cogPG.PG151 591
βειοτέρᾳ μιμήσει τῶν ὑπερουρανίων νόων . Ἰσάγγελοι γὰρ , ὡς ἡ τῶν λογίων ἀλήθειά φησιν , ἐσόμεβα καὶ υἱοὶ Θεοῦ , τῆς ἀναστάσεως υἱοὶ ὅντες . Ἱμα δὲ καί τι σαφέστερον ἔτι καὶ κατὰ νοῦν φημι , καὶ κατὰ λέξιν περὶ τοῦ θείου φωτὸς τούτου μάθοις , καὶ γνοίης , ὡς οὐ τῶν κτιστῶν τοῦτό γε καὶ τῶν κάτω , ἀλλὰ τοῦ Θεοῦ μᾶλλον κατὰ τὰ προῤῥηθέντα , καὶ φῶς ἀληθινὸν καὶ ἀπρόσιτον καὶ κοινὸν τῇ κοινῇ φύσει τῆς ὑπερφυοῦς καὶ μακαρίας Τριάδος , ἑι´ δ δὴ καὶ Χριστὸς αὐτὸς μετὰ Πατρός τε καὶ Πνεύματος ὀνομάζεται ταῦτα , φῶς καὶ γὰρ ἀληθινὸν καὶ φῶς ἀπρόσιτον αὐτὸν ὡς αἴτιον καὶ πηγὴν τούτου καλοῦμεν · ἄκουσον καὶ αὖθις τοῦ θαυμαστοῦ Βασιλείου , οἷα περὶ τούτου φησί , πρὸς Εὐνόμιον δηλαδὴ τὸν ἀνόμοιον γράφων · Καὶ εἰ ἀληθινὸν φῶς , φησὶν , ὁ Υἱὸς , ἦν τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν τὸ φωτίζον πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον · ὁ δὲ Θεὸς , φησὶ , φῶς οἰκῶν ἀπρόσιτον · τὸ γὰρ ἀπρόσιτον πάντως καὶ ἀληθινὸν , τὸ δὲ ἀληθινὸν ἀπρόσιτον · ὑπότε καὶ πεπτώκασιν οἱ ἀπόστολοι τῇ δόξῃ τοῦ φωτὸς τοῦ Υἱοῦ ἀτενίσαι μὴ δυνηθέντες , διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν ἀπρόσιτον φῶς , φῶς δὲ καὶ τὸ Πνεῦμα , ὃς ἔλαμψε ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν διὰ Πνεύματος ἀγίου . Πῶς οὖν οὐ πιστευτέον τὸν αὐτὴν τῆς Τριάδος εἶναι φόσιν , ὀπότε ἂν τὸ φῶς ἀποδέδεικται ; Εὖγε τῆς συντόμου ταυτησὶ καὶ σαφοῦς καὶ ἡκριβωμένης θεολογίας τοῦ σοφοῦ διδαοκάλου . Εἰκότως ἄρ´ ἔλεγεν ὁ καλὸς ἐκεῖνος ἑταῖρος καὶ σύμπνους καὶ ὁμότιμος αὐτῷ θεολόγος , φιλοσοφῶν περὶ τούτων ἔν γε τοῖς ὑπὲρ αὐτοῦ λόγοις , Ὅταν τοῖς ἀντιῤῥητικοῖς αὐτοῦ λόγοις ἐντύχω , τὸ Σοδομητικὸν ὁρῶ πῦρ , ᾠ τεφροῦνται γλῶσσαι πονηραὶ καὶ παράνομοι · ἢ τὸν Χαλάνης πύργον , κακῶς μὲν οἰκοδομούμενον , καλῶς δὲ λυόμενον , οὐ περὶ τῶν ἀντιλεγουσῶν τότε γλωσσῶν μόνων λέγων , ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν νῦν ἄντικρυς , κατὰ τῆς τοῦ Μονογενοῦς δόξης οὐδὲν ἧττον κινουμένων καὶ τούτων , καὶ διὰ τῶν φυσικῶν πολεμούντων τῇ θείᾳ φύσει , καὶ ταῦτά τε κἀκείνην κατασπᾶν ὁμοῦ πειρωμένων , καὶ κάτω τιθέναι μετὰ τῆς κτιστῆς φύσεως . Ἀλλ´ ὁ μέγας ἐκεῖνος ὄντως καὶ ἀληθινὸν ἐκεῖνό φησι καὶ ἀπρόσιτον , καὶ δόξαν φυσικὴν τοῦ Θεοῦ ἐπειδὴ καὶ δι´ αὐτοῦ , καθά φησι , τὸ τῆς Τριάδος ὁμοούσιον δείκνυται . Τούτοις καὶ ὁ περιφανὴς τῆς Ἐκκλησίας μελωδὸς καὶ διδάσκαλος , ὁ τῆς Κρήτης Ἀνδρέας αημὶ κατὰ πάντα συνάδων , ἀκούσωμεν οἷα φιλοσοφεῖ , καὶ πῶς διερμηνεύει καθόσον οἱόν τε τὸ μέγα τοῦ το μυστήριον . Τοὺς ἐκκρίτους τῶν ἀποστόλων , φησὶν , ὡς ἐγγυτέρους ἤδη τῇ πρὸς αὐτὸν οἰκειότητι συμπαραλαβών ὁ Χριστὸς ἐπὶ τὸ ὄρος ἀνάγει τὸ ὑψηλόν . Τι τοιήσων , ἢ τί διδάξων ; Τὴν ὑπεραστράπτουσαν παραδείξων τῆς οἰκείας θεότητος δόξαν τε καὶ λαμπρότητα , εἰς ἣν μικρῷ πρότερον μυστικώτερον , καὶ νῦν ἐμφανέστερον διὰ τῆς μεταμορφώσεως αὐτοῦ μετεστοιχείωσε τὴν ἀκούσασαν φύσιν , Γ εἶ καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ . Τοῦτο τοίνυν ἑορτάζομεν σήμερον , τὴν τῆς φύσεως θέωσιν , τὴν εἰς τὸ κρεῖττον ἀνάβασιν , τὴν ἐπὶ τὰ ὑπὲρ φύσιν τῶν κατὰ ἕκοτασιν κεὶ ἀλλοίωσιν . Διὰ τοῦτό φησι , Τοὺς ἐκκρίτους τῶν ἀποστόλων Χριστὸς ἐπὶ τὸ ὄφος ἀνήγαγεν , ὥστε τὴν τῆς οικείες θεότητος αὐτοῖς παραδιῖξαι δόξαν τε καὶ λαμκρότητα , ἦς τὴν ἀνθρωπείαν φύσιν ἠξίμσε , μυστικῶς μὲν καὶ ἐν ἀποῤῥήτοις τοπρότερον , ὁπηνίκα δηλονῥτι συλληφθεὶς ἐν τῇ γαστρί , ὅλῳ ἑαυτῷ τὸν ἄνθρωπον ὅλον ἤνιωσε , νῦν δὲ διὰ τῆς μεταμορφώσεως αὐτοῦ φανερώτερον . Διὸ καὶ τοῦτο ἑορτάζομεν , φησί , σήμερον , τὴν τῆς ἡμετέρας φύσεως θέωσιν , τὴν πρὸς τὰ ὑπὲρ φύσιν ἀλλοίωσιν αὐτῆς καὶ ἀνάβασιν . Μάθε τοίνυν κἀκ τούτοο τοῦ διδασκάλου , καὶ λόγῳ καὶ πείρᾳ διδαχθέντος ταυτὶ καὶ διδάσκοντος , ὅτι καὶ φυσικὴ δόξα καὶ λαμπρότης τοῦτο τὸ φῶς τῆς θεότητος , καὶ θέωσις τῆς ἀνθρωπείας φὸσσως , καὶ πρὸς τὰ ὄπὲς φύσιν ἀλλοίωσις · καὶ αὐτὸ τοῦτο ἑορτάζουσιν οἱ τὴν θείαν μεταμόρφωσιν ἑορτάζσντες , φημὶ δὴ τὴν τῆς φύσεως θέωσιν , ἡν ὁ καθ´ ὀπέστασιν ἐνωθεὶς ταύτῃ μονογονὴς τοῦ Θοοῦ Χῖος ἔίναως καὶ ἅπερ φύαιν εἰργάσατο . Ἄκουε δή μοι καὶ τῶν ἑξῆς , τοῦ θμοφόρου φημὶ τούτου , περὶ τῶν αὐτῶν θεολογοῦντος κλατέτερον . Ὅθεν κατὰ τὴν ἀψευδῆ , φησί , τῶν θεολόγον μυστεγωγίαν , ὥσπερ ἐκ τινος ἀτννάου πηγῆς κατὰ ἀπειρόδωρον χάριν , τῆς ἀκηράτο θεώσεως εἰς ἡμᾶς τὸ μέγα πρόεισι δῶρον . Τοῦτο αυμάζουσιν ἄγγελοα . Τοῦτο δοξολογοῦσιν ἀρχάγγελοι . Τοῦτο πσα τὸν ὑπερκοσμίων ἡ νοητὴ διακόσμησις ἀλλως ἑστιωμένη , τεκμήριον ἐναργέστατόν τε καὶ ἀψευδέστατον τοὸεται τῆς περὶ ἡμᾶς τοῦ Λόγου φιλανθρωπίας . Βαβαί τοῦθ´ ὅπερ θαυμάζουσιν ἄγγελοι , ὃθοξολογοῦσιν ἀρχάγγελοι , ὅπερ ἀβλως τρέφει πᾶσαν τὴν τῶν ὑπερκοσμίων νοητὴν ὃιακόσμησιν , τοῦτο οἱ κάτω καὶ τῆς φθαρτῆς ὕλης καὶ τῆς γῆς καὶ κόνεως τῇ κτίσει τολμηρᾷ γλώττῃ συναριθμοῦσι καὶ μετὰ τῶν ἠργμένων καὶ πεπαυμένων , γινομένων τε καὶ ἀπιόντων εἰς γῆν ἕλκουσι , καὶ ταῦτα πρὸς τὴν αὐτῶν φὐσιν κατὰ ἀπειρόδωρον χάριν εἰς θέωσιν ἄεπερ ἐξ ἀεννάου προῖὸν τῆς ὑπερφυοῦς ἐκείνης καὶ μακαρίας τοῦ Θεοῦ φύσεως , ὃ δὴ καὶ τεκμήριον , ὁς αὐτός φησιν οὗτος , ἡ τῶν ὑπερκοσμίων ἀγγθων τίθαται φύσις ἐναργέστατόν τε καὶ ἀψευζέστετον τῆς περὶ ἡμᾶς τοῦ Λόγοι φιλανθρωπίας . Καὶ τίαν οὐκ ἄξια ταῦτα ακηπτῶν καὶ πρηστήρων , εἰπέμοι ; μᾶλλον δὲ καὶ ποταμῶν πυρίνων τε καὶ γεέννης , καὶ ξυμπάντων ἀπλῶς ὁμοῦ τῶν ἡτοιμασμένων ὄὴ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ Ἀλλ´ ἔτι μικρὸν . εἰ δοκεῖ τῷ τοῦ διδασκάλευ τούτῳ λόγῳ καὶ αὖθις προσκαρτερήσομεν . Ἀπόδειξις ὅὲ , φησί , τῶν λεγομένων αὐτὸ ἂν είη τὸ μακέριον πάθος ἐκεῖνο καὶ πολυύμνητον , ὅπερ ἐὶ τοῦ ὄρους πεπόνθααιν οἱ ἀπόστολοι , ἡνίκα τὸ ἀπρόσιτον καὶ ἄχρονον φῶς τὴν οἰκείαν σάρκα μεταμορφῶσαι τῷ ὑπερβάλλοντι τῆς οἰκείας φωτοβλυσίας ὀπερου · σίως ἐλάμπρυνε . Τὴν γὰρ ἀκτῖνα τῆς ἀμώμου σερ · κὸς ἐκείνης φέρειν οὐ δυνηθέντες , ἢ ἐκ τῆς τοῦ Αό γου θεότητος ὃς τῇ σαρκὶ καθ´ ὑπόστασιν ἦνωτο διὲ ταύτης ὑπὰρ φύσιν επηγαζε , πίπτουσι κατὰ πρόσωπον ,
Lemmas: βέιος μιμέομαι ὁ ὑπερουράνιος νόος . ἰσάγγελος γάρ , ὡς ὁ ὁ λόγιος ἀλήθεια φημί , ἐσόμεβα καί υἱός Θεός , ὁ ἀνάστασις υἱός ὅ . ἷμα δέ καί τίς σαφής ἔτι καί κατά νόος φημί , καί κατά λέξις περί ὁ θεῖον φάος οὗτος μανθάνω , καί γιγνώσκω , ὡς οὖον ὁ κτίστης οὗτος γε καί ὁ κάτω , ἀλλά ὁ Θεός μᾶλλον κατά ὁ προλέγω , καί φάος ἀληθινός καί ἀπρόσιτος καί κοινός ὁ κοινός φύσις ὁ ὑπερφυής καί μακάριος Τριάς , ἑ δ δή καί Χριστός αὐτός μετά πατήρ τε καί πνεῦμα ὀνομάζω οὗτος , φάος καί γάρ ἀληθινός καί φάος ἀπρόσιτος αὐτός ὡς αἴτιος καί πηγή οὗτος καλέω · ἀκούω καί αὖθις ὁ θαυμαστός Βασίλειος , οἷος περί οὗτος φημί , πρός Εὐνόμιον δηλαδή ὁ ἀνόμοιος γράφω · καί εἰμί ἀληθινός φάος , φημί , ὁ υἱός , εἰμί ὁ φάος ὁ ἀληθινός ὁ φωτίζω πᾶς ἄνθρωπος ἔρχομαι εἰς ὁ κόσμος · ὁ δέ θεός , φημί , φάος οἰκέω ἀπρόσιτος · ὁ γάρ ἀπρόσιτος πάντως καί ἀληθινός , ὁ δέ ἀληθινός ἀπρόσιτος · ὑπότε καί πίπτω ὁ ἀπόστολος ὁ δόξα ὁ φάος ὁ υἱός ἀτενίζω μή δύναμαι , διά ὁ εἰμί αὐτός ἀπρόσιτος φάος , φάος δέ καί ὁ πνεῦμα , ὅς λάμπω ἐν ὁ Καρδία ἐγώ διά πνεῦμα ἅγιος . Πῶς οὖν οὖον πιστευτέον ὁ αὐτός ὁ Τριάς εἰμί Φόσι , ὁπότε εἄν ὁ φάος ἀποδείκνυμι ; εὖγε ὁ σύντομος οὗτος καί σαφής καί ἡκριβωμένης θεολογία ὁ σοφός διδαοκαλος . εἰκότως ἀείρω λέγω ὁ καλός ἐκεῖνος ἑταῖρος καί σύμπνους καί ὁμότιμος αὐτός θεολόγος , φιλοσοφέω περί οὗτος ἐν γε ὁ ὑπέρ αὐτός λόγος , ὅταν ὁ αντιρρητικοιξ αὐτός λόγος ἐντυγχάνω , ὁ Σοδομητικὸν ὁράω πῦρ , ὀͅς τεφρόω γλῶσσα πονηρός καί παράνομος · ἢ ὁ Χαλάνης πύργος , κακῶς μέν οἰκοδομέω , καλῶς δέ λύω , οὖον περί ὁ ἀντιλέγω τότε γλῶσσα μόνος λέγω , ἀλλά καί περί ὁ νῦν ἄντικρυς , κατά ὁ ὁ Μονογενώ δόξα οὐδείς κακός κινέω καί οὗτος , καί διά ὁ φυσικός πολεμέω ὁ θεῖος φύσις , καί οὗτος τε ἐκεῖνος κατασπάω ὁμοῦ πειράω , καί κάτω τίθημι μετά ὁ κτιστός φύσις . Ἀλ ὁ μέγας ἐκεῖνος εἰμί καί ἀληθινός ἐκεῖνος φημί καί ἀπρόσιτος , καί δόξα φυσικός ὁ Θεός ἐπεί καί δις αὐτός , καθά φημί , ὁ ὁ Τριάς ὁμοούσιος δείκνυμι . οὗτος καί ὁ περιφανής ὁ ἐκκλησία μελῳδός καί διδάσκαλος , ὁ ὁ Κρήτη Ἀνδρέας ἄημι κατά πᾶς συνᾴδω , ἀκούω οἷος φιλοσοφέω , καί πῶς διερμηνεύω καθόσον οἷος τε ὁ μέγας ὁ ὁ μυστήριον . ὁ ἔκκριτος ὁ ἀπόστολος , φημί , ὡς εγγύτερος ἤδη ὁ πρός αὐτός οἰκειότης συμπαραλαμβάνω ὁ Χριστός ἐπί ὁ ὄρος ἀνάγω ὁ ὑψηλός . τις τοιασων , ἢ τίς διδάσκω ; ὁ ὑπεραστράπτω παραδείκνυμι ὁ οἰκεῖος θεότης δόξα τε καί λαμπρότης , εἰς ὅς μικρός πρότερος μυστικός , καί νῦν ἐμφανής διά ὁ μεταμόρφωσις αὐτός μεταστοιχειώνω ὁ ἀκούω φύσις , Γ εἰμί καί εἰς γῆ ἀπέρχομαι . οὗτος τοίνυν ἑορτάζω σήμερον , ὁ ὁ φύσις θέω , ὁ εἰς ὁ ἀγαθός ἀνάβασις , ὁ ἐπί ὁ ὑπέρ φύσις ὁ κατά εκοτασις κύ ἀλλοίωσις . Ζεύς οὗτος φημί , ὁ ἔκκριτος ὁ ἀπόστολος Χριστός ἐπί ὁ ὄφος ἀνάγω , ὥστε ὁ ὁ οικείος θεότης αὐτός παραδικέω δόξα τε καί λαμκροτηταω , εἰμί ὁ ἀνθρώπειος φύσις ἠξίμσε , μυστικός μέν καί ἐν ἀπόρρητος τόπρος , ὁπηνίκα δηλονῥτι συλλαμβάνω ἐν ὁ γαστήρ , ὅλος ἑαυτοῦ ὁ ἄνθρωπος ὅλος νιώθω , νῦν δέ διά ὁ μεταμόρφωσις αὐτός φανερός . Διὸ καί οὗτος ἑορτάζω , φημί , σήμερον , ὁ ὁ ἡμέτερος φύσις θέω , ὁ πρός ὁ ὑπέρ φύσις ἀλλοίωσις αὐτός καί ἀνάβασις . μανθάνω τοίνυν ἐκ τοῦτος ὁ διδάσκαλος , καί λόγος καί πείρω διδάσκω οὗτος καί διδάσκω , ὅτι καί φυσικός δόξα καί λαμπρότης οὗτος ὁ φάος ὁ θεότης , καί θέωσις ὁ ἀνθρώπειος φὸσσως , καί πρός ὁ ὄψ φύσις ἀλλοίωσις · καί αὐτός οὗτος ἑορτάζω ὁ ὁ θεῖος μεταμόρφωσις ἑορτάζω , φημί δή ὁ ὁ φύσις θέω , ἐάν ὁ καθ´ ὀπέστασιν ενώνω οὗτος μονογονευς ὁ θοός Χῖος ἔίναως καί ὅσπερ φυή ἐργάζομαι . Ἄκουος δή ἐγώ καί ὁ ἑξῆς , ὁ θμοφορος φημί οὗτος , περί ὁ αὐτός θεολογέω κλατέτερον . ὅθεν κατά ὁ ἀψευδής , φημί , ὁ θεολόγος μυστεγωγίαν , ὥσπερ ἐκ τις ἀνταίνω πηγή κατά ἀπειρόδωρον χάρις , ὁ ακήρατος θέωσις εἰς ἐγώ ὁ μέγας πρόειμι δῶρον . οὗτος αυμαζους ἄγγελος . οὗτος δοξολογέω ἀρχάγγελος . οὗτος ΠΣΑ ὁ ὑπερκόσμιος ὁ νοητός διακόσμησις ἀλλως ἑστιάω , τεκμήριον ἐναργής τε καί ἀψευδής τοοετης ὁ περί ἐγώ ὁ Λόγος φιλανθρωπία . βαβαί τοῦτος ὅσπερ θαυμάζω ἄγγελος , οθοξολογους ἀρχάγγελος , ὅσπερ ἀβλως τρέφω πᾶς ὁ ὁ ὑπερκόσμιος νοητός ὃιακόσμησιν , οὗτος ὁ κάτω καί ὁ φθαρτός ὕλη καί ὁ γῆ καί κόνις ὁ κτίζω τολμηρός γλῶσσα συναριθμέω καί μετά ὁ ἄρχω καί παύω , γίγνομαι τε καί ἄπειμι εἰς γῆ ἕλκω , καί οὗτος πρός ὁ αὐτός φύσις κατά ἀπειρόδωρον χάρις εἰς θέω ἀεί ἐκ ἀέναος πρόειμι ὁ ὑπερφυής ἐκεῖνος καί μακάριος ὁ Θεός φύσις , ὅς δή καί τεκμήριον , ὅς αὐτός φημί οὗτος , ὁ ὁ ὑπερκόσμιος ἄγγων τίθημι φύσις ἐναργής τε καί ἀψευζέστετον ὁ περί ἐγώ ὁ Λόγοι φιλανθρωπία . καί τίας οὐ ἄξιος οὗτος ακηπτῶν καί πρηστήρ , ἐπεμέω ; μᾶλλον δέ καί ποταμός πύρινος τε καί γέεννα , καί σύμπας ἀπλόος ὁμοῦ ὁ ἑτοιμάζω οηʹ διάβολος καί ὁ ἄγγελος αὐτός Ἀλ ἔτι μικρός . εἰμί δοκέω ὁ ὁ διδασκαλέω οὗτος λόγος καί αὖθις προσκαρτερέω . Ἀπόδειξις οεʹ , φημί , ὁ λέγω αὐτός εἄν εἰμί ὁ μακέριον πάθος ἐκεῖνος καί πολυύμνητος , ὅσπερ εἰ ὁ ὄρος πάσχω ὁ ἀπόστολος , ἡνίκα ὁ ἀπρόσιτος καί ἄχρονος φάος ὁ οἰκεῖος σάρξ μεταμορφόω ὁ ὑπερβάλλω ὁ οἰκεῖος φωτοβλυσία ὀπερου · Σίως λαμπρύνω . ὁ γάρ ἀκτίς ὁ ἄμωμον σερ · γυνή ἐκεῖνος φέρω οὖον δύναμαι , ἢ ἐκ ὁ ὁ ΑΟ γου θεότης ὅς ὁ σάρξ καθ´ ὑπόστασις αἰνέω διέ οὗτος ὑπάρ φύσις πηγάζω , πίπτω κατά πρόσωπον ,