cogPG.PG158 548
θέλησις . » Καὶ πάλιν ἐν τῷ αὐτῷ κεφ´ . « Ὁσάκις Ἀν ἐν αὐτῇ τῇ κτίσει , ἥτις ἐσμὲν ἡμεῖς , ὅμοιόν τι ἐκείνῳ τῷ πράγματι ἀποδεῖξαι ἠθέλησα , τῇ ὁποιᾳδήτινι ἐννοίᾳ ἡμῶν , οὐκ ἀποχρῶσα φράσις ἐπηκολούθησεν , εἰ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ ἐννοίᾳ ἐπιχειρήσαντος ἐμαυτοῦ μᾶλλον ᾐσθόμην ἢ τελειώσαντος , καὶ ἐν ἑνὶ μὲν προσώπῳ ὃπερ ἐστὶν ὁ ἄνθρωπος εὐρηκέναι τὴν εἰκόνα τῆς ἄκρας Τριάδος , καὶ ἐν τρεπτῷ πράγματε , ὡς τὰ τρία ἐκεῖνα ῥᾷον νοεῖσθαι δύναται . » Οτω μὲν ὁ διδάσκαλος ἐπεὶ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ τὸν ἄνθρωπον τῆς Γραφῆς ἤκουσε λεγούσης , ἀπὸ τῆς τοιαύτης εἰκόνος εἰκασίαν τινὰ παραδίδωσιν ὅσον σἷαν τε δι´ αὐτῆς τὸ ἀρχέτυπον ἐννοεῖν , καὶ ἀπὸ τῶν ἐγκαθεστηκότων τῷ τοῦ ἀνθρώπου νοῖ θεόθεν φυσικῶς , τὰ δὲ ἐστὶ μνήμη καὶ νόησις καὶ θέλησις , ἃ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τρεπτῷ ὄντι καὶ ὑπὸ χρόνον , οὕτω καὶ αὐτὰ θεωρεῖται , ὡς δι´ ἑσόπτρου τινὸς , φησί , τὸν δυνάμενον εἴγε δύναται τὰ ἐν τῇ ἀδίῳ καὶ ἀμεταβλήτῳ οὐσίᾳ ἀναγωγικῶς τρία πρόσωπα θεωρεῖν τε καὶ νοεῖν , εἰ καὶ μεγάλη ἀνομοιότης ἐστὶ τούτων πρὸς ἐκεῖνα , ὅσον μόνον τὸν ἐξεταστικὸν τοῦ ἀνθρώπου νοῦν ἔχειν τινὰ ἴδρυσιν ἐν ταῖς περὶ Θεοῦ ἐννοίαις , καὶ ἐφησθῆναι κατάληψίν τινα , εἰ καὶ λίαν ἀμυδρὰν , ἢ καὶ πάντα ἀνόμοιον , ἀπὸ τῶν καθ´ αὐτὸ περὶ ἑκείνου πορισάμενον . Οὐ μέντοι γε ἀπὸ τῆς Γραφῆς ἔχειν ταῦτα προστίθησιν , ἀφ´ ἑαυτοῦ δὲ μᾶλλον διδάσκειν τοὺς καὶ λόγον περὶ τῶν τοιούτων πραγμάτων ἀνθρώπειον ἀπαιτοῦντάς φησι · καὶ οὐδὲ πελείως τὸ μὴ ἐπακολουθεῖν ἀποχρῶσαν τὴν φρά σιν , μόνον δὲ ἐπιχειρεῖν τῇ ἐννοίᾳ . Ὅθεν δῆλον ὡς ὁ παρὼν διδάσκαλος ἐν τῷ ἀνθρωπίνῳ νοΐ τὴν μνήμην καὶ τὴν νόησιν καὶ τὴν θέλησιν , ἡν καὶ ἔρωτα καὶ ἀγάπην προσονομάζει , ὡς δυνάμεις οἶδε καὶ ἐνεργείας · ἐν δὲ τῇ μακαρίᾳ Τριάδι οὐχ ὡς δυνάμεις νοεῖ , ἀλλ´ αὐτὰς τὰς ὑποστάσεις οὕτως ὀνομάζει . Ἡ γὰρ μνήμη τοῦ ἀνθρώπου , φησὶν , μήτε σύγκρισιν ἔχουσα , μήτε ὁμοιότητα , ἔχει ὅμως ὁποιανδήτινα ὁμοιότητα τοῦ Πατρὸς , καὶ ἡ ἐν ἡμῖν νόησις , ἤτοι τὸ τοῦ νοῦ καὶ τῆς μνήμης ἀποτέλεσμα , ὁ ἐνδιάθετος δηλαδὴ λόγος , οὐχ ὁ προφορικὸς τῆς γλώττης , εἰ καὶ ἀνόμοιον ἔχει τινὰ ὁμοιότητα τοῦ Υἱοῦ . Καὶ ἡ τοῦ ἀνθρώπου ἀγάπη καὶ ἡ θέλησις ἔχει ὁμοιότητα τοῦ ἁγίου Πνεύματος . Καὶ τοῦτο , φησὶ , τὸ ὄνομα τῷ Πνεύματι τῷ ἀγίῳ ἀρμόζει , ὥσπερ καὶ ἡ ἀγάπη · τί γάρ ἐστιν ἕτερον , ωηαὶν . ἀγάπη ἢ θέλησις ; Ταῦτα δὲ οὐκ ἀπὸ σκοποῦ τλν λριπῶν διδασκάλων , καὶ μάλιστα τῶν ἀνατολι κῶν φιλοσοφεῖ . Εἰσὶ γὰρ οἱ τὸν Πατέρα νοῦν προσηγορεύκασι , καὶ τὸν Υἱὸν Λόγον ὁ τῆς βροντῆς υἱὸς , καὶ ἀγάπην τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον · τὴν ἀγάπην γὰρ τοῦ ἀνθρώπου ἐῤῥωμενεστέραν φησὶ θέλησιν Αὐγουατῖνος , ἀλλ´ οὐ τὴν θέλησιν , ἤτοι τὴν βούλησιν δύναμιν παρακτικὴν τῆς ἀγάπης εἴρηκεν , ἤτοι τοῦ ἁγίου Πνεύματος · ὁ γὰρ τοῦτο φάσκων Μακεδόνιος ἄντικρυς . Ὥστε ὃ βούλεται ταυτὶ τὰ ὀνόματα ὁ Πατὴρ καὶ ὁ νοῦς , τοῦτο καὶ ἡ μνήμη παρὰ τῷ Αὐγουστίνῳ · καὶ ὃ βούλεται ὁ Υἱὸς καὶ ὁ Λόγος , τοῦτο καὶ ἡ νόησις παρὰ τῷ αὐτῷ · καὶ ὃ βούλεται τὸ Πνεῦμα καὶ ἡ ἀγάπη , τοῦτο καὶ ἡ θέλησις ὁμοίως . Ταῦτα δὲ τὰ Ἀυόιιαταἰδιότητάς φασιν οἱ θεολόγοι παραδηλοῦν τὰς ἐν τῇ οὐσίᾳ τὰ πρόσωπα διακρινούσας ἐκεῖνα , καὶ τὰς πρὸς ἄλληλα σχέσεις καὶ ἀναφορὰς ἐμφαίνειν αὐτῶν . Αἱ γὰρ ἰδιότητες , φησὶ Βασίλειος ἐν δευτέρω πῶν Πρὸς Εὐνόμιον , οἱονεί τινες μορφαὶ καὶ χαρακτῆρες ἐπιθεωρούμεναι τῇ οὐσίᾳ , διαιροῦσι μὲν τὸ κοινὸν τοῖς ἰδιάζουσι χαρακτῆρσι , τὸ δὲ ὁμοφυὲς τῆς οὐσίας οὐ διακόπτουσιν · οἷον κοινὸν μὲν ἡ θεότης , ἰδιώματα δέ τινα πατρότης καὶ υἱότης , Ἐκ δὲ τῆς ἐκατέρου συμπλοκῆς τοῦ τε κοινοῦ καὶ τοῦ ἰδίου ἡ κατάληψις ἡμῖν τῆς ἀληθείας ἐγγίνεται . Καὶ ὁ Ἀρεοπαγίτης , Διακεκριμένα , φησὶ , τὸ τοῦ Πατρὸς ὑπερούσιον ὄνομα καὶ χρῆμα καὶ Υἱοῦ καὶ Πνεύματος , οὐδεμιᾶς ἐν τούτοις ἀντιστροφῆς , ἢ ὅλως κοινόΚτητος ἐπαγομένης . Καὶ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος , Δὐτὸ , φησὶ , τὸ μὴ γεγεννῆσθαι , καὶ τὸ γεγεννῆσθαι , καὶ τὸ ἐκπορεύεσθαι , τὸν μὲν Πατέρα , τὸν δὲ Υἱὸν , τὸ Ἐὲ τοῦθ´ ὅπερ λέγεται Πνεῦμα ἅγιον προσηγόρευσεν , να τὸ ἀσύγχυτον σώζηται τῶν τριῶν ὑποστάσεων . Καὶ ὁ Νύσσης , Ἡ ἐπιθεωρουμένη ἑκάστη τῶν ὑποστάσεων ἰδιότης τρανῶς καὶ καθαρῶς τὸ ἕτερον ἀπὸ τοῦ ἑτέρου διίστησι . Τούτων οὕτως ἐχόντων καὶ τῶν ὀνομάτων τούτων πρὸς τὸ διαστῆσαι καὶ διακρῖναι τὰς ὑποστάσεις ἤτοι τὰ πρόσωπα ἑν τῇ τῆς οὐσίας ἑνότητι πρὸς τῶν θεολόγων ἐξευρημένων · ἄν τε γὰρ τὸ Πατὴρ εἴπῃς , ἢ τὸν νοῦν , ἢ τὴν μνήμην , ἄν τε ἀγάπην , ἢ τὴν θέλησιν , οὐχ ὡς δυνάμεις ἑνούσας ἢ συνούσας καὶ ὅλως τῇ οὐσίᾳ ἀποδιδομένας νοοῦμεν · οὕτω γὰρ ὥσπερ μία οὐσία καὶ ἓν πρόσωπον διὰ τὰς δυνάμεις , ὁτὲ μὲν Πατὴρ , ὀτὲ δὲ Υἱὸς , ὁτὲ δὲ Πνεῦμα λεγόμενον , ὡς ὁ Σαβέλλιος ἐφλυάρει , ἀλλ´ ὡς ἰδιότητας διακρινούσας μόνον τὰ πρόσωπα , ὡς τῶν ἁγίων ἀκήκοας αὐτὸς , ὧ βέλτιστε καὶ καινὲ θεολόγε · τίνων δ´ ἄλλων θεολόγων φωναῖς ξυνάδειν φὴς τὰ σοὶ εἰρημένα ; Τίς γὰρ οὕτω πως ἐθεολόγησε τὸν Πατέρα φήσας δύναμιν ἔχοντα τὸν νοῦν ἢ τὴν μνήμην γεννητικὴν , δι´ αὐτῆς παράγειν τὸν Υἱόν ; εἶτα τὴν θέλησιν καὶ δι´ αὐτῆς αὖ παράγειν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ὡς αὐτὸς ἠξίωσας θεολογῆσαι , μὴ συνιεὶς ὅτι αἱρετικῶν εἰσι ταῦτα φωναὶ , εἰ μή που καὶ αὐτὸς ταύταις τίθῃ , καὶ ἄλλους συναρπάσαι ἐπιχειρεῖς ; Καὶ τὸν μακάριον δὲ συκοφαντεῖς Λὐγουστινον , τὰ ἐκείνῳ καλῶς καὶ ὁρθῇ διανοίᾳ λελεγμένα διαστρέφων καὶ παρερμηνεύων , ἢ μᾶλλον εἰπεῖν πλάτων αὐτὸς , τὰ μηδόλως εἰρημένα ἢ ἐκείνῳ , ἢ τοῖς ἄλλοις θεολόγοις , ὃ δὴ καὶ ἐν τοῖς ἐφεξῆς φανήσεται . Ἀλλ´ ὁ γε μακάριος Κύριλλος καὶ τὴν βούλησιν τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν εἶναί φησιν ἕτερόν τινα τρόπον . Ἐν γὰρ ζ´ τῶν Θησαυρῶν , Ἀλλὰ τὰ μὲν ὡς ποιήὡς αὐτὸς ὢν ἡ βούλησις ἦν ἀτδίως ἐν τῷ Πατρί . Τοσοῦτον ἀπεῖχε δύναμίν τινα πνευστικὴν τὴν βούλησιν ἐννοεῖν αὐτὸς ὁ τὸν Υἱὸν βούλησιν τοῦ Πατρὸς λέγων , ὡς Αὐγουστῖνος ἄλλον τρόπον τὸ Πνεῦμα , ἄλλον δὲ τὸν Πατέρα , ὡς ὁ αὐτός φησι . Τινὲς δὲ ἵνα μὴ Υἱὸν τῆς βουλῆς ἢ τῆς θελήσεως τοῦ Θεοῦ λέγοιεν
Lemmas: θέλησις . » καί πάλιν ἐν ὁ αὐτός κεφ . « ὁσάκις εἰς ἐν αὐτός ὁ κτίζω , ὅστις εἰμί ἐγώ , ὁμοῖος τίς ἐκεῖνος ὁ πρᾶγμα ἀποδείκνυμι ἐθέλω , ὁ ὁποιᾳδήτινι ἔννοια ἐγώ , οὐ ἀποχράω φράσις ἐπακολουθέω , εἰμί καί ἐν αὐτός ὁ ἔννοια ἐπιχειρέω ἐμαυτοῦ μᾶλλον αἰσθάνομαι ἢ τελειόω , καί ἐν εἷς μέν πρόσωπον ὅσπερ εἰμί ὁ ἄνθρωπος εὑρίσκω ὁ εἰκών ὁ ἄκρος Τριάς , καί ἐν τρεπτός πρᾶγμα , ὡς ὁ τρεῖς ἐκεῖνος ῥᾳδίως νοέω δύναμαι . » ὅστις μέν ὁ διδάσκαλος ἐπεί εἰκών ὁ Θεός ὁ ἄνθρωπος ὁ γραφή ἀκούω λέγω , ἀπό ὁ τοιοῦτος εἰκών εἰκασία τις παραδίδωμι ὅσος Σιάν τε δις αὐτός ὁ ἀρχέτυπος ἐννοέω , καί ἀπό ὁ ἐγκαθίστημι ὁ ὁ ἄνθρωπος νόος θεόθεν φυσικός , ὁ δέ εἰμί μνήμη καί νόησις καί θέλησις , ὁ ἐν ὁ ἄνθρωπος τρεπτός εἰμί καί ὑπό χρόνος , οὗτος καί αὐτός θεωρέω , ὡς δις ἔσοπτρος τις , φημί , ὁ δύναμαι εἰ δύναμαι ὁ ἐν ὁ ἀδίῳ καί ἀμετάβλητος οὐσία ἀναγωγικός τρεῖς πρόσωπον θεωρέω τε καί νοέω , εἰμί καί μέγας ἀνομοιότης εἰμί οὗτος πρός ἐκεῖνος , ὅσος μόνος ὁ ἐξεταστικός ὁ ἄνθρωπος νόος ἔχω τις ἵδρυσις ἐν ὁ περί Θεός ἔννοια , καί ἐφήδομαι κατάληψις τις , εἰμί καί λίαν ἀμυδρός , ἢ καί πᾶς ἀνόμοιος , ἀπό ὁ καθ´ αὐτός περί ἑκεῖνος πορίζω . οὖον μέντοι γε ἀπό ὁ γραφή ἔχω οὗτος προστίθημι , ἀφή ἑαυτοῦ δέ μᾶλλον διδάσκω ὁ καί λόγος περί ὁ τοιοῦτος πρᾶγμα ἀνθρώπειος ἀπαιτέω φημί · καί οὐδέ πέλειος ὁ μή ἐπακολουθέω ἀποχράω ὁ φρά βρόχος , μόνος δέ ἐπιχειρέω ὁ ἔννοια . ὅθεν δῆλος ὡς ὁ πάρειμι διδάσκαλος ἐν ὁ ἀνθρώπινος νόος ὁ μνήμη καί ὁ νόησις καί ὁ θέλησις , ἐάν καί Ἔρως καί ἀγάπη προσονομάζω , ὡς δύναμις οἶδα καί ἐνέργεια · ἐν δέ ὁ μακάριος Τριάς οὐ ὡς δύναμις νοέω , ἀλ αὐτός ὁ ὑπόστασις οὕτως ὀνομάζω . ὁ γάρ μνήμη ὁ ἄνθρωπος , φημί , μήτε σύγκρισις ἔχω , μήτε ὁμοιότης , ἔχω ὅμως ὁποιανδήτινα ὁμοιότης ὁ πατήρ , καί ὁ ἐν ἐγώ νόησις , ἤτοι ὁ ὁ νόος καί ὁ μνήμη ἀποτέλεσμα , ὁ ἐνδιάθετος δηλαδή λόγος , οὐ ὁ προφορικός ὁ γλῶσσα , εἰμί καί ἀνόμοιος ἔχω τις ὁμοιότης ὁ υἱός . καί ὁ ὁ ἄνθρωπος ἀγάπη καί ὁ θέλησις ἔχω ὁμοιότης ὁ ἅγιος πνεῦμα . καί οὗτος , φημί , ὁ ὄνομα ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ἁρμόζω , ὥσπερ καί ὁ ἀγάπη · τίς γάρ εἰμί ἕτερος , ωηαὶν . ἀγάπη ἢ θέλησις ; οὗτος δέ οὐ ἀπό σκοπός τλν λριπαω διδάσκαλος , καί μάλιστα ὁ Ανατόλι Κῶς φιλοσοφέω . εἰσί γάρ ὁ ὁ πατήρ νόος προσαγορεύω , καί ὁ υἱός Λόγος ὁ ὁ βροντή υἱός , καί ἀγάπη ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος · ὁ ἀγάπη γάρ ὁ ἄνθρωπος ἐῤῥωμενεστέραν φημί θέλησις Αὐγουατῖνος , ἀλ οὖον ὁ θέλησις , ἤτοι ὁ βούλησις δύναμις παρακτικός ὁ ἀγάπη εἴρω , ἤτοι ὁ ἅγιος πνεῦμα · ὁ γάρ οὗτος φάσκω Μακεδόνιος ἄντικρυς . ὥστε ὅς βούλομαι οὗτος ὁ ὄνομα ὁ πατήρ καί ὁ νόος , οὗτος καί ὁ μνήμη παρά ὁ Αὐγουστῖνος · καί ὅς βούλομαι ὁ υἱός καί ὁ Λόγος , οὗτος καί ὁ νόησις παρά ὁ αὐτός · καί ὅς βούλομαι ὁ πνεῦμα καί ὁ ἀγάπη , οὗτος καί ὁ θέλησις ὁμοίως . οὗτος δέ ὁ αυοιιαταιδιοτηταω φημί ὁ θεολόγος παραδηλόω ὁ ἐν ὁ οὐσία ὁ πρόσωπον διακρίνουσα ἐκεῖνος , καί ὁ πρός ἀλλήλων σχέσις καί ἀναφορά ἐμφαίνω αὐτός . ὁ γάρ ἰδιότης , φημί Βασίλειος ἐν δύο ποῦ πρός Εὐνόμιον , οἱονεί τις μορφή καί χαρακτήρ ἐπιθεωρέω ὁ οὐσία , διαιρέω μέν ὁ κοινός ὁ ἰδιάζω χαρακτήρ , ὁ δέ ὁμοφυής ὁ οὐσία οὖον διακόπτω · οἷος κοινός μέν ὁ θεότης , ἰδίωμα δέ τις πατρότης καί υἱότης , ἐκ δέ ὁ ἐκάς συμπλοκή ὁ τε κοινός καί ὁ ἴδιος ὁ κατάληψις ἐγώ ὁ ἀλήθεια ἐγγίγνομαι . καί ὁ Ἀρεοπαγίτης , διακρίνω , φημί , ὁ ὁ πατήρ ὑπερούσιος ὄνομα καί χρῆμα καί υἱός καί πνεῦμα , οὐδείς ἐν οὗτος ἀντιστροφή , ἢ ὅλως Κοινότης ἐπάγω . καί Γρηγόριος ὁ Θεολόγος , Δὐτὸ , φημί , ὁ μή γεννάω , καί ὁ γεννάω , καί ὁ ἐκπορεύω , ὁ μέν πατήρ , ὁ δέ υἱός , ὁ ἐέ τοῦτος ὅσπερ λέγω πνεῦμα ἅγιος προσαγορεύω , νάω ὁ ἀσύγχυτος σῴζω ὁ τρεῖς ὑπόστασις . καί ὁ Νύσσα , ὁ ἐπιθεωρέω ἕκαστος ὁ ὑπόστασις ἰδιότης τρανής καί καθαρός ὁ ἕτερος ἀπό ὁ ἕτερος διίστημι . οὗτος οὕτως ἔχω καί ὁ ὄνομα οὗτος πρός ὁ διΐστημι καί διακρίνω ὁ ὑπόστασις ἤτοι ὁ πρόσωπον ἑν ὁ ὁ οὐσία ἑνότης πρός ὁ θεολόγος ἐξευρίσκω · ἄν τε γάρ ὁ πατήρ εἶπον , ἢ ὁ νόος , ἢ ὁ μνήμη , ἄν τε ἀγάπη , ἢ ὁ θέλησις , οὐ ὡς δύναμις ἔνειμι ἢ σύνειμι καί ὅλως ὁ οὐσία ἀποδίδωμι νοέω · οὗτος γάρ ὥσπερ εἷς οὐσία καί εἷς πρόσωπον διά ὁ δύναμις , ὁτὲ μέν πατήρ , ὁτέ δέ υἱός , ὁτὲ δέ πνεῦμα λέγω , ὡς ὁ Σαβέλλιος φλυαρέω , ἀλ ὡς ἰδιότης διακρίνουσα μόνος ὁ πρόσωπον , ὡς ὁ ἅγιος ἀκούω αὐτός , ἵημι ἀγαθός καί καινός θεολόγος · τίνω δδʹ ἄλλος θεολόγος φωνή συνᾴδω φημί ὁ σύ εἴρω ; Τῖς γάρ οὗτος πως θεολογέω ὁ πατήρ φημί δύναμις ἔχω ὁ νόος ἢ ὁ μνήμη γεννητικός , δις αὐτός παράγω ὁ υἱός ; εἶτα ὁ θέλησις καί δις αὐτός αὖος παράγω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ὡς αὐτός ἀξιόω θεολογέω , μή συνίημι ὅτι αἱρετικός εἰμί οὗτος φωνή , εἰμί μή ποῦ καί αὐτός οὗτος Τίθη , καί ἄλλος συναρπάζω ἐπιχειρέω ; καί ὁ μακάριος δέ συκοφαντέω Λὐγουστινον , ὁ ἐκεῖνος καλῶς καί ὀρθός διάνοια λέγω διαστρέφω καί παρερμηνεύω , ἢ μᾶλλον εἶπον Πλάτων αὐτός , ὁ μηδόλως εἴρω ἢ ἐκεῖνος , ἢ ὁ ἄλλος θεολόγος , ὅς δή καί ἐν ὁ ἐφεξῆς φαίνω . Ἀλ ὁ γε μακάριος Κύριλλος καί ὁ βούλησις ὁ πατήρ ὁ υἱός εἰμί φημί ἕτερος τις τρόπος . ἐν γάρ ζζ ὁ θησαυρός , ἀλλά ὁ μέν ὡς ποιήὡς αὐτός εἰμί ὁ βούλησις εἰμί ἄτις ἐν ὁ πατήρ . τοσοῦτος ἀπέχω δύναμις τις πνευστικός ὁ βούλησις ἐννοέω αὐτός ὁ ὁ υἱός βούλησις ὁ πατήρ λέγω , ὡς Αὐγουστῖνος ἄλλος τρόπος ὁ πνεῦμα , ἄλλος δέ ὁ πατήρ , ὡς ὁ αὐτός φημί . Τινές δέ ἵνα μή υἱός ὁ βουλή ἢ ὁ θέλησις ὁ Θεός λέγω