cogPG.PG158 136
Οὕτοι μὲν οὔτως , ὁ δὲ θειότατος Γρηγόριος ὁ Νύσσης οὐτω κατὰ ῥῆμα διέξεισιν , ὅτι τὸ ἀπηγορευιλένοι ἐκεῖνο τῇ βρώσει ξύλον οὔτε συκῆν , ὥς τινές φασιν , οὔτε τι τῶν ἀκροδρύων ἕτερον εἶναι πεπείσμεθα . Εἰ γὰρ καὶ περὶ βρώσεως αἰσθητῆς ἐνταῦθα δοκεῖ λέγειν ὁ θεόπτης Μωσῆς , ἀλλ´ ἐγὼ , φησὶ , τῆς ἁγίας ἀκούων Γραφῆς οὐ μόνον σωματικὴν ἐπίσταμαι βρῶσιν , ἀλλά τινα καὶ ἑτέραν οἶδα τροφὴν , ἦς ἡ ἀπόλαυσις ἐπὶ μόνην τὴν ψυχὴν διαβαίνει . Φάγετε καὶ γὰρ τὸν ἐμὸν ἄρτον , ἡ σοφία τοῖς πεινῶσι παρακελεύεται , καὶ πίετε οἶνον ὃν κεκέρακα ὑμῖν . Ἀλλὰ καὶ ὁ Κύριος τὴν Σαμαρειτῶν ὑπεμφαίνων σωτηρίαν ἔλεγε « βρῶσιν ἔχω φαγεῖν ἣν ὑμεῖς οὐκ οἴδατε , » καὶ ἀλλαχοῦ « Ὁ διψῶν ἐρχέσθω πρός με καὶ πινέτω . » Οὐκοῦν τῆς φυτείας τῆς ἐν Ἐδὲμτρυφὴ δὲ ἡ Ἐδὲμ ἐρμηνεύεται ἄξιόν τινα καρπὸν ἐννοῆσαι προσήκει , καὶ τρέφεσθαι διὰ τούτου μὴ ἀμφιβάλλειν τὸν ἄνθρωπον , καὶ μὴ πάντως τὴν παροδικὴν καὶ ἐπέῤῥυτον ταύτην τροφὴν ἐπὶ τῆς τοῦ παραδείσου διαγωγῆς ἐννοεῖν . Οὕτω μὲν οὖν καὶ ὁ θειότατος Ἀναστάσιος νοερὰν εἶναι βούλεται τὴν βρῶσιν ἐκείνην , οὐ μὴν αἰσθητήν τε καὶ σαρκικήν . Εἰ γὰρ τοιαύτην ἐσήμανε βρῶσιν τὰ θεῖα ῥητὰ , καὶ σαρκικῶς ἀπέθνησκον οἱ ταύτης ἀπογευόμενοι · νοερῶς δ´ οὖν ἡμαρτηκότες τὸν τῆς ψυχῆς αὐτίκα δέχονται θάνατον . Οὕτω μὲν οὖν καὶ ὁ θεολόγος Γρηγόριος τὸ φυτὸν ἐκεῖνο , τὸ ξύλον δηλονότι τῆς γνώσεως , θεωρίαν εἶναι ἔφησεν , τουτέστι γνῶσιν τελεωτέραν τινὰ , ἦς ἐπιβαίνειν οὐκ ἀσφαλὲς τοῖς γε λιχνοτέροις τὴν ἔφεσιν . Πρόσεχε οὖν . Δέδεικται γὰρ ἐκ πολλῶν ὅτι βρώσεως αἰσθητῆς ἑν τῷ παραδείσῳ οὐκ ἦν ἐνδεὴς ὁ Ἀδάμ · ἀθάνατος γὰρ ὑπὸ Θεοῦ παραχθεὶς οὐκ ἦν οὐδενὸς ἐνδεής . Καὶ τ , χρὴ πολλὰ λέγειν ; εἰ καθ´ ὁμοιότητα τῶν ἀγγέλων ἐν τῇ ἀναστάσει ζήσεται ὁ ἄνθρωπος « καὶ ἔσονται γάρ φησι « πάντες ὡς ἄγγελοι Θεοῦ ) , ἡ δὲ τῆς ἀναστάσεως χάρις οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν κατά γε τοὺς θείους Πατέρας ἢ πρὸς τὸ ἀρχαῖον τῶν πεπτωνότιον ἀποκατάστασις , εδηλον πάντως ὅτι πρὸ τῆς παρα . βάσεως ἰσάγγελον εἶχε τὴν ζωὴν ὁ Ἀδὰμ , μήτε βρώσει μήτε πόσει , καθάπερ εἴρηται , χρώμενος , ὅτι μηδὲ παρὰ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῖς τοιοῦτόν τι τεθεώρηται . Μὴ τοίνυν ἐν παραδείσῳ τὸν ἄνθρωπον αἰσθητῆς ἐμφορεῖσθαι νόμιζε βρώσεως , ὅτι μηδὲ χρείαν εἶχε ταύτης ἐκεῖσε διά γε τὴν αὐτῷ τηνικαῦτα προσοῦσαν ἀπάθειαν . Ἀλλ´ ἐπὶ τούτοις ἁμφιβάλλειν οὐκ ἔπρεπεν . Ἐπειδὴ γὰρ τὰ φυσικὰ ταῦτα πάθη , πεῖνα λέγω καὶ δίψα κόπος ὕπνος ὀδύνη λύπη καὶ τὰ λοιπὰ , μετὰ τὴν παράβασιν εἰς τὸν ἀνθρώπινον βίον εἰσήλθοσαν , ὡς ὁ λόγος ἤδη φθάσας ἐγνώρισεν , φαίνεται πάντως ὅτι πρὸ τῆς ἀμαρτίας ὁ ἄνθρωπος οὐκ εἶχε τὸ καταναγκάζον αὐτὸν αἰσθητῆς ἅπτεσθαι βρώσεως . Καὶ τί χρὴ πολλὰ λέγειν ; εἴ γε τροφῆς ἧν ἐνδεὴς ὁ ἄνθρωπος ἁπ´ ἀρχῆς , ὥς τινες ὑπειλήφασι , καὶ πεινῶν ἄν ἐξ ἀνάγκης ἡν καὶ ῥιγῶν καὶ κοιμώμενος . Εἰ δὲ τοιοῦτος ἐκεῖνος ἦν , εὔδηλον πάντως ὅτι θνητὸς ἦν ἀπ´ ἀρχῆς καὶ φθαρτός · ἀδύνατον γὰρ ἄφθαρτον
Lemmas: οὕτος μέν οὔτως , ὁ δέ θεῖος Γρηγόριος ὁ Νύσσα οὗτος κατά ῥῆμα διεξέρχομαι , ὅτι ὁ ἀπηγορευιλένοι ἐκεῖνος ὁ βρῶσις ξύλον οὔτε συκέα , ὅς τις φημί , οὔτε τίς ὁ ἀκρόδρυα ἕτερος εἰμί πείθω . εἰμί γάρ καί περί βρῶσις αἰσθητός ἐνταῦθα δοκέω λέγω ὁ θεόπτης Μωσῆς , ἀλ ἐγώ , φημί , ὁ ἅγιος ἀκούω γραφή οὖον μόνος σωματικός ἐπίσταμαι βρῶσις , ἀλλά τις καί ἕτερος οἶδα τροφή , εἰμί ὁ ἀπόλαυσις ἐπί μόνος ὁ ψυχή διαβαίνω . ἐσθίω καί γάρ ὁ ἐμός ἄρτος , ὁ σοφία ὁ πεινάω παρακελεύομαι , καί πίνω οἶνος ὅς κεράζω σύ . ἀλλά καί ὁ Κύριος ὁ Σαμαρείτης ὑπεμφαίνω σωτηρία λέγω « βρῶσις ἔχω ἐσθίω ὅς σύ οὐ οἶδα , » καί ἀλλαχοῦ « ὁ διψάω ἔρχομαι πρός ἐγώ καί πίνω . » οὐκοῦν ὁ φυτεία ὁ ἐν Ἐδὲμτρυφὴ δέ ὁ Ἐδέμ ἑρμηνεύω ἄξιος τις καρπός ἐννοέω προσήκω , καί τρέφω διά οὗτος μή ἀμφιβάλλω ὁ ἄνθρωπος , καί μή πάντως ὁ παροδικός καί ἐπιλύω οὗτος τροφή ἐπί ὁ ὁ παράδεισος διαγωγεύς ἐννοέω . οὕτως μέν οὖν καί ὁ θεῖος Ἀναστάσιος νοερός εἰμί βούλομαι ὁ βρῶσις ἐκεῖνος , οὖον μήv αἰσθητής τε καί σαρκικός . εἰμί γάρ τοιοῦτος σημαίνω βρῶσις ὁ θεῖον ῥητός , καί σαρκικός ἀποθνήσκω ὁ οὗτος ἀπογεύω · νοερός δδʹ οὖν ἁμαρτάνω ὁ ὁ Ψυχή αὐτίκα δέχομαι θάνατος . οὕτως μέν οὖν καί ὁ θεολόγος Γρηγόριος ὁ φυτόν ἐκεῖνος , ὁ ξύλον δηλονότι ὁ γνῶσις , θεωρία εἰμί φημί , τουτέστι γνῶσις τέλειος τις , εἰμί ἐπιβαίνω οὐ ἀσφαλής ὁ γε λίχνος ὁ ἔφεσις . προσέχω οὖν . δείκνυμι γάρ ἐκ πολύς ὅτι βρῶσις αἰσθητός ἑν ὁ παράδεισος οὐ εἰμί ἐνδεής ὁ Ἀδάμ · ἀθάνατος γάρ ὑπό Θεός παράγω οὐ εἰμί οὐδείς ἐνδεής . καί τ , χρή πολύς λέγω ; εἰμί καθ´ ὁμοιότης ὁ ἄγγελος ἐν ὁ ἀνάστασις ζῶ ὁ ἄνθρωπος « καί εἰμί γάρ φημί « πᾶς ὡς ἄγγελος Θεός ) , ὁ δέ ὁ ἀνάστασις χάρις οὐδείς ἄλλος εἰμί κατά γε ὁ θεῖος Πατέρας ἢ πρός ὁ ἀρχαῖος ὁ πίπτω ἀποκατάστασις , δῆλος πάντως ὅτι πρό ὁ παρά . βάσις ἰσάγγελος ἔχω ὁ ζωή ὁ Ἀδάμ , μήτε βρῶσις μήτε πόσις , καθάπερ εἴρω , χράω , ὅτι μηδέ παρά ὁ ἄγγελος αὐτός τοιοῦτος τίς θεωρέω . μή τοίνυν ἐν παράδεισος ὁ ἄνθρωπος αἰσθητός ἐμφορέω νομίζω βρῶσις , ὅτι μηδέ χρεία ἔχω οὗτος ἐκεῖσε διά γε ὁ αὐτός τηνικαῦτα πρόσειμι ἀπάθεια . Ἀλ ἐπί οὗτος ἀμφιβάλλω οὐ πρέπω . ἐπεί γάρ ὁ φυσικός οὗτος πάθος , πεῖνα λέγω καί δίψα κόπος ὕπνος ὀδύνη λύπη καί ὁ λοιπάς , μετά ὁ παράβασις εἰς ὁ ἀνθρώπινος βίος εἰσέρχομαι , ὡς ὁ λόγος ἤδη φθάνω γνωρίζω , φαίνω πάντως ὅτι πρό ὁ ἁμαρτία ὁ ἄνθρωπος οὐ ἔχω ὁ καταναγκάζω αὐτός αἰσθητός ἅπτω βρῶσις . καί τίς χρή πολύς λέγω ; εἰμί γε τροφή ἧμαι ἐνδεής ὁ ἄνθρωπος ἁπ´ ἀρχή , ὅς τις ὑπολαμβάνω , καί πεινάω ἄν ἐκ ἀνάγκη ἐάν καί ῥιγέω καί κοιμάω . εἰμί δέ τοιοῦτος ἐκεῖνος εἰμί , εὔδηλος πάντως ὅτι θνητός εἰμί ἀπ´ ἀρχή καί φθαρτός · ἀδύνατος γάρ ἄφθαρτος