cogPG.PG151 626
πρᾶγμα , μήτε κατὰ τὸν λόγον , ἡ θεία μέντοι ἐνέργεια ταυτὸν οὖσα τῆ οὐσίᾳ ἔχει ἀρχὴν κατὰ τὸν αὐτῆς λόγον . Εἰ γάρ τί ἐστί τινι τὸ αὐτὸ , κατὰ τὸ πρᾶγμα , καὶ μὴ κατὰ τὸν λόγον , οὐχ ὅ τι αὐτοῦ κατὰ τὸν λόγον κατηγορεῖται , καὶ τοῦ ἑτέρου ἀνάγκη κατηγορεῖσθαι . Ὃ δὲ λέγω καὶ ἐπὶ παραδείγματος σαφὲς ποιήσομαι . Ἰ γὰρ ἀρχὴ καὶ τὸ τέλος ἐστὶ τὸ αὐτὸ κατὰ τὸ πρᾶγμα ἐν γραμμῇ . Σημεῖον γὰρ ἑκάτερον . Ἀλλ´ οὐκ ἀνάγκη τὰ κατηγορούμενα τῆς ἀρχῆς , καὶ τοῦ τέλους κατηγορεῖσθαι , ἐφ´ ὅσον ἡ ἀρχὴ , καὶ τὸ τέλος μὴ τὸ αὐτό εἰσι κατὰ τὸν λόγον . Οὕτω τοίνυν εἰ καὶ ἡ οὐσία τοῦ Θεοῦ , καὶ ἡ ἐνέργεια εἴη τὸ αὐτὸ κατὰ τὸ πρᾶγμα , οὐκ ἀνάγκη κνυπάρχειν τὸ ἐξ ἀρχῆς εἶναι κατὰ τὸν αὐτῆς λόγον , καὶ τῇ οὐσίᾳ τοῦτο ἕπεσθαι , ἐφ´ ὅσον ἡ οὐσία καὶ ἡ ἐνέργεια μή ἐστι τὸ αὐτὸ κατὰ τὸν λόγον . Πρὸς τὸ δεύτερον ῥητέον ὅτι ὁ ἡμέτερος νοῦς σκοπεῖ οἱονεὶ τὸ τελειότατον ἀποδιδόναι τῷ Θεῷ . Καὶ ἐπεὶ εἰς αὐτὸν ἐφικνεῖσθαι οὐ δύναται εἰ μὴ διὰ τῆς ὁμοιότητος τῶν ἀποτελεσμάτων , οὐχ εὑρίσκεται δὲ ἐν τοῖς κτίσμασί τι τέλειον ἄκρως , ὅ πάντη τοῦ ἀτελοῦς στεροῖτο , διὰ τοῦτο ἐκ διαφόρων τελειοτήτων ἐν τοῖς κτίσμασιν εὑρισκομένων αὐτὸν ἐπιχειρεῖ ἀποδιδόναι , εἰ καὶ ἑκάστη τούτων τῶν τελειοτήτων ἔνεστι τι ἀτελοῦς . Οὕτω μέντοι , ὡς ὅ τι ποτὲ ἔνεστι ἑκάστῃ τούτων τῶν τελειοτήτων ἀτελὲς , ὅλον τοῦ Θεοῦ ἀποφάσκειν . Οἷον φέρε εἰπεῖν , τὸ μὲν εἶναι δηλοῖ τι πλῆρες καὶ ἁπλοῦν , οὐ μὴν ναθ´ αὐτὸ ὑφεστώς · ἡ δὲ οὐσία δηλοῖ τι ὑφεστὼς , ἀλλ´ ἄλλῳ ὑποκείμενον · φαμὲν οὖν τὸν Θεὸν καὶ οὐσίαν εἶναι , ἀλλ´ οὐσίαν τῷ λόγῳ τοῦ καθ´ αὐτὸ ὑφεστάναι · οὐ τῷ λόγῳ τοῦ ὑποκεῖσθαι ἄλλῳ , οἷον τὸ εἶναι · τὸ δὲ εἶναι ἀποδίδομεν τῷ λόγῳ τῆς ἁπλότητος , καὶ τοῦ πλήρους , οὐ τῷ λόγῳ τοῦ ἄλλῳ ἐνυπάρχειν καὶ συμπλέκεσθαι . Οὕτω καὶ δύναμιν καὶ ἐνέργειάν φαμεν τὸν Θεόν · ἀλλ´ ἐνέργειαν μὲν τῷ τῆς τελειότητος λόγῳ · ἡ γὰρ ἐνέργεια πρὸς τὴν δύναμιν θεωρουμένη τελειοτέρα ἐστίν · οὐ τῷ λόγῳ τοῦ τὴν ἐνέργειαν ἀπογίνεσθαι · δύναμιν δέ φαμεν , διὰ τὸ ἀεὶ διαμένειν , καὶ τὸ εἶναι ἀρχὴν ἐνεργείας , ρὐ τῷ λόγῳ τοῦ διὰ τῆς ἐνεργείας συμπληροῦσθαι . ΕΙ καὶ τοίνυν πᾶν τελειότατον ἀποδιδόναι χρὴ . τῷ Θεῷ , οὐ πᾶν μέντοι τὸ ἀποδιδόμενον δυνατὸν τέλειον εἶναι , ἐπεὶ μηδὲ ἔστι , καθάπερ εἴρηται . Ἀνάγκη δὲ τὸ οἷον εἰς ἀπόδοσιν τοῦ τελειοτάτου ἐνόντα αὐτῷ λόγον τῆς τελειότητος ἔχειν τι αὐτοῦ ἴσως τελειότερον , ᾧ αὖθις ἄπεστιν ἐκείνη ἢ τελειότης ἣν τὸ ἕτερον ἔχει · ὅιὰ τὸ μηδὲν εἶν αι οὕτω πᾶν τέλειον , ὃ πάσας ἐν ἑαυτῷ περιέχει τὰς . τελειότητας , ἄνευ τοῦ Θεοῦ . Πρὸς τὸ τρίτον ῥητέον , ὅτι ἡ ἔξις ἐστὶν εν τῃ παθητικῇ δυνάμει , ἢ καὶ τελειοτέρα ἐστὶν αὐτῆς , ὡς εἶδος αὐτῆς . Τοιαύτη δύναμις οὐκ ἔστιν ἐν τῷ Θεῷ . Πρὸς τὸ τέταρτον ῥητέον , ὅτι ἡ δύναμις ἡ ἀποδιδομένη τῷ Θεῷ οὐκ ἔστι ἐτέρα παρὰ τὴν οὐσίαν αὐτοῦ καὶ τὴν ἐνέργειαν , ὡς ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα δειχθήσεται . Διὸ οὕτε σκοπεῖταί τι αὐτῆς τελειότερον , οὕτε χωρὶς τῆς ἐνεργείας νοεῖσθαι δύναται . Τὸ δ´
Lemmas: πρᾶγμα , μήτε κατά ὁ λόγος , ὁ θεῖος μέντοι ἐνέργεια τατός εἰμί τῆ οὐσία ἔχω ἀρχή κατά ὁ αὐτός λόγος . εἰμί γάρ τίς εἰμί τις ὁ αὐτός , κατά ὁ πρᾶγμα , καί μή κατά ὁ λόγος , οὐ ὅς τίς αὐτός κατά ὁ λόγος κατηγορέω , καί ὁ ἕτερος ἀνάγκη κατηγορέω . ὅς δέ λέγω καί ἐπί παράδειγμα σαφής ποιέω . εἷς γάρ ἀρχή καί ὁ τέλος εἰμί ὁ αὐτός κατά ὁ πρᾶγμα ἐν γραμμή . σημεῖον γάρ ἑκάτερος . Ἀλ οὐ ἀνάγκη ὁ κατηγορέω ὁ ἀρχή , καί ὁ τέλος κατηγορέω , ἐφίημι ὅσος ὁ ἀρχή , καί ὁ τέλος μή ὁ αὐτός εἰμί κατά ὁ λόγος . οὕτως τοίνυν εἰμί καί ὁ οὐσία ὁ Θεός , καί ὁ ἐνέργεια εἰμί ὁ αὐτός κατά ὁ πρᾶγμα , οὐ ἀνάγκη κνυπάρχειν ὁ ἐκ ἀρχή εἰμί κατά ὁ αὐτός λόγος , καί ὁ οὐσία οὗτος ἕπω , ἐφίημι ὅσος ὁ οὐσία καί ὁ ἐνέργεια μή εἰμί ὁ αὐτός κατά ὁ λόγος . πρός ὁ δύο ῥητέος ὅτι ὁ ἡμέτερος νόος σκοπέω οἱονεί ὁ τέλειος ἀποδίδωμι ὁ Θεός . καί ἐπεί εἰς αὐτός ἐφικνέομαι οὖον δύναμαι εἰμί μή διά ὁ ὁμοιότης ὁ ἀποτέλεσμα , οὐ εὑρίσκω δέ ἐν ὁ κτίσμα τίς τέλειος ἄκρως , ὅς πάντῃ ὁ ἀτελής στερέω , διά οὗτος ἐκ διάφορος τελειότητα ἐν ὁ κτίσμα εὑρίσκω αὐτός ἐπιχειρέω ἀποδίδωμι , εἰμί καί ἕκαστος οὗτος ὁ τελειότητα ἔνειμι τίς ἀτελής . οὕτως μέντοι , ὡς ὅς τίς ποτέ ἔνειμι ἕκαστος οὗτος ὁ τελειότητα ἀτελής , ὅλος ὁ Θεός ἀποφάσκω . οἷος φέρω εἶπον , ὁ μέν εἰμί δηλόω τίς πλήρης καί ἁπλόος , οὖον μήv να αὐτός ὑφεστώς · ὁ δέ οὐσία δηλόω τίς ὑφίστημι , ἀλ ἄλλος ὑπόκειμαι · φημί οὖν ὁ θεός καί οὐσία εἰμί , ἀλ οὐσία ὁ λόγος ὁ καθ´ αὐτός ὑφίστημι · οὖον ὁ λόγος ὁ ὑπόκειμαι ἄλλος , οἷος ὁ εἰμί · ὁ δέ εἰμί ἀποδίδωμι ὁ λόγος ὁ ἁπλότης , καί ὁ πλήρης , οὖον ὁ λόγος ὁ ἄλλος ἐν-ὑπάρχω καί συμπλέκω . οὕτως καί δύναμις καί ἐνέργεια φημί ὁ Θεός · ἀλ ἐνέργεια μέν ὁ ὁ τελειότης λόγος · ὁ γάρ ἐνέργεια πρός ὁ δύναμις θεωρέω τέλειος εἰμί · οὖον ὁ λόγος ὁ ὁ ἐνέργεια ἀπογίγνομαι · δύναμις δέ φημί , διά ὁ ἀεί διαμένω , καί ὁ εἰμί ἀρχή ἐνέργεια , ῥέω ὁ λόγος ὁ διά ὁ ἐνέργεια συμπληρόω . ΕΙ καί τοίνυν πᾶς τέλειος ἀποδίδωμι χρή . ὁ Θεός , οὖον πᾶς μέντοι ὁ ἀποδίδωμι δυνατός τέλειος εἰμί , ἐπεί μηδέ εἰμί , καθάπερ εἴρω . Ἀνάγκη δέ ὁ οἷος εἰς ἀπόδοσις ὁ τέλειος ἔνειμι αὐτός λόγος ὁ τελειότης ἔχω τίς αὐτός ἴσως τέλειος , ὅς αὖθις ἄπειμι ἐκεῖνος ἢ τελειότης ὅς ὁ ἕτερος ἔχω · οἶος ὁ μηδείς εἶμαι ὁ οὗτος πᾶς τέλειος , ὅς πᾶς ἐν ἑαυτοῦ περιέχω ὁ . τελειότης , ἄνευ ὁ Θεός . πρός ὁ τρίτος ῥητέος , ὅτι ὁ ἕξις εἰμί εν πῃ παθητικός δύναμις , ἢ καί τέλειος εἰμί αὐτός , ὡς εἶδος αὐτός . τοιοῦτος δύναμις οὐ εἰμί ἐν ὁ Θεός . πρός ὁ τέταρτος ῥητέος , ὅτι ὁ δύναμις ὁ ἀποδίδωμι ὁ Θεός οὐ εἰμί ἕτερος παρά ὁ οὐσία αὐτός καί ὁ ἐνέργεια , ὡς ἐν ὁ μετά οὗτος δείκνυμι . Διὸ ἵημι σκοπέω τίς αὐτός τέλειος , ἵημι Χωρὶς ὁ ἐνέργεια νοέω δύναμαι . ὁ δδʹ