cogPG.PG151 379
θνομαζομένων . Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς μέγας Πασίλειος ἐν τῇ αὐτῇ ἐπιστολῇ , Εἴτε ἐνεργείας ὄνομα ἢ Θεότης , ὡς μίαν ἐνέργειαν Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ άγίου Πνεύματος , οὕτω μίαν φαμέν εἰναι καὶ τὴν Θεότητα · εἴτε καὶ κατὰ τὰς τῶν πολλῶν ἑόξας φύσεως ἐνδεικτικόν ἐστι τὸ τῆς Θεότητος ὄνομα , διὰ τὸ μηδεμίαν εὑρίσκειν ἐν τῇ φύσει παραλλαγὴν , οὐκ ἀπεικότως μιᾶς Θεότητος τὴν ἁγίαν Τριάδα ὁριζόμεθα . Καὶ ὁ ἅγιος Ἀναστάσιός φησιν , Ἡ Θεὸς προσπγορία κρόδηλον ὡς ἐνεργητικὴ τυγαάνει · οὐ γὰρ αὐτὴν τὴν τοῦ Θεοῦ οὐσίαν παρίστησιν · ἀδύνατον γὰρ ταύτην γνῶναι · ἀλλὰ τὴν θεω . ρητικὴν αὐτοῦ ἐνέργειαν ἡμῖν παρίστησι καὶ δηλοῖ τὸ Θεός . Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς , Τὸ Θεὸς ὅνομα οὐ τὴν οὐσίαν τῆς Θεότητος σηχαίνει · ἀκατάληπτος γὰρ αὕτη καὶ ἀνώνυμός ἐστιν · ἀλλ´ ἐκ τῆς θεωρητικῆς αὐτοῦ ἐνεργείας Θεὸς εἰρηται , ώς φησὶν ὁ ἄγιος Διονύσιος , ἢ ἐκ τοῦ θέειν , ἤγουν διατρέχειν , ἢ ἐκ τοῦ αἴθειν , ὅ ἐστι φλργζειν . Ὁ δὲ αὐτὸς μέγας Διονύσιος , Εἰ τὴν ὑπερούσιον , φησὶ , κρυφιότητα Θεὸν ἢ ζωὴν ἢ οὐσίαν ἢ φῶς , ἢ λόγον ὀνομάσαιμεν , οὐδὲν ἔτερον νοοῦμεν ἢ τὰς εἰς ἡμᾶς ἐξ αὐτης προαγομένας δυνάμεις ἐκθεωτικὰς ἢ οὐσιοποιοὺς , ἢ ζωογόνους ἢ σοφοδώρους . αὐτῇ δὲ κατὰ τὴν πασῶν τῶν νοερῶν ἐνεργειῶν ἀπόλυσιν ἐπιβάλλομεν μηδεμίαν ὀρῶντες θέωσιν ἢ ζωὴν ἢ οὐσίαν , ἣις ἐμφερής ἐστι τῇ πάνων ἐξῃρημένῃ κατὰ πᾶσαν ὑπεροχὴν αἰτία . Καὶ πάλιν ὁ αὐτός φησι , Θεότης ἐστίν ἡ πάντα θεωμένη πρόνοια . Ὅτι δὲ ἡ πρόνοια ἐνέργειά ἐστιν , καὶ ἀπ´ ἄλλων μὲν τοῦτο γνώριμον , μάλιστα δὲ καὶ ἀφ´ ὧν ὁ μέγας Ἀθανάσιος γράφει , λέγων , Οὐ κατὰ ἄλλην καὶ ἄλλην πρόνοιαν ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱὸς ἐργάζεται , ἀλλὰ κατὰ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν οὐσιώδη τῆς Θεότητος ἐνέργειαν . Ἀλλὰ καὶ ὁ μέγας Διονύσιος πάλιν ἐν τῇ πρὸς Γάιον δευτέρᾳ ἐπιστολῇ Θεότητα φησὶν εἶναι ἐόν χρῆμα τῆς θεοποιοῦ δώρου , καὶ τὸ ἀμίμητον μίμημα τοῦ ὑπερθέου καὶ ὑπεραγάθου , καθ´ ὃ θεούμεθα καὶ ἀγαθυνόμεθα . Καὶ τούτοις , ἐπειδήπερ τὴν τοιαύτην δωρεὰν τοῦ Πνεύματος καὶ ἐνέργειαν , δηλαδὴ τὴν θέωσιν , καθ´ ἡν οἱ ἅγιοι θεοῦνται , Θεότητα παρὰ τῶν ἀγίων προσαγορευομένην , οἱ τῷ Θεσσαλονίκης ἀντιλένοντες λέγουσιν εἶναι θεότητα κτιστὴν , κατασκευάζοντες τοῦτο ἐκ τοῦ ὑποστάτην αὐτῆς εἰρῆσθαι παρὰ τοῦ μεγάλου Διονυσίου τὸν Θεὸν , καὶ μίμημα καλέσαι ταύτην , καὶ τῶν μετεχόντων σχέσιν , δυσσεβῶς μὲν αὐτοὺς λέγειν ἀπεφήνατο ἡ ἱερὰ σύνοδος · ὅμως ζητηθέντος καὶ τούτου παρὰ τῆς θείας συνόδου , Εἴπερ εἶπέ τις τῶν ἁγίων ἄκτιστον εἶναι τὴν θέωσιν , καὶ εἴπερ ἡ σχέσις καὶ τὸ μίμημα καὶ τὸ ὑπέστη καὶ ἐπὶ τῶν ἀκτίστων λέγεται , προεκομίσθησαν ῥήσεις τῶν ἁγίων , οὐκ ἀεὶ ἐπὶ κτιστῶν δηλοῦσαι λέγεσθαι ταῦτα . Ὁ γὰρ μέγας Βασίλειος ἐν τοῖς Ἀντιῤῥητικοῖς φησιν , Ὁ τετοκὼς βώλους δρόσου οὐχ ὁμοίως τάς τε βώλους καὶ τὸν Υἱὸν ὑπεστήσατο . Κἀν τῷ πρώτῳ δὲ τῆς Ἑξαημέρου , Ἦνα δειχθῇ , φησὶν , ὅτι ὁ κόσμος τεχνικόν ἐστι κατασκεύασμα , προκείμενον πᾶσιν εἰς θεωρίαν , ὥστε δι´ αὐτοῦ τὴν τοῦ ποιήσαντος σορίαν ἐπιγινώσκεσθαι , οὐκ ἄλλῃ τινὶ φωνῇ ἐχρήσατο ὁ σοφὸς Μωϋσῆς περὶ αὐτοῦ , ἀλλ´ εἶπεν , « Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν , » οὐχὶ ἐνήργησεν ρύδὲ ὑπέστησεν . ἀλλ´ ἐποίησεν · καθότι παλλοὶ τῶν φαντασθέντων συνυπάρχειν ἐξ ἀδίου τῷ Θεῷ τὸν κόσμον οὐχὶ γεγεννῆσθαι παρ´ αὐτοῦ συνεχώρησαν . Συναπεδείχθη δὲ ἀπὸ τούτου ὅτι καὶ τὸ ἐνεργεῖν αὶ τὸ ἐνεργεῖσθαι οὖ μόνον ἐπὶ κτοστῶν , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ἀτδίων καὶ ἀκτίστων δύναται λέγεσθαι · ἐπεὶ καὶ τὴν χάριν ἐνεργουμένην ἀκούντες οἱ διαφερόμενοι , κτιστὴν εὐθὺς εἶναι νομίζουσιν . Ὁ γὰρ μέγας ἐν θευλογίᾳ Γρηγόριος , Ἕστω , φησὶ , καὶ ἐνεργείας , εἰ τοῦτο δοκεῖ´ οὐδὲ οὖτως
Lemmas: θνομαζομένων . καί πάλιν ὁ αὐτός μέγας Πασίλειος ἐν ὁ αὐτός ἐπιστολή , εἴτε ἐνέργεια ὄνομα ἢ θεότης , ὡς εἷς ἐνέργεια πατήρ καί υἱός καί ἅγιος πνεῦμα , οὗτος εἷς φημί εἰναι καί ὁ θεότης · εἴτε καί κατά ὁ ὁ πολύς οἴγω φύσις ἐνδεικτικός εἰμί ὁ ὁ θεότης ὄνομα , διά ὁ μηδείς εὑρίσκω ἐν ὁ φύσις παραλλαγή , οὐ ἀπεικότως εἷς θεότης ὁ ἅγιος Τριάς ὁρίζω . καί ὁ ἅγιος Ἀναστάσιος φημί , ὁ θεός προσπγοριον κροδηλος ὡς ἐνεργητικός τυγαάνει · οὖον γάρ αὐτός ὁ ὁ Θεός οὐσία παρίστημι · ἀδύνατος γάρ οὗτος γιγνώσκω · ἀλλά ὁ θέω . ῥητικός αὐτός ἐνέργεια ἐγώ παρίστημι καί δηλόω ὁ Θεός . καί πάλιν ὁ αὐτός , ὁ θεός ὄνομα οὖον ὁ οὐσία ὁ θεότης σηχαίνει · ἀκατάληπτος γάρ οὗτος καί ἀνώνυμος εἰμί · ἀλ ἐκ ὁ θεωρητικός αὐτός ἐνέργεια θεός ἐρω , οὖς φημί ὁ ἅγιος Διονύσιος , ἢ ἐκ ὁ θέω , ἤγουν διατρέχω , ἢ ἐκ ὁ αἴθω , ὅς εἰμί φλργζειν . ὁ δέ αὐτός μέγας Διονύσιος , εἰμί ὁ ὑπερούσιος , φημί , κρυφιότης θεός ἢ ζωή ἢ οὐσία ἢ φάος , ἢ λόγος ὀνομάζω , οὐδείς ἕτερος νοέω ἢ ὁ εἰς ἐγώ ἐκ αὐτός προάγω δύναμις ἐκθεωτικός ἢ οὐσιοποιός , ἢ ζωογόνος ἢ σοφόδωρος . αὐτός δέ κατά ὁ πᾶς ὁ νοερός ἐνέργεια ἀπόλυσις ἐπιβάλλω μηδείς ὁράω θέω ἢ ζωή ἢ οὐσία , ὅς ἐμφερής εἰμί ὁ Πάνων ἐξαιρέω κατά πᾶς ὑπεροχή αἰτία . καί πάλιν ὁ αὐτός φημί , θεότης εἰμί ὁ πᾶς θεάομαι πρόνοια . ὅτι2 δέ ὁ πρόνοια ἐνέργεια εἰμί , καί ἀπ´ ἄλλος μέν οὗτος γνώριμος , μάλιστα δέ καί ἀφή ὅς ὁ μέγας Ἀθανάσιος γράφω , λέγω , οὖον κατά ἄλλος καί ἄλλος πρόνοια ὁ πατήρ καί ὁ υἱός ἐργάζομαι , ἀλλά κατά εἷς καί ὁ αὐτός οὐσιώδης ὁ θεότης ἐνέργεια . ἀλλά καί ὁ μέγας Διονύσιος πάλιν ἐν ὁ πρός Γάιος δύο ἐπιστολή θεότης φημί εἰμί εἰμί χρῆμα ὁ θεοποιέω δῶρον , καί ὁ ἀμίμητος μίμημα ὁ ὑπερθέω καί υπεράγαθος , καθ´ ὅς θεόω καί ἀγαθύνω . καί οὗτος , ἐπεί ὁ τοιοῦτος δωρεά ὁ πνεῦμα καί ἐνέργεια , δηλαδή ὁ θέω , καθ´ ἐάν ὁ ἅγιος θεόω , θεότης παρά ὁ Ἀγίων προσαγορεύω , ὁ ὁ Θεσσαλονίκη ἀντιλέγω λέγω εἰμί θεότης κτίστης , κατασκευάζω οὗτος ἐκ ὁ ὑποστάτης αὐτός εἴρω παρά ὁ μέγας Διονύσιος ὁ θεός , καί μίμημα καλέω οὗτος , καί ὁ μετέχω σχέσις , δυσσεβῶς μέν αὐτός λέγω ἀποφαίνω ὁ ἱερόv σύνοδος · ὅμως ζητέω καί οὗτος παρά ὁ θεῖος σύνοδος , εἴπερ εἶπον τις ὁ ἅγιος ἄκτιστον εἰμί ὁ θέω , καί εἴπερ ὁ σχέσις καί ὁ μίμημα καί ὁ ὑφίστημι καί ἐπί ὁ ἄκτιστος λέγω , προκομίζω ῥῆσις ὁ ἅγιος , οὐ ἀεί ἐπί κτίστης δηλόω λέγω οὗτος . ὁ γάρ μέγας Βασίλειος ἐν ὁ αντιρρητικοιξ φημί , ὁ τίκτω βῶλος δρόσος οὐ ὁμοίως ὁ τε βῶλος καί ὁ υἱός ὑφίστημι . ἄν ὁ πρῶτος δέ ὁ ἑξαήμερος , ἀπτήν δείκνυμι , φημί , ὅτι ὁ κόσμος τεχνικός εἰμί κατασκεύασμα , πρόκειμαι πᾶς εἰς θεωρία , ὥστε δις αὐτός ὁ ὁ ποιέω σόριον ἐπιγιγνώσκω , οὐ ἄλλος τις φωνή χράω ὁ σοφός Μωϋσῆς περί αὐτός , ἀλ εἶπον , « ἐν ἀρχή ποιέω , » οὐ ἐνεργέω ρύδὲ ὑφίστημι . ἀλ ποιέω · καθότι πάλλω ὁ φαντάζω συνυπάρχω ἐκ ἀδίου ὁ Θεός ὁ κόσμος οὐ γεννάω παρ´ αὐτός συγχωρέω . συναποδείκνυμι δέ ἀπό οὗτος ὅτι καί ὁ ἐνεργέω ὅς ὁ ἐνεργέω οὖον μόνος ἐπί κτοστῶν , ἀλλά καί ἐπί ἄτις καί ἄκτιστος δύναμαι λέγω · ἐπεί καί ὁ χάρις ἐνεργέω ἀκούω ὁ διαφέρω , κτίστης εὐθύς εἰμί νομίζω . ὁ γάρ μέγας ἐν θευλογιος Γρηγόριος , εἱμί , φημί , καί ἐνέργεια , εἰμί οὗτος δοκέω οὐδέ οὖτως