cogPG.PG151 285
χαμαιζήλου τῆς ἀνθρωπείας φύσεως ἀναμιμνήσκων ἡρέμα , ἧς καὶ αὐτὸς , φησὶν , ὢν δήπου τυγχάνεις , εἰ καὶ πρὸς τὴν τῶν ὁμογενῶν ἀρχὴν ὑπὸ Θεοῦ προεβλήθης · καὶ νουθεσίαις εὐαγγελικαῖς τε καὶ πατρικαῖς , καὶ δὴ καὶ ταῖς παρ´ ἐαυτοῦ σοφαῖς εἰσηγήσεσι , καὶ ταῖς τῶν λογισμῶν ἐπῳδαῖς τε καὶ φαρμακείαις Κπρὸς ἑαυτὸν αὐτὸν ἐπανάγων ταχέως · ὃς καὶ τῆς παῤῥησίας καὶ τοῦ φρονήματος καὶ τοῦ πρὸς ἀρετὴν πεφυκότος , οὐδ´ ὅσον εἰπεῖν ἀποθαυμάζων τὸν ἄνδρα , χάριτάς τε μεγάλας καὶ τῆς εὐνοίας καὶ τῇς ὠφελείας ἀνωμολόγει , καὶ τῶν μεγίστων τιμῶν τε καὶ ἀξιώσεων προθύμως ἠξίου , πάντων ἐν ἅπασι σχεδὸν προτιθεὶς καὶ αὐτῶν τῶν προσηκόντων καθ´ αἶμα , διά γε τὴν τῆς ψυχῆς καθαρότητα , καὶ τὸ πρὸς μόνον τὸ καλὸν καὶ τὸν Θεὸν ἄντικρυς βλέπον οὐδὲ γὰρ λόγοι τὸ σπουδαζόμενον καὶ φιλοτιμία τις καὶ ἐπίδειξις ἦν ἀρετῆς αὐτῷ κατά τινας μόνη · ἀλλὰ πράγματα μᾶλλον ἦσαν οἱ λόγοι , καὶ καρπὸς ἀπροσπαθείας ὁμοῦ καὶ χρημάοων καὶ λημμάτων καὶ τῆς κενῆς δόξης , καὶ δὴ καὶ τῆς θαυμαστῆς πρὸς τὸν πλησίον ἀγάπης . Τοσαύτη δὲ καὶ ἡ κατὰ νοῦν ἦν αὐτῷ νῆψις , καὶ τὸ πρὸς ἑαυτόν τε καὶ τὸν Θεὸν διὰ τῆς προσοχῇς τε καὶ προσευχῆς ἐπεστράφθαι , καίτοι γε καὶ βασιλεῖ καὶ συγκλήτῳ καὶ τοῖς τοιούτοις ὁσημέραι συνόντι , ὡς μηδὲ τοῖς ἔξω καὶ μάλιστα τοῖς ὁξυτέροις τε καὶ συνετοῖς τὸ κατ´ αὐτὸν ἀγνοεῖσθαι . Ὁ γοῦν βασιλεὺς ὁμιλῶν αὐτῷ περὶ τῶν συμπιπτόντων ὡς ἔθος , ὁπηνίκα τοῦτον ἔβλεπε πρὸς λήθην ἰόντα τῶν παρ´ αὐτοῦ λεγομένων , καὶ περὶ τῶν αὐτῶν πυνθανόμενον αὖθις , ὃ δὴ καὶ οὐκ ἀνεκτῶς ἔφερεν , ἐτέρων ἐν ταῖς πρὸς αὐτὸν ὁμιλίαις πασχόντων ἔσθ´ ὅτε , εὐήθειάν τε ὁμοῦ καὶ ἀπαιδευσίαν καταγινώσκων ἐκείνων , Ἀλλ´ ὁ Παλαμᾶς , ἔλεγε , νῦνζοῦ διὰ ῥᾳθυμίαν τινὰ καὶ σπουδῆς ἔνδειαν εἰς λήθην ἠλθε τῶν λόγων , ἀλλὰ διὰ σπουδὴν μᾶλλον καὶ νῆψιν τῶν ἔνδον , καὶ τὸ προσευχῇ καὶ Θεῷ τὴν διάνοιαν ὡσανεὶ προσηλῶσθαι . Διὰ ταῦτα καὶ πᾶσιν αἰδέσι . μος ὤν , καὶ ἄρχοντας καὶ κριτὰς καὶ δυνάστας ὀμοῦ πάντας ἀνηρτημένος , πολλῶν ἀδικουμένων ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν ἦν προστάτης , καὶ πλείστοις τὰς συμφορὰς ἔλυε καθ´ ἑκάστην · Κωνσταντίνῳ τοιγαροῦν τῶν τοῦ βασιλέως υἱῶν τῷ καθ´ ἡλικίαν δευτέρῳ , καὶ δὴ καὶ τῆς βασιλικῆς ἐξουσίας τὰ δεύτερα κεκτημένῳ , κακῶς τῇ δυνάμει κατὰ πένητός τινος χρησαμένῳ χήρας , καὶ ταύτην παρὰ πᾶσαν δίκην χρυσίνων ἀφελομένου τριακοσίων , ὁ τοῦ Γρηγορίου πατὴρ προσελθὼν καὶ διαλεχθεὶς , καὶ τῶν τοῦ Θεοῦ νόμων ἀναμνήσας , καὶ ὅσον ἐκ ἱνῳ καὶ δίκης μέλει καὶ νόμων καὶ πενήτων καὶ χηρών ὡς μάλιστα προστασίας , καὶ τὰ παραπλήσια τούτοις , καὶ πέπεικεν εὐθέως , καὶ τῇ χήρα τῶν ἱδίων ἔδειξεν ἐκστάντα προθύμως , ἢ καὶ τὸν προστάτην τῆς εὐεργεσίας ἀμειβομένη , τὰ τῶν χρημάτων ἡμίσεα , μετὰ πολλῆς τῆς σπουδῆς καὶ τῆς προθυμίας προσῆγεν . Ἀλλ´ οὐ καλῶς οὐδ´ ἀξίως ἀμείβῃ τὸν εὐεργέτην , ὑποφθάσας εἰπεν ἑκεῖνος , ὧ γύναι , προφάσοι σμικρᾶς τινος δωρεᾶς τῶν μεγίστων ἀποστεροῦσα · νῦν μὲν γὰρ , καθὰ δήπου καὶ αὐτὴ πειραθεῖσα γινώσκεις , πρόσεστί μοι τὸ τὰ τοιαῦτα πρὸς τοὺς κρατοῦντάς τε καὶ δυνάστας ἰσχύειν περαίνειν τοῦ Θεοῦ πάντως συναιρομένου , οὗ τί ἂν γένοιτοα τοῖς νοῦν ἔχουσι κρεῖττον ; Εἰ δ´ ὡς αὐτὴ φής ἐκείνοις ἐμαυτὸν δοίην , χρημάτων γενόμενος ἥττων ζημιωθήσομαι πάντως ἐκεῖνα , καὶ Θεοῦ καὶ τῶν διδόντων συνήθως κατεγνωκότων καὶ τί τῆς ἀνοίας ταύτης ἄν ποτε γένοιτο χεῖρον ; Ἀλλ´ ἄπιθι , τῶν μὲν ἰδίων αὐτὴ κατ´ ἐξουσίαν ἀπολαύουσα μόνη , μηδενὸς ἐνοχλοῦντος ἔτι , Θεῷ δὲ τὸ πᾶν τῆς εὐχαριστίας ἀνατιθεῖσα , καὶ ἡμᾶς μόναις ταῖς εὐχαῖς δωρουμένη . Οὐ πρὸς χρήματα δὲ μόνον καὶ κτήματα , καὶ τὴν κάτω καὶ παιζομένην καὶ παίζουσαν τοὺς πολλοὺς δόξαν , καθὰ δὴ καὶ προὔφην , ἀλλὰ καὶ πρὸς αὐτὰ τὰ φίλτατα τὸ ἀπροσπαθὲς ἐπεδείκνυτο καθ´ ὑπερβολὴν ὁ γενναῖος , καὶ φυσικῶν ἀναγκῶν καὶ τῶν ἐκεῖθεν ἰσχυροτάτων δεσμῶν , καὶ τῆς σχέσεως φιλονεικῶν ὡς περικρατεῖν τῷ πρὸς Χριστὸν φίλτρῳ · ὅθεν καὶ πρὸς τῶν φίλων καὶ συγγενῶν ἐρωτώμενος , ὅτου χάριν μὴ καὶ αὐτὸς τοῖς ἁπαλωτέροις ἔτι καὶ νηπίοις τῶν παίδων καὶ προσφύεται πυκνὰ καὶ χερσὶ καὶ χείλεσι , καὶ προσγελᾷ καὶ προσπαίζει κατὰ τὸ σχετικὸν πεφυκὸς καὶ τὸ κοινὸν τῶν πατέρων ἔθος · Βούλομαι μὲν , ἔλεγε , καὶ αὐτὸς ταῦτα , φίλοι , τοῦ φίλτρου καὶ τῆς φύσεως πολλάκις ὑποκινούντων , τὴν δὲ συνήθειαν δεδοικὼς , μήπως καὶ εἰς ἕξιν μοι τοῦ πράγματος καταστάντος , πάνυ δυσχερῶς τε καὶ μικροψύχως καὶ αὐτὸ τοῦτ´ ἀναξίως τοῦ δεδωκότος Θεοῦ περὶ τὴν ἀφαίρεσιν ἐνίων διατεθείην · εἰκὸς γάρ τινας καὶ προθανεῖν τῶν οἰκείων πατέρων , ἀδήλου τε καὶ ἀορίστου τῆς τελευτῆς ἡμῖν οὔσης , τῆς πολλῆς συνηθείας τε καὶ φιλίας ἐμαυτὸν ἐπέχω τῆς πρὸς τοὺς παῖδας , ὡς ἂν τοῦ χωρισμοῦ , Θεοῦ δηλαδὴ κελεύοντος , ἐπιστάντος , μὴ πάντη γε ἀπαράσκευος καὶ ἀνέτοιμός τις ὀφθείην , καὶ φιλόπαις ἢ φιλόθεος μᾶλλον · ἀνάγκη καὶ γὰρ πάντως τῷ μὲν μεγέθει τοῦ φίλτρου καὶ τὸ μέγεθος ἰσοστάσιον ἐπακολουθῆσαι τῆς λύπης · τῷ δὲ σφοδρῷ τε καὶ ἀκαθέκτῳ τῆς λύπης ὁ κίνδυνος ἕπεται τῶν τῆς ἀχαριστίας λόγων τε καὶ πραγμάτων , ἂ τίς ἂν οὐκ ἀπεύξαιτο σὺν πολλῇ τῇ σπουδῇ τῶν εὐσεβεῖν ἀληθῶς βουλομένων ; ἃ δὴ καὶ πράγμασιν αὐτοῖς ὁ ἀψευδὴς ἐκεῖνος ὄντως ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ ἔν γε τῷ τοῦ καιροῦ παραστάντι καλῶς ἐβεβαίου . Τῶν γὰρ παίδων ἐνός τινος αὐτῷ νόσῳ συσχεθέντος βαρείᾳ , καὶ πρὸς τὴν ἔξοδον καὶ την ἀναγκαίαν προθεσμίαν ἰόντος , πρὸ μὲν τῆς τελευτῆς πολύς τις ἦν τοῦ Θεοῦ δεόμενος , καὶ τῳ μεγίστῳ φαρμάκῳ τῆς εὐχῆς ὑπὲρ ἐκείνου νοερῶς ὁμοῦ τε καὶ αἰσθητῶς χρώμενος · ἐπεὶ δὲ καταλύσαντα τὴν ζωὴν εἶδε , καὶ πρὸς τὴν ἀληθινὴν τῷ ὄντι ζωὴν ἀπιόντα , τῆς εὐχαριστίας τῆς πρὸς Θεὸν εὐθὺς ὅλος ἦν καὶ τῶν ὕμνων , τὰ ἐπὶ τῷ παιδὶ τελευτήσαντι πάλαι τῷ μεγάλῳ Δαβὶδ πεπραγμένα καὶ αὐτὸς ἐνδεικνύμενος ἄντικρυς , καὶ πράγματα τοὺς ἑαυτοῦ δεικνὺς λάγους , ὃ δὴ καὶ εἰπών ἔφθην , ὡς καὶ τοὺς πρὸς παραμυθίαν παραγεγονότας τῶν φίλων αὐτὸς καὶ παραμυθήσασθαι μᾶλλον , καὶ τὰ εἰκότα διδάξαι . οοιρορΟΟϛ
Lemmas: χαμαίζηλος ὁ ἀνθρώπειος φύσις ἀναμιμνήσκω ἡρέμα , ὅς καί αὐτός , φημί , εἰμί δήπου τυγχάνω , εἰμί καί πρός ὁ ὁ ὁμογενής ἀρχή ὑπό Θεός προβάλλω · καί νουθεσία εὐαγγελϊκός τε καί πατρικός , καί δή καί ὁ παρ´ ἑαυτοῦ σοφός εἰσήγησις , καί ὁ ὁ λογισμός ἐπῳδή τε καί φαρμακεία Κπρὸς ἑαυτοῦ αὐτός ἐπανάγω ταχέως · ὅς καί ὁ παρρησία καί ὁ φρόνημα καί ὁ πρός ἀρετή φύζω , οὐδός ὅσος εἶπον ἀποθαυμάζω ὁ ἀνήρ , χάρις τε μέγας καί ὁ εὔνοια καί ὅς ὠφέλεια ἀνομολογέω , καί ὁ μέγας τιμή τε καί ἀξίωσις προθύμως ἀξιόω , πᾶς ἐν ἅπας σχεδόν προτίθημι καί αὐτός ὁ προσήκω καθ´ αἷμα , διά γε ὁ ὁ Ψυχή καθαρότης , καί ὁ πρός μόνος ὁ καλός καί ὁ θεός ἄντικρυς βλέπω οὐδέ γάρ λόγος ὁ σπουδάζω καί φιλοτιμία τις καί ἐπίδειξις εἰμί ἀρετή αὐτός κατά τις μόνος · ἀλλά πρᾶγμα μᾶλλον εἰμί ὁ λόγος , καί καρπός1 ἀπροσπαθής ὁμοῦ καί χρημάοων καί λῆμμα καί ὁ κενός δόξα , καί δή καί ὁ θαυμαστός πρός ὁ πλησίος ἀγάπη . τοσοῦτος δέ καί ὁ κατά νόος εἰμί αὐτός νῆψις , καί ὁ πρός ἑαυτοῦ τε καί ὁ θεός διά ὁ προσοχή τε καί προσευχή ἐπιστρέφω , καίτοι γε καί βασιλεύς καί σύγκλητος καί ὁ τοιοῦτος ὁσημέραι σύνειμι , ὡς μηδέ ὁ ἔξω καί μάλιστα ὁ ὁξύς τε καί συνετός ὁ κατ´ αὐτός ἀγνοέω . ὁ γοῦν βασιλεύς ὁμιλέω αὐτός περί ὁ συμπίπτω ὡς ἔθος , ὁπηνίκα οὗτος βλέπω πρός λήθη εἶμι ὁ παρ´ αὐτός λέγω , καί περί ὁ αὐτός πυνθάνομαι αὖθις , ὅς δή καί οὐ ἀνεκτός φέρω , ἕτερος ἐν ὁ πρός αὐτός ὁμιλία πάσχω ἐσθίω ὅτε , εὐήθεια τε ὁμοῦ καί ἀπαιδευσία καταγιγνώσκω ἐκεῖνος , Ἀλ ὁ Παλαμάς , λέγω , νῦνζοῦ διά ῥᾳθυμία τις καί σπουδή ἔνδεια εἰς λήθη ἔρχομαι ὁ λόγος , ἀλλά διά σπουδή μᾶλλον καί νῆψις ὁ ἔνδον , καί ὁ προσευχή καί Θεός ὁ διάνοια ὡσανεί προσηλόω . Ζεύς οὗτος καί πᾶς ἀϊδής . μος εἰμί , καί ἄρχω καί κριτής καί δυνάστης ὀμόω πᾶς ἀναρτάω , πολύς ἀδικέω ἀνήρ τε καί γυνή εἰμί προστάτης , καί πλεῖστος ὁ συμφορά λύω καθ´ ἕκαστος · Κωνσταντῖνος τοιγάρ ὁ ὁ βασιλεύς υἱός ὁ καθ´ ἡλικία δύο , καί δή καί ὁ βασιλικός ἐξουσία ὁ δύο κτάομαι , κακῶς ὁ δύναμις κατά πένης τις χράω χήρα , καί οὗτος παρά πᾶς δίκη χρύσινος ἀφαιρέω τριακόσιοι , ὁ ὁ Γρηγόριος πατήρ προσέρχομαι καί διαλέγω , καί ὁ ὁ Θεός νόμος ἀναμιμνήσκω , καί ὅσος ἐκ Ἰνώ καί δίκη μέλος καί νόμος καί πένης καί χήρα ὡς μάλιστα προστασία , καί ὁ παραπλήσιος οὗτος , καί πείθω εὐθύς , καί ὁ χήρα ὁ ἴδιος δείκνυμι ἐξίστημι προθύμως , ἢ καί ὁ προστάτης ὁ εὐεργεσία ἀμείβω , ὁ ὁ χρῆμα ἥμισυς , μετά πολύς ὁ σπουδή καί ὁ προθυμία προσάγω . Ἀλ οὖον καλῶς οὐδός ἀξίως ἀμείβω ὁ εὐεργέτης , ὑποφθάνω εἶπον ἐκεῖνος , ἵημι γυνή , προφαίνω μικρός τις δωρεά ὁ μέγας ἀποστερέω · νῦν μέν γάρ , καθά δήπου καί αὐτός πειράω γιγνώσκω , πρόσειμι ἐγώ ὁ ὁ τοιοῦτος πρός ὁ κρατέω τε καί δυνάστης ἰσχύω περαίνω ὁ Θεός πάντως συναίρω , ὅς τίς εἄν γίγνομαι ὁ νόος ἔχω ἀγαθός ; εἰμί δδʹ ὡς αὐτός φημί ἐκεῖνος ἐμαυτοῦ δήω , χρῆμα γίγνομαι κακός ζημιόω πάντως ἐκεῖνος , καί Θεός καί ὁ δίδωμι συνήθης καταγιγνώσκω καί τίς ὁ ἄνοια οὗτος ἄν ποτός γίγνομαι χείρων ; Ἀλ ἄπειμι , ὁ μέν ἴδιος αὐτός κατ´ ἐξουσία ἀπολαύω μόνος , μηδείς ἐνοχλέω ἔτι , Θεός δέ ὁ πᾶς ὁ εὐχαριστία ἀνατίθημι , καί ἐγώ μόνος ὁ εὐχή δωρέω . οὖον πρός χρῆμα δέ μόνος καί κτῆμα , καί ὁ κάτω καί παίζω καί παίζω ὁ πολύς δόξα , καθά δή καί προφαίνω , ἀλλά καί πρός αὐτός ὁ φίλος ὁ ἀπροσπαθής ἐπιδείκνυμι καθ´ ὑπερβολή ὁ γενναῖος , καί φυσικός ἀνάγκη καί ὁ ἐκεῖθεν ἰσχυρός δεσμός , καί ὁ σχέσις φιλονεικέω ὡς περικρατέω ὁ πρός Χριστός φίλτρον · ὅθεν καί πρός ὁ Φίλων καί συγγενής ἐρωτάω , ὅστις χάρις μή καί αὐτός ὁ ἁπαλός ἔτι καί νήπιος ὁ παῖς καί προσφύω πυκνός καί χείρ καί χεῖλος , καί προσγελάω καί προσπαίζω κατά ὁ σχετικός φύω καί ὁ κοινός ὁ πατήρ ἔθος · βούλομαι μέν , λέγω , καί αὐτός οὗτος , φίλος , ὁ φίλτρον καί ὁ φύσις πολλάκις ὑποκινέω , ὁ δέ συνήθεια δείδω , μήπως καί εἰς ἕξις ἐγώ ὁ πρᾶγμα καθίστημι , πάνυ δυσχερῶς τε καί μικρόψυχος καί αὐτός τοῦτος ἀνάξιος ὁ δίδωμι Θεός περί ὁ ἀφαίρεσις ἔνιοι διατίθημι · εἰκός γάρ τις καί προθνῄσκω ὁ οἰκέω πατήρ , ἄδηλος τε καί ἀόριστος ὁ τελευτή ἐγώ εἰμί , ὁ πολύς συνήθεια τε καί φίλιος ἐμαυτοῦ ἐπέχω ὁ πρός ὁ παῖς , ὡς εἄν ὁ χωρισμός , Θεός δηλαδή κελεύω , ἐφίστημι , μή πάντῃ γε ἀπαράσκευος καί ανέτοιμος τις ὁράω , καί Φιλόπαις ἢ φιλόθεος μᾶλλον · ἀνάγκη καί γάρ πάντως ὁ μέν μέγεθος ὁ φίλτρον καί ὁ μέγεθος ἰσοστάσιος ἐπακολουθέω ὁ λύπη · ὁ δέ σφοδρός τε καί ἀκάθεκτος ὁ λύπη ὁ κίνδυνος ἕπω ὁ ὁ ἀχαριστία λόγος τε καί πρᾶγμα , ὅς τίς εἄν οὐ ἀπεύχομαι σύν πολύς ὁ σπουδή ὁ εὐσεβέω ἀληθής βούλομαι ; ὁ δή καί πρᾶγμα αὐτός ὁ ἀψευδής ἐκεῖνος εἰμί ἄνθρωπος ὁ Θεός ἐν γε ὁ ὁ καιρός παρίστημι καλῶς βεβαιόω . ὁ γάρ παῖς εἷς τις αὐτός νόσος συνέχω βαρύς , καί πρός ὁ ἔξοδος καί ὁ ἀναγκαῖος προθεσμία εἶμι , πρό μέν ὁ τελευτή πολύς τις εἰμί ὁ Θεός δήω , καί ὁ μέγας φάρμακον ὁ εὐχή ὑπέρ ἐκεῖνος νοερός ὁμοῦ τε καί αἰσθητός χράω · ἐπεί δέ καταλύω ὁ ζωή ὁράω , καί πρός ὁ ἀληθινός ὁ εἰμί ζωή ἄπειμι , ὁ εὐχαριστία ὁ πρός θεός εὐθύς ὅλος εἰμί καί ὁ ὕμνος , ὁ ἐπί ὁ παῖς τελευτάω πάλαι ὁ μέγας Δαυίδ πράσσω καί αὐτός ἐνδείκνυμι ἄντικρυς , καί πρᾶγμα ὁ ἑαυτοῦ δείκνυμι λαγός , ὅς δή καί εἶπον φθάνω , ὡς καί ὁ πρός παραμυθία παραγίγνομαι ὁ Φίλων αὐτός καί παραμυθέομαι μᾶλλον , καί ὁ εἰκός διδάσκω . οοιρορΟΟϛ