cogPG.PG151 408
καὶ λογίζεσθαι ; Σὺ γὰρ καὶ τὸν συνοδικὸν αὐτὸν ἐκεῖνον τόμον αἰτήσας καὶ λαβὼν , ἔσχες ἐφ´ ὅσον ἐβούλου τότε . Καὶ μάρτυς ὁ δεδωκὼς οὑτοσὶ κράτιστος βασιλεὺς , ὁ τὴν ἱερὰν συγκροτήσας ἐκείνην αύνοδον , καὶ προστὰς εὐσεβῶς τοῦ τῆς πίστεως ὀρθοῦ λόγου , καὶ πρὸ τῶν ἄλλων οἰκείᾳ χειρὶ καὶ γράμμασι βασιλικοῖς τὸν ἱερὸν ὑποσημηνάμενος ὅρον . Καὶ οὐδὲ τοῦτον τὸν μέγαν λδέσθης παρόντα , καὶ πολλοὺς καὶ καλοὺς κεκτημένον τοὺς συνειδόπας , ζῶντας ἔτι καὶ περιόντας . Οὓτω , φιλόσοφε , φιλοσοφίας τε καὶ ἀληθείας θαυμαστῶς φροντίζεις ἐν ἄπασιν . Οὖτος μὲν οὐν τὸν ἱερὸν τοῦτον τῆς συνόδου δεξάμενος τηνικαῦτα τόμον , ὡς ἔφην , παρὰ τοῦ θαυμαστοῦ βασιλέως , καὶ μηδὲ ἀντιβλέψαι , μηδὲ στῆναι πρὸς τὴν ὑπερφυ τῆς ἀληθείας ἐκείνην ἰσχὺν ἔχων , πρὸς τὴν σκιὰν ἐκείνης , καὶ τὰ ἀπηχήματα λέγειν δῆθεν ἐπιχειρεῖ τὰ μηδενὸς ἄξια λόγου , μᾶλλον δὲ τὰς κατὰ τῶν ἀγίων , καὶ αὐτοῦ δὲ τοῦ παρ´ ἐκείνων θεολογουμένου Θεοῦ βλασφημίας συνείρων , σπερμολογῶν τε καὶ συμπλάττων ἐκεῖνα τὰ καταγέλαστα καὶ μηδενὸς ἄξια λόγου . Ἃ δὴ καὶ διαδειχθήσεται , προῖόντος τοῦ λόγου . Ἡμᾶς δὲ , καὶ πρὸς ἐκεῖνα καταβῆναι καιρὸς ἤδη , τῶν κατὰ μέρος αὐτοῦ διακοῦσαι λόγων , ἐπειδὴ καὶ τὴν ἁρχὴν ἐκόντες εἰς τοῦτο καθήκαμεν ἑαυτούς . ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ Λέγε δὴ οὖν , ὧ καλὲ Γρηγορᾶ , τὰ κατὰ τῆς ἱερᾶς ἐκείνης συνόδου τε καὶ τοῦ τόμου γυμνὰ , τὸ μεταξὺ φορὸν τῶν ὕβρεων , καὶ τὴν μακράν ἀδολεσχίαν περιελὼν καθόσον οἷόν τε , ἣν δὴ καὶ μάλιστα πρὸς τὸν σὸν διαλεγόμενος Ἀγαθάγγελον κατὰ τοῦ τῆς συνόδου καὶ τῶν θείων δογμάτων προεστηκότος αὐχεῖς ἀκρατῶς , Γρηγορίου φημὶ τοῦ μεγάλου . Πρῶτον , φησὶν , ὡς ὁρᾷς , ἔστιν ἐπιχείρημα , ὃ τὸν μέγαν παράγει λέγοντα Διονύσιον , ὡς τὸ μηδεμίαν δύναμιν ἢ ἐνέργειαν ἔχον οὕτ´ ἔστιν , οὔτ´ ἔστι παντελῶς αὐτοῦ θέσις οὐδὲ ἀφαίρεσις . Καὶ ὅρα ὡς οὐχ ἀπλοῦν , οὐδὲ τοῦτ´ εὐθὺς ἀνειλήφει , ἀλλὰ μετὰ τῆς αὐτῷ καὶ τοῦτο συνήθους παρεκτροπῆς . Σκεπτέον γὰρ ὡς Διονύσιος μὲν περὶ θείας θεολογῶν δυνάμεως , πρός γε τοῖς ἄλλοις καὶ τοῦτό φησιν , Ὅτι τὸ μηδεμίαν δαναμιν ἔχον οὔτε ἔστιν , οὔτε τί ἐστιν , οὔτε ἔστι παντελῶς αὐτοῦ θέσις · ὁ δὲ συκοφάντης παρεντέθεικε μὲν κἀν τῷ τέλει , παρεντέθεικε δ´ οὖν μᾶλλον ἐν τῇ τοῦ κόμματος ἀρχῇ τὴν ἐνέργειαν , ἵν´ ἐφόδιον ἔχῃ πρὸς τὴν αὐτοῦ κακίαν . προϊὼν γὰρ εὐθὺς τὸ μὲν τῆς δυνάμεως ὄνομα λήθης ἀφῆκε φέρεσθαι ῥεύμασι , τὴν δὲ ἐνέργειαν ὥσπερ θεμέλιον ὑποθεὶς τῇ κακοβουλίᾳ τὸν τῆς Χαλάννης ἐποικοδομεῖ κατὰ τῆς εὐσεβείας πύργον . Καὶ δείκνυται δι´ οὐδὲν ἕτερον τῶ ὁητῷ χρησάμενός τε καὶ λυμηνάμενος , ἢ ἵνα τῆς ἐαυτοῦ συλλήπτορά τε δῆθεν ποιήσηται δυσσεβείας καὶ κακουργίας τὸν θεῖον ἐκεῖνον ἄνδρα , καὶ δι´ ἐκείνου ῥαδίως ἤδη χειροῦσθαι καὶ τὴν τῶν ἀκροωμένων ἔχη ἀπλύτητα . Ὁ μὲν οὖν σκοπὸς ἅπας ἐστὶ τῷ λόγῳ τοῦ ἀντικειμένου τουτουὶ τῇ κατ´ εὐσέβειαν ἀληθείᾳ τὸ δεῖξαι μηδεμίαν ἐνέργειαν καὶ δύναμιν φυσικὴν ἔχειν τὸν Θεὸν , καὶ ὁπωσοῦν τῆς αὐτοῦ διαφέρουσαν φύαεως . Καὶ τοῦτ´ αὐτῷ διὰ παντός ἐστι τοῦ λόγου τὸ σπουδαζόμενον , ὡς ἐν τοῖς ἑξῆς κατὰ μέρος δειχθή-ν ἀὲται . περιουσίᾳ γε μὴν μανίας τῆς καθ´ ἡμῶν , ἢ καὶ λόγων ἀπορίᾳ τῶν καιριωτέρων καὶ ἀναγκαίων , καὶ τοῖς περιττοῖς , καὶ μηδεμίαν πρὸς τὸ σπουδαζόμενον ἄντικρυς οὖσιν , ἐπιχειρεῖ . Καὶ γίγνεται τούτῳ προάγων οἱονεὶ τις τοῦ κατὰ τῆς εὐσεβείας πολέμου , ἢν αὐτὸς παραποίησιν οἴεται , καὶ προσθήκην ἐν τῷ τοῦ θείου Διονυσίου ῥητῷ , κακῶς ἐκεῖνο ἐἰ δώς . Πρῶτον μὲν οὖν εἰ καὶ προσθήκη τις ἦν , καὶ μετάθεσις λέξεως , ὡ φιλόσοφε , τῆς διανοίας ὁπτομένη τῆς θεολογικῆς , ὡς αὐτὸς φής , ἕτερόν τινα τῶν ὑγιαινόντων τὰ τοιάδε περὶ τῶν τοιούτων καὶ ζητεῖν καὶ λέγειν ἐχρῆν , ἀλλ´ οὐχὶ σὲ τὸν καθ´ ὑπερβολὴν ἀληθῶς τὰ τοιαῦτα νοσοῦντα , ἃ τοῖς ἀνευθύνοις μάτην αὐτὸς ἐγκαλεῖς . Καὶ τοῦτ´ ἔδειξεν αὐτὸς οὗ τος , ὁ τῆς συνόδου φημὶ τόμος , οὕτω διασπαραχθεὶς ὑπὸ τῆς σῆς λογογραφίας , καὶ τῶν κεφαλαίων , οἷς ἐπεχείρησας δῆθεν τὰ καιριώτατα , ἢ καὶ τὸ πᾶν ὁμοῦ πλὴν ὀλίγου τινὸς ἀφαιρεθεὶς , καθὰ δὴ καὶ φθάσας ὁ λόγος ἔδειξεν , οὐ μὴν ἀλλὰ κἀν τοῖς ἑξῆς αὐτὸ τοῦτο προῖὼν δείξει πλατύτερον . Ἔπειτα πῶς οὐκ ἐνεθυμήθης κἀκεῖνο , καίτοι γε καὶ μέγας τις καὶ ἀπαράμιλλος ἐν σοφοῖς τε καὶ λογοποιοῖς οἰόμενος εἶναι , ὅτι καὶ σοφοί , καὶ λογογράφοι , καὶ ῥήτορες Καοι τε τῶν ἔξω , καὶ ὅσοι τῶν καθ´ ἡμᾶς , τὰ τῶν παλαιῶν εἰς μαρτυρίαν λαμβάνοντες , ἔστι μὲν ὅτε καὶ τὸ μέρος ἐκεῖνο τὸ ληφθὲν παραφράζουσι πᾶν λέξεσιν ἰδίαις , καὶ φράσει τὴν ἐκείνων διάνοιαν ἐξαγγέλλοντες , ἔστι δ´ οὖ καὶ τὴν ἐξαγγελίαν καὶ τὴν φράσιν ἐκείνων τηροῦντες , καὶ λέξεις ἀμείβουσι , καὶ πλαγίας ὀνομάτων καὶ χρόνους ῥημάτων , καὶ πρόσωπα μετατιθέασι , καὶ συλλαβὰς ὑφαιροῦσιν , ἔστιν ὅπου καὶ προστιθέασι σαφηνείας ἔνεκα , μηδὲν ἔν γε τοίς τοιούτοις μηδοτιοῦν περιεργαζόμενοι , μόνον εἰ τὰ τῆς διανοίας τῶν ἐκδεδωκότων ἐκεῖνα πρώτως ἀσφαλῶς διασώζοιτο ; Καὶ τί χρὴ λέγειν περὶ τῶν ἄλλων ; ὅπου γε καὶ οἱ τῆς καθ´ ἡμᾶς εὐσεβείας καθηγεμόνες τε καὶ διδάσκαλοι , καὶ Διονύσιος οὑτοσὶ πρὸ τῶν ἄλλων , καὶ τὰς θείας Γραφὰς ἐξηγούμενοι , καὶ διδάσκοντες , καὶ
Lemmas: καί λογίζομαι ; σύ γάρ καί ὁ συνοδικός αὐτός ἐκεῖνος τόμος αἰτέω καί λαμβάνω , ἔχω ἐφίημι ὅσος βούλομαι τότε . καί μάρτυς ὁ δίδωμι οὗτος ἀγαθός βασιλεύς , ὁ ὁ ἱερά συγκροτέω ἐκεῖνος αύνοδον , καί προίστημι εὐσεβής ὁ ὁ πίστις ὀρθός λόγος , καί πρό ὁ ἄλλος οἰκεῖος χείρ καί γράμμα βασιλικός ὁ ἱερόν ὑποσημαίνω ὅρος . καί οὐδέ οὗτος ὁ μέγας λδέσθης πάρειμι , καί πολύς καί καλός κτάομαι ὁ συλλέγω , ζῶ ἔτι καί περίειμι . οὕτως , φιλόσοφος , φιλοσοφία τε καί ἀλήθεια θαυμαστός φροντίζω ἐν ἅπας . οὗτος μέν ὀν ὁ ἱερόν οὗτος ὁ σύνοδος δέχομαι τηνικαῦτα τόμος , ὡς φημί , παρά ὁ θαυμαστός βασιλεύς , καί μηδέ ἀντιβλέπω , μηδέ ἵστημι πρός ὁ ὑπερφυ ὁ ἀλήθεια ἐκεῖνος ἰσχύς ἔχω , πρός ὁ σκιά ἐκεῖνος , καί ὁ ἀπήχημα λέγω δῆθεν ἐπιχειρέω ὁ μηδείς ἄξιος λόγος , μᾶλλον δέ ὁ κατά ὁ Ἀγίων , καί αὐτός δέ ὁ παρ´ ἐκεῖνος θεολογέω Θεός βλασφημία συνείρω , σπερμολόγος τε καί συμπλάσσω ἐκεῖνος ὁ καταγέλαστος καί μηδείς ἄξιος λόγος . ἁ δή καί διαδείκνυμι , προῖω ὁ λόγος . ἡμός δέ , καί πρός ἐκεῖνος καταβαίνω καιρός ἤδη , ὁ κατά μέρος αὐτός διακούω λόγος , ἐπεί καί ὁ ἀρχή ἑκών εἰς οὗτος καθίημι ἑαυτοῦ . ὁ αὐτός λέγω δή οὖν , ἵημι καλός Γρηγορά , ὁ κατά ὁ ἱερός ἐκεῖνος σύνοδος τε καί ὁ τόμος γυμνός , ὁ μεταξύ φορός ὁ ὕβρις , καί ὁ μακρός ἀδολεσχία περιαιρέω καθόσον οἷος τε , ὅς δή καί μάλιστα πρός ὁ σός διαλέγω Ἀγαθάγγελος κατά ὁ ὁ σύνοδος καί ὁ θεῖον δόγμα προίστημι αὐχέω ἀκρατής , Γρηγόριος φημί ὁ μέγας . Πρῶτος , φημί , ὡς ὁράω , εἰμί ἐπιχείρημα , ὅς ὁ μέγας παράγω λέγω Διονύσιος , ὡς ὁ μηδείς δύναμις ἢ ἐνέργεια ἔχω ὕω εἰμί , οὔτ´ εἰμί παντελῶς αὐτός θέσις οὐδέ ἀφαίρεσις . καί ὁράω ὡς οὐ ἀπολόω , οὐδέ τοῦτος εὐθύς ἀναλαμβάνω , ἀλλά μετά ὁ αὐτός καί οὗτος συνήθης παρεκτροπή . σκεπτέος γάρ ὡς Διονύσιος μέν περί θεῖος θεολογέω δύναμις , πρός γε ὁ ἄλλος καί οὗτος φημί , ὅτι2 ὁ μηδείς δαναμιν ἔχω οὔτε εἰμί , οὔτε τίς εἰμί , οὔτε εἰμί παντελῶς αὐτός θέσις · ὁ δέ συκοφάντης παρεντίθημι μέν ἐν ὁ τέλος , παρεντίθημι δδʹ οὖν μᾶλλον ἐν ὁ ὁ κόμμα ἀρχή ὁ ἐνέργεια , ὅς ἐφόδιον ἔχω πρός ὁ αὐτός κακία . προέρχομαι γάρ εὐθύς ὁ μέν ὁ δύναμις ὄνομα λήθη ἀφίημι φέρω ῥεῦμα , ὁ δέ ἐνέργεια ὥσπερ θεμέλιος ὑποτίθημι ὁ κακοβουλία ὁ ὁ Χαλάννη ἐποικοδομέω κατά ὁ εὐσέβεια πύργος . καί δείκνυμι δις οὐδείς ἕτερος ὁ ὁράω χράω τε καί λυμαίνομαι , ἢ ἵνα ὁ ἑαυτοῦ συλλήπτωρ τε δῆθεν ποιέω δυσσέβεια καί κακουργία ὁ θέω ἐκεῖνος ἀνήρ , καί δις ἐκεῖνος ῥᾳδίως ἤδη χειρόομαι καί ὁ ὁ ἀκροάομαι χάω ἄπλυτος . ὁ μέν οὖν σκοπός ἅπας εἰμί ὁ λόγος ὁ ἀντίκειμαι οὗτος ὁ κατ´ εὐσέβεια ἀλήθεια ὁ δείκνυμι μηδείς ἐνέργεια καί δύναμις φυσικός ἔχω ὁ θεός , καί ὁπωσοῦν ὁ αὐτός διαφέρω φύαεως . καί τοῦτος αὐτός διά πᾶς εἰμί ὁ λόγος ὁ σπουδάζω , ὡς ἐν ὁ ἑξῆς κατά μέρος δείκνυμι ἄημι . περιουσία γε μήv μανία ὁ καθ´ ἐγώ , ἢ καί λόγος ἀπορία ὁ καίριος καί ἀναγκαῖος , καί ὁ περισσός , καί μηδείς πρός ὁ σπουδάζω ἄντικρυς εἰμί , ἐπιχειρέω . καί γίγνομαι οὗτος προάγω οἱονεί τις ὁ κατά ὁ εὐσέβεια πόλεμος , εἄν αὐτός παραποίησις οἴομαι , καί προσθήκη ἐν ὁ ὁ θεῖον Διονύσιος ῥητός , κακῶς ἐκεῖνος εἰμί δίδωμι . Πρῶτος μέν οὖν εἰμί καί προσθήκη τις εἰμί , καί μετάθεσις λέξις , εἰμί φιλόσοφος , ὁ διάνοια ὀπτώ ὁ θεολογικός , ὡς αὐτός φημί , ἕτερος τις ὁ ὑγιαίνω ὁ τοιόσδε περί ὁ τοιοῦτος καί ζητέω καί λέγω χρή , ἀλ οὐ σύ ὁ καθ´ ὑπερβολή ἀληθής ὁ τοιοῦτος νοσέω , ὁ ὁ ἀνευθύνω μάτην αὐτός ἐγκαλέω . καί τοῦτος δείκνυμι αὐτός ὅς ὅς , ὁ ὁ σύνοδος φημί τόμος , οὗτος διασπαράσσω ὑπό ὁ σός λογογραφία , καί ὁ κεφάλαιος , ὅς ἐπιχειρέω δῆθεν ὁ καίριος , ἢ καί ὁ πᾶς ὁμοῦ πλήν ὀλίγος τις ἀφαιρέω , καθά δή καί φθάνω ὁ λόγος δείκνυμι , οὖον μήv ἀλλά ἐν ὁ ἑξῆς αὐτός οὗτος προῖων δείκνυμι πλατύς . ἔπειτα πῶς οὐ ἐνθυμέομαι ἐκεῖνος , καίτοι γε καί μέγας τις καί ἀπαράμιλλος ἐν σοφός τε καί λογοποιός οἴομαι εἰμί , ὅτι καί σοφός , καί λογογράφος , καί ῥήτωρ κάω τε ὁ ἔξω , καί ὅσος ὁ καθ´ ἐγώ , ὁ ὁ παλαιός εἰς μαρτυρία λαμβάνω , εἰμί μέν ὅτε καί ὁ μέρος ἐκεῖνος ὁ λαμβάνω παραφράζω πᾶς λέξις ἴδιος , καί φράζω ὁ ἐκεῖνος διάνοια ἐξαγγέλλω , εἰμί δδʹ οὖον καί ὁ ἐξαγγελία καί ὁ φράσις ἐκεῖνος τηρέω , καί λέγω ἀμείβω , καί πλάγιος ὄνομα καί χρόνος ῥῆμα , καί πρόσωπον μετατίθημι , καί συλλαβή ὑφαιρέω , εἰμί ὅπου καί προστίθημι σαφήνεια ἕνεκα , μηδείς ἐν γε ὅς τοιοῦτος μηδοτιοῦν περιεργάζομαι , μόνος εἰμί ὁ ὁ διάνοια ὁ ἐκδίδωμι ἐκεῖνος πρῶτος ἀσφαλῶς διασῴζω ; καί τίς χρή λέγω περί ὁ ἄλλος ; ὅπου γε καί ὁ ὁ καθ´ ἐγώ εὐσέβεια καθηγεμών τε καί διδάσκαλος , καί Διονύσιος οὗτος πρό ὁ ἄλλος , καί ὁ θεῖος γραφή ἐξηγέομαι , καί διδάσκω , καί