cogPG.PG151 517
εαὶ ἀκριβῶς ἐν τῆς μιᾶς τῶν τριῶν θεότητος . Ὡς ἐντεῦθεν ἔνα Θεὸν εὐσεβῶς ἐν τρισὶ προσώποις γνωρίζεσθαι , ὁμοούσιον , ὁμοδύναμον , παντοδύναμον , μίαν ἔχοντα τὴν φυσικὴν ἐνέργειαν καὶ θεότητα , καὶ διὰ τοῦτο καὶ Θεὸν ἕνα τὰ τρία , τὸ παραδοξότατον , πεφυκέναι , ἐπειδὴ μίαν τῶν τριῶν ὥσπερ ἡ φύσις , οὖτω δὴ καὶ ἡ θεότης κατ´ αὐτοὺς δὴ τούτους τοὺς θεολόγους . Σὺ δ´ ὁ μετὰ Βαρλαάμ τε καὶ Ἀκίνδυνον , μᾶλλον δὲ καὶ σὺν ἐκείνοις κακῶς ἐπεισκωμάσας αὖθις τῇ Χριστοῦ Ἐκκλησία , τί καὶ πρὸς ταῦτα λέγεις , εἰπέ . Ἰδοὺ γὰρ αὐτὴν ἐξηλέγχθης τὴν μίαν τῆς Τριάδος θεότητα κτιστὴν εἶναι δοξάζων τε καὶ διδάσκων , καθ´ ἣν ὁ Θεὸς ἔστι καὶ λέγεται , ὅπερ οὐδὲ τοῖς ἀρχαίοις αἱρετικοῖς ἐκείνοις οὐδέσιν ἐπῆλθεν εἰπεῖν . Εἰ γὰρ ἡ ἀεὶ οὖσα θεότης , καθ´ ἤν ἐστι Θεῦς ὁ Θεὸς , οὐκ ἔστιν ἀεὶ , ὁ Θεὸς ὁ ἀεὶ ὡν , οὐκ ἔστιν ἀεὶ Θεὸς κατὰ σέ . Καὶ τὸ ἑξῆς αὐτὸς , φιλόσοφε , σύναγε · τὸ ἀεὶ ὓν οὐκ ἔστιν ἀεὶ , καὶ ὁ Θεὸς οὐκ ἕστι Θεός · ἢ καὶ οὔτως · Ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα Τὸ ἅγιον τῇ μιᾷ φυσικῇ ἐνεργείᾳ εἶς κατὰ τοὺς θεολόγους Θεός . Ἡ δὲ ἐνέργεια αὕτη κτιστὴ κατὰ σέ , τῆ μιᾷ ἄρα καὶ κτιστῇ ταύτῃ κατὰ οὲ ἑνεργείᾳ εἰσς Θεὸς κτιστὸς Θεός . Ἡ πάλιν οὕτως · Εἰ τὰ πολλὰ καὶ κτιστὰ κατὰ σὲ ὁ Θεὸς , τοῦτο καὶ γὰρ αὐτὸς τὰς τοῦ Θεοῦ φυσικὰς ἐνεργείας λέγεις , ἑν αἷς καὶ τὴν σὴν δήπου θεότητα , τὸ ἓν καὶ ἄκτιστον οὐ Θεὸς ἐξ ἀναγκαίου . Εἰ δὲ τὸ ἓν καὶ ἄκτιστον οὐ Θεὸς κατὰ σὲ , κυρίως τὸ ὃν πάλιν οὐκ ὃν , καὶ ὁ Θεὸς οὐ Θεὸς κατὰ σέ . Οὕτω διὰ πάντων οὐ δυσσεβής μόνον , ἀλλὰ καὶ ἀσεβὴς καὶ ἄθεος ὢν ἐξηλέγχθης , καὶ τὴν διθεῖαν τε καὶ πολυθεῖαν , μᾶλλον δὲ καὶ τὴν ἀθεῖαν αὐτὴν ἀκριβῶς κατὰ τοὺς ἐμοὺς φιλοσόφους τε καὶ θεολόγους ἐκφυγεῖν οὐ δυνήσῃ , φιλόσοφε , ἕως ἂν καὶ κτιστὴν ἑπεισάγῃς , καὶ ἀλλόκοτόν τινα καὶ τερατώδη θεότητα , καὶ εἰς κτίσμα κατασπᾷς τὰ τοῦ Θεοῦ φυσικά , Ἀλλ´ ἐγὼ , φησίν ὁ φιλόσοφος , τὴν διθεῖαν ἐκφεύγων μάλιστα , καὶ τὴν πολυαρχίαν τε καὶ ἀθεΐαν ὑφορώμενος , τάς τε παρ´ ὑμῶν λεγομένας ἐνεργείας , καὶ τὴν θεότητα , εἰ μὴ τὴν οὐσίαν σημαίνοι τοῦ Θεοῦ , κτιστὰς εἶπον , ἓν μόνον εἰδὼς ἄκτιστον αὐτὴν τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ , τὰ δὲ περὶ τὴν οὐσίαν πάντα κτιστά . Κἀγὼ τοῦτ´ αὐτὸ καὶ οὐκ ἄλλο γε εἶναί φημι , τὸ διθεῖτην σε καὶ πολύθεον , καὶ ἄθεον ἐργασάμενον , ὅτι τὰ μὲν οὐσιώδη τοῦ Θεοῦ πάντα , καὶ δὴ καὶ τὴν φυσικῶς αὐτῷ προσοῦσαν ἀρνῆ θεότητα , κτιστὴν δ´ αὐτὸς ἀντεισάγεις θεότητα , οὐκ οἰδα τίνος Θεοῦ καὶ πόθεν ἥκουσαν . ὥστε εἰ μὲν καὶ κτιστὴν ἔχοι θεότητα κατὰ σὲ ἡ τοῦ Θεοῦ θεότης ἤτοι ἡ φύσις , οὐδὲν ἐμποδὼν εἶναι πρὸς τὸ μίαν εἶναι θεότητα · εἰ δὲ θεατικὴν καὶ προνοητικὴν ἔχοι δύναμιν ὁ Θεὸς , ἥτοι θεότητα ἄκτιστον καὶ συναῖδιον , καὶ ἀχώριστον τῆς οὐσίας αὐτοῦ , καθ´ ἢν καὶ Θεὸς ἔστι τε καὶ λέγεται , δηλονότι κατὰ τοὺς θεολόγους , καὶ τἄλλα τὰ προσόντα αὐτῷ φυσικῶς , τοῦτ αὐτὸ τὴν πολυθεΐαν τε καὶ πολοαρχίαν εἶναι κατὰ σέ . Κτὶ τίς ἂν ἀξίως καταγελάσαι τῆς ἀνοίας καὶ ἀπονοίας ἅμα , καὶ δὴ καὶ τῆς ἀμαθίας τῆς σῆς , εἰ μὲν κτιστὴ θεότης πρόσεστι τῷ Θεῷ , λέγοντος , μίαν εἶναι θεότητα τὸ ἄκτιστον καὶ τὸ κτιστὸν , εἰ δὲ φυσικὴν ἔχει καὶ οὐσιώδη δύναμιν , ἧς ἄνευ οὐδὲ Θεὸς εἶναι , μᾶλλον δὲ οὐδὲ εἶναι δύναται τοπαράπαν κατ´ αὐτούς τε τούτους τοὺς θεολόγους , καὶ δὴ καὶ τὸν φυσικὸν καὶ ἀληθῆ λόγον , διθεῖαν τε καὶ πολυθεῖαν ἐντεῦθεν εἰσάγεσθαι ; Καίτοι γε καὶ πολλάκις ἤδη παρ´ ἡμῶν τε καὶ τῶν ἱερῶν ἡμῶν διδασκάλων , οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ πρὸς αὐτῶν τῶν ἡγίων ἔχεις ἀκούσας , καὶ αὐτὸς δ´ ὁ συνοδικὸς τόμος διαῤόήδην ἀνακηρυχθέν τε καὶ βεβαιωθὲν δείκννσι τὸ μηδαμῶς δύρ θεότητας , ἢ πολλὰς νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι , μηδὲ γὰρ εἰρῆσθαί φησι τοῦτο τοῖς θεολόγοις , οὐσίας μέντοι θείας καὶ ἐνεργείας θείας διαφοράν καὶ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι διαῤῥήδην ἀνακηρυττομένου τοῦ τοιούτου δόγματος ὑπό τε τῶν θεολόγων , καὶ δὴ καὶ τῶν λογίων αὐτῶν , καὶ πρὸς τούτοις , ὅτι καὶ θεότης ἡ θεία ἐνέργεια , ἢ ἡ τοῦ Θεοῦ θεότης ἐνέργεια , οὐδὲ γὰρ οὐδὲν οὐδαμῶς οὐδὲ περὶ τούτου διαφερόμεθα , ὑπὲρ οὗ καὶ τοῖς κοινοῖς διδασκάλοις τῆς Ἐκκλησίας ὁ λόνος νυνί Εἰ δὲ καὶ ὁ λόγος αὐτῶν τε καὶ ἡμῶν παραλυκεῖ τὴν ἀλήθειαν , εἰ θεότης κατ´ αἰτίαν ἡ ὑπερώνυμός τε καὶ ἀνώνμος τοῦ Θεοῦ λεγομένη οὐσία τὴν κατὸ φύσιν δύναμιν καὶ ἐνέργειαν ἑαυτῆς , φημὶ δὴ τὴν θεατικὴν καὶ προνοητικὴν καὶ θεοποιὸν ἐνέργειαν , θεότητα καθ´ ὕπαρξιν ἔχοι καλουμένην , καὶ οὖτω γὰρ μία , καὶ οὐ δύο καὶ πολλαὶ ἡ θεότης ἐστὶ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοὺ ἁγίου Πνεύματος , ἐπειδή καὶ τοῦ αὐτοῦ καὶ ἑνῥς ἐστι Θεοῦ , καὶ ἡ φύσις μαὶ ἡ φυσικὴ καὶ ἀχώριστος δύναμι · καὶ ἐνέργεια καὶ θεότης , καὶ εἶς Θεὸς τοῦτο κἀκεῖνο καὶ οὐσία τοῦ Θεοῦ μία καὶ ἀδιαίρετος μετὰ τῶν οὐσιωδῶς προσόντων αὐτῇ , τρισυπόστατος , ἐνεργὸς , θελητικὴ , παντοδύναμος . Ἥ καὶ τὸ τρισυπόστατον αὐτὸς ἀρνήσῃ τῆς θεότητος , ἵνα μὴ τρεῖς εἰσαγάγῃς θεούς · ἐπειδὴ καὶ Θεὸς ἕκαστον τῶν θεαρχικῶν προσώπων , καθ´ ἑαυτὸ θεωρούμενον . Ἀλλ´ οὐ καταδέξῃ τὸν λόγον , ἐπειδὴ ταῖς μὲν ὑποστάσεσι τρία τὸν Θεὸν ἴαμεν , τῇ δὲ οὐσίᾳ καὶ τῇ δυνάμει καὶ τῷ τῆς θεότητος λόγῳ ἔν . Πῶς οὖν ἐνταῦθα μὲν ὅπου καὶ πρόσπα τυγχάνει καὶ καθ´ ἑαυτὰ ὑφεστῶτα , οὐ τρεῖς ἀναγκάζῃ νοεῖν θεοὺς , καίτοι γε καὶ καθ´ ἑαυτὸ Θεὸν ἕκαστον ὃν , ὅπερ ἔφην , ἀλλὰ Θεὸν ἕνα τὰ τρία καὶ νοεῖς καὶ λέγεις · ἐκεῖ δὲ καὶ ταῦτα τῶν φυσικῶν τού Θεοῦ μηδαμῶς καθ´ ἑαυτὰ ὑφεστώτων , ἀλλ´ ἐν τῇ πηγαζούσῃ θεωρουμένων ἀδιαιρέτως οὐσίᾳ , οὐχ ἕνα νοεῖς καὶ λέγεις Θεὸν τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ μετὰ τῶν προσόντων αὐτῇ φυσικῶς , καὶ θείων Γραφῶν μάλιστα καὶ συνόδων καὶ θεολόγων ὁμοῦ πάντων ἀνακηρυττόντων ταυτὶ , καὶ σύν γε τῷ ἡνωμένῳ τῆς θεολογίας καὶ τὸ διακεκριμένον ἄριστα διδασκόντων , οὐ μόνον ἐπὶ τῆς οὐσίας φημὶ καὶ τῶν τριῶν ταύτης προσκυνητῶν προσώπων , ἀλλὰ κἀπὶ τῆς αὐτῆς αὐθις οὐσίας καὶ τῶν φυσικῶν ταύτης ἰδιωμάτων τε καὶ ἐνεργειῶν , ὧν δηλαδὴ μίαν καὶ τὴν θεότητά φασιν ; Ὅτου δὲ χάριν ἀγαθότητας μὲν πολλὰς , καὶ σοφίας , καὶ ζωὰς , καὶ ὄντα . καὶ φῶτα φυσικὰ τὸν Θεὸν
Lemmas: ἑός ἀκριβῶς ἐν ὁ εἷς ὁ τρεῖς θεότης . ὡς ἐντεῦθεν νάω θεός εὐσεβής ἐν τρεῖς πρόσωπον γνωρίζω , ὁμοούσιος , ὁμοδύναμος , παντοδύναμος , εἷς ἔχω ὁ φυσικός ἐνέργεια καί θεότης , καί διά οὗτος καί θεός εἷς ὁ τρεῖς , ὁ παράδοξος , φύω , ἐπεί εἷς ὁ τρεῖς ὥσπερ ὁ φύσις , οὗτος δή καί ὁ θεότης κατ´ αὐτός δή οὗτος ὁ θεολόγος . σύ δδʹ ὁ μετά Βαρλαάμ τε καί Ἀκίνδυνος , μᾶλλον δέ καί σύν ἐκεῖνος κακῶς ἐπεισκωμάζω αὖθις ὁ Χριστός ἐκκλησία , τίς καί πρός οὗτος λέγω , εἶπον . ἰδέ γάρ αὐτός ἐξελέγχω ὁ εἷς ὁ Τριάς θεότης κτίστης εἰμί δοξάζω τε καί διδάσκω , καθ´ ὅς ὁ θεός εἰμί καί λέγω , ὅσπερ οὐδέ ὁ ἀρχαῖος αἱρετικός ἐκεῖνος οὐδείς ἐπέρχομαι εἶπον . εἰμί γάρ ὁ ἀεί εἰμί θεότης , καθ´ ἐάν εἰμί Θεῦς ὁ θεός , οὐ εἰμί ἀεί , ὁ θεός ὁ ἀεί ὡς , οὐ εἰμί ἀεί θεός κατά σός . καί ὁ ἑξῆς αὐτός , φιλόσοφος , συνάγω · ὁ ἀεί ὗς οὐ εἰμί ἀεί , καί ὁ θεός οὐ εἰμί Θεός · ἢ καί οὔτως · ὁ πατήρ καί ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ὁ εἷς φυσικός ἐνέργεια εἰμί κατά ὁ θεολόγος Θεός . ὁ δέ ἐνέργεια οὗτος κτιστός κατά σός , τῆ εἷς ἄρα καί κτιστός οὗτος κατά οεʹ ἐνέργεια εἰμί θεός Κτιστὸς Θεός . ὁ πάλιν οὕτως · εἰμί ὁ πολύς καί κτιστός κατά σύ ὁ θεός , οὗτος καί γάρ αὐτός ὁ ὁ Θεός φυσικός ἐνέργεια λέγω , ἑν ὅς καί ὁ σός δήπου θεότης , ὁ εἷς καί ἄκτιστον οὖον θεός ἐκ ἀναγκαῖος . εἰμί δέ ὁ εἷς καί ἄκτιστον οὖον θεός κατά σύ , κύριος ὁ ὅς πάλιν οὐ ὅς , καί ὁ θεός οὖον θεός κατά σός . οὕτως διά πᾶς οὖον δυσσεβής μόνος , ἀλλά καί ἀσεβής καί ἄθεος εἰμί ἐξελέγχω , καί ὁ διθεΐα τε καί πολυθεΐα , μᾶλλον δέ καί ὁ ἀθεΐα αὐτός ἀκριβῶς κατά ὁ ἐμός φιλόσοφος τε καί θεολόγος ἐκφεύγω οὖον δύναμαι , φιλόσοφος , ἠώς εἄν καί κτίστης ἐπεισάγω , καί ἀλλόκοτος τις καί τερατώδης θεότης , καί εἰς κτίσμα κατασπάω ὁ ὁ Θεός φυσικός , Ἀλ ἐγώ , φημί ὁ φιλόσοφος , ὁ διθεΐα ἐκφεύγω μάλιστα , καί ὁ πολυαρχία τε καί ἀθεΐα ὑφοράω , ὁ τε παρ´ σύ λέγω ἐνέργεια , καί ὁ θεότης , εἰμί μή ὁ οὐσία σημαίνω ὁ Θεός , κτίστης εἶπον , εἷς μόνος εἰδοί ἄκτιστον αὐτός ὁ οὐσία ὁ Θεός , ὁ δέ περί ὁ οὐσία πᾶς κτίστης . ἀγός τοῦτος αὐτός καί οὐ ἄλλος γε εἰμί φημί , ὁ διθεΐτης σύ καί πολύθεος , καί ἄθεος ἐργάζομαι , ὅτι ὁ μέν οὐσιώδης ὁ Θεός πᾶς , καί δή καί ὁ φυσικός αὐτός πρόσειμι ἀρνέομαι θεότης , κτίστης δδʹ αὐτός ἀντεισάγω θεότης , οὐ οἰδα τίς Θεός καί πόθεν ἥκω . ὥστε εἰμί μέν καί κτίστης ἔχω θεότης κατά σύ ὁ ὁ Θεός θεότης ἤτοι ὁ φύσις , οὐδείς ἐμποδών εἰμί πρός ὁ εἷς εἰμί θεότης · εἰμί δέ θεατικός καί προνοητικός ἔχω δύναμις ὁ θεός , ἤτοι θεότης ἄκτιστον καί συναδικέω , καί ἀχώριστος ὁ οὐσία αὐτός , καθ´ εἄν καί θεός εἰμί τε καί λέγω , δηλονότι κατά ὁ θεολόγος , καί ἄλλος ὁ πρόσειμι αὐτός φυσικός , οὗτος αὐτός ὁ πολυθεία τε καί πολοαρχιας εἰμί κατά σός . Κτίς τίς εἄν ἀξίως καταγελάω ὁ ἄνοια καί ἀπόνοια ἅμα , καί δή καί ὁ ἀμαθία ὁ σός , εἰμί μέν κτιστός θεότης πρόσειμι ὁ Θεός , λέγω , εἷς εἰμί θεότης ὁ ἄκτιστον καί ὁ κτιστός , εἰμί δέ φυσικός ἔχω καί οὐσιώδης δύναμις , ὅς ἄνευ οὐδέ θεός εἰμί , μᾶλλον δέ οὐδέ εἰμί δύναμαι τοπάλαι κατ´ αὐτός τε οὗτος ὁ θεολόγος , καί δή καί ὁ φυσικός καί ἀληθής λόγος , διθεΐα τε καί πολυθεΐα ἐντεῦθεν εἰσάγω ; καίτοι γε καί πολλάκις ἤδη παρ´ ἐγώ τε καί ὁ ἱερός ἐγώ διδάσκαλος , οὖον μήv ἀλλά καί πρός αὐτός ὁ Ἡγίων ἔχω ἀκούω , καί αὐτός δδʹ ὁ συνοδικός τόμος διαῤόήδην ἀνακηρύσσω τε καί βεβαιόω δείκννσι ὁ μηδαμῶς Δυρ θεότης , ἢ πολύς νοέω καί λέγω , μηδέ γάρ λέγω φημί οὗτος ὁ θεολόγος , οὐσία μέντοι θεῖος καί ἐνέργεια θεῖος διαφορά καί νοέω καί λέγω διαρρήδην ἀνακηρύσσω ὁ τοιοῦτος δόγμα ὑπό τε ὁ θεολόγος , καί δή καί ὁ λόγιος αὐτός , καί πρός οὗτος , ὅτι καί θεότης ὁ θεῖος ἐνέργεια , ἢ ὁ ὁ Θεός θεότης ἐνέργεια , οὐδέ γάρ οὐδείς οὐδαμῶς οὐδέ περί οὗτος διαφέρω , ὑπέρ ὅς καί ὁ κοινός διδάσκαλος ὁ ἐκκλησία ὁ λόνος νυνί εἰμί δέ καί ὁ λόγος αὐτός τε καί ἐγώ παραλύω ὁ ἀλήθεια , εἰμί θεότης κατ´ αἴτιος ὁ υπερώνυμος τε καί ἄνωμος ὁ Θεός λέγω οὐσία ὁ Κάτο φύσις δύναμις καί ἐνέργεια ἑαυτοῦ , φημί δή ὁ θεατικός καί προνοητικός καί θεοποιός ἐνέργεια , θεότης καθ´ ὕπαρξις ἔχω καλέω , καί οὗτος γάρ εἷς , καί οὖον δύο καί πολύς ὁ θεότης εἰμί ὁ πατήρ καί ὁ υἱός καί ὅς ἅγιος πνεῦμα , ἐπειδή καί ὁ αὐτός καί ῥαίνω εἰμί Θεός , καί ὁ φύσις μής ὁ φυσικός καί ἀχώριστος δύναμις · καί ἐνέργεια καί θεότης , καί εἰμί θεός οὗτος ἐκεῖνος καί οὐσία ὁ Θεός εἷς καί ἀδιαίρετος μετά ὁ οὐσιωδῶς πρόσειμι αὐτός , τρισυπόστατος , ἐνεργός , θελητικός , παντοδύναμος . ὅς καί ὁ τρισυπόστατος αὐτός ἀρνέομαι ὁ θεότης , ἵνα μή τρεῖς εἰσάγω θεός · ἐπεί καί θεός ἕκαστος ὁ θεαρχικός πρόσωπον , καθ´ ἑαυτοῦ θεωρέω . Ἀλ οὖον καταδέχομαι ὁ λόγος , ἐπεί ὁ μέν ὑπόστασις τρεῖς ὁ θεός Ἴαμος , ὁ δέ οὐσία καί ὁ δύναμις καί ὁ ὁ θεότης λόγος ἐν . Πῶς οὖν ἐνταῦθα μέν ὅπου καί προσπάω τυγχάνω καί καθ´ ἑαυτοῦ ὑφίστημι , οὖον τρεῖς ἀναγκάζω νοέω θεός , καίτοι γε καί καθ´ ἑαυτοῦ θεός ἕκαστος ὅς , ὅσπερ φημί , ἀλλά θεός εἷς ὁ τρεῖς καί νοέω καί λέγω · ἐκεῖ δέ καί οὗτος ὁ φυσικός ὅς Θεός μηδαμῶς καθ´ ἑαυτοῦ ὑφίστημι , ἀλ ἐν ὁ πηγάζω θεωρέω ἀδιαιρέτως οὐσία , οὐ εἷς νοέω καί λέγω θεός ὁ οὐσία ὁ Θεός μετά ὁ πρόσειμι αὐτός φυσικός , καί θεῖον Γραφής μάλιστα καί σύνοδος καί θεολόγος ὁμοῦ πᾶς ἀνακηρύσσω οὗτος , καί σῦς γε ὁ ἑνόω ὁ θεολογία καί ὁ διακρίνω ἀγαθός διδάσκω , οὖον μόνος ἐπί ὁ οὐσία φημί καί ὁ τρεῖς οὗτος προσκυνητής πρόσωπον , ἀλλά ἐπί ὁ αὐτός αὖθις οὐσία καί ὁ φυσικός οὗτος ἰδίωμα τε καί ἐνέργεια , ὅς δηλαδή εἷς καί ὁ θεότης φημί ; ὅστις δέ χάρις αγαθότητα μέν πολύς , καί σοφία , καί ζωός , καί εἰμί . καί φάος φυσικός ὁ θεός