cogPG.PG151 557
θεολογῶν ἀπεφήνατο , Θεόν οὐδεῖς ἑώρακε πώποτε · ἕτερος δ´ αὖ τῆς αὐτῆς θεηγορίας ἐχόμενος , Ὅν εἶδεν οὐδεὶς ἀνθρώπων , οὐδὲ ἰδεῖν δόναται . Ἀλλὰ μὴν καὶ ὀ ἐν θεόπταις κράτιστος ἤκουεν , Οὐ μὴ ἵδρ ἄνθρωπος τὸ πρόσωπόν μου , καὶ σεται . Ἀλλὰ τίς οὕτω τὴν τῶν θεολόγων μεγαλένοιαν ὑπερέστη ; Καὶ τί λέγω τούτων , εἰ μὴ καὶ τὰς ὑπερκοσμίους δυνάμεις ὑπεραναβέβηκε , καταλιπὼν κόσμον καὶ σῶμα καὶ πάσης ὑλικῆς καταφρονήσας σχέσεως , καὶ ὑπερβὰς τὰ ὁρώμενα , ὥστε Κὑπὲρ τὴν κτίσιν γενέσθαι καὶ τῶν ὑπερουρανΐων ὑπερκύψαι διακόσμων , καὶ Ἰδεῖν Θεὸν , καὶ οἶός ἐστι τὴν οὐτίαν κατανοῆσαι ; Τίς δὲ ἄλλος ἢ Εὐσέβιος ; ὃς καθαροῖς καρδίας ὄμμασι καὶ ἀμιγέσι πάσης ἀνθρωπίνης καὶ ὑλικῆς προσπαθεῖας τὴν ὑπερούαιον καὶ τοῖς Σεραφὶμ ἀθεώρητον οὐσίαν θεάσασθαι μόνος ἀπαυθαδίζεται κεναῖς ἐλπίσιν ὑπερφυσώμενος ἐκ τοῦ παχέως καὶ σαρκικῶς κἀνταῦθα τὰ θεοπαράδοτα ἐκδέχεσθαι λόγια , ὁ τὴν τοῦ δούλου μορφὴν εἰς τὸ ἀθέατον καὶ ἀνυπόστατον θέμενος , πρόσωπον τῇ θείᾳ περιάπτει φύσει , ὃ κατιδεῖν ὀφθαλμοῖς καθαροῖς ἔξηπάτηται . Ιοία γλῶσσα πονηρὰ καὶ θεομάχος πρὸς ἀσέβειαν Κἠκονημένη τοιαῦτα ἐφθέγξατο , ἃ οὐδὲ ὁ τῆς ἁμαρτίας εὐρετὴ ; καὶ πρῶτος κατὰ Θεοῦ τραχηλιάσας τετόλμηκεν ; Οὗτος ἔθετο εἰς οὐρανὸν τὸ στόμα αὐτοῦ , καὶ ᾑ γλῶσσα αὐτοῦ διῆλθεν ἐπὶ τῆς γῆς , ναὶ ἀδικίαν εἰς τὸ ὕψος ἐλάλησεν . Ἀλλ´ ᾖ μὲν ἀπόπληκτος καὶ ἐξεστηκυῖα διάνοια πόῤῥω Θεοῦ καὶ τῆς Χριστιανῶν θεοσοφίας ἀπελαυνέσθω · ἐπεὶ δὲ τὸ ἀλλότριον διηλέγξαμεν , ἐπὶ τὸ ὑψηλὸν αὐτοὶ τοῦ θείου ἐπαγγέλματος ἴωμεν , καὶ οἷα ὁ ἀληθὴς περὶ τούτου λόγος ἔχει , τί ποτέ ἐστι τὸ ὄψεσθαι Θεὸν τοὺς καθαροὺς τῇ καρδίᾳ , Κἡμᾶς ἐκδιδάσκων , διαληψόμεθα . Καὶ προκείσθωσαν ἡμῖν τῶν διδασκάλων πάλιν αἱ φωναὶ , τῶν Πνεύματι Θεοῦ εἰδότων λαλεῖν μυστήρια , ἂς δὴ ώς ἔνι μάλιστα ἐπιτεμόμενοι , συνενέγκωμεν ἐν βραχεῖ τῶν διὰ πλειόνων εἰρημένων ἐννοιῶν τὴν περίστασιν , τῶν οἰκειοτέρων τῷ σκοπῷ ἁντειλημμένοι καθόσον οἷόν τε , ὡς ἡ μὲν θεία φύσις αὐτὸ ὅ τί ποτέ ἐστιν οὔτε νῷ ληπτὴ , οὔτε λόγῳ ῥητή Ἄληπτος γάρ ἐστι καὶ ἀνέκφραστος καὶ ἀνεπιχείρητος , καὶ πάσης ἀοριστίας ὑπερέκεινα , πᾶσάν τε γνῶσιν καὶ νόησιν ὑπερεκβαίνουσα . Πρὸς ἢν πᾶσα νοερὰ δύναμις ἁποπαύεται , καὶ πᾶσα γνωστικὴ πρόοδος ἴσταται . Οὔτε γὰρ λόγος , οὔτε γνῶσις , οὔτε δόξα , οὕτε φαντασία αὐτῆς ἐστι . Πᾶσι γὰρ ἄβατός ἐστι καὶ ἀπρόσιτος , καὶ πάντων τῶν ὄντων ἐξῃρημένη , καὶ ὑπὲρ πάντα τὰ ὄντα ὑπερουσίως ὑπεριδρυμένη , καὶ ἧς οὐδείς λόγος λν ἐφίκοιτα · ἀμήχανον γὰρ τοῖς ὑπὲρ λόγον ἐπιβατεύειν · ταύτην σιγὴ μᾶλλον ἢ λόγος παρίστησιν . Ἡμῖν δὲ ὅτι ἔστι μόνον , ἐκ τῶν περὶ αὐτὴν γινώσκεται , ἐμφάσεις τινὰ ; καὶ ἀπηχήματα ἀμυδρὰ , καὶ ταῦτα τοῖς κεκαθαρμένοις τὸν νοῦν ἀπολάμπουσα . Τί οὖν ἐστιν ὅπερ ὁ καθαρὸς τὴν καρδίαν κατόψεται ; Τῶν ὀρεκτῶν τὸ ἔηχατον , της , [ ακαριότητος τὸ ἀκρότατον , τῶν ἀναθῶν ἡ πηγὴ πάντων , ἡ ἀνελάττωτος καὶ ἀχένωτος , τὸ ἄῤῥητον φῶς , ἡ ἀπρόσιτος δόξα . Πῶς οὖν θεάσαιτο τὸ ποθούμενον ; Ὁρατὸς μὲν Θεὸς ὁ φόσει ἀόρατος ἐκ τῶν περὶ αὐτὸν θείων ἐνεργειῶν καὶ δυνάμεων , ὅσαι πρὸς τὸ ὑψηλὸν καὶ ἀνηγμένδν ἐπαίρουσιν ἡμῶν τὴν διάνοιαν , καὶ πρὸς τὴν τῆς θείας κατανοήσεως ποδηγοῦσι μεγαλειότητα , γίνεται · οὐ τὸ τὶ εἶναι τὴν οὐσίαν ἐκκαλύπτοντα , τὸ δὲ τῆς ἀγαθότητος μεγαλεῖον ἡμῖν ὑποφαίνοντα . Ἀλλ´ οὐ τὸ γνῶναί τι περὶ Θεοῦ μόνον μακάριον · τοῦτο γὰρ καὶ διὰ τῆς τοῦ κόσμου σοφίας πολλοῖς ἐξεγένετο · ἀλλὰ τὸ ἐν ἑαυτῷ τινα ἔχειν τὸν Θεὸν μακάριον , κατὰ τὸ ἐντὸς ἡμῶν εἶναι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ κηρυσσόμενον . Τὸ γὰρ ἡμῖν χωρητὸν τῆς κατανοήσεως μέτρον ἐν ἡμῖν ἐστιν . Οὕτως γὰρ ὁ πλάσας ἡμᾶς τὸ ἐξαρχῆς Θεὸς , τῇ τῆς φύσεως ἡμῶν κατασκευῇ , τῆς ἱδίας φύσεως ἔνετύπωσε τῶν ἀγαθῶν τοὺς χαρακτῆρας καὶ τὰ μιμήματα . Ἀλλὰ ταῦτα ἡ κακία ἐπεισελθοῦσα , ἄπημαύρωσε καὶ ἄχρηστα πεποίηκε , τοῖς αἰσχροῖς ἐγκατακρύψασα προκαλύμμασιν . Εἰ τοίνυν τὸν επεισελθόντα τις διὰ τῆς ἀμαρτίας ῥύπον δι´ ἐπιμελείας βίου ἀποκλύσηται , καὶ τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον θν καρδίαν ὁ λόγος κατονομάζει διακαθάροι , ἀναλάμψει πάλν τὸ θεοειδὲς κάλλος , καὶ ἐν τῷ ἱδίῳ κάλλει τῆς φύσεως τῆς θείας καθορᾷ τὴν εἰκόνα . Ὡς γὰρό κατεῤῥυπωμένος σίδηρος , εἰ τὸν ἰὸν ἀποξεσθείη καὶ καθαρθείη , αὐγὰς ἁποπηδώσας πρὸς τὸν ἤλιον ἐκδίδωσιν , οὕτω δὴ καὶ τὸν ἰώδη ῥύπον , ἐπειδὰν ἀποΚσμήξειε τὸν διὰ τοῦ πονηροῦ ἔρωτος ἐπανθήσαντα τῇ μορφῇ , πάλιν ἀναλήψεται τὴν πρὸς τὸ ἀρχαῖον ὁμοιότητα , καὶ ἀγαθὸς ἔσται . Τῷ γὰρ ἀγαθῷ Χιιοιον τὸ ἀγαθὸν πάντως . Οὐκοῦν αὐτὸ βλέπων ἐν ἑαυτῷ , τὸ ποθούμενον βλέπει . · Καὶ οὕτως γίνεται μακάριος ὁ καθαρὸς τῇ καρδίᾳ , ὄτι πρὸς ἰδίαν καθαρότητα βλέπων , ἐν τῇ εἰκόνι καθορᾷ τὸ ἀρχέτυπον . Ὥσπερ γὰρ οἱ ἐν τοῖς κατόπτροις καθορῶντες τὸν ἥλιον , κἂν μὴ πρὸς τὸν οὐρανὸν ἀτενίζοιεν , αὐδὲν ἔλαττον αὐτὸν ὁρῶσιν ἐν τῇ τοῦ κατόπτρου αὐγῇ τῶν πρὸς τὸν ἡλιακὸν ἐνατενιζόντων κύκλον , οὖτως καὶ ὁ ἀτονῶν πρὸς κατανόησιν τοῦ ἁπροσίτου φωτὸς , εἰ ἐπὶ τὴν ἐξαρχῆς ἐγκατασκευασθεῖσαν χάριν τῆς εἰκόνος ἀναδραμεῖται , ἐν ἑαυτῷ τὸ ζητούμενον ἔχει . Καθαρότης γὰρ καὶ ἁπάθεια καὶ κακοῦ παντὸς ἀλλοτρίωσις ἡ θέωσίς ἐστιν . Εἰ οὖν ταῦτα ἐν αὐτῷ , ὁ Θεὸς πάντως ἐν αὐτῷ . Ὅταν ιὖν ἀμιγὴς πάσης κακίας καὶ πάθους ἐλεύθερος ἦ καὶ παντὸς κεχωρισμένος μολυσμοῦ ὁ ἐν αὐῷ λογισμὸς , μακάριος οὖτος τῇς ὀξυωπίας , ὅτι τὸ τοῖς μὴ καθαροῖς ἀθέατον ἐκκαθαρθείς κατενόησε , καὶ τῆς ὑλικῆς ἀχλύος τῶν τῆς ψυχῆς ὀμμάτων ἀφαιρεθείσης , ἐν καθαρᾷ τῇ τῆς καρδίας αἰθρίᾳ τηλαυγῶς βλέπει τὸ μακάριον θέαμα . Τοῦτο δά ἐστιν ἡ καθαρότης , ὁ ἁγιασμὸς , ἡ ἀπλότης , πάντα τὰ τοιαῦτα φωτοειδῆ τῆς θείας φύσεως ἀπαυγάσματα , δι´ ὡν ὁ Θεὸς καθορᾶται . Τὸ δὲ ὅπως καθαρός τις γίνεται τῆ καρδίᾳ , διὰ τῆς εὐαγγελυκῆς διδασκαλίας μαθεῖν ἔξεστι . Τούτων οὕτως εἰρημένων , καὶ ὁ τῆς ἀληθείας
Lemmas: θεολογέω ἀποφαίνω , Θεός οὐδεῖς ὁράω πώποτε · ἕτερος δδʹ αὖος ὁ αὐτός θεηγορία ἔχω , ὅς ὁράω οὐδείς ἄνθρωπος , οὐδέ ὁράω δίδωμι . ἀλλά μήv καί ὁ ἐν θεόπτης ἀγαθός ἀκούω , οὖον μή ὅς ἄνθρωπος ὁ πρόσωπον ἐγώ , καί σέτα . ἀλλά τίς οὗτος ὁ ὁ θεολόγος μεγαλενοεις ὑπερίστημι ; καί τίς λέγω οὗτος , εἰμί μή καί ὁ ὑπερκόσμιος δύναμις ὑπεραναβαίνω , καταλείπω κόσμος καί σῶμα καί πᾶς ὑλικός καταφρονέω σχέσις , καί ὑπερβαίνω ὁ ὁράω , ὥστε ΚΥ ὁ κτίσις γίγνομαι καί ὁ ὑπερουράνιος ὑπερκύπτω διακοσμέω , καί εἶδον θεός , καί οἷος εἰμί ὁ οὐτίαν κατανοέω ; Τῖς δέ ἄλλος ἢ Εὐσέβιος ; ὅς καθαρός Καρδία ὄμμα καί ἀμιγής πᾶς ἀνθρώπινος καί ὑλικός προσπάθεια ὁ υπερουαιω καί ὁ σεραφίμ ἀθεώρητος οὐσία θεάομαι μόνος ἀπαυθαδίζω κενός ἐλπίς ὑπερφυσάω ἐκ ὁ παχύς καί σαρκικός ἐνταῦθα ὁ θεοπαράδοτος ἐκδέχομαι λόγιος , ὁ ὁ ὁ δοῦλος μορφή εἰς ὁ ἀθέατος καί ἀνυπόστατος τίθημι , πρόσωπον ὁ θεῖος περιάπτω φύσις , ὅς καθοράω ὀφθαλμός καθαρός ἐξαπατάω . Ιοία γλῶσσα πονηρός καί θεομάχος πρός ἀσέβεια Κἠκονημένη τοιοῦτος φθέγγομαι , ὁ οὐδέ ὁ ὁ ἁμαρτία εὑρετής ; καί πρῶτος κατά Θεός τραχηλιάζω τολμάω ; οὗτος τίθημι εἰς οὐρανός ὁ στόμα αὐτός , καί ὁ γλῶσσα αὐτός διέρχομαι ἐπί ὁ γῆ , ναί ἀδικία εἰς ὁ ὕψος λαλέω . Ἀλ εἰμί μέν ἀπόπληκτος καί ἐξίστημι διάνοια πόρρω Θεός καί ὁ Χριστιανός θεοσοφία ἀπελαύνω · ἐπεί δέ ὁ ἀλλότριος διελέγχω , ἐπί ὁ ὑψηλός αὐτός ὁ θεῖον ἐπάγγελμα ἔρχομαι , καί οἷος ὁ ἀληθής περί οὗτος λόγος ἔχω , τίς ποτός εἰμί ὁ ὁράω θεός ὁ καθαρός ὁ Καρδία , Κἡμᾶς ἐκδιδάσκω , διαλαμβάνω . καί πρόκειμαι ἐγώ ὁ διδάσκαλος πάλιν ὁ φωνή , ὁ πνεῦμα Θεός οἶδα λαλέω μυστήριον , ὅς δή οὖς ἐν μάλιστα ἐπιτέμνω , συμφέρω ἐν βραχύς ὁ διά πλείων εἴρω ἔννοια ὁ περίστασις , ὁ οἰκεῖος ὁ σκοπός ἀντιλαμβάνω καθόσον οἷος τε , ὡς ὁ μέν θεῖος φύσις αὐτός ὅς τίς ποτός εἰμί οὔτε νάω ληπτός , οὔτε λόγος ῥητός ἄληπτος γάρ εἰμί καί ἀνέκφραστος καί ἀνεπιχείρητος , καί πᾶς ἀοριστία ὑπερέκεινα , πᾶς τε γνῶσις καί νόησις ὑπερεκβαίνω . πρός εἄν πᾶς νοερός δύναμις ἀποπαύω , καί πᾶς γνωστικός πρόοδος ἴστημι . οὔτε γάρ λόγος , οὔτε γνῶσις , οὔτε δόξα , ἵημι φαντασία αὐτός εἰμί . Πᾶς γάρ ἄβατος εἰμί καί ἀπρόσιτος , καί πᾶς ὁ εἰμί ἐξαιρέω , καί ὑπέρ πᾶς ὁ εἰμί ὑπερούσιος ὑπεριδρύω , καί ὅς οὐδείς λόγος λ ἐφικνέομαι · ἀμήχανος γάρ ὁ ὑπέρ λόγος ἐπιβατεύω · οὗτος σιγή μᾶλλον ἢ λόγος παρίστημι . ἡμῖν δέ ὅτι εἰμί μόνος , ἐκ ὁ περί αὐτός γιγνώσκω , ἔμφασις τις ; καί ἀπήχημα ἀμυδρός , καί οὗτος ὁ καθαίρω ὁ νόος ἀπολάμπω . τις οὖν εἰμί ὅσπερ ὁ καθαρός ὁ Καρδία καθοράω ; ὁ ὀρεκτός ὁ ἄγω , ὁ , [ ακαριοτητη ὁ ἄκρος , ὁ ἀναθέω ὁ πηγή πᾶς , ὁ ἀνελάττωτος καί ἀχένωτος , ὁ ἄρρητος φάος , ὁ ἀπρόσιτος δόξα . Πῶς οὖν θεάομαι ὁ ποθέω ; ὁρατός μέν θεός ὁ Φόσεϊ ἀόρατος ἐκ ὁ περί αὐτός θεῖον ἐνέργεια καί δύναμις , ὅσος πρός ὁ ὑψηλός καί ἀνάγω ἐπαίρω ἐγώ ὁ διάνοια , καί πρός ὁ ὁ θεῖος κατανόησις ποδηγέω μεγαλειότητα , γίγνομαι · οὖον ὁ τίς εἰμί ὁ οὐσία ἐκκαλύπτω , ὁ δέ ὁ ἀγαθότης μεγαλεῖον ἐγώ ὑποφαίνω . Ἀλ οὖον ὁ γιγνώσκω τίς περί Θεός μόνος μακάριος · οὗτος γάρ καί διά ὁ ὁ κόσμος σοφία πολύς ἐκγίγνομαι · ἀλλά ὁ ἐν ἑαυτοῦ τις ἔχω ὁ θεός μακάριος , κατά ὁ ἐντός ἐγώ εἰμί ὁ βασίλειος ὁ Θεός κηρύσσω . ὁ γάρ ἐγώ χωρητός ὁ κατανόησις μέτρον ἐν ἐγώ εἰμί . οὕτως γάρ ὁ πλάσσω ἐγώ ὁ ἐξαρχῆς θεός , ὁ ὁ φύσις ἐγώ κατασκευή , ὁ ἴδιος φύσις ἐντυπόω ὁ ἀγαθός ὁ χαρακτήρ καί ὁ μίμημα . ἀλλά οὗτος ὁ κακία ἐπεισέρχομαι , ἀπαμαυρόω καί ἄχρηστος ποιέω , ὁ αἰσχρός ἐγκατακρύπτω προκάλυμμα . εἰμί τοίνυν ὁ ἐπεισέρχομαι τις διά ὁ ἁμαρτία ῥύπος δις ἐπιμέλεια βίος ἀποκλύζω , καί ὁ ἐντός ἄνθρωπος ΘΝ Καρδία ὁ λόγος κατονομάζω διακαθαίρω , ἀνάλαμψις πάλλω ὁ θεοειδής κάλλος , καί ἐν ὁ ἴδιος κάλλος ὁ φύσις ὁ θεῖος καθοράω ὁ εἰκών . ὡς γάρος κατερρυπαω σίδηρος , εἰμί ὁ ἰός ἀποξέω καί καθαίρω , αὐγή ἀποπηδάω πρός ὁ ἥλιος ἐκδίδωμι , οὗτος δή καί ὁ ἰώδης ῥύπος , ἐπειδάν ἀποσμήχω ὁ διά ὁ πονηρός Ἔρως ἐπανθέω ὁ μορφή , πάλιν ἀναλαμβάνω ὁ πρός ὁ ἀρχαῖος ὁμοιότης , καί ἀγαθός εἰμί . ὁ γάρ ἀγαθός χιιοιος ὁ ἀγαθός πάντως . οὐκοῦν αὐτός βλέπω ἐν ἑαυτοῦ , ὁ ποθέω βλέπω . · καί οὕτως γίγνομαι μακάριος ὁ καθαρός ὁ Καρδία , ὅστις πρός ἴδιος καθαρότης βλέπω , ἐν ὁ εἰκών καθοράω ὁ ἀρχέτυπος . ὥσπερ γάρ ὁ ἐν ὁ κάτοπτρον καθοράω ὁ ἥλιος , κἀν μή πρός ὁ οὐρανός ἀτενίζω , αὐδέ μικρός αὐτός ὁράω ἐν ὁ ὁ κάτοπτρον αὐγή ὁ πρός ὁ ἡλιακός ἐνατενίζω κύκλος , οὖτως καί ὁ ἀτονέω πρός κατανόησις ὁ απρόσιτος φάος , εἰμί ἐπί ὁ ἐξαρχῆς ἐγκατασκευάζω χάρις ὁ εἰκών ἀνατρέχω , ἐν ἑαυτοῦ ὁ ζητέω ἔχω . καθαρότης γάρ καί ἀπάθεια καί κακός πᾶς ἀλλοτρίωσις ὁ θέωσις εἰμί . εἰμί οὖν οὗτος ἐν αὐτός , ὁ θεός πάντως ἐν αὐτός . ὅταν ἰνέω ἀμιγής πᾶς κακία καί πάθος ἐλεύθερος εἰμί καί πᾶς χωρίζω μολυσμός ὁ ἐν αὐός λογισμός , μακάριος οὗτος ὅς ὀξυωπίας , ὅτι ὁ ὁ μή καθαρός ἀθέατος ἐκκαθαίρω κατανοέω , καί ὁ ὑλικός ἀχλύς ὁ ὁ Ψυχή ὄμμα ἀφαιρέω , ἐν καθαρός ὁ ὁ Καρδία αἰθρία τηλαυγής βλέπω ὁ μακάριος θέαμα . οὗτος δᾶ εἰμί ὁ καθαρότης , ὁ ἁγιασμός , ὁ ἁπλότης , πᾶς ὁ τοιοῦτος φωτοειδής ὁ θεῖος φύσις ἀπαύγασμα , δις ὡς ὁ θεός καθοράω . ὁ δέ ὅπως καθαρός τις γίγνομαι τῆ Καρδία , διά ὁ ευαγγελυκεω διδασκαλία μανθάνω ἔξεστι . οὗτος οὕτως εἴρω , καί ὁ ὁ ἀλήθεια