cogPG.PG158 549
τὸν μονογενῆ Λόγον , αὐτὸν τὸν Πατέρα τὴν βουλὴν ἢ τὴν θέλησιν εἰρήκασιν εἶναι . Εἰ δ´ ἄρα δύναμίν τινα τὴν βούλησιν θείη τις ἐν Πατρὶ καὶ ἐνέργειαν ἡ αὐτή ἐστι Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ Πνεύματος βούλησις . Καὶ ἀρχὴ τῆς τῶν κτισμάτων προόδου νοουμένη οὔτως ἐστί . ΛΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ . Φανερὶν οὖν , φησὶν , ἐκ τῶν εἰρημένων ὅτι ὁ Πατὴρ πηγαία θεότης , καὶ μόνον αἰτία , καὶ μόνη πηγὴ τῆς ὑπερουσίου θεότητος , καὶ μόνος γεννήτωρ ἅμα καὶ προβολεύς . ΑΓΑΛΛΙΑΝΟΣ . φεῦ τῆς κακουργίας ! Καὶ ποῦ τῶν θεολογικῶν βιβλίων ταῦθ´ οὕτω κείμενα εὕρηκας , ἄνθρωπε ; Ἡ´ ποῆ σοι ταῦτα ἔξεστι μεταπλάττειν προσθήκαις τε καὶ ὑφαιρέσεσιν ; Οὕτω γὰρ ἂν οὐ μόνον τὰ τῆς παρούσης θεολογίας , ἀλλὰ καὶ πᾶσα γραφὴ καὶ πᾶν πρόβλημα εἰς τούναντίον ἂν μετασταίη ὅρου τινὸς ἔξωθεν μεσεμβολήσαντος . Δύναται γὰρ οὐ μόνον λέξις , ἀλλὰ συλλαβὴ καὶ προσῳδία τοὐλάχιστον εἰς ἐναντίαν ἔννοιαν μεθαρμόσαι τὸν λόγον . ἴσμεν ἴσως καὶ ἡμεῖς τὸν ἰερὸν Διονύσιον λέγοντα , ὅτι πηγαία θεότης ὁ Πατὴρ καὶ μόνη πηγὴ , ἵνα καθάπερ εἶς ἐστιν ὁ Πατὴρ , οὕτω καὶ ἑνὶ αὐτῷ δείξει προσήκουσαν τὴν τῶν συμφυῶν προσώπων ἀνάδοσιν , καὶ μηδενὶ ἑτέρῳ τῶν θείων προσώπων ἐφαρμόσῃ τὸ τῆς αἰτίας , ὥσπερ οὖν οὐδὲ τὸ τῆς πατρότητος ὄνομα . Σὺ δὲ μεταξὺ τοῖν δυοῖν τούτοιν ῥητοῖν κακούργως τὸ μόνον αἴτιον προσέθηκα ; , πρός του τῶν θεολόγων τοῦτο λαβών . Οἴδαμεν τὸν ἐκ Δαμασκοῦ τρανῶς αὔτως εἰπόντα , Μόνος αἴτιος ὁ Πατήρ - . Ἀλλ´ οὐκ ἀρέσκει σοι τοῦτο , οὐδὲ συμβαίνει σου τῷ σκοπῷ . Ἔνθεν τοι καὶ κακουργήσας αὐτὸ ἑκατέρωθεν τὰ τοῦ Διονυσίου τέταχας , ἵνα κἀκεῖνα τῆς κακουργίας ὡετάσνοιεν . καὶ ποὸς ἄλλον τινὰ μεταπέσοιεν νοῦν , ὡς μὴ τοῦ οἰκείου , ὡς ἴσως αὐτὸς ἀξιοῖς ὑνιαίνον τος . Τί δέ σοι καὶ βουλεται τὸ , Μόνον αἴτιος ὁ Ηατήρ , ἵν´ ἴσως νοηθείη ; Ὁ γὰρ Υἱὸς αἴτιος καὶ αἰτιατός . Ἐἷτ´ οὐκ εὐλαβῆ τὸν ἐν θεολόγοις γρηγοροῦντα Κμόνως γεννήτωρ ἄμα καὶ προβολεύς ; ἴσως ὅπερ ὑφείλου ἀπὸ τοῦ Δαμασκηνοῦ , ἐδωρήσω τοῖς τοῦ Γρηγορίου , λέγω τὸ μόνος . Καὶ τὸ ἄμα δὲ προσέθηκας συκοφαντῶν τὸν Θεολόγον , καὶ κατὰ τὴν σιπύαν τὸ μέλαν ἐμῶν , τὸ καθαρὸν τῆς θεολογίας αυνθολοῖς , Ἵνα λάθῃς διαδράς . Ἀλλὰ φωράσομεν Κἡμεῖς σου τὸ σόφισμα . Γοηγόριος γὰρ ὁ μακάριος , ὥσπερ ὁριζύμενος τὰ θεῖα πρόσωπα τὰ ἐν οἷς ἡ θεότης , ἢ μᾶλλον εἰπεῖν κατ´ αὐτὸν ἃ ἡ θεότης , Τοῦτό ἐστι , φησὶν , ἡμῖν ὁ iΙατὴρ , ὁ Υἱνς , καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα , ὁ μὲν γεννήτωρ καὶ προβολεὺς , τῶν δέ , τὸ μὲν γέννημα . τὸ δὲ πρόβλημα . Ὃ δὴ καὶ ἀλλαχοῦ σαφέστερον εἴρηκε · λέγων , Διὰ τοῦτο ἐπὶ τῶν ἡμετέρων ὅρων ἱστάμενοι , τὸ ἀγέννητον εἰσάγομεν , καὶ τὸ γεννητὸν , καὶ τὸ ἐκ τοῦ Πατοὸς ἐκπορευόμενον . Ἀλλ´´ αὐτὸς τῶν τοιούτων ὅρων ὧσπερ καταγνοὺς θεολογικώτερος ὤν τυχὼν , ἔτερον ἀντεισῆξας ὅρον εἰπών , Ὁ Πατὴρ μόνος γεννήτωρ ἅμα καὶ προβολεὺς , ἵν´ εἴη ἴσως νοούμενον · ὁ γὰρ Υἱὸς προβολεὺς εἰ , καὶ μὴ γεννήτωρ . Ἀλλ´ εὐσεβοῦς ἐστι διανοίας τὰ ἀποσιωπηθέντα ἐν ταῖς ἀγίαις Γραφαῖς εὐλαβεῖσθαι ἐπιφημίζειν τῶ ἀγίῳ Πνεύματι . Οὐκ ἀκούεις δὲ καὶ τοῦ Κυρλλου λέγοντος , « Μὴ μέταιρε ὅρια αἰώνια ἃ ἔθεντο οἱ Πατέρες σου · » οὐ γὰρ ἦσαν αὐτοὶ οἱ λαλοῦστες , ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ . Εἰ δὲ σὺ τοὺς ἐκ τῶν Πατέρων πεπηγότας ὅρους κινεῖς , καὶ ἄλλα παρὰ τὸν σκοπὸν ἐκείνων νομοθετεῖς , οὐκ εὔδηλον ὅτι οαὐκ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ Πνεύματος λαλεῖς · Ἡμεῖς τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκείνου τεθέντα ὅρον οὐ μετακινοῦμεν , ἀλλὰ τὸν Πατέρα γεννητὸν ὄντα πιστεύομεν , γεννήτορα τοῦ Υἱοῦ καὶ προβολέα τοῦ ἀγίου Πνεύματος , τὸν δὲ Υἱὸν γεννητὸν ἐκ Πατρὸς , καὶ τὸ Πνεῇμα τὸ ἅγιον ἐκπορευτὸν καὶ αὐτὸ ἐκ Πατρὸς , ὡς ἐκεῖνος ὡρίσατο , ἀπὸ τοῦ Θεοῦ λόγου διδαχθείς · ἐπάγει γὰρ ὥς πού φησιν αὐτὸς ὁ Θεὸς Λόγος . Τούτοις συνᾴδει καὶ ὁ τῶν Νυσσαέων λέγων Ἔν καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον τοῦ Πατρὸς , ἐξ οὖπερ ὀ Υiὸς γεννᾶται καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐκπορεύται · διὸ καὶ κυρίως τὸν ἕνα αἴτιον μετὰ τῶν αὐτοῦ αἰτιατῶν ἕνα Θεόν φαμεν τεθαῤῥηκότως . Καὶ οὐκ εἶπε μετὰ τοῦ συναιτίου καὶ τοῦ αἰτιατοῦ , οὐδ´ ἄλλο πι τῷν τοιούτων . Προβολέα γὰρ τὸν Υἱὸν οὐδενὸς τῶν ἁγίων ἠκούσαμεν λέγοντος , οὐδὲ συναίτιον οὐδὲ αἰτιατονίτιοι οὐδ´ ἀρχὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος , οὐδέ τι τῶν ὁμοίως . Ἀποφάσκουσι δὲ μᾶλλον τὰ τοιαῦτα ἀπ´ αὐτοῦ , λέγοντες , Ἐκ τοῦ Υἱοῦ δὲ τὸ Πνεῦμα οὐ λέγομεν · καὶ τὸν Υἱὸν οὐ λέγομεν αἴτιον · καὶ πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ , πλὴν τῆς αἰτίας . Σὺ δὲ ταῦτα προϊὼν ἀναιρήσεις δι´ ὧν προσθήσεις . Οὐ γὰρ δύναται ταῦτα σὺν ἐκείνοις σώεσίθαι ΑΡΓΙΥΡΟΠΟΥΛΟΣ . Τῷ μόνον αὐτῶν ἐν τοῖς θείοις εἶναι τὸν μόνον παράγοντα · αὐτὸς γὰρ μόνος ἐστὶν ὁ παράγων ταις εἰρημέναις δυνάμεσιν ὡς πηγὴ καὶ ἀρχὴ καὶ αἰτία , καὶ ὅ τι ἂν εἴποι τις τῶν ὁμοίων . ΑΓΑΛΑΙΑΝΟΣ . Ὁ δὲ Υἱὸς , ὧ βέλτιστε , ποίαις ἄλλαις δυνάμεσι παράγων τὸ Πνεῦμα , ὡς αὐτὸς φής ; Εἰ μὲν γὰρ ἄλλαις δυνάμεσι , καὶ ἄλλως ἐστὶν ἀρχὴ καὶ αἰτία ὁ Υἱὸς , πρὸς τῷ καὶ ἑτέρας οὐσίας μετεσχηκέναι κατὰ τὴν σὴν θέσιν , ὥστε καὶ τυφλῷ δήλη ἡ δυαρχία · εἰ δὲ τῆς αὐτῆς ἐστιν οὐσίας , ὡς καὶ σὺ προῖὼν ἐρεῖς ,, ὥσπερ ἐν συναισθήσει τῆς βλασφημίας γεγονὼς , καὶ τὰς δυνάμεις ταύτας κοινὰς ἀπεργάσῃ Πατρὶ καὶ Υἱῷ , ὥσπερ ἐξόν σοι πάντα ποιεῖν καὶ μετασκευάζειν · τί καταψεύδῃ σαυτοῦ καὶ τῶν ἁγίων νῦν ; Ἡ δοκεῖς λήσων ἡμᾶς τὸν κτύπον μόνον πραγματεωάμενος ; τὸ δοκεῖν τοῖς ἀπλουστέροις σωφρονεῖν καὶ τῶν ἁγίων ἐξέχεσθαι , μηδὲν δὲ ὑγιὲς φρονῶν . Πῶς γὰρ ἔσται μόνος εἰ μετὰ τοῦ Υἱοῦ ; Εἰ δὲ ταῖς δυνάμεσι , πῶς οἶόν τε ; Ἠ γὰρ αἱ ὑποστάσεις συνειλημμένως διὰ τῶν δυνάμεων προάξουσι τὸ Πνεῦμα ,
Lemmas: ὁ μονογενής Λόγος , αὐτός ὁ πατήρ ὁ βουλή ἢ ὁ θέλησις εἴρω εἰμί . εἰμί δδʹ ἄρα δύναμις τις ὁ βούλησις τίθημι τις ἐν πατήρ καί ἐνέργεια ὁ αὐτός εἰμί πατήρ καί υἱός καί πνεῦμα βούλησις . καί ἀρχή ὁ ὁ κτίσμα πρόοδος νοέω οὔτως εἰμί . Ο . Φανερὶν οὖν , φημί , ἐκ ὁ εἴρω ὅτι ὁ πατήρ πηγαῖος θεότης , καί μόνος αἰτία , καί μόνος πηγή ὁ υπερούσιος θεότης , καί μόνος γεννήτωρ ἅμα καί προβολεύς . Αγαλλιανός . φεῦ ὁ κακουργία ! καί ποῦ ὁ θεολογικός βιβλίον ταῦθ´ οὗτος κεῖμαι εὑρίσκω , ἄνθρωπος ; Ἡ ποιέω σύ οὗτος ἔξεστι μεταπλάσσω προσθήκη τε καί ὑφαίρεσις ; οὕτως γάρ εἄν οὖον μόνος ὁ ὁ πάρειμι θεολογία , ἀλλά καί πᾶς γραφή καί πᾶς πρόβλημα εἰς τουναντίον εἄν μεθίστημι ὁράω τις ἔξωθεν μεσεμβολέω . δύναμαι γάρ οὖον μόνος λέξις , ἀλλά συλλαβή καί προσῳδία τοὐλάχιστον εἰς ἐναντίος ἔννοια μεθαρμόζω ὁ λόγος . οἶδα ἴσως καί ἐγώ ὁ ἱερός Διονύσιος λέγω , ὅτι πηγαῖος θεότης ὁ πατήρ καί μόνος πηγή , ἵνα καθάπερ εἰμί εἰμί ὁ πατήρ , οὗτος καί εἷς αὐτός δείκνυμι προσήκω ὁ ὁ συμφυής πρόσωπον ἀνάδοσις , καί μηδείς ἕτερος ὁ θεῖον πρόσωπον ἐφαρμόζω ὁ ὁ αἴτιος , ὥσπερ οὖν οὐδέ ὁ ὁ πατρότης ὄνομα . σύ δέ μεταξύ ὁ δύο οὗτος ῥητός κακοῦργος ὁ μόνος αἴτιος προστίθημι ; , πρός ὁ ὁ θεολόγος οὗτος λαμβάνω . οἶδα ὁ ἐκ Δαμασκός τρανής αὔτως εἶπον , Μόνος αἴτιος ὁ Πατήρ - . Ἀλ οὐ ἀρέσκω σύ οὗτος , οὐδέ συμβαίνω σύ ὁ σκοπός . ἔνθεν ὅς καί κακουργέω αὐτός ἑκατέρωθεν ὁ ὁ Διονύσιος τάσσω , ἵνα ἐκεῖνος ὁ κακουργία ωετασνοιημι . καί ποιός ἄλλος τις μεταπίπτω νόος , ὡς μή ὁ οἰκεῖος , ὡς ἴσως αὐτός ἀξιόω υνιαινος ὅς . τις δέ σύ καί βούλομαι ὁ , Μόνος αἴτιος ὁ Ηατήρ , ὅς ἴσως νοέω ; ὁ γάρ υἱός αἴτιος καί αἰτιατός . Ἐἷτ´ οὐ εὐλαβής ὁ ἐν θεολόγος γρηγορέω κμοναω γεννήτωρ ἄμη καί προβολεύς ; ἴσως ὅσπερ ὑφαιρέω ἀπό ὁ Δαμασκηνός , δωρέω ὁ ὁ Γρηγόριος , λέγω ὁ μόνος . καί ὁ ἄμη δέ προστίθημι συκοφάντης ὁ θεολόγος , καί κατά ὁ σιπύη ὁ μέλας ἐμέω , ὁ καθαρός ὁ θεολογία αυνθολοῖς , ἵνα λανθάνω διαδράς . ἀλλά φωράω ἐγώ σύ ὁ σόφισμα . Γοηγόριος γάρ ὁ μακάριος , ὥσπερ ὁρίζω ὁ θεῖον πρόσωπον ὁ ἐν ὅς ὁ θεότης , ἢ μᾶλλον εἶπον κατ´ αὐτός ὁ ὁ θεότης , οὗτος εἰμί , φημί , ἐγώ ὁ iΙατὴρ , ὁ Υἱνς , καί ὁ ἅγιος πνεῦμα , ὁ μέν γεννήτωρ καί προβολεύς , ὁ δέ , ὁ μέν γέννημα . ὁ δέ πρόβλημα . ὅς δή καί ἀλλαχοῦ σαφής εἴρω · λέγω , Ζεύς οὗτος ἐπί ὁ ἡμέτερος ὁράω ἵστημι , ὁ ἀγέννητος εἰσάγω , καί ὁ γεννητός , καί ὁ ἐκ ὁ Πατοὸς ἐκπορεύω . Ἀλ αὐτός ὁ τοιοῦτος ὁράω ὡς καταγιγνώσκω θεολογικός εἰμί τυγχάνω , ἕτερος ἀντεισάγω ὅρος εἶπον , ὁ πατήρ μόνος γεννήτωρ ἅμα καί προβολεύς , ὅς εἰμί ἴσως νοέω · ὁ γάρ υἱός προβολεύς εἰμί , καί μή γεννήτωρ . Ἀλ εὐσεβής εἰμί διάνοια ὁ ἀποσιωπάω ἐν ὁ ἅγιος γραφή εὐλαβέομαι ἐπιφημίζω ὁ ἅγιος πνεῦμα . οὐ ἀκούω δέ καί ὁ Κυρλλου λέγω , « μή μεταίρω ὅριον αἰώνιος ὁ τίθημι ὁ πατήρ σύ · » οὖον γάρ εἰμί αὐτός ὁ λαλέω , ἀλλά ὁ πνεῦμα ὁ Θεός . εἰμί δέ σύ ὁ ἐκ ὁ Πατέρων πήγνυμι ὅρος κινέω , καί ἄλλος παρά ὁ σκοπός ἐκεῖνος νομοθετέω , οὐ εὔδηλος ὅτι οὐ ἀπό ὁ αὐτός πνεῦμα λαλέω · ἐγώ ὁ ἐκ ὁ πατήρ ἐκεῖνος τίθημι ὅρος οὖον μετακινέω , ἀλλά ὁ πατήρ γεννητός εἰμί πιστεύω , γεννήτωρ ὁ υἱός καί προβολεύς ὁ ἅγιος πνεῦμα , ὁ δέ υἱός γεννητός ἐκ πατήρ , καί ὁ Πνεῇμα ὁ ἅγιος ἐκπόρευτος καί αὐτός ἐκ πατήρ , ὡς ἐκεῖνος ὁρίζω , ἀπό ὁ Θεός λόγος διδάσκω · ἐπάγω γάρ ὅς πού φημί αὐτός ὁ θεός Λόγος . οὗτος συνᾴδω καί ὁ ὁ Νυσσαεύς λέγω ἐν καί ὁ αὐτός πρόσωπον ὁ πατήρ , ἐκ οὐ ὁ Ὕς γεννάω καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ἐκπορεύω · διό καί κύριος ὁ εἷς αἴτιος μετά ὁ αὐτός αἰτιατός εἷς Θεός φημί τεθαρρηκότως . καί οὐ εἶπον μετά ὁ συναίτιος καί ὁ αἰτιατός , οὐδός ἄλλος πεῖ τῷ τοιοῦτος . προβολεύς γάρ ὁ υἱός οὐδείς ὁ ἅγιος ἀκούω λέγω , οὐδέ συναίτιος οὐδέ αιτιατονιτιω οὐδός ἀρχή ὁ ἅγιος πνεῦμα , οὐδέ τίς ὁ ὁμοίως . Ἀποφάσκω δέ μᾶλλον ὁ τοιοῦτος ἀπ´ αὐτός , λέγω , ἐκ ὁ υἱός δέ ὁ πνεῦμα οὖον λέγω · καί ὁ υἱός οὖον λέγω αἴτιος · καί πᾶς ὅσος ἔχω ὁ πατήρ ὁ υἱός , πλήν ὁ αἴτιος . σύ δέ οὗτος προέρχομαι ἀναιρέω δις ὅς προστίθημι . οὖον γάρ δύναμαι οὗτος σύν ἐκεῖνος σῴζω Ο . ὁ μόνος αὐτός ἐν ὁ θεῖον εἰμί ὁ μόνος παράγω · αὐτός γάρ μόνος εἰμί ὁ παράγω ὅς εἴρω δύναμις ὡς πηγή καί ἀρχή καί αἰτία , καί ὅς τίς εἄν εἶπον τις ὁ ὅμοιος . ΑΛ . ὁ δέ υἱός , ἵημι ἀγαθός , ποῖος ἄλλος δύναμις παράγω ὁ πνεῦμα , ὡς αὐτός φημί ; εἰμί μέν γάρ ἄλλος δύναμις , καί ἄλλως εἰμί ἀρχή καί αἰτία ὁ υἱός , πρός ὁ καί ἕτερος οὐσία μετέχω κατά ὁ σός θέσις , ὥστε καί τυφλός δῆλος ὁ δυαρχία · εἰμί δέ ὁ αὐτός εἰμί οὐσία , ὡς καί σύ προῖων εἴρω ,, ὥσπερ ἐν συναίσθησις ὁ βλασφημία γίγνομαι , καί ὁ δύναμις οὗτος κοινός ἀπεργάζομαι πατήρ καί υἱός , ὥσπερ ἔξεστι σύ πᾶς ποιέω καί μετασκευάζω · τίς καταψεύδομαι σεαυτοῦ καί ὁ ἅγιος νῦν ; ὁ δοκέω λανθάνω ἐγώ ὁ κτύπος μόνος πραγματεύομαι ; ὁ δοκέω ὁ απλουστερος σωφρονέω καί ὁ ἅγιος ἐξέχω , μηδείς δέ ὑγιής φρονέω . Πῶς γάρ εἰμί μόνος εἰμί μετά ὁ υἱός ; εἰμί δέ ὁ δύναμις , πῶς οἶος τε ; ὁ γάρ ὁ ὑπόστασις συνειλημμένως διά ὁ δύναμις προάγω ὁ πνεῦμα ,