cogPG.PG158 557
οὐδὲ πλάσις ἐστὶν , ἀλλὰ συναίτιον καὶ ἀρχὴν ἐξ ἀρχῆς φρονοῦντες τὸν Υἱὸν ἐλέγχονται κακῶς καὶ τοῦτο φρονοῦντες . Ἡ γὰρ τοῦ Γρηγορίου ῥῆσις , Ἰ ἑκ τῆς ἀρχῆς ἀρχὴ , οὐδὲν αὐτοῖς βοηθεῖ , αὐτοῦ τούτου ἐξηγουμένου καὶ λέγοντος , Ἀρχὴν δὲ τῶν ὅλων , ἃ καὶ κυροῦται ἑτέρᾳ τούτου ῥήσει τῇ , Πάντα ὅσα ἕχει ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ , πλὴν τῆς αἰτίας . Ἀρχὴν δὲ ἐξ ἀρχῆς τὸν Υἱὸν τοῦ Πνεύματος οὔτ´ αὐτὸς , οὕτ´ ἄλλος τις τῶν θεολόγων εἴρηκεν . Εἰ μὲν γὰρ ὡμολογεῖτο ἀρχὴ τοῦ Πνεύματος ὁ Υἱὸς , ἤν ἂν καὶ ἀρχὴ , ἐξ ἀρχῆς καὶ συναίτιος · ἐπεὺ δὲ οὔτε ἀρχὴ , οὔτε αἴτιος , οὔτε ἄλλο τι τῶν τοιούτων λέγεται , πάντα γὰρ τὰ τοιαῦτα τῷ Πατρὶ μόνῳ προσαρμοστέον , ὁ δὲ Υἱὸς μόνος Υἱός ἐστι , καὶ μόνος καὶ ὅλον Υἱὸς , οὔμενουν οὐδὲ συναίτιος οὐδὲ ἀρχὴ ἐξ ἀρχῆς ἔνδον ἐν τῇ θεότητι . Μόνος γὰρ αἴτιος ὁ Πατὴρ , ἀρχὴ δὲ τῆς κτίσεως ὁ Υἱὸς κατὰ τὸν Θεολόγον Γρηγόριον . ΛΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ . Οὐδὲ ὡς μὴ οἷου τε ὄντος μόνου τοῦ Πατρὸς μόνως παράγειν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ἢ γὰρ ἂν οὐδὲ τὸν Υἱὸν ἄνευ τινὸς ἑτέρου προσώπου γεννῆσαι μόνος ὁ Πατὴρ ἠδύνατο , οἷς τῆς αὐτῆς ἐστι τελειότητος τῶν παραγομένων ἑκάτερον καὶ δυνάμεως . Πατὴρ γὰρ αὐτάρκως γεννᾷ τὸν Υἱὸν , καὶ τὸ Πνεῦμα προβάλλει τὸ ἅγιον . ΑΓΑΑΛΙΑΝΟΣ . Ἀπήλλαξας ἡμᾶς πραγμάτων ταῦτα εἰπὼν , ἄνθρωπε · εἰ γὰρ αὐτάρκως ὁ Πατὴρ γεννᾷ καὶ προβάλλει , οὐκοῦν παρέλκει τὸ καὶ τὸν Υἱὸν λέγειν γροβάλλειν . Περιττὸν δὲ ἐν τοῖς θείοις οὐδὲν , ὅπρυ γε οὐδὲ ἐν τοῖς φυσικοῖς εἰκῆ τι τιθέναι δεῖ . Εἰ δὲ ἀπὸ τοῦ τῆς δημιουργίας παραδείγματος τὸν λόγον ἀποδώσεις λέγων , ὅτι ὁ Πατὴρ αὐτάρκως δημιουργεῖ , λέγεται δὲ ὅμως καὶ ἐφ´ ἑκατέρῳ τῶν λοιπῶν προσώπων τὸ δημιουργεῖν , ἀλλὰ ἀκούσῃς , Ὁ Πατὴρ , καθό ἐστι Θεὸς , ἔχει ἐν ἑαυτῷ καὶ τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον · καὶ ὥσπερ μόνος εἶς καὶ τέλειός , ἐστι Θεὸς , οὕτω καὶ μετὰ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος εἷς καὶ τέλειός ἐστι Θεός . Ταυτὸ δὲ τοῦτο πιστεύεται ἀπαραλλάκτως καὶ ἑφ´ ἑκατέρου τῶν λοιπῶν . Ταῖς γοῦν ἰδιότησι διακρίνονται , τῇ δὲ θεότητι ἕν εἰσιν . ἕκαστον οὗν τῶν τριῶν προσώπων ᾗ Θεός ἐστι δημιουργὸς ἡνωμένως καὶ ἁχωρίστως τῶν ἄλλων , καὶ διὰ τοῦτο αὐτάρκως · διότι ὅλη ἡ θεότης ἐστὶν ἡ δημιουργοῦσα ἢ τελείως ἐστὶν ἐν ἐκάστῳ . Προβάλλει δὲ ὁ Πατὴρ , οὐχ ᾗ Θεὸς , οὐ γὰρ ὅλη ἡ Τριὰς , ὲλλ´ ᾗ πρόσωπόν ἐστιν ἀρχικόν τε καὶ θεογόνον . Εἰ γον μὴ αὐτὸς μόνος προβάλλει , ἀλλὰ μετά τινος ἐτέρου προσώπου , οὐκ αὐτάρκως μόνος · ἠ εἰ αὐτάρκως , παρέλκει τὸ λοιπόν · καὶ δῆλον ὅτι μόνος αλτάρκως γεννᾷ τὸν Υἱὸν καὶ κατὰ σέ . Τίς γοῦν ἡ ἀποπλήρῳσις ὅτι τὸ Πνεῦμα οὐ μόνος προβάλλει ; Εἰ δὲ σὰς ἄλλας ὑποθέσεις λέγεις , ἤγουν τας προηγήσεις καὶ προεπινοίας , ἕωλοι ἐκεῖναι ἀνάπλασμά τε καινὸν , καὶ αἱρέσεων ἀρχαὶ ἀπεδεί θησαν . Μᾶλλον μὲν οὖν ἐγώ φημι ὡς εἴ γ´ ἐγχωρεῖ καὶ ὡς ἐγχωρεῖ προεπινοίας ἐν τοῖς τοιούτοις εἶναι · καὶ ῶσπερ ὅταν εἴπω γεννήτορα , προεπινεῶ τὸν γεννῶντα τοῦ προβολέως , οὕτω καὶ ὅταν εἴπω προβολέα , προεπινοῶ τὸν προβάλλοντα τοῦ γεννῶντος . Ἄμα δέ ἐστιν ὁ Πατὴρ γεννήτωρ καὶ προβολεὺς , ὡς ἤδη φθάσαντες διὰ τῶν ἁγίων ἀπεδείξαμεν Καὶ ἐπεὶ ὁ Πατὴρ οὐχ ᾗ Πατήρ , ἀλλ´ ᾗ προβολεὺς προβάλλων , ὥσπερ ἐπειδὰν λένηται . Ἐν Πατολ - ἐκ πορεύεται , προεπινοῶ τὸν προβολέα , οὐ δι ὰ τοῦτο δὲ ἀναγκάζομαι καὶ τὸ Πνεῦμα Πατέρα τοῦ Υἱοῦ τιθέναι , κοινοποιουμένης τῆς γεννητικῆς αὐτῷ δυνάμεως τοῦ Πατρός · οὕτως οὐδ´ ἐνταῦθα πρόσεστιν ἀνάγκη τις διὰ τὴν προεπίνοιαν τοῦ Υἱοῦ προβολέα καὶ αὐτὸν νομίζειν ἢ συναίτιον . Εἰ μὲν γὰρ ὡς αἴτιος προεπινοεῖται , τοῦτο δεικτέον τῶν ἁγίων λεγόντων , καὶ αὐτίκα ἡ τῆς δυνάμεως κοινωνία ἕνεται . Κοινὴν εἶναι τὴν δύναμιν τοῦ προβάλλειν λεγόντων τινῶν ἁγίων , καὶ αὐτίκα φανεῖται καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ Πνεύματος αἴτιος , ἢ συναίτιος τῷ Πατρί . Τὸ δὲ προεπινοεῖσθαι οὐκ ἀρκεῖ πρὸς τοῦτο · οὐ γὰρ εἰ καὶ ὁ Πατὴρ προεπινοεῖται τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος τῇ τῆς αἰτίας τάξει , ἀνάγκη καὶ τὸν Υἱὸν οὔτω προεπινοεῖσθαι Πνεύματος , ἕως ἂν μήτε τις τῶν θεολόγων τοῦτο λέγῃ σαφῶς , καὶ λόγος τῆς τοιαύτης προεπι οἵας ἀποδιδῶται παρ´ ἡμῶν , κεχωρισμένος τῆς κατ´ αἰτίαν ἀναφορᾶς . Ἔως γὰρ ἂν ἡμεῖς μὲν μὴ ἀδυνατῶμεν λόγον διδόναι , ὑμεῖς δὲ οὑκ ἀναγκαίως δεικνύητε , κικῶμεν . Εἰ γὰρ ἐκεῖνο μὲν οὐκ ἀνάγκη , τοῦτο δὲ ἐγχωρεῖ , αἱ δὲ ὑποθέσεις τῆς πίστεως πᾶσαι καὶ αἱ Γραφαὶ τῶν ἁγίων καὶ αἱ σύνοδοι τῷ ἡμετέρῳ συναγωνίσονται λόγῳ , τοῦτο δὴ καὶ ἔστιν ἀληθές . ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ . Διὸ καὶ ἀρχοειδῶς μὲν καὶ προηγουμένως , φαίην δ´ ἂν καὶ προκαταρκτικῶς καὶ κυρίοις ἐκ τοῦ Πατρὸς προῖέναι φησὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ἐξ Υἱοῦ δὲ οὐχ οὕτω , κἂν ἐξ αὐτοῦ τῇ αὐτῇ παράγηται δυνάμει καὶ προβολῇ ΑΓΑΛΛΙΑΝΟΣ . Ἰδοὺ καὶ ἕτερον λάκκον ὤρυξε καὶ ἐνέπεσεν εἰ . αὐτὸν , τὸ ψαλμικὸν , ἀνακεκαλυμμένῃ κεφαλῇ , τὸ διττὸν τῆς ἀρχῆς παραδούς . Καὶ πρῶτον μὲν ὅπως ἐνίων ἀκοὰς ὑποφθείρῃ τάς τινων ἁγίων φωνὰς συμφορήσας , προέταξεν κυρίως , καὶ ἀρχικῶς , καὶ προκαταρκτικῶς , καὶ ἀρχοειδῶς εἰπὼν ἐκ τοῦ Πατρὸς προῖέναι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , εἶτ´ ἐπήγαγεν , ἐξ Υἱοῦ δὲ οὐχ οὕτως . Ἀλλ´ οἱ ταῦτα εἰπόντες , ὡ βέλτιστε , οὕτε αἴτιον , οὔτε ἁρχὴν , οὔτε συναίτιον , οὕτε προβολέα , τὸν Υἱὸν τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἑδογμάτισαν . Ὥστε ταῦτα τὰ ἐπιῤῥήματα διαφόρως τιεὶ τῶν ἁγίοων εἰρημένα , ἀνθ´ ἑνός ἐστι τοῦ μόνως . Καὶ ταυτὸν ἂν δόναιτο τὸ κυρίως ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύρται τῷ μόνως ἑκ τοῦ Πατρὸς ἔχειν τὴν ὕπαρξιν τὸ Κνεῦμα τὸ ἅγιον . Διὰ γοῦν τῶν τοιούτων ἐπιῤῥημάτων ἀπρκληροῦσι τὸν λῆὸν τῆς τοιαύτης αἰτίας , μόνον τὴν πρὸς τὴν κτίσιν πρόοδον τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐξ αὐτοῦ δοξάζοντες , ἣν χρονικὴν ἀποστολὴν εἴποιτε ἅν ὑμεῖς μετὰ τοῦ
Lemmas: οὐδέ πλάσις εἰμί , ἀλλά συναίτιος καί ἀρχή ἐκ ἀρχή φρονέω ὁ υἱός ἐλέγχω κακῶς καί οὗτος φρονέω . ὁ γάρ ὁ Γρηγόριος ῥῆσις , εἷς ἐκ ὁ ἀρχή ἀρχή , οὐδείς αὐτός βοηθέω , αὐτός οὗτος ἐξηγέομαι καί λέγω , Ἀρχή δέ ὁ ὅλος , ὁ καί κυρόω ἕτερος οὗτος ῥῆσις ὁ , Πάν ὅσος ἕχω ὁ πατήρ ὁ υἱός , πλήν ὁ αἴτιος . Ἀρχή δέ ἐκ ἀρχή ὁ υἱός ὁ πνεῦμα οὔτ´ αὐτός , ὕω ἄλλος τις ὁ θεολόγος εἴρω . εἰμί μέν γάρ ὁμολογέω ἀρχή ὁ πνεῦμα ὁ υἱός , ἐάν εἄν καί ἀρχή , ἐκ ἀρχή καί συναίτιος · ἕπω δέ οὔτε ἀρχή , οὔτε αἴτιος , οὔτε ἄλλος τίς ὁ τοιοῦτος λέγω , πᾶς γάρ ὁ τοιοῦτος ὁ πατήρ μόνος προσαρμοστέον , ὁ δέ υἱός μόνος υἱός εἰμί , καί μόνος καί ὅλος υἱός , ουμενω οὐδέ συναίτιος οὐδέ ἀρχή ἐκ ἀρχή ἔνδον ἐν ὁ θεότης . Μόνος γάρ αἴτιος ὁ πατήρ , ἀρχή δέ ὁ κτίσις ὁ υἱός κατά ὁ θεολόγος Γρηγόριος . Ο . οὐδέ ὡς μή οἶος τε εἰμί μόνος ὁ πατήρ μόνος παράγω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ἢ γάρ εἄν οὐδέ ὁ υἱός ἄνευ τις ἕτερος πρόσωπον γεννάω μόνος ὁ πατήρ δύναμαι , ὅς ὁ αὐτός εἰμί τελειότης ὁ παράγω ἑκάτερος καί δύναμις . πατήρ γάρ αὐτάρκης γεννάω ὁ υἱός , καί ὁ πνεῦμα προβάλλω ὁ ἅγιος . ΑΛ . ἀπαλλάσσω ἐγώ πρᾶγμα οὗτος εἶπον , ἄνθρωπος · εἰμί γάρ αὐτάρκης ὁ πατήρ γεννάω καί προβάλλω , οὐκοῦν παρέλκω ὁ καί ὁ υἱός λέγω γροβαλλω . Περισσός δέ ἐν ὁ θεῖον οὐδείς , ὅπρυ γε οὐδέ ἐν ὁ φυσικός εἰκῇ τίς τίθημι δεῖ . εἰμί δέ ἀπό ὁ ὁ δημιουργία παράδειγμα ὁ λόγος ἀποδίδωμι λέγω , ὅτι ὁ πατήρ αὐτάρκης δημιουργέω , λέγω δέ ὅμως καί ἐφίημι ἑκάτερος ὁ λοιπός πρόσωπον ὁ δημιουργέω , ἀλλά ἀκούω , ὁ πατήρ , καθό εἰμί θεός , ἔχω ἐν ἑαυτοῦ καί ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος · καί ὥσπερ μόνος εἰμί καί τέλειος , εἰμί θεός , οὗτος καί μετά ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα εἷς καί τέλειος εἰμί Θεός . τατός δέ οὗτος πιστεύω ἀπαραλλάκτως καί ἑφ´ ἑκάτερος ὁ λοιπός . ὁ γοῦν ἰδιότης διακρίνω , ὁ δέ θεότης εἷς εἰμί . ἕκαστος ἐν ὁ τρεῖς πρόσωπον ὅς Θεός εἰμί δημιουργός ἡνωμένως καί ἁχώριστος ὁ ἄλλος , καί διά οὗτος αὐτάρκης · διότι ὅλος ὁ θεότης εἰμί ὁ δημιουργέω ἢ τέλειος εἰμί ἐν ἕκαστος . προβάλλω δέ ὁ πατήρ , οὐ ὅς θεός , οὖον γάρ ὅλος ὁ Τριάς , έλλος ὅς πρόσωπον εἰμί ἀρχικός τε καί θεόγονον . εἰμί γος μή αὐτός μόνος προβάλλω , ἀλλά μετά τις ἔτερον πρόσωπον , οὐ αὐτάρκης μόνος · ὁ εἰμί αὐτάρκης , παρέλκω ὁ λοιπός · καί δῆλος ὅτι μόνος αλτάρκως γεννάω ὁ υἱός καί κατά σός . Τῖς γοῦν ὁ ἀποπλήρωσις ὅτι ὁ πνεῦμα οὖον μόνος προβάλλω ; εἰμί δέ σός ἄλλος ὑπόθεσις λέγω , ἤγουν ὅς προήγησις καί προεπίνοια , ἕωλος ἐκεῖνος ἀνάπλασμα τε καινός , καί αἵρεσις ἀρχή ἀποδέω θημι . μᾶλλος μέν οὖν ἐγώ φημί ὡς εἰμί γγʹ ἐγχωρέω καί ὡς ἐγχωρέω προεπίνοια ἐν ὁ τοιοῦτος εἰμί · καί ὥσπερ ὅταν εἶπον γεννήτωρ , προεπινεοω ὁ γεννάω ὁ προβολεύς , οὗτος καί ὅταν εἶπον προβολεύς , προεπινοέω ὁ προβάλλω ὁ γεννάω . Ἄμη δέ εἰμί ὁ πατήρ γεννήτωρ καί προβολεύς , ὡς ἤδη φθάνω διά ὁ ἅγιος ἀποδείκνυμι καί ἐπεί ὁ πατήρ οὐ ὅς Πατήρ , ἀλ ὅς προβολεύς προβάλλω , ὥσπερ ἐπειδάν λένω . ἐν Πατόλ - ἐκ πορεύω , προεπινοέω ὁ προβολεύς , οὖον Ζεύς ά οὗτος δέ ἀναγκάζω καί ὁ πνεῦμα πατήρ ὁ υἱός τίθημι , κοινοποιέω ὁ γεννητικός αὐτός δύναμις ὁ πατήρ · οὕτως οὐδός ἐνταῦθα πρόσειμι ἀνάγκη τις διά ὁ προεπίνοια ὁ υἱός προβολεύς καί αὐτός νομίζω ἢ συναίτιος . εἰμί μέν γάρ ὡς αἴτιος προεπινοέω , οὗτος δεικτέος ὁ ἅγιος λέγω , καί αὐτίκα ὁ ὁ δύναμις κοινωνία ἐνετή . Κοινός εἰμί ὁ δύναμις ὁ προβάλλω λέγω τις ἅγιος , καί αὐτίκα φαίνω καί ὁ υἱός ὁ πνεῦμα αἴτιος , ἢ συναίτιος ὁ πατήρ . ὁ δέ προεπινοέω οὐ ἀρκέω πρός οὗτος · οὖον γάρ εἰμί καί ὁ πατήρ προεπινοέω ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα ὁ ὁ αἴτιος τάξις , ἀνάγκη καί ὁ υἱός οὐτάω προεπινοέω πνεῦμα , ἠώς εἄν μήτε τις ὁ θεολόγος οὗτος λέγω σαφῶς , καί λόγος ὁ τοιοῦτος προεῖπον οἷος ἀποδίδωμι παρ´ ἐγώ , χωρίζω ὁ κατ´ αἴτιος ἀναφορά . ἔως γάρ εἄν ἐγώ μέν μή ἀδυνατέω λόγος δίδωμι , σύ δέ ἐκ ἀναγκαῖος δείκνυμι , κίκω . εἰμί γάρ ἐκεῖνος μέν οὐ ἀνάγκη , οὗτος δέ ἐγχωρέω , ὁ δέ ὑπόθεσις ὁ πίστις πᾶς καί ὁ γραφή ὁ ἅγιος καί ὁ σύνοδος ὁ ἡμέτερος συναγωνίζομαι λόγος , οὗτος δή καί εἰμί ἀληθής . Αργυρόπουλος . Διὸ καί ἀρχοειδῶς μέν καί προηγουμένως , φημί δδʹ εἄν καί προκαταρκτικώς καί κύριος ἐκ ὁ πατήρ προΐημι φημί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ἐκ υἱός δέ οὐ οὗτος , κἀν ἐκ αὐτός ὁ αὐτός παράγω δύναμις καί προβολή Αγαλλιανός . ἰδέ καί ἕτερος λάκκος ὀρύσσω καί ἐμπίπτω εἰμί . αὐτός , ὁ ψαλμικός , ἀνακαλύπτω κεφαλή , ὁ δισσός ὁ ἀρχή παραδίδωμι . καί πρῶτος μέν ὅπως ἔνιοι ἀκοή ὑποφθείρω ὁ τίνω ἅγιος φωνή συμφορέω , προτάσσω κύριος , καί ἀρχικός , καί προκαταρκτικώς , καί ἀρχοειδῶς εἶπον ἐκ ὁ πατήρ προΐημι ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , προστίθημι ἐπάγω , ἐκ υἱός δέ οὐ οὕτως . Ἀλ ὁ οὗτος εἶπον , εἰμί ἀγαθός , ἵημι αἴτιος , οὔτε ἀρχή , οὔτε συναίτιος , ἵημι προβολεύς , ὁ υἱός ὁ ἅγιος πνεῦμα δογματίζω . ὥστε οὗτος ὁ ἐπίρρημα διάφορος τίω ὁ ἅγιος εἴρω , ἄνθ εἷς εἰμί ὁ μόνος . καί τατός εἄν δίδωμι ὁ κύριος ἐκ ὁ πατήρ ἐκπορεύω ὁ μόνος ἐκ ὁ πατήρ ἔχω ὁ ὕπαρξις ὁ Κνεῦμα ὁ ἅγιος . Ζεύς γοῦν ὁ τοιοῦτος ἐπίρρημα ἀποκληρόω ὁ λαός ὁ τοιοῦτος αἴτιος , μόνος ὁ πρός ὁ κτίσις πρόοδος ὁ ἅγιος πνεῦμα ἐκ αὐτός δοξάζω , ὅς χρονικός ἀποστολή εἶπον ὅς σύ μετά ὁ