cogPG.PG158 112
παρὰ τῆς φύσεως λέγουσιν , ὡς ἐν αὐτῇ τὸν ἡγεμόνα νοῦν ἐνδιαιτᾶσθαι , καθάπερ τινὰ βασιλέα τοῦ παντὸσοὑπερκαθήμενον σιώματος . Οἱ δέ γε τὸ τῆς Ἐκκλησίας πρεσβεύοντες ὀρθόδοξον φρόνημα τὴν κατ´ εἰκόνα Θεοῦ κτισθεῖσαν νοεράν ἡμῶν ψυχὴν ἔν τινι τόπω τοῦ σώματος , ἀσώματον οὖσαν , τοπικῶς περιορίζειν οὐκ ἴσασιν · ὅλη καὶ γὰρ δι´ ὅλου διήκει τοῦ σώματος , ὅλον αὐτὸ ψυχοῦσα καὶ ὅλον ὅλη καταφωτίζουσα . Καὶ καθάπερ ὁ Θεὸς οὗ καὶ κατ´ εἰκόνα δεδημιούργηται αὔτη , οὐ μέρος ἐν μέρει , ἀλλ´ ὅλος ὅλῳ τῷ κόσμῳ κατ´ οὐσίαν περίεστιν , οὕτω καὶ ἡ τοῦ πρωτοτύπου εἰκὼν ἀμερής οὖσα καὶ ἀδιάστατος ἀμερῶς καὶ ἀδιαστάτως ὅλη ὅλῳ τῷ σώματι πρόσεστι . Καὶ τούτου χάριν μὴ θαύμαζε · Ἰστασαι μὲν γὰρ αὕτη ἐφ´ ἑαυτῆς καθάπερ ἡλιακή τις σφαῖρα οὐκ ἔξω τοῦ σώματος , ἀλλ´ ὑπερφυῶς ἐν αὐτῷ , συμπλέκεται δὲ τούτῳ ταῖς ἀφ´ ἑαυτῆς προῖούσαις αὐγαῖς , αἴτινες καὶ τεμνομένου τοῦ σώματος ἀπαθεῖς καὶ ἀδιάτμητοι μένουσιν , ὥσπερ δὴ καὶ τοῦ ἀέρος ταῖς τῶν ἀνέμων πνοαῖς κινουμένου καὶ μεταπίπτοντος τὸ ἡλιακὸν φῶς ἅπαξ αὐτῷ συμπλακὲν οὔτε τομὴν οὔτε ῥεῦσιν οὔτε μετάστασιν ὑφίσταται , Καὶ ὁ μὲν νοῦς ἀσώματός ἐστιν ἀληθῶς καὶ ἀβρατος , ἀλλ´´ ὅμως ὡς ἐν ὀργάνῳ τῷ σώματι τὴν οἰκείαν ἐνέργειαν δείκνυσι . Καὶ εἴωθε μὲν ὁ νοῦς ἐνεργεῖν ἐν οἷς ὑγιῶς τὸ σῶμα διάκειται , ἐπὶ δὲ τῶν ἀσθενῶς ἐχόντων τὴν τεχνικὴν αὐτοῦ δύναμιν δέξασθαι ἄπρακτος πάντη καὶ ἀνενέργητος φαίνεται Πλὴν οὐ καθ´ ἑαυτὸν αὐτὸς παραβλάπτεται , καθάπερ τισὶ τῶν ἔξωθεν ἔδοξεν · οὐδὲ γὰρ ἁρμονίας ὀργάνου τινὸς ὁπωσδήποτε διεφθορυίας ἀνάγκη πᾶσαν καὶ αὐτὴν τοῦ τεχνίτου τὴν τέχνην συνἈιαφθείρεσθαι . Καὶ ὅτι μὲν τῷ σώματι σύνεστιν ἡ ψυχὴ , οἶδα , τὸ δὲ πῶς ἐν σώματι τὸ ἀσώματον οὐκ οῖδα · οὐδὲ γὰρ αἰδεσθήσομαι τὴν ἄγνοιαν ἐπὶ τούτοις ὁμολογῶν . Εἰ γὰρ ἐξηπλῶσθαι ταύτην εἰπῃ τις ὅλῳ τῷ ὄγκῳ τοῦ σώματος , καθάπερ δὴ καὶ ὁ χρυσοῤῥήμων φησὶ , καὶ οὐκ ἔχει λόγον τὸ λεγόμενον · τοῦτο καὶ γὰρ ἴδιον τῶν σωμάτων ἐστίν . Ἄλλως τε εἰ ἐξηπλοῦτο τῷ τοῦ σώματος ὄγκῳ , καὶ συνετέμνετο ἀν , τῶν χειρῶν πολλάκις καὶ τῶν ποδῶν ἐκκοπέντων . Ἀλλ´ αύκ ἔστιν ἐν ὅλῳ τῷ σώματι , ἔν τινι δὲ μέρει αὐτοῦ συνείλεκται . Οὐκοῦν ἀνάγκη νεκρὰ τὰ λοιπὰ γίνεσθαι μέρη · τὸ γὰρ ἄψυχον πάντως νεκρόν Ἀλλ´ οὐδὲ τοῦτο ἔστιν εἰπεῖν . Ὅτι μὲν γὰρ ἐν τῷ σώματί ἐστιν ἡμῶν , οἴδαμεν , τὸ δὲ πῶς οὐκ οἴδαμεν . Καὶ ὅτι μὲν αὐλὸς ἐστι καὶ ἀσώματος ἡ ψυχὴ , πἶσακουσα γὰρ , τί δὲ τὸ εἶδος αὐτῆς καὶ ποταπὴ τὴν οὐσίαν , οὐκ οἰδα , ὅτι καὶ ἀνερμήνευτον τοῦτο μεμένηκε . Πῶς γὰρ ἂν καὶ εἰδείη τις τὴν κατ´ εἰκόνα κτισθεῖσαν τοῦ ἀπερινοήτου καὶ ἀκαταληπτου θεοὺς Ἐὰν ἡ τῆς ψυχῆς οὐσία κατελαμβάνετο , κατελαμβάνετο ἂν καὶ αὐτὸ τὸ τῆς εἰκόνος ποωτότυπον · εἰ δὲ τὸ πρωτότυπον ἀκατάληπτον ,
Lemmas: παρά ὁ φύσις λέγω , ὡς ἐν αὐτός ὁ ἡγεμών νόος ἐνδιαιτάομαι , καθάπερ τις βασιλεύς ὁ παντὸσοὑπερκαθήμενον σιώμα . ὁ δέ γε ὁ ὁ ἐκκλησία πρεσβεύω ὀρθόδοξος φρόνημα ὁ κατ´ εἰκών Θεός κτίζω νοερός ἐγώ ψυχή ἐν τις τόπος ὁ σῶμα , ἀσώματος εἰμί , τοπικός περιορίζω οὐ οἶδα · ὅλος καί γάρ δις ὅλος διήκω ὁ σῶμα , ὅλος αὐτός ψυχόω καί ὅλος ὅλος καταφωτίζω . καί καθάπερ ὁ θεός ὅς καί κατ´ εἰκών δημιουργέω οὗτος , οὖον μέρος ἐν μέρος , ἀλ ὅλος ὅλος ὁ κόσμος κατ´ οὐσία περίειμι , οὗτος καί ὁ ὁ πρωτότυπος εἰκών ἀμερής εἰμί καί ἀδιάστατος ἀμερῶς καί ἀδιάστατος ὅλος ὅλος ὁ σῶμα πρόσειμι . καί οὗτος χάρις μή θαυμάζω · ἵστημι μέν γάρ οὗτος ἐφίημι ἑαυτοῦ καθάπερ ἡλιακός τις σφαῖρα οὐ ἔξω ὁ σῶμα , ἀλ ὑπερφυῶς ἐν αὐτός , συμπλέκω δέ οὗτος ὁ ἀφή ἑαυτοῦ πρόειμι αὐγή , ὅστις καί τέμνω ὁ σῶμα ἀπαθής καί ἀδιάτμητος μένω , ὥσπερ δή καί ὁ ἀήρ ὁ ὁ ἄνεμος πνοή κινέω καί μεταπίπτω ὁ ἡλιακός φάος ἅπαξ αὐτός συμπλέκω οὔτε τομή οὔτε ῥεῦσις οὔτε μετάστασις ὑφίστημι , καί ὁ μέν νόος ἀσώματος εἰμί ἀληθής καί ἀβρατος , ἀλ ὅμως ὡς ἐν ὄργανον ὁ σῶμα ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια δείκνυμι . καί εἴωθα μέν ὁ νόος ἐνεργέω ἐν ὅς ὑγιής ὁ σῶμα διάκειμαι , ἐπί δέ ὁ ἀσθενής ἔχω ὁ τεχνικός αὐτός δύναμις δέχομαι ἄπρακτος πάντῃ καί ἀνενέργητος φαίνω πλήν οὖον καθ´ ἑαυτοῦ αὐτός παραβλάπτω , καθάπερ τις ὁ ἔξωθεν δοκέω · οὐδέ γάρ ἁρμονία ὄργανον τις ὅπως διαφθείρω ἀνάγκη πᾶς καί αὐτός ὁ τεχνίτης ὁ τέχνη συναιαφθειρω . καί ὅτι μέν ὁ σῶμα σύνειμι ὁ ψυχή , οἶδα , ὁ δέ πῶς ἐν σῶμα ὁ ἀσώματος οὐ οἶδα · οὐδέ γάρ αἰδέομαι ὁ ἄγνοια ἐπί οὗτος ὁμολογέω . εἰμί γάρ ἐξαπλόω οὗτος εἶπον τις ὅλος ὁ ὄγκος ὁ σῶμα , καθάπερ δή καί ὁ χρυσορρήμων φημί , καί οὐ ἔχω λόγος ὁ λέγω · οὗτος καί γάρ ἴδιος ὁ σῶμα εἰμί . ἄλλος τε εἰμί ἐξαπλόω ὁ ὁ σῶμα ὄγκος , καί συντέμνω εἰς , ὁ χείρ πολλάκις καί ὁ πούς ἐκκόπτω . Ἀλ αύκ εἰμί ἐν ὅλος ὁ σῶμα , ἐν τις δέ μέρος αὐτός συλλέγω . οὐκοῦν ἀνάγκη νεκρός ὁ λοιπάς γίγνομαι μέρος · ὁ γάρ ἄψυχος πάντως νεκρός Ἀλ οὐδέ οὗτος εἰμί εἶπον . ὅτι2 μέν γάρ ἐν ὁ σῶμα εἰμί ἐγώ , οἶδα , ὁ δέ πῶς οὐ οἶδα . καί ὅτι μέν αὐλός εἰμί καί ἀσώματος ὁ ψυχή , πιέζω γάρ , τίς δέ ὁ εἶδος αὐτός καί ποδαπός ὁ οὐσία , οὐ οἰδα , ὅτι καί ἀνερμηνεύω οὗτος μένω . Πῶς γάρ εἄν καί οἶδα τις ὁ κατ´ εἰκών κτίζω ὁ ἀπερινόητος καί ἀκατάληπτος θεός ἐάν ὁ ὁ Ψυχή οὐσία καταλαμβάνω , καταλαμβάνω εἄν καί αὐτός ὁ ὁ εἰκών ποωτοτυπος · εἰμί δέ ὁ πρωτότυπος ἀκατάληπτος ,