cogPG.PG151 555
κατὰ Χριστόν θείου πληρώματος ὡς ἰδίωμα φυσικὸν τῆς τοῦ Θεοῦ φύσεως ἐν ἁγίῳ Πνεύματι ἀνεκήρυξαν . Ἀλλ´ ἐπειδὴ Γρηγορᾶς οὑτοσὶ καὶ τὸν ὁμολογητὴν καὶ Γραπτὸν ἐν τοῖς φθάσασιν ἥδη προενεγκὼν Θεόδωρον . τοὺς κατ´ Εὐσεβίου τε καὶ τῶν Γθκονομάχων ἐκείνου λόγους ἡμῖν ἐπενεγκεῖν πειραθεὶς κατὰ τῆς ἑαυτοῦ κεφαλῆς μετὰ σφοδρᾶς μᾶλλον τῆς ῥύμης ἐκείνους εἴλκυσεν , οὐ ταυτὰ μόνον , ἀλλὰ καὶ πολλῷ χείρονα τῶν Εἰκονομάχων δι´ αὐτῶν ἐκείνων καὶ φρονῶν καὶ γράφειν ἐξελεγχθεὶς , καθὰ δήπου καὶ ὁ λόγος ἡμῖν φθάσας ἔδειξε , φέρε καὶ τὰ περὶ τῆς θείας Χριστοῦ μεταμορφώσεως καὶ τοῦ κατ´ αὐτὴν μεγάλου φωτὸς τοῦ διδασκάλου τούτου προθέντες , ἴδωμεν εἰ καὶ ταῦτα σύμφωνα τοῖς ἤδη ῥηθεῖσι τοῖς πρὸ αὐτοῦ θεολόγοις Πατράσι καὶ διδασκάλοις ὄντα τυγχάνοι . δίκαιον γὰρ ἂν εἴη καὶ ἀκροᾶσθαι καὶ τούτοις πείθεσθαι τὸν φιλόσοφον μᾶλλον , ὅσῳ καὶ πρῶτος αὐτὸς εἶλκυσεν αὐτὰ πρὸς τὸν λόγον , κἀντεῦθεν ὡς μάλιστα τοὺς κατὰ τοῦ θείου φωτὸς ἑαυτοῦ λόγους , καὶ τὸ καθ´ ἡμῶν ἀνιστᾷν ἤλπισε τρόπαιον . Καὶ δὴ παρίτω Θεόδωρος αὐθις ὁ θεῖος , τοὺς πρὸς Εὐσέβιόν τε καὶ τοὺς Εἰκονομάχους ἑαυτοῦ λόγους διδάξων , καὶ ἃ περὶ τοῦ θείου φωτὸς αὐτὸς δοξάζει τῆς τοῦ Χριστοῦ θείας μεταμορφώσεως . Ἐπειδή , φησὶ , τὸν περὶ κινδύνων λόγον τοῖς μαθηταῖς ὁ Στὴρ πρότερον διεξήρχετο , Ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῶν , ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν , λέγων , καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολουθείτω μοι , καὶ τὰ τούτοις παραπλήσια , ἦν δὲ δήπου βαρύτατα καὶ δύσοιστα τὰ ἐπιταττόμενα , ἵνα μὴ τῇ δυσχερείᾳ τῶν λεγομένων ἀποκάμοιεν , ἀναῤῥώννυσιν αὐτῶν τὸ φρονήματα , καὶ τῶν ἐν ἐλπίσι κειμένων καὶ μελλόντων ἐκκαλύπτων ὑπ´ ὄψιν ἄγει εὖ μάλα τὴν λαμπρότητα . Διὸ δὴ ὡς ἐνεχώρουν οἱ τῆς μυστικῆς ταύτης ἐποψίας θεαταὶ , τὴν δόξαν ἐκείνην , μεθ´ ἦς μέλλει ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων ἥκειν , παραδείκνυσι , καθ´ ἡν καὶ αὐτοὶ συλλαμπρυνθήσονται , τῶν ἄθλων ταύτην ἀντίδοσιν ἐκδεξόμενοι , ἵνα καὶ μᾶλἠαν ἐν τοῖς κινδύνοις θαῤῥοῖεν , καταφρονοῦντες τῶν ἐν χερσί , καὶ οὐδενὶ λόγῳ τοῖς προσδοκωμένοις παρεξετάζοντες , οὐδὲ ἄξια κρίνοντες τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκαλύπτεσθαι . Ἀκούεις , ὦ Γρηγορᾶ , καὶ τούτου τοῦ διδασκάλου καὶ ὁμολογητοῦ τῆς εὐσεβείας , ὅπως τοῖς πρὸ αὐτοῦ θεολόγοις Πατράσι καὶ ἀποστόλοις , ἀλλὰ δὴ καὶ ταῖς θείαις Γραφαῖς διὰ πάντων ἐστὶ σύμφωνος ; Καὶ οὗτος γὰρ ἀποκάλυψιν τῶν μελλόντων ἀγαθῶν τὴν μεταμόρφωσίν φησι τοῦ Χριστοῦ , καθόσον ἦν ἐγχωροῦν τοῖς μακαρίοις παραδειχθεῖσαν μαθηταῖς , καὶ τοιοῦτον αὐτοῖς ὀφθῆναι τὸν Χριστὸν , ὁποῖος κάρα καὶ μετὰ τὴν συντέλειαν ἥξει τῶν παρόντων , καὶ ὅτι καὶ αὐτοὶ καὶ οἱ κατ´ αὐτούς τε καὶ μετ´ αὐτοὺς τῇ αὐτῇ συνεκλαμψουσι οόξῃ , λάμποντες ὡς ὁ ἥλιος κατὰ τον Χριστοῦ λόγον , καὶ ὅτι αὐτη ἐστὶν ἡ τοῖς ἁγίοις ἀποκαλυφθησομένη τότε δόξα , ἣς οὐκ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ κατὰ τὸν μακάριον Ιαῦλον . ΚἈκουε δὴ καὶ τῶν ἐξῆς τοῦ διδασκάλου λόγων . Ἐἱ δὲ δεῖ θαῤῥήσαντα , φησὶν , εἰπεῖν , καὶ ὑψηλοτέρων τινῶν καὶ μυστικωτέρων ἅψασθαι , οὐ μόνονοὐκ ἐξέστηκεν οὐδὲ μεταβέβληται ἡ φύσις ἡ καθ´ ἡμᾶλς , ἀλλ´ ἥδη καὶ εἰς τὸ ἐξαρχῆς ἀναπεφοίτηκε λαμπρυνθεῖσα , καθ´ ὃν τρόπον παρὰ τοῦ δημιουργοῦ ἔκτισται , τὸ ἐκ τῆς ἁμαρτίας ἐπείσακτον αἶσχος ἀπονιψαμένη , καὶ εἰς τὸ ἀρχαῖον ! ἀναδραμοῦσα ἐν Χριστῶ κάλλος , καὶ ὡς ἂν εἴποι τις , εἰς ἑαυτὴν ἐπανελθοῦσα , ὡς εἴ τις ἴδοι χρυσὸν ὕλῃ πως τῇ ἀτιμοτέρᾳ συγκαταμεμιγμένον , ἔπειτα εὖ μάλα διὰ πυρὸς ἀνακαθαρθέντα , ἐπὶ τὴν οἰκείαν ἐπανιὁντα λαμπρότητα . Ὃ γὰρ ὑπόχρεως οὖσα δια τὴν τῆς ἐντολῆς τήρησιν , τὴν ἀθανασίαν λέγω καὶ ἀφθαρσίαν ἀναδύσασθαι , οὐ πεπλήρωκε . τοῦτο Χριστὸς διὰ τῆς οἰκείας συγκαπαβάσεως ἀνεσώσατο . Σὺ μὲν οὖν , ὧ φιλόσοφε , τοῦ διδασκάλου λέγοντος ἀκούσας , ὅτι εἰς τὸ ἐξαρχῆς ἀναπεφοίτηκεν ἡ φύσις ἡμῶν λαμπρυνθεῖσα , καθ´ ὃν τρόπον παρὰ τοῦ δημιουργοῦ ἔκτισται , τὸ ἐκ τῆς ἁμαρτίας ἐπείσα . κτον αἶσχος ἀπονιψαμένη , καὶ εἰς τὸ ἀρχαῖον ἀναδραμοῦσα ἐν Χριστῷ κάλλος , οὐδὲν ὑψηλότερόν τι φαντασθήσῃ καὶ θεῖον , οὐδὲ τῆς παρὰ Θεοῦ δημιουργηθείσης ψυχῆς καὶ τοῦ νοῦ πλέον τι διανοηθῆνει δυνήσῃ ; Οὐδὲ γὰρ τὸ εἰς τὸ ἀρχαῖον ἀναδραμεῖν αὐτὴν κάλλος , καὶ ταῦτ´ ἐν Χριστῷ σε , δυσωπήσει ποτὲ , οὕτως ἐναργῶς εἰρημένον παρὰ τοῦ θεολόγου . Οἱ δὲ θεολόγοι πατέρες τὰ τοῦ μετ´ αὐτοὺς θεολόγου τε καὶ Πατρὸς δι´ ὀλίγων σαφηνιοῦσι , καὶ δείξουσι τί τὸ ἀρχαῖον ἐκεῖνο κάλλος ἦν ἐν τῷ πρωτοπλάστῳ , ὅπερ τῇ παραβάσει διαῤῥυὲν , μᾶλλον δὲ ἀποπτὰν , ἐν τῷ ἀνθρωπίνῳ τοῦ Χριστου τάλιν ἐπανῆλθεν , ὃ δὴ καὶ διὰ τῶν ἱερῶν Χριστοῦ παθημάτων πᾶσιν αὖθις πιστοῖς ἀπεδόθη . Καὶ δὴ Κύριλλος ὁ μέγας παριὼν ἐκεῖνα λεγέτω . Τὴν ἀνθρώπου ποίησιν , καὶ εἰς τὸ εἶναι παραγωγὴν , φησὶν , ἐξηγούμενος ὁ μακάριος Μωϋσῆς , εἰληφέναι τὸν Θεὸν χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς διισχυρίζεται , καὶ πλάσαι μὲν τῇ παντουργῷ δυνάμει τὸ ὁρώμενον τοῦτο τοῦ σώματος σχῆμα , ἐμφυσῆσαι δὲ καὶ εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνοὴν δωῆς , ὡ , λές νέσθαι τὸν ἄνθρωπον εἰς ψυχὴν ζῶσαν , Τὸ δνίέν τοιγαροῦν ἐμφύσημα θεῖον τῷ πεπλασμένῳ οὐκ αὐτὴν εἶναί φαμεν τὴν ψυχὴν , ἡ γὰρ ἂν ἄτρεπτος ἦν ὡς ἐκ τοιαύτης προελθοῦσα φύσεως , ἀλλὰ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος μετουσίαν ἐντεθεῖσαν ἐξαρχής τῇ ἀνύρωπείᾳ ψυχῇ . Πᾶσα γὰρ ἡ τελειότης τοῖς πεποιημένοις διὰ τοῦ Πνεύματος , Ὅθεν καὶ κατ´ εἰκόνα Θεοῦ τὸ τεχνηθὲν ἐποιήθη ζῶον , ὡς διὰ τῆς ιμετουσίας τοῦ Πνεύματος πρὸς αὐτὸν μεμορφωμένον . Ἀολ´ ὅπερ ὁ μακάριος Μωῦσῆς ἐμπεφυσῆσθαι παρὰ τοῦ Θεοῦ τῷ ἀνθρώπῳ διισχυρίσατο , τοῦτο Χριστὸς ἀνανεῶν ἐν ἡμῖν μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν , ἐνεφύσησε τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς , λέγων , Δάβετε Πνεῦμα ἄγον , ἱνα πάλιν ἀναμορφωθέντες εἰς τὴν ἐξ ἀρχῆς εἰκόνα , σύμμορφοι φαινώμεθατω πεποιηκότι διὰ τῆς τοῦ ἁγίου Πiνεύματος μετὸε χῆς . Ὅταν τοίνυν τὸ ἱνεῦμα τὸ ἂγιον ἐν ἠμῖν´ τένηται , συμμόρφους ἡμᾶς ἀποδεικνύει Θεοῦ
Lemmas: κατά Χριστός θεῖον πλήρωμα ὡς ἰδίωμα φυσικός ὁ ὁ Θεός φύσις ἐν ἅγιος πνεῦμα ἀνακηρύσσω . Ἀλ ἐπεί Γρηγοράς οὗτος καί ὁ ὁμολογητής καί γραπτός ἐν ὁ φθάνω ἥδη προφέρω Θεόδωρος . ὁ κατ´ Εὐσέβιος τε καί ὁ γθκονομαχη ἐκεῖνος λόγος ἐγώ ἐπιφέρω πειράω κατά ὁ ἑαυτοῦ κεφαλή μετά σφοδρός μᾶλλον ὁ ῥύμη ἐκεῖνος ἕλκω , οὖον ευτός μόνος , ἀλλά καί πολύς χείρων ὁ εικονομάχος δις αὐτός ἐκεῖνος καί φρονέω καί γράφω ἐξελέγχω , καθά δήπου καί ὁ λόγος ἐγώ φθάνω δείκνυμι , φέρω καί ὁ περί ὁ θεῖος Χριστός μεταμόρφωσις καί ὁ κατ´ αὐτός μέγας φάος ὁ διδάσκαλος οὗτος προτίθημι , ὁράω εἰμί καί οὗτος σύμφωνος ὁ ἤδη εἴρω ὁ πρό αὐτός θεολόγος πατήρ καί διδάσκαλος εἰμί τυγχάνω . Δίκαιος γάρ εἄν εἰμί καί ἀκροάομαι καί οὗτος πείθω ὁ φιλόσοφος μᾶλλον , ὅσος καί πρῶτος αὐτός ἕλκω αὐτός πρός ὁ λόγος , ἐντεῦθεν ὡς μάλιστα ὁ κατά ὁ θεῖον φάος ἑαυτοῦ λόγος , καί ὁ καθ´ ἐγώ ἀνίστημι ἐλπίζω τρόπαιον . καί δή πάρειμι Θεόδωρος αὖθις ὁ θεῖος , ὁ πρός Εὐσέβιος τε καί ὁ εικονομάχος ἑαυτοῦ λόγος διδάσκω , καί ὁ περί ὁ θεῖον φάος αὐτός δοξάζω ὁ ὁ Χριστός θεῖος μεταμόρφωσις . ἐπεί , φημί , ὁ περί κίνδυνος λόγος ὁ μαθητής ὁ στέαρ πρότερος διεξέρχομαι , ὅστις ἐθέλω ὀπίσω ἐγώ ἔρχομαι , ἀπαρνέομαι ἑαυτοῦ , λέγω , καί ἀείρω ὁ σταυρός αὐτός καί ἀκολουθέω ἐγώ , καί ὁ οὗτος παραπλήσιος , εἰμί δέ δήπου βαρύς καί δύσοιστος ὁ ἐπιτάσσω , ἵνα μή ὁ δυσχέρεια ὁ λέγω ἀποκάμνω , ἀναρρώννυμι αὐτός ὁ φρόνημα , καί ὁ ἐν ἐλπίς κεῖμαι καί μέλλω ἐκκαλύπτω ὑπό ὄψις ἄγω εὕω μάλα ὁ λαμπρότης . Διὸ δή ὡς ἐγχωρέω ὁ ὁ μυστικός οὗτος ἐποψία θεατός , ὁ δόξα ἐκεῖνος , μεθ´ εἰμί μέλλω ἐπί συντέλεια ὁ αἰών ἥκω , παραδείκνυμι , καθ´ ἐάν καί αὐτός συλλαμπρύνομαι , ὁ ἆθλος οὗτος ἀντίδοσις ἐκδέχομαι , ἵνα καί ἀμάλη ἐν ὁ κίνδυνος θαρσέω , καταφρονέω ὁ ἐν χείρ , καί οὐδείς λόγος ὁ προσδοκάω παρεξετάζω , οὐδέ ἄξιος κρίνω ὁ πάθημα ὁ νῦν καιρός πρός ὁ μέλλω δόξα ἀποκαλύπτω . ἀκούω , εἰμί Γρηγορά , καί οὗτος ὁ διδάσκαλος καί ὁμολογητής ὁ εὐσέβεια , ὅπως ὁ πρό αὐτός θεολόγος πατήρ καί ἀπόστολος , ἀλλά δή καί ὁ θεῖος γραφή διά πᾶς εἰμί σύμφωνος ; καί οὗτος γάρ ἀποκάλυψις ὁ μέλλω ἀγαθός ὁ μεταμορφόω φημί ὁ Χριστός , καθόσον εἰμί ἐγχωρέω ὁ μακάριος παραδείκνυμι μαθητής , καί τοιοῦτος αὐτός ὁράω ὁ Χριστός , ὁποῖος κάρα καί μετά ὁ συντέλεια ἥκω ὁ πάρειμι , καί ὅτι καί αὐτός καί ὁ κατ´ αὐτός τε καί μετέ αὐτός ὁ αὐτός συνεκλάμπω οόξῃ , λάμπω ὡς ὁ ἥλιος κατά ὁ Χριστός λόγος , καί ὅτι ἀϋτή εἰμί ὁ ὁ ἅγιος ἀποκαλύπτω τότε δόξα , ἥς οὐ ἄξιος ὁ πάθημα ὁ νῦν καιρός κατά ὁ μακάριος Ιαῦλον . Κουές δή καί ὁ ἑξῆς ὁ διδάσκαλος λόγος . εἰ δέ δεῖ θαρσέω , φημί , εἶπον , καί ὑψηλός τις καί μυστικός ἅπτω , οὖον μόνος ἐξίστημι οὐδέ μεταβάλλω ὁ φύσις ὁ καθ´ ἡμᾶλς , ἀλ ἥδη καί εἰς ὁ ἐξαρχῆς ἀναφοιτάω λαμπρύνω , καθ´ ὅς τρόπος παρά ὁ δημιουργός κτίζω , ὁ ἐκ ὁ ἁμαρτία ἐπείσακτος αἶσχος ἀπονίζω , καί εἰς ὁ ἀρχαῖος ! ἀνατρέχω ἐν Χριστός κάλλος , καί ὡς εἄν εἶπον τις , εἰς ἑαυτοῦ ἐπανέρχομαι , ὡς εἰμί τις ὁράω χρυσός ὕλη πως ὁ ἄτιμος συγκαταμείγνυμι , ἔπειτα εὕω μάλα διά πυρός ἀνακαθαίρω , ἐπί ὁ οἰκεῖος ἐπανέρχομαι λαμπρότης . ὅς γάρ ὑπόχρεως εἰμί διά ὁ ὁ ἐντολή τήρησις , ὁ ἀθανασία λέγω καί ἀφθαρσία ἀναδύνω , οὖον πληρόω . οὗτος Χριστός διά ὁ οἰκεῖος συγκαπαβάσεως ἀνασῴζω . σύ μέν οὖν , ἵημι φιλόσοφος , ὁ διδάσκαλος λέγω ἀκούω , ὅτι εἰς ὁ ἐξαρχῆς ἀναφοιτάω ὁ φύσις ἐγώ λαμπρύνω , καθ´ ὅς τρόπος παρά ὁ δημιουργός κτίζω , ὁ ἐκ ὁ ἁμαρτία πείθω . κτῶ αἶσχος ἀπονίζω , καί εἰς ὁ ἀρχαῖος ἀνατρέχω ἐν Χριστός κάλλος , οὐδείς ὑψηλός τίς φαντάζω καί θέω , οὐδέ ὁ παρά Θεός δημιουργέω Ψυχή καί ὁ νόος πλέω τίς διανοέομαι δύναμαι ; οὐδέ γάρ ὁ εἰς ὁ ἀρχαῖος ἀνατρέχω αὐτός κάλλος , καί ταῦ ἐν Χριστός σύ , δυσωπέω ποτέ , οὕτως ἐναργής εἴρω παρά ὁ θεολόγος . ὁ δέ θεολόγος πατήρ ὁ ὁ μετέ αὐτός θεολόγος τε καί πατήρ δις ὀλίγος σαφηνίζω , καί δείκνυμι τίς ὁ ἀρχαῖος ἐκεῖνος κάλλος εἰμί ἐν ὁ πρωτόπλαστος , ὅσπερ ὁ παράβασις διαρρέω , μᾶλλον δέ ἀποπέτομαι , ἐν ὁ ἀνθρώπινος ὁ Χριστός τᾶλις ἐπανέρχομαι , ὅς δή καί διά ὁ ἱερός Χριστός πάθημα πᾶς αὖθις πιστός ἀποδίδωμι . καί δή Κύριλλος ὁ μέγας πάρειμι1 ἐκεῖνος λέγω . ὁ ἄνθρωπος ποίησις , καί εἰς ὁ εἰμί παραγωγή , φημί , ἐξηγέομαι ὁ μακάριος Μωϋσῆς , λαμβάνω ὁ θεός χόω ἀπό ὁ γῆ διισχυρίζομαι , καί πλάσσω μέν ὁ παντουργός δύναμις ὁ ὁράω οὗτος ὁ σῶμα σχῆμα , ἐμφυσάω δέ καί εἰς ὁ πρόσωπον αὐτός πνοή δίδωμι , εἰμί , Λες νω ὁ ἄνθρωπος εἰς ψυχή ζώννυμι , ὁ δίνω τοιγάρ ἐμφύσημα θέω ὁ πλάσσω οὐ αὐτός εἰμί φημί ὁ ψυχή , ὁ γάρ εἄν ἄτρεπτος εἰμί ὡς ἐκ τοιοῦτος προέρχομαι φύσις , ἀλλά ὁ ὁ ἅγιος πνεῦμα μετουσία ἐντίθημι ἐξαρχῆς ὁ ανυρωπειον Ψυχή . πᾶσα γάρ ὁ τελειότης ὁ ποιέω διά ὁ πνεῦμα , ὅθεν καί κατ´ εἰκών Θεός ὁ τεχνάομαι ποιέω ζῷον , ὡς διά ὁ ιμετουσιαι ὁ πνεῦμα πρός αὐτός μορφόω . Ἀόλ ὅσπερ ὁ μακάριος Μωυσῆς ἐμφυσάω παρά ὁ Θεός ὁ ἄνθρωπος διισχυρίσατο , οὗτος Χριστός ἀνανέω ἐν ἐγώ μετά ὁ ἐκ νεκρός ἀνάστασις , ἐμφυσάω ὁ ἑαυτοῦ μαθητής , λέγω , δαύω πνεῦμα ἄγω , ἵνα πάλιν ἀναμορφόω εἰς ὁ ἐκ ἀρχή εἰκών , σύμμορφος φαίνωμα ποιέω διά ὁ ὁ ἅγιος πiνευμα μετὸε χάω . ὅταν τοίνυν ὁ ἱνεῦμα ὁ ἀγάω ἐν ἠμί τένω , σύμμορφος ἐγώ ἀποδείκνυμι Θεός