cogPG.PG158 120
δημιουργίαν . Ὁ δὲ Δαμασκηνὸς Ἰωάννος περὶ τούτου καὶ τάδε φησίν · « Ἔτεροι μὲν οὖν μετὰ τὸν πρῶτον οὐρανὸν τὰς ἀοράτους φασὶ παραχθῆναι δυνάμεις , ἐγὼ δὲ τῷ Θεολόγῳ Γρηγορίῳ συντίθεμαι · ἔπρεπε γὰρ πρῶτον τὴν νοερὰν οὐσίαν κτισθῆναι , καὶ τότε τὴν αἰσθητὴν , καὶ οὕτως ἑξ ἀμφοτέρων τὸν ἄνθρωπον . » Παράγει μὲν ὁ Θεὸς τὰς ἄνω δυνάμεις , ὡς εἴρηται πρότερον , ἔπειτα δὲ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν , τὴν θάλασσαν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς . Τέλος πάντοων ταῖς οἰκείαις χερσὶ πλάττει τὸν ἄνθρωπον χοῦν λαβὼν ἀπὸ τῆς γῆς , καὶ ἐμφυσήσας αὐτῷ , καθάπερ ἄνωθεν εἴρηται . « Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ´ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ´ ὁμοίωσιν , » καὶ ἀρχέτωσαν τῶν ἰχθύων τῆς γῆς . Διὰ τί πρῶτον ἐνταῦθα τῶν ἰχθύων ἐμνημόνευσε , « Καὶ ἀρχέτωσαν τῶν ἰχθύων τῆς θαλάσσης , τῶν πετεινῶν τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῶν θηρίων τῆς γῆς » εἰπών ; Κατὰ τὴν τάξιν τῆς δημιουργίας · πρῶτον γὰρ οἱ ἰχθύες ἐκ τῆς θαλάσσης ἐγένοντο , εἶτα τὰ πετεινὰ , μετὰ ταῦτα δὲ ἀπὸ τῆς γῆς τὰ τετράποδα . Καὶ τοῦτο δὲ ζητοῦσιν , ἀγαπητέ , τίνος ἕνεκεν ἤγαγε τὰ ζῶα πρὸς τὸν Ἀδάμ ὁ Θεός . Ἔφθασεν εἰπὼν ὅτι « Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ´ εἰκόνα ἡμετέραν , καὶ ἀρχέτω τῶνἰχθύων . » Ἵνα γοῦν ὅπερ εἶπε δῆλον ἔργοις αὐτοῖς γένηται , διὰ τοῦτο τὰ ζῶα ἤγαγε πρὸς τὸν Ἀδὰμ ὠς ἐντεῦθεν καὶ τὴν ὑποταγὴν αὐτῶν ἐπιγνωσθῆναιαὶ γὰρ ὡς δοῦλα παρίσταντο ἄπαντα ] , καὶ τὴν δοθεῖσαν ὑπὸ Θεοῦ σοφίαν τῷ Ἀδὰμ δήλην γενέσθαι παντί · ἐφ´ ἑκάστῳ γὰρ τῶν ζώων ὄνομα ἔθετο τῆ αὐτοῦ φύσει κατάλληλον Ποιήσυμεν ἄνθρωπον κατ´ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ´ ὁμοίωσιν , τοῦτέστι δώσωμεν αὐτῷ λόγου περιουαίαν , ὡς ὁ μέγας φησὶ Βασίλειος . « Καὶ τὸ μὲν κατ´ εἰκόνα ἐκ Θεοῦ ἔλαβον , ἤγουν τὸ λογικὸν εἶναι , τὸ δὲ καθ´ ὁμοίωσιν ἐμοὶ κατέλιπεν . Εἰ γὰρ ἐκεῖθεν καὶ τοῦτο ἔλαβον , ποία χάρις ἐμοί ; Ἕχω τοίνυν τὸ καθ´ ὁμοίωσιν , ἡνίκα χρηστὸς ἀφ´ ἑαυτοῦ γίνομαι . » Τούτοις οὖν ἀκολούθως καὶ ὁ Δαμασκηνὸς Ἰωάννης φησὶν ὅτι καθ´ ὁμοίωσιν ἐποίησεν ἡμᾶς ὁ Θεὸς , ὥστε ὁμοιοῦσθαι αὐτῷ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ · ἡ ἀρετὴ γὰρ ἐκ Θεοῦ μὲν ἐδόθη τῇ φύσει ἡμῶν , ἐφ´ ἡμῖν δέ ἐστιν ἢ ἐμμεῖναι αὐτῇ καὶ ἀκολουθῆσαι τῷ Θεῷ , ἢ ἀποφοιτῆσαι αὐτῆς καὶ ἀκολουθῆσαι τῷ διαβόλῳ . Ὁ δὲ χρυσοῤῥήμων Ἰωάννης ἐν τῇ εἰς τὴν Ἑξαήμερον κα´ ὁμιλίᾳ αὐτοῦ καὶ τάδε φησίν · « ἡμέρᾳ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν Ἀδὰμ , κατ´ εἰκόνα Θεοῦ ἐποίησεν αὐτὸν , τουτέστιν ἀπὸ πάντων δέδωκεξ τὴν ἐξου αίαν αὐτῶ . Ὥσπερ γὰρ ὁ Θεὸς τὴν κατὰ πάντων ἀρχὴν ἔχει , τῶν τε ὁρατῶν τῶν τε ἀοράτων , δημιουργὸς ἁπάντων τυγχάνων , οὕτω καὶ τὸ ζῶον τοῦτο τὸ λογικὸν δημιουργήσας ἐβουλήθη πάντων τῶν ὁρωμένων τὴν ἀρχὴν αὐτὸν ἔχειν . Διὸ καὶ τὴν τῆς ψυχῆς αὐσίαν αὐτῷ ἐχαρίσατο , βουληθεὶς αὐτὸν καὶ ἀθάνατον εἶναι εἰς τὸ διηνεκές . Ἀλλὰ καὶ παραβάντα τὴν ἐντολὴν οὐκ ἀπεστράφη τέλεον , ἀλλὰ τῆς μὲν ἀθανασίας ἀπεστέρησε , θανάτῳ δὲ καταδικάσας ἐπὶ τῆς
Lemmas: δημιουργία . ὁ δέ Δαμασκηνός Ἰώαννος περί οὗτος καί ὅδε φημί · « ἔτερος μέν οὖν μετά ὁ πρῶτος οὐρανός ὁ ἀόρατος φημί παράγω δύναμις , ἐγώ δέ ὁ θεολόγος Γρηγόριος συντίθημι · πρέπω γάρ πρῶτος ὁ νοερός οὐσία κτίζω , καί τότε ὁ αἰσθητός , καί οὕτως ἕξ ἀμφότερος ὁ ἄνθρωπος . » παράγω μέν ὁ θεός ὁ ἄνω δύναμις , ὡς εἴρω πρότερος , ἔπειτα δέ ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ , ὁ θάλασσα καί πᾶς ὁ ἐν αὐτός . Τέλος πάντος ὁ οἰκεῖος χείρ πλάσσω ὁ ἄνθρωπος χόω λαμβάνω ἀπό ὁ γῆ , καί ἐμφυσάω αὐτός , καθάπερ ἄνωθεν εἴρω . « ποιέω ἄνθρωπος κατ´ εἰκών ἡμέτερος καί καθ´ ὁμοίωσις , » καί ἄρχω ὁ ἰχθύς ὁ γῆ . Ζεύς τίς πρῶτος ἐνταῦθα ὁ ἰχθύς μνημονεύω , « καί ἄρχω ὁ ἰχθύς ὁ θάλασσα , ὁ πετεινός ὁ οὐρανός καί ὁ θηρίον ὁ γῆ » εἶπον ; κατά ὁ τάξις ὁ δημιουργία · πρῶτος γάρ ὁ ἰχθύς ἐκ ὁ θάλασσα γίγνομαι , εἶτα ὁ πετεινόν , μετά οὗτος δέ ἀπό ὁ γῆ ὁ τετράπους . καί οὗτος δέ ζητέω , ἀγαπητός , τίς ἕνεκα ἄγω ὁ ζῷον πρός ὁ Ἀδάμ ὁ Θεός . φθάνω εἶπον ὅτι « ποιέω ἄνθρωπος κατ´ εἰκών ἡμέτερος , καί ἄρχω τινάσσω . » ἵνα γοῦν ὅσπερ εἶπον δῆλος ἔργον αὐτός γίγνομαι , διά οὗτος ὁ ζῷον ἄγω πρός ὁ Ἀδάμ ὡς ἐντεῦθεν καί ὁ ὑποταγή αὐτός ἐπιγιγνώσκω γάρ ὡς δοῦλος παρίστημι ἅπας ] , καί ὁ δίδωμι ὑπό Θεός σοφία ὁ Ἀδάμ δῆλος γίγνομαι πᾶς · ἐφίημι ἕκαστος γάρ ὁ ζῷον ὄνομα τίθημι τῆ αὐτός φύσις κατάλληλος ποιέω ἄνθρωπος κατ´ εἰκών ἡμέτερος καί καθ´ ὁμοίωσις , τουτέστι δόω αὐτός λόγος περιουαια , ὡς ὁ μέγας φημί Βασίλειος . « καί ὁ μέν κατ´ εἰκών ἐκ Θεός λαμβάνω , ἤγουν ὁ λογικός εἰμί , ὁ δέ καθ´ ὁμοίωσις ἐγώ καταλείπω . εἰμί γάρ ἐκεῖθεν καί οὗτος λαμβάνω , ποῖος χάρις ἐγώ ; ἔχω τοίνυν ὁ καθ´ ὁμοίωσις , ἡνίκα χρηστός ἀφή ἑαυτοῦ γίγνομαι . » οὗτος οὖν ἀκόλουθος καί ὁ Δαμασκηνός Ἰωάννης φημί ὅτι καθ´ ὁμοίωσις ποιέω ἐγώ ὁ θεός , ὥστε ὁμοιόω αὐτός κατά ὁ δυνατός ἄνθρωπος · ὁ ἀρετή γάρ ἐκ Θεός μέν δίδωμι ὁ φύσις ἐγώ , ἐφίημι ἐγώ δέ εἰμί ἢ ἐμμένω αὐτός καί ἀκολουθέω ὁ Θεός , ἢ ἀποφοιτάω αὐτός καί ἀκολουθέω ὁ διάβολος . ὁ δέ χρυσορρήμων Ἰωάννης ἐν ὁ εἰς ὁ ἑξαήμερος κα´ ὁμιλία αὐτός καί ὅδε φημί · « ἡμέρα ποιέω ὁ θεός ὁ Ἀδάμ , κατ´ εἰκών Θεός ποιέω αὐτός , τουτέστιν ἀπό πᾶς δίδωμι ὁ ἔξω Αἶα αὐτός . ὥσπερ γάρ ὁ θεός ὁ κατά πᾶς ἀρχή ἔχω , ὁ τε ὁρατής ὁ τε ἀόρατος , δημιουργός ἅπας τυγχάνω , οὗτος καί ὁ ζῷον οὗτος ὁ λογικός δημιουργέω βούλομαι πᾶς ὁ ὁράω ὁ ἀρχή αὐτός ἔχω . Διὸ καί ὁ ὁ Ψυχή αὔσιος αὐτός χαρίζομαι , βούλομαι αὐτός καί ἀθάνατος εἰμί εἰς ὁ διηνεκής . ἀλλά καί παραβαίνω ὁ ἐντολή οὐ ἀποστρέφω τελέω , ἀλλά ὁ μέν ἀθανασία ἀποστερέω , θάνατος δέ καταδικάζω ἐπί ὁ