cogPG.PG158 456
λέγοντες προτερήματα · ἐφ´ ᾧ καὶ οὖτος μὲν ἐκείνου , ἄλλος δὲ ἄλλου κατά γε λόγον ὑπερέχει καὶ σύνεσιν . Καὶ τούτου χάριν μὴ θαύμαζε , μηδὲ λέγε , Πῶς ἐ κατ´ εἰκόνα Θεοῦ δημιουργηθεὶς ἡμέτερος νοὺς , λογικὸς , αὐτεξούσιος , ἀόρατος , ἀκατάληπτος , πρὸς δὲ καὶ ἀπερίγραπτος , εἴπερ εἰς τὴν τῶν λογισμῶν ἀποβλέψαι μεν φαντασίαν , κατὰ τὸν θειότατον Κύριλλον , οὐκ ἐπίσης πᾶσι δεδώρηται · ἀλλ´ ᾧ μὲν πλεῖον ἡ φρόνησις πρόσεστιν , ὁ δὲ φρενῶν ἔνδειαν κέκτηται , καὶ παραπαίουσιν αὖθις ἕτεροι ; Νοῦς μὲν γὰρ ἀληθῶς εἶς καὶ ὁ αὐτὸς ἐκ Θεοῦ καὶ κατ´ ἰσότητα τοῖς πᾶσι κεχάρισται . « Ποιήσωμεν γὰρ , φησὶν , ἄνθρωπον κατ´ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ´ ὁμοίωσιν · » ἀλλ´ ὅμως ὁ τοιοῦτος κατὰ τὴν ὁργάνου διάπλασιν . Ὅργανον δὲ νοὸς ὁ ἐγκέφαλος , καὶ τὰς ἐνεργείας αὐτοῦ παραδείκνυσι . Καθάπερ γὰρ ὁ αἰσθητὸς οὖτος ἤλιος λαμπρότατος μὲν ἔκτισται παρὰ τοῦ δημιουργοῦ , ὡς ἐντεῦθεν τὸ περίγειον ἅπαν καταφωτίζειν τῇ ἀπλέτῳ λαμπρότητι · ἀλλ´ ὃμως κατὰ τὴν τοῦ ἀέρος εἴτε λεπτότητα , εἴτε παχύτητα πρὸς ἡμᾶς τὰς ἀκτῖνας ἀφίησιν · οὕτω καὶ ὁ ἡμέτερος νοῦς κατὰ τὴν τοῦ ὁργάνου ποιότητα , καὶ τὴν αὐτοῦ ἐνέργειαν δείκνυσιν . Ὅτι δὲ ἡ τοῦ νοὸς ἡμῶν ἔλλαμψις ὑπὸ τοῦ σαρκίνου τούτου συνεσκίασται πάχους , καθάπερ ὑπὸ νέφους ὁ ἥλιος , ἡ μετὰ ταῦτα κατάστασις ἀριδήλως τοῦτο παρίστηαιν . Ὅθεν καὶ ἄλλος ἄλλου ὑπερέχει κατά γε λόγον καὶ σύνεσιν . Καὶ τούτου χάριν μὴ ἀντίπιπτε , μηδὲ κατηγόρει τοῦ δημιουργοῦ τῆς ἀνισότητος ἕνεκεν Ἥ τοιαύτη καὶ γὰρ ἀνισότης ἰσονομίαν τοῖς πᾶσι προὐξένησεν.ἰ μὴ γὰρ τοῦτο ἦν , οὐκ ἂν οἱ πλείους εἰς ὑποταγὴν κατεφέροντο , οὐκ ἂν ὁ ἄφρων καὶ ἄκων τῷ συνετῷ ὑπετάσσετο . Καὶ ταῦτα μὲν ἡ φύσις ποιεῖ κατὰ τὴν ἑαυτῶν ἀκολουθίαν , ὡς ὁ μέγας ἔφη Βασίλειος , εἰ καὶ θείῳ προστάγματι κατὰ πάντων αὐτη χωρεῖ διὰ πάσης ἀρχῆθεν λαληθέντι τῆς κτίσεως . Καὶ πρόσσχες , εἰ βούλει , τοῖς λεγομένοις . Εἶπε κατ´ ἀρχὰς ὁ Θεὸς , « Ἐξαγαγέτω ἡ γῆ βοτάνην . » Ἔκτοτε λοιπὸν οὐ παύεται ἡ γῆ καθ´ ἕκαστον , τῆς φωνῆς ἐκείνης οἱονεὶ μεμνημένη , βοτάνας τε ἐγκυμονεῖν , καὶ πρὸς γένεσιν ἅγειν αὐτάς . Πλὴν εἰ καὶ θείας ἤκουσε φωνῆς , ἀλλὰ φυσικῶς ἔκτοτε τὸ ἔργον αὐτῆς οὐ διαλείπει ποιοῦσα Καὶ ὅρα νουνεχῶς · ἔνθα γὰρ πετρώδης καὶ σκληρὰ καὶ ἀντίτυπος , ἡ τοιαύτη παντάπασιν ἄκαρπος , καὶ
Lemmas: λέγω προτέρημα · ἐφίημι ὅς καί οὗτος μέν ἐκεῖνος , ἄλλος δέ ἄλλος κατά γε λόγος ὑπερέχω καί σύνεσις . καί οὗτος χάρις μή θαυμάζω , μηδέ λέγω , Πῶς εἰ κατ´ εἰκών Θεός δημιουργέω ἡμέτερος νόος , λογικός , αὐτεξούσιος , ἀόρατος , ἀκατάληπτος , πρός δέ καί ἀπερίγραπτος , εἴπερ εἰς ὁ ὁ λογισμός ἀποβλέπω μέν φαντασία , κατά ὁ θεῖος Κύριλλος , οὐ ἐπίσης πᾶς δωρέω · ἀλ ὅς μέν πλείων ὁ φρόνησις πρόσειμι , ὁ δέ φρήν ἔνδεια κτάομαι , καί παραπαίω αὖθις ἕτερος ; Νοῦς μέν γάρ ἀληθής εἰμί καί ὁ αὐτός ἐκ Θεός καί κατ´ ἰσότης ὁ πᾶς χαρίζομαι . « ποιέω γάρ , φημί , ἄνθρωπος κατ´ εἰκών ἡμέτερος καί καθ´ ὁμοίωσις · » ἀλ ὅμως ὁ τοιοῦτος κατά ὁ ὄργανον διάπλασις . ὄργανον δέ νόος ὁ ἐγκέφαλος , καί ὁ ἐνέργεια αὐτός παραδείκνυμι . καθά γάρ ὁ αἰσθητός οὗτος ἥλιος λαμπρός μέν κτίζω παρά ὁ δημιουργός , ὡς ἐντεῦθεν ὁ περίγειον ἅπας καταφωτίζω ὁ ἄπλετος λαμπρότης · ἀλ ὅμως κατά ὁ ὁ ἀήρ εἴτε λεπτότης , εἴτε παχύτης πρός ἐγώ ὁ ἀκτίς ἀφίημι · οὗτος καί ὁ ἡμέτερος νόος κατά ὁ ὁ ὄργανον ποιότης , καί ὁ αὐτός ἐνέργεια δείκνυμι . ὅτι2 δέ ὁ ὁ νόος ἐγώ ἔλλαμψις ὑπό ὁ σάρκινος οὗτος συσκιάζω πάχος , καθάπερ ὑπό νέφος ὁ ἥλιος , ὁ μετά οὗτος κατάστασις ἀρίδηλος οὗτος παρίστημι . ὅθεν καί ἄλλος ἄλλος ὑπερέχω κατά γε λόγος καί σύνεσις . καί οὗτος χάρις μή ἀντιπίπτω , μηδέ κατηγορέω ὁ δημιουργός ὁ ἀνισότης ἕνεκα ὅς τοιοῦτος καί γάρ ἀνισότης ἰσονομία ὁ πᾶς προξενέω μή γάρ οὗτος εἰμί , οὐ εἄν ὁ πλείων εἰς ὑποταγή καταφέρω , οὐ εἄν ὁ ἄφρων καί ἄκων ὁ συνετός ὑποτάσσω . καί οὗτος μέν ὁ φύσις ποιέω κατά ὁ ἑαυτοῦ ἀκολουθία , ὡς ὁ μέγας φημί Βασίλειος , εἰμί καί θεῖον πρόσταγμα κατά πᾶς ἀϋτή χωρέω διά πᾶς ἀρχῆθεν λαλέω ὁ κτίσις . καί προσέχω , εἰμί βούλομαι , ὁ λέγω . εἶπον κατ´ ἀρχή ὁ θεός , « ἐξάγω ὁ γῆ βοτάνη . » ἔκτοτε λοιπός οὖον παύω ὁ γῆ καθ´ ἕκαστος , ὁ φωνή ἐκεῖνος οἱονεί μιμνήσκω , βοτάνη τε ἐγκυμονέω , καί πρός γένεσις ἄγω αὐτός . πλήν εἰμί καί θεῖος ἀκούω φωνή , ἀλλά φυσικός ἔκτοτε ὁ ἔργον αὐτός οὖον διαλείπω ποιέω καί ὁράω νουνεχής · ἔνθα γάρ πετρώδης καί σκληρός καί ἀντίτυπος , ὁ τοιοῦτος παντάπασι ἄκαρπος , καί