cogPG.PG151 339
καὶ μεγάλας πρὸς εὐδοκίμησιν ἀφορμὰς ἐκ τῆς πνευματικῆς ἀρχῆς ἐκείνης ἐσχηκὼς , καὶ τῆς τῶν λογικῶν ποιμνίων ἐπιμελείας ἐπὶ μακρὸν ἠδυνήθη χρόνον ἐγκαρτερῆσαι , καὶ τὴν διάζευξιν τῆς θρεψαμένης , καὶ τῆς πνευματικῆς ἡλικίας εἰς τέλειον μέτρον προαγαγούσης ἡσυχίας πράως ὑπενεγκεῖν · ἀλλ´ ἐπὶ νοῦν ἀεὶ στρέφων , καὶ τῷ ταύτης ἔρωτι τετοωμένος , καίτοι τίς οὕτως ὥσπερ ἐκεῖνος νοῦν ἀκίνητον ἔχειν καὶ Θεῷ προσηλωμένον ἐν μέσοις πλήθεσι στρεφόμενος ἠδυνήθη ; ταχέως τὰ δεσμὰ διαῤῥήξας , καὶ τὸ κατέχον ἐκ μέσου θέμενος πᾶν , ταῖς ἐκείνης αὖθις πτέρυξιν ὑπέθηκεν ἑαυτὸν , « Ἐν σκέπῃ τῶν πτερύγων σου σκεπάσεις με , » τὸ τοῦ Δαβὶδ ὑποψάλλων · καὶ τῇ Ἀθανασίου τοῦ θείου λαύρᾳ προσεχώρησεν αὖθις , ὅσον οἷόν τε ἦν τῶν ἀνθρώπων ἀναχωρῶν , καὶ ἑαυτῷ τε καὶ Θεῷ συγγινόμενος · οὐ γὰρ ὥσπερ πρότερον , ἔνδον τοῦ περιβόλου τὴν οἴκησιν ἔχειν ὑπέμεινε σὺν τοῖς ἄλλοις , ἀλλ´ ἔξω τειχῶν τὸν τῶν πολλῶν ἐκκλίνων θόρυβον ἦν . Τὸ μὲν δὴ μέχρι τούτων ἐκείνῳ τε ὁ τοῦ βίου δίαυλος ῥᾷον ἐχώρει καὶ κατὰ ῥοῦν , καὶ ἡμῖν ὁμαλῶς ὁ λόγος , ὀλίγα ἢ οὐδὲν δυσχεραίνων · τὸ δὲ ἐντεῦθεν τί τις ἂν χρήσαιτο ; ἢ ποτέραν ἀκινδύνως ἕλοιτο τῶν ὁδῶν ; Πάντα μὲν γὰρ τἀκείνου καταλέγειν σὺν ἀκριβείᾳ καὶ λόγους καὶ πράξεις καὶ τοὺς ὑπὲρ εὐσεβείας ἀγῶνάς τε καὶ κινδύνους μόνης ἦν τῆς ἐκείνου γλώττης καὶ διανοίας τοῖς οὕτω μεγάλοις ἔργοις πρὸς διήγησιν ἐξαρκούσης . Τούτων δ´ αὖθις ἐκλεξαμένους ὁλίγα , τῶν λοιπῶν καταψηφίσασθαι σιωπὴν , πρὸς τῷ ῥαθυμίας ἐγκλήματι σφᾶς ὑπάγειν , ἔτι καὶ τὰς φιλοθέους ζφμιώσομεν ἀκοὰς , μεγάλων οὕτω καὶ θαυμασίων διηγημάτων ἀποστεροῦντες · μέσην τοιγαροῦν χωροῦντες ἡμεῖς , Τνα μήτε τοῦ δέοντος ἀποπίπτωμεν , τοῦ ὑπὲρ δύναμιν ἐγχειροῦντες , μήτε ῥφθυμίαν κατακριθῶμεν , τὰ καιριώτατα καταλιπόντες , οὕτω ποιησόμεθα τὸν λόγον , ἐκεῖνον ἐπίκουρον προστησάμενοι καὶ τὴν ἐκείνου πρὸς Θεὸν παῤῥησίαν · ἵν´ ὥσπερ ἐν τοῖς ἔργοις ἐκεῖνος μεῖζον ἢ κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην δύναμιν καὶ εἰπών καὶ πράξας ὤφθη καὶ καρτερήσας , οῦτω δὴ καὶ τὸν ἡμέτερον πρὸς τὸ δέον εὐθύνοι λόγον , καὶ μὴ παντάπασιν ἐῴη τοῦ προσήκοντος ἁμαρτάνειν . Εἶχε μὲν οὖν ἐκεῖνον , ὥσπερ ἔφημεν , ἡ Ἀθανασίου τοῦ μεγάλου λαύρα πάσης ὑλικῆς προσπαθείας κεχωρισμένον , καὶ καθ´ ἡσυχίαν τὸ μέλι τῆς ἀρετῆς φιλοπονώτερον ἐργαζόμενον . Ἔδει δὲ πρὸς δοκιμασίαν ἡμῖν Ἄδερ ἐπενεχθῆναι τὸν ἀλιτήριον , οὐ γῆν ἀναθὴν δῃοῦντα καὶ ἀποκείροντα , οὐδὲ πόλεις οἰκουμένας εὖ ἀναστατοῦντα καὶ κατασκάπτοντα , ἀλλὰ Χριστοῦ τὴν Ἐκκλησίαν πολιορκοῦντα , καὶ μηχανήμασι καὶ τάφροις καὶ πᾶσι τρόποις πειρώμενον καταβάλλειν . εἰδόσι λέγω , τὸ ἐκ Καλαυρίας κακὸν τυφῶνά τις ἂν ἢ κεραυνὸν , τὸ προστυχὸν ἅπαν ἐμπιπρῶντα καὶ διαφθείροντα , ἢ καταιγίδα πάντα φύρουσαν καὶ συγχέουσαν , ἢ οὐκ οἶδ´ ὅ τι ἄν τις εἰπῶν , ἀξίαν προσαρμόσαι ποοσηγορίαν · τοῦτο δὴ τὸ κακὸν ἐπὶ λύμῃ καὶ φθορᾷ τῇ καθ´ ἡμᾶς οἰκουμένῃ παρεισθφαρὲν , καὶ τῆς οἰκείασμοχθηρίας ἀρχήν τινα μικρὰν καὶ φαύλην πεποιημένον , ἐπὶ τοσοῦτον ἦρε τὴν φλόγα τῆς ἀσεβείας , καὶ οὕτω λαμπρὸν καὶ περιφανῆ τὸν πόλεμον ἐνεστήσατο , ὡς μὴ τὰ ἡμέτερα συγχέαι μόνον καὶ πολλῆς ἀηδίας ἐμπλῆσαι καὶ ταραχῆς , ἀλλὰ καὶ μέχρι τῆς ὑπερορίας τὴν κακίαν προενεγκεῖν · καὶ νήσους μὲν ὅλας τῷ πυρὶ τῆς ἀσεβείας διαφθεῖραι καὶ κατατρέψασθαι , ἑῴοις δὲ καὶ ἑσπερίοις κλίμασιν ἐκταθῆναι , καὶ μηδὲν τῆς οἰκουμένης μέρος σχεδὸν ἀπείρατον τῆς οἰκείας λύμης καταλιπεῖν . Ὅθεν δὲ ἡ ἀρχή ; καὶ σκοπεῖτε ὡς φαύλη καὶ τῆς ἐκείνου μικρολόγου καὶ χαμερποῦς ἀξία τῆς διανοίας . Ῥήθη μηδὲν ἐκεῖνος τῆς Ἐλληνικῆς σοφίας , καὶ τῶν συλλογισμῶν τῆς ἀνάγκης , καὶ τῆς ἐκ τούτων οἱονεὶ θηρευομένης ἀληθείας μεῖζον εἶναι καὶ ὑψηλότερον , μηδ´ ᾧ τις ἂν μᾶλλον ἐν περινοίᾳ γένοιτο , τοὺς τῶν ὄντων εἰδέναι λόγους . Τὸ δ´ ἕτι τούτων ἀνοητότερον καὶ μηδεμίαν ὑπερβολὴν ἀτοπίας ἐκλελοιπος , μηδ´ αὐτῷ Θεῷ δύνασθαί τινα συγγενέσθαι , εἰ μὴ ταύτην ἔλθοι πρότερον τὴν ὀδὸν , καὶ Πυθαγόρᾳ καὶ Ἀριστοτέλει καὶ Πλάτωνι συγγενόμενος , καὶ φύσεως ἀνάγκας ἐκεῖθεν καὶ γενέσεως τῶν ὄντων , καὶ φθορᾶς ἀκολουθίαν μεμαθηκὼς , οὕτως ἐπὶ τὴν κατάληψιν ἔλθοι τῆς ἀληθείας . Εἰ γὰρ ἀλήθεια μὲν , ἔφασκεν , ὁ Θεὸς καὶ ἔστι καὶ ὀνομάζεται , τὸ δὲ τὴν ἀλήθειαν ἀγνοεῖν τὸν Θεόν ἐστιν ἀννοεῖν , πᾶς δ´ ὁ μὴ τὴν ἔξω σοφίαν πεπαιδευμένος , ἃ περὶ κινήσεως τῶν οὐρανίων σωμάτων ἢ φύσεως τοῖς σοφοῖς ἐξεύρηται τῶν Ἑλλήνων ἡγνοηκὴλς τὴν ἀλήθειαν ἀγνοεῖ , οὐδὲν ἄλλο λείπεται ἢ τὸν μὴ ταῦτα πεπαιδευμένον τὸν Θεὸν ἀγνοεῖν · ἄγνοιαν δὲ οὐδὲν ἕτερον ἢ σκότος εἶναι ψυχης · ὥσπερ καὶ τοὐναντίον φωτισμὸν ψυχῆς τὸ πάντα τὰ τοιαῦτα εἰδέναι . Εἰ δὲ ταῦτα τοῦτον ἔχειν ἀνάγκη τὸν τρόπον , μηδένα δύνασθαι πεφωτισμένον εἰναι , εἰ μὴ ὃς εἴη τὴν σοφίαν ταύτην ἐξησκημένος , τὴν θύραθεν δηλαδή · ἡ δὲ τοιαύτη ἄνοια , ἢ τὰληθέστερον εἰπεῖν μᾶλλον παραπληξία , οὐκ ἐκείνῳ μόνον ἦν τότε πρεσβευομένη , ἀλλὰ καὶ τῷ Λατίνων γένει παντὶ σχεδὸν οὕτως ἐκ μακροῦ τοῦ χρόνου μέχρι νῦν ἐνετάκη , ὡς καὶ τοῖς παρ´ αὐτοῖς τὰ θεῖα φιλοσοφοῦσι καὶ τὸν μονήρη βίον ἀνῃρημένοις μηδὲν περισπούδαστον εἶναι , μηδ´ ὃ δοκεῖ μᾶλλον ἄγειν εἰς τελειότητα , ἢ τῇ μωρίᾳ ταύτῃ προσέχειν καὶ περὶ ταῦτα κρατίστους εἶναι . Καὶ ἴδοις ἄν τι γελοῖον , ἢ μᾶλλον θρήνων ἄξιον ἐκείνοις συμβαῖνονμειρακίοις ἐν παιδευτηρίοις ἐν ἡλικίᾳ συνόντας εἰ τύχοι πρεσβυτικῇ , καὶ τὴν ἔξω σοφίαν παιδευομένους , καὶ τῷ σεμνῷ τῆς πολιτείας τῷ ὄντι μὲν ἐνυβρίζοντας , αὐτοὺς δ´ ὑπ´ ἀνοίας μᾶλλον σεμνυνομένους , καὶ νομίζοντάς τι προὔργου ποιεῖν , τῶν ὄντως καλῶν καὶ οἰκειούντων Θεῷ , καὶ τὴν ψυχὴν δυναμένων φωτίζειν καταμελοῦντας Ἐκεῖνος μὲν οὖν περὶ τῶν μεγάλων οὔτω μικρολόγως διενοεῖτο , παρ´ ἡμῖν δ´ ἀκούων εἶναι τῶν ἐν ἡσυχίᾳ ζώντων τοὺς πλείστους , οἱ λόγου μὲν καὶ τῆς ἑξω σοφίας παντάπασιν ὄντες ἄγευστοι , παθῶν οὲ κρατοῦντες , καὶ πᾶσαν ἀρετὴν ἀκριβῶς μετιόντεε , καὶ τῷ Θεῷ συνημμένοι νοῦ καθαρότητι οοισοοΟΟϛ
Lemmas: καί μέγας πρός εὐδοκίμησις ἀφορμή ἐκ ὁ πνευματικός ἀρχή ἐκεῖνος ἔχω , καί ὁ ὁ λογικός ποίμνιον ἐπιμέλεια ἐπί μακρός δύναμαι χρόνος ἐγκαρτερέω , καί ὁ διάζευξις ὁ τρέφω , καί ὁ πνευματικός ἡλικία εἰς τέλειος μέτρον προάγω ἡσυχία πρᾶος ὑποφέρω · ἀλ ἐπί νόος ἀεί στρέφω , καί ὁ οὗτος Ἔρως θοόω , καίτοι τίς οὕτως ὥσπερ ἐκεῖνος νόος ἀκίνητος ἔχω καί Θεός προσηλόω ἐν μέσος πλῆθος στρέφω δύναμαι ; ταχέως ὁ δεσμός διαρρήγνυμι , καί ὁ κατέχω ἐκ μέσος τίθημι πᾶς , ὁ ἐκεῖνος αὖθις πτέρυξ ὑποτίθημι ἑαυτοῦ , « ἐν σκέπη ὁ πτέρυξ σύ σκεπάζω ἐγώ , » ὁ ὁ Δαυίδ ὑποψάλλω · καί ὁ Ἀθανάσιος ὁ θεῖον λαύρα προσχωρέω αὖθις , ὅσος οἷος τε εἰμί ὁ ἄνθρωπος ἀναχωρέω , καί ἑαυτοῦ τε καί Θεός συγγίγνομαι · οὖον γάρ ὥσπερ πρότερος , ἔνδον ὁ περίβολος ὁ οἴκησις ἔχω ὑπομένω σύν ὁ ἄλλος , ἀλ ἔξω τεῖχος ὁ ὁ πολύς ἐκκλίνω θόρυβος εἰμί . ὁ μέν δή μέχρι οὗτος ἐκεῖνος τε ὁ ὁ βίος δίαυλος ῥᾳδίως χωρέω καί κατά ῥόος , καί ἐγώ ὁμαλός ὁ λόγος , ὀλίγος ἢ οὐδείς δυσχεραίνω · ὁ δέ ἐντεῦθεν τίς τις εἄν χράω ; ἢ πότερος ἀκίνδυνος αἱρέω ὁ ὁδός ; Πάν μέν γάρ ἐκεῖνος καταλέγω σύν ἀκρίβεια καί λόγος καί πρᾶξις καί ὁ ὑπέρ εὐσέβεια ἀγών τε καί κίνδυνος μόνος εἰμί ὁ ἐκεῖνος γλῶσσα καί διάνοια ὁ οὗτος μέγας ἔργον πρός διήγησις ἐξαρκέω . οὗτος δδʹ αὖθις ἐκλέγω ὀλίγος , ὁ λοιπός καταψηφίζομαι σιωπή , πρός ὁ ῥᾳθυμία ἔγκλημα σφεῖς ὑπάγω , ἔτι καί ὁ φιλόθεος ζφμιωθεω ἀκοή , μέγας οὗτος καί θαυμάσιος διήγημα ἀποστερέω · μέσος τοιγάρ χωρέω ἐγώ , Τνα μήτε ὁ δήω ἀποπίπτω , ὁ ὑπέρ δύναμις ἐγχειρέω , μήτε ρφθυεις κατακρίνω , ὁ καίριος καταλείπω , οὗτος ποιέω ὁ λόγος , ἐκεῖνος ἐπίκουρος προίστημι καί ὁ ἐκεῖνος πρός θεός παρρησία · ὅς ὥσπερ ἐν ὁ ἔργον ἐκεῖνος μείζων ἢ κατά ὁ ἀνθρώπινος δύναμις καί εἶπον καί πράσσω ὁράω καί καρτερέω , οὗτος δή καί ὁ ἡμέτερος πρός ὁ δήω εὐθύνω λόγος , καί μή παντάπασι ἐάω ὁ προσήκω ἁμαρτάνω . ἔχω μέν οὖν ἐκεῖνος , ὥσπερ φημί , ὁ Ἀθανάσιος ὁ μέγας λαύρα πᾶς ὑλικός προσπάθεια χωρίζω , καί καθ´ ἡσυχία ὁ μέλι ὁ ἀρετή φιλόπονος ἐργάζομαι . δέω δέ πρός δοκιμασία ἐγώ Ἄδερ ἐπιφέρω ὁ ἀλιτήριος , οὖον γῆ ἀναθὴν δῃόω καί ἀποκείρω , οὐδέ πόλις οἰκέω εὕω ἀνίστημι καί κατασκάπτω , ἀλλά Χριστός ὁ ἐκκλησία πολιορκέω , καί μηχάνημα καί τάφρος καί πᾶς τρόπος πειράω καταβάλλω . οἶδα λέγω , ὁ ἐκ Καλαυρία κακός Τυφῶν τις εἄν ἢ κεραυνός , ὁ προστυγχάνω ἅπας ἐμπίμπρημι καί διαφθείρω , ἢ καταιγίς πᾶς φύρω καί συγχέω , ἢ οὐ οἶδα ὅς τίς ἄν τις εἶπον , ἄξιος προσαρμόζω ποοσηγορίαν · οὗτος δή ὁ κακός ἐπί λύμη καί φθορά ὁ καθ´ ἐγώ οἰκέω παρεισθφαρὲν , καί ὁ οἰκείασμοχθηρίας ἀρχή τις μικρός καί φαῦλος ποιέω , ἐπί τοσοῦτος ἀείρω ὁ φλόξ ὁ ἀσέβεια , καί οὗτος λαμπρός καί περιφανής ὁ πόλεμος ἐνίστημι , ὡς μή ὁ ἡμέτερος συγχέω μόνος καί πολύς ἀηδία ἐμπίμπλημι καί ταραχή , ἀλλά καί μέχρι ὁ ὑπερορία ὁ κακία προφέρω · καί νῆσος μέν ὅλος ὁ πῦρ ὁ ἀσέβεια διαφθείρω καί κατατρέπω , ἑώϊος δέ καί ἑσπέριος κλίμα ἐκτείνω , καί μηδείς ὁ οἰκέω μέρος σχεδόν ἀπείρατος ὁ οἰκεῖος λύμη καταλείπω . ὅθεν δέ ὁ ἀρχή ; καί σκοπέω ὡς φαῦλος καί ὁ ἐκεῖνος μικρολόγος καί χαμερπής ἄξιος ὁ διάνοια . εἴρω μηδείς ἐκεῖνος ὁ Ἑλληνικός σοφία , καί ὁ συλλογισμός ὁ ἀνάγκη , καί ὁ ἐκ οὗτος οἱονεί θηρεύω ἀλήθεια μείζων εἰμί καί ὑψηλός , μηδ´ ὅς τις εἄν μᾶλλον ἐν περίνοια γίγνομαι , ὁ ὁ εἰμί οἶδα λόγος . ὁ δδʹ ἔτι οὗτος ἀνόητος καί μηδείς ὑπερβολή ἀτοπία ἐκλείπω , μηδ´ αὐτός Θεός δύναμαι τις συγγίγνομαι , εἰμί μή οὗτος ἔρχομαι πρότερος ὁ ὁδός , καί Πυθαγόρας καί Ἀριστοτέλης καί Πλάτων συγγίγνομαι , καί φύσις ἀνάγκη ἐκεῖθεν καί γένεσις ὁ εἰμί , καί φθορά ἀκολουθία μανθάνω , οὕτως ἐπί ὁ κατάληψις ἔρχομαι ὁ ἀλήθεια . εἰμί γάρ ἀλήθεια μέν , φάσκω , ὁ θεός καί εἰμί καί ὀνομάζω , ὁ δέ ὁ ἀλήθεια ἀγνοέω ὁ Θεός εἰμί ἀνίημι , πᾶς δδʹ ὁ μή ὁ ἔξω σοφία παιδεύω , ὁ περί κίνησις ὁ οὐράνιος σῶμα ἢ φύσις ὁ σοφός ἐξευρίσκω ὁ Ἕλλην ἡγνοηκὴλς ὁ ἀλήθεια ἀγνοέω , οὐδείς ἄλλος λείπω ἢ ὁ μή οὗτος παιδεύω ὁ θεός ἀγνοέω · ἄγνοια δέ οὐδείς ἕτερος ἢ σκότος εἰμί Ψυχή · ὥσπερ καί ἐναντίος φωτισμός Ψυχή ὁ πᾶς ὁ τοιοῦτος οἶδα . εἰμί δέ οὗτος οὗτος ἔχω ἀνάγκη ὁ τρόπος , μηδείς δύναμαι πεφωτισμένος εἰναι , εἰμί μή ὅς εἰμί ὁ σοφία οὗτος ἐξασκέω , ὁ θύραθεν δηλαδή · ὁ δέ τοιοῦτος ἄνοια , ἢ τὰληθέστερον εἶπον μᾶλλον παραπληξία , οὐ ἐκεῖνος μόνος εἰμί τότε πρεσβεύω , ἀλλά καί ὁ Λατῖνος γένος πᾶς σχεδόν οὕτως ἐκ μακρός ὁ χρόνος μέχρι νῦν ἐντείνω , ὡς καί ὁ παρ´ αὐτός ὁ θεῖον φιλοσοφέω καί ὁ μονήρης βίος ἀναλέγω μηδείς περισπούδαστος εἰμί , μηδ´ ὅς δοκέω μᾶλλον ἄγω εἰς τελειότης , ἢ ὁ μωρία οὗτος προσέχω καί περί οὗτος ἀγαθός εἰμί . καί ὁράω ἄν τίς γελοῖος , ἢ μᾶλλον θρῆνος ἄξιος ἐκεῖνος συμβαίνω ἐν παιδευτήριον ἐν ἡλικία σύνειμι εἰμί τυγχάνω πρεσβυτικός , καί ὁ ἔξω σοφία παιδεύω , καί ὁ σεμνός ὁ πολιτεία ὁ εἰμί μέν ἐνυβρίζω , αὐτός δδʹ ὑπό ἄνοια μᾶλλον σεμνύνω , καί νομίζω τίς προὔργου ποιέω , ὁ εἰμί καλός καί οἰκειόω Θεός , καί ὁ ψυχή δύναμαι φωτίζω καταμελέω ἐκεῖνος μέν οὖν περί ὁ μέγας οὐτάω μικρολόγος διανοέομαι , παρ´ ἐγώ δδʹ ἀκούω εἰμί ὁ ἐν ἡσυχία ζῶ ὁ πλεῖστος , ὁ λόγος μέν καί ὁ ἔξω σοφία παντάπασι εἰμί ἄγευστος , πάθος οεʹ κράτος , καί πᾶς ἀρετή ἀκριβῶς μετέρχομαι , καί ὁ Θεός συνάπτω νόος καθαρότης οοισοοΟΟϛ