαν φησὶν , ἢ ξυγχωρεῖ λέγειν , τῆς τοῦ Πνεύματος ὑποστάσεως , καθάπερ ἐν τῷ ὅρῳ τῆς ἱερᾶς καθολικῆς ὀγδόης συνόδου τῆς ἐν Φλωρεντίᾳ γέγραπται , οὐχ ἀπλῶς ἀρχὴν οὐδ´ αἰτίαν αὐτὸν βούλεται εἶναι , ἀλλ´ ἀρχὴν ἐξ ἀρχῆς , καὶ αἰτίαν , ἢ αἴτιον , ὡς ξυναίτιον . Ὥσπερ αὖ πάλιν κἀκεῖνο ἐν τῷ αὐτῷ περιεχόμενον ὅρῳ τὸ , οὕτω κἀκ τοῦ Υίοῦ τὸ Πνεῦμα προβάλλεσθαι καθάπερ καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς , οὐ κατὰ τὸν τρόπον νοεῖ τῆς προόδου , ὥστε σαύτως , ἥτοι πηγαίος καὶ ἀνάρχως καὶ ἀναιτίως , καὶ οἷον ἐξ ἑαυτοῦ τοῦ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα προάγεσθαι , καθάπερ ἐξ αὐτοῦ τοῦ Πατρός · ἀντιφάσει γὰρ περιέπιπτεν , εἰ οὕτως ἐνόει ταυτὶ , καὶ ἐξ Υλρῆ τὸ Πνεῦμα κηρύττουσα , ἀλλὰ κατὰ τὸ ταυτὸν τῆς δυνάμεως , μιᾶς οὔσης τῷ ἀριθμῷ ἐν Πατρὶ καὶ Υἱῷ . διὰ γεννήσεως , ὡς ἐλέγομεν , ἐκ Πατρὸς τῷ Υίῷ διδομένης , καθάπερ καὶ τῆς οὐσίας αὐτῆς . Διὸ καὶ τὸν Υἱὸν ἐκ Πατρὸς παράγειν κηρύττει τὸ Πνεῦμα , καὶ προβάλλοντα αὐτὸν εἶναι ἐκ τοῦ Πατρὸς , καὶ ὄσα τῆς ὁμοίας ἐστὶ δυνάμεως . θʹ . Εἰ δὲ τούτων ὑφ´ ἡμῶν εἰρημένων τις ἀποροῖ , πρῶτον μὲν , Πῶς οὖν ὁ Υἱὸς οὐ γεννᾷ καθάπερ δὴ καὶ προβάλλει , τῆς αὐτῆς μεταλαγχάνων γεννητικῆς δυνάβεως τῷ Πατρὶ ; ἢ πῶς τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον οὕτε προβάλλει , οὔτε γεννᾷ , τῶν δυνάμεων ἑκατέρων οὐσῶν ἐν αὐτῷ , καθάπερ ἐν Πατρὶ καὶ Υἱῷ ; δεύτερον δὲ , Πῶς οὖν οὐ δύο ἀρχαὶ δυοῖν νὄντων τῶν προβαλλόντων , ἢ πῶς οὐ ξυναλοιφή , εἴ δύο μία ἀρχή ; ἴστω πρῶτον μὲν πρὸς τὸ πρότεοον . ὅτι τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν γεννῶντος τῇ γεννητικῇ δυνάμει , καθάπερ ἐλέγομεν , ἡ γέννησις ξυνῆπται τῇ ἑαυτῆς δυνάμει , ᾗ ὁ Υἱὸς γεννᾶται ἐκ τοῦ Πατρός . Ὁμοίως δὲ καὶ τοῦ Πατρὸς δι´ Υίοῦ τὸ Πνεῦμα προβάλλοντος , ἡ προβολὴ ξυνῆπται τῇ ἐαυτῆς καὶ αὐτὴ δυνάμει , ᾗ ἐκ Πατρὸς δι´ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἄγιον ἐκπορεύεται . Οὕτε τοίνυν ὁ Υἱὸς γεννᾷ διὰ ταῦτα . οὔτε τὸ ἅγιον Πνεῦμα γεννᾷ τι , ἢ ἐκπορεύει , . μεταδίδωσι γὰρ ὁ Πατὴρ τῶν εἰρημέ·νων δυνάμεων , τῆς μὲν γεννητικῆς τῷ Υἱῷ , τῆς δὲ γεννητικῆς καὶ προβλητικῆς τῷ ἁγίῳ Πνεύματι , ξυνημμένων ἤδη ταῖς σφῶν αὐτῶν ἐνεργείαις , ὡς τελειοτήτων μόνον , οὐχ ὡς δυνάμεων . ΠρόσεΣἘν τὴν δύναμιν ἐκατέραν ἄπειρον τ καὶ ξυμμετρουμένην τοῖς ἑκ Πατρὸς καὶ αὐτοῖς ἀπείροις οὖσι μιᾷ καὶ τῆ αὐτῆ ἀπειρίᾳ , καὶ ἀεὶ παραγομένοις κατὰ τὴν τῶν θεολόγων φωνήν . Διὸ καὶ ὁ Πατὴρ μιᾷ δυνάμει γεννητικῇ οὐ πλείους μιᾶς υἱικῆς ὑποστάσεως γεννᾷ , οὐθ´ ἑνὸς αὖ μιᾷ δυνάμει προβλητικῇ πλείω παράγτι τὰ Πνεύματα . Ταῦτά τοι καὶ οὐ πλείω τριῶν ἑν τοίε
Lemmas: Πνεῶμα ὁ ἀγάω , ἐκεῖνος δήπου διά οὗτος δηλόω , ὁ δις υἱός ἐκ πατήρ . ὡς γάρ δις υἱός ὁ πατήρ προτίθημι , καί οὗτος ὁ αὐτός ἐνέργεια προκαταρκτικός αἴτιος καί πηγαῖος καί ἄναρχος προεπινοέω , οὗτος καί ὁ , καί ἐκ υἱός , ὁ μέν υἱός συναίτιος καί ἀρχή ἐκ ἀρχή , ὁ δέ πατήρ ἁπλόος αἴτιος καί ἀρχή ἄναρχος ἀποφαίνω ὁ πνεῦμα . ὅθεν καί εἰμί ποῦ ὁ υἱός ἀρχή καί αἴτιος φημί , ἢ συγχωρέω λέγω , ὁ ὁ πνεῦμα ὑπόστασις , καθάπερ ἐν ὁ ὅρος ὁ ἱερός καθολικός ὄγδοος σύνοδος ὁ ἐν Φλωρεντία γράφω , οὐ ἀπλόος ἀρχή οὐδός αἴτιος αὐτός βούλομαι εἰμί , ἀλ ἀρχή ἐκ ἀρχή , καί αἴτιος , ἢ αἴτιος , ὡς συναίτιος . ὥσπερ αὖος πάλιν ἐκεῖνος ἐν ὁ αὐτός περιέχω ὅρος ὁ , οὗτος ἐκ ὁ υἱός ὁ πνεῦμα προβάλλω καθάπερ καί ἐκ αὐτός ὁ πατήρ , οὖον κατά ὁ τρόπος νοέω ὁ πρόοδος , ὥστε σαυος , ἤτοι πηγαίος καί ἄναρχος καί ἀναίτιος , καί οἷος ἐκ ἑαυτοῦ ὁ υἱός ὁ πνεῦμα προάγω , καθάπερ ἐκ αὐτός ὁ πατήρ · ἀντίφασις γάρ περιπίπτω , εἰμί οὕτως νοέω οὗτος , καί ἐκ Υλρῆ ὁ πνεῦμα κηρύσσω , ἀλλά κατά ὁ τατός ὁ δύναμις , εἷς εἰμί ὁ ἀριθμός ἐν πατήρ καί υἱός . διά γέννησις , ὡς λέγω , ἐκ πατήρ ὁ υἱός δίδωμι , καθάπερ καί ὁ οὐσία αὐτός . Διὸ καί ὁ υἱός ἐκ πατήρ παράγω κηρύσσω ὁ πνεῦμα , καί προβάλλω αὐτός εἰμί ἐκ ὁ πατήρ , καί ὅσος ὁ ὅμοιος εἰμί δύναμις . ὁ . εἰμί δέ οὗτος ὑφ´ ἐγώ εἴρω τις ἀπορέω , πρῶτος μέν , Πῶς οὖν ὁ υἱός οὖον γεννάω καθάπερ δή καί προβάλλω , ὁ αὐτός μεταλαγχάνω γεννητικός δυνάβεως ὁ πατήρ ; ἢ πῶς ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ἵημι προβάλλω , οὔτε γεννάω , ὁ δύναμις ἑκάτερος εἰμί ἐν αὐτός , καθάπερ ἐν πατήρ καί υἱός ; δύο δέ , Πῶς οὖν οὖον δύο ἀρχή δύο νὄντων ὁ προβάλλω , ἢ πῶς οὖον συναλοιφή , εἰμί δύο εἷς ἀρχή ; οἶδα πρῶτος μέν πρός ὁ προτίθημι . ὅτι ὁ πατήρ ὁ υἱός γεννάω ὁ γεννητικός δύναμις , καθάπερ λέγω , ὁ γέννησις συνάπτω ὁ ἑαυτοῦ δύναμις , ὅς ὁ υἱός γεννάω ἐκ ὁ πατήρ . ὅμοιος δέ καί ὁ πατήρ δις υἱός ὁ πνεῦμα προβάλλω , ὁ προβολή συνάπτω ὁ ἑαυτοῦ καί αὐτός δύναμις , ὅς ἐκ πατήρ δις υἱός ὁ πνεῦμα ὁ ἀγάω ἐκπορεύω . ἵημι τοίνυν ὁ υἱός γεννάω διά οὗτος . οὔτε ὁ ἅγιος πνεῦμα γεννάω τίς , ἢ ἐκπορεύω , . μεταδίδωμι γάρ ὁ πατήρ ὁ εἴρω δύναμις , ὁ μέν γεννητικός ὁ υἱός , ὁ δέ γεννητικός καί προβολικός ὁ ἅγιος πνεῦμα , συνάπτω ἤδη ὁ σφεῖς αὐτός ἐνέργεια , ὡς τελειότητα μόνος , οὐ ὡς δύναμις . ΠρόσεΣἘν ὁ δύναμις ἑκάτερος ἤπειρος τ καί συμμετρέω ὁ ἐκ πατήρ καί αὐτός ἤπειρος εἰμί εἷς καί τῆ αὐτῆ ἀπειρία , καί ἀεί παράγω κατά ὁ ὁ θεολόγος φωνή . Διὸ καί ὁ πατήρ εἷς δύναμις γεννητικός οὖον πλείων εἷς υιικός ὑπόστασις γεννάω , οὐθ´ εἷς αὖος εἷς δύναμις προβολικός πλείων παράγω ὁ πνεῦμα . ταῦτα ὅς καί οὖον πλείων τρεῖς ἑν τοῖος