cogPG.PG151 465
τέ φημι καὶ ἀποστόλων καὶ τῶν μετ´ ἐκείνους Πατέρων καὶ διδασκάλων , ἢ καὶ τοῦτον ἐν αἱοεικῶν ἀριθμεῖς μοίρα , καὶ πᾶσαν αἵρεσιν ὑπερβαίνειν καὶ τὰ τούτου λέγεις τοῦ μακαρίου , καθὰ δὴ καὶ τὰ τῶν συντεθεικότων τὸν τόμον , ἐπειδὴ μὴ ταῖς Ἀριστοτελικαῖς κατηγορίαις , ὡς αὐτὸς φής , καὶ ταῖς ἀνάγκαις τῆς ἐπιστήμης ἐκείνης , τὸ Εὐαγγέλιον ὑποβάλλουσι ; Τὰ αὐτὰ καὶ γὰρ , ὡς ὁρᾷς , καὶ οὗτος τῇ καθ´ ἡμᾶς καὶ νοεῖ καὶ γράφει συνόδῳ , καὶ οὐκ ἔστιν οὐδ´ ἡντινοῦν τὴν διαφωνίαν ἐν αὐτοῖς τὸ σύνολον κατιδεῖν , πλείστην μὲν οὕν τὴν συμφωνίαν καὶ ἀκριβεστάτην ἐν ἅπασιν , ἅτε δὴ καὶ τοῖς αὐτοῖς ἐπομένοις μυσταγωγοῖς τε καὶ διδασκάλοις , ἐν τῷ αὐτῷ φημι Πνεύματι . Ἀλλ´ ὁ μὲν τῆς Ἐκκλησίας καὶ τότε καὶ νῦν διδάσκαλος παρ´ αὐτῆς , φημί , τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας ἀνακηρύττεται , ὡς καὶ τὰ ἱερὰ τούτου συγγράμματα μαρτυρεῖ , ἐν πανδήμοις τελεταῖς τε καὶ πανηγύρεσι , σύν γε τοῖς τῶν ἀρχαίων Πατέρων καὶ διδασκάλων , εἰς πάσας ἀκοκς ἀναγινωσκόμενα · σὺ δ´ ἐξ ἀνάγκης ἐκείνοις ἐναρίθμιος γέγονας , οἷς τοὺς ἁγίους τούτους κάκιστα συκοφαντῶν συνηρίθμησας , τοῖς τε ἄλλοις , καὶ δὴ καὶ τοῖς καινοοανέσι Πνελ . ματομάχοις , τοῖς Αατίνοις φημὶ τουτοισὶν , ὡς ὁ θεῖος δηλαδὴ Γερμανὸς ἔκ γε τῶν θεολόγων Πατέρων ἰκανῶς ἔδειξεν , ἵνα πρὸς τοῖς ἄλλοις κἀκεῖνο μάθῃς , ὡς οὐχ οἱ τὴν ἐνέργειαν ἐκ τῆς οὐσίας ὡς φυσικὴν εἰπόντες , ἀλλ´ οἱ ταυτὸ πάντη καὶ ἀδιάφορον θείαν σὐσίαν , καὶ θείαν ἐνέργειαν φάσκοντες μᾶλλον , καὶ τὸ ἡνωμένον τῆς θεολογίας ἐπιοτρατεύοντες τῷ διακεκριμένῳ ταύτης , μεθεκτήν τε τὴν θείαν οὐσίαν καὶ τὴν ὑπόστασιν αὐτὴν τοῦ Πνεύματος λέγοντες , τὰ τῶν σῶν συγγραμμάτων καὶ δογμάτων ἐξαίρετα , οἷς δήπου καὶ τὸν λατινισμὸν ἐπειαἀγων αὐτὸς φανερῶς σὺν τοῖς σοῖς ἑταίροις τε καὶ συμμύσταις , ὑπὲρ οὗ καὶ νῦν ὁ πόλεμος μάλιστα πᾶς , ἔπειτα οὐκ ἐρνθριᾷς οὐδ´ αἰσχύνῃ , τῇ των ὀρθοδόξων Ἐκκλησίᾳ καὶ τοῖς ἁγίοις ἐπιφημίζων ταῦτα , καθάπερ τις ἐξεστηκὼς σεαυτοῦ καὶ μαινόμενος . Ἑγὼ δέ σοι καὶ δεύτερον μετὰ τοῦτον καὶ διδάσκαλον πατριάρχην κατ´ αὐτὸν ἐπιστήσω τῷ λόγῳ , σοφὸν μὲν τὰ θεῖα , σοφὸν δ´ ὑπὲρ σέ , καὶ τοὺς κατὰ σὲ καὶ πολλῷ τινι τῷ μέσῳ καὶ τὰ ἀνθρώπινα , εἰ καὶ βραχὺς ὁ λόγος ἐκείνῳ τῶν τοιούτων , ἐραστῆ πεφηνότι , καὶ μύστῃ , καὶ μυσταγωγῷ τῆς ἀληθινῆς καὶ πρώτης σοφίας , Γρηγόριόν φημι τὸν ἑκ Κύπρου , οὗ μέγα κλέος ἐν πάσῃ τῇ τῶν πιστῶν Ἐκκλησίᾳ δογμάτων τέ φημι καὶ λόγων ἕνεκα καὶ λαμπροῦ βίου καὶ πολιτείας ἀρίστης , καὶ δὴ καὶ τῶν καλῶν καὶ πολλῶν ἀγώνων ἐκείνων , οὖς ὑπὲρ τῆς ὁρθῆς δόξης ὑπέστη , πρὸς τοὺς φρονοῦντας τὰ τῶν σῶν Λατίνων ἀγωνιζόμενος . Παρίτω τοιγαροῦν Γρηγόριος καὶ νῦν ὁ σοφὸς διὰ τῶν αὐτοῦ λόγων τοὺς περὶ θεότητος καὶ θείας ἐνεργείας καὶ ἑερᾶς ἐλλάμψεώς τε καὶ μετοχῆς λόγους διδάξων , καὶ τὴν συμφωνίαν αὐτοῦ τε καὶ ἡμῶν πρὸς τοὺς ἀρχαίους Ματέρας καὶ θεολόγους ἐπιδειξόμενος . Μᾶλλον δὲ πρὸ τῶν ἐκείνου λόγων τὰ τῶν ἀντιλεγόντων ἐκείνῳ ἐκείνου λόγους καὶ τὴν θεολογίαν ἀκολούθως αὐτοῖς ἀντιστήσωμεν . Φησὶ τοιγαροῦν ὁ τὰ Λατίνων ἐπεκδικῶν Βέκκος τὸ τηνικαῦτα , περὶ τῆς τοῦ ἀγίου Πνεύματος ἐκπορεύσεως γράφων , οὐτωσὶ κατὰ λέξιν · Τί δέ ἐστι τὸ χορηγούμενον ἡμῖν διὰ τοῦ υἱοὺς Ὁ εἷς τῆς ἀγίας Τριάδος Θεὸς , ὁ Παράκλητος , ἤγουν αὐτὴ ἡ οὐσία καὶ ἡ ὑπόστασις τοῦ παναγίου Πνεύματος . Ἐκπορεύεται μὲν γὰρ τὸ Πνεῦμα , κατὰ τὸν ἅγιον Κύριλλον , ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς , χορηγεῖται δὲ τῇ κτίσει διὰ τοῦ Υἱοῦ . Εἰ οὖν τὸ ἐκπορευόμενον ἐκ τοῦ Πατρὸς τοῦτό ἐστι καὶ τὸ χορηγούμενον τῇ κτίσει διὰ τοῦ Υἱοῦ ἐκπορεύεται δὲ ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ εἶς τῆς ἀγίας Τριάδος Θεὸς ὁ Παράκλητος , ἤγουν αὐτὴ ἡ ὑπερούσιος οὐσία καὶ ὑπόστασις τοῦ παναγίου Πνεύματος , δῆλον , ὅτι ἡ αὐτὴ χορηγεῖται καὶ τῇ κτίσει διὰ τοῦ Υἱοῦ , καὶ οὐχὶ ἡ χάρις μόνον . Εἰ δὲ ἡ χάρις μόνον καὶ ἡ ἐνέργεια χορηγεῖται τῇ κτίσει διὰ τοῦ Υἱοῦ , ἡ αὐτὴ ἄρα καὶ ἐκπορεύεται ἐκ τοῦ Πατρός . Τὸ γὰρ αὐτό φησιν ὁ θεῖος Κύριλλας χορηγεῖσθαι τῇ κτίσει διὰ τοῦ Υἱοῦ , ὃ καὶ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεται . κοὐκ ἔστιν , ὧ οὗτος , ληπτὴ ἡμῖν ἡ θεία οὐσία . Εὲ γὰρ ἑξαπτέρυγα Σεραφεὶμ οὐ στέγουσιν ὅλως φέΚρειν τὴν ἐκ τῆς θείας φύσεως ἐκπεμπομένην αἴγλην καὶ λαμπρότητα , πῶς ἔχεται λόγου τὸ λέγειν δοκτιδ κὴν εἶναι ὅλως τὴν ὑλαίαν καὶ ἐπίκηρον ἡμετέραν φύσιν αὐτῆς τῆς θείας οὐσίας ; ἅπαξ ἡμῖν τοῦτο κεχάρισται ἐν τῇ ἀῤῥήτῳ καὶ ἀκαταλήπτῳ καὶ ὑπὲρ φύσιν ἑνώσει τοῦ Θεοῦ Λόγου , Κυρίου δὲ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , εὐδοκίᾳ Πατρὸς καὶ συνεργείᾳ τοῦ ἁγίου Πνεύματος . Καὶ ἦν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς δύο φέρων ἐν αὐτῷ οὐσίας , θεότητά τε καὶ ἀνθρωπότητα . Ἡμῶν δὲ τοῖς κρείττοσι χορηγεῖται οὐχ ἡ τοῦ παναγίου Πνεύματος οὐσία τε καὶ ὑπόστασις · οὐδὲ γὰρ ληπτὴ ἡ θεία οὐσία καὶ μεριστὴ καὶ ποικιλλομένη , ἀπλῆ γάρ ἐστιν αὕτη , καὶ πάντη ἄσχετος καὶ ἀμέθεκτος · ἀλλ´ ἡ ἐκεῖθεν ἐκπεμπομένη θεία καὶ ἀγαθοποιὸς καὶ ἑνιαία αἴγλη τε καὶ χάρις καὶ ἐνέργεια τοῦ παναγίου Πνεύματος , ἡ ἀπλῶς καὶ ἀμερῶς , καὶ ταυτῶς καὶ ὀλικῶς καὶ ἐνιαίως ἀεὶ πηγαζομένη ἐκ τῆς ὑπερθίοω μιᾶς τρισυποστάτου φύσεως . Καὶ ταύτην ποικιλλομένην καὶ κατακερματιζομένην ἐν μεριστοῖς ἀμερίστως , κατὰ τὸ μέτρον ἑκάστου τῆς ἀρετῆς , οἱ κρείττονες ἐπισπῶνται , καὶ οἱ μὲν μᾶλλον , οἱ δὲ ἧττον ταύτην εἰσδέχονται , καὶ θεοὶ ἐξ αὐτῆς κατὰ χάριν καὶ μέθεξιν χρηματίζουσι . Καὶ ταύτην τοίνυν τὴν θείαν αἴγλην καὶ χάριν , τὴν ἐνέργειάν τε καὶ δωρεὰν τοῦ παναγίου Πνεόματος , Πνεῦμα ἅγιον αἱ θεῖαι Γραφαὶ κατονομάζουσιν · ἀλλὰ δὴ καὶ θεότητα καὶ Θεὸν , καὶ θεοποιόν · ἐπὶ γὰρ τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσωμάτου φύσεως τὸν αὐτὸν τῇ οὐσίᾳ λόγον ἐπιδέχεται , καὶ ἡ ἐνέργεια , φησὶν ὁ μέγας Βασίλειος ἐν τοῖς Ἀντιῤῥητικοῖς , ἐπεὶ καὶ ἥλιον φαμεν οὐ μόνον αὐτὸν τὸν ἡλιακὸν δίσκον , ἀλλὰ καὶ τὴν ἐκεῖθεν ἐκπεμπομένην αἴγλην τε καὶ ἐνέργειαν . Ὅτι δὲ θεότητα , καὶ Θεὸν , καὶ θεοποιὸν , καὶ αὐτοαγαθότητα ,
Lemmas: τε φημί καί ἀπόστολος καί ὁ μετέ ἐκεῖνος Πατέρων καί διδάσκαλος , ἢ καί οὗτος ἐν αιοεικως ἀριθμέω μοῖρα , καί πᾶς αἵρεσις ὑπερβαίνω καί ὁ οὗτος λέγω ὁ μακάριος , καθά δή καί ὁ ὁ συντίθημι ὁ τόμος , ἐπεί μή ὁ Ἀριστοτελικός κατηγορία , ὡς αὐτός φημί , καί ὁ ἀνάγκη ὁ ἐπιστήμη ἐκεῖνος , ὁ Εὐαγγέλιος ὑποβάλλω ; ὁ αὐτός καί γάρ , ὡς ὁράω , καί οὗτος ὁ καθ´ ἐγώ καί νοέω καί γράφω σύνοδος , καί οὐ εἰμί οὐδός ὅστις ὁ διαφωνία ἐν αὐτός ὁ σύνολον καθοράω , πλεῖστος μέν οὖν ὁ συμφωνία καί ἀκριβής ἐν ἅπας , ἅτε δή καί ὁ αὐτός ἐφίημι μυσταγωγός τε καί διδάσκαλος , ἐν ὁ αὐτός φημί πνεῦμα . Ἀλ ὁ μέν ὁ ἐκκλησία καί τότε καί νῦν διδάσκαλος παρ´ αὐτός , φημί , ὁ καθολικός ἐκκλησία ἀνακηρύσσω , ὡς καί ὁ ἱερόv οὗτος σύγγραμμα μαρτυρέω , ἐν πάνδημος τελετή τε καί πανήγυρις , σῦς γε ὁ ὁ ἀρχαῖος Πατέρων καί διδάσκαλος , εἰς πᾶς ἀκοκς ἀναγιγνώσκω · σύ δδʹ ἐκ ἀνάγκη ἐκεῖνος ἐναρίθμιος γίγνομαι , ὅς ὁ ἅγιος οὗτος κακός συκοφάντης συναριθμέω , ὁ τε ἄλλος , καί δή καί ὁ καινοοανεσις Πνελ . ματομάχοις , ὁ αατινοος φημί οὗτος , ὡς ὁ θεῖος δηλαδή Γερμανός ἐκ γε ὁ θεολόγος Πατέρων ἱκανῶς δείκνυμι , ἵνα πρός ὁ ἄλλος ἐκεῖνος μανθάνω , ὡς οὐ ὁ ὁ ἐνέργεια ἐκ ὁ οὐσία ὡς φυσικός εἶπον , ἀλ ὁ τατός πάντῃ καί ἀδιάφορος θεῖος σὐσίαν , καί θεῖος ἐνέργεια φάσκω μᾶλλον , καί ὁ ἑνόω ὁ θεολογία επιοτρατευειμι ὁ διακρίνω οὗτος , μεθεκτός τε ὁ θεῖος οὐσία καί ὁ ὑπόστασις αὐτός ὁ πνεῦμα λέγω , ὁ ὁ σός σύγγραμμα καί δόγμα ἐξαίρετος , ὅς δήπου καί ὁ λατινισμός ἐπειαἀγων αὐτός φανερῶς σύν ὁ σός ἑταῖρος τε καί συμμύστης , ὑπέρ ὅς καί νῦν ὁ πόλεμος μάλιστα πᾶς , ἔπειτα οὐ ῥαίνω οὐδός αἰσχύνη , ὁ ὁ ὀρθόδοξος ἐκκλησία καί ὁ ἅγιος ἐπιφημίζω οὗτος , καθάπερ τις ἐξίστημι σεαυτοῦ καί μαίνομαι . ἑγώ δέ σύ καί δύο μετά οὗτος καί διδάσκαλος πατριάρχης κατ´ αὐτός ἐφίστημι ὁ λόγος , σοφός μέν ὁ θεῖον , σοφός δδʹ ὑπέρ σός , καί ὁ κατά σύ καί πολύς τις ὁ μέσος καί ὁ ἀνθρώπινος , εἰμί καί βραχύς ὁ λόγος ἐκεῖνος ὁ τοιοῦτος , ἐραστής φαίνω , καί μύστης , καί μυσταγωγός ὁ ἀληθινός καί πρῶτος σοφία , Γρηγόριος φημί ὁ ἐκ Κύπρος , ὅς μέγας κλέος ἐν πᾶς ὁ ὁ πιστός ἐκκλησία δόγμα τε φημί καί λόγος ἕνεκα καί λαμπρός βίος καί πολιτεία ἀγαθός , καί δή καί ὁ καλός καί πολύς ἀγών ἐκεῖνος , οὖς ὑπέρ ὁ ὀρθός δόξα ὑφίστημι , πρός ὁ φρονέω ὁ ὁ σός Λατῖνος ἀγωνίζομαι . πάρειμι τοιγάρ Γρηγόριος καί νῦν ὁ σοφός διά ὁ αὐτός λόγος ὁ περί θεότης καί θεῖος ἐνέργεια καί ἐράω ἔλλαμψις τε καί μετοχή λόγος διδάσκω , καί ὁ συμφωνία αὐτός τε καί ἐγώ πρός ὁ ἀρχαῖος ματήρ καί θεολόγος ἐπιδείκνυμι . μᾶλλος δέ πρό ὁ ἐκεῖνος λόγος ὁ ὁ ἀντιλέγω ἐκεῖνος ἐκεῖνος λόγος καί ὁ θεολογία ἀκόλουθος αὐτός ἀνθίστημι . φημί τοιγάρ ὁ ὁ Λατῖνος ἐπεκδικέω Βέκκος ὁ τηνικαῦτα , περί ὁ ὁ ἅγιος πνεῦμα εκπόρευση γράφω , οὕτως κατά λέξις · τις δέ εἰμί ὁ χορηγέω ἐγώ διά ὁ υἱός ὁ εἷς ὁ Ἀγίας Τριάς θεός , ὁ Παράκλητος , ἤγουν αὐτός ὁ οὐσία καί ὁ ὑπόστασις ὁ πανάγιος πνεῦμα . ἐκπορεύω μέν γάρ ὁ πνεῦμα , κατά ὁ ἅγιος Κύριλλος , ἐκ ὁ Θεός καί πατήρ , χορηγέω δέ ὁ κτίζω διά ὁ υἱός . εἰμί οὖν ὁ ἐκπορεύω ἐκ ὁ πατήρ οὗτος εἰμί καί ὁ χορηγέω ὁ κτίζω διά ὁ υἱός ἐκπορεύω δέ ἐκ ὁ Θεός καί πατήρ ὁ εἰμί ὁ Ἀγίας Τριάς θεός ὁ Παράκλητος , ἤγουν αὐτός ὁ ὑπερούσιος οὐσία καί ὑπόστασις ὁ πανάγιος πνεῦμα , δῆλος , ὅτι ὁ αὐτός χορηγέω καί ὁ κτίζω διά ὁ υἱός , καί οὐ ὁ χάρις μόνος . εἰμί δέ ὁ χάρις μόνος καί ὁ ἐνέργεια χορηγέω ὁ κτίζω διά ὁ υἱός , ὁ αὐτός ἄρα καί ἐκπορεύω ἐκ ὁ πατήρ . ὁ γάρ αὐτός φημί ὁ θεῖος Κυριλλᾶς χορηγέω ὁ κτίζω διά ὁ υἱός , ὅς καί ἐκ ὁ πατήρ ἐκπορεύω . οὐ εἰμί , ἵημι οὗτος , ληπτός ἐγώ ὁ θεῖος οὐσία . ἐγώ γάρ εξαπτέρυγα Σεραφείμ οὖον στέγω ὅλως φέΚρειν ὁ ἐκ ὁ θεῖος φύσις ἐκπέμπω αἴγλη καί λαμπρότης , πῶς ἔχω λόγος ὁ λέγω δοκτιδ κάν εἰμί ὅλως ὁ ὑλαῖος καί ἐπικηρος ἡμέτερος φύσις αὐτός ὁ θεῖος οὐσία ; ἅπαξ ἐγώ οὗτος χαρίζομαι ἐν ὁ ἄρρητος καί ἀκατάληπτος καί ὑπέρ φύσις ἕνωσις ὁ Θεός Λόγος , κύριος δέ καί Σωτήρ ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , εὐδοκία πατήρ καί συνέργεια ὁ ἅγιος πνεῦμα . καί εἰμί ὁ Κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός δύο φέρω ἐν αὐτός οὐσία , θεότης τε καί ἀνθρωπότης . ἡμός δέ ὁ ἀγαθός χορηγέω οὐ ὁ ὁ πανάγιος πνεῦμα οὐσία τε καί ὑπόστασις · οὐδέ γάρ ληπτός ὁ θεῖος οὐσία καί μεριστός καί ποικίλλω , ἀπλῆ γάρ εἰμί οὗτος , καί πάντῃ ἄσχετος καί ἀμέθεκτος · ἀλ ὁ ἐκεῖθεν ἐκπέμπω θεῖος καί ἀγαθοποιός καί ενιαία αἴγλη τε καί χάρις καί ἐνέργεια ὁ πανάγιος πνεῦμα , ὁ ἀπλόος καί ἀμερῶς , καί ταυτῶς καί ὀλικός καί ενιαίως ἀεί πηγάζω ἐκ ὁ ὑπερθίοω εἷς τρισυπόστατος φύσις . καί οὗτος ποικίλλω καί κατακερματίζω ἐν μεριστός ἀμέριστος , κατά ὁ μέτρον ἕκαστος ὁ ἀρετή , ὁ ἀγαθός ἐπισπάω , καί ὁ μέν μᾶλλον , ὁ δέ κακός οὗτος εἰσδέχομαι , καί θεός ἐκ αὐτός κατά χάρις καί μέθεξις χρηματίζω . καί οὗτος τοίνυν ὁ θεῖος αἴγλη καί χάρις , ὁ ἐνέργεια τε καί δωρεά ὁ πανάγιος πνεομα , πνεῦμα ἅγιος ὁ θεῖος γραφή κατονομάζω · ἀλλά δή καί θεότης καί θεός , καί θεοποιός · ἐπί γάρ ὁ ἁπλόος καί ἀσώματος φύσις ὁ αὐτός ὁ οὐσία λόγος ἐπιδέχομαι , καί ὁ ἐνέργεια , φημί ὁ μέγας Βασίλειος ἐν ὁ αντιρρητικοιξ , ἐπεί καί ἥλιος φημί οὖον μόνος αὐτός ὁ ἡλιακός δίσκος , ἀλλά καί ὁ ἐκεῖθεν ἐκπέμπω αἴγλη τε καί ἐνέργεια . ὅτι2 δέ θεότης , καί θεός , καί θεοποιός , καί αὐτοαγαθότης ,