cogPG.PG151 450
καθὰ δὴ καὶ προὔφην , ἐφιλοσόφησεν ἀποτεμόμενος κακῶς ὁ φιλόσοφος , τὴν δὲ μακρὰν ἐκείνην ναὶ εἰλικρινῆ , καὶ σαφεστάτην περὶ μετοχῆς θείας τῶν ἀγίων θεολογίαν , ὡς μηδὲ τὴν ἀρχὴν εἰρημένην Ρηδὲ οὖσαν παραδραμὼν , καὶ μάλιστα τὴν τῆς χρυσῆς καὶ θεολόγου γλώττης ἐκείνην , ἐν οἷς φημι τὰ περὶ τῆς θείας ἐνεργείας εἰρημένα διασκοπεῖται τῷ Εοὐαγγελιστῇ θεολόγῳ , ὀλίγα δέ τινα τῶν εἰρημένων ἐκεῖ τοῖς λοιποῖς θεολόγοις ἀποσπάσας , καὶ κατὰ τῆς διανοίας ὁμοῦ καὶ τῶν λόγων ἐκείνων συνήθως , χωρίσας , τοσοῦτον τὸ ψεῦδος , καὶ τὸν γέλωτα , καὶ τὴν κατὰ τῶν ἀγίων ἀναιδῆ συκοφαντίαν τοῖς ἑαυτοῦ λόγοις κατέμιξε · τὴν γὰρ καθ´ ἡμῶν τῶν ὕβρεων ἀπέραντον φλυαρίαν καὶ αὖθις λέγειν ἀφίημι , ὅσον αὐτίκα δὴ καὶ φανήσεται . Τὸν τοίνυν προσδιαλεγόμενον φοιτητὴν Ἀγαθάγγελον εἰσαγαγὼν ὁ φιλόσοφος αὖθις , πυνθανόμενον αὐτοῦ δῆθεν περὶ τῶν προκειμένων , καὶ τὰ τοῦ τόμου συνήθως ἀναγινώσκοντα , ἄπτεσθαι μὲν δοκεῖ τινων τῶν περὶ μετοχῆς θείας ὑψηλῶς ἐκεῖ τοῖς θεολόγοις εἰρημένων Πατράσι , Βασιλείῳ τε , Γρηγορίῳ , καὶ Διονυσίῳ φημὶ , καὶ πρὸς τούτοις Ἀθανασίῳ τῷ πάνυ · πλημμελῶς μέντοι , καὶ διεφθαρμένως , καὶ τούτων αὐτῶν , ὃ δὴ καὶ μετὰ μικρὸν δι´ αὐτῶν ἐκείνων τῷ λόγῳ παρελθόντων φανήσεται . Εἶτ´ ἐφεξῆς τὸ πᾶν ὡς εἰπεῖν καταλιπὼν τῆς ἀκολουθίας καὶ συναφείας τῶν ἱερῶν λόγων , τῇ περ τοῦ ἀγίου Πνεύματος ἐπιτίθεται θεολογίᾳ τοῦ τῆς Ἐκκλησίας ἱεροῦ δδασκάλου , Ἀναστασίου φημὶ τοῦ σοφοῦ , καὶ δι´ ἐκείνης τῷ τῆς Ἐκκλησίας ἱερῷ τόμῳ , συκοφαντῶν ὁμοῦ κἀκεῖνον καὶ τοῦτον , καὶ πολλῷ χεῖρον καὶ ἀτοπώτερον ἢ Κύριλλον ἐν τοῖς φθάσασιν ἤδη τὸν μέγαν . Τοῦ γὰρ συνοδικοῦ τόμου , σὸν προῤῥηθέντα θεῖον Ἀναστάσιον μετὰ τῆς τοῦ Πνεύματος ἱερᾶς θεολογίας παραγαγόντος οὐτωσὶ λέγοντα · Συνῳδὰ καὶ τὰ παρὰ τοῦ θεσπεσίου Παύλου περὶ τοῦ Πνεύματος εἰρημένα · τοὺς γὰρ πεπιστευκότας ναοὺς Θεοῦ προσηγόρευσεν , ἔνοικον ἐσχηκότας τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος , Οὐκ οἰδατε γὸρ , βτι ναὲς Θεοῦ ἐστε , καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν ; καὶ πάλιν , Οὐκ οἴδατε ὅτι τὰ σώατα ὑμῶν ναὸς τοῦ ἐν ὑμῖν ἁγίου Πνεύματός ἐστιν , οὖ ἔχετε ἀπὸ Θεοῦ . Ταῦτα δὲ ἄντικρυς διδάσκει πῆς θείας φύσεως εἶναι τὸ πανάγιον Πνεῦμα · εἰ γὰρ Θεοῦ ναὸς χρηματίζουσιν οἱ πιστεύσαντες , ἐπειδὴ τοῦ Πνεύματος τὴν χάριν ἐδέξαντο , ἐκ τοῦ Θεοῦ ἄρα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον · τὴν γὰρ τούτου χάριν ἔνοικον ἐσχηκότες , Θεοῦ ναοὶ ὠνομάσθησαν · ταῦτα τοίνυν ὑπὲρ τοῦ θείου Πνεύματος οὕτως εἰρηκότος τοῦ διδασκάλου , ὁ ταῖς προτάσεσι , καὶ τοῖς μέσοις ὅροις , καὶ συμπεράσμασι , καὶ τῇ ματαιότητι τῶν ἀνθρωπίνων λογισμῶν τε καὶ συλλογισμῶν βρενθυόμενος οὐτοσὶν ὁ φυλόσοφος , τῇ καταργουμένῃ σοφίᾳ τῶν ἔξω μονονουχὶ θύων , καὶ τῆς τοῦ Εὐαγγελίου καὶ τῆς ἀληθινῆς καὶ πρώτης σοφίας ὁμιληταῖς τὴν ἀπλότητα καὶ τὴν ἀμαθίαν ὀνειδίζων πυκνὰ , καὶ ἀμαθὴς , καὶ ἄσοφος , καὶ ἀπαίδευτος αὐτὸς καὔ´ ὑπερβολὴν δείκνυται τήν τε θείαν καὶ τὴν ἀιθρωπίνην σοφίαν ὁμοῦ , τὸν ἐγκέφαλον καθαπερεὶ διασεσεισμένος , καὶ μὴ εἰδὼς μήτε ἃ λέγει , μήτε περὶ τίνων διαβεβαιοῦται . Τὸν γὰρ τοῦ διδασκάλου σκοπὸν ἀγνοήσας καθάπαξ , ὃ δὴ καὶ πρὸ παν τὸς ἄλλου σκοπεῖν ἔδει κατὰ τοὺς θεολόγους Πατέρας , καὶ μάλιστα τὸν τὰς θείας Γραφάς καὶ δὴ καὶ τοὺς τούτων ἐξηγητάς τε καὶ θεολόγους ἀναγινώσκοντα , μᾶλλον δὲ καὶ αὐτὸν ἐκεῖνον τὸν ἱερὸν ἀποκρυψάμενος τῆς Ἐκκλησίας ὃν δάσκαλον , οὐκ οἶδ´ εἴτ´ ἐθελοντὴς ὑπὸ πολλῆς κακουργίας τε καὶ σκαιότητος , εἴτ´ ἐξ ὑπερβαλλούσης ἀγνοίας τῶν ἱερῶν λόγων , ἀνίερός τις καὶ τὸ παράπαν ἀμαθής τε καὶ ἀμύητος ὤν τὰ θεῖα , ἀρπάζει μὲν τῆς ἐκείνου θεολογίας τὸ ἀποστολικὸν ἀποσυλήσας ῥητὸν , οὐδὲ ἐκεῖνο καθάπερ ἡμεῖς προὐθήκαμεν ἄρτιον φθάσαντες ἀνωτέρω , καὶ ὡς αὐτὸς ἐκεῖνος ὁ διδάσκαλος ἐκεῖθεν εἰληφώς κέχρηται , ἀλλὰ παρακεκομμένον τε καὶ ἡμίτομον , τῇ συνόδῳ δὲ καὶ τῷ τόμῳ μετὰ πολλῆς τῆς ἀναισχυντίας προσρίψας , ὡς παρ´ αὐτῶν δῆθεν κακῶς εἰρημένον , εἶτα τὴν ἐξῆς ἑρμηνείαν τε καὶ κατασκευὴν τοῦ λόγου , καὶ τὸ συμπέρασμα παρὰ τοῦ διδασκάλου , καθαπερεί τινα τεθηγμένην ῥομφαίαν , ὡς ἡμέτερον δῆθεν , καὶ τῆς ἡμῶν διανοίας , καθάπερ ᾧετο , λαβὼν καθ´ ἡμῶν , ἐκεῖνα τρανῶς διά γε τῆς καθ´ ἡμῶν ἀναισχύντου συκοφαντίας , κατὰ τῆς ἰερὰς τοῦ διδασκάλου θεολογίας καὶ λέγει καὶ γράφει , ὧν αὐτὸς μέν ἐστι μόνος ἄξιος ὁ λέγων καὶ γράφων , εἶπε δὲ ἄν σὺν ἐκείνῳ καὶ κατὰ τῆς xριστοῦ Ἐκκλησίας μόνος ὁ διάβολος ἴσως τολμήσας . Τί γοῦν φησι ; δίκαιον γὰρ οἷμαι κἀκείνων ἀπὸ μέρους μνησθῆναι δείγματος χάριν · οὐδὲ γὰρ πάντων οἶόν τε Ἀπαγγέλλει μὲν ὁ ἀκροατὴς Ἀγαθάγγελος ὀλίγ´ ἄττα τῶν ἁγίων ῥητὰ , ἐκ τῶν εἰοημένων δηλονότι τῷ τόμῳ · εἰτ´ ἐφεξῆς καὶ τὰ τοῦ Ἀποστόλου πλημμελῶς ἄγαν συνάψας , ὡς εἰρημένα δῆθεν ὑπὸ τῆς συνόδου καὶ ταῦτα , καθὰ δὴ καὶ προὔφην , ἐπάγει κἀκεῖνα . Ταῦτα δή , φησὶ , κομίσας τὰ θεῖα ῥητὰ σῶα , τὸν τῆς εὐσεβείας ἀγωνιστὴν , τὸν θεῖον δηλαδὴ λέγων Γρηγόριον , τὰ μὲν ἄλλα καταλέλοιπε , φησὶν , ἀνερμήνευτα , μόνῳ δὲ τῷ ὑστέρῳ τοῦ Ἀποστόλου ῥητῷ βραχυσύλλαβον ἀποκομίσας κἀνταῦθ´ ἑρμηνείαν , ὑφ´ ἕτερα κεχώρηκεν αὖθις ὁμοίως · ἡ δέ ἐστιν , Εἰ γὰρ Θεοῦ ναὸς χρηματίζουσιν οἱ πιστεύσαντες , ἐπειδὴ τοῦ Πνεύματος τὴν χάριν ἐδέξαντο , ἐκ τοῦ Θεοῦ ἄρα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον · τὴν γὰρ τούτου χάριν ἔνοικον ἐσχηκότες , ναοὶ Θεοῦ ὡνομάσθησαν . Ταῦτα καθ´ ἡλῶν ὡς ἡμέτερα ὁ Γρηγορᾶς ποοενεγκὼν διὰ τοῦ ἰδίου Ἀγαθαγγέλου , ἀκούετε δὴ τᾶν ἑξῆς ὅπως καθ´ ἡμῶν ὀξύς τις καὶ ἀνυπόστατος ῥεῖ , καθαπερεί τινα κοινὴν συμφορὰν τῆς Ἐκκλησίας δι´ ἡμῶν τὴν τῶν ἁγίων θεολογίαν ἐλαύνων , καὶ τοῦτο λίαν αἰσχρῶς καὶ μετὰ μακρᾶς τῆς ἀδολεσχίας καὶ τῆς συκοφαντίας , καὶ ὥσπερ ἐκεῖνον εἰκός . Τί γὰρ , φησὶν , ὁρᾷς , ὦ φιλότης , ὡς ἀεὶ περὶ τῶν αὐτῶν τὰ αὐτὰ παρεισκυκλῶν ἀλίσκεται , καὶ ὁμοίως ἀεὶ τὴν αὐτοῦ δημοσιεύων ἀμαθίαν οὐ σφόδρα αἰδεῖται ; κακοτέχνῳ γὰρ ψυχῆ μήτε διδακτὴν ἐγγίνεσθαί ποτ´ ἀρετὴν , μήτε μὴν βουλήσει γίνεσθαί ποτ´ ἀλωτήν . Ἀρετῆς δ´ ἂν εἴη μάθησίς τε
Lemmas: καθά δή καί προφαίνω , φιλοσοφέω ἀποτέμνω κακῶς ὁ φιλόσοφος , ὁ δέ μακράν ἐκεῖνος ναί εἰλικρινής , καί σαφής περί μετοχή θεῖος ὁ Ἀγίων θεολογία , ὡς μηδέ ὁ ἀρχή εἴρω ῥέω εἰμί παρατρέχω , καί μάλιστα ὁ ὁ χρύσεος καί θεολόγος γλῶσσα ἐκεῖνος , ἐν ὅς φημί ὁ περί ὁ θεῖος ἐνέργεια εἴρω διασκοπέω ὁ Εοὐαγγελιστῇ θεολόγος , ὀλίγος δέ τις ὁ εἴρω ἐκεῖ ὁ λοιπός θεολόγος ἀποσπάω , καί κατά ὁ διάνοια ὁμοῦ καί ὁ λόγος ἐκεῖνος συνήθης , χωρίζω , τοσοῦτος ὁ ψεῦδος , καί ὁ γέλως , καί ὁ κατά ὁ Ἀγίων ἀναιδής συκοφαντία ὁ ἑαυτοῦ λόγος καταμείγνυμι · ὁ γάρ καθ´ ἐγώ ὁ ὕβρις ἀπέραντος φλυαρία καί αὖθις λέγω ἀφίημι , ὅσος αὐτίκα δή καί φαίνω . ὁ τοίνυν προσδιαλέγομαι φοιτητής Ἀγαθάγγελος εἰσάγω ὁ φιλόσοφος αὖθις , πυνθάνομαι αὐτός δῆθεν περί ὁ πρόκειμαι , καί ὁ ὁ τόμος συνήθης ἀναγιγνώσκω , ἅπτω μέν δοκέω τίνω ὁ περί μετοχή θεῖος ὑψηλός ἐκεῖ ὁ θεολόγος εἴρω πατήρ , Βασίλειος τε , Γρηγόριος , καί Διονύσιος φημί , καί πρός οὗτος Ἀθανάσιος ὁ πάνυ · πλημμελής μέντοι , καί διαφθείρω , καί οὗτος αὐτός , ὅς δή καί μετά μικρός δις αὐτός ἐκεῖνος ὁ λόγος παρέρχομαι φαίνω . Εἶτε ἐφεξῆς ὁ πᾶς ὡς εἶπον καταλείπω ὁ ἀκολουθία καί συνάφεια ὁ ἱερός λόγος , ὁ περ ὁ ἅγιος πνεῦμα ἐπιτίθημι θεολογία ὁ ὁ ἐκκλησία ἱερός δδασκάλου , Ἀναστάσιος φημί ὁ σοφός , καί δις ἐκεῖνος ὁ ὁ ἐκκλησία ἱερός τόμος , συκοφάντης ὁμοῦ ἐκεῖνος καί οὗτος , καί πολύς χείρων καί ἄτοπος ἢ Κύριλλος ἐν ὁ φθάνω ἤδη ὁ μέγας . ὁ γάρ συνοδικός τόμος , σός προλέγω θέω Ἀναστάσιος μετά ὁ ὁ πνεῦμα ἱερός θεολογία παράγω οὕτως λέγω · συνῳδός καί ὁ παρά ὁ θεσπέσιος Παῦλος περί ὁ πνεῦμα εἴρω · ὁ γάρ πιστεύω ναός Θεός προσαγορεύω , ἔνοικος ἔχω ὁ χάρις ὁ πνεῦμα , οὐ οἶδα γόρ , βτι νάω Θεός εἰμί , καί ὁ πνεῦμα ὁ Θεός οἰκέω ἐν σύ ; καί πάλιν , οὐ οἶδα ὅτι ὁ σῴζω σύ ναός ὁ ἐν σύ ἅγιος πνεῦμα εἰμί , οὖον ἔχω ἀπό Θεός . οὗτος δέ ἄντικρυς διδάσκω πῆς θεῖος φύσις εἰμί ὁ πανάγιος πνεῦμα · εἰμί γάρ Θεός ναός χρηματίζω ὁ πιστεύω , ἐπεί ὁ πνεῦμα ὁ χάρις δέχομαι , ἐκ ὁ Θεός ἄρα ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος · ὁ γάρ οὗτος χάρις ἔνοικος ἔχω , Θεός ναός ὀνομάζω · οὗτος τοίνυν ὑπέρ ὁ θεῖον πνεῦμα οὕτως ἐρῶ ὁ διδάσκαλος , ὁ ὁ πρότασις , καί ὁ μέσος ὅρος , καί συμπέρασμα , καί ὁ ματαιότης ὁ ἀνθρώπινος λογισμός τε καί συλλογισμός βρενθύομαι οὗτος ὁ φυλόσοφος , ὁ καταργέω σοφία ὁ ἔξω μονονού θύω , καί ὁ ὁ Εὐαγγέλιος καί ὁ ἀληθινός καί πρῶτος σοφία ὁμιλητής ὁ απλότητα καί ὁ ἀμαθία ὀνειδίζω πυκνός , καί ἀμαθής , καί ἄσοφος , καί ἀπαίδευτος αὐτός καί ὑπερβολή δείκνυμι ὁ τε θεῖος καί ὁ αιθρωπινη σοφία ὁμοῦ , ὁ ἐγκέφαλος καθαπερεί διασείω , καί μή εἰδοί μήτε ὁ λέγω , μήτε περί τίνω διαβεβαιόω . ὁ γάρ ὁ διδάσκαλος σκοπός ἀγνοέω καθάπαξ , ὅς δή καί πρό πᾶς τός ἄλλος σκοπέω ἐσθίω κατά ὁ θεολόγος Πατέρας , καί μάλιστα ὁ ὁ θεῖος γραφή καί δή καί ὁ οὗτος ἐξηγητής τε καί θεολόγος ἀναγιγνώσκω , μᾶλλον δέ καί αὐτός ἐκεῖνος ὁ ἱερόν ἀποκρύπτω ὁ ἐκκλησία ὅς δάσκαλος , οὐ οἶδα προστίθημι ἐθελοντής ὑπό πολύς κακουργία τε καί σκαιότης , προστίθημι ἐκ ὑπερβάλλω ἄγνοια ὁ ἱερός λόγος , ανίερος τις καί ὁ παράπαν ἀμαθής τε καί ἀμύητος εἰμί ὁ θεῖον , ἁρπάζω μέν ὁ ἐκεῖνος θεολογία ὁ ἀποστολικός ἀποσυλάω ῥητός , οὐδέ ἐκεῖνος καθάπερ ἐγώ προτίθημι ἄρτιος φθάνω ἀνωτέρω , καί ὡς αὐτός ἐκεῖνος ὁ διδάσκαλος ἐκεῖθεν λαμβάνω χράομαι , ἀλλά παρακόπτω τε καί ἡμίτομος , ὁ σύνοδος δέ καί ὁ τόμος μετά πολύς ὁ ἀναισχυντία προσρίπτω , ὡς παρ´ αὐτός δῆθεν κακῶς εἴρω , εἶτα ὁ ἑξῆς ἑρμηνεία τε καί κατασκευή ὁ λόγος , καί ὁ συμπέρασμα παρά ὁ διδάσκαλος , καθαπερεί τις θήγω ῥομφαία , ὡς ἡμέτερος δῆθεν , καί ὁ ἐγώ διάνοια , καθάπερ οἴομαι , λαμβάνω καθ´ ἐγώ , ἐκεῖνος τρανής διά γε ὁ καθ´ ἐγώ ἀναίσχυντος συκοφαντία , κατά ὁ ἱερός ὁ διδάσκαλος θεολογία καί λέγω καί γράφω , ὅς αὐτός μέν εἰμί μόνος ἄξιος ὁ λέγω καί γράφω , εἶπον δέ ἄν σύν ἐκεῖνος καί κατά ὁ ὁριστός ἐκκλησία μόνος ὁ διάβολος ἴσως τολμάω . τις γοῦν φημί ; Δίκαιος γάρ οἴομαι ἐκεῖνος ἀπό μέρος μιμνήσκω δεῖγμα χάρις · οὐδέ γάρ πᾶς οἶος τε ἀπαγγέλλω μέν ὁ ἀκροατής Ἀγαθάγγελος ὀλίγος τις ὁ ἅγιος ῥητός , ἐκ ὁ λέγω δηλονότι ὁ τόμος · εἰμί ἐφεξῆς καί ὁ ὁ ἀπόστολος πλημμελής ἄγαν συνάπτω , ὡς εἴρω δῆθεν ὑπό ὁ σύνοδος καί οὗτος , καθά δή καί προφαίνω , ἐπάγω ἐκεῖνος . οὗτος δή , φημί , κομίζω ὁ θεῖον ῥητός σῶς , ὁ ὁ εὐσέβεια ἀγωνιστής , ὁ θέω δηλαδή λέγω Γρηγόριος , ὁ μέν ἄλλος καταλείπω , φημί , ἀνερμήνευτος , μόνος δέ ὁ ὕστερος ὁ ἀπόστολος ῥητός βραχυσύλλαβος ἀποκομίζω κἀνταῦθ´ ἑρμηνεία , ὑφ´ ἕτερος χωρέω αὖθις ὁμοίως · ὁ δέ εἰμί , εἰμί γάρ Θεός ναός χρηματίζω ὁ πιστεύω , ἐπεί ὁ πνεῦμα ὁ χάρις δέχομαι , ἐκ ὁ Θεός ἄρα ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος · ὁ γάρ οὗτος χάρις ἔνοικος ἔχω , ναός Θεός ὀνομάζω . οὗτος καθ´ ἡλόω ὡς ἡμέτερος ὁ Γρηγοράς ποοφερω διά ὁ ἴδιος Αγαθαγγέλου , ἀκούω δή ὅς ἑξῆς ὅπως καθ´ ἐγώ ὀξύς τις καί ἀνυπόστατος ῥέω , καθαπερεί τις κοινός συμφορά ὁ ἐκκλησία δις ἐγώ ὁ ὁ ἅγιος θεολογία ἐλαύνω , καί οὗτος λίαν αἰσχρῶς καί μετά μακρός ὁ ἀδολεσχία καί ὁ συκοφαντία , καί ὥσπερ ἐκεῖνος εἰκός . τις γάρ , φημί , ὁράω , εἰμί φιλότης , ὡς ἀεί περί ὁ αὐτός ὁ αὐτός παρεισκυκλέω ἁλίσκομαι , καί ὁμοίως ἀεί ὁ αὐτός δημοσιεύω ἀμαθία οὖον σφόδρα αἰδέομαι ; κακότεχνος γάρ Ψυχή μήτε διδακτός ἐγγίγνομαι ποτ ἀρετή , μήτε μήv βούλομαι γίγνομαι ποτ ἀλάω . Ἀρετῆς δδʹ εἄν εἰμί μάθησις τε