cogPG.PG151 302
καὶ τοὺς καλῶς τε καὶ ἀξίως αὐτὴν μετιόντας ὡσανεὶ βλέπουσι . Διήρηνται δ´ ὡς ἔφην τόνδε τὸν τρόπον · οἱ μὲν γάρ πρότειοι τρεῖς περί τε λόγων τῶν ἔξω διιόντες , καὶ ὅπως , καὶ μέχρι πότου Χριστιανοῖς ἐκείνοις χρηστέον , ἕστι τε περὶ φυλακῆς νοῦ , καὶ ὡς οὐκ ἀσυντελὲς τοῖς σπεύδουσιν ἡσυχάζειν ἔνὸον τοῦ σύματος ἐκείνων κατέχειν πειρᾶσθαι · καὶ δη καὶ περὶ φωτὸς θείου καὶ φωτισμοῦ , καὶ ἱερᾶς εὐδαιμονίας καὶ τῆς ἐν Χριστῷ τελειότητος , πρὸ τοῦ τοὺς Βαρλαὰμ λόγους αὐτοὺς ἐκείνους ὡς εἶχον εἰς χεῖρας ἐλθεῖν ἐκδέδονται δηλαδὴ τῷ μεγάλῳ , παρὰ τῶν ὡμιληκότων ἐκείνως ἔτι μόνον τὰ ἐκείνων ἀκηκοότι , καὶ πρός γε τούτοις τὰ κατὰ τῶν μοναχῶν καὶ τῆς ἱερᾶς ἡσυχίας ὑπ´ ἐκείνου γλώττῃ ψευδεῖ τε καὶ θῤασείᾳ διαθρυλλούμενα κάκιστα , καθὰ δήπου καὶ αἱ προγεγραμμέναι τῶν τριῶν ἐρωτήσεις λόγων ὑποδεικνύουσιν ἐναργέστερον . Οἱ δὲ μετ´ ἐκείνους τρεῖς αὖθις , οὓς δὴ καὶ ὑστέρους αὐτὸς ἐπιγράφει , καίτοι γε δευτέρους ὄντας μᾶλλον τῇ τάξει , ἐπεὶ μηδ´ ἐπὶ τῆς οἰκείας αὐτοὺς ὁ ἀντίπαλος ἀφῆκε τάξεως μένειν , καὶ τὴν ἑτέραν ἀναγκάσας ὕστερον προστεθῆναι τούτοις τριάδα τῶν λόγων , διὰ τῶν δευτέρων κατὰ τῆς ἀληθείας αὐτοῦ συγγραμμάτων · τοῖς γοῦν ὑστέροις τουτοισὶ τρισὶ καὶ δευτέροις ὁ μέγας ἐχρήσατο κατ´ αὐτῶν ἐκείνων τῶν τοῦ Βαρλαάμ φημι πρώτων λόγων , αὐτὸς δι´ ἑαυτοῦ συγγεγονὼς τούτοις , εἰς Ἰταλίαν ἀποδημοῦντος ἐκείνου , καὶ τοὺς μὲν θαυμαστῶς ἐξελέγξας καὶ ἀνατρέψας , ἄλλα τε πλεῖστα , καὶ δὴ καὶ τὴν ἐκ της ἔξω παιδείας γνῶσιν πωτήριον εἶναι γνῶσιν ληροῦντας , καὶ διδάξας μάλα καὶ σοφῶς τε καὶ θείως , τίς ἡ ὄντως σωτήριος γνῶσις , καὶ ἐν κρυπτῷ τοῦ νοῦ προσευχὴ καὶ πνευματικὴ τοῦ Θεοῦ λατρεία · τίνα τε τὰ ταύτης ἰδιώματα καὶ γνωρίσματα · καὶ τί τὸ τοῦ ἱεροῦ φωτὸς ἐκείνου θεῖόν τε καὶ ἀπόῤῥητον θέαμα · καὶ ὅτι μόνοις γε γνωστὸν ἀσφαλῶς τοῖς ἐκείνου κάλλιστά τε καὶ ὑψηλότατα κατὰ χάριν θείαν πεπειραμένοις . Ἐπεὶ δ´ ὁ Βαρλαὰμ ὑποστρέψας ἐκ τῆς πρεσβείας εἰς γνῶσιν γένοιτο τῶν ὑπὸ τοῦ μεγάλου κατὰ τῶν αὐτοῦ λόγων καὶ τῆς αἱρέσεως ἀξίως τε γεγενημένων , μεταπλάττει μὲν καὶ μεταποιεῖ τὰ πλεῖστα τῶν ἐαυτοῦ λόγων , τοὺς ἐλέγχους καὶ τὴν ἀτο , πίαν δῆθεν ἐκφεύγων · ἀπὸ κρημνοῦ δὲ μᾶλλον οἰκειότερον εἰπεῖν εἰς κρημνὸν καὶ βόθρον ἐμπίπτων · τοιαῦτα καὶ γὰρ ἀεὶ τὰ τοῦ ψεύδους , οὐδέποτε τοῦ μέσου καὶ τῆς ἀληθείας , ἀλλὰ τῶν ἑκατέρωθεν μᾶλλον κρημνῶν γιγνέμενα · κατὰ Μασαλιανῶν δ´ αὐτοὺς ἐς ὕστερον ἐπιγράφει πρὸς τὴν τῶν πολλῶν ἐξαπάτην , ὃ δὴ καὶ μᾶλλον πρὸς ἔρευναν καὶ ζήτησιν αὐτῶν τὸν ἀναιρέτην αὖθις τοῦ ψεύδους , Γρηγόριον φημὶ τὸν σοφὸν , ἐρεθίσαν , καὶ συλλαβεῖν ἐκείνους καὶ συμπλακῆναι τὸ δεύτερον λογικῶς τε καὶ πνευματικῶς αὖθις ποιεῖ , καὶ τρέψασθαι κατὰ κράτος , καὶ τὸ τρόπαιον κατ´ ἐκείνων ἐντελὲς ἀναστῆσαι τοὺς τελευταίους τρεῖς , ὡς ἐξ ἄλλης ἀρχῆς οἱονεὶ κατὰ τῶν δευτέρων ἐξενεγκόντα , τοῦ Βαρλαάμ ωτωνὶ λόγων , τάς τε προτάσεις αὐτῶν καὶ τὰ συμπεράσματα , καὶ τὸν τῶν ἐκβαινόντων ἐντεῦθεν ἀτόπων ἐσμὸν ἐξελέγχοντας μάλα γενναίως , καὶ περὶ θεώσεως καὶ θείου φωτὸς αὖθις ὑψη ὧς τε καὶ θείως ἄγαν διδάσκοντας , τοὺς δυναμένους πιστῶς φημι διακούειν ἐκείνων καὶ συνιέναι · οὕς δήπο καὶ Χριστὸς αὐτὸς εἰς ἀκρόασιν προκαλούμενος πάλαι τῶν θείων καὶ ὑψηλῶν ἔλεγεν · « Ὃ ἔχων ὧτα ἀκούειν ἀκουέτω · » καὶ , « Ὁ δυνάμενος χωρεῖν αὔθις χωρείτω ·· » οἱ γὰρ λοιποὶ , φησί , βλέποντες οὐ βλέπουσι , καὶ ἀκούοντες οὐκ ἀκούουσιν σὐδὲ συνιοῦσι κατὰ τὴν προφητείαν · « Ἀκοῇ ἀκούσετε καὶ οὐ μὴ συνῆτε , » διαῤῥίδην βοωσαν , καὶ , ῃ βλέποντες βλέψετε , καὶ οὐ μὴ ἴδητε . » Ἀλλὰ τί ἄν τις εἰπὼν , ὧ θεία καὶ ἱερὰ κεφαὶ ἠ , περὶ τῶν ἰερῶν σου τουτωνὶ λόγων ! οὕτοι καὶ γαρ ἂν ἰεροὶ λέγοιντο λόγοι κυρίως , μᾶλλον δ´ ἱεροὶ μὲν πάντες οἱ περὶ θείων τε καὶ ἱερῶν διεξιόντες ὡσατως πραγμάτων , οἱ ὅ´ οὐχὶ ἱεροὶ κατ´ ἐκείνους μόνον , ἀλλὰ καὶ ἱερῶν ἱεροὶ καλοῖντ´ ἂν δικαίως , ὥσπερ ἅγιά τινα ἁγίων , καὶ ἧσμα ἁσμάτων , Δτί τις τῶν ὑψηλῶν θεολόγων , ἐμπεριεκτικώτερα γὰρ καὶ κυριώτερα · τί γοῦν περὶ τῶν ἱερωτάτων σομ τούτων ἂν εἴποιμεν λόγων ; καὶ πῶς καθυπογράψομεν ἐκείνους τῷ λόγῳ ; Ἡ τοῦτο καὶ περίεργον μὲν ἄν εἴη καὶ περιττόν πως πρός γε τῷ ἀδυνάτῳ , καὶ δὴ καὶ τοῦ σκοποῦ καὶ τῆς ὥρας ἔξω · πρὸς αὐτοὺς δ´ ἐκείνους μᾶλλον , καὶ τὴν ἐκεῖθεν ἀναβλύζουσαν πηγὴν τῆς ἀθανασίας παραπέμψομεν τοὺς τὰ τοιαῦτα διψῶντας , ὅσον ἀνοίξωσι τὸ στόμα τῆς διανοίας ἐκεῖθεν ἐλκύσοντας , ἢ κατὰ τὸν αὐτὸν εἰπεῖν θεολόγον αὖθις , ὅσον ἂν καθαρθῶσι φαντασθ σομένους · καὶ ὅσον ἂν φαντασθῶσιν ἀγαπήσοντας , καὶ ὅσον ἂν ἀγαπήσωσιν αὖθις νοήσοντας , κἂν ἀγανακτῶσι τινὲς πάλιν τῇ θεότητι καὶ τῆ θεοποιῷ στενοχιωρούμενοι χάριτι · ἡμεῖς δ´ ἐκεῖνο μμόνον τοῖς εἰρημένοις προσθήσομεν . Πολλῶν τινων καὶ μεγάλων κατὰ διαφόρους αἰτίας καὶ χρόνους Πνεύματι θείῳ περὶ τῶν τοιούτων ὑψηλῶς εἰπόντων καὶ φιλοσοφησάντων , καὶ τῶν μὲν τῷδε μέρει , τῶν δ´ ἐκείνῳ , τῶν δέ τισι , τῶν δὲ πλείστοις ἑαυτοὺς δεδωκότων τῷ λόγῳ , τοῖς πᾶσι δ´ ἑνός τινος μηδενὸς τῶν τε πρὸ ἡμῶν καὶ τῶν ἀρχαίων ἐπεξιόντος κατὰ ταυτὰ , μόνος οὐτοσὶν ἐξ ἀπάντων καὶ μετὰ πάντας , τὰ πάντων οὕτω θαυμαστῶν εἰς ἕν συνειλοχὼς καθεωράθη , ἐκεῖνα λαμπρῶς τε καὶ μετὰ πολλῆτῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς ἐλευθερίας εἰ πλάτος ἐξειτὼν καὶ λογογραφήσας , καὶ προσέτι τὰ διὰ πείρας ὑπερφυῶς ἐγνωσμένα ἀκαταλλήλως συνάψας , καὶ οἱονεὶ διαλευκάνας καὶ ἀναπτύξας ἅπερ κεισαλαιωδιῶς ἐκεῖνοι καὶ κατὰ σύνοψιν εἰπον . Καὶ τὰ μὲν οὐδεὶς ὁστισοῦν ἂν εἴπῃ τῶν πάντων μὴ τοῦ θε αλ iiνεύματος ἄντικρυς εἶναι λόγους , εἰ μὴ Γνεύματος τὸ παράπαν αὐτὸς ἄκοιρος εἴη , διὰ στομάτων ὑπερ φυῶς ἀνθρωπίνων ῥιθέντας · τὰ δὲ νοῦν Χριστου πεφυκέναι καὶ Πνεῦμα , καινῶς τε καὶ ὑπὲρ λό , ον ἀνθρωπίνπς διανοίας καὶ γλώττης ἀνευ ανοῦσἐα ,
Lemmas: καί ὁ καλῶς τε καί ἀξίως αὐτός μέτειμι1 ὡσανεί βλέπω . διαιρέω δδʹ ὡς φημί ὅδε ὁ τρόπος · ὁ μέν γάρ προτείνω τρεῖς περί τε λόγος ὁ ἔξω δίειμι , καί ὅπως , καί μέχρι πότος Χριστιανός ἐκεῖνος χρηστέον , εἰμί τε περί φυλακή νόος , καί ὡς οὐ ἀσυντελής ὁ σπεύδω ἡσυχάζω ἑνόω ὁ σῦμα ἐκεῖνος καταχέω πειράω · καί δη καί περί φάος θεῖον καί φωτισμός , καί ἱερός εὐδαιμονία καί ὁ ἐν Χριστός τελειότης , πρό ὁ ὁ Βαρλαάμ λόγος αὐτός ἐκεῖνος ὡς ἔχω εἰς χείρ ἔρχομαι ἐκδίδωμι δηλαδή ὁ μέγας , παρά ὁ ὁμιλέω ἐκείνως ἔτι μόνος ὁ ἐκεῖνος ἀκούω , καί πρός γε οὗτος ὁ κατά ὁ μοναχός καί ὁ ἱερός ἡσυχία ὑπό ἐκεῖνος γλῶσσα ψευδής τε καί θρασύς διαθρυλλουμην κακός , καθά δήπου καί ὁ προγράφω ὁ τρεῖς ἐρωτάω λόγος ὑποδείκνυμι ἐναργής . ὁ δέ μετέ ἐκεῖνος τρεῖς αὖθις , ὅς δή καί ὕστερος αὐτός ἐπιγράφω , καίτοι γε δεύτερος εἰμί μᾶλλον ὁ τάξις , ἐπεί μηδ´ ἐπί ὁ οἰκεῖος αὐτός ὁ ἀντίπαλος ἀφίημι τάξις μένω , καί ὁ ἕτερος ἀναγκάζω ὕστερος προστίθημι οὗτος τριάς ὁ λόγος , διά ὁ δύο κατά ὁ ἀλήθεια αὐτός σύγγραμμα · ὁ γοῦν ὕστερος οὗτος τρεῖς καί δύο ὁ μέγας χράω κατ´ αὐτός ἐκεῖνος ὁ ὁ Βαρλαάμ φημί πρῶτος λόγος , αὐτός δις ἑαυτοῦ συγγίγνομαι οὗτος , εἰς Ἰταλία ἀποδημέω ἐκεῖνος , καί ὁ μέν θαυμαστός ἐξελέγχω καί ἀνατρέπω , ἄλλος τε πλεῖστος , καί δή καί ὁ ἐκ ὁ ἔξω παιδεία γνῶσις πωτήριον εἰμί γνῶσις ληρέω , καί διδάσκω μάλα καί σοφός τε καί θεῖος , τίς ὁ εἰμί σωτήριος γνῶσις , καί ἐν κρυπτός ὁ νόος προσευχή καί πνευματικός ὁ Θεός λατρεία · τίς τε ὁ οὗτος ἰδίωμα καί γνώρισμα · καί τίς ὁ ὁ ἱερός φάος ἐκεῖνος θεῖος1 τε καί ἀπόρρητος θέαμα · καί ὅτι μόνος γε γνωστός ἀσφαλῶς ὁ ἐκεῖνος καλός τε καί ὑψηλός κατά χάρις θεῖος πειράω . ἐπεί δδʹ ὁ Βαρλαάμ ὑποστρέφω ἐκ ὁ πρέσβυς εἰς γνῶσις γίγνομαι ὁ ὑπό ὁ μέγας κατά ὁ αὐτός λόγος καί ὁ αἵρεσις ἀξίως τε γίγνομαι , μεταπλάσσω μέν καί μεταποιέω ὁ πλεῖστος ὁ ἑαυτοῦ λόγος , ὁ ἔλεγχος καί ὁ ατο , πιάν δῆθεν ἐκφεύγω · ἀπό κρημνός δέ μᾶλλον οἰκεῖος εἶπον εἰς κρημνός καί βόθρος ἐμπίπτω · τοιοῦτος καί γάρ ἀεί ὁ ὁ ψεῦδος , οὐδέποτε ὁ μέσος καί ὁ ἀλήθεια , ἀλλά ὁ ἑκατέρωθεν μᾶλλον κρημνός γίγνομαι · κατά Μασαλιανός δδʹ αὐτός εἰς ὕστερος ἐπιγράφω πρός ὁ ὁ πολύς ἐξαπάτη , ὅς δή καί μᾶλλον πρός ἔρευνα καί ζήτησις αὐτός ὁ ἀναιρέτης αὖθις ὁ ψεῦδος , Γρηγόριος φημί ὁ σοφός , ἐρεθίζω , καί συλλαμβάνω ἐκεῖνος καί συμπλέκω ὁ δύο λογικός τε καί πνευματικός αὖθις ποιέω , καί τρέπω κατά κράτος , καί ὁ τρόπαιον κατ´ ἐκεῖνος ἐντελής ἀνίστημι ὁ τελευταῖος τρεῖς , ὡς ἐκ ἄλλος ἀρχή οἱονεί κατά ὁ δύο ἐκφέρω , ὁ Βαρλαάμ ωτωνὶ λόγος , ὁ τε πρότασις αὐτός καί ὁ συμπέρασμα , καί ὁ ὁ ἐκβαίνω ἐντεῦθεν ἄτοπος ἑσμός ἐξελέγχω μάλα γενναῖος , καί περί θέωσις καί θεῖον φάος αὖθις ὕψος ὅς τε καί θεῖος ἄγαν διδάσκω , ὁ δύναμαι πιστῶς φημί διακούω ἐκεῖνος καί συνίημι · ὅς δήπο καί Χριστός αὐτός εἰς ἀκρόασις προκαλέω πάλαι ὁ θεῖον καί ὑψηλός λέγω · « ὅς ἔχω ἄτη ἀκούω ἀκούω · » καί , « ὁ δύναμαι χωρέω αὖθις χωρέω ·· » ὁ γάρ λοιπός , φημί , βλέπω οὖον βλέπω , καί ἀκούω οὐ ἀκούω σῦς σύνειμι1 κατά ὁ προφητεία · « ἀκοή ἀκούω καί οὖον μή συνίημι , » διαῤῥίδην βοῦς , καί , ὁ βλέπω βλέπω , καί οὖον μή ὁράω . » ἀλλά τίς ἄν τις εἶπον , ἵημι θεῖος καί ἱερόv κεφαὶ ὁ , περί ὁ ἱερός σύ οὗτος λόγος ! οὕτος καί γαρ εἄν ἱερός λέγω λόγος κύριος , μᾶλλον δδʹ ἱερός μέν πᾶς ὁ περί θεῖον τε καί ἱερός διέξειμι ὡσατως πρᾶγμα , ὁ ὅς οὐ ἱερός κατ´ ἐκεῖνος μόνος , ἀλλά καί ἱερός ἱερός καλέω εἄν δικαίως , ὥσπερ ἅγιος τις ἅγιος , καί ἄσμα ᾆσμα , Δ τις ὁ ὑψηλός θεολόγος , ἐμπεριεκτικός γάρ καί κύριος · τίς γοῦν περί ὁ ἱερός σο οὗτος εἄν εἶπον λόγος ; καί πῶς καθυπογράφω ἐκεῖνος ὁ λόγος ; ὁ οὗτος καί περίεργος μέν ἄν εἰμί καί περισσός πως πρός γε ὁ ἀδύνατος , καί δή καί ὁ σκοπός καί ὁ ὥρα ἔξω · πρός αὐτός δδʹ ἐκεῖνος μᾶλλον , καί ὁ ἐκεῖθεν ἀναβλύζω πηγή ὁ ἀθανασία παραπέμπω ὁ ὁ τοιοῦτος διψάω , ὅσος ἀνοίγω ὁ στόμα ὁ διάνοια ἐκεῖθεν ἔλκω , ἢ κατά ὁ αὐτός εἶπον θεολόγος αὖθις , ὅσος εἄν καθαίρω φαντάζω σομενος · καί ὅσος εἄν φαντάζω ἀγαπάω , καί ὅσος εἄν ἀγαπάω αὖθις νοέω , κἀν ἀγανακτέω τις πάλιν ὁ θεότης καί τῆ θεοποιός στενοχιωρουμενοω χάρις · ἐγώ δδʹ ἐκεῖνος μόνος ὁ εἴρω προστίθημι . πολλες τίνω καί μέγας κατά διάφορος αἴτιος καί χρόνος πνεῦμα θεῖον περί ὁ τοιοῦτος ὑψηλός εἶπον καί φιλοσοφέω , καί ὁ μέν ὅδε μέρος , ὁ δδʹ ἐκεῖνος , ὁ δέ τις , ὁ δέ πλεῖστος ἑαυτοῦ δίδωμι ὁ λόγος , ὁ πᾶς δδʹ εἷς τις μηδείς ὁ τε πρό ἐγώ καί ὁ ἀρχαῖος ἐπέξειμι κατά ευτός , μόνος οὗτος ἐκ ἀπαντάω καί μετά πᾶς , ὁ πᾶς οὗτος θαυμαστός εἰς εἷς συλλέγω καθοράω , ἐκεῖνος λαμπρῶς τε καί μετά πολλῆτῆς ἐπιστήμη καί ὁ ἐλευθερία εἰμί πλάτος ξέω καί λογογραφέω , καί προσέτι ὁ διά πείρω ὑπερφυῶς γιγνώσκω ἀκατάλληλος συνάπτω , καί οἱονεί διαλευκαίνω καί ἀναπτύσσω ὅσπερ κεισαλαιωδιῶς ἐκεῖνος καί κατά σύνοψις εἶπον . καί ὁ μέν οὐδείς ὅστις εἄν εἶπον ὁ πᾶς μή ὁ ΘΕ Αλ iiνευμα ἄντικρυς εἰμί λόγος , εἰμί μή γνευμα ὁ παράπαν αὐτός ἄκορος εἰμί , διά στόμα ὑπερ φυή ἀνθρώπινος ριθεω · ὁ δέ νόος Χριστός φύω καί πνεῦμα , καινός τε καί ὑπέρ λό , εἰμί ἀνθρωπίνπς διάνοια καί γλῶσσα ἄνευ ἀνέω ,