cogPG.PG151 381
ὡς θεαρχίας καὶ ἀγιθαρχίας , ἔστιν ἐπέκεινα . Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς , Μετιτέον νῦν ἐπὶ τὴν ὅντως οὖσαν τοῦ ὄντως ὄντος θεολογικὴν οὐσιωνυμίαν . Τοσοῦτον δὲ ὑπομνήσομεν , ὅτι τῷ λόγῳ σκοπὸς οὐ τὴν ὑπερούσιον οὐσίαν , ᾗ ὑπερούσιος , ἐκφαίνειν · ἄῤῥητον γὰρ τοῦτο καὶ ἁγνωΚστον καὶ παντελῶς ἀνέκφαντον , καὶ αὐτὴν ὑπεραῆρον τὴν ἔνωσιν · ἀλλὰ τὴν οὐσιοποιὸν εἰς τὰ ὅντα πάντα τῆς θεαρχικῆς οὐσιαρχίας πρόοδον ὑμνῆσαι . Ὁ δὲ θεῖος Μάξιμος ἐν τοῖς Σχολίοις , ΚΠρόοδόν φησιν ἐνταῦθα τὴν θείαν ἐνέργειαν , ἧτις πᾶσαν οὐσίαν παρήγαγεν . Καὶ ὁ θεῖος Χρυσόστομος ἐν τῳ περὶ Ἀκαταλήπτου πρώτῳ λόγῳ φησὶν , Οἱ προφῆται οὐμόνον τί τὴν οὐσίαν ἐστιν ὁ Θεὸς ἀγνοοῦντες φαίνονται , ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς σοφίας αὐτῆς , πόση τίς ἐστιν ἀποροῦσιν . Καίτοι γε οὐχ ἡ οὐσία ἀπὸ τῆς σοφίας , ἀλλ´ ἡ σοφία ἀπὸ τῆς οὐσίας . Ὅταν δὲ μηδὲ ταύτην δύνανται καταλαβεῖν μετὰ ἀκριβείας , πόσης ἂν εἴη μανίας τὸ τὴν οὐσίαν αὐτὴν νομίζειν δύνασθαι τοῖς οἰκείοις ἀποβάλλειν λογισμοῖς ; Καὶ ἐν τῷ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίῳ πάλιν ὁ αὐτός φησιν , Οὐκ ἐκ μέτρου δίδωσιν ὁ Θεὸς τὸ Πνεῦμα . Ἐμεῖς γὰρ πάντες μέτρῳ τὴν ἐνέργειαν τοῦ Πνεύματος ἐλάβομεν . Πνεῦμα γὰρ ἐνταῦθα τὴν ἐνέργειαν λέγει · αὕτη γάρ ἐστιν ἡ μεριζομένη . Τοῦτο δὲ ἀμέτρητον ἔχει καὶ ὁλόκληρον πᾶσαν τὴν ἐνέργειαν , Εἰ δὲ ἡ ἐνέργεια αὐτοῦ ἀμέτρητος , πολλῷ μᾶλλον ἡ οὐσία . Μετὰ τοῦτο ἐζητήθη παρ´ ἡμῶν , ἐπειδήπερ οἱ τὴν Ἐκκλησίαν ἐλαύνοντες , οὐτοι τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ μετέχειν ἅπαντά φασιν , ὡς ἀδιαφόρου οὕσης τῆς τε θείας οὐσίας καὶ τῆς θείας ἐνεργείας , καὶ μηδὲν ἕτερον τοῦ Θεοῦ κατ´ αὐτοὺς πλὴν οὐσίας μόνης · ἡμεῖς δὲ παρὰ τῶν ἀγίων ἐδιδάχθημεν Γραφῶν καὶ οὐσίαν ἔχειν τὸν Θεὸν καὶ δύναμιν καὶ ἐνέργειαν , τῆς θείας οὐσίας διαφέρουσαν , μᾶλλον δὲ καὶ δυνάμεις καὶ ἐνεργείας · οὕτω γὰρ οὐ μόνον τρισυπόστασος , ἀλλὰ καὶ παντοδύναμος ἔσται · ἐξητήθη οὖν τίνος μετέχουσι τὰ πάντα , τῆς θείας οὐσίας , ἢ τῆς τοῦ Θεοῦ θείας ἐνεργείας . Ἠ θεία σύνοδος , Ἀχώριστον μὲν ἴσμεν , ἔφη , τὴν θείαν οὐσίαν καὶ τὴν θείαν φυσικὴν ἐνέργειαν · οὐ γάρ ποτε ἐνέργεια εἴη ἂν τῆς ἑαυτῆς οὐσίας χωρίς . Περὶ μέντοι τῶν ἐξ ἀρχῆς ὑπὸ τοῦ Θεοῦ δεδημιουργημένων ἔφη , τίς οὐκ οἶδεν , εἰ μὴ κατὰ τοὺς ἀντιλέγοντας παραπαίοι . ὅτι πᾶν δημιούργημα τῆς ἐνεργείας τοῦ δημιουργήσαντος , ἀλλ´ οὐχὶ τῆς οὐσίας μεταλαγχάνει ; Οὐ γὰρ ἡ οἰκία τῆς τοῦ οἰκοδόμου , οὐδὲ ναῦς τῆς τοῦ ναυπηγοῦ μετείληχεν οὐσίας , ἀλλὰ τῆς τέχνης καὶ τῆς ἐνεργείας κατὰ τὸν Νύσσης Θεολόγον . Ὅτι δὲ καὶ οἱ ἄγιοι , τῇ πρὸς Θεὸν ἑνώσει θεοποιούμενοι , οὐ τῆς θείας οὐσίας , ἀλλὰ τῆς αὐτοῦ θείας ἐνεργείας μετέχουσιν , ὁ μέγας ἐν θεολογίᾳ Γρηγόριος παρίστησι , γράφων περὶ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ Ὅτι Χριστὸς λέγεται διὰ τὴν θεότητα · χρίσις γὰρ αὕτη τῆς ἀνθρωπότητος · οὐκ ἐνεργείᾳ κατὰ τοὺς ἄλλους χριστοὺς ἀγιάζουσα , παρουσίᾳ δό ὅλου τοῦ χρίοντος . Καὶ ὁ μέγας Βασίλειος , Πάντα μέν , φησὶ , πληροῦν ἐστι τῇ δυνάμει τὸ Πνεῦμα τὸ ἄγιον · μόνοις δέ ἐστι μεθεκτὸν τοῖς ἀξίοις . οὐχ ἐνὶ μέτρῳ ετεχόμενον , ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῆς πίστεως διαιροῦν τὴν ἐνέργειαν . Καὶ ἀλλαχοῦ πάλιν , Ὡσπερ αἱ τῶν προσώπων ἐμφάσεις οὐκ ἐν πάσαις ταῖς ὕλαις γίνονται , ἀλλ´ ἐν ταῖς λειότητά τινα καὶ διαφάνειαν κεκτημέναις · οὔτως οὐκ ἐν πάσαις ταῖς ψυχαῖς ἡ τοῦ Πνεύματος ἐνέργεια , ἀλλ´ ἐν ταῖς οὐδέν σκολιὸν ἐχούσαις οὐδὲ στραγγαλιῶδες . Ὁ δὲ ἅγιος Μάξιμος , Πάντα , φησὶν , ὅσα ὁ Θεὸς , καὶ ὁ διὰ τῆς χάριτος τεθεωμένος ἔσται , χωρὶς τῆς κατ´ οὐσίαν ταυτότηκος . Ὁ δὲ μέγας Διονύσιος , Κυκλικως , φησὶν , οἱ θεῖοι κινοῦνται νόες , ἐνούμενοι ταῖς ἀνάρχοις καὶ ἀτελευτήτοις ἐλλάμψεσι τοῦ καλοῦ καὶ ἀγαοῦ Πληθυντικῶς μὲν οὖν αὐτὰς προενεγκὼν , ἔδειξεν οὐκ οὐσίαν οὔσας τοῦ Θεοῦ οὐδέποτε γὰρ ἐκείνη πληθυντικῶς ἐκφέρεται · ἐλλάμψεις δὲ αὐτὰς καλέσας καὶ ἀνάρχους καὶ ἀτελευτήτους προσειπὼν , θείας καὶ ἀκτίστους ἐνεργείας ταύτας ἔδειξεν . Ὁ δὲ Κύριος ἡμῶν καὶ Θεὸς ἐν τῷ κατὰ Ἰωάννην ἁγίῳ Εὐαγγελίῳ , Ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ , φησὶν , καθὼς εἶπεν ἡ Γραφὴ , ποταμοὶ ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ
Lemmas: ὡς θεαρχία καί ἀγιθαρχίας , εἰμί ἐπέκεινα . καί πάλιν ὁ αὐτός , μετιτέον νῦν ἐπί ὁ εἰμί εἰμί ὁ εἰμί εἰμί θεολογικός οὐσιωνυμία . τοσοῦτος δέ ὑπομιμνῄσκω , ὅτι ὁ λόγος σκοπός οὖον ὁ ὑπερούσιος οὐσία , ὅς ὑπερούσιος , ἐκφαίνω · ἄρρητος γάρ οὗτος καί ἁγνωΚστον καί παντελῶς ἀνακάπτω , καί αὐτός ὑπεραίρω ὁ ἔνειμι · ἀλλά ὁ οὐσιοποιός εἰς ὁ ὅντα πᾶς ὁ θεαρχικός οὐσιαρχία πρόοδος ὑμνέω . ὁ δέ θεῖος Μάξιμος ἐν ὁ σχόλιον , Πρόοδος φημί ἐνταῦθα ὁ θεῖος ἐνέργεια , ὅστις πᾶς οὐσία παράγω . καί ὁ θεῖος Χρυσόστομος ἐν ὁ περί ἀκατάληπτος πρῶτος λόγος φημί , ὁ προφήτης ουμονος τίς ὁ οὐσία εἰμί ὁ θεός ἀγνοέω φαίνω , ἀλλά καί περί ὁ σοφία αὐτός , πόσος τίς εἰμί ἀπορέω . καίτοι γε οὐ ὁ οὐσία ἀπό ὁ σοφία , ἀλ ὁ σοφία ἀπό ὁ οὐσία . ὅταν δέ μηδέ οὗτος δύναμαι καταλαμβάνω μετά ἀκρίβεια , πόσος εἄν εἰμί μανία ὁ ὁ οὐσία αὐτός νομίζω δύναμαι ὁ οἰκέω ἀποβάλλω λογισμός ; καί ἐν ὁ κατά Ἰωάννης Εὐαγγέλιος πάλιν ὁ αὐτός φημί , οὐ ἐκ μέτρον δίδωμι ὁ θεός ὁ πνεῦμα . ἐμέω γάρ πᾶς μέτρον ὁ ἐνέργεια ὁ πνεῦμα λαμβάνω . πνεῦμα γάρ ἐνταῦθα ὁ ἐνέργεια λέγω · οὗτος γάρ εἰμί ὁ μερίζω . οὗτος δέ ἀμέτρητος ἔχω καί ὁλόκληρος πᾶς ὁ ἐνέργεια , εἰμί δέ ὁ ἐνέργεια αὐτός ἀμέτρητος , πολύς μᾶλλον ὁ οὐσία . μετά οὗτος ζητέω παρ´ ἐγώ , ἐπεί ὁ ὁ ἐκκλησία ἐλαύνω , οὗτος ὁ οὐσία ὁ Θεός μετέχω ἅπας φημί , ὡς ἀδιάφορος ὗσις ὁ τε θεῖος οὐσία καί ὁ θεῖος ἐνέργεια , καί μηδείς ἕτερος ὁ Θεός κατ´ αὐτός πλήν οὐσία μόνος · ἐγώ δέ παρά ὁ Ἀγίων διδάσκω Γραφής καί οὐσία ἔχω ὁ θεός καί δύναμις καί ἐνέργεια , ὁ θεῖος οὐσία διαφέρω , μᾶλλον δέ καί δύναμις καί ἐνέργεια · οὗτος γάρ οὖον μόνος τρισυπόστασος , ἀλλά καί παντοδύναμος εἰμί · ἐξαιτέω οὖν τίς μετέχω ὁ πᾶς , ὁ θεῖος οὐσία , ἢ ὁ ὁ Θεός θεῖος ἐνέργεια . ὁ θεῖος σύνοδος , ἀχώριστος μέν οἶδα , φημί , ὁ θεῖος οὐσία καί ὁ θεῖος φυσικός ἐνέργεια · οὖον γάρ ποτός ἐνέργεια εἰμί εἄν ὁ ἑαυτοῦ οὐσία χωρίς . περι μέντοι ὁ ἐκ ἀρχή ὑπό ὁ Θεός δημιουργέω φημί , τίς οὐ οἶδα , εἰμί μή κατά ὁ ἀντιλέγω παραπαίω . ὅτι πᾶς δημιούργημα ὁ ἐνέργεια ὁ δημιουργέω , ἀλ οὐ ὁ οὐσία μεταλαγχάνω ; οὖον γάρ ὁ οἰκίον ὁ ὁ οἰκοδόμος , οὐδέ ναῦς ὁ ὁ ναυπηγέω μεταλαγχάνω οὐσία , ἀλλά ὁ τέχνη καί ὁ ἐνέργεια κατά ὁ Νύσσα θεολόγος . ὅτι2 δέ καί ὁ ἅγιος , ὁ πρός θεός ἕνωσις θεοποιώ , οὖον ὁ θεῖος οὐσία , ἀλλά ὁ αὐτός θεῖος ἐνέργεια μετέχω , ὁ μέγας ἐν θεολογία Γρηγόριος παρίστημι , γράφω περί ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός ὅτι2 Χριστός λέγω διά ὁ θεότης · χρῖσις γάρ οὗτος ὁ ἀνθρωπότης · οὐ ἐνέργεια κατά ὁ ἄλλος χριστός ἁγίζω , παρουσία δίδωμι ὅλος ὁ χρίω . καί ὁ μέγας Βασίλειος , Πάν μέν , φημί , πληρόω εἰμί ὁ δύναμις ὁ πνεῦμα ὁ ἀγάω · μόνος δέ εἰμί μεθεκτός ὁ ἄξιος . οὐ ἐν μέτρον τίκτω , ἀλλά κατά ὁ ἀναλογία ὁ πίστις διαιρέω ὁ ἐνέργεια . καί ἀλλαχοῦ πάλιν , ὡς ὁ ὁ πρόσωπον ἔμφασις οὐ ἐν πᾶς ὁ ὕλη γίγνομαι , ἀλ ἐν ὁ λειότητα τις καί διαφαίνω κτάομαι · οὔτως οὐ ἐν πᾶς ὁ Ψυχή ὁ ὁ πνεῦμα ἐνέργεια , ἀλ ἐν ὁ οὐδείς σκολιός ἔχω οὐδέ στραγγαλιώδης . ὁ δέ ἅγιος Μάξιμος , Πάν , φημί , ὅσος ὁ θεός , καί ὁ διά ὁ χάρις θεόω εἰμί , Χωρὶς ὁ κατ´ οὐσία ταυτότηκος . ὁ δέ μέγας Διονύσιος , κυκλικός , φημί , ὁ θεῖος κινέω νόος , ενουμενοω ὁ ἄναρχος καί ἀτέλευτος ἔλλαμψις ὁ καλός καί ἄγαμαι πληθυντικός μέν οὖν αὐτός προφέρω , δείκνυμι οὐ οὐσία εἰμί ὁ Θεός οὐδέποτε γάρ ἐκεῖνος πληθυντικός ἐκφέρω · ἐλλάμπω δέ αὐτός καλέω καί ἄναρχος καί ἀτελεύτητος προσεῖπον , θεῖος καί ἄκτιστος ἐνέργεια οὗτος δείκνυμι . ὁ δέ Κύριος ἐγώ καί θεός ἐν ὁ κατά Ἰωάννης ἅγιος Εὐαγγέλιος , ὁ πιστεύω εἰς ἐγώ , φημί , καθώς εἶπον ὁ γραφή , ποταμός ἐκ ὁ κοιλία αὐτός