cogPG.PG151 541
οὐσίας αὐτῆς μεταβολὴν , ὡς ἀνάγκην εἶναι πᾶσαν ἐκ γενέσεως εἰς φθοράν κἀκ τοῦ ὄντος εἰς τὸ μηδαμῶς εἶναι κεχωρηκέναι · τοῦ δὲ Γρηγορᾶ τὰς πεπλαψγμένας διαιρέσεις καὶ τοὺς συλλογισμοὺς ἐξελέγχει , ἕτερα μὲν προῦποτιθεμένου περί τε μορφῆς καὶ μεταμορφώσεως , ἕτερα δὲ συνάγοντός τε καὶ συμπεραί . νοντος . Δι´ ὧν οὐχ ἡμᾶς , ὡς ᾤετο , τοῖς Εἰκονομάχοις συμφώνους , ἀλλ´ ἑαυτὸν ἀποδείκνυσι , καὶ πολλῷ τῆς δυσσεβείας ἐκείνων χείρω καὶ φρονοῦντα καὶ λέγοντα , ὅσῳ κακῶς μὲν ἐκεῖνοι γεγενῆσθαι τὴν μεταμόρφωσιν ἐξειλήφασιν , ὁ δ´ ἀπαρνεῖται καθάπαξ αὐτὴν ἀσεβῶς , μηδὲ γεγενῆσθαι , μηδὲ πεφανερῶαθαι τὴν τοῦ Χριστοῦ θεότητα μετὰ Ἰουδαίων διατεινόμενος ἄντικρυς , ὃ δὴ καὶ φθάσας ὁ λόγος ἔδειξε . Τοῦ δὲ Ἀρειανοῦ καὶ Εἰκονομάχου Εὐσεβίου τοῖς προλαβοῦσιν ἀντεπενεγκόντος , ὅτι τὴν θνητότητα καὶ τὴν φθορὰν ἀπεδύσατο τὸ τοῦ Χριστοῦ δηλονότι σῶμα , ὁ τῆς ἀληθείας ὁμολογητὴς καὶ διδάσκαλος , iρόσθες , εἰ βούλει , φησὶν , ὅτι καὶ εἰς τὸ ἀόρατον τὸ ὁρατὸν μέτεισι , καὶ εἰς τὸ ἄχρονον τὸ ὑπὸ χρόνον , καὶ τὸ κτισιὸν εἰς τὸ ἄκτιστον . καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῆαα ἀντίκειται Ἀλλ´ οὐ τὴν θνητότητά τις γράφει , ρὐδὲ τὴν μεταμόρφωσιν αὐτὴν καθ´ αὐτήν . Οὐ γὰρ ἄνευ σώματος ὑφ´ ἑαυτήν ποτε θεωρηθήσεται . Ἐπεὶ μηδὲ λευκότης ἢ μελανότης ὑποκειμένου δίχα ὑποσταῖεν ἄν . Ὡς γὰρ οὐ μεταβέβληται ἡ μορφὴ ἐκείνη καὶ τὸ εἶδος εἰς θεότητος φύσιν , ὡς οὗτος νομίζει , καὶ γὰρ ἀμήχανον τοῦτο γενέσθαι , ἤδη καὶ πρόσθεν εἴρηται , καὶ μαρτυρεῖ ἡ ἀλήθεια αὐτὴ , κἀκ τῶν ἀκριβῶς ἐπεσκεμμένων τὴν τῦν πραγμάτων φύσιν , καὶ τῶν δογμάτων ἡμῶν τὴν ὀρθότητα , τὸ ἀπλανὲς καὶ ἀνεπίληπτον . Ἀλλὰ μεταμεμόρφωται , φησὶν ὁ Εὐσέβιος , καὶ ἀπηθανάτισται , καὶ ἄφθαρτον καὶ ἄκτιστον γέγονεν . Εἶτα μεταμορφωθὲν , φησὶν ὁ διδάσκαλος , καὶ ἀπαθανατισθὲν μεμένηκε σῶμα , ἢ οὔ ; Εἰ μὲν γὰρ μεμένηκε , μάταιος ὁ τοῦ Εὐσεβίου ὁρᾶται λόγος , καὶ οὐδὲν ἡμῖν πρᾶγμα ἔσται · εἰ δὲ οὐ μεμέυηκεν , οὐδὲ μεταμεμόρφωται , ἄρα οὐδ´ ἀθανασίαν καὶ ἀφθαρσίαν ἐνδέδυται . οὐδὲ γὰρ εἶχεν εἰς ὃ μεταμορφωθήσεται , οὐδὲ ἦν , ὃ τὴν ἀθανασίαν ἐνδύσεται , οὐκ ὄντος ἐν ᾠ ταῦτα θεωρηθήσεται . Ἀλλ´ ετοπον καὶ τὸ ἐννοεῖν τοιαῦτα , μάλλον δ´ ἀδύνατον . Καὶ πάλιν ἀπὸ τοῦ κατὰ τὴν μεταμόρφωσιν τρόπου ἀποσεμνύνων ὁ Εὐσέβιος δηλονότι τὴν δουλικὴν μορφὴν πλέον ἢ καλῶς εἶχε , καὶ ταύτῃ τιμῶν ᾗ μηδὲ Χριστὸς τετίμηκε , καὶ τῆς μεταβολῆς ἐντεῦθεν κατάρξας , προῖὼν καὶ αὐτὴν τὴν μορφὴν καὶ τὸ εἶδος ἀπεσκευάσθαι λέγει , καὶ μεταβεβλῆσθαι εἰς θεότητα , ὡς καὶ ἐν τοῖς μετέπειτα δηλώσει τὰ παρ´ αὐτοῦ ἐκτιθέμενα τηλαυγέστερον , καὶ ἔτι μᾶλλον κατὰ πρόσόασιν ἀπὸ τοῦ τὴν θνητότητα ἀποδεδύσθαι καὶ τὴν φθορὰν ἀπονίψασθαι , καὶ εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν μετεσκευάσθαι . Ἀλλὰ τὸ μὲν φθαρτὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι δεῖν ἀφθαρσίαν , καὶ τὸ θνητὸν ἀθανασίαν , ὁ μέγας μυσταγωγεῖ Ἀπόστολος · τὸ δὲ σῶμα ἀσωματότητα ἐνδύσασθαι , ἢ τὸ κτιστὸν γενέσθαι ἄκτιστον . ἢ τὸ περιγραπτὸν εἰς ἀπεριγραψίαν μετατεθήσεσθαι , οὔπω μέχρι καὶ σήμερον ἤκουσται . Ταῦτα συνάψας τε , καὶ προθεὶς , ἔλαθεν , ἔ φασι , καθ´ ἑαυτοῦ κεκινηκὼς τὸν ἀνάγυρον . Περὶ γὰρ τῆς θείας μεταμορφώσεως ἐκεῖνα σὺν τοῖς ἱεροῖς θεολόγοις λεγόντων ἡμῶν , ὅτι μεταμορφοῦται Χριστὸς , οὐχ δ οὐκ ἦν προσλαβόμενος , οὐδὲ εἰς ὅπερ οὐκ ἦν μεταβαλόμενος , ἀλλ´ ὅπερ ἦν τοῖς οἱκείοις μαθηταῖς ἐκφαινόμενος , διανοίγων τούτων τὰ ὄμματα , καὶ ἐκ τυφλῶν ἐργαζόμενος βλέποντας · καὶ ὅτι νῦν καθεωράθη τὰ τοῖς ἀνθρωπίνοις ἀθέατα ὄμμασι , σῶμα γήῖνον θείαν ἀπαυγάζον λαμπρότητα , σῶμα θνητὸν δόξαν πηγάζον θεότητος . Ὁ γὰρ Λόγος σὰρξ , ἡ σάρξ τε Λόγος ἐγένετο , εἰ καὶ μὴ τῆς οἰκείας ἐξει . στήκει ἑκάτερον φύσεως . Καὶ πάλιν · Τοῦτο , φησίν , ἑορτάζομεν σήμερον , τὴν τῆς φύσεως θέωσιν , τὴν εἰς τὸ κρεῖττον ἀλλοίωσιν , τὴν ἐπὶ τὰ ὑπὲρ φύσιν Καὶ αὖθις · Ὃς δὴ καὶ ὑπερβαλλόντος ἐπὶ τοῦ ὄρους ἐξήστραψεν , οὐ τότε γενόμενος ἑαυτοῦ διαυγέστερος ἢ ὑψηλότερος , ἄπαγε , ἀλλ´ ὅπερ καὶ πρότερον ἦν τοῖς τελουμένοις τῶν μαθητῶν , καὶ μυουμένοις τὰ ὑψηλότερα κατὰ ἀλήθειαν θεωρούμενος · καὶ ὅτι τὴν κεκρυμμένην ἀστραπὴν ὑπὸ τὴν σάρκα τῆς οὐσιώδους σου , Χριστέ , καὶ θείας εὐπρεπείας ἐν ἁγίῳ ὑπέδειξας ὄρει , εὐεργέτα . Ταῦτα τοιγαροῦν , καὶ τὰ παραπλήσια τούτοις μετά γε τῶν θείων ὑμνῳδῶν καὶ διδασκάλων τοῦ μυστηρίου λεγόντων ἡμῶν , καὶ τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ὑπὸ της θείας μορφῆς , τὴν ἀνθρωπείαν οὐσίαν ὑπὸ τῆς οὐ σίας δηλαδὴ τοῦ Θεοῦ , ἐν τῇ μιᾷ τοῦ Χριστοῦ ὑποστάσει οὐ μεταβεβλῆσθαι καὶ μεταπεποιῆσθαι , δεδο ξάσθαι δὲ μᾶλλον καὶ ἠλλοιῶσθαι τὴν ὑπὲρ φύσιν δόξαν τε καὶ ἀλλοίωσιν , διὰ τῆς φυσικῆς καὶ ἀχω ρίστου δόξης καὶ θεότητος ἐκείνης , σάρκα φυσικῶς μένουσαν αὖθις , ψυχῇ λογικῇ τε καὶ νοερᾷ κατὰ φύσιν ἐψυχωμένην , Ὦ θαύματος , καὶ γὰρ φησὶν ὁ αὐτὸς θεολόγος , πάντα νοῦν ὑπερβαίνοντος ! οὐκ ἔξωθεν ἡ δόξα τῷ σώματι προσεγίγνετο , ἀλλ´ ἔνδοθεν ἐκ τῆς ἀῤῥήτῳ λόγῳ ἡνωμένης αὐτῷ καθ´ ὑπόστα . σιν τοῦ Θεοῦ Λόγου ὑπερθέου θεότητος · ὁ Γρηγορᾶς , ὑ δὴ καὶ εἰπὼν ἔφθην , τὴν μὲν θείαν μορφὴν οὐσίαν προειπὼν θείαν , τὴν δὲ ἀνθρωπείαν μορφὴν οὐκ οὐσίαν , ἀλλὰ τὸ περὶ τὴν ἐπιφάνειαν , ὡς αὐτὸς ἔφη , ποιὸν τύπωμα , εἰτα συλλογισάμενος κακῶς τε καὶ ἀμαθῶς , ἐξ ὧν αὐτὸς ἤκιστα προὔπέθετο , τοὔνομα τῆς μεταμορφώσεως , τὴν μεταμόρφωσιν αὐτὴν δὲ μᾶλλον Χριστοῦ ἢ τῆς τοῦ Θεοῦ φύσεως τροπὴν καὶ μεταβολὴν οὐκ οἶδα εἰς ὅ τι δυσσεβῶς καὶ ἀθέως εἶναι συνήγαγεν , ἢ τῆς ἀνθρωπείας φύσεως κατὰ τοὺς δυσσεβεῖς Εἰκονομάχους , ὅλης ἐξόλου μεταβολήν . Ὡς εἶναι πᾶσαν ἀνάγκην τῷ φιλοσόφῳ , ἐξ ὡν αὐτὸς δήπου καὶ ὡρίσατο κακῶς καὶ συνελογίσατο , ἢ μηδαμῶς γεγενῆσθαι τὴν Χριστοῦ μεταμόρφωσιν λέγειν , οὐ δυσσεβῶς φημι μόνον , ἀλλὰ καὶ ἀθέως , ὃ δὴ καὶ προὔφην · ἢ τοῦτο φεύγοντα , θατέρᾳ τῶν ἐκ τῆς αὐτοῦ διαιρέσεως δυσσεβειῶν ἐξ ἀνάγκης περιπεσεῖν · ἢ τὸν κατὰ φύσιν ἀναλλοίωτόν τε καὶ ἄτρεπτον Θεὸν ἀλλοιωτὸν κατασκευάζοντα , καὶ τρεπτὸν κατὰ τὸν αὐτοῦ συλλογισμὸν , ἢ τὴν ἀνθρωδυσαεβοῦς
Lemmas: οὐσία αὐτός μεταβολή , ὡς ἀνάγκη εἰμί πᾶς ἐκ γένεσις εἰς φθορά ἐκ ὁ εἰμί εἰς ὁ μηδαμῶς εἰμί χωρέω · ὁ δέ Γρηγορά ὁ πλάσσω διαίρεσις καί ὁ συλλογισμός ἐξελέγχω , ἕτερος μέν προυποτιθεμενος περί τε μορφή καί μεταμόρφωσις , ἕτερος δέ συνάγω τε καί συμπεράω . νοντος . Δις ὅς οὐ ἐγώ , ὡς οἴομαι , ὁ εἰκονομαχέω σύμφωνος , ἀλ ἑαυτοῦ ἀποδείκνυμι , καί πολύς ὁ δυσσέβεια ἐκεῖνος χείρων καί φρονέω καί λέγω , ὅσος κακῶς μέν ἐκεῖνος γίγνομαι ὁ μεταμόρφωσις ἐκλαμβάνω , ὁ δδʹ ἀπαρνέομαι καθάπαξ αὐτός ἀσεβής , μηδέ γίγνομαι , μηδέ φανερόω ὁ ὁ Χριστός θεότης μετά Ἰουδαῖος διατείνω ἄντικρυς , ὅς δή καί φθάνω ὁ λόγος δείκνυμι . ὁ δέ αρειανός καί εικονομάχος Εὐσέβιος ὁ προλαμβάνω ἀντεπιφέρω , ὅτι ὁ θνητότης καί ὁ φθορά ἀποδύω ὁ ὁ Χριστός δηλονότι σῶμα , ὁ ὁ ἀλήθεια ὁμολογητής καί διδάσκαλος , ὁράω , εἰμί βούλομαι , φημί , ὅτι καί εἰς ὁ ἀόρατος ὁ ὁρατός μέτειμι , καί εἰς ὁ ἄχρονος ὁ ὑπό χρόνος , καί ὁ κτισιὸν εἰς ὁ ἄκτιστον . καί ὅσος ἄλλος τοιαῆαα ἀντίκειμαι Ἀλ οὖον ὁ θνητότητα τις γράφω , ρὐδὲ ὁ μεταμόρφωσις αὐτός καθ´ αὐτός . οὖον γάρ ἄνευ σῶμα ὑφ´ ἑαυτοῦ ποτός θεωρέω . ἐπεί μηδέ λευκότης ἢ μελανότης ὑπόκειμαι δίχα ὑφίστημι ἄν . ὡς γάρ οὖον μεταβάλλω ὁ μορφή ἐκεῖνος καί ὁ εἶδος εἰς θεότης φύσις , ὡς οὗτος νομίζω , καί γάρ ἀμήχανος οὗτος γίγνομαι , ἤδη καί πρόσθεν εἴρω , καί μαρτυρέω ὁ ἀλήθεια αὐτός , ἐκ ὁ ἀκριβῶς ἐπισκοπέω ὁ τύν πρᾶγμα φύσις , καί ὁ δόγμα ἐγώ ὁ ὀρθότης , ὁ ἀπλανής καί ἀνεπίληπτος . ἀλλά μεταμορφόω , φημί ὁ Εὐσέβιος , καί ἀπαθανατίζω , καί ἄφθαρτος καί ἄκτιστον γίγνομαι . εἶτα μεταμορφόω , φημί ὁ διδάσκαλος , καί ἀπαθανατίζω μένω σῶμα , ἢ οὖον ; εἰμί μέν γάρ μένω , μάταιος ὁ ὁ Εὐσέβιος ὁράω λόγος , καί οὐδείς ἐγώ πρᾶγμα εἰμί · εἰμί δέ οὖον μυέω , οὐδέ μεταμορφόω , ἄρα οὐδός ἀθανασία καί ἀφθαρσία ἐνδύω . οὐδέ γάρ ἔχω εἰς ὅς μεταμορφόω , οὐδέ εἰμί , ὅς ὁ ἀθανασία ἐνδύω , οὐ εἰμί ἐν ὀͅς οὗτος θεωρέω . Ἀλ τόπος καί ὁ ἐννοέω τοιοῦτος , μάλλον δδʹ ἀδύνατος . καί πάλιν ἀπό ὁ κατά ὁ μεταμόρφωσις τρόπος ἀποσεμνύνω ὁ Εὐσέβιος δηλονότι ὁ δουλικός μορφή πλέω ἢ καλῶς ἔχω , καί οὗτος τιμή ὅς μηδέ Χριστός τιμάω , καί ὁ μεταβολεύς ἐντεῦθεν κατάρχω , προῖων καί αὐτός ὁ μορφή καί ὁ εἶδος ἀποσκευάζω λέγω , καί μεταβάλλω εἰς θεότης , ὡς καί ἐν ὁ μετέπειτα δήλωσις ὁ παρ´ αὐτός ἐκτίθημι τηλαυγής , καί ἔτι μᾶλλον κατά πρόσος ἀπό ὁ ὁ θνητότης ἀποδύω καί ὁ φθορά ἀπονίζω , καί εἰς ὁ ὁ Θεός δόξα μετασκευάζω . ἀλλά ὁ μέν φθαρτός οὗτος ἐνδύω δήω ἀφθαρσία , καί ὁ θνητός ἀθανασία , ὁ μέγας μυσταγωγέω ἀπόστολος · ὁ δέ σῶμα ἀσωματότης ἐνδύω , ἢ ὁ κτιστός γίγνομαι ἄκτιστον . ἢ ὁ περιγράφω εἰς ἀπεριγραψία μετατίθημι , οὔπω μέχρι καί σήμερον ἀκούω . οὗτος συνάπτω τε , καί προτίθημι , λανθάνω , ἔ φημί , καθ´ ἑαυτοῦ κινέω ὁ ἀνάγυρος . περι γάρ ὁ θεῖος μεταμόρφωσις ἐκεῖνος σύν ὁ ἱερός θεολόγος λέγω ἐγώ , ὅτι μεταμορφόω Χριστός , οὐ δ οὐ εἰμί προσλαμβάνω , οὐδέ εἰς ὅσπερ οὐ εἰμί μεταβάλλω , ἀλ ὅσπερ εἰμί ὁ οἰκέω μαθητής ἐκφαίνω , διανοίγνυμι οὗτος ὁ ὄμμα , καί ἐκ τυφλός ἐργάζομαι βλέπω · καί ὅτι νῦν καθοράω ὁ ὁ ἀνθρώπινος ἀθέατος ὄμμα , σῶμα γήινος θεῖος ἀπαυγάζω λαμπρότης , σῶμα θνητός δόξα πηγάζω θεότης . ὁ γάρ Λόγος σάρξ , ὁ σάρξ τε Λόγος γίγνομαι , εἰμί καί μή ὁ οἰκεῖος ἔχω . στήκω ἑκάτερος φύσις . καί πάλιν · οὗτος , φημί , ἑορτάζω σήμερον , ὁ ὁ φύσις θέω , ὁ εἰς ὁ ἀγαθός ἀλλοίωσις , ὁ ἐπί ὁ ὑπέρ φύσις καί αὖθις · ὅς δή καί υπερβάλλων ἐπί ὁ ὄρος ἐξαστράπτω , οὖον τότε γίγνομαι ἑαυτοῦ διαυγής ἢ ὑψηλός , ἀπάγω , ἀλ ὅσπερ καί πρότερος εἰμί ὁ τελέω ὁ μαθητής , καί μυέω ὁ ὑψηλός κατά ἀλήθεια θεωρέω · καί ὅτι ὁ κρύπτω ἀστραπή ὑπό ὁ σάρξ ὁ οὐσιώδης σύ , Χριστός , καί θεῖος εὐπρέπεια ἐν ἅγιος ὑποδείκνυμι ὄρος , εὐεργέτης . οὗτος τοιγάρ , καί ὁ παραπλήσιος οὗτος μετά γε ὁ θεῖον υμνωδός καί διδάσκαλος ὁ μυστήριον λέγω ἐγώ , καί ὁ ὁ δοῦλος μορφή ὑπό ὁ θεῖος μορφή , ὁ ἀνθρώπειος οὐσία ὑπό ὁ οὖον σία δηλαδή ὁ Θεός , ἐν ὁ εἷς ὁ Χριστός ὑπόστασις οὖον μεταβάλλω καί μεταποιέω , δίδωμι ξομαι δέ μᾶλλον καί ἀλλοιόω ὁ ὑπέρ φύσις δόξα τε καί ἀλλοίωσις , διά ὁ φυσικός καί ἠχώ Ρίστου δόξα καί θεότης ἐκεῖνος , σάρξ φυσικός Μένων αὖθις , Ψυχή λογικός τε καί νοερός κατά φύσις ψυχόω , ὦ θαῦμα , καί γάρ φημί ὁ αὐτός θεολόγος , πᾶς νόος ὑπερβαίνω ! οὐ ἔξωθεν ὁ δόξα ὁ σῶμα προσγίγνομαι , ἀλ ἔνδοθεν ἐκ ὁ ἄρρητος λόγος ἑνόω αὐτός καθ´ ὑπόστη . βρόχος ὁ Θεός Λόγος ὑπερθέω θεότης · ὁ Γρηγοράς , ὑ δή καί εἶπον φθάνω , ὁ μέν θεῖος μορφή οὐσία προεῖπον θεῖος , ὁ δέ ἀνθρώπειος μορφή οὐ οὐσία , ἀλλά ὁ περί ὁ ἐπιφάνεια , ὡς αὐτός φημί , ποιός τύπωμα , εἶτα συλλογίζομαι κακῶς τε καί ἀμαθής , ἐκ ὅς αὐτός ἤκιστος προπίνω , ὄνομα ὁ μεταμόρφωσις , ὁ μεταμόρφωσις αὐτός δέ μᾶλλον Χριστός ἢ ὁ ὁ Θεός φύσις τροπή καί μεταβολή οὐ οἶδα εἰς ὅς τίς δυσσεβῶς καί ἄθεος εἰμί συνάγω , ἢ ὁ ἀνθρώπειος φύσις κατά ὁ δυσσεβής εικονομάχος , ὅλος ἐξόλλυμι μεταβολή . ὡς εἰμί πᾶς ἀνάγκη ὁ φιλόσοφος , ἐκ ὡς αὐτός δήπου καί ὁρίζω κακῶς καί συλλογίζομαι , ἢ μηδαμῶς γίγνομαι ὁ Χριστός μεταμόρφωσις λέγω , οὖον δυσσεβῶς φημί μόνος , ἀλλά καί ἄθεος , ὅς δή καί προφαίνω · ἢ οὗτος φεύγω , ἕτερος ὁ ἐκ ὁ αὐτός διαίρεσις ασέβεια ἐκ ἀνάγκη περιπίπτω · ἢ ὁ κατά φύσις ἀναλλοίωτος τε καί ἄτρεπτος θεός ἀλλοιωτός κατασκευάζω , καί τρεπτός κατά ὁ αὐτός συλλογισμός , ἢ ὁ ἀνθρωδυσαεβοῦς