cogPG.PG158 560
προῖούσας ὑποστάσεις καθυβρίζει , δυνάμεων αὐτὰς ἀνενεργήτων μετόχους εἰπὼν , καὶ μυρίων δεινῶν καὶ θλασφῃμιῶν ἀναπλῆ τὸ σύγγραμμα . Ἀλλὰ πάλιν ὥσπερ ὑπὸ τῆς ἀληθείας συνελαυνόμενος αὗθις ἀφαιρεῖ ἀπὸ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος ἃ δέδωκεν . Ἱ τί ἄλλο βούλεται λέγων ὅτι ὁ Υἱὸς διὰ τοῦτο οὐ γεννᾷ , οὐδὲ τὸ Πνεῦμα ἢ γεννᾷ , ἢ προβάλλει , διότι σύνεισιν αἱ τῶν προόδων ἐνέργειαι ταῖς ἑαυτῶν δυνάμεσιν ; Εἰσὶ δὲ ἄρα ἐν τῷ Πατρὶ , ὥσπερ αἱ ἐνεργητικαὶ πρόοδοι αἱ οὐ μεταδίδονται , οὐδὲ αἱ σύστοιχοι τούτων δυνάμεις , ἵνα μὴ ἄπρακτοι καὶ κε ναὶ ὧσιν ἐν αὐτοῖς . Οὐκοῦν οὔτε τὸ Πνεῦμα οὐδετέΚραν ἔχει δύναμιν , οὔτε γὰρ γεννᾷ , οὔτε προβάλλει , αὖτε τὸν Υἱὸν δεῖ ἔχειν οὐδετέραν , ἐπεὶ μηδὲ τὴν ἐτέραν . Ἡ γὰρ ἄμφω , ἢ μηδ´ ἑτέραν , ὥσπερ οὖν καὶ τὸ Πνεῦμα . Ἀλλ´ ἐπενόησεν αὐτὸς ἀνάγκην , ἡ παρστησι τὸν Υὸν ἔχειν τὴν προβλητικὴν δύναμιν τὴν ἐν Πατρὶ αὐτῷ διδομένην διὰ γεννήσεως . ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ . Ἀὐτὴ γὰρ ὅθ´ Υἱὸς παρῆκται , μήπω νοουμένου τοῦ Πνεύματος ἐκπορεύεσθαι , καθάπερ πρόσθεν ἐλέγομεν , ἐκ Πατρὸς δίδοται τῷ Υἱῷ μήπω τοῦ ατρὸς ὡς προβολέως αὐτῇ τὸ Πνεῦμα προάγοντος . ΑΓΑΛΛΙΑΝΟΣ . Τ φής , ἄνθρωπε ; ξυμβαίνουσιν ἄρα τῇ ἡμετέρᾳ νοήσει αἱ θεῖαι καὶ ἀκατανόητοι πρόοδοι τῶν ὑποαπάσεων ἐκείνων τῶν θείων . καὶ χρόνος ἐνταῦθα θεωρεῖται καὶ τὸ πρότερον καὶ ὕστερον . Τί γὰρ ἄλλο βούλεται τὸ , Δέδοται τῷ Υἱῷ , μήπω τοῦ Πατρὸς ὡς προβολέως τὸ Πνεῦμα προάγοντος ; Ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὡς προεληλεγμένα καὶ αὐτεξέλεγκτα , καὶ προδήλως βλάσφημα , οὐδὲ πολλῶν δέονται λόγων · πρὸς δὲ τὴν δευτέραν τῶν ἀποριῶν καὶ τὴν λύσιν αὐτῆς ἴωμεν . Πῶς οὖν οὐ δύο ἀρχαὶ δυοῖν ὄντων τῶν προβαλλόν των , ἢ πῶς οὐ ξυναλοιφὴ , εἰ δύο μία ἀρχή ; Πρὸς δὴ τὸν τοιαύτην ἀπορίαν ἐπάγει μὲν πολλὰ , δοκῶν λύειν αὐτὴν , οὐδὲν δὲ ὑγιές ἐστιν αὐτῶν . Διαιρεῖ μὲν γὰρ τὴν ἀρχὴν εἰς δύναμιν , ᾗ προάγει τὸ προαγόμενον πρόσωπον , καὶ εἰς τὸ πρόσωπον αὐτὸ ὃ προάγει , καὶ συμπεραίνων οἴεται , μηδὲν εἶναι ἄτοπον , μηδὲ παραβλάπτεσθαι τὸ μοναδικὸν τῆς ἀρχῆς , εἰ δύο λέγοιντο πρόσωπα προβάλλοντα καὶ δύο ἀρχαὶ ὡς πρόσωπα , ἐπεὶ μιᾷ δυνάμει καὶ τῇ αὐτῇ τῷ ἀριθμῷ προβάλλουσιν Ἐρείδει δὲ τὸν λόγον καὶ πῶς ; Τρεῖς ἀρχὰς εἶναι λέγων γῆς κτίσεως τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα , μιᾷ δὲ ὅμως δυνάμει δημιουργεῖν , διὸ καὶ ἕνα εἶναι δημιουργὸν καὶ καθ´ ὁμοιότητα τούτου φησί , μηδὲν κωλύειν καὶ δύο ἀρχὰς τὸν Πατέρα λένειν καὶ τὸν Υἱὸν , καὶ δύο προβάλλοντας · ἕνα δὲ ὅμως προβολέα , τῷ μίαν ἐν ἀμφοῖν προβλητικὴν εἰναι δύναμιν · ὡσανεὶ ἔλεγεν ὅτι τρεῖς ἂν λέγοιντο θεοὶ ὡς τρία πρόσωπα , μία ὅμως θεότης . Ἀλλὰ τούναντίον ἅπαντες ἅγιοι λέγουσιν εὐσεβῶς , τι αἱ τρεῖς ὑποστάσεις εἰσὶ μία τῆς κτίσεως ἀρχή ὅτι κατὰ τὴν ἑνότητα τῆς οὐσίας αὐτῶν ἡ δημιουργικὴ πρόσεστιν αὐταῖς δύναμις , καὶ ἐνέργεια , εἰ καὶ « μὴ τῇ οὐσίᾳ παράχουσι τὴν κτίσιν εἰδικῶς · ὥστε ἐνταῦθα πρόδηλος ἡ τῆς ἀρχῆς ἑνότης ἐν τοῖς τρι . σὶν , ὅτι καὶ πρόδηλος ἡ τῆς δυνάμεως κοινωνία , ὅτι οὐ κατὰ τὰς ὑποστάσεις , ἀλλὰ καθὸ ἕν εἰσι τῇ οὐσίᾳ τὴν κτίσιν παράγουσιν , ὥστε καθὸ ἕν εἰσι τῇ δυνάμει , ἐκεῖ δὲ οὐχ οὕτως . Οὐ γὰρ οἶόν τε τὴν προβλητικὴν ταύτην δύναμιν . οὐσιώδη φάναι ἐφόσον οὐ πρόσεστι καὶ τῷ Πνεύματι , προσωπικὸν δέ ἐστιν , ὃ μή ἐστιν οὐσιῶδες , καὶ ὅλῃ τῇ θείᾳ φύσει προσῆκον · προσωπικὴν δὲ δύναμιν ἐν Πατρὶ καὶ Υἱῷ μίαν εἰναι ἀδύνατον , οὐσιώδη δὲ καὶ ὅλῃ τῇ θείᾳ φύσει προσήκουσαν ἔτι ἀδυνατώτερον . μέλλοι γὰρ ἂν οὕτως , ἢ καὶ αὐτὸ τὸ Πνεῦμα προβάλλειν , ἢ ἔρημον οὐσιώδους δυνάμεως ὃν , μὴ ἐν τῇ θεότητι τῆς τοῦ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ οὐσίας εἶναι . Εἰ . μὲν οὖν οἴόν τε ἠν τὴν προβλητικὴν δύναμιν ὑπάρχειν καὶ τῷ Υἱῷ , καὶ μήτε ἡ τοῦ Πνεύματος θεότης ἐκινδυνεύετο , μήτε ἡ τῶν προσώπων διάκρισις · οὐδὲν ἂν ἦν χαλεπὸν διὰ τὴν διαίρεσιν ἡν τίθησι τῆς ἀρχῆς , τρόπον τινὰ μίαν ἀρχὴν τοῦ Πνεύματος εἰπὼν τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν , ὅτι τῇ κοινῇ καὶ μιᾷ οὐσίᾳ τοῦτο προῆγον ἄν · ἐπεὶ δὲ ἀδύνατον ὑπάρχειν τῷ Υἱῷ τὴν τοιαύτην δύναμιν διά τε τὰ νῦν εἰρημένα , καὶ ἄλλων παλλῶν ἕνεκα ἃ παραλέλειπται χάριν συντομίας , οὐ διότι ἡδύνατο ἂν τρόπῳ μία εἶναι ἐν ἀμφοῖν , εἰ γε καὶ ἀμφοῖν παρῆν · διὰ τοῦτο πιστεύσωμεν καὶ τῷ Υἱῷ ταῦτα προσεῖναι , παρὰ φαῦλον θέμενοι ἐκεῖνα , δι´ ὅσα ἀδύνατόν ἐστι προσεῖναι καὶ τῷ Υἱῷ ταύτην μέγιστα Ἐντα , καὶ οὐχ οἷα παρῶφθαι , ὡν ἔνια καὶ ἐν τοῖς εἰρημένοις ἐστὶ καὶ διὰ τῶν ἀγίων ἀποδέδεικται · οἷον τὸ ἰδιότητα τοῦ Πατρὸς εἶναι τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ αἴτιον , καὶ τὸ γόνιμον , καὶ τὰ τοιαῦτα κατὰ τοὺς θεο λόγους οἷς οὐ συνάδει τὸ καὶ τὸν Υἱὸν προβολέα εἶναι τοῦ Πνεύματος , ἢ αἴτιον , ἢ ὅσα τοιαῦτα οἱ τὴν θεολογίαν τῶν ἁγίων παραφθείροντες ἐπισφαλῶς λέγουσιν . Ὥσπερ οὗν εἰ διὰ τὰ πρόοωπα τρία ὄντα τρεῖς ἐλέγομεν θεοὺς , τὴν πολυθεῖαν οὐκ ἂν ἐξεφύγομεν , κἂν ὁπόσον τῇ μιᾷ θεότητι καταφεύγωμεν · οὕτως οὐδὲ Λατῖνοι τὴν θεαρχίαν ἐκφευξοῦνται , ἕωδύο πρόσωπα δύο προβάλλοντας λέγοντες , κἂν διαῤῥαγῶσι , μίαν ἐν ἀμφοῖν δύναμιν προβλητικὴν εἶναι βοῶντες . Ὥσπερ γὰρ ἐκεῖνο πᾶσι τοῖς ἁγίοις ἀσεβὲς ἔδοξεν εἶναι , οὔτω καὶ τοῦτο πᾶσι σεσιώΟὐκοῦν ἐπεὶ τοῖς τοιούτοις οὐχ ἱκανῶς λύεται ἡ ἀπορία καὶ τὸ δύο ἀρχὰς λέγειν τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν , φαῦλόν ἐστιν καὶ αἱρετικὸν καὶ τὸ μίαν ἀρχὴν τὰς δύο λέγειν ὑποστάσεις , καὶ τὴν συναλοιφὴν οὐ διαπέφευγεν . Οἷς ἄρα περιπίπτει ὁ ταῦτα ἀξιῶν . Καὶ δὴ τὸν λόγον τελειῶν πολλὰ μὲν περὶ ἑαυτοῦ μεγαλοῤῥημονεῖ , ἐνίων τε κατεπαίρεται τὴν ἐναν τίαν δήπου τούτῳ φερομένων , κομπηροῖς τισι ῥήμασι λεληθότως τούτων καθαπτόμενος , ὧν ἡμῖν λόγος οὐδεὶ ; τοῖς γε σώφροσιν ἀφιεῖσι τὴν κρίσιν τούτων , ἐφ´ ᾦ πότερα ποτέροις προσήκει διαγνῶναι · ἡμεῖς δὲ οὐ πρὸς τὴν καθόλου ὕλην τῆς μεταξὺ ἡμῶν τε καὶ Λατίνων διαφορᾶς τὸν παρόντα λόγον ἐνεστησάμεθα , ἵνα κατασκευάσωμεν τὸ ἑαυτῶν συμπέοασμα ,
Lemmas: πρόειμι ὑπόστασις καθυβρίζω , δύναμις αὐτός ἀνενεργητέω μέτοχος εἶπον , καί μυρίος δεινός καί θλασφῃμιῶν ἀναπλέω ὁ σύγγραμμα . ἀλλά πάλιν ὥσπερ ὑπό ὁ ἀλήθεια συνελαύνω αὖθις ἀφαιρέω ἀπό ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα ὁ δίδωμι . Ι τίς ἄλλος βούλομαι λέγω ὅτι ὁ υἱός διά οὗτος οὖον γεννάω , οὐδέ ὁ πνεῦμα ἢ γεννάω , ἢ προβάλλω , διότι συνέρχομαι ὁ ὁ πρόοδος ἐνέργεια ὁ ἑαυτοῦ δύναμις ; εἰσί δέ ἄρα ἐν ὁ πατήρ , ὥσπερ ὁ ἐνεργητικός πρόοδος ὁ οὖον μεταδίδωμι , οὐδέ ὁ σύστοιχος οὗτος δύναμις , ἵνα μή ἄπρακτος καί κε ναί ἵημι ἐν αὐτός . οὐκοῦν οὔτε ὁ πνεῦμα οὐδετέΚραν ἔχω δύναμις , οὔτε γάρ γεννάω , οὔτε προβάλλω , αὖτε ὁ υἱός δεῖ ἔχω οὐδέτερος , ἐπεί μηδέ ὁ ἕτερος . ὁ γάρ ἄμφω , ἢ μηδ´ ἕτερος , ὥσπερ οὖν καί ὁ πνεῦμα . Ἀλ ἐπινοέω αὐτός ἀνάγκη , ὁ παρίστημι ὁ υἱός ἔχω ὁ προβλητικός δύναμις ὁ ἐν πατήρ αὐτός δίδωμι διά γέννησις . Αργυρόπουλος . αὐτός γάρ ὅθε υἱός παράγω , μήπω νοέω ὁ πνεῦμα ἐκπορεύω , καθάπερ πρόσθεν λέγω , ἐκ πατήρ δίδωμι ὁ υἱός μήπω ὁ ἄτρος ὡς προβολεύς αὐτός ὁ πνεῦμα προάγω . Αγαλλιανός . Τ φημί , ἄνθρωπος ; συμβαίνω ἄρα ὁ ἡμέτερος νοέω ὁ θεῖος καί ακατανόητος πρόοδος ὁ υποαπας ἐκεῖνος ὁ θεῖον . καί χρόνος ἐνταῦθα θεωρέω καί ὁ πρότερος καί ὕστερος . τις γάρ ἄλλος βούλομαι ὁ , δίδωμι ὁ υἱός , μήπω ὁ πατήρ ὡς προβολεύς ὁ πνεῦμα προάγω ; ἀλλά οὗτος μέν ὡς προλαγχάνω καί αὐτεξέλεγκτα , καί πρόδηλος βλάσφημος , οὐδέ πολύς δήω λόγος · πρός δέ ὁ δύο ὁ ἀπορία καί ὁ λύσις αὐτός ἔρχομαι . Πῶς οὖν οὖον δύο ἀρχή δύο εἰμί ὁ προβαλλός ὁ , ἢ πῶς οὖον συναλοιφή , εἰμί δύο εἷς ἀρχή ; πρός δή ὁ τοιοῦτος ἀπορία ἐπάγω μέν πολύς , δοκέω λύω αὐτός , οὐδείς δέ ὑγιής εἰμί αὐτός . διαιρέω μέν γάρ ὁ ἀρχή εἰς δύναμις , ὅς προάγω ὁ προάγω πρόσωπον , καί εἰς ὁ πρόσωπον αὐτός ὅς προάγω , καί συμπεραίνω οἴομαι , μηδείς εἰμί ἄτοπος , μηδέ παραβλάπτω ὁ μοναδικός ὁ ἀρχή , εἰμί δύο λέγω πρόσωπον προβάλλω καί δύο ἀρχή ὡς πρόσωπον , ἐπεί εἷς δύναμις καί ὁ αὐτός ὁ ἀριθμός προβάλλω ἐρείδω δέ ὁ λόγος καί πῶς ; τρεῖς ἀρχή εἰμί λέγω γῆ κτίσις ὁ πατήρ καί ὁ υἱός καί ὁ ἅγιος πνεῦμα , εἷς δέ ὅμως δύναμις δημιουργέω , διό καί εἷς εἰμί δημιουργός καί καθ´ ὁμοιότης οὗτος φημί , μηδείς κωλύω καί δύο ἀρχή ὁ πατήρ λένω καί ὁ υἱός , καί δύο προβάλλω · εἷς δέ ὅμως προβολεύς , ὁ εἷς ἐν ἄμφω προβλητικός εἰναι δύναμις · ὡσανεί λέγω ὅτι τρεῖς εἄν λέγω θεός ὡς τρεῖς πρόσωπον , εἷς ὅμως θεότης . ἀλλά τουναντίον ἅπας ἅγιος λέγω εὐσεβής , τίς ὁ τρεῖς ὑπόστασις εἰμί εἷς ὁ κτίσις ἀρχή ὅτι κατά ὁ ἑνότης ὁ οὐσία αὐτός ὁ δημιουργικός πρόσειμι αὐτός δύναμις , καί ἐνέργεια , εἰμί καί « μή ὁ οὐσία παράγω ὁ κτίσις εἰδικός · ὥστε ἐνταῦθα πρόδηλος ὁ ὁ ἀρχή ἑνότης ἐν ὁ τρι . ἵν , ὅτι καί πρόδηλος ὁ ὁ δύναμις κοινωνία , ὅτι οὖον κατά ὁ ὑπόστασις , ἀλλά καθό εἷς εἰμί ὁ οὐσία ὁ κτίσις παράγω , ὥστε καθό εἷς εἰμί ὁ δύναμις , ἐκεῖ δέ οὐ οὕτως . οὖον γάρ οἶος τε ὁ προβλητικός οὗτος δύναμις . οὐσιώδης φαίνω εφόσον οὖον πρόσειμι καί ὁ πνεῦμα , προσωπικόν δέ εἰμί , ὅς μή εἰμί οὐσιώδης , καί ὅλος ὁ θεῖος φύσις προσήκω · προσωπικός δέ δύναμις ἐν πατήρ καί υἱός εἷς εἰναι ἀδύνατος , οὐσιώδης δέ καί ὅλος ὁ θεῖος φύσις προσήκω ἔτι ἀδύνατος . μέλλω γάρ εἄν οὕτως , ἢ καί αὐτός ὁ πνεῦμα προβάλλω , ἢ ἐρῆμος οὐσιώδης δύναμις ὅς , μή ἐν ὁ θεότης ὁ ὁ πατήρ καί υἱός οὐσία εἰμί . εἰμί . μέν οὖν οἷος τε ἐάν ὁ προβλητικός δύναμις ὑπάρχω καί ὁ υἱός , καί μήτε ὁ ὁ πνεῦμα θεότης κινδυνεύω , μήτε ὁ ὁ πρόσωπον διάκρισις · οὐδείς εἄν εἰμί χαλεπός διά ὁ διαίρεσις ἐάν τίθημι ὁ ἀρχή , τρόπος τις εἷς ἀρχή ὁ πνεῦμα εἶπον ὁ πατήρ καί ὁ υἱός , ὅτι ὁ κοινός καί εἷς οὐσία οὗτος προάγω ἄν · ἐπεί δέ ἀδύνατος ὑπάρχω ὁ υἱός ὁ τοιοῦτος δύναμις διά τε ὁ νῦν εἴρω , καί ἄλλος πάλλω ἕνεκα ὁ παραλείπω χάρις συντομία , οὖον διότι ἡδύνω εἄν τρόπος εἷς εἰμί ἐν ἄμφω , εἰμί γε καί ἄμφω πάρειμι · διά οὗτος πιστεύω καί ὁ υἱός οὗτος πρόσειμι , παρά φαῦλος τίθημι ἐκεῖνος , δις ὅσος ἀδύνατος εἰμί πρόσειμι καί ὁ υἱός οὗτος μέγας Έντα , καί οὐ οἷος παροράω , ὡς ἔνιοι καί ἐν ὁ εἴρω εἰμί καί διά ὁ Ἀγίων ἀποδείκνυμι · οἷος ὁ ἰδιότης ὁ πατήρ εἰμί ὁ ἀρχή καί ὁ αἴτιος , καί ὁ γόνιμος , καί ὁ τοιοῦτος κατά ὁ τίθημι λόγος ὅς οὖον συνάδει ὁ καί ὁ υἱός προβολεύς εἰμί ὁ πνεῦμα , ἢ αἴτιος , ἢ ὅσος τοιοῦτος ὁ ὁ θεολογία ὁ ἅγιος παραφθείρω ἐπισφαλής λέγω . ὥσπερ ἐν εἰμί διά ὁ προοράω τρεῖς εἰμί τρεῖς λέγω θεός , ὁ πολυθεΐα οὐ εἄν ἐκφεύγω , κἀν ὁπόσος ὁ εἷς θεότης καταφεύγω · οὕτως οὐδέ Λατῖνος ὁ θεαρχία ἐκφεύγω , ὁράω πρόσωπον δύο προβάλλω λέγω , κἀν διαῤῥαγῶσι , εἷς ἐν ἄμφω δύναμις προβλητικός εἰμί βοῦς . ὥσπερ γάρ ἐκεῖνος πᾶς ὁ ἅγιος ἀσεβής δοκέω εἰμί , οὐτάω καί οὗτος πᾶς σεσιωουκεω ἐπεί ὁ τοιοῦτος οὐ ἱκανῶς λύω ὁ ἀπορία καί ὁ δύο ἀρχή λέγω ὁ πατήρ καί ὁ υἱός , φαῦλος εἰμί καί αἱρετικός καί ὁ εἷς ἀρχή ὁ δύο λέγω ὑπόστασις , καί ὁ συναλοιφή οὖον διαφεύγω . οἷς ἄρα περιπίπτω ὁ οὗτος ἄξιος . καί δή ὁ λόγος τελειόω πολύς μέν περί ἑαυτοῦ μεγαλορρημονέω , ἔνιοι τε κατεπαίρω ὁ ἐναν τίας δήπου οὗτος φέρω , κομπηρός τις ῥῆμα λεληθότως οὗτος καθάπτω , ὅς ἐγώ λόγος οὖδας ; ὁ γε σώφρων ἀφίημι ὁ κρίσις οὗτος , ἐφίημι οἶς πότερος πότερος προσήκω διαγιγνώσκω · ἐγώ δέ οὖον πρός ὁ καθόλου ὕλη ὁ μεταξύ ἐγώ τε καί Λατῖνος διαφορά ὁ πάρειμι λόγος ἐνίστημι , ἵνα κατασκευάζω ὁ ἑαυτοῦ συμπέοασμα ,