cogPG.PG158 434
καὶ πρώτην κατάστασιν , ὡς ὁ Νύσσης ἕφη θεῖος Γρηγόριος , εὔδηλον πάντως καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀγγέλους κατά γε γνῶσιν καὶ δόξαν προκόπτειν , ὡς ὁ λόγος φθάσας ἐγνώρισε · καὶ τούτου χάριν μὴ θαύμαζε . Εἰ γὰρ καὶ μυστήριά τινα τότε μεμαθηκέυαι μέλλουσιν , ἅπερ ἐντεῦθεν διὰ τὸ ἀδιάληπτον αὐτῶν καταλαβέσθαι οὐκ ἴσχυσαν , ὡς ὁ Θεολόγος ἔφη Γρηγόριος , πῶς οὐχὶ καὶ γνῶσιν ἐπὶ γνώσει φαίη τις ἂν τοῖς τοιούτοις προστίθεσθαι ; κἀντεῦθεν προκόπτειν αὐτοὺς καὶ τοῖς ἔμπροσθεν ἐπεκτείνεσθαι διὰ τῆς τῶν τοιούτων μαθήσεως ; εἴ γε καὶ μᾶλλον ὁ ἡμέτερος νοῦς προκόπτειν εἴωθε τοῖς μαθήμασιν , ὡς ὁ μέγας φησὶ Βασίλειος . Τοῦτο Κμέντοι τὸ δόγμα καὶ ὁ πάμμεγας Παῦλος ἐνέφηνεν οὕτως εἰπών · « Ἐκ μέρους ἄρτι γινώσκομεν , καὶ ἐκ μέρους προφητεύομεν · ὅταν δὲ ἔλθῃ τὸ τέλειαν τότε ἐκ μέρους καταργηθήσεται , τότε ἐπιγνώσομεν , καθὼς ἄρα καὶ ἐπεγνώσθημεν . » Οὐκοῦν ἀμφιβάλλειν ἐπὶ πλέον οὐκ εὔλογον · εἰ γὰρ αὐτὸν ὁ Θεολόγος τὸν Κύριον , ἡνίκα τὰ τῶν ἀποῤῥήτων ἐκείνων τοῖς ἀξίοις παραγυμνοῖ , τρέφεσθαι λέγει κατὰ νόμον ἀνθρώπινον · τροφὴ γάρ ἐστιν ἢ δίδαξις καὶ τοῦ λέγοντος · τί χρὴ καὶ λέγειν περὶ τῶν διδασκομέψων αὐτῶν ; Καὶ τραφήσονται πάντως τοῖς ἐκείνων διδάγμασι , καὶ πνευματικὴν ἐπίδοσιν ἐπιδώσουσιν ὡς ὁ λόγος φθάσας ἐγνώρισεν · οὕτω μὲν οὕτω καὶ ταῖς ὑπερτάταις ἔσται δυνάμεσι . Πολλὰ γὰρ καὶ ταῦτα διαδιδάσκουσιν , ὡς ὁ θειότατός φησι Διονύσιος . Καὶ ὅρα πρὸ τῶν ἄλλων αὐτὰ τὰ ἑξαπτέρυγα σεραφὶμ , ὧν ὁ προφήτης Ἡσαίας βεωρὸς ἐχρημάτισεν . Εἰ μὴ γὰρ ἐπὶ δόξης ἐπληΚροῦτο θεοπρεποῦς , εἰ μὴ καθ´ ὥραν ἠστράπτοντο μαρμαρυγαῖς τισι γνώσεως , οὐκ ἂν ὑπερεκπληττόμενα ταῖς ἑαυτῶν ἐκαλύπτοντο πτέρυξιν , οὐκ ἄν εἷς πρὸς τὸν ἕτερον ἀτενίζοντες οὐτωσὶ καὶ κεκραγέναι παρεβιάζοντο , « Ἄγιος , ἅγιος , ἅγιος Κύριος . » Τοῦτο γὰρ ὁ χρυσοῤῥήμων Ἰωάννης φησὶν ἀνεκδιηΚγήτου σημεῖον ἐκπλήξεως , Εἰ δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει , πάντως ἐπαπορεῖν σε Ρκ ἄει . εἴ γε τοὺς ἀγίους κατά γε γνῶσιν καὶ δόἘαν προκόπτειν ἐς διηνεκὲς οἱ θεῖοι πατέρες παραδεδώκασιν · τὸν γὰρ ἀκατανόητον ἐπιχειροῦντες τότε κατανοῆσαι οἱ δίκαιοι πῶς τῆς τοιαύτης ὁρμῆς ἀποπαύσονται · καὶ τίνα τρόπον ἐπιθήσονται πέρας τῷ ἐγχειρήματι τὸν ἀκατάληπτον τηνικαῦτα καταλαβέσθαι πειρώμενοι , πῶς τῆς ἐφέσεως αὐτῆς ἐπιτύχωσιν , εἴ ποτε προβαίνοντες τοῦ δρόμου τέλος εἰσδέξονται ; ἐφίενται μὲν τῶν ἔμπροσθεν , καὶ ταῖς ὁρμαῖς ἀναλόγως προκόπτειν νομίζουσιν ἕκαστος ἀλλ´ εἰς αὐτὸ τὸ πέρας ἀφικέσθαι οὐ δύνανται Πῶς γὰρ ὅλου αὐτοῦ περιλαβέσθαι ἰσχύσουσιν ἀπρόσιτον ὄντα παντάπασι , καὶ ἀκατάληπτον ; Ταύτῃ τοι καὶ διώκουσι μὲν , οὐ καταλαμβάνουσι δὲ , γνῶσιν ἀεὶ προσλαμβάνοντες ἐπὶ γνώσει , καὶ ἐπὶ προκοπῇ Κπροκοπήν · ἀλλ´ ὑπερπλήρους ὄντος τοῦ κατανοουμένου , πῶς ἔσται τούτοις τελεία τοῦ τοιούτου κατάληψις ; Πότε δὲ καὶ τῆς ἐπὶ τὰ πρόσω φορᾶς ἐπιλάθωνται ; Πότε προκόπτοντες στήσονται ; Πότε τῆς ἐκεῖθεν δόξης ἐμφορούμενοι κορεσθήσονται ;
Lemmas: καί πρῶτος κατάστασις , ὡς ὁ Νύσσα φημί θεῖος Γρηγόριος , εὔδηλος πάντως καί αὐτός ὁ ἄγγελος κατά γε γνῶσις καί δόξα προκόπτω , ὡς ὁ λόγος φθάνω γνωρίζω · καί οὗτος χάρις μή θαυμάζω . εἰμί γάρ καί μυστήριον τις τότε μανθάνω μέλλω , ὅσπερ ἐντεῦθεν διά ὁ ἀδιάληπτος αὐτός καταλαμβάνω οὐ ἰσχύω , ὡς ὁ Θεολόγος φημί Γρηγόριος , πῶς οὐ καί γνῶσις ἐπί γνῶσις φημί τις εἄν ὁ τοιοῦτος προστίθημι ; ἐντεῦθεν προκόπτω αὐτός καί ὁ ἔμπροσθεν ἐπεκτείνω διά ὁ ὁ τοιοῦτος μάθησις ; εἰμί γε καί μᾶλλον ὁ ἡμέτερος νόος προκόπτω εἴωθα ὁ μάθημα , ὡς ὁ μέγας φημί Βασίλειος . οὗτος Κμέντοι ὁ δόγμα καί ὁ πάμμεγας Παῦλος ἐμφαίνω οὕτως εἶπον · « ἐκ μέρος ἄρτι γιγνώσκω , καί ἐκ μέρος προφητεύω · ὅταν δέ ἔρχομαι ὁ τέλειος τότε ἐκ μέρος καταργέω , τότε ἐπιγιγνώσκω , καθώς ἄρα καί ἐπιγιγνώσκω . » οὐκοῦν ἀμφιβάλλω ἐπί πλέω οὐ εὔλογος · εἰμί γάρ αὐτός ὁ Θεολόγος ὁ κύριος , ἡνίκα ὁ ὁ ἀπόρρητος ἐκεῖνος ὁ ἄξιος παραγυμνόω , τρέφω λέγω κατά νόμος ἀνθρώπινος · τροφή γάρ εἰμί ἢ δίδαξις καί ὁ λέγω · τίς χρή καί λέγω περί ὁ διδάσκω αὐτός ; καί τρέφω πάντως ὁ ἐκεῖνος δίδαγμα , καί πνευματικός ἐπίδοσις ἐπιδίδωμι ὡς ὁ λόγος φθάνω γνωρίζω · οὗτος μέν οὗτος καί ὁ ὑπέρ εἰμί δύναμις . Πολύς γάρ καί οὗτος διαδιδάσκω , ὡς ὁ θεῖος φημί Διονύσιος . καί ὁράω πρό ὁ ἄλλος αὐτός ὁ εξαπτέρυγα σεραφίμ , ὅς ὁ προφήτης Ἡσαΐας βεωρὸς χρηματίζω . εἰμί μή γάρ ἐπί δόξα Κληρόω θεοπρεπής , εἰμί μή καθ´ ὥρα ἀστράπτω μαρμαρυγή τις γνῶσις , οὐ εἄν ὑπερεκπλήσσω ὁ ἑαυτοῦ καλύπτω πτέρυξ , οὐ ἄν εἷς πρός ὁ ἕτερος ἀτενίζω οὕτως καί κράζω παραβιάζομαι , « Ἄγις , ἅγιος , ἅγιος Κύριος . » οὗτος γάρ ὁ χρυσορρήμων Ἰωάννης φημί ἀνεκδιηΚγήτου σημεῖον ἔκπληξις , εἰμί δέ οὗτος οὕτως ἔχω , πάντως ἐπαπορέω σύ ρκʹ ἀάω . εἰμί γε ὁ ἅγιος κατά γε γνῶσις καί δόἘαν προκόπτω εἰς διηνεκής ὁ θεῖος πατήρ παραδίδωμι · ὁ γάρ ἀκατανόητος ἐπιχειρέω τότε κατανοέω ὁ Δίκαιος πῶς ὁ τοιοῦτος ὁρμή ἀποπαύω · καί τίς τρόπος ἐπιτίθημι πέρας ὁ ἐγχείρημα ὁ ἀκατάληπτος τηνικαῦτα καταλαμβάνω πειράω , πῶς ὁ ἔφεσις αὐτός ἐπιτυγχάνω , εἰμί ποτός προβαίνω ὁ δρόμος τέλος εἰσδέχομαι ; ἐφίημι μέν ὁ ἔμπροσθεν , καί ὁ ὁρμή ἀνάλογος προκόπτω νομίζω ἕκαστος ἀλ εἰς αὐτός ὁ πέρας ἀφικνέομαι οὖον δύναμαι Πῶς γάρ ὅλος αὐτός περιλαμβάνω ἰσχύω ἀπρόσιτος εἰμί παντάπασι , καί ἀκατάληπτος ; Ταύτη ὅς καί διώκω μέν , οὖον καταλαμβάνω δέ , γνῶσις ἀεί προσλαμβάνω ἐπί γνῶσις , καί ἐπί προκοπή κπροκοπτω · ἀλ υπερπλήρης εἰμί ὁ κατανοέω , πῶς εἰμί οὗτος τέλειος ὁ τοιοῦτος κατάληψις ; Πότος δέ καί ὁ ἐπί ὁ πρόσω φορός ἐπιλανθάνομαι ; πότος προκόπτω ἵστημι ; πότος ὁ ἐκεῖθεν δόξα ἐμφορέω κορέννυμι ;