cogPG.PG151 292
Τὰ δέ γε προφανῆ καὶ γνωστὰ καὶ τοῖς ἔξω τέως , καὶ ὑφ´ ὧν ἄν τις καὶ πρὸς τὴν τῶν ἀφανῶν ὑπόληψίν τε καὶ γνῶσιν ῥᾳδίως ὁδηγηθείη , ταπείνωσις ἦν ἀκροτάτη , καὶ ἡ πρὸς τὸν Θεὸν καὶ τὸν πλησίον , ᾗφησιν ὁ θεῖος Ἀπόστολος , ἀνυπόκριτος ἐκ καρδίας ἀγάπη , τὰ πρῶτα καὶ μέσα καὶ τελευταῖα τῶν ἀρετῶν ἐρείσματα καὶ στοιχεῖα , καὶ τελειωτικὰ ξυμπάσης ὁμοῦ τῆς κατὰ Χριστὸν φιλοσοφίας καὶ ἀγωγῆς , εἴπερ αὐτοῦ μὲν διδασκαλία πρὸς τοὺς οἰκείους καὶ οἰονεὶ προηγούμενον μάθημα , τὸ , « Μάθετε ἀπ´ ἐμοῦ ὅτι πρᾶθς εἰμι καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ , καὶ εὐρήν σετε ἀνάπαυσιν ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν · » κατὰ δὲ τὸν αὐτοῦ λόγον αὖθις πᾶσα ἐντολή τε καὶ νόμος θεῖος ἐν τῷ , « Ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεὸν ἐξ ὅλης καρδίας σου , καὶ τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτὸν , » ἀνακεφαλαιοῦσθαί πως καὶ συμπεραίνεσθαι πέφυκεν . Ὅ δέ γε μακάριος Παῦλος πάντων ὑπερτιθεὶς ἀπαραμλλως τῶν ὑπερφυῶν τοῦ Πνεύματος χαρισμάτων , καὶ καθ’ὑπερβολὴν ὁδὸν ὑποδείκνυσι ταύτην , ὡς μηδὲ τὸ μαρτύριον μηδέν τι πεφυκέναι δίχα τοῦ συνδυασμοῦ , καὶ τῆς παρ´ αὐτῆς ξυμμαχίας · καὶ ἀγάπη , φησίν , αὖθις μετὰ πολλῆς μάλα τῆς παῤ ῥησίας οὐδέποτε ἐκπίπτει . Κατανύξεως δὲ πέρι , φησὶν , ὁ αὐτὸς καὶ δακρύων τί χρὴ καὶ λέγειν ; ὅπου γε καὶ τὴν κατάνυξιν αὐτὴν δι´ ἀγάπης ὑπερβὰς καὶ τὸ πένθος , κατὰ τοὺς τῶν θεοφόρων περὶ τούτων ἀνδρῶν λόγους , ἀψοφητὶ κατὰ τὰς τῶν πηγῶν ἀεννάους τῶν ὀφθαλμῶν διὰ παντός ἀποβλύζων ἦν ταῦτα , πιαίνοντα καὶ ξυνιστάντα σύν γε τῇ ψυχῆς φασὶ , καὶ τὸ σῶμα τῳ περιόντι τῶν θείων δεσμῶν τε καὶ τῶν ἐρώτων , ὃ δὴ καὶ φθάσας εἰρήκειν , ὅπερ καὶ παρὰ πθάντα τὸν τῆς ζωῆς αὐτῷ συμπαρέμεινε χρόνον ὡσαύτως , καθὰ δὴ καὶ πάντες αὐτῷ σύνισμεν πλὴν ὀλίγων , πρᾶγμα καὶ λόγου καὶ θαόματος πέρας , καὶ μηδὲ τοῖς τῶν θεοφόρων ὡσαύτως ἐμφερόμενον καὶ βίοις καὶ λόγοις , καὶ τοῖς εἰδόσι γε μόνοις , ὡς ἐγᾦμαι , μὴ ἀπιστούμενον . Ἀλλ´ οὐ καὶ διὰ τέλους τῆς ἐνταῦθα καλλίστης διατριβῆς τε καὶ ἡσυχίας ἀπολαύειν ἔσχον κατὰ σκοπόν · δυοῖν ἐνιαυτῶν καὶ γάρ μετὰ τὴν ἐπι . δημίαν Γρηγορίου παραῤῥυέντων , τοῦ λῃστικοῦ τῶν κάκιστ´ ἀπολουμένων Ἀχαιμενιδῶν συνεχῶς ἐπιτιθεμένων τῷ ὄρει , καὶ τοὺς ἔξω τειχῶν μάλιστα τῶν μοναχῶν ἡσυχάζοντας ἐλαυνόντων καὶ θορυβούντων , καὶ καθ´ ἑκάστην σχεδὸν νῦν μὲν ταῖς αἰῳνιδίοις ἐφόδοις καὶ καταδρομαῖς καὶ ἀναιρέσεσι καὶ αἱχμαλωσίαις , νῦν δὲ καὶ μόναις ταῖς ὑποψίαις καὶ τῷ δέει ταραττόντων , καὶ τὴν φίλην ἡσυχίαν διακοπτόντων , ἀναγκάζονται καὶ ἄκοντες μεταβῆναι , θείῳ κἀν τούτῳ πειθόμενοι δήπουθεν νόμῳ φεύγειν κελεύοντι διωκομένους , καὶ μὴ ὁμόσε χωρεῖν τοῖς ἐλαύνουσι · τὴν γοῦν ἡμετέραν καταλαβόντες Θεσσαλονίκην σύν γε τοῖς φίλοις καὶ ὁμοτρόποις , δυοκαίδεκα δ´ οἱ πάντες ἅμα τὸν ἀριθμὸν ἦσαν , βουλεύονται μετ´ ἀλλήλων εἰς ταυτὸ συνιόντες , καὶ Θεσσαλονίκην μετὰ τοῦ Ἃθω καὶ πάντα τὰ ἐνταῦθα καταλιπόντες εὐθὺ χωρεῖν Ἱεροσολύμων , κἀκεῖ προσκυ νήσαντες τὸ λοιπὸν τῆς σωῆς ἐν ἡσυχίᾳ διάγειν · Ἐπεὶ δὲ τοῖς πᾶσι συνεδόκει καλῶς βεβουλεῦσθαι , καὶ πρὸς τὴν ἔξοδον ἔβλεπον ἤδη καὶ τὴν ἀποδημίαν , Γρηγόριος ὁ σοφὸς καὶ τὴν ἄνωθεν ψῆφον καὶ τὴν εὐδοκίαν ἐζήτει , καὶ τὸ κῦρος ἐκεῖθεν ηὔχετο τῶν βεβουλευμένων . Ἡσυχίᾳ προσανέχοντι τοιγαρούν , καὶ καθ´ ἑαυτὸν ὑπὲρ τούτων αὐτῶν τοῦ Θεοῦ δεομένῳ , ὄψις ἐφίσταται τοιάδε , καὶ πρὸς ὕπνον τινὰ κατιέναι δόξαντι μεταξὺ τῆς εὐχῆς . Ἐδόκουν , φησί , τοῖς ἀδελφοῖς ἐκείνοις συνὼν , μεθ´ ὡν δηλαδὴ καὶ τὰ τῆς ἁναχωρήσεως ἡμῖν ἐσπουδάζετο , παρὰ τοῖς , τῶν βασιλείων προαυλίοις ἑστάναι , καὶ τοῦ Βασιλέως αὐτοῦ παρόντος , καὶ βασιλικῶς τε καὶ ὑψηλῶς ἄγαν ἐπὶ τοῦ βασιλικοῦ θρόνου προκαθημένου , καὶ τῆς περὶ αὐτὸν δορυφορίας καὶ τῆς συγκλήτου καὶ τῶν τάξεων ὡς ἔθος παρισταμένων , ὧν εἶς τις πρὸς ἡμᾶς ἐκεῖθεν ἰών μετὰ τοῦ σχήματος καὶ τῆς παῤῥησίας · τὴν τοῦ δουκὸς δ´ οὕτος ἀξίαν ἐδόκει περιβεβλῆσθαι · Ἐμὲ μὲν , φησὶν , ἀμφοτέραις ἐδόκει περιβαλὼν καὶ ἐνστερνισάμενος , ὡσανεὶ πρὸς ἑαυτὸν ἔλκειν , πρὸς δὲ τοὺς ἐμοὺς ἑταίρους ἐπιστραφεὶς Τδοὺ τοῦτον , ὡς καὶ ὑμεῖς ὁρᾷν ἔχετε , φάναι , κατέχω παρ´ ἐμαυτῷ , τοῦ ρασιλέως οὕτω προστετα.χότος · εἰ δ´ ὑμῖν αἱρετόν ἐστιν ἀπιέναι , πορεύεσθε · καὶ γὰρ ὁ κωλύσων οὐδείς . Ταῦτα καὶ χρηματισθεὶς ἐκ Θεοῦ , καθάπερ ἐξήτει , καὶ τοῖς φίλοις κοινωσάμενος ὁ Γρηγόριος , παραμένειν αὐτόθι κοινῇ πάντες δεῖν ἔκριναν , καὶ μηδαμῶς ἐξιέναι τῆς αὐλῆς καὶ τῶν περιχώρων τοῦ μεγάλου τῆς μεγάλης Θεσσαλονίκης καὶ πολίτου καὶ πολιούχου καὶ παντοδαποῦ φρουροῦ καὶ προστάτου , τοῦ ἐν μάρτυσι φημὶ θαυμαστοῦ Δημητρίου · αὐτὸν ἐκεῖνον καὶ γὰρ ὤοντο καλῶς εἶναι τὸν τοῖς θείοις τε καὶ βασιλικοῖς καινῶς οὐτωσὶ διακονοῦντα προστάγμασι , καὶ φιλικῶς τε καὶ γνησίως κατέχοντα τὸν Γρηγόριον , καὶ δι´ αὐτοῦ τοὺς λοιποὺς , νῦν μὲν εἰς τὴν σπουδαζομένην ἡσυχίαν τε καὶ τὴν ἀναχώρησιν , εἰς δὲ τὴν προεδρίαν καὶ τὴν τῆς Ἐκκλησίας ἱερὰν ἀρχήν τε καὶ προστασίαν ὕστερον · Ὅ δὴ καὶ μετὰ χρόνον οὐκ ὀλίγον θαυμαστῶς οἰκονομεῖσθαι παρὰ τῆς μεγάλης τοῦ Θεοῦ σοφίας τε καὶ προνοίας ἔμελλε , πόῤῥωθεν τὰς τῶν μεγάλων πραγμάτων προκαταβαλλομένης ἀρχάς . Ἐνταῦθα καὶ τὸ τῆς ἱερωσύνης μέγα καὶ θαυμαστὸν ὁ θαυμάσιος ἀξίωμα δέχεται . κοινῇ τῆς συνούσης ἑταιρείας τῶν ὁσίων ἐκείνων αὐτοῦ δεηθέντων , καὶ μάλιστ´ ἐπειδὴ πρὸς μακρὰς ἑώρων ὁδοιπορίας , καὶ πρὸς ἁγνῶτάς τινας τὸ παράπαν ἔμελλον ἀποπλεῖν , κἀκεῖνα τοῖς λογισμοῖς , καθὰ δὴ καὶ προὔφην , πόῤῥωθεν ἐφαντάζοντο . Ἀλλ´ ἐπεὶ τὸν κατ´ ἀρετὴν ὑψηλὸν οὕτω καὶ μέγαν καὶ καταλλήλως ἔδει διὰ πάντων τοῖς μεγίστοις καὶ ὑψηλοῖς ἐχχειρεῖν , ἠγνόητο δ´ αὐτοῖς τὸ παράπαν ὁ τῆς ἱερωσύνης μυσταγωγός τε καὶ τελεστὴς , πρόσεισι τῷ Θεῷ περὶ τῶν προκειμένων τουτωνὶ μετ´ εὐλαβείας πευὁόμενος ὁ Γρηγόριος , καὶ τὴν προκειμένην ἀποστολικὴν δέλτον λαβὼν ἐν χεροῖν , καὶ πρὸς Θεὸν ἄρας
Lemmas: ὁ δέ γε προφανής καί γνωστός καί ὁ ἔξω τέως , καί ὑφ´ ὅς ἄν τις καί πρός ὁ ὁ ἀφανής ὑπόληψις τε καί γνῶσις ῥᾳδίως ὁδηγέω , ταπείνωσις εἰμί ἄκρος , καί ὁ πρός ὁ θεός καί ὁ πλησίος , ᾗφησιν ὁ θεῖος ἀπόστολος , ἀνυπόκριτος ἐκ Καρδία ἀγάπη , ὁ πρῶτος καί μέσος καί τελευταῖος ὁ ἀρετή ἔρεισμα καί στοιχεῖον , καί τελειωτικός σύμπας ὁμοῦ ὁ κατά Χριστός φιλοσοφία καί ἀγωγή , εἴπερ αὐτός μέν διδασκαλία πρός ὁ οἰκεῖος καί οἱονεί προηγούμενος μάθημα , ὁ , « μανθάνω ἀπ´ ἐγώ ὅτι πρᾶθς εἰμί καί ταπεινός ὁ Καρδία , καί εὐρής σέτω ἀνάπαυσις ὁ Ψυχή σύ · » κατά δέ ὁ αὐτός λόγος αὖθις πᾶς ἐντολή τε καί νόμος θεῖος ἐν ὁ , « ἀγάπησις κύριος ὁ θεός ἐκ ὅλος Καρδία σύ , καί ὁ πλησίος σύ ὡς ἑαυτοῦ , » ἀνακεφαλαιόω πως καί συμπεραίνω φύω . ὅς δέ γε μακάριος Παῦλος πᾶς ὑπερτίθημι ἀπαραμλλως ὁ ὑπερφυής ὁ πνεῦμα χάρισμα , καί καθ’ὑπερβολὴν ὁδός ὑποδείκνυμι οὗτος , ὡς μηδέ ὁ μαρτύριον μηδείς τίς φύω δίχα ὁ συνδυασμός , καί ὁ παρ´ αὐτός συμμαχία · καί ἀγάπη , φημί , αὖθις μετά πολύς μάλα ὁ παρά ῥῆσις οὐδέποτε ἐκπίπτω . κατάνυξις δέ περί , φημί , ὁ αὐτός καί δάκρυ τίς χρή καί λέγω ; ὅπου γε καί ὁ κατάνυξις αὐτός δις ἀγάπη ὑπερβαίνω καί ὁ πένθος , κατά ὁ ὁ θεόφορος περί οὗτος ἀνήρ λόγος , ἀψοφητί κατά ὁ ὁ πηγή ἀέναος ὁ ὀφθαλμός διά πᾶς ἀποβλύζω εἰμί οὗτος , πιαίνω καί συνίστημι σῦς γε ὁ Ψυχή φημί , καί ὁ σῶμα ὁ περίειμι ὁ θεῖον δεσμός τε καί ὁ Ἔρως , ὅς δή καί φθάνω εἴρω , ὅσπερ καί παρά πθάντα ὁ ὁ ζωή αὐτός συμπαραμένω χρόνος ὡσαύτως , καθά δή καί πᾶς αὐτός σύνοιδα πλήν ὀλίγος , πρᾶγμα καί λόγος καί θαομα πέρας , καί μηδέ ὁ ὁ θεόφορος ὡσαύτως ἐμφέρω καί βίος καί λόγος , καί ὁ οἶδα γε μόνος , ὡς ἐγώ , μή ἀπιστέω . Ἀλ οὖον καί διά τέλος ὁ ἐνταῦθα καλός διατριβή τε καί ἡσυχία ἀπολαύω ἔχω κατά σκοπός · δύο ἐνιαυτός καί γάρ μετά ὁ ἐπι . δήμιος Γρηγόριος παραρρέω , ὁ λῃστικός ὁ κάκιστ´ ἀπόλλυμι Ἀχαιμενίδης συνεχῶς ἐπιτίθημι ὁ ὄρος , καί ὁ ἔξω τεῖχος μάλιστα ὁ μοναχός ἡσυχάζω ἐλαύνω καί θορυβέω , καί καθ´ ἕκαστος σχεδόν νῦν μέν ὁ αιωνιδιος ἔφοδος καί καταδρομή καί ἀναίρεσις καί αἰχμαλωσία , νῦν δέ καί μόνος ὁ ὑποψία καί ὁ δήω ταράσσω , καί ὁ φίλος ἡσυχία διακόπτω , ἀναγκάζω καί ἄκων μεταβαίνω , θεῖον ἐν οὗτος πείθω δήπουθεν νόμος φεύγω κελεύω διώκω , καί μή ὁμόσε χωρέω ὁ ἐλαύνω · ὁ γοῦν ἡμέτερος καταλαμβάνω Θεσσαλονίκη σῦς γε ὁ φίλος καί ὁμότροπος , δώδεκα δδʹ ὁ πᾶς ἅμα ὁ ἀριθμός εἰμί , βουλεύω μετέ ἀλλήλων εἰς τατός σύνειμι1 , καί Θεσσαλονίκη μετά ὁ Ἄθως καί πᾶς ὁ ἐνταῦθα καταλείπω εὐθύς2 χωρέω Ἱερουσαλήμ , ἐκεῖ προσκυ νέω ὁ λοιπός ὁ σάω ἐν ἡσυχία διάγω · ἐπεί δέ ὁ πᾶς συνδοκέω καλῶς βουλεύω , καί πρός ὁ ἔξοδος βλέπω ἤδη καί ὁ ἀποδημία , Γρηγόριος ὁ σοφός καί ὁ ἄνωθεν ψῆφος καί ὁ εὐδοκία ζητέω , καί ὁ κῦρος ἐκεῖθεν εὔχομαι ὁ βουλεύω . Ἡσυχία προσανέχω τοιγαρούν , καί καθ´ ἑαυτοῦ ὑπέρ οὗτος αὐτός ὁ Θεός δήω , ὄψις ἐφίστημι τοιόσδε , καί πρός ὕπνος τις κατέρχομαι δόξα μεταξύ ὁ εὐχή . δοκέω , φημί , ὁ ἀδελφός ἐκεῖνος σύνειμι , μεθ´ ὡς δηλαδή καί ὁ ὁ ἀναχώρησις ἐγώ σπουδάζω , παρά ὁ , ὁ βασίλειος προαύλιον ἵστημι , καί ὁ Βασιλίς αὐτός πάρειμι , καί βασιλικός τε καί ὑψηλός ἄγαν ἐπί ὁ βασιλικός θρόνος προκάθημαι , καί ὁ περί αὐτός δορυφορία καί ὁ σύγκλητος καί ὁ τάξις ὡς ἔθος παρίστημι , ὅς εἰμί τις πρός ἐγώ ἐκεῖθεν εἶμι μετά ὁ σχῆμα καί ὁ παρρησία · ὁ ὁ δούξ δδʹ οὗτος ἄξιος δοκέω περιβάλλω · ἐγώ μέν , φημί , ἀμφότερος δοκέω περιβάλλω καί ἐνστερνισάμενος , ὡσανεί πρός ἑαυτοῦ ἕλκω , πρός δέ ὁ ἐμός ἑταῖρος ἐπιστρέφω Τδοὺ οὗτος , ὡς καί σύ ὁράω ἔχω , φαίνω , κατέχω παρ´ ἐμαυτοῦ , ὁ ρασιλαος οὗτος προστάσσω · εἰμί δδʹ σύ αἱρετός εἰμί ἀφίημι , πορεύω · καί γάρ ὁ κωλύω οὐδείς . οὗτος καί χρηματίζω ἐκ Θεός , καθάπερ ἐξαιτέω , καί ὁ φίλος κοινόω ὁ Γρηγόριος , παραμένω αὐτόθι κοινός πᾶς δήω κρίνω , καί μηδαμῶς ἔξειμι ὁ αὐλή καί ὁ περίχωρος ὁ μέγας ὁ μέγας Θεσσαλονίκη καί πολίτης καί πολιοῦχος καί παντοδαπός φρουρός καί προστάτης , ὁ ἐν μάρτυς φημί θαυμαστός Δημήτριος · αὐτός ἐκεῖνος καί γάρ οἴομαι καλῶς εἰμί ὁ ὁ θεῖον τε καί βασιλικός καινός οὕτως διακονέω πρόσταγμα , καί φιλικῶς τε καί γνήσιος κατέχω ὁ Γρηγόριος , καί δις αὐτός ὁ λοιπός , νῦν μέν εἰς ὁ σπουδάζω ἡσυχία τε καί ὁ ἀναχώρησις , εἰς δέ ὁ προεδρία καί ὁ ὁ ἐκκλησία ἱερά ἀρχή τε καί προστασία ὕστερος · ὅς δή καί μετά χρόνος οὐ ὀλίγος θαυμαστός οἰκονομέω παρά ὁ μέγας ὁ Θεός σοφία τε καί πρόνοια μέλλω , πόρρωθεν ὁ ὁ μέγας πρᾶγμα προκαταβάλλω ἀρχή . ἐνταῦθα καί ὁ ὁ ἱερωσύνη μέγας καί θαυμαστός ὁ θαυμάσιος ἀξίωμα δέχομαι . κοινός ὁ σύνειμι ἑταιρεία ὁ ὅσιος ἐκεῖνος αὐτός δήω , καί μάλιστ´ ἐπεί πρός μακρός ὁράω ὁδοιπορία , καί πρός ἀγνώς τις ὁ παράπαν μέλλω ἀποπλέω , ἐκεῖνος ὁ λογισμός , καθά δή καί προφαίνω , πόρρωθεν φαντάζω . Ἀλ ἐπεί ὁ κατ´ ἀρετή ὑψηλός οὗτος καί μέγας καί κατάλληλος ἐσθίω διά πᾶς ὁ μέγας καί ὑψηλός εχχειρεω , ἀγνοέω δδʹ αὐτός ὁ παράπαν ὁ ὁ ἱερωσύνη μυσταγωγός τε καί τελεστής , πρόσειμι ὁ Θεός περί ὁ πρόκειμαι οὗτος μετέ εὐλάβεια πευομαι ὁ Γρηγόριος , καί ὁ πρόκειμαι ἀποστολικός δέλτος λαμβάνω ἐν χείρ , καί πρός θεός ἀείρω