cogPG.PG158 546
Ἀλλ´ αὐτὸς ὡς διὰ τὰς δυνάμεις , ἴσως γνωριμωτέρας οὔσας ἡμῖν τοῦ Θεοῦ τὰς ὑποστάσεις , καὶ τὰς τοιὶσν προίδους , ἐπιγινωσκόντων ἡιλῶλν ἀπὸ πιὼν δυνάμεων ἐνσπείρειν ἄρχεται τὸ ψεῦδος , ὡς ἂν ἐπὶ τῶν προσώπων ἀναφανῇ , καὶ τὸν ὅλον καὶ μόνον Γὸν κατὰ τὸν Θεολόγον , ὃν καὶ αὐτὸς πρότερον ἀληΟεύων εἴρηκε μόνον παραγόμενον , ὅσον οὐκ ἤδη ὰπεναντίας ἑαυτοῦ , καὶ τῆς ἀληθείας , προβολέα καὶ αἰτίαν καὶ ἀρχὴν ἀπεργάσεται , καὶ ἀπὸ τῆς τάξεως κατασκευάσει ταῦτα , ὅτι τοῦ Πατρὸς δεύτερος ὁ Υἱὸς πρῶτος δὲ τοῦ Πνεύματος , τρίτον δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον διὰ τὰς δυνάμεις τὰς προαγούσας , ἢ τὰε αἰτίας , ὅτι ἡ μὲν προηγεῖται , ἡ δὲ ὑστερίζει . Καὶ εἰ μὲν προσεχέστερος τοῦ Πατρὸς τῇ δυνάμει ἥν Κφησιν εἶναι τὴν οὐσίαν , οὐκοῦν καὶ οὐσία · τὸ δὲ ποῤῥώτερον , καὶ ἄλλα πλείωῳ βλάσφημα καὶ χείρονα τατων πᾶ - τις ὀρθῶς τε καὶ ἀπαθῶς σκοπῶν ἐνυπἀρχοντα τῷ λόγῳ φωράσει . Καὶ παρακατιὼν λέΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ . Ἀλλὰ μὴν τῆς τοῦ Πατρὸς ὑποστάσεως τῇς αὐτῆς οὔσης ὅτε παράγει τὰ πρόσωπα , καὶ τῆς οὐσίας μιᾶς οὔσης αὖ πάλιν ἀρχῆς καὶ δυνάμεως , τὰ παραγόμενα . τὰ αὐτὰ ἂν ἦν πάντη πάντως , μᾶλλον δὲ ἓν ἂν ἦν τῷ ὄντι τὸ παραγόμενον πρόσωπον , εἰ μὴ τῇ οὐσίᾳ , καὶ ἄλλ´ ἄττα συνῆν δι´ ὥν διάφοροί πως γένοιντο αἱ δυνάμεις αἷς Υἱὸν καὶ Πνεῦμα παράγεται · τὰ δὲ ἄρα κοῦς ἂν εἴη καὶ βούλησις . ΑΓΑΛΛΙΑΝΟΕ . Ἀνάγκη ταῖς ἀρχαῖς συμφωνεῖν καὶ τὰ τέλη . Καὶ παρὼν οὐκοῦν λόγος ἐκ ψευδῶν κεκινημένος ἀρχῶν , τοιοῦτον ἕξει καὶ τὸ ἀποτέλεσμα . Προῦποτίθησι γὰρ τὰ χρόνον εἰσάγοντα εἰς τὴν τοῦ ἀιδίου ἀπόδειξιν . Ὅτε γὰρ , φησί , παράγει τὰ πρόσωπα , οὐκ ἔστι χρόνος ἐν τούτοις . Ἀεὶ γὰρ ἦν προηγμένα καὶ ἀεὶ πρόεισι , αᾶλλον δὲ ἦν ἀπαρχῆς προηγμένα . Τοῦτα γὰρ ἔχομεν μαθόντες πρὸς τοῦ θεολογικωτάτου Γρηγορίου , πρός τινα τῶν αἱρετικῶν ἀπαντήσαντος πειραστικῶς ἐρωτῶντα περὶ τῆς θείας γεννήσεως καὶ εἰπόντος , Ἀλλ´ ἦν ἀπαρχῆς γεγεννημένος ὁ Υἱὸς δηλονότι , ἵνα σου ῥᾳδίως φύγωμεν τὰς περιέργους ἐνστάσεις καὶ φιλοχρόνους , καίτοι γε καὶ αὐτὸς ἑαυτοῦ συναισθανόμενος , τὸ ἀδιον πανταχοῦ προσδιορίζεααι , ὡς εἴ τις λέγοι χρονικῶς πλὴν ἀτδίως τῷ μὲν ἀιδίως τιθέμενος ἀληθεῖ ὄντι , περὶ δὲ θατέρου μὴ φροντίζων εἰ τοῖς λόγοις ἀκολουθεῖ , τῷ σφόδρα βούλεσθαι τὴν οἰκείαν συστήσασθαι δόξαν . Καὶ ἃς προἠαβὼν ἔλεγε δυνάμεις διακεκριμένας , ὡς αὐτῷ τῷ διακεκρίσθαι ταύτας , διακεκριμένα καὶ τὰ θεῖα προῖέναι πρόσωπα , ἰδοὺ νῦν ταυτίζει , ἢ ἑνοποιεῖ , ἵν´ ὡς ἔοικε τῇ ἐπεισαγωγῇ τῶν ἄλλων τῶν συνόντων τῇ οὐσίᾳ , τὰ δέ ἐστι νοῦς καὶ βούλησις , διχάσῃ ταύτην , τὸ μὲν αὐτῆς προεπινοεῖσθαι , τὸ δὲ ὑστερίζειν νομοθετήσῃ . ΛΡΓΥΡΟΗΟΥΛΟΣ Καὶ ὁ νοῦς ἀρχὴ καὶ δύναμις ὢν , ὡς αὐτὸς ἀξιοῖ διὰ γεννήσεως ἐνεργῶν , ἅμα τῇ οὐσίᾳ παράγει τὸν Υἱὸν πρότερον · εἶθ´ ἡ βούλησις σύναμα τῇ οὐσίᾳ διὰ προβολῆς παράγει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . ΑιΓ ΑΛΛΙΑΝΟΣ . Οὔτω γάρ φησιν αὐταῖς λέξεσιν . ΑΓΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ . Ὁ μὲν ἅμα τῇ οὐσίᾳ ἀρχὴ καὶ δύναμις ὢν , δι´ ἐνεργείας τῆς γεννήσεως παρακτικὴ τοῦ Υἱοῦ , διὸ καὶ Λόνος ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς ὑπὸ τῆς Θεολόγου θροντῆς ὡνόμασται . Νοῦ γὰρ γέννημα λόγος , ἡ δ´ αὖ σύναμα τῇ οὐσίᾳ ἡ βούλησις , ἀρχὴ , καὶ δύναμις οὗσα δι´ ἐνεργείας τῆς προβολής , ἢ πνεύσεως παρακτικὴ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ὑποστάσεως . ΑΝΑΛΛΙΑΝΟΣ . Ἀλλὰ καὶ ἐσμὸς ἡμῖν ἀρχῶν ἐκ τῶν λόγων τούτων ἀναφαίνεται · καὶ ἡ ὑπόστασις γὰρ καὶ αἱ δυνάμεις καὶ ἡ οὐσία καὶ νῦν ἔτι ὁ νοῦς . Ἦ γοῦν πολύαρχόν τι χρῆμα ὁ Πατὴρ ὅσον ἐκ τῶν λόγων τούτων ὥσπερ καὶ πολυδύναμον πρότερον , ἢ εἰ τῷ τί ἦν εἶναι διακρινόμενα τῆς οὐσίας , ἕν εἰσι πάντως τῷ πράγματι , Λατίνων φαῖέν τινες . Τίς ἡ χοεία τοῦ συνόπτειν ταῦτα καὶ διαιρεῖν καὶ ἄνω καὶ κάτω στρέφειν · ἤρκει γὰρ εἰπεῖν ὅτι ὁ Ιατὴρ τῇ οὐσίᾳ προάγει τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ὃ δὴ φυλάττοντες ἡμεῖς , τὸ συμβαῖνον προτόντες σκοπήσωμεν · τὰ γὰρ ἄλλα παρέλκει . Ἵδη δὲ καὶ δύναμιν τὸν νοῦν καλεῖ καὶ ἄλλην ἀρχὴν , παρὰ τὴν γεννητικὴν δήπου δύναμιν . Ἐπεὶ διά γε τὸν νοῦν καὶ τὴν βούλησιν « διαφόρους γίνεσθαί φησι τὰς δυνάμεις , ταύτας δέ αὖθις τὴν οὐσίαν ἐρεῖ προῖὼν , οἷς ἕπεται μεμερίσθαι τὴν οὐσίαν . Εἶτα δύναμιν μὲν ἐν Θεῷ Πατρὶ λέγει τὸν νοῦν , νοῦ δὲ γέννημα τὸν λόγον . Ὅθεν ἄρα γέννημα τῆς δυνάμεως ὁ λόγος , ὅπερ οὐδείς ποτε εἴρηκεν , ἀνθρώ . πινον γὰρ τοῦτο . Ἀλλ´ ὁ Θεολόγος Γρηγόριος ἐν βʹ τῶν περὶ Υἱοῦ , ὀνομάζεται , φησὶν , ὁ , Γἱὸς Λόγος , ὅτι οὕτως ἔχει πρὶς τὸν Πατέρα ὡς πρὸς νοῦν λόγος . Ἕτι τὴν μὲν δύναμιν τὴν οὐσίαν εἶναί φησι , τὴν δὲ οὐσίαν ἔλεγε μήτε γεννᾷν μήτε γεννᾶσθαι , λέγων καλῶς . Βούλησιν δὲ εἰπὼν τὴν ἐν τῷ Πατρὶ παρακτικὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος δύναμιν καὶ ἀρχὴν , οὐ δοκεῖ τὸν ἕνα τῆς Τριάδος , τὸν Παράκλητον λέγω , τοῖς κτίσμασι συναριθμεῖν ; Ταύτῃ γὰρ διακρίνουσι τὰ θεῖα πρόσωπα τῶν κτιομάτων . ὅτι τὰ μὲν ἐκ τῆφύσεως , τὰ δὲ ἐκ τῆς βουλήσεώς εἰσι τοῦ Θεοῦ . Λαὶ τὰ μὲν προάγει τῷ πεφυκέναι ὁ Θεὸς , τὰ δὲ προάγει τῷ βούλεσθαι . Παράξομεν δὲ καὶ τοὺς διδασκάλους τοῦτο μαρτυρήσοντας . Ἰουστῖνος ὁ φιλόσοφος καὶ μάρτυς τῆς ἀληθείας οὔτω φησί · « Τοῦ Θεοῦ ἔχοντος οὐσίαν μὲν πρὸς ὕπαρξιν , βούλησιν δὲ πρὸς ποίησιν , ὁ ἀποῤῥίπτων οὐσίας καὶ βουλῆς τὴν διαφορὰν καὶ τὴν ὕπαρξιν ἀποῤῥίπτει τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν ποίησιν . ὕπαρξιν μὲν τὴν αὐτοῦ , ποίησιν δὲ τῶν οὐκ ὅντων . » Καὶ ὁ θεῖος Μάξιμος ἐν ταῖς εἰς τὸν ἅγιον Διονυσίου ἐξηγήσεσί φησι · « Κυρίως τοῦ ἀκινήτου καὶ ὡσαύτως ἔχοντος λέγεται ἡ εἰς τὰ ὄντα βούλησις αὐτοῦ οσιὰροΟϛ
Lemmas: Ἀλ αὐτός ὡς διά ὁ δύναμις , ἴσως γνώριμος εἰμί ἐγώ ὁ Θεός ὁ ὑπόστασις , καί ὁ τοιὶσν προιδιδωμι , ἐπιγιγνώσκω ἡιλῶλν ἀπό πίνω δύναμις ἐνσπείρω ἄρχω ὁ ψεῦδος , ὡς εἄν ἐπί ὁ πρόσωπον ἀναφαίνω , καί ὁ ὅλος καί μόνος γος κατά ὁ θεολόγος , ὅς καί αὐτός πρότερος αληοευω εἴρω μόνος παράγω , ὅσος οὐ ἤδη απεναντίας ἑαυτοῦ , καί ὁ ἀλήθεια , προβολεύς καί αἴτιος καί ἀρχή ἀπεργάζομαι , καί ἀπό ὁ τάξις κατασκευάζω οὗτος , ὅτι ὁ πατήρ δύο ὁ υἱός πρῶτος δέ ὁ πνεῦμα , τρίτος δέ ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος διά ὁ δύναμις ὁ προάγω , ἢ τείνω αἴτιος , ὅτι ὁ μέν προηγέομαι , ὁ δέ ὑστερίζω . καί εἰμί μέν προσεχής ὁ πατήρ ὁ δύναμις ὅς Κφησιν εἰμί ὁ οὐσία , οὐκοῦν καί οὐσία · ὁ δέ πρόσω , καί ἄλλος πλεῖος βλάσφημος καί χείρων τητάω πᾶ - τις ὀρθῶς τε καί ἀπαθής σκοπός ενυπαρχοειντα ὁ λόγος φωράω . καί παρακάτειμι Ο . ἀλλά μήv ὁ ὁ πατήρ ὑπόστασις ὅς αὐτός εἰμί ὅτε παράγω ὁ πρόσωπον , καί ὁ οὐσία εἷς εἰμί αὖος πάλιν ἀρχή καί δύναμις , ὁ παράγω . ὁ αὐτός εἄν εἰμί πάντῃ πάντως , μᾶλλον δέ εἷς εἄν εἰμί ὁ εἰμί ὁ παράγω πρόσωπον , εἰμί μή ὁ οὐσία , καί ἄλλος τις σύνειμι δις ἀνά διάφορος πως γίγνομαι ὁ δύναμις ὅς υἱός καί πνεῦμα παράγω · ὁ δέ ἄρα κα εἄν εἰμί καί βούλησις . ΑΛ . Ἀνάγκη ὁ ἀρχή συμφωνέω καί ὁ τέλος . καί πάρειμι οὐκοῦν λόγος ἐκ ψευδής κινέω ἀρχή , τοιοῦτος ἔχω καί ὁ ἀποτέλεσμα . προυποτιθημι γάρ ὁ χρόνος εἰσάγω εἰς ὁ ὁ ἀίδιος ἀπόδειξις . ὅτε γάρ , φημί , παράγω ὁ πρόσωπον , οὐ εἰμί χρόνος ἐν οὗτος . ἀείς γάρ εἰμί προηγμένα καί ἀεί πρόειμι , ἀλάομαι δέ εἰμί ἀπαρχῆς προηγμένα . τοῦτα γάρ ἔχω μανθάνω πρός ὁ θεολογικός Γρηγόριος , πρός τις ὁ αἱρετικός ἀπαντάω πειραστικῶς ἐρωτάω περί ὁ θεῖος γέννησις καί εἶπον , Ἀλ εἰμί ἀπαρχῆς γεννάω ὁ υἱός δηλονότι , ἵνα σύ ῥᾳδίως φεύγω ὁ περίεργος ἔνστασις καί φιλόχρονος , καίτοι γε καί αὐτός ἑαυτοῦ συναισθάνομαι , ὁ ἀδιον πανταχοῦ προσδιορίζω , ὡς εἰμί τις λέγω χρονικός πλήν ἄτις ὁ μέν ἀίδιος τίθημι ἀληθής εἰμί , περί δέ θατέρου μή φροντίζω εἰμί ὁ λόγος ἀκολουθέω , ὁ σφόδρα βούλομαι ὁ οἰκεῖος συνίστημι δόξα . καί ὅς προβαίνω λέγω δύναμις διακρίνω , ὡς αὐτός ὁ διακρίνω οὗτος , διακρίνω καί ὁ θεῖον προΐημι πρόσωπον , ἰδού νῦν ταυτίζω , ἢ ἑνοποιέω , ὅς ὡς ἔοικα ὁ ἐπεισαγωγή ὁ ἄλλος ὁ σύνειμι ὁ οὐσία , ὁ δέ εἰμί νόος καί βούλησις , διχάζω οὗτος , ὁ μέν αὐτός προεπινοέω , ὁ δέ ὑστερίζω νομοθετέω . Ο καί ὁ νόος ἀρχή καί δύναμις εἰμί , ὡς αὐτός ἀξιόω διά γέννησις ἐνεργός , ἅμα ὁ οὐσία παράγω ὁ υἱός πρότερος · ἔρχομαι ὁ βούλησις σύναμα ὁ οὐσία διά προβολή παράγω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . Γι ΑΛ . οὐτάω γάρ φημί αὐτός λέξις . Ο . ὁ μέν ἅμα ὁ οὐσία ἀρχή καί δύναμις εἰμί , δις ἐνέργεια ὁ γέννησις παρακτικός ὁ υἱός , διό καί Λόνος ὁ ὁ Θεός υἱός ὑπό ὁ Θεολόγου θροντῆς ὀνομάζω . νῆ γάρ γέννημα λόγος , ὁ δδʹ αὖος σύναμα ὁ οὐσία ὁ βούλησις , ἀρχή , καί δύναμις ὕω δις ἐνέργεια ὁ προβολή , ἢ πνεῦσις παρακτικός ὁ ἅγιος πνεῦμα ὑπόστασις . ΑΛ . ἀλλά καί ἑσμός ἐγώ ἀρχή ἐκ ὁ λόγος οὗτος ἀναφαίνω · καί ὁ ὑπόστασις γάρ καί ὁ δύναμις καί ὁ οὐσία καί νῦν ἔτι ὁ νόος . ἦς γοῦν πολύαρχος τίς χρῆμα ὁ πατήρ ὅσος ἐκ ὁ λόγος οὗτος ὥσπερ καί πολυδύναμος πρότερος , ἢ εἰμί ὁ τίς εἰμί εἰμί διακρίνω ὁ οὐσία , εἷς εἰμί πάντως ὁ πρᾶγμα , Λατῖνος φημί τις . Τῖς ὁ χοεῖον ὁ σύνοπτος οὗτος καί διαιρέω καί ἄνω καί κάτω στρέφω · ἀρκέω γάρ εἶπον ὅτι ὁ Ἰατρός ὁ οὐσία προάγω ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ὅς δή φυλάσσω ἐγώ , ὁ συμβαίνω προτείνω σκοπέω · ὁ γάρ ἄλλος παρέλκω . Ἴδη δέ καί δύναμις ὁ νόος καλέω καί ἄλλος ἀρχή , παρά ὁ γεννητικός δήπου δύναμις . ἐπεί διά γε ὁ νόος καί ὁ βούλησις « διάφορος γίγνομαι φημί ὁ δύναμις , οὗτος δέ αὖθις ὁ οὐσία εἴρω προῖων , ὅς ἕπω μερίζω ὁ οὐσία . εἶτα δύναμις μέν ἐν Θεός πατήρ λέγω ὁ νόος , νόος δέ γέννημα ὁ λόγος . ὅθεν ἄρα γέννημα ὁ δύναμις ὁ λόγος , ὅσπερ οὐδείς ποτός εἴρω , ἀνθρώ . πίνω γάρ οὗτος . Ἀλ ὁ Θεολόγος Γρηγόριος ἐν βε ὁ περί υἱός , ὀνομάζω , φημί , ὁ , γιός Λόγος , ὅτι οὕτως ἔχω πρίς ὁ πατήρ ὡς πρός νόος λόγος . ἔτι ὁ μέν δύναμις ὁ οὐσία εἰμί φημί , ὁ δέ οὐσία λέγω μήτε γεννάω μήτε γεννάω , λέγω καλῶς . βούλησις δέ εἶπον ὁ ἐν ὁ πατήρ παρακτικός ὁ ἅγιος πνεῦμα δύναμις καί ἀρχή , οὖον δοκέω ὁ εἷς ὁ Τριάς , ὁ Παράκλητος λέγω , ὁ κτίσμα συναριθμέω ; Ταύτη γάρ διακρίνω ὁ θεῖον πρόσωπον ὁ κτιοματη . ὅτι ὁ μέν ἐκ τῆφύσεως , ὁ δέ ἐκ ὁ βούλησις εἰμί ὁ Θεός . ληΐς ὁ μέν προάγω ὁ φύω ὁ θεός , ὁ δέ προάγω ὁ βούλομαι . παράγω δέ καί ὁ διδάσκαλος οὗτος μαρτυρέω . Ἰουστῖνος ὁ φιλόσοφος καί μάρτυς ὁ ἀλήθεια οὐτάω φημί · « ὁ Θεός ἔχω οὐσία μέν πρός ὕπαρξις , βούλησις δέ πρός ποίησις , ὁ ἀπορρίπτω οὐσία καί βουλή ὁ διαφορά καί ὁ ὕπαρξις ἀπορρίπτω ὁ Θεός καί ὁ ποίησις . ὕπαρξις μέν ὁ αὐτός , ποίησις δέ ὁ οὐ εἰμί . » καί ὁ θεῖος Μάξιμος ἐν ὁ εἰς ὁ ἅγιος Διονύσιος ἐξήγησις φημί · « κύριος ὁ ἀκίνητος καί ὡσαύτως ἔχω λέγω ὁ εἰς ὁ εἰμί βούλησις αὐτός οσιὰροΟϛ