cogPG.PG151 453
νοῶν . ἐς τὴν συνήθη παλινδρ · μεῖ κακίαν , καὶ μετο χετεύει τὸν νοῦν τοῦ ἁγίου εἰς τὰς ἀνουσίους αὐτοῦ καὶ ἀνυποστάτους ἐνεργείας ἐκείνας ; καὶ οὐκ ἐγκαλύπτεται ὁ λίαν ἀναιδὴς , ἀλλὰ τὸ πληθυντικὸν ἐνταυθοῖ τῆς φωνῆς τῶν τριῶν ὑποστάσεων , ὡς ἀνυ ποστάτων ἀπείρων ἐνεργειῶν , καὶ ἀνουσίων θεοτήτων διαστρέφειν ἐθέλων δήλωσιν ὁ τὸν νοῦν καὶ τὴν γλῶσσαν διάστροφος , καὶ τὸν μέγαν διαβάλλει προφανῶς Διονύσιον , εἰς μαρτυρίαν τῆς ἑαυτοῦ προβαλλόμενος παρανοίας , ὡς ἀκήκοας ἀνωτέρω βραχύ . Πληθυντικῶς γὰρ , φησί , προενεγκὼν Διονύσιος τὰς ἐλλάμψεις , οὐκ οὐσίαν οὔσας ἔδειξε τοῦ Θεοῦ . Οὐδέποτε γὰρ ἐκείνην πληθυντικῶς προάγεσθαι δίδωσιν . Ἐλλάμψεις δ´ αὐτὰς , φησὶ , καλέσας , ἀνάρχους καὶ ἀτελευτήτους αὐτὰς προσειπὼν , θείας καὶ ἀκτίστους ἐνεργείας ταύτας ἔδειξεν . ἠκούσατε οἷα τετόλμηκεν ὁ φιλόσοφος τοῖς περὶ Θεοῦ κακῶς ἐνυβρίζων λόγοις αὐτὸς , ἐν τοῖς αὐτοῦ λόγοις φάναι περὶ Θεοῦ ; Καὶ τὸν ἠλιθιώτατον γάρι φησιν αἰσθέσθαι δίχα τῆς οἱασοῦν ἀποδείξεως , ἐκ τῶν εἰρημένων δηλαδὴ τοῖς ἁγίοις αὐτὴν τὴν οὐσίαν τοῦ θείου Πνεύματος εἶναι τὴν ἐνοικεῖν ἀποῤῥήτως λεγομένην τοῖς τῶν ἀνθρώπων ἀξίοις , καὶ διὰ τοῦτο ναοὺς Θεοῦ λέγεσθαι αὐτούς . Καὶ αὖθις · Ἐντεῦθεν γὰρ , φησί , γίνεται σαφέοτερον τὸ τὴν τῆς Τριάδος οὐσίαν αὐτὴν ἐνοικεῖν τοῖς ἀξίοις , καὶ μονὴν παρ´ ἀνθρώποις ποιεῖν . Καὶ πάλιν · Ἢ γὰρ οὐχ ὁρᾷς , ὡς ἡ μὲν τοῦ ἁγίου μαρτυρία τὴν τῆς ἀγίας Τριάδος οὐσίαν οἰκεῖν τοῖς ἀξίοις φησίν ; Ἀρα πεφώραταί τις τῶν μετὰ τὴν ἔνσαρκον Χριστοῦ παρουσίαν , καίτοι γε καὶ πολλῶν τινων καὶ πολυειδῶς , ὥσπερ εἴρηται , βλασφημησάντων κατὰ καιροὺς εἴς τε τὸ τῆς θεότητος ὕψος , καὶ δὴ καὶ τὴν ἄῤῥητον οἰκονομίαν αὐτὴν , οὕτως ἰταμῶς , καὶ δίγα πινὸς προσωπείου ταυτηνὶ τὴν βλασφημίαν , ὡς ὁ κακοδαίμων καὶ πάντολμος οὖτος , οὐ φρονῶν μόνον , ἀλλὰ καὶ γράμμασι καὶ λόγοις ἀνακηρύττων , καὶ ρὔτω πυκνά ; Ἐγὼ μὲν οὐκ οἶμαι · πλὴν εἰ πρὸς Βαρλαὰμ καὶ Ἀκίνδυνον ἀναφέροι τις αὖθις τοὺς τῆς νέας αἱρέσεως ἀρχηγοὺς , καὶ αὐτοῦ δὲ τούτου πατέρας . Εἰπὲ γὰρ ἡμῖν , ὧ φιλόσοφε , πόθεν κἀκ τίνων ὁρμώμενος τῶν ἀρχῶν , τὴν κενὴν ταύτην θεολογίαν , μᾶλλον δὲ βλασφημίαν ἐφιλοσόφησας . Οἱ μὲν γὰρ τῆς ἱερᾶς θεολογίας ἐξηγηταὶ καὶ διδάσκαλοι , οἷς δὴ καὶ οἱ τῆς συνόδου Πατέρες ἐρειδόμενοι τὸν τόμον ἐξέδωκαν , καθόλου φασὶν , Οὐ τολμητέον εἰπεῖν , ἢ ἐννοῆσαι τι περὶ τῆς ὑπερουσίου καὶ κρυφίας θεότητος παρὰ τὰ θειωδῶς ἡμῖν ἐκ τῶν ἱερῶν λογίων ἐκπεφασμένα . Τῆς γὰρ ὑπὲρ λόγον , καὶ νοῦν , καὶ οὐσίαν αὐτῆς ὑπερουσιότητος ἀγνωσίας μότῇ τὴν ὑπερούσιον ἐπιστήμην ἀναθετέον . Καὶ πάλιν · Περὶ ταύτης οὖν , ὡς εἴρηται , τῆς ὑπερουσίου καὶ κρυφίας θεότητος οὐ τολμητέον εἰπεῖν οὔτε μὴν ἐννοῆσαί τι παρὰ τὰ θειωδῶς ἡμῖν ἐκ τῶν ἱερῶν λογίων ἐκπεφασμένα . Καὶ γὰρ ὡς αὐτὴ περὶ ἑαυτῆς ἐν τοῖς λογίοις ἀγαθοπρεπῶς παραδέδωκεν , ἡ αὐτῆς , ὅ τι ποτέ ἐστιν , ἐπιστήμη καὶ θεωρία , πᾶσιν ἄβατός ἐστι τοῖς οὖσιν , ὡς πάντων ὑπερουσίως ἐξῃρημένη . Κἀκεῖνοι μὲν ταῦτά τε καὶ τὰ παραπλήσια τούτοις · οὐδὲ γὰρ πάντα καιρὸς νυνὶ καταλέγειν ἑξῆς · σὺ δὲ πόθεν ἔχεις ἐκεῖνα λαβών ; Ἐκεῖνοι γὰρ καὶ ἄῤῥητον εἰδότες τὸν Θεὸν καὶ ῥητὸν , καὶ ἄγνωστον καὶ γνωστὸν , καὶ μεθεκτὸν καὶ ἀμέθεκτον τὸν αὐτὸν , τὰ μὲν ἐκ τῶν κατ´ αὐτὸν , τὰ δὲ ἐκ τῶν περὶ αὐτὸν , ὡς αὐτοί φασι , νῦν μὲν καὶ ῥητῶς διὰ τῆς φυσικῆς τοῦ Πνεύματος χάριτός τε καὶ δωρεᾶς φασι μετόχους γίγνεσθαι τοὺς ἀξίους Θεοῦ , καθὰ δήπου καὶ τὸν ἱερὸν Ἀναστάσιον τὴν ἀποστολικὴν ἐξηγούμενον ῥῆσιν καὶ ἅπαξ καὶ δὶς κατὰ ταυτὸ πρὸ βραχέος ἤκουσας λέγοντα · ὥσπερ δὴ καὶ τὰ πάντα μετέχειν οἱ αὐτοὶ Θεοῦ λέγουσι , κατὰ τοὺς δημιουργικοὺς δηλαδὴ καὶ προνοητικοὺς λόγους . Μηδὲ γὰρ εἶναί τι τοπαράπαν ἔξω τῆς δημιουργικῆς αὐτοῦ καὶ προνοητικῆς ἐνεργείας τε καὶ δυνάμεως , ὅσα ἐν οὐρανῷ , καὶ ὅσα ἐπὶ γῆς . Νῦν δὲ καὶ Θεοῦ λέγοντες ἀπλῶς μετέχειν εἴτε τὰ παρ´ ἐκείνου δημιουργηθέντα ταυτὶ ἔμψυχά τε καὶ ἄψυχα , εἴτε καὶ τοὺς ἀξίους τῆς αὐτοῦ υἱοθεσίας καὶ θεοποιοῦ ἐνοικήσεως , ἐκεῖνο διδόασιν ἡμῖν ἐννοεῖν , ὅπερ ἐν ἄλλοις αὐτοὶ διερμηνεύουσι , καθάπερ εἴρηται . τὸ τοὺς μὲν τῆς φυσικῆς αὐτοῦ δωρεᾶς τε καὶ χάριτος αὐτῆς ἐκείνης ἐν μεθέξει θεοπρεπεῖ γίγνεσθαι , τοῦτ´ αὐτὴν κατὰ χάριν πεφηνότας κατ´ αὐτοὺς ἐκείνους εἰπεῖν , ὅπερ κατὰ φύσιν αὐτός ἐστι , καὶ δὶὰ τοῦτ´ αὐτὸ καὶ θεοὺς καὶ ἁγίους αὐτοὺς προσειρῆσθαι , τῇ πρὸς τὸν μόνον ἅγιον καὶ Θεὸν κατὰ φύσιν , ἐγγύτητί τε καὶ ὁμοιώσει · τὰ δὲ πάντα τῆς θελητικῆς καὶ δημιουργικῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ μετέχειν , ὡς ἐκείνης ἔργα τε καὶ ἀποτελέσματα , κατὰ τὰ προῤῥηθέντα τοῖς θεολόγοις ἤδη Πατράσι , καὶ προσέτι τῆς ἐκείνου προνοίας τὴν τοῦ εἶναι διαμονὴν , καθ´ οὓς γεγόνασι λόγους συντηρούσης ἑκάστῳ . Ἄλλως τε καὶ πῶς φὴς ἐνοικεῖν τοῖς ἀξίοις αὐτὴν τὴν τῆς ἁγίας Τριάδος οὐσίαν ; Καὶ τίς , καὶ ποταπὴ ἡ τοιαύτη μετοχὴ τοῦ Θεοῦ ; Δημιουργικὴ μὲν γὰρ οὐκ ἔστιν , ἀλλ´ οὐδὲ προνοητική . Διότι πρῶτον μὲν ἐνέργειαν αὐτὸς οὐ δέχῃ τοῦ Θεοῦ εἶναι φυσικὶν καὶ θεοπρεπῆ · ταύτης δὲ κατὰ σὲ μὴ οὕσης , οὐδὲ ἐνεργεῖν , οὐδὲ δημιουργεῖν ἔστι τὸν Θεόν · ὡς γὰρ ὑπάρχειν οὐκ ἔστι , φησὶν ὁ σοφός Μάξιμος , ὑπάρξεως δίχα , οὕτως οὐδὲ ἐνεργεῖν ἔστιν ἐνεργείας δίχα · δεύτερον δ´ ὅτι τῆς δημιουργικῆς καὶ προνοητικῆς τοῦΘεοῦ δυνάμεως καὶ ἐνεργείας οὐχ οἱ ἄξιοι τοῦ Θεοῦ μόνοι μετέχουσι , μᾶλλον δὲ οὐδὲ οἱ ἀνάξιοι μόνοι πρὸς τούτοις , ἀλλ´ ἁπλῶς πάντα τὰ ὄντα . Αὐτὸς καὶ γάρ εἶπε , καὶ ἐγενήθησαν , αὐτὸς ἐνετείλασο καὶ ἐκτίσθησαν . Καὶ πάντα μετέχει προνοίας , ὁ ἱερός φησι Διονύσιος , ἐκ τῆς παναιτίου θεότητος ἐκβλυζομένης . Ἀλλ´ οὐδὲ τῆς οὐσίας αὐτῇς , φησί , καθ´ αὐτὴν ἂν εἴη ποτὲ ἡ μετοχή . Ἡ γὰρ οὐσία καθ´ ἑαυτὴν αὐτὴ , εἰ καὶ θεωρεῖται ὅ τι ἐστὶ δηλονότι , καθ´ ὃ καὶ ἄλλο φαμὲν οὐσίαν , καὶ ἄλλο ὑπόστασιν , ἀλλ´ οὐκ ἔστι δίχα τῶν αὐτῆς ὑποστάσεων . Οὐδὲ γὰρ ἄλλο τι πεφυκέναι τὴν ὑπόστασιν , οἱ θεολόγοι φασὶ Πατέρες , ἢ οὐσίαν μετὰ τῶν ὑποστατικῶν ἰδιωμάτων . Λείπεται τοιγαροῦν τὴν τῆς Τριάδος οὐσίαν κατὰ σὲ οὐκ ἄλλως ἐνοικεῖν ἀξίοις ἢ κατὰ τὰς θεαρχικὰς
Lemmas: νοέω . εἰς ὁ συνήθης παλινδρ · μείς κακία , καί Μέτο χέω ὁ νόος ὁ ἅγιος εἰς ὁ ἀνούσιος αὐτός καί ἀνυπόστατος ἐνέργεια ἐκεῖνος ; καί οὐ ἐγκαλύπτω ὁ λίαν ἀναιδής , ἀλλά ὁ πληθυντικός ἐνταυθοῖ ὁ φωνή ὁ τρεῖς ὑπόστασις , ὡς Άνυ ποστατος ἤπειρος ἐνέργεια , καί Ἀνουσίων θεότης διαστρέφω ἐθέλω δήλωσις ὁ ὁ νόος καί ὁ γλῶσσα διάστροφος , καί ὁ μέγας διαβάλλω προφανῶς Διονύσιος , εἰς μαρτυρία ὁ ἑαυτοῦ προβάλλω παράνοια , ὡς ἀκούω ἀνωτέρω βραχύς . πληθυντικός γάρ , φημί , προφέρω Διονύσιος ὁ ἐλλάμπω , οὐ οὐσία εἰμί δείκνυμι ὁ Θεός . οὐδέποτε γάρ ἐκεῖνος πληθυντικός προάγω δίδωμι . ἐλλάμπω δδʹ αὐτός , φημί , καλέω , ἄναρχος καί ἀτελεύτητος αὐτός προσεῖπον , θεῖος καί ἄκτιστος ἐνέργεια οὗτος δείκνυμι . ἀκούω οἷος τολμάω ὁ φιλόσοφος ὁ περί Θεός κακῶς ἐνυβρίζω λόγος αὐτός , ἐν ὁ αὐτός λόγος φαίνω περί Θεός ; καί ὁ ἠλίθιος γάριον φημί αἰσθάνομαι δίχα ὁ οἱασοῦν ἀπόδειξις , ἐκ ὁ εἴρω δηλαδή ὁ ἅγιος αὐτός ὁ οὐσία ὁ θεῖον πνεῦμα εἰμί ὁ ἐνοικέω ἀπόρρητος λέγω ὁ ὁ ἄνθρωπος ἄξιος , καί διά οὗτος ναός Θεός λέγω αὐτός . καί αὖθις · ἐντεῦθεν γάρ , φημί , γίγνομαι σαφής ὁ ὁ ὁ Τριάς οὐσία αὐτός ἐνοικέω ὁ ἄξιος , καί μονή παρ´ ἄνθρωπος ποιέω . καί πάλιν · ἤ γάρ οὐ ὁράω , ὡς ὁ μέν ὁ ἅγιος μαρτυρία ὁ ὁ Ἀγίας Τριάς οὐσία οἰκέω ὁ ἄξιος φημί ; Ἀρά φωράω τις ὁ μετά ὁ ἔνσαρκος Χριστός παρουσία , καίτοι γε καί πολύς τίνω καί πολυειδῶς , ὥσπερ εἴρω , βλασφημέω κατά καιρός εἰς τε ὁ ὁ θεότης ὕψος , καί δή καί ὁ ἄρρητος οἰκονομία αὐτός , οὕτως ἰταμός , καί δίγα πίνος προσωπεῖον οὗτος ὁ βλασφημία , ὡς ὁ κακοδαίμων καί πάντολμος οὗτος , οὖον φρονέω μόνος , ἀλλά καί γράμμα καί λόγος ἀνακηρύσσω , καί ῥέω πυκνός ; ἐγώ μέν οὐ οἴομαι · πλήν εἰμί πρός Βαρλαάμ καί Ἀκίνδυνος ἀναφέρω τις αὖθις ὁ ὁ νέος αἵρεσις ἀρχηγός , καί αὐτός δέ οὗτος πατήρ . εἶπον γάρ ἐγώ , ἵημι φιλόσοφος , πόθεν ἐκ τίνω ὁρμάω ὁ ἀρχή , ὁ κενός οὗτος θεολογία , μᾶλλον δέ βλασφημία φιλοσοφέω . ὁ μέν γάρ ὁ ἱερός θεολογία ἐξηγητής καί διδάσκαλος , ὅς δή καί ὁ ὁ σύνοδος πατήρ ἐρείδω ὁ τόμος ἐκδίδωμι , καθόλου φημί , οὖον τολμητέον εἶπον , ἢ ἐννοέω τίς περί ὁ υπερούσιος καί κρύφιος θεότης παρά ὁ θειωδῶς ἐγώ ἐκ ὁ ἱερός λόγιος ἐκφαίνω . ὁ γάρ ὑπέρ λόγος , καί νόος , καί οὐσία αὐτός ὑπερουσιότης ἀγνωσία Μότη ὁ ὑπερούσιος ἐπιστήμη ἀναθετέον . καί πάλιν · περι οὗτος οὖν , ὡς εἴρω , ὁ υπερούσιος καί κρύφιος θεότης οὖον τολμητέον εἶπον οὔτε μήv ἐννοέω τίς παρά ὁ θειωδῶς ἐγώ ἐκ ὁ ἱερός λόγιος ἐκφαίνω . καί γάρ ὡς αὐτός περί ἑαυτοῦ ἐν ὁ λόγιος ἀγαθοπρεπῶς παραδίδωμι , ὁ αὐτός , ὅς τίς ποτός εἰμί , ἐπιστήμη καί θεωρία , πᾶς ἄβατος εἰμί ὁ εἰμί , ὡς πᾶς ὑπερούσιος ἐξαιρέω . ἐκεῖνος μέν οὗτος τε καί ὁ παραπλήσιος οὗτος · οὐδέ γάρ πᾶς καιρός νυνί καταλέγω ἑξῆς · σύ δέ πόθεν ἔχω ἐκεῖνος λαμβάνω ; ἐκεῖνος γάρ καί ἄρρητος οἶδα ὁ θεός καί ῥητός , καί ἄγνωστος καί γνωστός , καί μεθεκτός καί ἀμέθεκτος ὁ αὐτός , ὁ μέν ἐκ ὁ κατ´ αὐτός , ὁ δέ ἐκ ὁ περί αὐτός , ὡς αὐτός φημί , νῦν μέν καί ῥητός διά ὁ φυσικός ὁ πνεῦμα χάρις τε καί δωρεά φημί μέτοχος γίγνομαι ὁ ἄξιος Θεός , καθά δήπου καί ὁ ἱερόν Ἀναστάσιος ὁ ἀποστολικός ἐξηγέομαι ῥῆσις καί ἅπαξ καί δίς κατά τατός πρό βραχύς ἀκούω λέγω · ὥσπερ δή καί ὁ πᾶς μετέχω ὁ αὐτός Θεός λέγω , κατά ὁ δημιουργικός δηλαδή καί προνοητικός λόγος . μηδέ γάρ εἰμί τίς τοπάλαι ἔξω ὁ δημιουργικός αὐτός καί προνοητικός ἐνέργεια τε καί δύναμις , ὅσος ἐν οὐρανός , καί ὅσος ἐπί γῆ . νῦν δέ καί Θεός λέγω ἀπλόος μετέχω εἴτε ὁ παρ´ ἐκεῖνος δημιουργέω οὗτος ἔμψυχος τε καί ἄψυχος , εἴτε καί ὁ ἄξιος ὁ αὐτός υἱοθεσία καί θεοποιέω ἐνοίκησις , ἐκεῖνος δίδωμι ἐγώ ἐννοέω , ὅσπερ ἐν ἄλλος αὐτός διερμηνεύω , καθάπερ εἴρω . ὁ ὁ μέν ὁ φυσικός αὐτός δωρεά τε καί χάρις αὐτός ἐκεῖνος ἐν μετέχω θεοπρεπής γίγνομαι , τοῦτος αὐτός κατά χάρις φαίνω κατ´ αὐτός ἐκεῖνος εἶπον , ὅσπερ κατά φύσις αὐτός εἰμί , καί διά τοῦτος αὐτός καί θεός καί ἅγιος αὐτός προσλέγω , ὁ πρός ὁ μόνος ἅγιος καί θεός κατά φύσις , ἐγγύτης τε καί ὁμοιόω · ὁ δέ πᾶς ὁ θελητικός καί δημιουργικός δύναμις ὁ Θεός μετέχω , ὡς ἐκεῖνος ἔργον τε καί ἀποτέλεσμα , κατά ὁ προλέγω ὁ θεολόγος ἤδη πατήρ , καί προσέτι ὁ ἐκεῖνος πρόνοια ὁ ὁ εἰμί διαμονή , καθ´ ὅς γίγνομαι λόγος συντηρέω ἕκαστος . ἄλλος τε καί πῶς φημί ἐνοικέω ὁ ἄξιος αὐτός ὁ ὁ ἅγιος Τριάς οὐσία ; καί τίς , καί ποδαπός ὁ τοιοῦτος μετοχή ὁ Θεός ; δημιουργικός μέν γάρ οὐ εἰμί , ἀλ οὐδέ προνοητικός . διότι πρῶτος μέν ἐνέργεια αὐτός οὖον δέχομαι ὁ Θεός εἰμί φυσικός καί θεοπρεπής · οὗτος δέ κατά σύ μή ὗσις , οὐδέ ἐνεργέω , οὐδέ δημιουργέω εἰμί ὁ Θεός · ὡς γάρ ὑπάρχω οὐ εἰμί , φημί ὁ σοφός Μάξιμος , ὕπαρξις δίχα , οὕτως οὐδέ ἐνεργέω εἰμί ἐνέργεια δίχα · δύο δδʹ ὅτι ὁ δημιουργικός καί προνοητικός Θοῦος δύναμις καί ἐνέργεια οὐ ὁ ἄξιος ὁ Θεός μόνος μετέχω , μᾶλλον δέ οὐδέ ὁ ἀνάξιος μόνος πρός οὗτος , ἀλ ἁπλόος πᾶς ὁ εἰμί . αὐτός καί γάρ εἶπον , καί γίγνομαι , αὐτός ἐντέλλω καί κτίζω . καί πᾶς μετέχω πρόνοια , ὁ ἱερός φημί Διονύσιος , ἐκ ὁ Παναίτιος θεότης ἐκβλύζω . Ἀλ οὐδέ ὁ οὐσία αὐτός , φημί , καθ´ αὐτός εἄν εἰμί ποτέ ὁ μετοχή . ὁ γάρ οὐσία καθ´ ἑαυτοῦ αὐτός , εἰμί καί θεωρέω ὅς τίς εἰμί δηλονότι , καθ´ ὅς καί ἄλλος φημί οὐσία , καί ἄλλος ὑπόστασις , ἀλ οὐ εἰμί δίχα ὁ αὐτός ὑπόστασις . οὐδέ γάρ ἄλλος τίς φύω ὁ ὑπόστασις , ὁ θεολόγος φημί πατήρ , ἢ οὐσία μετά ὁ υποστατικός ἰδίωμα . λείπω τοιγάρ ὁ ὁ Τριάς οὐσία κατά σύ οὐ ἄλλως ἐνοικέω ἄξιος ἢ κατά ὁ θεαρχικός