cogPG.PG158 74
τετραπτέρυγα νεόττι α καὶ τετράποδα . Καὶ τοῖς μὲν ἀγνοοῦσι τὴν αἰτίαν ἔκπληξιν ἐμποιεῖ τὰ τοιαῦτα πολλὴν , οὐκοῦν δὲ καὶ τοῖς λόγου μετέχουσι . Τούτῳ μέντοι τῷ τρόπῳ καὶ δικέφαλον ὄφιν ἔδοι τις ἂν , καὶ ὅσα τοιαῦτα πλήρη τυγχάνοντα θαύματος . Ἀλλὰ μὴ σύ γε διαταράττου τούτων ἕνεκα , μηδὲ κακοποιῶν ἀστέρων ἀκτινοβολίας ἐπὶ τούτοις παρ-εἰσαγε . Ἄφες ἐπὶ ματαίοις ματαιάζειν αὐτούς . Ἐπὶ πᾶσι γὰρ τούτοις ἡ αἰτία σαφής . Εἰ μὲν οὐκ ἐτίκτοντο βρέφη δίδυμά τε καὶ τρίδυμα , εἶχες ἄν τι καὶ λέγειν · ἐπεὶ δὲ καθ´ ἑκάστην τοιαῦτα ὁρᾶς καινὸν πάντως οὐδὲν εἴγε συγκεκολλημένα τὰ δίδυμα καὶ οὐ διηρημένα πολλάκις τῆς μήτρας ἐκπίπτουσι . προγινώσκειν μὲν οὖν καὶ ἀμυδρῶς τοῦ μέλλον - ἦ τος ἔκ τινων σημείων καταστοχάζεσθαι , ἄνευ ἀντιλογίας καὶ ἡμεῖς τοῦτο κατατιθέμεθα . Οὐδὲν γὰρ ἐπὶ προδήλοις οὕτω πράγμασιν ἀντιπίπτειν ἐπὶ τλέον ἰσχύομεν . Εἰ γὰρ καὶ ἥμαρτεν ἐν παραδείσῳ ὁ ἄνθρωπος , εἰ καὶ τὸ δοθὲν αὐτῷ προφητικὸν χάρισμα πάμπαν ἀπώλεσεν , ἀλλ´ οὐκ ἀφῆκεν αὐτὸν ὁ πανοικτίρμων Θεὸς τοῖς ἀνοήτοις κτήνεσι τέλεον παραβάλλεσθαι . Ἐφ´ ᾧ καὶ σημεῖά τινα δίδωσι τοῦ προορᾶν ἕνεκεν ἔστιν ὅτε τὰ μέλλοντα κὰντεῆθεν ἑαυτῷ περιποιεῖσθαι ἀσφάλειαν . Καὶ τί χρὴ πολλὰ λέγειν ; Οἱ ἐν τῷ ἀέρι φαινόμενοι κομῆται λόγῳ μὲν φυσικῷ συνίστανται , θανάτους δὲ ὄμως βασιλέων ἢ καὶ προσώπων ἐπιφανῶν καταγγέλλουσιν ὡς ὁ μέγας ἔφη καὶ οὐρανοφάντωρ Βασίλειος . Ἀλλὰ καὶ αὐχμῶν ἔστιν ὅτε ἀνέμων οἱ τοιοῦτοι δηλωτικοὶ , οἱ καὶ δοκοῦσι μὲν εἶναι ἀστέρες , οὐκ εἰσὶ δέΠῶς καὶ γάρ ; εἴγε συνίστανται μὲν , οὐ παραμένουσι δέ · τῆς γὰρ ὕλης τῷ πυρὶ δαπανηθείσης , δι᾽ ἧς ὁ κομήτης συνέστηκεν , ἐξ ἀνάγκης καὶ οὐτος σβεννύμενος διαλύεται . Ἀλλ´ ὅρα καὶ τὴν γένεσιν ὁποία τίς ἐστι καὶ πόθεν ἔσχηκε τὴν ἀρχήν . Ἐκ τῆς καπνώδους καὶ ξηρᾶς ἀναθυμιάσεως ἕως αὐτῆς τῆς σελήνης ἀνάγεται διὰ κουφότητα καπνὸς μὲν οὖσα κατὰ τὴν οὐσίαν , φλὸξ δὲ κατὰ τὴν δύναμιν . Ἐφ´ ᾧ καὶ ὑπέκκαυμα ταύτην ὁ Ἀριστοτέλης ἐκάλεσε , τουτέστιν ὑφειμένον πῦρ · ὁ γὰρ καπνὸς θερμὸς μέν ἐστι , μὴ μέντοι γε πῦρ αὐτενέργητον . Ἐξάπτεται τῇ τοῦ παντὸς περιφορᾷ συγκινούμενον . Ἀλλ´ ἡμέρας μὲν οὐ φαίνεται διὰ τὴν τοῦ ἡλίου μαρμαρυγὴν , νυκτὸς δὲ τὰ τοιαῦτα διάδηλα γίνεται . Ἐπειδὰν οὖν τὸ μέρος τοῦ ὑπεκκαύματος διὰ τὴν κίνησιν ἐξαφθῇ , εἰ μὲν οὐκ ἐντύχῃ ἐτέραις οὐσίαις ἐπιτηδείαις εἰς ἔξαψιν , θᾶττον ἐναποσβέννυται , ἐπειδὰν δὲ κινηθὲν παχείᾳ ὕλῃ ἐγκύρσῃ τινὶ , ἐκεῖσε ἐνίσχεται · ὅθεν ἡ τοιαύτη ὕλη κατὰ πᾶν ἐξαπτομένη αἴξ τε καὶ κομήτης . λένεται . Ἀποσπινθηρίζουσα γὰρ δοκεῖ τινα κόμην ἔχειν καθειμένην καὶ οἷά τισι μαλλοῖς κατὰ τὰς αἶγας βρίθεσθαι · ταύτῃ τοι καὶ κομήτης τὸ τοιοῦτον φάσμα ὡνόμασται , Οὕτος μὲν ὁ κομήτης ἐνίοτε καὶ πολυήμερός ἐστιν , ἀρκούσης τῆς ὑποκειμένης
Lemmas: τετραπτέρυγος νεόττι ὅς καί τετράπους . καί ὁ μέν ἀγνοέω ὁ αἴτιος ἔκπληξις ἐμποιέω ὁ τοιοῦτος πολύς , οὐκοῦν δέ καί ὁ λόγος μετέχω . οὗτος μέντοι ὁ τρόπος καί δικέφαλος ὄφις ἐσθίω τις εἄν , καί ὅσος τοιοῦτος πλήρης τυγχάνω θαῦμα . ἀλλά μή σῦς γε διαταράττω οὗτος ἕνεκα , μηδέ κακοποιέω ἀστήρ ἀκτινοβολία ἐπί οὗτος παροράω . ἄφες ἐπί μάταιος ματαιάζω αὐτός . ἐπί πᾶς γάρ οὗτος ὁ αἰτία σαφής . εἰμί μέν οὐ τίκτω βρέφος δίδυμος τε καί τρίδυμος , ἔχω ἄν τίς καί λέγω · ἐπεί δέ καθ´ ἕκαστος τοιοῦτος ὁράω καινός πάντως οὐδείς εἰ συγκολλάω ὁ δίδυμος καί οὖον διαιρεμένος πολλάκις ὁ μήτρα ἐκπίπτω . προγιγνώσκω μέν οὖν καί ἀμυδρός ὁ μέλλω - εἰμί ὅς ἐκ τίνω σημεῖον καταστοχάζομαι , ἄνευ ἀντιλογία καί ἐγώ οὗτος κατατίθημι . οὐδείς γάρ ἐπί πρόδηλος οὗτος πρᾶγμα ἀντιπίπτω ἐπί τλέον ἰσχύω . εἰμί γάρ καί ἁμαρτάνω ἐν παράδεισος ὁ ἄνθρωπος , εἰμί καί ὁ δίδωμι αὐτός προφητικός χάρισμα πάμπαν ἀπόλλυμι , ἀλ οὐ ἀφίημι αὐτός ὁ πανοικτίρμων θεός ὁ ἀνόητος κτῆνος τελέω παραβάλλω . Ἐφ´ ὅς καί σημεῖον τις δίδωμι ὁ προοράω ἕνεκα εἰμί ὅτε ὁ μέλλω κὰντεῆθεν ἑαυτοῦ περιποιέω ἀσφάλεια . καί τίς χρή πολύς λέγω ; ὁ ἐν ὁ ἀήρ φαίνω κομέω λόγος μέν φυσικός συνίστημι , θάνατος δέ ὅμως βασιλεύς ἢ καί πρόσωπον ἐπιφανής καταγγέλλω ὡς ὁ μέγας φημί καί οὐρανοφάντωρ Βασίλειος . ἀλλά καί αὐχμός εἰμί ὅτε ἄνεμος ὁ τοιοῦτος δηλωτικός , ὁ καί δοκέω μέν εἰμί ἀστήρ , οὐ εἰμί δέΠῶς καί γάρ ; εἰ συνίστημι μέν , οὖον παραμένω δέ · ὁ γάρ ὕλη ὁ πῦρ δαπανάω , διά ὅς ὁ κομήτης συνίστημι , ἐκ ἀνάγκη καί οὐτος σβέννυμι διαλύω . Ἀλ ὁράω καί ὁ γένεσις ὁποῖος τίς εἰμί καί πόθεν ἔχω ὁ ἀρχή . ἐκ ὁ καπνώδης καί ξηρός ἀναθυμίασις ἠώς αὐτός ὁ σελήνη ἀνάγω διά κουφότης καπνός μέν εἰμί κατά ὁ οὐσία , φλόξ δέ κατά ὁ δύναμις . Ἐφ´ ὅς καί ὑπέκκαυμα οὗτος ὁ Ἀριστοτέλης καλέω , τουτέστιν ὑφίημι πῦρ · ὁ γάρ καπνός θερμός μέν εἰμί , μή μέντοι γε πῦρ αὐτενέργητος . ἐξάπτω ὁ ὁ πᾶς περιφορά συγκινέω . Ἀλ ἡμέρα μέν οὖον φαίνω διά ὁ ὁ ἥλιος μαρμαρυγή , νύξ δέ ὁ τοιοῦτος διάδηλος γίγνομαι . ἐπειδάν οὖν ὁ μέρος ὁ ὑπέκκαυμα διά ὁ κίνησις ἐξάπτω , εἰμί μέν οὐ ἐντυγχάνω ἕτερος οὐσία ἐπιτήδειος εἰς ἔξαψις , ταχύς ἐναποσβέννυμι , ἐπειδάν δέ κινέω παχύς ὕλη ἐγκύρω τις , ἐκεῖσε ἐνίσχω · ὅθεν ὁ τοιοῦτος ὕλη κατά πᾶς ἐξάπτω αἴξ τε καί κομήτης . λένω . ἀποσπινθηρίζω γάρ δοκέω τις κόμη ἔχω καθέζομαι καί οἷος τις Μαλλός κατά ὁ αἴξ βρίθω · οὗτος ὅς καί κομήτης ὁ τοιοῦτος φάσμα ὀνομάζω , οὗτος μέν ὁ κομήτης ἐνίοτε καί πολυήμερος εἰμί , ἀρκέω ὁ ὑπόκειμαι