cogPG.PG158 77
μέρος ὑπὸ γῆν καταδύεσθαι . Καὶ οἱ γε τῶν Βρετανῶν ὀξυδερκέστατοι σαφῶς ὁρῶσι κατὰ τὴν νύκτα καὶ μικροῦ πάντως τοῖς ὀφθαλμοῖς πεοιλαμθάνοιυσι Μάνθανε οὖν ἐντεῦθεν ὡς εἴ γε καὶ ἐν τῷ καθ´ ἡμᾶς , κλίματι οὐχ ὑπὸ γῆν ὁ ἥλιος διοδεύων ἦν , ἀλλ´ ἔγγιστά που κἀνταῦθα περιεστρέφετο , ἡ νὺξ ἀληθῶς οὐχὶ νὺξ , οὐδὲ πάνυ βαθὺ τὸ σκότος αὐτῆς , ἀλλὰ τοιοῦτον ὁποῖον ὁ λόγος ἤδη φθάσας ἐγνώρισεν ἅτε οὐμενοῦν ἀντιφραττούσης ταῖς ἡλιακαῖς ἀκτῖσι παν . σάπασιν . Ἡ γὰρ νὺξ οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ σκίασμα γῆς , ὡς ὁ μέγας φησὶ Βασίλειος . Τοῦ γοῦν ἡλίου μὴ τὴν γῆν ὑποτρέχοντος , ἀλλ´ ἕγγιστα περιστρεφομένου , ὡς ἄνωθεν εἴρηται , βαθεῖαν γίνεσθαι νύκτα πάντως ἀμήχανον . Καὶ τί χρεία πολλὰ λέγειν καὶ ἀπαριθμεῖν τὰ καθ´ ἕκαστον ; Σφαιρικῆς οὕσης . τῆς γῆς καὶ ἐν μέσῳ τοῦ παντὸς ἀπῃωρημένης , παρ´ ἄλλοις ἄλλως ἀνατέλλει τε καὶ δύνει ὁ ἥλιος , κἀντεῦθεν τοῖς μὲν ἴσα τελεῖ τὰ νυχθήμερα , τοῖς δὲ πάλιν ἄνισα . Μὴ θαύ μαζε εἴγε παρὰ Βρετανοῖς ἑξάωρός ἐστιν ἡ νὺξ , ὅπου γε παρ´ ἑτέροις , οἷς τοσοῦτον ὁ πόλος ἐξῆρται ὁ βόρειος ἢ ὁ νότιος ὥστε κατὰ κορυφὴν ἔχειν τὸν ἕτερόν γε πάντως αὐτῶν τούτοις διὰ τὴν πέριξ τοῦ ἡλίου περιδρομὴν τὸν οἰκούμενον ἅπαν ἐσκίασται , ὅ τε ἐνιαύσιος αὐτοις κύκλος ἡμέρᾳ μιᾷ καὶ νυκτὶ ὡσαύτως μεμέρισται , ὡς εἶν αι τούτοις λοιπὸν τὴν ἡμέραν ἑξάμηνον καὶ τὴν νύκτα ἰσάριθμον . Καὶ τούτων οὕτως . Οἶδα δέ , ἀγαπητὲ , ὅτι καὶ τοῦτο πρὸς τοῖς ἄλλοις περιεργάζῃ , Τί δή ποτε , λέγων , ἐπὶ τρισὶν ἡμέραις ἀνακεχυμένον ἦν ἐκεῖνο τὸ πρωτόγονον φῶς , ἐν δὲ τῇ τετάρτῃ ἡμέρᾳ τοῖς φωστῆρσι κατεμερίσθη , τῷ τε ἡλίῳ δηλαδὴ , τῇ σελήνῃ καὶ τοῖς λοιποῖς ἄστρασι ; Ἀλλὰ μὴ ἐπὶ πλέον τὰ θεῖα πολυπραγμόνει ῥητὰ , ὅτι μηδὲ θεραπεύειν ἐπὶ τούτοις ἰσχύομεν τὴν σὴν φιλομάθειαν . ἴσθι τοιγαροῦν ὅτι παράγει μὲν ὁ Θεὸς τὸ καθαρὸν ἐκεῖνο καὶ αὐλὸν φῶς , οὐχὶ δὲ καὶ τὸν δίσκον αὐτὸν , ἵνα μάθωμεν ἐντεῦθεν ἀποίων ἔργων ἐστὶν αὐτουργὸς , καὶ ἵνα μαθόντες τὸν ἀριστοτέχνην Θεὸν ἐπὶ πλέον θαυμάζωμεν · ἐκ μεγέθους γὰρ καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἡ τοῦ δημιουργοῦ καθορᾶται σοφία καὶ δύναμις . Δίσκω δὲ τὸ τοιοῦτον ἐναποτίθησι μετὰ ταῦτα φῶς , ἵνα τὴν ἐκπηδῶσαν ἐκεῖθεν ἀκτῖνα διὰ τοῦ δίσκου συσκιαζομένην ἐργάσηται σύμμετρον · ὀφθαλμοὺς γὰρ ἔχοντα ζῶα οὐκ ἂν ἤνεγκεν , ὥς πού φησι Θεοδώρητος . Ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὁ λόγος καθ´ ἱστορίαν ἐπῆλθέ σοι . ἘΛἱ βούλει δὲ καὶ ὑψηλότερον ἐκλαβέσθαι τὰ Μωσαῖκὰ καὶ θεῖα ῥητὰ , ὥστε μαθεῖν ἐκ τούτων τίνος ἕνεκεν ἀνακεχυμένον ἦν ἐπὶ τρισὶν ἡμέραις ἐκεῖνο τὸ φῶς ἁπανταχοῦ , μετὰ δὲ ταῦτα τοῖς φωστῆρσιν ἑναπετίθετο , τὸν θειότατον ἔχεις Ἀνα . στάσιον ἀλληγοροῦντα τὰ τοιαῦτα . Τὸ μὲν οὖν τῶν
Lemmas: μέρος ὑπό γῆ καταδύω . καί ὁ γε ὁ Βρετανός ὀξυδερκής σαφῶς ὁράω κατά ὁ νύξ καί μικρός πάντως ὁ ὀφθαλμός πεοιλαμθανοιυς μανθάνω οὖν ἐντεῦθεν ὡς εἰμί γε καί ἐν ὁ καθ´ ἐγώ , κλίμα οὐ ὑπό γῆ ὁ ἥλιος διοδεύω εἰμί , ἀλ ἐγγίων ποῦ ἐνταῦθα περιστρέφω , ὁ νύξ ἀληθής οὐ νύξ , οὐδέ πάνυ βαθύς ὁ σκότος αὐτός , ἀλλά τοιοῦτος ὁποῖος ὁ λόγος ἤδη φθάνω γνωρίζω ἅτε οὐμενοῦν ἀντιφράσσω ὁ ἡλιακός ἀκτίς πᾶς . σάπας . ὁ γάρ νύξ οὐδείς ἄλλος εἰμί ἢ σκίασμα γῆ , ὡς ὁ μέγας φημί Βασίλειος . ὁ γοῦν ἥλιος μή ὁ γῆ ὑποτρέχω , ἀλ έγγιστα περιστρέφω , ὡς ἄνωθεν εἴρω , βαθύς γίγνομαι νύξ πάντως ἀμήχανος . καί τίς χρεία πολύς λέγω καί ἀπαριθμέω ὁ καθ´ ἕκαστος ; σφαιρικός ὗσις . ὁ γῆ καί ἐν μέσος ὁ πᾶς ἀπολέγω , παρ´ ἄλλος ἄλλως ἀνατέλλω τε καί δύο ὁ ἥλιος , ἐντεῦθεν ὁ μέν ἴσος τελέω ὁ νυχθήμερον , ὁ δέ πάλιν ἄνισος . μή θαύ μαστός εἰ παρά Βρεττανός εξάωρος εἰμί ὁ νύξ , ὅπου γε παρ´ ἕτερος , ὅς τοσοῦτος ὁ πόλος ἐξαίρω ὁ βόρειος ἢ ὁ νότιος ὥστε κατά κορυφή ἔχω ὁ ἕτερος γε πάντως αὐτός οὗτος διά ὁ πέριξ ὁ ἥλιος περιδρομή ὁ οἰκέω ἅπας σκιάζω , ὅς τε ἐνιαύσιος αὐτος κύκλος ἡμέρα εἷς καί νύξ ὡσαύτως μερίζω , ὡς εἶμαι ὁ οὗτος λοιπός ὁ ἡμέρα ἑξάμηνος καί ὁ νύξ ἰσάριθμος . καί οὗτος οὕτως . οἶδα δέ , ἀγαπητός , ὅτι καί οὗτος πρός ὁ ἄλλος περιεργάζω , τις δή ποτός , λέγω , ἐπί τρεῖς ἡμέρα ἀναχέω εἰμί ἐκεῖνος ὁ πρωτόγονος φάος , ἐν δέ ὁ τέταρτος ἡμέρα ὁ φωστήρ καταμερίζω , ὁ τε ἥλιος δηλαδή , ὁ σελήνη καί ὁ λοιπός ἀστήρ ; ἀλλά μή ἐπί πλέω ὁ θεῖον πολυπραγμονέω ῥητός , ὅτι μηδέ θεραπεύω ἐπί οὗτος ἰσχύω ὁ σός φιλομάθεια . εἰμί τοιγάρ ὅτι παράγω μέν ὁ θεός ὁ καθαρός ἐκεῖνος καί αὐλός φάος , οὐ δέ καί ὁ δίσκος αὐτός , ἵνα μανθάνω ἐντεῦθεν ἄποιος ἔργον εἰμί αὐτουργός , καί ἵνα μανθάνω ὁ ἀριστοτέχνης θεός ἐπί πλέω θαυμάζω · ἐκ μέγεθος γάρ καί καλλονή κτίσμα ὁ ὁ δημιουργός καθοράω σοφία καί δύναμις . Δίσκος δέ ὁ τοιοῦτος ἐναποτίθημι μετά οὗτος φάος , ἵνα ὁ ἐκπηδάω ἐκεῖθεν ἀκτίς διά ὁ δίσκος συσκιάζω ἐργάζομαι σύμμετρος · ὀφθαλμός γάρ ἔχω ζῷον οὐ εἄν φέρω , ὅς πού φημί Θεοδώρητος . ἀλλά οὗτος μέν ὁ λόγος καθ´ ἱστορία ἐπέρχομαι σύ . Έλι βούλομαι δέ καί ὑψηλός ἐκλαμβάνω ὁ μωσαϊκός καί θεῖον ῥητός , ὥστε μανθάνω ἐκ οὗτος τίς ἕνεκα ἀναχέω εἰμί ἐπί τρεῖς ἡμέρα ἐκεῖνος ὁ φάος ἁπανταχοῦ , μετά δέ οὗτος ὁ φωστήρ ἐναποτίθημι , ὁ θεῖος ἔχω ἀνα . Στάσιον ἀλληγορέω ὁ τοιοῦτος . ὁ μέν οὖν ὁ