cogPG.PG158 99
ἀφίησι . Πρόσεχε οὐν . Ὁ ὄφις τυπτόμενος τὸ μὲν ἄπαν αὐτοῦ σῶμα προδίδωσι , τὴν δὲ κεφαλὴν αὐτοῦ κρύπτει , ἐπειδὴ τὴν ἑαυτοῦ ζωήν εἰδὼς ἑαυτῷ περιέχεσθαι . Οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐν καιρῷ διωγμοῦ ὀφείλομεν ποιεῖν , πάντα μὲν προῖέναι , τὴν κεφαλὴν δὲ φυλάσσειν , ἥτις ἐστὶν ὁ Χριστὸς καὶ ἡ πίστις ἡμῶν . ὄφις γηράσας ὡς τὰ πολλὰ καὶ ἀμβλυωπίαν νοσήσας , πρῶτον μὲν ἐγκρατεύεται καὶ νῆστις διαμένει , εἶθ´ οὕτως διὰ στενωποῦ τινος καταδυόμενος καὶ δέοκα παραδόξως ἅπαν ἀπεκδυόμενος νέος αὖθις γίνεται . Οὕτω καὶ ἡμεῖς τῇ ἀμαρτίᾳ καταγηράσαντες διὰ τῆς στενῆς καὶ τεθλιμμένης ὁδοῦ βαδίζειν , καὶ οὕτως ἀνανεούμενοι εἰς τὴν ἀρχαίαν πάλιν ἀποκατάστασιν ἔρχεσθαι . ὄφις διψήσας ποτὲ καὶ ἐν φρέατι μέλλων ὕδατος ἅψασθαι , πρῶτα μὲν ἐξεμεῖν τὸν ἰὸν , εἶθ´ οὕτως τῇ πηγῇ προσέρχεται . Οὕτω καὶ ἡμεῖς τῷ θείῳ μέλλοντες προσελθεῖν ποτηρίῳ , ἅτε δὴ τὴν ἐκκαίουσαν ἡμᾶς ἁμαρτίαν ἰάσασθαι , πᾶσαν κακίαν πρότερον ἀποῤῥίπτειν ὀφείλομεν , καὶ οὔτω σοῖς μυστηρίοις προσέρχεσθαι . Καλῶς οὖν ἐπὶ τούτοις ὁ Κύριος ἔλεγε · « Γίνεσθε φρόνιμοι ὡς οἱ ὄφεις . » Καὶ περὶ μὲν τούτων οὕτως . αἱαΓο ἀιοιυΠνεῖ ρομεΙΙαιΙε ΙΙΙοΙΙᾳίωωει « ΘῖΗε αειῶί ὡἱ εροΙοε . » ΑΟ ε Με ίε Ἀαοίεε . Ρεϋοε αἰεὶ ΡΓαιεεα οἰπο εεροε εεερ ναγῖὸ γίνωσκε δὲ , ἀγαπητὲ , ὅτι διάφορά εἰσι καὶ ποικίλα γένη τῶν ὄφεων . Οἱ μὲν γὰρ αὐτῶν θᾶττον ἀναιροῦσιν , οἱ δὲ βραδὺ , καὶ ἄλλοι μὲν δήγμασι τὸν βλεθρον φέρουσιν , ἕτεροι δὲ καθ´ ἕτερον τρόπον . Απίκα ὁ ὄφις καλούμενος βασιλίσκος , οὗ καὶ ὁ σοφὸς μέμνηται Γαληνὸς περὶ θηριαῆῆς πρὸς Πίσωνα τὸν λόγον ποιούμενος , καὶ ἁπὸ μόνης ὄψεως ἀναιρεῖ σρὺς ἑωρακότας αὐτόν . Ἔνθεν τοι τὸν βάσκανον ὀφθαλμὸν τοῦ τοιούτου ὄφεως διενηνοχέναι φησὶν ἡ Γραφή · καθάπερ γὰρ ἁπὸ τοῦδε τοῦ θηρὸς ὀλέθριόν τι ῥεῦμα ἐκφέρεται παραχρῆμα διαφθείρειν δυνάμενον , οὕτω καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ βασκάνου ὀφθαλμῶν . Καὶ τὸ δὴ θαυμαστὸν , ὅτι καὶ αὐτοῖς ἐνίοτε τοῖς οἰκείοις καὶ συνήθεσι τὸν ὄλεθρον φέρουσι . Καὶ καινὸν ἐπὶ τούτοις οὐδέν · ὃ γὰρ πεφύκασιν , οὐχ ὃ βούλονται ποιοῦσι . Καὶ μὴ θαύμαζε τούτου ἕνεκεν · εἰ γὰρ ἑαυτῷ , καθά φησι Πλούταρχος , ὁ Εὐτελίδας ἐβάσκηνε τὴν ὄψιν αὐτοῦ κατιδὼν ἐν ὕδατι καὶ τῆς ὥρας ἐκπλαγεὶς , πολλῷ μᾶλλον ἑτέροις ἐπάξει τὸν ὄλεθρον ὁ βάσκανος ὀφθαλμὸς , βέλος ὥσπερ ἰῶδες τοῖς ὁρωμένοις τοῦτο ἐνιείς . Καὶ ταῦτα μὲν ἡ πεῖρα καὶ ὁ χρόνος ἀνέκαθεν ἕδειξεν · οἱ γὰρ ὀφθαλμοὶ καὶ δρῶσι καὶ πάσχουσι , ποτὲ μὲν πέμποντες , ποτὲ Εὲ δεχόμενοι , ὡς ἐπὶ τῶν ἐρωμένων ἔστιν ἰδεῖν . Ὁ δὲ μέγας Βασίλειος ἐν οἷς ἐπεξηγεῖται τὴν τοῦ τριακοστοῦ τρίτου ψαλμοῦ ἐπιγραφὴν , καὶ τάδε φησίν · « Ἀλλ´ ἐγὼ τοῦτο μέντοι , τὸ βέλος ἰῶδες ἐκπέμπειν τοὺς ὀφθαλμοὺς , ἀποπέμπομαι ὡς δημῶδες καὶ τῇ γυναικωνίτιδι παρεισαχθὲν ὑπὸ γραίδων · ἐκεῖνο δέ φημι , ὅτι οἱ μισόκαλοι δαίμονες , ἐπειδὰν οἰκείας ἐαυτοῖς εὔρωσι προαιρέσεις , παντοίως ὥστε καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς τῶν βασκάνων . » Διαληφθεὶς οὖν ὁ ὄφις , τουτέστιν ὁ βασιλίσκος , οὐ μόνον τῷ βλέμμάτι τοὺς ἐνορῶντας αὐτὸν καταελάστει
Lemmas: ἀφίημι . προσέχω ὀν . ὁ ὄφις τύπτω ὁ μέν ἅπας αὐτός σῶμα προδίδωμι , ὁ δέ κεφαλή αὐτός κρύπτω , ἐπεί ὁ ἑαυτοῦ ζωή εἰδοί ἑαυτοῦ περιέχω . οὕτως καί ἐγώ ἐν καιρός διωγμός ὀφείλω ποιέω , πᾶς μέν προΐημι , ὁ κεφαλή δέ φυλάσσω , ὅστις εἰμί ὁ Χριστός καί ὁ πίστις ἐγώ . ὄφις γηράσκω ὡς ὁ πολύς καί ἀμβλυωπία νοσέω , πρῶτος μέν ἐγκρατεύομαι καί νῆστις διαμένω , ἔρχομαι οὕτως διά στενωπός τις καταδύω καί δίδωμι παράδοξος ἅπας απεκδυόμενος νέος αὖθις γίγνομαι . οὕτως καί ἐγώ ὁ ἁμαρτία καταγηράσκω διά ὁ στενός καί θλίβω ὁδός βαδίζω , καί οὕτως ἀνανεόομαι εἰς ὁ ἀρχαῖος πάλιν ἀποκατάστασις ἔρχομαι . ὄφις διψάω ποτέ καί ἐν φρέαρ μέλλω ὕδωρ ἅπτω , πρῶτος μέν ἐξεμέω ὁ ἰός , ἔρχομαι οὕτως ὁ πηγή προσέρχομαι . οὕτως καί ἐγώ ὁ θεῖον μέλλω προσέρχομαι ποτήριον , ἅτε δή ὁ ἐκκαίω ἐγώ ἁμαρτία ἰάομαι , πᾶς κακία πρότερος ἀπορρίπτω ὀφείλω , καί οὐτάω σός μυστήριον προσέρχομαι . καλῶς οὖν ἐπί οὗτος ὁ Κύριος λέγω · « γίγνομαι φρόνιμος ὡς ὁ ὄφις . » καί περί μέν οὗτος οὕτως . Γαἱός αιοιυπνεω ρομεΙΙαιΙε ΙΙΙοΙΙᾳίωωει « Θῆς αειῶί δμώς εροιοω . » ΑΟ ε ἐγώ εἶμι Ἀαοίεε . Ρεϋοε ἀεί ΡΓαιεεα οἰπο ἔρομαι εεερ νάσσω γιγνώσκω δέ , ἀγαπητός , ὅτι διάφορος εἰμί καί ποικίλος γένος ὁ ὄφις . ὁ μέν γάρ αὐτός ταχύς ἀναιρέω , ὁ δέ βραδύς , καί ἄλλος μέν δῆγμα ὁ πλέθρον φέρω , ἕτερος δέ καθ´ ἕτερος τρόπος . απίκο ὁ ὄφις καλέω βασιλίσκος , ὅς καί ὁ σοφός μιμνήσκω Γαληνός περί θηριαῆῆς πρός Πίσων ὁ λόγος ποιέω , καί ἀπό μόνος ὄψις ἀναιρέω σύρω ὁράω αὐτός . ἔνθεν ὅς ὁ βάσκανος ὀφθαλμός ὁ τοιοῦτος ὄφις διαφέρω φημί ὁ γραφή · καθάπερ γάρ ἀπό ὅδε ὁ θήρ ὀλέθριος τίς ῥεῦμα ἐκφέρω παραχρῆμα διαφθείρω δύναμαι , οὗτος καί ἐκ αὐτός ὁ ὁ βάσκανος ὀφθαλμός . καί ὁ δή θαυμαστός , ὅτι καί αὐτός ἐνίοτε ὁ οἰκέω καί συνήθης ὁ ὄλεθρος φέρω . καί καινός ἐπί οὗτος οὐδείς · ὅς γάρ φύω , οὐ ὅς βούλομαι ποιέω . καί μή θαυμάζω οὗτος ἕνεκα · εἰμί γάρ ἑαυτοῦ , καθά φημί Πλούταρχος , ὁ Εὐτελίδας βασκαίνω ὁ ὄψις αὐτός κατεῖδον ἐν ὕδωρ καί ὁ ὥρα ἐκπλήσσω , πολύς μᾶλλον ἕτερος ἐπάγω ὁ ὄλεθρος ὁ βάσκανος ὀφθαλμός , βέλος ὥσπερ ἰώδης ὁ ὁράω οὗτος ἐνίημι . καί οὗτος μέν ὁ πείρω καί ὁ χρόνος ἀνέκαθεν δείκνυμι · ὁ γάρ ὀφθαλμός καί δράω καί πάσχω , ποτέ μέν πέμπω , ποτέ ἐγώ δέχομαι , ὡς ἐπί ὁ ἐράω εἰμί ὁράω . ὁ δέ μέγας Βασίλειος ἐν ὅς ἐπεξηγέομαι ὁ ὁ τριακοστός τρίτος ψαλμός ἐπιγραφή , καί ὅδε φημί · « Ἀλ ἐγώ οὗτος μέντοι , ὁ βέλος ἰώδης ἐκπέμπω ὁ ὀφθαλμός , ἀποπέμπω ὡς δημώδης καί ὁ γυναικωνῖτις παρεισάγω ὑπό γραιδηω · ἐκεῖνος δέ φημί , ὅτι ὁ μισόκαλος δαίμων , ἐπειδάν οἰκεῖος ἑαυτοῦ εὑρίσκω προαίρεσις , παντοῖος ὥστε καί ὁ ὀφθαλμός ὁ βάσκανος . » διαλαμβάνω οὖν ὁ ὄφις , τουτέστιν ὁ βασιλίσκος , οὖον μόνος ὁ βλέμμα ὁ ἐνοράω αὐτός καταελάστει