cogPG.PG151 478
γοῦν τὸ μὴ ὃν Θεόν . Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ τοῖς μὴ οὖσι θεοῖς λατρεύοντες ἦσαν κακῶς , καθά φησιν ὁ Ἀπόστολος · σὺ δὲ θεοποιῶν , ὡς φής , οὐ τὸ μὴ δν Θεὸν , ἀλλὰ τὸ μηδαμῆ μηδαμῶς δν , πῶς οὐχὶ κἀκείνους ὑπερβαίνεις τῇ ἀθετᾳ ; Ὅεν οὐδὲ δίκαιος ἂν εἴης ἔτι δυσχεραίνειν πρὸς τὰ τῆς συνόδου τε καὶ τοῦ τόμου , λεγόντων εἰίτὸ ἀνύπαρκτόν σε πιστεύειν , μηδαμῆ μηδαμῶς ὃν λέγοντα τὴν ἐνέργειαν τοῦ Θεοῦ . Τό γᾶρ μηδαμὴ μηβαμῶς κατ´ ἐνέργειαν ὃν οὐδὲν ἄλλο ἡ μηδαμῆ μηδαμῶς κατὰ φύσιν ἐστὶν , ἐπειδὴ καὶ ἀπὸ τῆς ἑκάστου , φησὶν , ἐνεργείας ἡ ἑκάστου φύσις χαρακτηρίζεται , καὶ κατάλληλα δεῖ ταῖς φύσεσιν εἶναι τὰ φυσικά - Ἄλλως τε οὐδὲ ἐνέργειάν τινα ἄλλην εἶναί φασιν οἱ αὐτοὶ θεολόγοι μέσον κτεστῆς καὶ ἁκτίστου , ὥσπερ οὐδὲ φύσιν . Σὺ δὲ θαυμασίως καινὴν ἐξεῦρες ἐνέργειαν ἐξεναντίας δήπουθεν τοῖς κακῶς ἐκεῖνα θεολογήσασι , τὸ μὴ ὄν . Καὶ οὐδὲ μέχρι τῶν εἰρημένων ἤδη τὴν κενὴν ἑαυτοῦ θεολογίαν ἢ θεομαχίαν ὁ Γρηγορᾶς ἵστησιν , ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν φυσιπκὴν θέλησιν τῆς τρισυποστάτου θεότητος ὅσον τὸ καθ´ ταυτὸν ἀναίρεῖς φησὶ καὶ γὰρ , Αὐτὸν εἶναι θέλησιν λέγομεν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον , καὶ ταυτὴν οὖσίαν εἶναι καὶ θέλησιν ἀκριβῶς . Καὶ ἡ τῆς θεολογίας ἢ κενοφωνίας ὑπόθεσις ὡς λίαν ὑψηλή τε καὶ ἀσφαλής . Ἵνα γὰρ , φησλν , μὴ δύοτὰ ἄκτιστα νοεῖν ἔχωμεν , τῶν ἀγίων διαῤῥήδην ἀταγορευόντων παντάπασι . Καὶ τίς ἐστιν ἁ λέγον , φιλὸσσφε , δύο ἢ πολλὰ τὰ ἄκτιστα ; Εἰ γὰρ τοὺς λέγοντας τὰ φυσικὰ τοῦ Θεοῦ ἄκτιστα , τούπους φῷς δύο καὶ πολλὰ ἄκτιστα λέγειν , ἀλλ’ούχ ἡμεῖς , οὐδὲ ὀτῆς Ἐκκλησίας ἱερὸς τόμος , ἀλλ´ ὁχορὸς μᾶλλον τῶν θεολόγων πατέρων καὶ διξασκάλων ἐστὶ , Κατάλληλα δεῖ ταῖς φύσεσιν εἶναι , λεγόντων , τὰ φυσικὰ , καὶ ὅτι οὐδὲν τῶν ἐν τῷ Θεῷ τι κτιστὸν , ὡς οὐδὲ τῶν ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τι ἄκτιστον . Τί δὲ καὶ ὁ στεῤῥὸς τῆς Ἐκκλησίας στῦλος Ἀθανάσιος , λέγων , ὡς καὶ αὐτὸς παρ´ ἡμῶν εἰρημένον χθάς ἤκουσας , ὅτι οὐχ ἕνεκεν κτιστῶν πραγμάτων ἔφησεν ὁ Χριστὸς τὸ , Πάντα δσα ἔχει ὁ Πατὴρ ἐμά ἐστιν , ἀλλ´ ὅσα Κἁνῆκε τῇ θεότητι τοῦ Πατρὸς , ἴδια ἑαυτοῦ ὁ Κύριος ἔφησον εἶναι ; Τ δὲ ὁ τῆς εὐσεβείας ὁμολογητῷς Μάξιμος ὁ σοφὸς , Ἔστι πρᾶγμα , λέγων , ὑπὲρ αἰῶνας ἡ τοῦ Κριστοῦ ᾔασιλεία ; Οὐ γὰρ δὴ θέμις , φησὶ , λέγειν ὑπὸ αἰώνων ἢ χρόνων τὴν τοῦ Θεοῦ σθάνεσθαι Ἐασιλείαν . Σὺ δὲ δύο καὶ πολλὰ φάσκων ἄκτιστα λέγειν τοὺς μετὰ τῆς θείας οὐσίας καὶ τὰ φυαικὰ καὶ ἴδια ταύτης θεοπρεπῶς ἄκτιστα λέγοντας , ταυτόν τι λέγεις , ὥσπερ ἂν εἰ καὶ πολλούς τις ἔλεγε θεοὺς τὴν Ἐκκλησίαν πρεσβεύειν , διὰ τὸ Θεὸν τέλειον ἑκάστην τῶν τριῶν θεαρχικῶν ὑποστάσεων καὶ εἶναι καὶ λέγεσθαι παρ´ αὐτῆς , ἢ καὶ Παρακλήτους πολλοὺς λέγειν ὡσαύτως , τὰς ἑπτὰ τοῦ Πνεύματος ἐνεργείας ἑπτὰ νεύματα λέγουσαν , ἢ καὶ τρεῖς ἡμᾶς εἶναι λέγειν ἡλίους , ἐπειδὴ πρὸς τῷ δίσκῳ καὶ τὴν ἀκτῖνα καὶ τὸ φῶς ἥλιον ἡμῖν εἴθισται λέχειν . Ἀλλ´ ὥσπερ οὔτε διὰ τὰς τοῦ Πνεύματος φυσικὰς δυνάμεις πολλὰ τὰ Πνεύματα , ἀλλ´ εἷς Θεὸς ἡμῖν ὁ Παράκλητος , σὺν Πατρὶ καὶ Υιῷ ὅοξασόμενος , ὡ , δὲ καὶ ὁ αἰσθητὸς ἥλιος εἶς , οὕτω καὶ τῶν φυσικῶν αὐτοῦ δυνάμεων λεγομένων , ὃ δὴ κἀν τοῖς φθασασιν ἡμῖν εἴρηται , οὕτω καὶ τῶν φυσικῶν τοῦ Θεοῦ θεοπρεπῶς λεγομένων ἀκτίστων οὐ πελλὰ τὰ ἄκτιστα , οὐδὲ πολλοὶ θεοὶ κατὰ τὰς σὰς ἐρεσχελίας τε καὶ συκοφαντίας · ἀλλ´ ἓν τὸ ἄκτιστον , καὶ εἶς ὁ τρισυπόστατος καὶ ἐνεργὸς καὶ θελητικὸς καὶ παντοδύναμος Θεός . Μᾶλλον ἶ εἰ μὲν ἐκεῖνα λέγεις ἄκτιστα κατὰ τὴν ἱερὴν θεολογίαν , ἐν τὸ ἄκτιστον λέγεις , καὶ ἕνα τὸν τρισυπόστατον Θεόν . Εἰς γὰρ καὶ μόνος καὶ ἀδιαίρετος . καὶ ἀσύγχυτος ὁ τρισυπόστατος Θεὸς ἀκριβῶς , ἡ θεία , φημὶ , φύσις σύν γε τοῖς ἑαυτῆς φυσικοῖς καὶ ἰδίοις , ὥσπερ καὶ ὁ ἤλιος εἶς ἄμα τοῖς φυσικῶς αὐτῷ συνοῦσι τῇ ἀκτῖνι , λέγῳ , καὶ τῷ φωτί . Εἰ δέ τὰ φυσικῶς προσόντα τῷ Θεῷ φαίης κτιστὰ , οὐχ ἕν τὸ ἄκτιστον λέγεις , καθάπερ ὑπέλαβες , ἀλλ´ οὐδέν . Τῶν γὰρ φυσικῶν πεφυκότων κτιστῶν οὐδεμιᾷ μηχανῇ ποτ´ ἂν ἡ αὐτῶν φύσις ἄκτιστος γένοιτο , ὥσπερ οὖὲ´ ἀκτίστων ὄντων ἐκείνων , τὴν φύσιν οἰόν τε τυγχάνειν κτιστὴν , ὡς οὐδὲ τῆς ἀκτῖνος ἀχλυώδους τινὸς καὶ ζοφερᾶς φαινομένης , ὁ ἤλιος κατὰ φόσιν ἂν εἴη λαμπρὸς , ἢ λαμπρᾶς τοὔμπαλιν καὶ κατὰ φύσιν προῆούσης ἐκείνης , ἀλαμπῆ τινα καὶ σκοτεινὸν πεφυκέναι τὸν φυσικῶς ἐκείνην ἀναβλύζουτα ἤλιον . Τί δέ ; οὐχὶ καὶ τρία ἄναρχα καὶ συναῖδια τῶν ἀγίων ἀκούομεν τρανῶς ἐπ’ὶ ἐκκλησίας θεολογούντων τὸν κατ´ οὐσίαν ἕνα θεὸν , τὸν Πατέρα φημὶ καὶ τὸν Χιλκαὶ τὸ Ηνεῦμα τὸ ἅγιον ; πολλὰ γοῦν καὶ διὰ τοῦτο τὰ ἄκτιστα καὶ πολλοὶ θεοί · Ἀλλὰ καὶ ὑποστατικὴν ὁ Γρηγορᾶς , οὐφυσικὴν ἐλέγχεται φανερῶς λέγων τὴν θείαν θέλησιν , τὸν Υἱὸν εἶναι λέγων μόνην θέλησιν τοῦ Πατρὸς , ὅπερ εὶ Μον θελῆται πάλαι κακῶς λέγοντες ἦσαν . Ἐκείνων καὶ γὰρ τὰς δύο θελήσεις ἁπαγορευόντων ἐπὶ xριστοῦ . καὶ λεγόντων ἄλλα τε πλεῖσσα , καὶ ὅτι τοῖς θελήμασιν οἱ θέλοντες συνεισάγονται , καὶ κίνδυνος ἐκ τούτου καὶ δύο τοῦ Χριστοῦ λέγειν τὰς θελούσας ὑποστάσεις , ὥσπερ ἄρα καὶ δύο θελήματα , οἱ θεολόγοι Πατέρες εὐθὺς ἀντεπήγαγον · Εἰ ταῖς θελήσεσιν οἱ θέλοντες συνεισάγονται , καὶ τοῖς θέλουσι κατὰ τὴν δικαίαν ἀντιστροφὴν αἱ δελήσεες συνεισαχθήσονται Καὶ οὕτω κατὰ τὸν ὑμέτερον , φησί , λόγον ἐτεροθελὴς ἡ ἁγία Τριὰς ἕσται , τοῖς τρισὶ θέλουσιν , ὡς φατέ , τριῶν καὶ τῶν θελημάτιων συνεισαχθέντων . Ὥ δὴ καὶ ὁ Γρη ] ορᾶς νῦν οὑτοσὶ κατεσκεύασε θέλησιν τοῦ ἰατρὸς τὸν Υιὸν εἶναι λέγων , οὐκ ἐνυπόστατον Θέλησιν , ὥσπερ δὴ καὶ σοφίαν καὶ λόγον καὶ δύναμιν καὶ τὰ τοιαῦτα , κατὰ τὴν ἱερὰν θεολογίαν , ἀλλ´ ἐπ´ ἀναιρέσει τῆς μιᾶς φυσικῆς τῶν τριῶν θελήσεως ὑπὲρ ἧς ἡμῖν καὶ ὁ λόγος . Καὶ ἀνυπόστατον δὲ κατὰ τοῦτο τὸν ἵἱὸν τοῦ Θεοῦ λέγει Γρηγορᾶς , ὅπερ οὐδ´ εἰς νοῦν ἐπλθε τότε τοῖς Μονοθελήταις ἐκείνοις . Οὐδεμία γὰρ ἐνεργείᾳ ἐν . υπόστατος , τουτέστιν αὐθυπόστατος , φασὶν οἱ θεολόγοι Πατέρες · ἐνέργεια δὲ Θεοῦ καὶ ἡ θέλησις αὐτοῦ κατὰ τοὺς αὐτούς . Ὁ δ´ αὐτὸς Γρηγορᾶς καὶ τὴν φύσιν αὐτὴν ἀκριβῶς εἶναι τοῦ Θεοῦ λέγει τὴν αὐτοῦ φυσικὴν θέλησιν . οοομο ρΟς
Lemmas: γοῦν ὁ μή ὅς Θεός . ἐκεῖνος μέν γάρ ὁ μή εἰμί θεός λατρεύω εἰμί κακῶς , καθά φημί ὁ ἀπόστολος · σύ δέ θεοποιέω , ὡς φημί , οὖον ὁ μή δν θεός , ἀλλά ὁ μηδαμῆ μηδαμῶς δν , πῶς οὐ ἐκεῖνος ὑπερβαίνω ὁ ἄθετος ; Όε οὐδέ δίκαιος εἄν εἰμί ἔτι δυσχεραίνω πρός ὁ ὁ σύνοδος τε καί ὁ τόμος , λέγω ἵημι ἀνύπαρκτος σύ πιστεύω , μηδαμῆ μηδαμῶς ὅς λέγω ὁ ἐνέργεια ὁ Θεός . ὁ γάρ μηδαμός μηβαμῶς κατ´ ἐνέργεια ὅς οὐδείς ἄλλος ὁ μηδαμῆ μηδαμῶς κατά φύσις εἰμί , ἐπεί καί ἀπό ὁ ἕκαστος , φημί , ἐνέργεια ὁ ἕκαστος φύσις χαρακτηρίζω , καί κατάλληλος δεῖ ὁ φύσις εἰμί ὁ φυσικός - ἄλλος τε οὐδέ ἐνέργεια τις ἄλλος εἰμί φημί ὁ αὐτός θεολόγος μέσος κτεστῆς καί ἄκτιστος , ὥσπερ οὐδέ φύσις . σύ δέ θαυμάσιος καινός ἐξευρίσκω ἐνέργεια ἐξεναντιάω δήπουθεν ὁ κακῶς ἐκεῖνος θεολογέω , ὁ μή εἰμί . καί οὐδέ μέχρι ὁ εἴρω ἤδη ὁ κενός ἑαυτοῦ θεολογία ἢ θεομαχία ὁ Γρηγοράς ἵστημι , ἀλλά καί αὐτός ὁ φυσιπκὴν θέλησις ὁ τρισυπόστατος θεότης ὅσος ὁ καθ´ τατός ἀναιρέω φημί καί γάρ , αὐτός εἰμί θέλησις λέγω ὁ ὁ Θεός Λόγος , καί αὐτός οὐσία εἰμί καί θέλησις ἀκριβῶς . καί ὁ ὁ θεολογία ἢ κενοφωνία ὑπόθεσις ὡς λίαν ὑψηλός τε καί ἀσφαλής . ἵνα γάρ , φησλν , μή δύοτὰ ἄκτιστος νοέω ἔχω , ὁ Ἀγίων διαρρήδην αταγορευω παντάπασι . καί τίς εἰμί ὅς λέγω , φιλὸσσφε , δύο ἢ πολύς ὁ ἄκτιστος ; εἰμί γάρ ὁ λέγω ὁ φυσικός ὁ Θεός ἄκτιστος , τούπος φάος δύο καί πολύς ἄκτιστος λέγω , ἀλλ’ούχ ἐγώ , οὐδέ ὅτῳ ἐκκλησία ἱερός τόμος , ἀλ ὁχορὸς μᾶλλον ὁ θεολόγος πατήρ καί διξασκάλων εἰμί , κατάλληλος δεῖ ὁ φύσις εἰμί , λέγω , ὁ φυσικός , καί ὅτι οὐδείς ὁ ἐν ὁ Θεός τίς κτιστός , ὡς οὐδέ ὁ ἐν ὁ ἄνθρωπος τίς ἄκτιστον . τις δέ καί ὁ στερεός ὁ ἐκκλησία στῦλος Ἀθανάσιος , λέγω , ὡς καί αὐτός παρ´ ἐγώ εἴρω χθάς ἀκούω , ὅτι οὐ ἕνεκα κτίστης πρᾶγμα φημί ὁ Χριστός ὁ , Πάν δσοι ἔχω ὁ πατήρ ἐμός εἰμί , ἀλ ὅσος Κἁνῆκε ὁ θεότης ὁ πατήρ , ἴδιος ἑαυτοῦ ὁ Κύριος ἐφίημι εἰμί ; Τ δέ ὁ ὁ εὐσέβεια ὁμολογητής Μάξιμος ὁ σοφός , εἰμί πρᾶγμα , λέγω , ὑπέρ αἰών ὁ ὁ Κρίστου ηασιλειος ; οὖον γάρ δή θέμις , φημί , λέγω ὑπό αἰών ἢ χρόνος ὁ ὁ Θεός θνῄσκω εασιλειος . σύ δέ δύο καί πολύς φάσκω ἄκτιστος λέγω ὁ μετά ὁ θεῖος οὐσία καί ὁ φυαικη καί ἴδιος οὗτος θεοπρεπῶς ἄκτιστος λέγω , αὐτός τίς λέγω , ὥσπερ εἄν εἰμί καί πολύς τις λέγω θεός ὁ ἐκκλησία πρεσβεύω , διά ὁ θεός τέλειος ἕκαστος ὁ τρεῖς θεαρχικός ὑπόστασις καί εἰμί καί λέγω παρ´ αὐτός , ἢ καί παράκλητος πολύς λέγω ὡσαύτως , ὁ ἑπτά ὁ πνεῦμα ἐνέργεια ἑπτά νεῦμα λέγω , ἢ καί τρεῖς ἐγώ εἰμί λέγω ἥλιος , ἐπεί πρός ὁ δίσκος καί ὁ ἀκτίς καί ὁ φάος ἥλιος ἐγώ ἐθίζω λεχώ . Ἀλ ὥσπερ οὔτε διά ὁ ὁ πνεῦμα φυσικός δύναμις πολύς ὁ πνεῦμα , ἀλ εἷς θεός ἐγώ ὁ Παράκλητος , σύν πατήρ καί υἱός οἴγω , εἰμί , δέ καί ὁ αἰσθητός ἥλιος εἰμί , οὗτος καί ὁ φυσικός αὐτός δύναμις λέγω , ὅς δή ἐν ὁ φθάνω ἐγώ εἴρω , οὗτος καί ὁ φυσικός ὁ Θεός θεοπρεπῶς λέγω ἄκτιστος οὖον πελλός ὁ ἄκτιστος , οὐδέ πολύς θεός κατά ὁ σός ἐρεσχελία τε καί συκοφαντία · ἀλ εἷς ὁ ἄκτιστον , καί εἰμί ὁ τρισυπόστατος καί ἐνεργός καί θελητικός καί παντοδύναμος Θεός . μᾶλλος ἵ εἰμί μέν ἐκεῖνος λέγω ἄκτιστος κατά ὁ ἱερός θεολογία , ἐν ὁ ἄκτιστον λέγω , καί εἷς ὁ τρισυπόστατος Θεός . εἰς γάρ καί μόνος καί ἀδιαίρετος . καί ἀσύγχυτος ὁ τρισυπόστατος θεός ἀκριβῶς , ὁ θεῖος , φημί , φύσις σῦς γε ὁ ἑαυτοῦ φυσικός καί ἴδιος , ὥσπερ καί ὁ ἥλιος εἰμί ἄμη ὁ φυσικός αὐτός σύνειμι ὁ ἀκτίς , λέγος , καί ὁ φάος . εἰμί δέ ὁ φυσικός πρόσειμι ὁ Θεός φημί κτιστός , οὐ εἷς ὁ ἄκτιστον λέγω , καθάπερ ὑπολαμβάνω , ἀλ οὐδείς . ὁ γάρ φυσικός φύζω κτίστης οὐδείς μηχανή ποτ εἄν ὁ αὐτός φύσις ἄκτιστος γίγνομαι , ὥσπερ οὖ ἄκτιστος εἰμί ἐκεῖνος , ὁ φύσις οἷος τε τυγχάνω κτίστης , ὡς οὐδέ ὁ ἀκτίς ἀχλυώδης τις καί ζοφερός φαίνω , ὁ ἥλιος κατά Φόσι εἄν εἰμί λαμπρός , ἢ λαμπρός ἔμπαλιν καί κατά φύσις προΐημι ἐκεῖνος , ἀλαμπής τις καί σκοτεινός φύω ὁ φυσικός ἐκεῖνος ἀναβλύζω ἥλιος . τις δέ ; οὐ καί τρεῖς ἄναρχος καί συναιδιον ὁ Ἀγίων ἀκούω τρανής ἐπί ἐκκλησία θεολογέω ὁ κατ´ οὐσία εἷς θεός , ὁ πατήρ φημί καί ὁ Χιλκαὶ ὁ Ηνεῦμα ὁ ἅγιος ; πολύς γοῦν καί διά οὗτος ὁ ἄκτιστος καί πολύς θεός · ἀλλά καί ὑποστατικός ὁ Γρηγοράς , ουφυσικος ἐλέγχω φανερῶς λέγω ὁ θεῖος θέλησις , ὁ υἱός εἰμί λέγω μόνος θέλησις ὁ πατήρ , ὅσπερ εί Μον θελητής πάλαι κακῶς λέγω εἰμί . ἐκεῖνος καί γάρ ὁ δύο ἐθέλω ἀπαγορεύω ἐπί ὁριστός . καί λέγω ἄλλος τε πλέω , καί ὅτι ὁ θέλημα ὁ ἐθέλω συνεισάγω , καί κίνδυνος ἐκ οὗτος καί δύο ὁ Χριστός λέγω ὁ ἐθέλω ὑπόστασις , ὥσπερ ἄρα καί δύο θέλημα , ὁ θεολόγος πατήρ εὐθύς ἀντιπήγνυμι · εἰμί ὁ θέλησις ὁ ἐθέλω συνεισάγω , καί ὁ ἐθέλω κατά ὁ Δίκαιος ἀντιστροφή ὁ δελήσεες συνεισάγω καί οὗτος κατά ὁ ὑμέτερος , φημί , λόγος ετεροεθελω ὁ ἅγιος Τριάς ἕννυμι , ὁ τρεῖς ἐθέλω , ὡς φημί , τρεῖς καί ὁ θελημάτιον συνεισάγω . ὅς δή καί ὁ Γρη ] ὁράω νῦν οὗτος κατασκευάζω θέλησις ὁ ἰατρός ὁ υἱός εἰμί λέγω , οὐ ἐνυπόστατος θέλησις , ὥσπερ δή καί σοφία καί λόγος καί δύναμις καί ὁ τοιοῦτος , κατά ὁ ἱερά θεολογία , ἀλ ἐπι ἀναίρεσις ὁ εἷς φυσικός ὁ τρεῖς θέλησις ὑπέρ ὅς ἐγώ καί ὁ λόγος . καί ἀνυπόστατος δέ κατά οὗτος ὁ ἵημι ὁ Θεός λέγω Γρηγοράς , ὅσπερ οὐδός εἰς νόος πλήθω τότε ὁ μονοθελήτης ἐκεῖνος . οὐδείς γάρ ἐνέργεια ἐν . υποστατός , τουτέστιν αὐθυπόστατος , φημί ὁ θεολόγος πατήρ · ἐνέργεια δέ Θεός καί ὁ θέλησις αὐτός κατά ὁ αὐτός . ὁ δδʹ αὐτός Γρηγοράς καί ὁ φύσις αὐτός ἀκριβῶς εἰμί ὁ Θεός λέγω ὁ αὐτός φυσικός θέλησις . οοομο ρος