cogPG.PG151 424
καὶ ταῦτα σὐν γε τοῖς ἄλλοις , φημὶ δὴ τὰ τῆς σῆς παροιμίας , καὶ τῆς κυνὸς τῆς σκυτοτραγούσης , καὶ τῷ χορῷ , καὶ καταλόγῳ τῶν ἀνωτέρω μοι λεχθέντων σῶν Διονυσίων μάλα προσήκοντα , ἵν´ ἁπλῶς ἔχοις πάντα παρὰ τῶν σῶν ψήφων , καὶ τῆς καθ´ ἑτέρων , ὡς ἐδόκεις , ἐρεσχελίας . Ὅρα δὲ πῶς καὶ τοὺς λογισμοὺς καὶ διάνοιαν ὁ δείλαιος ἐκτραπεὶς ὑπό τε τῆς συνοίκου μανίας τε καὶ τοῦ φθόνου , καὶ δὴ καὶ τῆς τοῦ λέγειν ἔχειν τι τῶν καιρίων περιφανοῦς ἀπορίας , καθάπερ οἱ παραφρονοῦντες καὶ παραπαίοντες , νῦν μὲν κατὰ τοῦ τόμου , νῦν δὲ κατὰ τῶν κοινῶν διδασκάλων τῆς Ἐκκλησίας , νῦν δὲ κατὰ τοῦ προστυχῥντος παντὸς λόγου , εἴτε τῶν ἐντός τε καὶ ἡμετέρων , εἴτε καὶ τῶν θύραθεν εἴη , καὶ πρό γε τῶν ἄλλων κατ´ αὐτὸς ἐαυτοῦ χωρεῖ , μὴ συνιείς τῶν παρ´ αὐτοῦ λεγομένων ὅλως , καὶ ὅτι καθ´ ἑαυτοῦ ταῦτα προφέρει Πρῶτον μὲν γὰρ τὸν θεῖόν φησι Κύριλλον , μὴ καὶ περὶ Θεοῦ τὸν συλλογισμὸν ἐκεῖνον εἰπεῖν , μὴ εἰδώς ἂπερ λέγει περιφανῶς . Ὁ γὰρ κοινὸς οὑτοσὶ τῆς Χριστοῦ Ἐκκλησίας διδάσκαλος , καθὰ δὴ καὶ προλαβὼν ἔφην , πρὸς Ἀρειανοὺς τὸν λόγον ποιούμενος , κτίσμα τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ λέγειν τολμῶντας , ἐν διαφόροις τισὶ κεφαλαίοις διαφόρως ἐπιχειρεῖ καὶ συλλογίζεται περὶ τῶν αὐτῶν . Διὸ καὶ τὴν ἐπιγραφὴν ὡδί πως αὐτοῖς ἐπιτίθησιν , ὅτι μὴ ταυτὸν κτίσμα καὶ γέννημα , μηδὲ τῷ κτίζειν τὸ γεννᾷν ἐπὶ Θεοῦ . Πρῶτον μὲν οὖν αὐτὸ τοῦτο συκοφαντεῖ τὸν ἱερὸν Κύριλλον , μὴ καὶ περὶ Θεοῦ προηγουμένως λέγων αὐτὸν εἰπεῖν , ἔπειτα τὰ ἑξῆς αὐτῷ τί καὶ βούλεται , χαλεπὸν ἂν εἴη καὶ συνιδεῖν · μᾶλλον δὲ τὸ μὲν συνιδεῖν καὶ ῥᾷστον , καὶ τοῦ βουλομένου πάντος , τί δὲ πρὸς τὸν τοῦ λόγου σκοπὸν ταῦτα οὐδὲ ἂν αὐτὸν οἶμαι τὸν γεννήτορα τούτων ἔχειν εἰπεῖν . Ὥσπερ γάρ τινος καθ´ ὑπόθεσιν εἰρηκότος , ὡς οἱ πολλάκις ῥηθέντες οὖτοι θεολόγοι , Κύριλλός τε καὶ Ἰωάννης , οὐ συμφωνοῦσιν ἀλλήλοις ἔν γε τοῖς εἰρημένοις , ἀλλὰ περὶ μὲν τὸ πρόβλημα καὶ τὰς προτάσεις ὑγιαίνειν , καὶ συνάδειν ἀλλήλοις δοκοῦσι , περὶ δὲ τὸ συμπέρασμα καὶ τὸν σκοπὸν καὶ σφόδρα γε διαφωνοῦσιν ἀλλήλοις , καὶ προδήλως ἀντίκεινται · οὕτως ὁ φιλόσοφος ἀγωνίζεται , καὶ μάλα συμφωνοῦντας ἀλλήλοις διὰ πάντων αὐτοὺς δεῖξαι , καὶ μηδέν τι τοπαράπαν διαφωνοῦντας μηδὲ ὁτιοῦν . Ὃ μὲν γὰρ , φησὶν , Ἰωάννης γέννησιν λέγει , τοῦτο Κύριλλος γεννᾷν · καὶ ὥσπερ ἐκεῖνος θελήσεως εἶναι φάσκει τὴν κτίσιν , οὕτω Κύριλλος ἐνεργείας τὴν ποίησιν . Ἔπειτα καὶ τὴν ἐναλλὰξ ἀναλογίαν ὁ φιλόσοφος ἐπιφέρει τῇ τῶν ἀγίων ἀμφοτέρων θεολογίᾳ , καὶ πανταχόθεν ὑγιῶς ἔχειν φησὶ τὰ τῆς τεχνικῆς ἀναλογίας περὶ τοὺς λόγου ; αὐτῶν . Ἐγὼ δ´ εἰ καὶ μὴ κατὰ λόγον μηδὲ ἀναγκαίως ἐν γε τοῖς τοιούτοις τῷ φιλοσόφῳ τὰ τῆς · ἐναλλὰ ξ ἀναλογίας παρείληπταιπὶ γὰρ ἀριθμῶν τε καὶ μεγεθῶν μόνων ἀληθεύουσαν ἴσμεν ταύτην , οὐκ ἐπὶ πάντων ἀπλως , ἀλλ´ ἐπεὶ κατὰ συμβεβηκὸς οὐδὲ ἐνταῦθα νῦν ψεύδεται ταύτην δεχόμενος ) , ἡδέως Ἀν ἐροίμην αὐτὸν , τί βούλεται τὰ τῆς σπουδῆς αὐτῷ παύτης , καὶ πρὸς τίνα τὸν σκοπὸν αὐτῷ βλέπων ὁ λόγος τὴν ἀναλογίαν καὶ τὴν συμφωνίαν τὴν πρὸς ἀλλήλους κατασκευάζει τοῖς θοελογικοῖς όγοις . Οὐδὲ γάρ ἐργῶδες πάνυ μαθεῖν , ὅτι ὅν λόγον ἔχει ὁ ἐννέα ἀριθμὸς πρὸς τὸν τρία , τὸν αὐτὸν ἔχει καὶ ὁ ἑξ πρὸς τὸν δύο , καὶ ἐναλλὰξ ὃν ἔχει ὁ τρία πρὸς τὸν δύο , τὸν αὐτὸν ἔχει καὶ ὁ ἐννέα πρὸς τὸν ἕξ . Ἀλλὰ τὰ τοιαῦτα συνιστάντων ἐστὶ τοὺς τῶν θεολόγων ἱεροὺς λόγους ἐκείνους , ταυτὸ δ´ εἰπεῖν καὶ τὸν σεπτὸν τῆς συνόδου τόμον , ᾧπερ ἐκεῖνοι προσμαρτυροῦσιν , οὐ καθαιρούντων . Εἰ μὲν οὖν καὶ αὐτὸς ἐκείνοις συνίστασθαι δεῖν μόλις , καὶ τῇ κατ´ εὐσέβειαν ἀληθείᾳ συνηγορεῖν , καλῶς εὖρες , ὅθεν ἄν σου τὸν σκοπὸν ὑποδείξαις , καὶ τὸ τῆς γνώαης ἂουλόμενον · εἰ δὲ ἐκείνοις μὲν συμφωνεῖς οὐδὲν μᾶλλον , ὥσπερ οὐδ´ ἡ ἀντίφασις ἑαυτῇ , διαφωνεῖς μὲν οὐν καὶ ἀντιλέγεις εἴπερ τις , καὶ παντοδαποὺς περιβάλῃ κύκλους , καὶ πάντα κάλων κινεῖς , ὅ φασιν , ἀποδεῖξαι φιλονεικῶν πᾶν τούναντίον , εἰ καὶ εἰς μάτην πονεῖς , κύβον ἄντικρυς φιλονεικῶν ἀποδεῖξαι τὴν σφαῖραν , ἢ τὸν κῶνον τρίγωνον ἰοοσκελές , ὅτου χάριν ἐκεῖνα προφέρεις , καὶ ἀντιλογίας τοῖς ἱεροῖς προσαρμόζεις λόγοις , οὐδὲ τὴν σὴν οἶμαι Πυθίαν , οὐδὲ τοὺς ἀστρολάβους εὐρεῖν ἄν ποτε σχεῖν , οἷς δήπου καὶ πολλὰ τῶν μελλόντων αὐτὸς πρὸς τοὺς σοὺς προφοιβάζειν ἐσχηματίζου πολλάκις . Πρὸς ἡμῶν καὶ γάρ ἐστιν , ἀλλ´ οὐχ ὑπὲρ σοῦ πάντ´ ἐκεῖνα , καθάπερ ᾠήθης , λέγω δὴ τὸ , ὃν λόγον ἔχει θέλησις πρὸς κτίσιν , τὸν αὐτὸν ἐνέργεια πρὸς ποίησιν ἔχει , καὶ ἐναλλὰξ , καὶ ὅτι τῆς μὲν θείας θελήσεως καὶ τῆς ἐνεργείας ἡ κτίσις , τῆς δὲ φύσεως ἡ ἄναρχος γέννησις ἔργον · τοῦτο γὰρ καὶ τὸ τοῦ λόγου κεφάλαιον τοῖς ἱεροῖς θεολόγοις . Ὅπερ αὐτὸς νῦν μὲν ὡς μηδὲ ῥηθὲν μεγέθει διανοίας καὶ φύσεως παρατρέχων , περὶ τὰς ἀναλογίας ἀσχολεῖς τὸν σοαυτοῦ λόγον · κατὰ μικρὸν δὲ καὶ λόγοις ἐκεῖνα διεξιὼν , καὶ τὴν διαφορὰν τῆς οὐσίας πρὸς τὴν ἐνέργειαν τοῖς λόγοις ἐκείνων ἀνακηρύττων , οὐδὲ αἱσθάνῃ τῶν λεγομένων , ὥσπερ οἱ νυκτὸς καὶ σκότους ἐπικρατοῦντος , τῶν σοφῶν ἔφη τις , ὁμοίως τόν τε χρυσὸν καὶ τὸν σίδηρον ἐπ´ ἐδάφους καίμενα παρερ χόμενοι . Τί καὶ γὰρ ὅλως νοεῖς , φράσονἡμῖν καθαρῶς , ὧ φιλόσοφε , ὅταν τὸν ἱερὸν Ἰωάννην ἀναγινώσκῃς , καὶ γράφῃς ἐν τοῖς σοῖς λόγοις οὕτω θεολογοῦνταἨ μὲν γέννησις ἄναρχος καὶ ἀδιος , φύσεως ἔργον οὖσα , καὶ ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προάγουσα , ἱνα τροπὴν ὁ γεννῶν μὴ ὑπομείνῃ , καὶ ἵνα μὴ Θεὸς πρῶτος καὶ Θεὸς ὕστερος εἴη , καὶ πρὶσθήκην δέξηται · ἡ δὲ κτίσις Θεου θελήσεως ἔργον οὐσα , οὐ συναἱδιός ἐστι τῷ Θεῷ · ἐπεὶ οὐ πέφυκε τὸ ἐκ τοῦ μὴ ἐντὸς εἰς τὸ εἶναι παραγόμενον συναὶδιον εἶναι τῷ ἀνάρχῳ καὶ αεὶ ὄντι ; Συνάγεις ἐκ τῶν εἰρημένων τούτων διαφοράν τινα τῆς θείας οὐσίας πρὸς τὴν ταύτης ἐνέργειαν , ἢ οὔ ; Καίτοι γε οὐδὲ συνάγειν ἔστιν ἐκ τῶν θεολογικῶν τουτωνὶ λόγων ταύτην · ἀιλὰ καὶ τυφλῷ , φασί , δῆλον , ὡς αὐτόθεν λαμβάνειν ταύτην ἔστι . Τοσαύτην καὶ γὰρ ὁ θεολόγος διδάσκει τὴν τούτων διαφοράν , ὅτι καὶ διάφορα τῶν ἑκατέρων ὑποδείκνυσιν ἔργα . Τῆς μὲν γὰρ φύσεως ἔργον εἶναί φησι τὴν ἄναρχον καὶ ἀίδιον γέννησιν , τῆς δὲ θείας θ.λήσεως τὴν κτίσιν οὐ ουναὶδιον οὖσαν τῷ Θεῷ .
Lemmas: καί οὗτος σῦς γε ὁ ἄλλος , φημί δή ὁ ὁ σός παροιμία , καί ὁ κύων ὁ σκυτοτραγέω , καί ὁ χορός , καί κατάλογος ὁ ἀνωτέρω ἐγώ λέγω σός Διονύσια μάλα προσήκω , ὅς ἁπλόος ἔχω πᾶς παρά ὁ σός ψῆφος , καί ὁ καθ´ ἕτερος , ὡς δοκέω , ἐρεσχελία . Ὅρας δέ πῶς καί ὁ λογισμός καί διάνοια ὁ δείλαιος ἐκτρέπω ὑπό τε ὁ σύνοικος μανία τε καί ὁ φθόνος , καί δή καί ὁ ὁ λέγω ἔχω τίς ὁ καίριος περιφανής ἀπορία , καθάπερ ὁ παραφρονέω καί παραπαίω , νῦν μέν κατά ὁ τόμος , νῦν δέ κατά ὁ κοινός διδάσκαλος ὁ ἐκκλησία , νῦν δέ κατά ὁ προστυγχάνω πᾶς λόγος , εἴτε ὁ ἐντός τε καί ἡμέτερος , εἴτε καί ὁ θύραθεν εἰμί , καί πρό γε ὁ ἄλλος κατ´ αὐτός ἑαυτοῦ χωρέω , μή συνίημι ὁ παρ´ αὐτός λέγω ὅλως , καί ὅτι καθ´ ἑαυτοῦ οὗτος προφέρω Πρῶτος μέν γάρ ὁ θεῖος1 φημί Κύριλλος , μή καί περί Θεός ὁ συλλογισμός ἐκεῖνος εἶπον , μή οἶδα Ἄπερ λέγω περιφανής . ὁ γάρ κοινός οὗτος ὁ Χριστός ἐκκλησία διδάσκαλος , καθά δή καί προλαμβάνω φημί , πρός αρειανός ὁ λόγος ποιέω , κτίσμα ὁ υἱός ὁ Θεός λέγω τολμάω , ἐν διάφορος τις κεφάλαιος διάφορος ἐπιχειρέω καί συλλογίζομαι περί ὁ αὐτός . Διὸ καί ὁ ἐπιγραφή ὧδε πως αὐτός ἐπιτίθημι , ὅτι μή τατός κτίσμα καί γέννημα , μηδέ ὁ κτίζω ὁ γεννάω ἐπί Θεός . Πρῶτος μέν οὖν αὐτός οὗτος συκοφαντέω ὁ ἱερόν Κύριλλος , μή καί περί Θεός προηγουμένως λέγω αὐτός εἶπον , ἔπειτα ὁ ἑξῆς αὐτός τίς καί βούλομαι , χαλεπός εἄν εἰμί καί συνοράω · μᾶλλον δέ ὁ μέν συνοράω καί ῥᾴδιος , καί ὁ βούλομαι πάντως , τίς δέ πρός ὁ ὁ λόγος σκοπός οὗτος οὐδέ εἄν αὐτός οἴομαι ὁ γεννήτωρ οὗτος ἔχω εἶπον . ὥσπερ γάρ τις καθ´ ὑπόθεσις ἐρῶ , ὡς ὁ πολλάκις εἴρω οὗτος θεολόγος , Κύριλλος τε καί Ἰωάννης , οὖον συμφωνέω ἀλλήλων ἐν γε ὁ εἴρω , ἀλλά περί μέν ὁ πρόβλημα καί ὁ πρότασις ὑγιαίνω , καί συνᾴδω ἀλλήλων δοκέω , περί δέ ὁ συμπέρασμα καί ὁ σκοπός καί σφόδρα γε διαφωνέω ἀλλήλων , καί πρόδηλος ἀντίκειμαι · οὕτως ὁ φιλόσοφος ἀγωνίζομαι , καί μάλα συμφωνέω ἀλλήλων διά πᾶς αὐτός δείκνυμι , καί μηδείς τίς τοπάλαι διαφωνέω μηδέ ὁστισοῦν . ὅς μέν γάρ , φημί , Ἰωάννης γέννησις λέγω , οὗτος Κύριλλος γεννάω · καί ὥσπερ ἐκεῖνος θέλησις εἰμί φάσκω ὁ κτίσις , οὗτος Κύριλλος ἐνέργεια ὁ ποίησις . ἔπειτα καί ὁ ἐναλλάξ ἀναλογία ὁ φιλόσοφος ἐπιφέρω ὁ ὁ Ἀγίων ἀμφότερος θεολογία , καί πανταχόθεν ὑγιής ἔχω φημί ὁ ὁ τεχνικός ἀναλογία περί ὁ λόγος ; αὐτός . ἐγώ δδʹ εἰμί καί μή κατά λόγος μηδέ ἀναγκαῖος ἐν γε ὁ τοιοῦτος ὁ φιλόσοφος ὁ ὁ · ἐναλλὰ ξ ἀναλογία παραλείπω γάρ ἀριθμός τε καί μέγεθος μόνος ἀληθεύω οἶδα οὗτος , οὐ ἐπί πᾶς ἁπλόος , ἀλ ἐπεί κατά συμβαίνω οὐδέ ἐνταῦθα νῦν ψεύδω οὗτος δέχομαι ) , ἡδύς εἰς εἴρω αὐτός , τίς βούλομαι ὁ ὁ σπουδή αὐτός παυος , καί πρός τίς ὁ σκοπός αὐτός βλέπω ὁ λόγος ὁ ἀναλογία καί ὁ συμφωνία ὁ πρός ἀλλήλων κατασκευάζω ὁ θεολογικός όγοις . οὐδέ γάρ ἐργώδης πάνυ μανθάνω , ὅτι ὅς λόγος ἔχω ὁ ἐννέα ἀριθμός πρός ὁ τρεῖς , ὁ αὐτός ἔχω καί ὁ ἕξ πρός ὁ δύο , καί ἐναλλάξ ὅς ἔχω ὁ τρεῖς πρός ὁ δύο , ὁ αὐτός ἔχω καί ὁ ἐννέα πρός ὁ ἕξ . ἀλλά ὁ τοιοῦτος συνίστημι εἰμί ὁ ὁ θεολόγος ἱερός λόγος ἐκεῖνος , τατός δδʹ εἶπον καί ὁ σεπτός ὁ σύνοδος τόμος , ὅσπερ ἐκεῖνος προσμαρτυρέω , οὖον καθαιρέω . εἰμί μέν οὖν καί αὐτός ἐκεῖνος συνίστημι δήω μόλις , καί ὁ κατ´ εὐσέβεια ἀλήθεια συνηγορέω , καλῶς εὖρος , ὅθεν ἄν σύ ὁ σκοπός ὑποδείκνυμι , καί ὁ ὁ γιγνώσκω οὐλόμενος · εἰμί δέ ἐκεῖνος μέν συμφωνώ οὐδείς μᾶλλον , ὥσπερ οὐδός ὁ ἀντίφασις ἑαυτοῦ , διαφωνώ μέν ὀν καί ἀντιλέγω εἴπερ τις , καί παντοδαπός περιβάλλω κύκλος , καί πᾶς καλός κινέω , ὅς φημί , ἀποδείκνυμι φιλονεικέω πᾶς τουναντίον , εἰμί καί εἰς μάτην πονέω , κύβος ἄντικρυς φιλονεικέω ἀποδείκνυμι ὁ σφαῖρα , ἢ ὁ κῶνος τρίγωνος ἰοοσκελές , ὅστις χάρις ἐκεῖνος προφέρω , καί ἀντιλογία ὁ ἱερός προσαρμόζω λόγος , οὐδέ ὁ σός οἴομαι Πυθία , οὐδέ ὁ ἀστρολάβος εὑρίσκω ἄν ποτός ἔχω , ὅς δήπου καί πολύς ὁ μέλλω αὐτός πρός ὁ σός προφοιβάζω σχηματίζω πολλάκις . πρός ἐγώ καί γάρ εἰμί , ἀλ οὐ ὑπέρ σύ πάντε ἐκεῖνος , καθάπερ οἴομαι , λέγω δή ὁ , ὅς λόγος ἔχω θέλησις πρός κτίσις , ὁ αὐτός ἐνέργεια πρός ποίησις ἔχω , καί ἐναλλάξ , καί ὅτι ὁ μέν θεῖος θέλησις καί ὁ ἐνέργεια ὁ κτίσις , ὁ δέ φύσις ὁ ἄναρχος γέννησις ἔργον · οὗτος γάρ καί ὁ ὁ λόγος κεφάλαιος ὁ ἱερός θεολόγος . ὅπερ αὐτός νῦν μέν ὡς μηδέ ἐρώ μέγεθος διάνοια καί φύσις παρατρέχω , περί ὁ ἀναλογία ἀσχολέω ὁ σοαυτος λόγος · κατά μικρός δέ καί λόγος ἐκεῖνος διέξειμι , καί ὁ διαφορά ὁ οὐσία πρός ὁ ἐνέργεια ὁ λόγος ἐκεῖνος ἀνακηρύσσω , οὐδέ αἰσθάνομαι ὁ λέγω , ὥσπερ ὁ νύξ καί σκότος ἐπικρατέω , ὁ σοφός φημί τις , ὁμοίως ὁ τε χρυσός καί ὁ σίδηρος ἐπι ἔδαφος καίω παρερ χομενω . τις καί γάρ ὅλως νοέω , φράζω καθαρός , ἵημι φιλόσοφος , ὅταν ὁ ἱερόν Ἰωάννης ἀναγιγνώσκω , καί γράφω ἐν ὁ σός λόγος οὗτος Ἠθολογέω μέν γέννησις ἄναρχος καί α̅δ̅ι̅ο̅ς̅ , φύσις ἔργον εἰμί , καί ἐκ ὁ οὐσία αὐτός προάγω , ἵνα τροπή ὁ γεννάω μή ὑπομένω , καί ἵνα μή θεός πρῶτος καί θεός ὕστερος εἰμί , καί πρὶσθήκην δέχομαι · ὁ δέ κτίσις Θεός θέλησις ἔργον εἰμί , οὖον συναἱδιός εἰμί ὁ Θεός · ἐπεί οὖον φύω ὁ ἐκ ὁ μή ἐντός εἰς ὁ εἰμί παράγω συναιδιος εἰμί ὁ ἄναρχος καί ἀεί εἰμί ; συνάγω ἐκ ὁ εἴρω οὗτος διαφορά τις ὁ θεῖος οὐσία πρός ὁ οὗτος ἐνέργεια , ἢ οὖον ; καίτοι γε οὐδέ συνάγω εἰμί ἐκ ὁ θεολογικός οὗτος λόγος οὗτος · Αἴλανα καί τυφλός , φημί , δῆλος , ὡς αὐτόθεν λαμβάνω οὗτος εἰμί . τοσοῦτος καί γάρ ὁ θεολόγος διδάσκω ὁ οὗτος διαφορά , ὅτι καί διάφορος ὁ ἑκάτερος ὑποδείκνυμι ἔργον . ὁ μέν γάρ φύσις ἔργον εἰμί φημί ὁ ἄναρχος καί ἀίδιος γέννησις , ὁ δέ θεῖος θ.λήσεως ὁ κτίσις οὖον ουναιδιος εἰμί ὁ Θεός .