cogPG.PG151 296
καὶ πάντα θεοφιλῶς ὁμοῦ καὶ φιλοθέως ἀποθέμενος , κωφός τε καὶ ἄλαλος κατὰ τὸ γεγραμμένον παραστῇ Θεῷ , τηνικαῦτα λόγον ὕλης ἴσχει , καὶ πλάτς τεται τὴν ἀνωτάτω πλάσιν ἐπὶ πάσης ἀδείας , ἅτε μηδενὸς τῶν θύραθεν θυροκοποῦντος , τῆς ἐντὸς χάριτος ἐπὶ τὸ κρεῖττον μεταῤῥυθμιζούσης , καὶ ἀποῤῥήτῳ τὸ παραδοξότατον φωτὶ καταλαμπούσης τὰ ἔνδον , καὶ τελειούσης τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον . Ἡμέρας δὲ διαυγασάσης , καὶ φωσφόρου ἀνατείλαντος ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν , κατὰ τὸν ἐν ἀποστόλοις κορυφαῖον , ἔξεισι κατὰ τὸ προφητικὸν ἐκεῖνο λόγιον ὀ ὄντως ἄνθρωπος ἐπὶ τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ , καὶ τῷ φωτὶν χρώμενος ὁδῷ , ἄνεισιν ἢ ἀνάγεται ἐπ´ ὄρη αἰώνια · καὶ τῶν ὑπερκοσμίων ἐν τούτῳ τῷ φωτὶ πραγμάτων , ὢ τοῦ θαύματος ! ἐπόπτης καθίσταται , μὴ διαζευγνύμενος ἢ διαζευγνύμενος τῆς τὴν ἀρχὴν συμ . προηγμένης ὕλης , ὡς οἶδεν ἡ ὁδός · οὐ γὰρ διανοίας φανταστικοῖς ἄνεισι πτεροῖς , ἢ πάντα καθάπερ τυφλὴ περιπολεῖ , μήτ´ ἐπὶ τῶν ἀπόντων αἰσθητῶν , μήτ´ ἐπὶ τῶν ὑπεραναβεβηκότων νοητῶν τῆς ἀκριβοῦς καὶ ἀνενδοιάστου καταλήψεως ἀντιλαμβανομένη , ἀλλ´ ἐπ´ ἀληθείας ἄνεισιν ἀῤῥήτῳ Πνεύματος δυνάμει , καὶ πνευματικῇ καὶ ἀῤῥήτῳ ἀντιλήψει τῶν ἀῤῥήτων ῥημάτων διακούει , καὶ ὁρᾷ τὰ ἀθέατα , καὶ τοῦ θαύματος ὅλος τοὐντεῦθεν ἔστι τε καὶ γίνεται , κἂν ἐκεῖθεν ἀπῇ , καὶ τοῖς ἀκαμάτοις ὑμνῳδοῖς ἀμιλλᾶται , ἄγγελος ὡς ἀληθῶς ἄλλος ἐπὶ γῆς Θεοῦ γεγονὼς , καὶ δι´ ἑαυτοῦ πᾶν εἰδος κτίσεως αὐτῷ προσαγαγὼν , ἐπεὶ καὶ αὐτὸς ἐν μετοχῇ τῶν πάντων · καὶ τοῦ ὑπὲρ τὰ πάντα δὲ μεταλαγχάνει νῦν , ἐνα καὶ τὸ τῆς εἰκόνος ἀπηκριβωμένον ᾖ · διό φησιν ὁ θεῖος Νεῖλος · Ὅτι νοῦ κατάστασίς ἐστιν ὕψος νοητὸν οὐρανίῳ χρώματι παρεμφερὲς , ᾠ καὶ τὸ τῆς ἀγίας Τριάδος κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς ἐπιγίνεται φῶς . Ὁ δὲ ἅγιος Διάδοχος τῇ ἀρχῇ τὸ τέλος συνάψας , ἐν ἑνὶ κεφαλαίῳ τέθηκε γράφων · Δύο ἡμῖν ἡ χάρις ἡ ἁγία διὰ τοῦ βαπτίσματος περιποιεῖται · ὧν τὸ ἓν ἀπείρως τοῦ ἑνὸς ὑπερβάλλει · ἀνακαινίζει γὰρ ἡμᾶς ἐν τῷ ὕδατι , καὶ τὸ κατ´ εἰκόνα λαμπρύνει , πᾶσαν τὴν ῥυτίδα τῆς ἁμαρτίας ἡμῶν ἀποῤῥίπτουσα · τὸ δ´ ἔτερον ἐκδέχεται ἵνα σὺν ἡμῖν ἐργάσηται · ὅτε χοῦν ἄρξεται ὁ νοῦς ἐν πολλῇ αἰσθήσει γεύσασθαι τῆς χρηστότητος τοῦ παναγίου Πνεύματος , τότ´ ὀφείλομεν εἰδέναι , ὅτι ἄρχεται ἡ χάρις ὥσπερ ἐπιζωγραφεῖν εἰς τὸ κατ´ εἰκόνα τὸ καθ´ ὁμοίωσιν · ὥστε ἡ μὲν αἴσθησις αὔτη δηλοῖ ἡμᾶς μορφοῦσθαι τὸ καθ´ ὁμοίωσιν , τὸ δὲ τέλειον τῆς ὁμοιώσεως ἐκ τοῦ φωτισμοῦ γνωσόμεθα . Καὶ πάλιν , Τὴν πνευματικὴν άγάπην οὐ δύναταί τις κτήσασθαι , εἰ μὴ ἐν πάσῃ πληροφορίᾳ φωτισθείη παρὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος · ἐαν γὰρ μὴ τελείως τὸ καθ´ ὁμοίωσιν διὰ τοῦ θείου φωτὸς ἀπολαύῃ ὁ νοῦς , πάσας μὲν τὰς ἄλλας ἀρετὰς ἔχειν δύναται , τῆς δὲ τελείας ἀγάπης ἔτι ἄμοιρος μέ ει . Ὡσαύτως δὲ καὶ τοῦ ἁγίου Ἰσαὰκ ἀκούομεν λέγοντος · Κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς ὁρᾷν τὴν ἑαυτοῦ καυαρότητα τὸν κεχαριτωμένον νοῦν ὁμοίαν τῇ ἐπουρανίῳ χροιᾷ , ἥτις Θεοῦ ὑπὸ τῆς γερουσίας τοῦ Ἰσραήλ ὡνόμασται τόπος , ἡνίκα ὤφθη αὐτοῖς ἐν διαυγάζει ἐν τῷ καιρῷ τῆς προσευχῆς τὸ φῶς τῆς ἀγίας Τριάδος · πανταχοῦ μὲν γὰρ τὸ θεῖον φῶς , ἀλλ´ οὐκ ἐπιφανῶς διαυγάζει πανταχοῦ · καὶ ἓν μὲν ἔστιν , ἀλλ´ οὐχ ὁμοίως ἐπιλὰμπει πᾶσιν , οὐδ´ αὐτοῖς τοῖς θείοις ὡς θεοειδέσι καὶ λαμπομένοις ἐμφανῶς . Ὡς γὰρ ἓν μὲν ἔστι τὸ τοῦ ἡλίου φῶς , πολλαὶ δέ εἰσιν ἀκτῖνες , καὶ οὐ πολλαὶ μόνον ἀλλὰ καὶ τρανότεραι καὶ ἀμαυρώτεραι , κατὰ τὸν λόγον τῆς πρὸς φωτοληψίαν ἐπιτηδειότητος τῶν δεχομένων , τὸν αὐτὸν τρόπον , ὀς κατ´ ἀμυδρὰν ἐν αἰσθητοῖς εἰκόνα , κἀπὶ τοῦ ὑπὲρ αἴσθησιν φωτὸς τελεῖται · προσκείσθω δὲ καὶ ἡ τοῦ φωτίζοντος βούλησις ἐνταῦθα ὁ δὲ κατηξιωμένος τοῦ φωτὸς ἐκείνου νοῦς καὶ πρὸς τὸ συνημμένον σῶμα πολλὰ διαπορθμεύει τοῦ θείου κάλλους τεκμήρια · χάριτί τε θεία καὶ σαρκὸς παχότητι μεσιτεύων , καὶ δύναμιν τῶν ἀδυνάτων ἐντεθείς . Ἐντεῦθεν ἡ κατ´ ἀρετὴν θεοειδὴς καὶ ἀπαράμιλλος ἔξις , καὶ τὸ πρὶς κακίαν ἀκίνητον ὅλως ἢ δυσκίνητον · ἐντεῦθεν ὁ διατρανῶν τοὺς τῶν ὄντων λόγους λόγος , καὶ ἀνακαλύπτων οἴκοθεν ἐκ καθαρότητος τὰ τῆς φύσεως μυστήρια , δι´ ὧν ἀναλογίας λόγοις πρὸς κατάληψιν τῶν ὑπὲρ φύσιν τὸ διανοούμενον ἀνιμᾶται τῶν πιστῶς ἀκροωμένων , ἢν αὐτὸς ὁ τοῦ Λόγου Πατὴρ ἀῦλοις ἐπαφαῖς κατείληφεν · ἐντεῦθεν αἴ τε ἄλλαι ποικίλαι θαυματοποιίαι . καὶ τὸ διορᾷν καὶ προορᾷν , καὶ περὶ τῶν πόῤῥω που συμβαινόντων ὡς ὑπ´ ὀφθαλμοὺς διαλέγεσθαι · καὶ τὸ δὴ μέγιστον , ὡς οὐδὲ περὶ ταῦθ´ ὁ σκοπὸς τείνει τῶν μακαριωτάτων ἐκείνων , ἀλλ´ ὥσπερ εἰ τις ὁρῴη πρὸς ἡλιακὴν ἀκτῖνα , καὶ τῶν ἀερίων ἀτόμων αἰσθάνεται , κἂν μὴ τοῦτ´ αὐτῷ τυγχάνῃ σκοπός · οὔτως ἐκείνοις ταῖς θείαις ἀκτῖσι καθαρῶς ὁμιλοῦσιν , αἷς φύσει πρόσεστιν ἡ πάντων ἀποκάλυψις , οὐχὶ τῶν Ἐντων μόνων ἢ καὶ γεγενημένων , ἀλλὰ καὶ τῶν ἔπειτ´ ἐσομένων , ὁδοῦ πάρεργον ὠς ἀληθῶς ἡ τούτων προσγίνεται γνῶσις , κατὰ ἀναλογίαν τῆς κα θαρότητος · προὔργου δὲ αὐτοῖς ἡ τοῦ νοῦ πρὸς ἑαυτὸν ἐπιστροφὴ καὶ σύννευσις , μᾶλλον δὲ πασῶν τῶν τῆς ψυχῆς δυνάμεων , εἰ καὶ θαυμαστὸν εἰπεῖν , πρὸς τὸν νοῦν ἐπιστροφὴ , καὶ ἡ κατ´ αὐτόν τε καὶ Θεὸν ἐνέργεια , δι´ ἧς ἐπεσκευασμένοι πρὸς τὸ πρωτότυπον εὖ διατίθενται , τὸ ἀρχαῖον ἐκεῖνο κὰὶ ἀμήχανον κάλλος ἐπανθούσης τῆς χάριτος . » Τοιαῦτα τοῦ θεοειδοῦς καὶ οὐρανίου ἐκείνου νοῦ , καὶ τῆς θείας καὶ σοφῆς ὄντως γλώττης , τὰ περὶ σχολῆς ἱερᾶς καὶ ἡσυχίας καὶ θείου φωτισμοῦ καὶ εώσεως · περὶ ὧν τίς ἂν οὕτω ποτὲ θείως ἄγαν καὶ ὑψηλῶς διανοηθείη καὶ εἴποι ; καὶ αὐτων φημο τῶν ὑψηλῶν τε καὶ διαβεβηκότων ἐν θεωρίᾳ καὶ πείρᾳ καὶ πάθει μακαρίῳ τῶν τοιούτων ἐσχηκότων τὴν γνῶσιν ; ὡς μὲν σύμφωνα διὰ πάντων τοῖς τῶν θεοφόρων ἀνδρῶν συγγράμμασί τε καὶ λόγοις , τὸ ἀναντίῤῥητόν τε καὶ ἀσφαλές ἐν ἅπασιν ἔχοντα · ὅ τι δὲ καὶ παθὼν ὁ μέγας καὶ πράξει καὶ ἐνεργείᾳ , καλῶς ἐκεῖνα τὰ θεῖά τε καὶ ὑπερφυᾶ μυηθεὶς , οὕτω τῆς χρείας καλούσης , χρόνοις ὕστερον οὐκ ὀλίγοις , καὶ περὶ τὸ λέγειν ἦλθε ταῦτα καὶ γράφειν , καὶ αὐτόθεν μὲν τοῖς γε νοῦν ἔχουσι γνώριμον · οὐδὲ γὰρ ἀνθρωπίνης τὰ τοιαῦτά ποτ´ ἄν εἴη σοφίας καὶ λόγου
Lemmas: καί πᾶς θεοφιλῶς ὁμοῦ καί φιλόθεος ἀποτίθημι , κωφός τε καί ἄλαλος κατά ὁ γράφω παρίστημι Θεός , τηνικαῦτα λόγος ὕλη ἴσχω , καί πλάτος ὅς ὁ ἄνω2 πλάσις ἐπί πᾶς ἄδεια , ἅτε μηδείς ὁ θύραθεν θυροκοπέω , ὁ ἐντός χάρις ἐπί ὁ ἀγαθός μεταρρυθμιζουω , καί ἀπόρρητος ὁ παράδοξος φάος καταλάμπω ὁ ἔνδον , καί τελειόω ὁ ἐντός ἄνθρωπος . Ἡμέρα δέ διαυγάζω , καί φωσφόρος ἀνατέλλω ἐν ὁ Καρδία ἐγώ , κατά ὁ ἐν ἀπόστολος κορυφαῖος , ἔξειμι κατά ὁ προφητικός ἐκεῖνος λόγιος ὁ εἰμί ἄνθρωπος ἐπί ὁ ἐργασία αὐτός , καί ὁ φάος χράω ὁδός , ἀνέρχομαι ἢ ἀνάγω ἐπι ὄρος αἰώνιος · καί ὁ ὑπερκόσμιος ἐν οὗτος ὁ φάος πρᾶγμα , ὦ ὁ θαῦμα ! Ἐπόπτης καθίστημι , μή διαζεύγνυμι ἢ διαζεύγνυμι ὁ ὁ ἀρχή συμ . προηγμένος ὕλη , ὡς οἶδα ὁ ὁδός · οὖον γάρ διάνοια φανταστικός ἀνέρχομαι πτερόν , ἢ πᾶς καθάπερ τυφλός περιπολέω , μῆτε ἐπί ὁ ἄπειμι αἰσθητής , μῆτε ἐπί ὁ ὑπεραναβαίνω νοητός ὁ ἀκριβής καί ανενδοίαστος κατάληψις ἀντιλαμβάνω , ἀλ ἐπι ἀλήθεια ἀνέρχομαι ἄρρητος πνεῦμα δύναμις , καί πνευματικός καί ἄρρητος ἀντίληψις ὁ ἄρρητος ῥῆμα διακούω , καί ὁράω ὁ ἀθέατος , καί ὁ θαῦμα ὅλος τοὐντεῦθεν εἰμί τε καί γίγνομαι , κἀν ἐκεῖθεν ἄπειμι , καί ὁ ἀκάματος ὑμνῳδός ἁμιλλάω , ἄγγελος ὡς ἀληθής ἄλλος ἐπί γῆ Θεός γίγνομαι , καί δις ἑαυτοῦ πᾶς εἶδος κτίσις αὐτός προσάγω , ἐπεί καί αὐτός ἐν μετοχή ὁ πᾶς · καί ὁ ὑπέρ ὁ πᾶς δέ μεταλαγχάνω νῦν , εἷς καί ὁ ὁ εἰκών ἀπακριβόω εἰμί · διό φημί ὁ θεῖος Νεῖλος · ὅτι2 νόος κατάστασις εἰμί ὕψος νοητός οὐράνιος χρῶμα παρεμφερής , ὀͅς καί ὁ ὁ Ἀγίας Τριάς κατά ὁ καιρός ὁ προσευχή ἐπιγίγνομαι φάος . ὁ δέ ἅγιος Διάδοχος ὁ ἀρχή ὁ τέλος συνάπτω , ἐν εἷς κεφάλαιος τίθημι γράφω · δύο ἐγώ ὁ χάρις ὁ ἅγιος διά ὁ βάπτισμα περιποιέω · ὅς ὁ εἷς ἤπειρος ὁ εἷς ὑπερβάλλω · ανακαινίζω γάρ ἐγώ ἐν ὁ ὕδωρ , καί ὁ κατ´ εἰκών λαμπρύνω , πᾶς ὁ ῥυτίς ὁ ἁμαρτία ἐγώ ἀπορρίπτω · ὁ δδʹ ἕτερος ἐκδέχομαι ἵνα σύν ἐγώ ἐργάζομαι · ὅτε χόω ἄρχω ὁ νόος ἐν πολύς αἴσθησις γεύω ὁ χρηστότης ὁ πανάγιος πνεῦμα , τότ´ ὀφείλω οἶδα , ὅτι ἄρχω ὁ χάρις ὥσπερ ἐπιζωγραφέω εἰς ὁ κατ´ εἰκών ὁ καθ´ ὁμοίωσις · ὥστε ὁ μέν αἴσθησις οὗτος δηλόω ἐγώ μορφόω ὁ καθ´ ὁμοίωσις , ὁ δέ τέλειος ὁ ὁμοίωσις ἐκ ὁ φωτισμός γιγνώσκω . καί πάλιν , ὁ πνευματικός ἀγάπη οὖον δύναμαι τις κτάομαι , εἰμί μή ἐν πᾶς πληροφορία φωτίζω παρά ὁ ἅγιος πνεῦμα · ἐάν γάρ μή τέλειος ὁ καθ´ ὁμοίωσις διά ὁ θεῖον φάος ἀπολαύω ὁ νόος , πᾶς μέν ὁ ἄλλος ἀρετή ἔχω δύναμαι , ὁ δέ τέλειος ἀγάπη ἔτι ἄμοιρος ἐγώ ει . ὡσαύτως δέ καί ὁ ἅγιος Ἰσαάκ ἀκούω λέγω · κατά ὁ καιρός ὁ προσευχή ὁράω ὁ ἑαυτοῦ καυαροτηταω ὁ χαριτόω νόος ὅμοιος ὁ ἐπουράνιος χροιά , ὅστις Θεός ὑπό ὁ γερουσία ὁ Ἰσραήλ ὀνομάζω τόπος , ἡνίκα ὁράω αὐτός ἐν διαυγάζω ἐν ὁ καιρός ὁ προσευχή ὁ φάος ὁ Ἀγίας Τριάς · πανταχοῦ μέν γάρ ὁ θέω φάος , ἀλ οὐ ἐπιφανῶς διαυγάζω πανταχοῦ · καί εἷς μέν εἰμί , ἀλ οὐ ὁμοίως ἐπιλάμπω πᾶς , οὐδός αὐτός ὁ θεῖον ὡς θεοειδής καί λάμπω ἐμφανής . ὡς γάρ εἷς μέν εἰμί ὁ ὁ ἥλιος φάος , πολύς δέ εἰμί ἀκτίς , καί οὖον πολύς μόνος ἀλλά καί τρανός καί ἀμαυρός , κατά ὁ λόγος ὁ πρός φωτοληψία ἐπιτηδειότης ὁ δέχομαι , ὁ αὐτός τρόπος , ὅς κατ´ ἀμυδρός ἐν αἰσθητός εἰκών , ἐπί ὁ ὑπέρ αἴσθησις φάος τελέω · πρόσκειμαι δέ καί ὁ ὁ φωτίζω βούλησις ἐνταῦθα ὁ δέ καταξιόω ὁ φάος ἐκεῖνος νόος καί πρός ὁ συνάπτω σῶμα πολύς διαπορθμεύω ὁ θεῖον κάλλος τεκμήριον · χάρις τε θεῖος καί σάρξ παχότητι μεσιτεύω , καί δύναμις ὁ ἀδύνατος ἐντίθημι . ἐντεῦθεν ὁ κατ´ ἀρετή θεοειδής καί ἀπαράμιλλος ἕξις , καί ὁ πρίς κακία ἀκίνητος ὅλως ἢ δυσκίνητος · ἐντεῦθεν ὁ διατρανόω ὁ ὁ εἰμί λόγος λόγος , καί ἀνακαλύπτω οἴκοθεν ἐκ καθαρότης ὁ ὁ φύσις μυστήριον , δις ὅς ἀναλογία λόγος πρός κατάληψις ὁ ὑπέρ φύσις ὁ διανοέομαι ἀνιμάω ὁ πιστῶς ἀκροάομαι , εἄν αὐτός ὁ ὁ Λόγος πατήρ αὐλός ἐπαφή καταλαμβάνω · ἐντεῦθεν ἀεί τε ἄλλος ποικίλος θαυματοποιία . καί ὁ διοράω καί προοράω , καί περί ὁ πόρρω ποῦ συμβαίνω ὡς ὑπό ὀφθαλμός διαλέγω · καί ὁ δή μέγας , ὡς οὐδέ περί ταῦθ´ ὁ σκοπός τείνω ὁ μακάριος ἐκεῖνος , ἀλ ὥσπερ εἰμί τις ὁράω πρός ἡλιακός ἀκτίς , καί ὁ ἀέριος ἄτομος αἰσθάνομαι , κἀν μή τοῦτος αὐτός τυγχάνω σκοπός · οὔτως ἐκεῖνος ὁ θεῖος ἀκτίς καθαρός ὁμιλέω , ὅς φύσις πρόσειμι ὁ πᾶς ἀποκάλυψις , οὐ ὁ ἵημι μόνος ἢ καί γίγνομαι , ἀλλά καί ὁ ἔπειμι εἰμί , ὁδός πάρεργον ὡς ἀληθής ὁ οὗτος προσγίγνομαι γνῶσις , κατά ἀναλογία ὁ ἄν θαροτητη · προὔργου δέ αὐτός ὁ ὁ νόος πρός ἑαυτοῦ ἐπιστροφή καί σύννευσις , μᾶλλον δέ πᾶς ὁ ὁ Ψυχή δύναμις , εἰμί καί θαυμαστός εἶπον , πρός ὁ νόος ἐπιστροφή , καί ὁ κατ´ αὐτός τε καί θεός ἐνέργεια , δις ὅς ἐπισκευάζω πρός ὁ πρωτότυπος εὕω διατίθημι , ὁ ἀρχαῖος ἐκεῖνος καί ἀμήχανος κάλλος ἐπαναθέω ὁ χάρις . » τοιοῦτος ὁ θεοειδής καί οὐράνιος ἐκεῖνος νόος , καί ὁ θεῖος καί σοφός εἰμί γλῶσσα , ὁ περί σχολή ἱερός καί ἡσυχία καί θεῖον φωτισμός καί ὠσμός · περί ὅς τίς εἄν οὗτος ποτέ θεῖος ἄγαν καί ὑψηλός διανοέομαι καί εἶπον ; καί αὐτῖς φημο ὁ ὑψηλός τε καί διαβαίνω ἐν θεωρία καί πείρω καί πάθος μακάριος ὁ τοιοῦτος ἔχω ὁ γνῶσις ; ὡς μέν σύμφωνος διά πᾶς ὁ ὁ θεόφορος ἀνήρ σύγγραμμα τε καί λόγος , ὁ ῥαντίζω τε καί ἀσφαλής ἐν ἅπας ἔχω · ὅς τίς δέ καί πάσχω ὁ μέγας καί πρᾶξις καί ἐνέργεια , καλῶς ἐκεῖνος ὁ θεῖος τε καί ὑπερφυής μυέω , οὗτος ὁ χρεία καλέω , χρόνος ὕστερος οὐ ὀλίγος , καί περί ὁ λέγω ἔρχομαι οὗτος καί γράφω , καί αὐτόθεν μέν ὁ γε νόος ἔχω γνώριμος · οὐδέ γάρ ἀνθρώπινος ὁ τοιοῦτος ποτ ἄν εἰμί σοφία καί λόγος