cogPG.PG158 544
ἀδιαστρόφοις ἐννοίαις ἐντεθραμμένων οἷμαι πρὸς τοῦτο ἀντερεῖν , ὅτι τὰ θεοπρεπῆ πάντα τῇ ὅλῃ θεαρχίᾳ πρόσεστι κατὰ τὸν θεοτελῆ λόγον . Ὅσα δὲ ταῖς ὡποστάσεσι προσήκει , ἢ τοιαῖσδε ὑποστάσεσιν , ἀκοινώνητα παντάπασιν εἶναι καὶ ἀμιγῆ , ὡς ἰδιότητας , οὐδεμιᾶς ἐν τούτοις ἀντιστροφῆς , ἢ ὅλως κοινότητος ἐπεισαγομένης , φηδὶν ὁ αὐτὸς Διονύσιος . Πῶς γὰρ ἂν καὶ μείνῃ ἰδιότης κινουμένη καὶ μεταπίπτουσα ; Μέσον δέ τι τούτων ἡμῖν οἱ θεολόγοι τῆς Ἐκκλησίας οὐ παρέδωκαν , ἀλλ´ ἡ καινὴ αὕτη θεολογία ἑκατέρωθεν ὁρῶσα ᾧ περιπίπτει , εἰ καὶ μὴ ὁμολογεῖ , ἢ μὴ νοεῖ , ἵνα μὴ ἑτεροούσιον ἀποφήνῃ τὸ Πνεῦμα , εἰ οὐσιώδεις εἴποι τὰς δυνάμεις ταύτας , μὴ μετέχον καὶ αὐτὸ τοιαύτης τινὸς παρακτικῆς δυνάμεως , μήτε τῇ δυαρχίᾳ περιπέσῃ τῷ ὑποστατικὰς αὖ προσειπεῖν , ὥσπερ ἐν μεταιχμίῳ ἴστησιν ταύτας , ἀλλ´ οὐδέτερον αὐταῖς προσμαρτυρεῖ , ἔως ἂν ἀρχὰς ὀνομάσῃ καὶ γονμότητας κοινὰς Πατρὶ καὶ Υἱῷ , οὐ μὴν καὶ τῷ Πνεύματι , ἐναντίως καὶ τούτῳ τοῖς διδασκάλοις , τὰ κοινὰ Πατρὶ καὶ Υἱῷ κοινὰ καὶ τῷ Πνεύματι λέγουσιν ΑὐΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ Ἡ κοινὰς μὲν καὶ τῷ Πνεύματι , ἀλλ´ ἐν ἐκείνοις μαν μετὰ τῆς ἐνεργείας , ἐν τούτῳ δὲ δίχα ἐνεργείας . ΑΓΑΛΛΙΑΝΩΣ Τί τούτου τερατωδέστερον ἤκουσεν ἄνθρωπος ; ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ . ΑΓΑΛΛΙΑΝΟΣ . Καὶ τίς ἡ πολλὴ σπουδὴ δυνάμεις ἐπινοεῖν , καὶ ἀρχὰς αὐτὰς ὀνομάζειν καὶ γονιμότητας , καὶ ὅσα μηδεὶς τῶν θεολόγων ἐτόλμησεν , εἴπερ ἴδιον ὑποστάσεως τὸ προάγειν ἢ προΐέναι ; Καὶ πῶς οὐ τοσαῦται ἀρχαὶ , ὅσαι καὶ ὑποστάσεις αἱ προάγουσαι · Ἡ τίνα δύναμιν ἔχουσαι αἱ ἐξευρημέναι αὖται δυνάμεις , τὰς ὑποστάσεις ἀμέμπτως συναλείφειν , ἣν οὐ Σαβέλλιος ἐξευρεῖν δεδύνηται , ἐφ´ ᾧ καὶ ἀθῶος γενέσθαι τοῦ κατακρίματος ; Τρόπον οὖν ἄλλον ἡμῖν παραδίδωσιν ἡ τοιαύτη τῶν δυνάμεων ἐπίνοια καινότερον καὶ ἀνήκουστον τὸῖς ἁγίοις , ὡς ἂν εἴποι τις γεννηθέντα τὸν Υἱὸν , διὰ τῆς μιᾶς δυνάμεως τοῦ Πατρὸς , εἰτα δραξάμενον καὶ τῆς ἑτέρας αὐτοῦ , δι´ αὐτῆς μετὰ τοῦ Πατρὸς προάγειν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ὑστερίζον κατὰ γένεσιν , μηδὲ μετέχον τινὸς τῶν δυνάμεων , ὥσπερ λόγῳ μόνῳ ἀρκοῦν τὸ συναὶδιον καὶ τὸ ἄχρονον καὶ τὸ οὐδέτερον ἑτέρου λέγεσθαι . Μὴ σκοπῶν δὲ πως καὶ ἀπὸ τῶν θέσεων ταῦτα ἐμφαίνοιντο συμφωνουσῶν τοῖς λόγοις , ἀλλὰ τούναντίον μᾶλλον αὐπαῖς συμπεραίνεσθαι . Δυνάμεις δὲ διακρινομένας εἰπόντα , καὶ τὸν τρόπον ἔδει προσθεῖναι τῆς διακρίσεως . εἴχομεν γὰρ ἄν ἐπιγινώσκειν αὐτὸν ἐν τίνι γένει διακρίσεως τὴν τῶν δυνάμεων διάκρισιν τίθησιν , ὡς ἔκ γε τοῦ λόγου σεραγματικῶς αὐτὰς διακρίνειν . Δι´ αὐτῷν γὰρ , φησί , διακρινόμενα πρόσωπα παράγεται . Ἵσως οὖν Ἀαικέναι βούλοιτ´ ἂν , ὡς τῷ διακεκρίσθαι , οὕτω καὶ τῶ τρόπῳ τῆς διακρίσεως , ἐπεὶ καὶ προεπινοεῖ τὴν Κγεννητικὴν τῆς προβλητικῆς , ὡς καὶ ἐκεῖ προτέραν οὖσαν δήπου , ὡς τὸ γεννητὸν τοῦ ἐκπορευτοῦ λέγει πρότερον . Εἰ δ´ ἄλλο τι βούλοιτο λέγειν , ὀλίγον τῷ λόγῳ βοηθήσει . Ἀρχὰς δέ φησιν οὔσας τε καὶ δυνάμεις καὶ γονιμότητας . Παραχθήτω τις τῶν ἀγίων ταῦτα λέγων καὶ ἀρχὰς καὶ γονιμότητας . Ἀλλ´ οὐκ ἔσειν · αὐτὸς δὲ προῖὼν ὕσπερ ἐκ μεταμέλου τὴν τοῦ Πατρὸς οὐσίαν εἰναι φήσει τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν δύναμιν τῆς παραγωγῆς τῶν θείων προσώπων . Εἶθ´ ὥσπερ τοὺς θεολόγους δεδιὼς , μήτε προάγειν , μήτε προῖέναι τὴν οὐσίαν φάσκοντας , ξυνεῖναι φήσει τῇ οὐσίᾳ , καὶ ἄλλ´ ἄττα τὴν διαφορὰν ποιοῦντα τῶν δυνάμεων . ΑΡΓΥΡΟΠΩΥΑΩΣ Ταῦτα δὲ νοῦς ἂν εἶεν καὶ βούλησις . ΑΓΑΛΛΙΑΝΟΣ . Οὐκ οἶδ´ ἐξότου τοῦτο λαβών · εἰ μὲν γὰρ ταυτὸν βούλεται τὴν δύναμιν εἶναι καὶ τὴν οὐσίαν , καὶ οὐσίας ἐρεῖ τὴν μίαν οὐσίαν , ὥσπερ καὶ ἀρχὰς καὶ δυνάμεις οὔσας καλεῖ · εἰ δὲ οὐ βούλεται τοῦτο , τὴν μὲν τῷ Πατρὶ ὁριζομένην οὐσίαν εἶναι τὴν ἀρχὴν τῶν ἐξ αὐτοῦ προῖόντων προσώπων . Ταύτας δὲ τὰς δυνάμεις καὶ γονιμότητας ἅς ἕυνεῖναι τῇ οὐσίᾳ λέγει , καὶ νοῦν τε καὶ βούλησιν ὀνομάζει καινοτρόπως ὡς ἰδιότητας ἐπιθεωρεῖσθαι τῇ οὐσίᾳ , ἵν´ αὕτη μετὰ τῆς ἰδιότητος εἴη ὑπόστασις ἀρχὴ προακτικὴ , ἀπὸ ποίας ἀνάγκης ἀποδείξει ταύτας τὰς ἰδιότητας κοι νοῦσθαι καὶ τῷ Υἱῷ , τῷ Πνεύματι δὲ μή ; Οἶμαι πολλὰ καμὼν οὐ δείξει , θήσει δὲ μόνον πολλὰ σαθρὰ καὶ ἐπικίνδυνα , καὶ τῇ συνηθείᾳ τῶν θεολόγων ἄγνωστα . Γονιμότητας δὲ τίς ποτε τῶν ἁγίων εἶπε ; Πηγαίαν μὲν οὖν ἴσως θεότητα , καὶ μόνον πηγὴν , καὶ ῥίζαν . καὶ αἰτίαν , καὶ θεογόνον τὸν Πατέρα μεμαθήκαμεν , ἑνικῶς προφερόντων ταῦτα τῶν θεολόγων , τῳ μίαν γονιμότητα πάντας εὐσεβῶς τιθέναι ἐν τῷ Πατρὶ , καὶ μίαν προακτικὴν δύναμιν τῷ τῆς ἕξεως τρόπω τῇ πρὸς τὰ προαγόμενα παραθέσει μόνον κατὰ τὸν τῆς ἐνεργείας λόγον · διχαζομένην . Δὐτίκα γὰρ ὁ Ἀρεοπαγίτης λέγει , ὡς Τριάδα δὲ διὰ τὴν τρισυπόστατον τῆς ὑπερουσίου γονιμωτάτην ἔκφανσιν , ἐξ ἧς πᾶσα πατριὰ ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς ὀνομάζεται , ὅν φησιν ὁ Μάξιμος ἐξηγούμενος , γονιμότητά φησι τὴν πατρικὴν ὑπὲρ ἔννοιαν πρόοδον , εἰς ἔκφανσιν τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἀγίου Πνεύματος . Καὶ αὖθις ὁ Διονόσιος · Ὅτι δὲ καὶ τὴν κυρίαν ἔχει τῶν ὅλων ἡ ὅλη θεότης περὶ τῆς θεογόνου θεότητος , ἢ τῆς υἱικῆς , οὐδὲ εἰπεῖν ἔστιν , οἷμαι . Ὅπου καὶ τῷ διαζευκτικῷ δείκνυσιν , ὅτι οὐ βούλεται τῷ Υἱῷ προσεῖναι ὅλως τὸ θεογόνον . Καὶ ὁ μέγας Ἀθανάς.ος · Μόνος ἀγέννητος καὶ μόνος πηγὴ θεότητος ὁ Πατήρ . Καὶ ὁ Θεολόγος Γοηγόριος · Εἰς ἓν αἴτιον τὸν Πατέρα Υἱοῦ καὶ Πνεύματος ἀναφερομένων . Καὶ ὁ Κύριλλος · Πῶς οὐ ζωὴ τὸ ῥίζαν ἔχον τὴν ζωὴν καὶ πηγὴν ὥσηερ τινὰ τὴν ἀκήρατον καὶ παντὸς ἐπέκεινα γεννητοῦ τοῦ Θεοῦ φύσεως ; Καὶ αὖθις · Εἰ γνώρισμα τῆς τοῦ Πατρὸς
Lemmas: ἀδιάστροφος ἔννοια ἐντρέφω οἴομαι πρός οὗτος ἀντιλέγω , ὅτι ὁ θεοπρεπής πᾶς ὁ ὅλος θεαρχία πρόσειμι κατά ὁ θεοτελος λόγος . ὅσα δέ ὁ ωποστασις προσήκω , ἢ τοιόσδε ὑπόστασις , ἀκοινώνητος παντάπασι εἰμί καί ἀμιγής , ὡς ἰδιότης , οὐδείς ἐν οὗτος ἀντιστροφή , ἢ ὅλως κοινότης ἐπεισάγω , φηδὶν ὁ αὐτός Διονύσιος . Πῶς γάρ εἄν καί μένω ἰδιότης κινέω καί μεταπίπτω ; Μέσον δέ τίς οὗτος ἐγώ ὁ θεολόγος ὁ ἐκκλησία οὖον παραδίδωμι , ἀλ ὁ καινός οὗτος θεολογία ἑκατέρωθεν ὁράω ὅς περιπίπτω , εἰμί καί μή ὁμολογέω , ἢ μή νοέω , ἵνα μή ἑτεροούσιος ἀποφαίνω ὁ πνεῦμα , εἰμί οὐσιώδης εἶπον ὁ δύναμις οὗτος , μή μετέχω καί αὐτός τοιοῦτος τις παρακτικός δύναμις , μήτε ὁ δυαρχία περιπίπτω ὁ ὑποστατικός αὖος προσεῖπον , ὥσπερ ἐν μεταίχμιον ἵστημι οὗτος , ἀλ οὐδέτερος αὐτός προσμαρτυρέω , ἔως εἄν ἀρχή ὀνομάζω καί γονμοτηταω κοινός πατήρ καί υἱός , οὖον μήv καί ὁ πνεῦμα , ἐναντίος καί οὗτος ὁ διδάσκαλος , ὁ κοινός πατήρ καί υἱός κοινός καί ὁ πνεῦμα λέγω ΟΥ ὁ κοινός μέν καί ὁ πνεῦμα , ἀλ ἐν ἐκεῖνος μείς μετά ὁ ἐνέργεια , ἐν οὗτος δέ δίχα ἐνέργεια . ΑΛ τις οὗτος τερατώδης ἀκούω ἄνθρωπος ; Αργυρόπουλος . Αγαλλιανός . καί τίς ὁ πολύς σπουδή δύναμις ἐπινοέω , καί ἀρχή αὐτός ὀνομάζω καί γονιμότητα , καί ὅσος μηδείς ὁ θεολόγος τολμάω , εἴπερ ἴδιος ὑπόστασις ὁ προάγω ἢ προΐημι ; καί πῶς οὖον τοσοῦτος ἀρχή , ὅσος καί ὑπόστασις ὁ προάγω · ὁ τίς δύναμις ἔχω ὁ ἐξευρίσκω αὔτης δύναμις , ὁ ὑπόστασις ἄμεμπτος συναλείφω , ὅς οὖον Σαβέλλιος ἐξευρίσκω δύναμαι , ἐφίημι ὅς καί ἀθῶος γίγνομαι ὁ κατάκριμα ; Τρόπος οὖν ἄλλος ἐγώ παραδίδωμι ὁ τοιοῦτος ὁ δύναμις ἐπίνοια καινός καί ἀνήκουστος ὅς ἅγιος , ὡς εἄν εἶπον τις γεννάω ὁ υἱός , διά ὁ εἷς δύναμις ὁ πατήρ , εἶτα δράσσομαι καί ὁ ἕτερος αὐτός , δις αὐτός μετά ὁ πατήρ προάγω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ὑστερίζω κατά γένεσις , μηδέ μετέχω τις ὁ δύναμις , ὥσπερ λόγος μόνος ἀρκέω ὁ συναιδιος καί ὁ ἄχρονος καί ὁ οὐδέτερος ἕτερος λέγω . μή σκοπός δέ πως καί ἀπό ὁ θέσις οὗτος ἐμφαίνω συμφωνέω ὁ λόγος , ἀλλά τουναντίον μᾶλλον αὐπαῖς συμπεραίνω . Δύναμις δέ διακρίνω εἶπον , καί ὁ τρόπος ἐσθίω προστίθημι ὁ διάκρισις . ἔχω γάρ ἄν ἐπιγιγνώσκω αὐτός ἐν τίς γένος διάκρισις ὁ ὁ δύναμις διάκρισις τίθημι , ὡς ἐκ γε ὁ λόγος σεραγματικῶς αὐτός διακρίνω . Δις αὐτώιν γάρ , φημί , διακρίνω πρόσωπον παράγω . ἴσως οὖν ααικενος βούλος εἄν , ὡς ὁ διακρίνω , οὗτος καί ὁ τρόπος ὁ διάκρισις , ἐπεί καί προεπινοέω ὁ Κγεννητικὴν ὁ προβολικός , ὡς καί ἐκεῖ πρότερος εἰμί δήπου , ὡς ὁ γεννητός ὁ ἐκπορεύω λέγω πρότερος . εἰμί δδʹ ἄλλος τίς βούλομαι λέγω , ὀλίγος ὁ λόγος βοηθέω . Ἀρχή δέ φημί εἰμί τε καί δύναμις καί γονιμότητα . Παραχθήτω τις ὁ Ἀγίων οὗτος λέγω καί ἀρχή καί γονιμότητα . Ἀλ οὐ ἕννυμι · αὐτός δέ προῖων ὕς ἐκ μετάμελος ὁ ὁ πατήρ οὐσία εἰναι φημί ὁ ἀρχή καί ὁ δύναμις ὁ παραγωγή ὁ θεῖον πρόσωπον . Εἴθε ὥσπερ ὁ θεολόγος δείδω , μήτε προάγω , μήτε προΐημι ὁ οὐσία φάσκω , συνίημι φημί ὁ οὐσία , καί ἄλλος τις ὁ διαφορά ποιέω ὁ δύναμις . ΟΥ οὗτος δέ νόος εἄν ἄγω καί βούλησις . Αγαλλιανός . οὐ οἶδα ἐξότου οὗτος λαμβάνω · εἰμί μέν γάρ τατός βούλομαι ὁ δύναμις εἰμί καί ὁ οὐσία , καί οὐσία εἴρω ὁ εἷς οὐσία , ὥσπερ καί ἀρχή καί δύναμις εἰμί καλέω · εἰμί δέ οὖον βούλομαι οὗτος , ὁ μέν ὁ πατήρ ὁρίζω οὐσία εἰμί ὁ ἀρχή ὁ ἐκ αὐτός πρόειμι πρόσωπον . οὗτος δέ ὁ δύναμις καί γονιμότητα ὅς ἕυνεῖναι ὁ οὐσία λέγω , καί νόος τε καί βούλησις ὀνομάζω καινοτρόπως ὡς ἰδιότης ἐπιθεωρέω ὁ οὐσία , ὅς οὗτος μετά ὁ ἰδιότης εἰμί ὑπόστασις ἀρχή προακτικός , ἀπό Ποίας ἀνάγκη ἀποδείκνυμι οὗτος ὁ ἰδιότης κέω νουω καί ὁ υἱός , ὁ πνεῦμα δέ μή ; οἴμη πολύς κάμνω οὖον δείκνυμι , τίθημι δέ μόνος πολύς σαθρός καί ἐπικίνδυνος , καί ὁ συνήθεια ὁ θεολόγος ἄγνωστος . γονιμότητα δέ τίς ποτός ὁ ἅγιος εἶπον ; πηγαῖος μέν οὖν ἴσως θεότης , καί μόνος πηγή , καί ῥίζα . καί αἴτιος , καί θεόγονον ὁ πατήρ μανθάνω , ἑνικός προφέρω οὗτος ὁ θεολόγος , ὁ εἷς γονιμότητα πᾶς εὐσεβής τίθημι ἐν ὁ πατήρ , καί εἷς προακτικός δύναμις ὁ ὁ ἕξις τρόπος ὁ πρός ὁ προάγω παράθεσις μόνος κατά ὁ ὁ ἐνέργεια λόγος · διχάζω . δυτικός γάρ ὁ Ἀρεοπαγίτης λέγω , ὡς Τριάς δέ διά ὁ τρισυπόστατος ὁ υπερούσιος γόνιμος ἔκφανσις , ἐκ ὅς πᾶς πατριά ἐν οὐρανός καί ἐπί γῆ ὀνομάζω , ὅς φημί ὁ Μάξιμος ἐξηγέομαι , γονιμότητα φημί ὁ πατρικός ὑπέρ ἔννοια πρόοδος , εἰς ἔκφανσις ὁ υἱός καί ὁ ἅγιος πνεῦμα . καί αὖθις ὁ Διονοσίος · ὅτι2 δέ καί ὁ κύριος ἔχω ὁ ὅλος ὁ ὅλος θεότης περί ὁ θεόγονον θεότης , ἢ ὁ υιικός , οὐδέ εἶπον εἰμί , οἴομαι . ὅπου καί ὁ διαζευκτικός δείκνυμι , ὅτι οὖον βούλομαι ὁ υἱός πρόσειμι ὅλως ὁ θεόγονον . καί ὁ μέγας Ἀθανάς · Μόνος ἀγέννητος καί μόνος πηγή θεότης ὁ Πατήρ . καί ὁ Θεολόγος Γοηγόριος · εἰς εἷς αἴτιος ὁ πατήρ υἱός καί πνεῦμα ἀναφέρω . καί ὁ Κύριλλος · Πῶς οὖον ζωή ὁ ῥίζα ἔχω ὁ ζωή καί πηγή ὥσηερ τις ὁ ἀκήρατος καί πᾶς ἐπέκεινα γεννητής ὁ Θεός φύσις ; καί αὖθις · εἰμί γνώρισμα ὁ ὁ πατήρ