cogPG.PG151 429
τε καὶ θέλησιν τὸν ἔνα τρισυπόστατόν τε κ παντοδύναμον Θεὸν ἀφαιρεῖσθαι πειρᾶται ὅσον τὺ ἐπ´ αὐτῷ , ἀλλὰ καὶ μὴ ὄντα τὸν ὄντα θεῖν , καὶ τῶν ὄντων ἀπάντων ποιητήν τε καὶ Κύριον , δι´ ὧν δογματίζει κακῶς , σπεύδει κατασκευάζειν κατὰ τὴν ἱερὰν τῶν Πατέρων θεολογίαν . Φησὶ γὰρ δ θεῖος καὶ σοφώτατος Μάξιμος · Τοῦ φυσικοῦ θελήματος καὶ τῆς οὐσιώδους ἐνεργείας ἀναιρούμενος οὔτε Θεὸς ἔσται , οὔτε ἄνθρωπος · ἀμήχανον γὰρ οὐσίαν ἄμοιρον εἶναι φυσικῆς ἐνεργείας , ἧς μόνης ἐστέρηται τὸ μὴ ὄν . Καὶ πάλιν ὁ αὐτός · Εἰ οὐσιωδῶς πρόσεστι τῷ Θεῷ ἡ φυσικὴ ἐνέργεια , τὰ Εὲ οὐσιωδῶς προσόντα , καὶ ἀναφαίρετα , ἀνάγκη αὐτοὺς ἢ τῆς αὐτῆς τῷ Πατρὶ καὶ μετὰ σάρκωσιν ἐνεργείας αὐτὸν οὐ λέγοντας , μηδὲ τῆς αὐτῆς αὐτῶ λέγειν οὐσίας εἶναι · ἔνθα γὰρ ἡ κατὰ φύσιν ἐνέργεια οὐκ ἔστιν , σὐδὲ ἡ φύσις ἔσται ποτ´ ἄν · ἢ τῆς αὐτῆς αὐτῷ λέγοντας αὐτὸν οὐσίας , καὶ τῆς αὐτῆς λέγειν ἐνεργείας · ἔνθα γὰρ ἡ φύσις , ἐκεῖ καὶ ἡ κοινὴ κατ´ αὐτὴν ἀπαραλείπτως ἔσται ἐνέργεια . Ἡ δὲ ἐκ Δαμασκοῦ μελιχρὰ τῷ ὄντι καὶ φιλόσοφος γλῶττα , Ἰωάννης ὁ θεῖός φημι , μετά γε τοῦ αὐτοῦ θείου Μαξίμου καὶ αὖθις , Δεῖ , φησί , πάντως κἀτάλληλα ταῖς φύσεσιν εἰναι τὰ φυσικά · ἀδύνατον γὰρ ἐλλειποῦς φύσεως ὕπαρξιν εἶναι . Ἡ δὲ κατὰ φύσιν ἐνέργεια οὐ τῶν ἐκτὸς ὑπάργει . Καὶ δῆλον , Κὅτι οὔτε εἶναι οὔτε γινώσκεσθαι τὴν φύσιν δυνατὸν ἐνεργείας δίχα . Δι´ ὧν γὰρ ἐνεργεῖ ἕκαστον τὴν οἱκείαν φύσιν πιστοῦται , ὅπερ ἑστὶ μὴ τρεπόμενον . Ἀλλ´ ὁ φιλόσοφος , ταῦτά τε καὶ τὰ ξυγγενῆ καὶ ποροσόμοια τούτοις μηδὲ εἰς νοῦν τὸ παράπαν βαλλόμενος , καὶ ὃν προσεχῶς νῦν ἀνέγνω σεπτὸν τῆς συνόδου τόμον ἀγνοεῖν προσποιεῖται καθάπαξ , μήτε τῶν περὶ διαφορᾶς θείας οὐσίας καὶ ἐνεργείας λόγων αὐτοῦ μάρτυρας οὐστινασοῦν τῶν ἁγίων προενεγκεῖν αὐτὸν λέγων , ἀλλ´ ἐπαγγέλλεσθαι μὲν καὶ μάλα πλείστους παράγειν , παράγειν δὲ , ὡς ἐκεῖνός φησιν , οὐδὲν μᾶλλον , καὶ ἀσαφῆ καὶ σκοτεινά τινα , καὶ τῆς δεούσης ἄνευ ἐξεργασίας , καὶ κατασκευῆς , παρατρέχειν ἐκεῖνα πάντα , ἅ τις οὐκ ἄν αὐτοῦ καταγελάσαι δικαίως , τὴν θεολογίαν ἐκείνην τὴν πολλὴν καὶ μεγάλην διεξιὼν τῶν Πατέρων , ἧς τὸ πλεῖστον ἡμεῖς ἀπολαβόντες τοῦ θείου τόμου , διεξοδικώτερον ἐν τῶ δευτέρῳ κατεστρώσαμεν λόγῳ , καὶ τὴν προσήκουσαν ἐξεργασίαν καὶ τὴν κατασκευὴν τῶν θεολογικῶν λόγων , εἰ καὶ μὴ πᾶσαν μεθ´ ἑαυτῆς κεατημένην . ΚΕἰ δέ γε τοῖς εἰρημένοις ἐκείνοις ὁ καινὸς οὑτοσὶ δογματιστὴς καὶ παράλογος θεολόγος οὐκ ἀρκεῖται , ἀλλ´ ἡμεῖς καὶ τὰ πλείω προσθήσομεν τοῖς τότε ῥηθεῖσι , καὶ δείξομεν ἔκ τε τῶν θείων Γραφῶν , καὶ δὴ καὶ τῶν θεολόγων Πατέρων τὸν παντελῆ τῆς θείας διακρίσευς καὶ ἑνώσεως λόγον , μόνον εἰ μὴ καὶ αὖθις ἐθέλοι βύειν ὡσαύτως τὰ ὧτα , καὶ μάτην κατὰ τῆς ἀληθείας ἀφιέναι τὰ βέλη τοῦ ψεύδους καὶ τῆς συκοφαντίας . Ἀλλὰ τὸ μὲν μετ´ ὀλίγον · τὸ δὰ νῦν εἶναι τέως ἴδωμεν τίνα τὰ κατὰ τῶν θεολόγων ἐγκλήματα , καὶ τοῦ σεπτοῦ τόμου , ἐν οἷς « τὴν καβ´ ἡμῶν ὄβριν καὶ τὴν συκοφαντίαν πανηγυρίζει χορεύων συνήθως . Τὸ αἴτιον , φησί , καὶ αἰτιατὸν τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υiὸν δηλοῦντα μόνον , καὶ ὑποστατικὰ ἰδιώῶμ τα πεφυκότα , καὶ κατὰ τοῦτον τὸν λόγον , καὶ τοῦ πυρὸς , καὶ τοῦ ἐξ αὐτοῦ φωτὸς εἰς παράδειγμα παρὰ των θεολόγων Πατέρων εἰλημμένου , τῇ οὐσίᾳ καὶ τῆ ἐξ αὐτῆς ἐνεργείᾳ δίδωσι φέρων ὁ τόμος . Κἀντεῦθεν κατασκευάζει Πατέρα μὲν τὸν τρισυπόσεατον Θεὸν , Υἰν δὲ τὴν αὐτοῦ φυσικὴν ἐνέργειαν . ὅθεν δὴ καὶ αἱ τέσσαρες ἀντὶ τῶν τριῶν ὑποστάσεις , καὶ ὁ σύνθετος καὶ τερατώδης τοῦ φιλοσόφου Θεὸς , καὶ Υἱὸς , ὡς αὐτάς φησι , καὶ ὁ τῶν βλασφημιῶν κολοφών , Εἰπὲ τοιγαροῦν , ὧ ἑταῖρε , καὶ εἰ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ τὸ αἴτιον καὶ τὸ αἰτιατὸν οὕτως ἐστὶν ὑποστατικὸν , ὡς αὐτὸς φὴς , ἰδίωμα , ὡς μηδενί τινι τῶν πάντων τῆς σχέσεως καὶ τοῦ προσρήματος τοῦδε προσήκειν , τί περὶ τοῦ ἁγίου διδάσκεις Πνεύματο , τί δὲ περὶ πῆς ἀοράτου καὶ ὁρατῆς ἁπάσης ὁμῶ κτίσεως , τοῦ μὲν ἐκπορευτῶς ὡς ὁμφουσίου καὶ συμφυοῦς ἐκ τοῦ Πατρὸς ὄντος , τῆς δὲ κτίσεως δημιουργικῶς ἐκ τοῦ τρισυποστάτου τε καὶ παντοδυνάμου Θεοῦ ; Ἢ χὰρ υἱοὶ καὶ ταῦτα θεοὺς , κατὰ τὴν μετέωρον σὴν θεολογίαν , καὶ ἂπλεσας ἃς πατεσκεύασας φθάσας τέσσαρας ὑποστάσεις , ἢ καὶ τὸ Πνεῦμα αὐνθετον ἐξ Υἱοῦ σοι καὶ Πνεύματος , καὶ τῶν ἄλλιων , ὧν ἐκεῖ κακῶς τερατεύῃ , ἢ οὐδὲ αἴτιος ὁ Θεὸς τούτων , οὐδὲ ὡς ἐξ αἰτίου τοῦ Θαοῦ ταῦτα , ἐπειδὴ Πατρός τε καὶ Υἱοῦ μόνου τὸ αἰτιατὸν καὶ τὸ αἴτιον , ὡς αὐτὸς δογματίζεις . Ἄλλως τε καὶ Βασίλειος καὶ Ἀθανάσιος ὑπὸ μέμψιν ἂν εἶεν δικαία κατὰ τὸν σὸν λόγον , οἱ πρῶτοι τὸ πῦρ καὶ τὸ ἐἄ αὐτοῦ φῶς , καὶ ὅσα γε παραπλήσια τουτοις , τὰ μὲι αἴτια , τὰ δὲ αὐτιατὰ προσειπόντες , σὐχ ὁ τόμος ὃγ τῷ παρ´ ἐκείνων προτεθέντι χρησάμενος παραδείγματι . Ἀλλ´ οὔτε Ἀθανάσιος καὶ Βασίλειος ἐν αἰτίαις ἄν ποτε γένοιντο , καὶ ταῦτ´ ἐπὶ τοῖς τοιούτοις , ἕος ἂν ὧσι δηλαδὴ καὶ διδασκάλων ἄκροι καὶ θεολόγων , καὶ μεγάλοι διὰ ταῦτα παρὰ πάσῃ τῇ Χριστοῦ Ἐκκλησία , καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον οὐδεὶς ἄν εἴποι ποτὲ τῶν εἰς εὐσεβεῖς τελεῖν ἐλομένων , μὴ ὡς ἐξ αἰτίας τῆς πατρικῆς ὑποστάσεως αἰτιατὸν καὶ ὁμοούσιον εἴναι , οὔτε μὴν τὸν τρισυπόστατον Θεὸν μὴ αἴτιον ὡς δημιουργὸν εἶναι τῶν ἱδίων κττσμάτων Ἀλλὰ σὸ μᾶλλον ἀν εἴης πάντ ἐκεῖνα τῇ ἀλη . θείᾳ ὑπεύθυνος , καὶ ἡ σὴ κενὴ φιλοσοφία τε καὶ θεολογία τῆ γεννήσει μόνῃ τὸ αίτιατὸν διδοὺς καὶ τὸ αἴτιον , καὶ τοῖς μερικοῖς ἀναιρῶν τὰ καθόλου , καὶ τὴν τῶν πραγμάτων ὁμοῦ καὶ τῶν λόγων τάξιν συγχέων . Οόδὲ γὰρ ἁπλῶς ὀ γεννῶν αἵτιον , ὧ φιλόσοφε , οὐδὲ ὁ γεννώμενος ἁπλῶς αἰτιατὸς , ἀλλ´ ὤσπερ ἐκεῖνος αἴτιος ὡδί , οὕτω καὶ οὖτος ὡδὶ αἰτια τός · ἐπεὶ καὶ τὸ Πνεῦμα αἰτιατὸν ὡδὶ , καὶ τα κτίσματα , καθὰ ὃὴ καὶ φθάσαντες ἔφημεν . Καὶ κ θʹ μὲν αἴτιον καὶ αἰτιατὰ , οὐδὲ μία τούτοις ἡ διαφορά · καθὸ δὲ τὸ μὲν ὡδὶ αἴτιον , τὰ δὲ ὡδὶ αἱτ ἀτὰ , κατὰ τοῦτο καὶ ἡ διαφορά · ὅτι ὁ μὲν γεννητῶν
Lemmas: τε καί θέλησις ὁ νάω τρισυπόστατος τε Κ παντοδύναμος θεός ἀφαιρέω πειράω ὅσος σύ ἐπι αὐτός , ἀλλά καί μή εἰμί ὁ εἰμί θέω , καί ὁ εἰμί ἀπαντάω ποιητής τε καί κύριος , δις ὅς δογματίζω κακῶς , σπεύδω κατασκευάζω κατά ὁ ἱερά ὁ Πατέρων θεολογία . φημί γάρ δ θεῖος καί σοφός Μάξιμος · ὁ φυσικός θέλημα καί ὁ οὐσιώδης ἐνέργεια ἀναιρέω οὔτε θεός εἰμί , οὔτε ἄνθρωπος · ἀμήχανος γάρ οὐσία ἄμοιρος εἰμί φυσικός ἐνέργεια , ὅς μόνος στερέω ὁ μή εἰμί . καί πάλιν ὁ αὐτός · εἰμί οὐσιωδῶς πρόσειμι ὁ Θεός ὁ φυσικός ἐνέργεια , ὁ ἐγώ οὐσιωδῶς πρόσειμι , καί ἀναφαίρετος , ἀνάγκη αὐτός ἢ ὁ αὐτός ὁ πατήρ καί μετά σάρκωσις ἐνέργεια αὐτός οὖον λέγω , μηδέ ὁ αὐτός αὐτός λέγω οὐσία εἰμί · ἔνθα γάρ ὁ κατά φύσις ἐνέργεια οὐ εἰμί , σῦς ὁ φύσις εἰμί ποτ ἄν · ἢ ὁ αὐτός αὐτός λέγω αὐτός οὐσία , καί ὁ αὐτός λέγω ἐνέργεια · ἔνθα γάρ ὁ φύσις , ἐκεῖ καί ὁ κοινός κατ´ αὐτός ἀπαράλειπτος εἰμί ἐνέργεια . ὁ δέ ἐκ Δαμασκός μελιχρός ὁ εἰμί καί φιλόσοφος γλῶσσα , Ἰωάννης ὁ θεῖος1 φημί , μετά γε ὁ αὐτός θεῖον Μάξιμος καί αὖθις , Δεύς , φημί , πάντως κατάλληλος ὁ φύσις εἰναι ὁ φυσικός · ἀδύνατος γάρ ἐλλειπής φύσις ὕπαρξις εἰμί . ὁ δέ κατά φύσις ἐνέργεια οὖον ὁ ἐκτός ὑπαργέω . καί δῆλος , Κότι οὔτε εἰμί οὔτε γιγνώσκω ὁ φύσις δυνατός ἐνέργεια δίχα . Δις ὅς γάρ ἐνεργέω ἕκαστος ὁ οἰκεῖος φύσις πιστόω , ὅσπερ εἰμί μή τρέπω . Ἀλ ὁ φιλόσοφος , οὗτος τε καί ὁ συγγενής καί ποροσομοιον οὗτος μηδέ εἰς νόος ὁ παράπαν βάλλω , καί ὅς προσεχῶς νῦν ἀναγιγνώσκω σεπτός ὁ σύνοδος τόμος ἀγνοέω προσποιέω καθάπαξ , μήτε ὁ περί διαφορά θεῖος οὐσία καί ἐνέργεια λόγος αὐτός μάρτυς οὐστινασοῦν ὁ ἅγιος προφέρω αὐτός λέγω , ἀλ ἐπαγγέλλω μέν καί μάλα πλεῖστος παράγω , παράγω δέ , ὡς ἐκεῖνος φημί , οὐδείς μᾶλλον , καί ἀσαφής καί σκοτεινός τις , καί ὁ δήω ἄνευ ἐξεργασία , καί κατασκευή , παρατρέχω ἐκεῖνος πᾶς , ὅς τις οὐ ἄν αὐτός καταγελάω δικαίως , ὁ θεολογία ἐκεῖνος ὁ πολύς καί μέγας διέξειμι ὁ Πατέρων , ὅς ὁ πλεῖστος ἐγώ ἀπολαμβάνω ὁ θεῖον τόμος , διεξοδικός ἐν ὁ δύο καταστρώνω λόγος , καί ὁ προσήκω ἐξεργασία καί ὁ κατασκευή ὁ θεολογικός λόγος , εἰμί καί μή πᾶς μεθ´ ἑαυτοῦ κεατημένην . κεῖμαι δέ γε ὁ εἴρω ἐκεῖνος ὁ καινός οὗτος δογματιστής καί παράλογος θεολόγος οὐ ἀρκέω , ἀλ ἐγώ καί ὁ πλείων προστίθημι ὁ τότε εἴρω , καί δείκνυμι ἐκ τε ὁ θεῖον Γραφής , καί δή καί ὁ θεολόγος Πατέρων ὁ παντελής ὁ θεῖος διάκρισις καί ἕνωσις λόγος , μόνος εἰμί μή καί αὖθις ἐθέλω βύω ὡσαύτως ὁ ἄτη , καί μάτην κατά ὁ ἀλήθεια ἀφίημι ὁ βέλος ὁ ψεῦδος καί ὁ συκοφαντία . ἀλλά ὁ μέν μετέ ὀλίγος · ὁ δᾶ νῦν εἰμί τέως ὁράω τίς ὁ κατά ὁ θεολόγος ἔγκλημα , καί ὁ σεπτός τόμος , ἐν ὅς « ὁ καβ ἐγώ ὄβριν καί ὁ συκοφαντία πανηγυρίζω χορεύω συνήθης . ὁ αἴτιος , φημί , καί αἰτιατός ὁ πατήρ καί ὁ Ὕς δηλόω μόνος , καί υποστατικός ὁράω ὁ φύω , καί κατά οὗτος ὁ λόγος , καί ὁ πυρός , καί ὁ ἐκ αὐτός φάος εἰς παράδειγμα παρά ὁ θεολόγος Πατέρων λαμβάνω , ὁ οὐσία καί τῆ ἐκ αὐτός ἐνέργεια δίδωμι φέρω ὁ τόμος . ἐντεῦθεν κατασκευάζω πατήρ μέν ὁ τρισυπόσεατον θεός , ὗς δέ ὁ αὐτός φυσικός ἐνέργεια . ὅθεν δή καί ὁ τέσσαρες ἀντί ὁ τρεῖς ὑπόστασις , καί ὁ σύνθετος καί τερατώδης ὁ φιλόσοφος θεός , καί υἱός , ὡς αὐτός φημί , καί ὁ ὁ βλασφημία κολοφών , εἶπον τοιγάρ , ἵημι ἑταῖρος , καί εἰμί πατήρ καί υἱός ὁ αἴτιος καί ὁ αἰτιατός οὕτως εἰμί ὑποστατικός , ὡς αὐτός φημί , ἰδίωμα , ὡς μηδείς τις ὁ πᾶς ὁ σχέσις καί ὁ πρόσρημα ὅδε προσήκω , τίς περί ὁ ἅγιος διδάσκω Πνεῦμα , τίς δέ περί πῆς ἀόρατος καί ὁρατός ἅπας ὁμός κτίσις , ὁ μέν εκπορευος ὡς ομφουσιον καί συμφυής ἐκ ὁ πατήρ εἰμί , ὁ δέ κτίσις δημιουργικός ἐκ ὁ τρισυπόστατος τε καί παντοδύναμος Θεός ; ἤ χαρά υἱός καί οὗτος θεός , κατά ὁ μετέωρος σός θεολογία , καί ὁπλέω ὅς πατέω φθάνω τέσσαρες ὑπόστασις , ἢ καί ὁ πνεῦμα αὐνθετον ἐκ υἱός σύ καί πνεῦμα , καί ὁ Ἀλλίων , ὅς ἐκεῖ κακῶς τερατεύομαι , ἢ οὐδέ αἴτιος ὁ θεός οὗτος , οὐδέ ὡς ἐκ αἴτιος ὁ θάω οὗτος , ἐπεί πατήρ τε καί υἱός μόνος ὁ αἰτιατός καί ὁ αἴτιος , ὡς αὐτός δογματίζω . ἄλλος τε καί Βασίλειος καί Ἀθανάσιος ὑπό μέμψις εἄν ἄγω Δίκαιος κατά ὁ σός λόγος , ὁ πρῶτος ὁ πῦρ καί ὁ ἑός αὐτός φάος , καί ὅσος γε παραπλήσιος οὗτος , ὁ μέεῖς αἴτιος , ὁ δέ αυτιατη προσλέγω , σὐχ ὁ τόμος ὅσγε ὁ παρ´ ἐκεῖνος προτίθημι χράω παράδειγμα . Ἀλ οὔτε Ἀθανάσιος καί Βασίλειος ἐν αἴτιος ἄν ποτός γίγνομαι , καί ταῦ ἐπί ὁ τοιοῦτος , ἑός εἄν ἵημι δηλαδή καί διδάσκαλος ἄκρος καί θεολόγος , καί μέγας διά οὗτος παρά πᾶς ὁ Χριστός ἐκκλησία , καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος οὐδείς ἄν εἶπον ποτέ ὁ εἰς εὐσεβής τελέω αἱρέω , μή ὡς ἐκ αἴτιος ὁ πατρικός ὑπόστασις αἰτιατός καί ὁμοούσιος εἶμι , οὔτε μήv ὁ τρισυπόστατος θεός μή αἴτιος ὡς δημιουργός εἰμί ὁ ἴδιος κττσμάτων ἀλλά σός μᾶλλον εἰς εἰμί πᾶς ἐκεῖνος ὁ ἀλη . θεῖος ὑπεύθυνος , καί ὁ σός κενός φιλοσοφία τε καί θεολογία τῆ γεννάω μόνος ὁ αἰτιατός δίδωμι καί ὁ αἴτιος , καί ὁ μερικός ἀναιρέω ὁ καθόλου , καί ὁ ὁ πρᾶγμα ὁμοῦ καί ὁ λόγος τάξις συγχέω . ὅς γάρ ἁπλόος ὁ γεννάω αἴτιος , ἵημι φιλόσοφος , οὐδέ ὁ γεννάω ἁπλόος αἰτιατός , ἀλ ὤσπερ ἐκεῖνος αἴτιος ὧδε , οὗτος καί οὗτος ὡδί αἰτία ὅς · ἐπεί καί ὁ πνεῦμα αἰτιατός ὡδί , καί ὁ κτίσμα , καθά οηʹ καί φθάνω φημί . καί Κ ὁ μέν αἴτιος καί αἰτιατός , οὐδέ εἷς οὗτος ὁ διαφορά · καθό δέ ὁ μέν ὡδί αἴτιος , ὁ δέ ὡδί αἱτ ἁλί-ευμα , κατά οὗτος καί ὁ διαφορά · ὅτι ὁ μέν γεννητής