cogPG.PG151 428
βάλλειν ὁπωσοῦν δύναται · ἐπὶ δὲ τοὺς οἰκείους αὖθις χωρεῖ λόγους , καὶ τὸν ὁμιλητὴν Ἀγαθάγγελον . Τί οὖν φησιν ἐκεῖνος ἑξῆς ; Καὶ αὕτη μὲν ἡ τοῦ μιαροῦ ἐρμηνεία , παρὰ πᾶν τὸ εἰκὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ ῥητοῦ πρὸς τὴν ἀνύπαρκτον μεταφέρουσα καὶ ἀνυπόστατον αὐτοῦ ἐνέργειαν . Ἔπειτα προϊὼν , καὶ συνοίρων τὰ ὅμοια , καὶ τὸν μέγαν παράγει Βασίλειον , Εὐνομίῳ τάξεως εἶδος εἶναι λέγοντα , οὐκ ἐκ τῆς παρʹ ἡμῶν θέσεως συνιστάμενον , ἀλλ´ αὐτῇ τῇ κατὰ φύσιν ἀκολουθίᾳ συμβαῖνον , ὡς τῷ πυρὶ πρὸς τὸ φῶς ἐστι τὸ ἐξ αὐτοῦ · ἐν τούτοις γὰρ πρότερον τὸ αἴτιον λέγομεν , δεύτερον δὲ τὸ ἀπ´ αὐτοῦ , οὐ διαστήματι χωρίζοντες ἀλλήλων ταῦτα , ἀλλὰ τῷ λογισμῷ , τοῦ αἰτιατοῦ προεπινοοῦντες τὸ αἴτιον . Οὐδὲ ἐνταῦθα τῆς συνήθους κλοπῆς τε καὶ ἱεροσυλίας , ἢ βωμολοχίας κατ´ αὐτὸν ἐκεῖνον εἰπεῖν ὁ χρηστὸς Γρηγορᾶς ἐπελάθετο .. Κἀνταῦθα καὶ γὰρ τὸ τέλος καὶ οἱονεί τι συμπέρασμα τῆς τοῦ μεγάλου ῥήσεως τουτουΐ , τῆς θεολογίας ὑφελόμενος τοῦ σεπτοῦ τόμου , τῷ οἰκείῳ σκότει καὶ τῷ ψεύδει κατέκρυψεν . Ἐπάγει καὶ γὰρ οἱονεὶ τὸν ἑαυτοῦ λόγον ἀπαρτίζων καὶ συμπεραίνων ὁ μέγας Βασίλειος · Πῶς οὖν εθλογον ἀρνεῖσθαι τὴν τάξιν , ἐφ´ ὧν ἐστι πρῶτον καὶ δεύτερον οὐ κατὰ τὴν ἡμετέραν θέσιν , ἀλλ´ ἐκ τῆς κατὰ φύσιν ἐνυπαρχούσης αὐτοῖς ἀκολουθίας ; Καὶ μετ´ ὀλίγον αὖθις ὁ τόμος · Πάλιν τοίνυν Εὐνομίου τὴν τοιαύτην διαφορὰν παντάπασιν ἀνελεῖν πειρωμένου , ὁ μέγας Βασίλειος , Πῶς , φησὶν , οὐδεμίαν διαφορὰν καταλείπεις ; οὐδὲ τὴν ἐκ , τοῖς αἰτίοις πρὸς τὰ ἐξ αὐτῶν ἐνυπάρχουσαν ; Οὕτως ἐν ἅπασιν ὁ Γρηγορᾶς ἀλίσκεται ψευδόμενος , καὶ συκοφαντῶν , καὶ τὰς ἱερὰς ῥήσεις διὰ πάντων κατατέμνων τε καὶ σπαράττων , κἀκεῖνο τῇ κακουργίᾳ προστιθεὶς , καὶ τῇ . καινῇ μοχθηρίᾳ καὶ ἀταξίᾳ τῶν λόγων , τὸ τοῖς ἀνευθύνοις τὰ οἰκεῖα περιάπτειν αἴσχη τολμᾷν . Ἀλλ´ ἀκούσωμεν ἤδη καὶ τῶν ἐπιχειρημάτων αὐτοῦ , καὶ τῆς πρὸς τοὺς ἱεροὺς θεολόγους ἀντιλογίας , ἃ πρὸς τὸν ῥηθέντα μύστην αὐτοῦ καὶ φίλον διέξει - Ὁρᾷς , φησὶν , ὅπως σκοπὸν ἔχων ὁ ἀναιδὴς τὰ τῆς αὐτοῦ κακουργίας γεννήματα δημοσίᾳ κάνταῦθα βεβαιοῦν , ἀνωτέρω μὲν εἰς δύο καὶ διάφορα τὴν ἀμέριστων τῆς θεότητος φύσιν διεῖλε μέρη , νῦν δὲ βουλόμενος ἔτι καὶ ὑπερκειμένας καλέσαι , καὶ ὑφειμένας ἀκτίστους θεότητας , καὶ πρῶτον καὶ δεύτερον τῇ φύσει , τὸ αἴτιον καὶ αἰτιατὸν , προτίθησι , καὶ τὸ ἄλλο καὶ ἄλλο , καὶ τὸ γεννῶν καὶ τὸ γεννώιμενον ; Τοῦτο γὰρ ποιεῖ , ἵνα πρῶτον μὲν καὶ αἴτιον , καὶ Πατέρα γεννῶντα δείξῃ τὴν οὐσίαν , δεύτερον δὲ καὶ αἰτιατὸν , καὶ γεννώμενον Υἱὸν τὴν ἐνέργειαν . Καὶ μετ´ ὁλίγον · Ἀκήκοας γὰρ τὴν ἄκτοπον ἐρμηνείαν αὐτοῦ . Τῶν γὰρ ἀγίων , οὓς αὐτὸς εἰς μαρτυρίαν ἤγαγε , περὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ λεγόντων ὁμοουσίων , ἐνέργειαν αὐτὸς ἀνούσιον ἐκ τῆς οὐσίας ἡρμήνευσε , κἀκείνων τὸ ἄλλο , καὶ ἄλλο μὴ κατὰ τὴν οὐσίαν λεγόντων , τοῦτο γὰρ οὐδὲ τοῖς δαίμοσιν ἂν ῥηθείη κατ´ οὐσίαν ἄλλο , καὶ διάφορον εἶναι τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν , ἀλλὰ κατὰ τὴν σχέσιν , καθ´ ἣν αἴτιον μὲν ὁ γεννῶν Πατὴρ , αἰτιατὸν δ´ ὁ γεννώμενος Υἱὸς λέγεταιεικται γὰρ ἡμῖν ἀνωτέρω σχέσεως εἶναι ταῦτα , καὶ οὐκ οὐσίας ὀνόματα , αὐτὸς ἢ μὴ συνιεὶς , ἢ ἑκὼν ἀποκρυψάμενος , παρέδραμε μὲν ἀνεπεξέργαστα , ὡς οὐδὲν ὃν πρᾶγμα μετρίαν γοῦν τῶν τοιούτων φροντίδα ποιεῖσθαι . Μόνας δ´ ἀποσυλήσας , ἀπειληφώς τὰς καὶ λέξεις , τό τε ἄλλο καὶ ἄλλο εἶναι , καὶ δύο , καὶ αἴτιον , καὶ αἰτιατὸν , εὐθὺς ἀπεπήδησε , μικρὰ μὲν φροντίσας τῶν δηλουμένων ἐκείνοις τοῖς ῥήμασιν ἐννοιῶν , οὐδὲν δὲ λογισάμενος τὴν ἐντεύθεν ἀσέβειαν . Καὶ μετὰ μικρόν · Ὁρᾷς , φησὶ , πῶς δεικνύειν ἐθέλων αὐτὸς αὐτῷ συμμαχοῦντας πάντας ἁγίους , δείκνυσι μᾶλλον οὐδένα τῶν ἀγίων αὐτῷ συμμαχοῦντα ; Οὐδεὶς γὰρ τὴν ἀνύπαρκτον ταύτην καὶ ἄλλο τι τῆς οὐσίας οὖσαν καθ´ αὑτὴν ἐνέργειαν ἄκτιστον αἰτιατὸν ἐκ τῆς οὐσίας εἶναι λέγων δείκνυται , καθάπερ τὸν Υἱὸν καὶ Λόγον ἐκ Πατρός · καὶ βοῶν ἀεὶ καὶ διατεινόμενος τοῖς ἁγίοις ἀκόλουθα δογματίζειν , δείκνυσι μᾶλλον αὐτὸς ἐαυτὸν τὰ πάντων ἐναντιώτατα λέγοντα . Καὶ μετά τινα · Ἐμοὶ δὲ πυθέσθαι , φησὶν , ἔδοξε τουτουὶ , πῶς ἐκ τῆς θείας οὐσίας καὶ φύσεως εἶναι νοεῖ τὴν ἐνέργειαν , καὶ κατὰ τίνα τὸν τρόπον αἰτίαν μὲν τὴν θείαν δογματίζει φύσιν , αἰτιατὴν δὲ τὴν ἐνέργειαν . Τὸ γὰρ αἴτιον καὶ αἰτιατὸν , καὶ ἀγέννητον καὶ γεννητὸν , ἅπερ ἡ τῆς γεννήσεως σχέσις διὰ τῆς ἀποφάσεώς τε καὶ καταφάσεως δρᾷ , καὶ πρός γε τὸ ἐκπορευτὸν , ἰδιώματά εἰσιν ὑποστατικά · καὶ ὁ τῆς τούτων ὑπάρξεως τρόπος τουτοισὶ χαρακτηρίζεται τοῖς ὀνόμασι Καὶ μετά τινα · Ἐπεὶ δὲ καὶ ὑπερκειμένας βουλόμενος ἔτι καὶ ὑφειμένας θεότητας ὅογματίζειν ἀκτίστους , αἴτιον εἰσάγει τε καὶ αἰτιατὸν , καὶ ἅμα πρῶτον τῇ τόξει καὶ δεύτερον , καὶ ἁγίοις μάρτυσι χρώμενος , πρῶτον ἐν ὑποδείγματι λέγουσιν εἶναι τῇ τάξει τὸ πῦρ , δεύτερον δ´ αὖ τὸ ἐξ αὐτοῦ φῶς , αὐτὸς τὴν μὲν θείαν φύσιν ἀνάλογον θεὶς τῷ πυρί , τὸ πρωτεῖον αὐτῇ καὶ τῆς τάξεως ἐδεδώκει , δευτέραν δὲ τὴν ἐνέργειαν ἐτετάχει , καὶ ἀνάλογον τῷ φωτὶ τοῦ πυρός · δεῖξαι ἔστιν ἐνταῦθα πρῶτον μὲν ὡς οὐδὲ ἐνταῦθα τοὺς ἀγίους συκοφαντεῖν ὁ ἀναιδὴς ἀτόλμητον εἴασε · δεύτερον δὲ ὅτι και την ἐνέργειαν ἡν ἀνύπαρκτόν τε καὶ ἀνυπόστατον δογματίζει θεβ τητα , Υἱὸν Θεοῦ δείκνυσι νῦν · ὡς δυοῖν ἐξ ἀνάγκης γίνεσθαι θάτερον , ἢ τέσσαρας σέβειν ἡμᾶς ὑποστάσεις , ἢ διπλοῦν τὸν Υἱὸν , ἔκ τε οὐσίας ἐνυποστάτου συγκείμενον καὶ ἐνεργείας ἀνυποστάτου Πᾶσαν ὡς ἐν κεφαλαίῳ σχεδὸν ἐνταῦθα τὴν ἰδίαν αἴρεσιν ἐξήμεσεν ὁ φιλόσοφος . Οὕτε γὰρ ἄκτιστον καὶ θεοπρεπῆ κατὰ φύσιν ἔχειν φησὶ τὸν Θεὸν ἐνέργειαν , οὔτε κτιστήν τινα γοῦν καὶ ἐπείσακτον κατὰ τοὺς πρώτους ἐκείνους φημὶ νομοθέτας καὶ καθηγητὰς αὐτοῦ τέως Βαρλαὰμ καὶ Ἀκινδύνου · ὡς μὴ μόνον τῶν πάλαι Μονοδελητῶν τε καὶ Μονοφυσιτῶν ἐκείνων χεῖρον πολλῷ τινι διακεῖσθαι τῷ μέσῳ καὶ ἀτοκώτερον · ἐκεῖνοι καὶ γὰρ τὸ τῆς θεότητος θέλημα καὶ τὴν ἐνέργειαν ἂμα τὸν Χριστὸν ἔχειν οὐκ ἀπηρνοῦντο , εἰ καὶ τὰ τῆς ἀνθρωπείας φύσεως ἔχειν αὐτὸν ἀπηρνοῦντο κακῶς · ὁ δὲ τὴν φυσκὴν ἐνέργειάν
Lemmas: βάλλω ὁπωσοῦν δύναμαι · ἐπί δέ ὁ οἰκεῖος αὖθις χωρέω λόγος , καί ὁ ὁμιλητής Ἀγαθάγγελος . τις οὖν φημί ἐκεῖνος ἑξῆς ; καί οὗτος μέν ὁ ὁ μιαρός ἑρμηνεία , παρά πᾶς ὁ εἰκός ὁ ἔννοια ὁ ῥητός πρός ὁ ἀνύπαρκτος μεταφέρω καί ἀνυπόστατος αὐτός ἐνέργεια . ἔπειτα προέρχομαι , καί συνοιροος ὁ ὅμοιος , καί ὁ μέγας παράγω Βασίλειος , Εὐνόμιος τάξις εἶδος εἰμί λέγω , οὐ ἐκ ὁ παρά ἐγώ θέσις συνίστημι , ἀλ αὐτός ὁ κατά φύσις ἀκολουθία συμβαίνω , ὡς ὁ πῦρ πρός ὁ φάος εἰμί ὁ ἐκ αὐτός · ἐν οὗτος γάρ πρότερος ὁ αἴτιος λέγω , δύο δέ ὁ ἀπ´ αὐτός , οὖον διάστημα Χωρίζοντες ἀλλήλων οὗτος , ἀλλά ὁ λογισμός , ὁ αἰτιατός προεπινοέω ὁ αἴτιος . οὐδέ ἐνταῦθα ὁ συνήθης κλοπή τε καί ἱεροσυλία , ἢ βωμολοχία κατ´ αὐτός ἐκεῖνος εἶπον ὁ χρηστός Γρηγοράς ἐπιλανθάνομαι .. ἐνταῦθα καί γάρ ὁ τέλος καί οἱονεί τίς συμπέρασμα ὁ ὁ μέγας ῥῆσις οὗτος , ὁ θεολογία ὑφαιρέω ὁ σεπτός τόμος , ὁ οἰκεῖος σκότος καί ὁ ψεύδω κατακρύπτω . ἐπάγω καί γάρ οἱονεί ὁ ἑαυτοῦ λόγος ἀπαρτίζω καί συμπεραίνω ὁ μέγας Βασίλειος · Πῶς οὖν εθλογος ἀρνέομαι ὁ τάξις , ἐφίημι ὅς εἰμί πρῶτος καί δύο οὖον κατά ὁ ἡμέτερος θέσις , ἀλ ἐκ ὁ κατά φύσις ἐνυπάρχω αὐτός ἀκολουθία ; καί μετέ ὀλίγος αὖθις ὁ τόμος · πάλιν τοίνυν Εὐνόμιος ὁ τοιοῦτος διαφορά παντάπασι ἀναιρέω πειράω , ὁ μέγας Βασίλειος , Πῶς , φημί , οὐδείς διαφορά καταλείπω ; οὐδέ ὁ ἐκ , ὁ αἴτιος πρός ὁ ἐκ αὐτός ἐνυπάρχω ; οὕτως ἐν ἅπας ὁ Γρηγοράς ἁλίσκομαι ψεύδω , καί συκοφάντης , καί ὁ ἱερή ῥῆσις διά πᾶς κατατέμνω τε καί σπαράσσω , ἐκεῖνος ὁ κακουργία προστίθημι , καί ὁ . καινός μοχθηρία καί ἀταξία ὁ λόγος , ὁ ὁ ἀνευθύνω ὁ οἰκεῖος περιάπτω αἶσχος τολμάω . Ἀλ ἀκούω ἤδη καί ὁ ἐπιχείρημα αὐτός , καί ὁ πρός ὁ ἱερός θεολόγος ἀντιλογία , ὁ πρός ὁ εἴρω μύστης αὐτός καί φίλος διεξέω - ὁράω , φημί , ὅπως σκοπός ἔχω ὁ ἀναιδής ὁ ὁ αὐτός κακουργία γέννημα δημόσιος κάνταῦθα βεβαιόω , ἀνωτέρω μέν εἰς δύο καί διάφορος ὁ αμέριστος ὁ θεότης φύσις διαιρέω μέρος , νῦν δέ βούλομαι ἔτι καί ὑπέρκειμαι καλέω , καί ὑφίημι ἄκτιστος θεότης , καί πρῶτος καί δύο ὁ φύσις , ὁ αἴτιος καί αἰτιατός , προτίθημι , καί ὁ ἄλλος καί ἄλλος , καί ὁ γεννάω καί ὁ γεννάω ; οὗτος γάρ ποιέω , ἵνα πρῶτος μέν καί αἴτιος , καί πατήρ γεννάω δείκνυμι ὁ οὐσία , δύο δέ καί αἰτιατός , καί γεννάω υἱός ὁ ἐνέργεια . καί μετέ ὀλίγος · ἀκούω γάρ ὁ ακτοπως ἑρμηνεία αὐτός . ὁ γάρ Ἀγίων , ὅς αὐτός εἰς μαρτυρία ἄγω , περί πατήρ καί υἱός λέγω ὁμοούσιος , ἐνέργεια αὐτός ἀνούσιος ἐκ ὁ οὐσία ἑρμηνεύω , ἐκεῖνος ὁ ἄλλος , καί ἄλλος μή κατά ὁ οὐσία λέγω , οὗτος γάρ οὐδέ ὁ δαίμων εἄν εἴρω κατ´ οὐσία ἄλλος , καί διάφορος εἰμί ὁ πατήρ ὁ υἱός , ἀλλά κατά ὁ σχέσις , καθ´ ὅς αἴτιος μέν ὁ γεννάω πατήρ , αἰτιατός δδʹ ὁ γεννάω υἱός λέγω γάρ ἐγώ ἀνωτέρω σχέσις εἰμί οὗτος , καί οὐ οὐσία ὄνομα , αὐτός ἢ μή συνίημι , ἢ ἑκών ἀποκρύπτω , παρατρέχω μέν ανεπεξέργαστος , ὡς οὐδείς ὅς πρᾶγμα μέτριος γοῦν ὁ τοιοῦτος φροντίς ποιέω . Μόνας δδʹ ἀποσυλάω , ἀπολαμβάνω ὁ καί λέγω , ὁ τε ἄλλος καί ἄλλος εἰμί , καί δύο , καί αἴτιος , καί αἰτιατός , εὐθύς ἀποπηδάω , μικρός μέν φροντίζω ὁ δηλέομαι ἐκεῖνος ὁ ῥῆμα ἔννοια , οὐδείς δέ λογίζομαι ὁ ἐντεῦθεν ἀσέβεια . καί μετά μικρός · ὁράω , φημί , πῶς δείκνυμι ἐθέλω αὐτός αὐτός συμμαχέω πᾶς ἅγιος , δείκνυμι μᾶλλον οὐδείς ὁ Ἀγίων αὐτός συμμαχέω ; οὐδείς γάρ ὁ ἀνύπαρκτος οὗτος καί ἄλλος τίς ὁ οὐσία εἰμί καθ´ ἑαυτοῦ ἐνέργεια ἄκτιστον αἰτιατός ἐκ ὁ οὐσία εἰμί λέγω δείκνυμι , καθάπερ ὁ υἱός καί Λόγος ἐκ πατήρ · καί βοῦς ἀεί καί διατείνω ὁ ἅγιος ἀκόλουθος δογματίζω , δείκνυμι μᾶλλον αὐτός ἑαυτοῦ ὁ πᾶς ἐναντίος λέγω . καί μετά τις · ἐμός δέ πυνθάνομαι , φημί , δοκέω οὗτος , πῶς ἐκ ὁ θεῖος οὐσία καί φύσις εἰμί νοέω ὁ ἐνέργεια , καί κατά τίς ὁ τρόπος αἴτιος μέν ὁ θεῖος δογματίζω φύσις , αἰτιατός δέ ὁ ἐνέργεια . ὁ γάρ αἴτιος καί αἰτιατός , καί ἀγέννητος καί γεννητός , ὅσπερ ὁ ὁ γέννησις σχέσις διά ὁ ἀπόφασις τε καί κατάφασις δράω , καί πρός γε ὁ ἐκπόρευτος , ἰδίωμα εἰμί υποστατικός · καί ὁ ὁ οὗτος ὕπαρξις τρόπος οὗτος χαρακτηρίζω ὁ ὄνομα καί μετά τις · ἐπεί δέ καί ὑπέρκειμαι βούλομαι ἔτι καί ὑφίημι θεότης οογματιζεω ἄκτιστος , αἴτιος εἰσάγω τε καί αἰτιατός , καί ἅμα πρῶτος ὁ τοξεύς καί δύο , καί ἅγιος μάρτυς χράω , πρῶτος ἐν ὑπόδειγμα λέγω εἰμί ὁ τάξις ὁ πῦρ , δύο δδʹ αὖος ὁ ἐκ αὐτός φάος , αὐτός ὁ μέν θεῖος φύσις ἀνάλογος τίθημι ὁ πῦρ , ὁ πρωτεῖος αὐτός καί ὁ τάξις δίδωμι , δύο δέ ὁ ἐνέργεια τάσσω , καί ἀνάλογος ὁ φάος ὁ πῦρ · δείκνυμι εἰμί ἐνταῦθα πρῶτος μέν ὡς οὐδέ ἐνταῦθα ὁ ἅγιος συκοφαντέω ὁ ἀναιδής ἀτόλμητος ἐάω · δύο δέ ὅτι και ὁ ἐνέργεια ἐάν ἀνύπαρκτος τε καί ἀνυπόστατος δογματίζω θεβ τητάω , υἱός Θεός δείκνυμι νῦν · ὡς δύο ἐκ ἀνάγκη γίγνομαι ἕτερος , ἢ τέσσαρες σέβω ἐγώ ὑπόστασις , ἢ διπλόος ὁ υἱός , ἐκ τε οὐσία ενυπόστατος σύγκειμαι καί ἐνέργεια ἀνυπόστατος πᾶσα ὡς ἐν κεφάλαιος σχεδόν ἐνταῦθα ὁ ἴδιος αἵρεσις ἐξεμέω ὁ φιλόσοφος . ἵημι γάρ ἄκτιστον καί θεοπρεπής κατά φύσις ἔχω φημί ὁ θεός ἐνέργεια , οὔτε κτίστης τις γοῦν καί ἐπείσακτος κατά ὁ πρῶτος ἐκεῖνος φημί νομοθέτης καί καθηγητής αὐτός τέως Βαρλαάμ καί Ἀκίνδυνος · ὡς μή μόνος ὁ πάλαι Μονοδελητῶν τε καί μονοφυσίτης ἐκεῖνος χείρων πολύς τις διάκειμαι ὁ μέσος καί ἄτοκος · ἐκεῖνος καί γάρ ὁ ὁ θεότης θέλημα καί ὁ ἐνέργεια ἄμη ὁ Χριστός ἔχω οὐ ἀπαρνέομαι , εἰμί καί ὁ ὁ ἀνθρώπειος φύσις ἔχω αὐτός ἀπαρνέομαι κακῶς · ὁ δέ ὁ φύσκη ἐνέργεια