cogPG.PG151 407
μὴ διαστήματι , ἀλλὰ τῷ λογισμῷ χωρίζειν ταῦτα ἐπενεγκεῖν , καὶ τὴν ἐν τῷ προτέρῳ καὶ δευτέρῳ διαφορὰν μόνῳ τῷ νῷ θεωρεῖν , φαίνεται δήπου τὸ τῆς ἑνώσεως χρῆμα σφόδρα εὐσεβῶς κατησφαλισμένος , καὶ μηδὲ μίαν εἰς αὐτὴν ἐκ τῆς διακρίσεως ταύτης βλάβην εἰσάγων , ἀλλ´ αὐτήν τε τὴν ἕνωσιν ἀσύγχυτον εἶναι θερλογῶν , καὶ τὴν διαφορὰν ἀδιαίρετον πάντη διδάσκων . Πάλιν τοίνυν Εὐνομίου τὴν τοιαύτην διαφορὰν παντάπασιν ἀνελεῖν πειρωμένου , ὁ μέγας οὖτος , Πῶς , φησὶν , οὐδεμίαν διαφορὰν καταλείπεις , οὐδὲ τὴν ἐν τοῖς αἰτίοις πρὸς τὴν ἐξ αὐτῶν ἐνυπάρχουσαν ; Οὕτω τὸ μηδὲ μίαν διαφορὰν ἐπὶ τῶν αἰτίων καὶ αἰτιατῶν εἰναι δοξάζειν τῆς Ἀρείου καὶ Εὐνομίου πρόδηλός ἐστι τόκος . Ἐκεῖνοι γὰρ τὸ ὁμοούσιον ἀναιρεῖν πᾶσι τρόποις ἐσπουδακότες . ἀκηκοότες ἐν Εὐαγγελίοις τοῦ Κυρίου τὸν Πατέρα μείζονα ἑαυτοῦ εἰρηκότος , καὶ ταύτην πάντως διαφορὰν ἐννοεῖν δεδωκότος , ἐντεῦθεν εὐθὺς τὴν μὲν κατὰ φύσιν διαφοράν δυσσεβῶς παρεισάγειν ἐτόλμων , τὴν δὲ κατὰ τὸ αἴτιον καὶ αἰτιατὸν , ὡς μηδὲ μίαν μηδαμοῦ φυσικὴν ἀλλοτρίωσιν ἢ διαίρεσιν δυναμένην εἰσάγειν εἰδότες , ἀλλὰ καὶ οὕτω τὴν τῆς φύσεως ἕνωσιν ἀδιάλυτον ἀεὶ συντηροῦσαν ἀπηρνοῦντο καθάπαξ . Πρὸς οὓς οἱ τρεῖς οὖτοι τὸν ὑπὲρ τῆς Τριάδος ἀνελόμενοι γενναίως ἀγῶνα , ὡς ἐκείνων τὴν δυσσέβειαν ταύτην οὖσαν , καὶ τὸ μέγα καὶ ὑπερφυὲς τῆς Τριάδος μυστήριον ἀναιροῦσαν , τῆς ἡμετέρας αὐτὴν Ἐκκλησίας ἀπελαύνουσιν ὡς δυνατὸν ποῤῥωτάτω . Τοιγαροῦν εἰκότως οἱ μὲν τὴν διαφοράν ταύτην ἀθε τοῦντες νῦν τῆς ἐκείνων κακοδοξίας ἁλίσκονται μετἰεσχηκότες , οἱ δὲ στέργειν τε καὶ ἀσπάζεσθαι προθύμως ὁμολογοῦντες τῆς τῶν ἁγίων τούτων εὐσι . βείας τε καὶ θεολογίας , μᾶλλον δὲ τῆς τοῦ Χριστοῦ μερίδος διατελοῦσιν ὄντες , ἡνωμένως κατ´ αὐτοὺς τὰ θεῖα διακρίνοντες , καὶ διακεκριμένως ταῦτα ἐνοῦντες . Ἑν μὲν δὴ καὶ πρῶτον , καὶ κυρίως ἄν τις φαίη τῆς τε θείας οὐσίας καὶ ἐνεργείας διακρίσεως εἴδοι , διενηνόχασι δ´ ἀλλήλων καὶ τῷ τὴν μὲν θείαν ἐνέργειαν μετέχεσθαι , καὶ μερίζεσθαι ἀμερίστως , καὶ ὀνομάζεσθαι , καὶ νοεῖσθαί πως , εἰ καὶ ἀμυδρῶς ἐκ τῶν αὐτῆς ἀποτελεσμάτων , τήν γε μὴν οὐσίαν ἀμέθεκτον , καὶ ἀμέριστον καὶ ἀνώνυμον εἶναι , ὡς ὑπερώνυμον δηλονότι καὶ ἀπερινόητον παντελῶς . Τοσαῦτα καὶ τηλικαῦτα περὶ διακρίσεως οὐσίας Θεοῦ καὶ ἐνεργείας ὁ τῶν Πατέρων συνοδικὸς τόμος , πλείονα μὲν ἢ κατὰ τόμον τῷ μέτρῳ , οὕτω Σʹ ἰσχυρά τε καὶ ἀναντίῤῥοτα , ὡς μηδὲ προσθήκης ἡστινοσοῦν , μηδ´ ἐξεργασίας ἑτέρας καὶ ἐξηγήσεως δεῖσθαι . Ἀλλ´ ὁ Γρηγορᾶς , καίτοι γε τὴν ἀντιλογίαν καὶ τοὺς ἐλέγχους , ὡς αὐτὸς ἐκεῖνός φησι , πρὸς τὴν οἰκείαν ὑποσχόμενος συμμορίαν , καὶ αὐτῷ μάλα προσήκειν εἰπὼν τὴν τῆς εὐσεβείας ἀντίθεσιν καὶ τοὺς κατ´ αὐτῆς ἀντιῤῥητικοὺς λόγους , οὐκ οἶδ´ ὃ τι παθὼν , ἐξ ἀφετηρίας εὐθὺς ἀθετεῖ τὰς ὑποσχέσεις , καὶ τῶν συνθηκῶν καταψεύδεται προφανῶς . Τοσαυτα καὶ γὰρ τῶν ἰερῶν θεολόγων ἐν Πνεύματι φιλοσοφησάντων περὶ τοῦ προκειμένου , ὡς καὶ δὶς κατὰ ταυτὸ , καὶ τρὶς περὶ τῶν θεολς γῆσαι τούτων τινάς , τοσαῦτα δὲ καὶ τῆς ἱερᾶς ἐπεξεργασαμένης τε καὶ θεολογησάσης συνόδου , ὁ δὲ καθάπερ ἐκκεκωφωμένος , ἢ καὶ καθεύδων πρὸς πάντα σχεδὸν , τῆς ἀρχῆς μόνης ἀπογεύεται , καὶ τοῦ τέλους τῶν θεολογικῶν λόγων · οὐχ ὥστε τι τῶν προσηκόντων εἰπεῖν , ἢ ἀντειπεῖν , ὡς αὐτός φησι τέως , ἦν γὰρ ἄν τι κἀκεῖνο , ἀλλ´ ὤστε συκοφαντῆπαι , καὶ καταψεύσασθαι , καὶ ὑβρίσαι μόνον συνήθως , πρῶτα μὲν τὴν σύνοδον καὶ τὸν [ ερὸν ὅρον ἐκεῖνον , ἔπειτα δὲ καὶ τοὺς κοινοὺς Πατέρας καὶ βεολόγους τῆς Ἐκκλησίας , καθὰ δὴ καὶ προῖὼν λόγος κατὰ μέρος δηλώσει . Εἰπὲ γοῦν , ὧ φιλόσοφε · προσερήσομαι καὶ γὰρ ἀναγκαίως · πόθεν τὸν καινὸν τῆς διαλέξεως τουτονὶ τρόπον αὐτός τε μαθὼν ἔχεις , καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ . τοῦ Θεοῦ παρεισενεγκών ; Τίνας τῶν ἱερῶν θεολόγων ἐν τοῖς ἀντιῤῥητικοῖς ἐμιμήσω τούτοις ; καίτοι γε , καὶ πολλὼν καὶ μεγάλων ὄντων , τῶν μὲν μετὰ τοὺς ἀποστόλους εὐθὺς , τῶν δὲ χρ νοις ατερον . τῶν αἱρέσεων ἐκείνων , καὶ τῶν πολεμίων ὰνμασάντων τῶν κατὰ τῆς ἱερᾶς τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας . Εἰ δὲ τούτοις οὐκ ἠβουλήθης ἀκολουθῆσαι , καθάπερ ἔδει , ἀλλὰ τούς γε σοὺς φιλοσόφους καὶ διδασκάλους , καθηγεμόνας καὶ ὁδηγοὺς , ἔδει σε κἀν τούτοις λαβεῖν τέως διαλέξεως τρόπους , καὶ λόγων ἀντιῤῥητικῶν ἰδέαν παρ´ αὐτῶν παιδευθῇναι , καὶ οὕτω γράφειν τε καὶ λέγειν , καθ´ ὧν ἐπεχείρησας λέγειν . Ἐκεῖνοι καὶ γὰρ , ὡς οἷσθα , πάντες σχεδὸν ἀντειπόντες ἀλλήλοις , καὶ τὰς ἀλλήλων περὶ τῶν ὄντων ἀνατετραφότες δόξας , καὶ τελευτῶν Ἀριστοτέλης τοῖς πᾶσιν ὡς εἰπεῖν ἐν τοῖς πλείοσιν ἀντειπὼν ὁμοῦ , οὐδαμοῦ τῷ σῷ κεχρημένοι φαίνονται τρόπῳ , καὶ τῇ τῶν λόγων ἰδέᾳ , οὐδὲ ἐγγύς , Πῶς γάρ ; τοῦ τῶν μὲν ζητουμένων , καὶ τῶν κεφαλαίων ῥκοῦ τῆς ὑποθέσεως τοσούτων καὶ τηλικούτων ὄντων , μηδ´ ἐπιστρεφομένου , μηδὲ λόγον ὑπὲρ ἐκείνων τινὰ διδόντος , ὡς ἂν εἰ μηδὲ τὴν ἀρχὴν εἴρητο . τῶν δὲ προοιμίων τε καὶ τῶν ἐπῳδῶν τῶν θεολογικῶν ἐκείνων λόγων , ὅπερ ἔφην , ἄκροις δακτύλοις ῶσπερ παραπτομένου , οὐχ ἵν´ εἴπῃς τι τῶν δεόντων , ἀλλ´ ἵν´ ὑβρίσῃς ἀκρατῶς . καὶ συκοφαντήσῃς , καὶ καταψεύσῃ τῆς ἀληθείας , καὶ τοῦτο πόῤῥω καθ´ ὑπερβολὴν , καὶ ἀναξίως τῶν σῶν φιλοσόφων καὶ διδασκάλων . Εἰ δὲ λέγοις , ὡς οὐκ ἔσχες εὐρεῖν ὅλον ὁμοῦ τὸν συνοδικὸν τόμον , ἀλλὰ τὰς βραχείας ἐκείνας λέξεις πρὸς τοῦ σοῦ δεδεγμένος Ἀγαθαγγέλου , πρὸς μόνας ἐκείνας ἐξ ἀνάγκης καὶ αὐτὸς λέγειν ἐγνώκεις , πρῶτον μὲν οὐδὲ ἀληθὲς , ἀλλὰ πλάσμα , καὶ σκηνὴν , καὶ ψεῦδος προλαβὼν ὁ λόγος ἔδειξε τοῦτο , Εἰ δὲ καὶ ἀληθὴς καθ´ ὑπόθεσιν ἦν ὁ σὸς οὑτοσὶ λόγος , οὐδὲν πρὸς τὸν λόγον . Ἔδει σε γὰρ καὶ τὸ πλέον , μᾶλλον δὲ καὶ τὸ πᾶν ἄμα ζητεῖν , καὶ οὕτως ἀντιλέγειν τοῖς κατὰ μέρος , καὶ λέγειν , καὶ γράφειν , καὶ μὴν θεύδεσθαι προφανῶς οὕτω καὶ κατὰ σαυτοῦ , καὶ τῆς προστησαμένης σε σῆς φατρίας περιτρέπειν τὸν λόγον , καὶ τὴν ὑπόθεσιν αἴσχιστα διαφθείρειν . Ἀλλὰ τί ταυτα δεῖ λέγειν , καὶ τὸ εἰκὸς ἀπαιτεῖν
Lemmas: μή διάστημα , ἀλλά ὁ λογισμός χωρίζω οὗτος ἐπιφέρω , καί ὁ ἐν ὁ πρότερος καί δύο διαφορά μόνος ὁ νάω θεωρέω , φαίνω δήπου ὁ ὁ ἕνωσις χρῆμα σφόδρα εὐσεβής κατασφαλίζω , καί μηδέ εἷς εἰς αὐτός ἐκ ὁ διάκρισις οὗτος βλάβη εἰσάγω , ἀλ αὐτός τε ὁ ἕνωσις ἀσύγχυτος εἰμί θερλογη , καί ὁ διαφορά ἀδιαίρετος πάντῃ διδάσκω . πάλιν τοίνυν Εὐνόμιος ὁ τοιοῦτος διαφορά παντάπασι ἀναιρέω πειράω , ὁ μέγας οὗτος , Πῶς , φημί , οὐδείς διαφορά καταλείπω , οὐδέ ὁ ἐν ὁ αἴτιος πρός ὁ ἐκ αὐτός ἐνυπάρχω ; οὕτως ὁ μηδέ εἷς διαφορά ἐπί ὁ αἴτιος καί αἰτιατός εἰναι δοξάζω ὁ Ἄρειος καί Εὐνόμιος πρόδηλος εἰμί τόκος . ἐκεῖνος γάρ ὁ ὁμοούσιος ἀναιρέω πᾶς τρόπος σπουδάζω . ἀκούω ἐν Εὐαγγέλιος ὁ κύριος ὁ πατήρ μείζων ἑαυτοῦ ἐρῶ , καί οὗτος πάντως διαφορά ἐννοέω δίδωμι , ἐντεῦθεν εὐθύς ὁ μέν κατά φύσις διαφορά δυσσεβῶς παρεισάγω τολμάω , ὁ δέ κατά ὁ αἴτιος καί αἰτιατός , ὡς μηδέ εἷς μηδαμοῦ φυσικός ἀλλοτρίωσις ἢ διαίρεσις δύναμαι εἰσάγω οἶδα , ἀλλά καί οὗτος ὁ ὁ φύσις ἕνωσις ἀδιάλυτος ἀεί συντηρέω ἀπαρνέομαι καθάπαξ . πρός ὅς ὁ τρεῖς οὗτος ὁ ὑπέρ ὁ Τριάς ἀναιρέω γενναῖος ἀγών , ὡς ἐκεῖνος ὁ δυσσέβεια οὗτος εἰμί , καί ὁ μέγας καί ὑπερφυής ὁ Τριάς μυστήριον ἀναιρέω , ὁ ἡμέτερος αὐτός ἐκκλησία ἀπελαύνω ὡς δυνατός προσωτέρω . τοιγάρ εἰκότως ὁ μέν ὁ διαφορά οὗτος ΑΘΕ τοῦντες νῦν ὁ ἐκεῖνος κακοδοξία ἁλίσκομαι μετέχω , ὁ δέ στέργω τε καί ἀσπάζομαι προθύμως ὁμολογέω ὁ ὁ ἅγιος οὗτος ὗς . βαίνω τε καί θεολογία , μᾶλλον δέ ὁ ὁ Χριστός μερίς διατελέω εἰμί , ἡνωμένως κατ´ αὐτός ὁ θεῖον διακρίνω , καί διακεκριμένως οὗτος ἐννέω . ἑν μέν δή καί πρῶτος , καί κύριος ἄν τις φημί ὁ τε θεῖος οὐσία καί ἐνέργεια διάκρισις εἰδοί , διαφέρω δδʹ ἀλλήλων καί ὁ ὁ μέν θεῖος ἐνέργεια μετέχω , καί μερίζω ἀμέριστος , καί ὀνομάζω , καί νοέω πως , εἰμί καί ἀμυδρός ἐκ ὁ αὐτός ἀποτέλεσμα , ὁ γε μήv οὐσία ἀμέθεκτος , καί ἀμέριστος καί ἀνώνυμος εἰμί , ὡς ὑπερώνυμος δηλονότι καί ἀπερινόητος παντελῶς . τοσοῦτος καί τηλικόσδε περί διάκρισις οὐσία Θεός καί ἐνέργεια ὁ ὁ Πατέρων συνοδικός τόμος , πλείων μέν ἢ κατά τόμος ὁ μέτρον , οὗτος σύ ἰσχυρός τε καί ῥαντίζω , ὡς μηδέ προσθήκη ὅστις , μηδ´ ἐξεργασία ἕτερος καί ἐξήγησις δήω . Ἀλ ὁ Γρηγοράς , καίτοι γε ὁ ἀντιλογία καί ὁ ἔλεγχος , ὡς αὐτός ἐκεῖνος φημί , πρός ὁ οἰκεῖος ὑπισχνέομαι συμμορία , καί αὐτός μάλα προσήκω εἶπον ὁ ὁ εὐσέβεια ἀντίθεσις καί ὁ κατ´ αὐτός αντιρρητικός λόγος , οὐ οἶδα ὅς τίς πάσχω , ἐκ ἀφετήριος εὐθύς ἀθετέω ὁ ὑπόσχεσις , καί ὁ συνθήκη καταψεύδομαι προφανῶς . τοσοῦτος καί γάρ ὁ ἱερός θεολόγος ἐν πνεῦμα φιλοσοφέω περί ὁ πρόκειμαι , ὡς καί δίς κατά τατός , καί τρίς περί ὁ θεολής γῆσαι οὗτος τις , τοσοῦτος δέ καί ὁ ἱερός ἐπεξεργάζομαι τε καί θεολογέω σύνοδος , ὁ δέ καθάπερ ἐκκωφόω , ἢ καί καθεύδω πρός πᾶς σχεδόν , ὁ ἀρχή μόνος ἀπογεύω , καί ὁ τέλος ὁ θεολογικός λόγος · οὐ ὥστε τίς ὁ προσήκω εἶπον , ἢ ἀντιλέγω , ὡς αὐτός φημί τέως , εἰμί γάρ ἄν τίς ἐκεῖνος , ἀλ ὥστε συκοφαντέω , καί καταψεύδομαι , καί ὑβρίζω μόνος συνήθης , πρῶτος μέν ὁ σύνοδος καί ὁ [ Ἔρως ὅρος ἐκεῖνος , ἔπειτα δέ καί ὁ κοινός Πατέρας καί βεολογος ὁ ἐκκλησία , καθά δή καί προῖων λόγος κατά μέρος δήλωσις . εἶπον γοῦν , ἵημι φιλόσοφος · προσλέγω καί γάρ ἀναγκαῖος · πόθεν ὁ καινός ὁ διάλεξις οὗτος τρόπος αὐτός τε μανθάνω ἔχω , καί ὁ ἐκκλησία . ὁ Θεός παρεισφέρω ; τίς ὁ ἱερός θεολόγος ἐν ὁ αντιρρητικοιξ μιμέομαι οὗτος ; καίτοι γε , καί πολύς καί μέγας εἰμί , ὁ μέν μετά ὁ ἀπόστολος εὐθύς , ὁ δέ ΧΡ νόος ἕτερος . ὁ αἵρεσις ἐκεῖνος , καί ὁ πολέμιος ὰνμασάντων ὁ κατά ὁ ἱερός ὁ Χριστός ἐκκλησία . εἰμί δέ οὗτος οὐ βούλομαι ἀκολουθέω , καθάπερ ἐσθίω , ἀλλά ὁ γε σός φιλόσοφος καί διδάσκαλος , καθηγεμών καί ὁδηγός , ἐσθίω σύ ἐν οὗτος λαμβάνω τέως διάλεξις τρόπος , καί λόγος αντιρρητικός ἰδέα παρ´ αὐτός παιδεύω , καί οὗτος γράφω τε καί λέγω , καθ´ ὅς ἐπιχειρέω λέγω . ἐκεῖνος καί γάρ , ὡς οἶδα , πᾶς σχεδόν ἀντιλέγω ἀλλήλων , καί ὁ ἀλλήλων περί ὁ εἰμί ἀνατρέπω δόξα , καί τελευτή Ἀριστοτέλης ὁ πᾶς ὡς εἶπον ἐν ὁ πλείων ἀντεῖπον ὁμοῦ , οὐδαμοῦ ὁ σός χράομαι φαίνω τρόπος , καί ὁ ὁ λόγος ἰδέα , οὐδέ ἐγγύς , Πῶς γάρ ; ὁ ὁ μέν ζητέω , καί ὁ κεφάλαιος ῥκοῦ ὁ ὑπόθεσις τοσοῦτος καί τηλικόσδε εἰμί , μηδ´ ἐπιστρέφω , μηδέ λόγος ὑπέρ ἐκεῖνος τις δίδωμι , ὡς εἄν εἰμί μηδέ ὁ ἀρχή εἴρω . ὁ δέ προοίμιον τε καί ὁ ἐπῳδός ὁ θεολογικός ἐκεῖνος λόγος , ὅσπερ φημί , ἄκρος δάκτυλος ὥσπερ παράπτω , οὐ ὅς εἶπον τίς ὁ δήω , ἀλ ὅς ὑβρίζω ἀκρατής . καί συκοφαντέω , καί καταψεύδομαι ὁ ἀλήθεια , καί οὗτος πόρρω καθ´ ὑπερβολή , καί ἀνάξιος ὁ σός φιλόσοφος καί διδάσκαλος . εἰμί δέ λέγω , ὡς οὐ ἔχω εὑρίσκω ὅλος ὁμοῦ ὁ συνοδικός τόμος , ἀλλά ὁ βραχύς ἐκεῖνος λέγω πρός ὁ σύ δέχομαι Αγαθαγγέλου , πρός μόνος ἐκεῖνος ἐκ ἀνάγκη καί αὐτός λέγω γιγνώσκω , πρῶτος μέν οὐδέ ἀληθής , ἀλλά πλάσμα , καί σκηνή , καί ψεῦδος προλαμβάνω ὁ λόγος δείκνυμι οὗτος , εἰμί δέ καί ἀληθής καθ´ ὑπόθεσις εἰμί ὁ σός οὗτος λόγος , οὐδείς πρός ὁ λόγος . δέω σύ γάρ καί ὁ πλέω , μᾶλλον δέ καί ὁ πᾶς ἄμη ζητέω , καί οὕτως ἀντιλέγω ὁ κατά μέρος , καί λέγω , καί γράφω , καί μήv θεύδεσθαι προφανῶς οὗτος καί κατά σεαυτοῦ , καί ὁ προΐστημι σύ σός φράτρα περιτρέπω ὁ λόγος , καί ὁ ὑπόθεσις αἰσχρός διαφθείρω . ἀλλά τίς Ούτος δεῖ λέγω , καί ὁ εἰκός ἀπαιτέω