cogPG.PG151 490
ἑκατέρας γὰρ , φησί , φύσεως ἑκατέραν ἵσμεν ἐνέργειαν · ἤγουν τῶν τοῦ Χριστοῦ φύσεων δύο τὰς ἐνεργείας γινώσκομεν , τῆς τε θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος . Εἶτα μεταξὺ περὶ οὐσιώδους εἰπὼν καὶ φυσικοῦ , καὶ τὸν Υἱὸν αἰνιξάμενος τοῦ Θεοῦ , τὴν φυσικὴν εἶναι ταύτην ἐνέργειαν , ὡς οὐσιῶδές τι καὶ φυσικὸν , εἴτουν συστατικὸν τῆς οὐσίας τε καὶ τῆς φόσεως , ὡς αὐτός φησιν , ἀλλ´ οὐχ ὡς οὐσίαν ζῶσαν καὶ τελείαν ὑπόστασιν , καὶ τὸν μέσον ὅρον ἐντεῦθεν κακῶς εἰληφὼς , τῶν ὁμωνύμων πως ὄντα , καὶ συλλογισάμενος οὔτως , ὡς ᾤστο , ψευδὲς ἐπήγαγε τὸ συμπέρασμα , συναγαγὼν οὑτωσὶ · Καταλλήλως ἄρα καὶ ἀρμοζόντως γινώσκομεν τὴν μὲν ἁπλῆν οὐσίαν καὶ φύσιν ἄκτιστον εἶναι καὶ ἁπλῆν καὶ μίαν ἐνέργειαν . Καὶ μετ´ ὁλίγον · Καὶ οὐκ ἄλλη μὲν κατ´ οὐσίαν , ἄλλη δὲ κατ´ ἐνέργειαν . Καὶ μετὰ βραχύ · Πῶς γὰρ τὸ πάντη ἓν διαφορὰν ἕξει πρὸς ἑαυτὸ καὶ ἐναντιότητα , τῇ δὲ συνθέτῳ καὶ ἀνθρωπίνῃ φύσει τὸ κτιστὴν καὶ ὁρατὴν ἔχειν ἐνέργειαν ; Καὶ τί τούτων ἡμῖν ἔδει , φιλόσοφε , τῶν συλλογισμῶν τε καὶ παραλογισμῶν , ἐξὸν αὐτόθεν τὸν τῆς πίστεως λόγον λαβεῖν , εὐαγγελικῶς τε καὶ ἁπλῶς , ἀλλ´ οὐκ Ἀριστοτελικῶς τε καὶ σοφιστικῶς , μᾶλλον δ ἀσόφως οἰκειότερον εἰπεῖν , ἐκτεθειμένον ; Εἰ γὰρι καὶ Ἀριστοτέλης αὐτὸς ἀκεῖνος ὁ σές διδάσκαλος , παρῆν , καὶ τῶν σῶν λόγων τε καὶ παραλογισμῶν τούτων ἤκουε , πληγῶν ἂν εἴπε δεῖσθαι καὶ σὲ , ἑπειδὴ καὶ τοῖς μὴ λόγῳ καὶ ἀποδείξει κατὰ σὲ πειθομένοις οὕτως εὖ ποιῶν ἐκεῖνος ἐδίκασεν . Οἱ μὲν γὰρ τῆς οἰκουμενικῆς ταύτης συνόδου Πατέρες , οὐ περὶ διαφορᾶς τῶν Χριστοῦ φύσεων καὶ ἑνώσεως ὑποστατικῆς συνιόντες τότε , οὐδὲ γὰρ τὸν ἀντιλέγοντα τούτοις οὐδαμῶς ἔχον , πάντων ἐπίσης τὰ Νεστορίσυ τε καὶ Διοσκόρου καὶ Εὐτυχοῦς μετὰ πολλῆς τῆς σφοδρότητος ἀποστρεφομένων , ἀλλὰ περὶ θελημάτων μᾶλλον καὶ ἐνεργειῶν τῶν ἐν τῷ Χριστῷ τοῦ ἀγῶνος αὐτοῖς ὄντος , τούτοις καὶ γὰρ ἧσαν οἱ σφοδρῶς πολεμοῦντες . ἀπλῶς οὔτω καὶ δίχα συλλογιστικῶν ἐφόδων τε καὶ κατασκευῶν δύο τὰς φυσικάς τε καὶ οὐσιώδεις ἐνεργείας εἶπον τοῦ Χριστοῦ , καταλλήλως ἑκατέραν ἐξ ἑκατέρας αὐτοῦ προῖοῦσαν οὐσίας καὶ φύσεως κατὰ τὴν ἐμπεφυκυῖαν αὐτῇ φυσικὴν καὶ οὐσιώδη ποιότητα · καὶ ὅτι ἀδύνατον καὶ παρὰ τὴν τάξιν φύσεώς ἐστι τὸ εἶναι φύσιν , καὶ ἐνέργειαν μὴ ἔχειν φύσεως , ὅπερ οὕτε ἁπὸ τῶν αἱρετικῶν , φησὶν , ἐδοκιμάσθη ποτὲ λέγεσθαι , πλὴν τῶν Μονοθελητῶν ἐκείνων , καὶ μετ´ ἐκείνους τε καὶ σὺν ἐκείνοις Ἀκινδύνου τε καὶ τοῦ Γρηγορᾶ τούτου . Κατ´ ἄλλο γὰρ , φησὶ , καὶ ἄλλο δηλονότι ἐνήργησεν ὁ Χριστός · ἐπειδὴ ἀληθθς ἐστι καὶ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος . Ὅθεν καὶ ἀληθῶς πιστεύεται ὅτι ὁ αὐτὸς οὗτος , εἶς ὢν , ἔχει φυσικὰς ἐνεργείας , τὴν θείαν δηλονότι καὶ τὴν ἀνθρωπίνην , τὴν ἄκτιστον καὶ τὴν κτιστὴν ; ὡς ἀληθινὸς καὶ τέλειος Θεὸς , ἀληθινὸς καὶ τέλειος ἄνθρωπος . Σὺ δὲ πᾶσι πούτοις φανερῶς ἀντιλέγων ὁμοῦ , καὶ μετὰ πολλῆς τῆς ἀναισχυντίας ἀντικείμενος , πρὸς τοῖς ἄλλοις ἀτόποις κἀκεῖνο σὺν τοῖς Μονοθελήταις ἐκείνοις παῤῥησιαζόμενος λέγεις , ὅτι ἐπὶ τῆς ἁπλῆς ἐκείνης καὶ θείας φύσεως οὐ δύναται διπλόη τις γνωσθῆναι καὶ διαφορά . Πῶς γὰρ , φής , τὸ πάντη ἐν διαφορὰν ἕξει πρὸς ἐαυτὸ καὶ ἐναντιότητα , τὴν κατ´ ἐπίνοιαν παρὰ τῶν θεολόγων ῥηθεῖσαν διάκρισιν καὶ διαφορὰν τῆς θείας ἑνώσεως , ἤτοι τῆς θείας οὐσίας πρὸς τὴν θείαν φύσιν , στάσιν τινὰ καὶ μάχην καὶ ἐναντιότητα τοῦ ἑνὸς δοξάζων κακῶς πρὸς ἐαυτάδπερ τότε μὲν οἱ Μονοθελῆται , περὶ τῶν δόο θελημάτων τε καὶ ἐνεργειῶν τοῦ Χριστοῦ , ὡς ἀλλήλοις ἀντικαθισταμένιων δῆθεν καὶ ἀντιπαλαιόντων , κακῶς φρονοῦντες ἐξηλεγχθεσάν τε καὶ ἀπεβλήθησαν · ὁ δὲ Γρηγορᾶς νῦν , πολλῷ χεῖρον καὶ ἁτοπώτερον ἐπὶ τῆς θείας φύσεως καὶ τῆς θείας αὐτῆς ἐνεργείας ὑπενόησε καὶ ἐδίδαξεν . Εἰτα καὶ μετ´ Εὐνομίου τοῦ πάλαι νομοθετῶν ὡσανεὶ καὶ αὐτὸς , καὶ διαιτῶν τῇ θεότητι , καθάπερ ἐκεῖνος περὶ τοῦ Μονογενοῦς ἔλεγεν , ὅτι μὴ ὄντα φαμὲν γεγενῆσθαι τὸν Υἱὸν , τῇ δὲ τοῦ ποιήσαντος γνώμῃ τὴν διαφορὰν τοῖς πᾶσιν ὁριζόμενοι , τοσαύτην αὐτῷ νέμομεν τὴν ὑπεροχὴν , ὅσην ἔχειν ἀναγκαῖον τῶν ἰδέων ποιημάτων τὸν ποιητὴν , οὕτω καὶ Γρηγορᾶς ἐνταῦθά φησι , Καταλλήλως οὖν ἐφαρμόζομεν τῇ μὲν ἁπλῇ ἐκείνῃ καὶ θείᾳ φύσει τὸ ἄκτιστον εἶναί τε καὶ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι ἐνέργειαν , τῇ δέ συνθέτῳ καὶ ἀνθρωπίνῃ φύσει τὸ κτιστήν καὶ ὁρατὴν ἔχειν ἐνέργειαν , ὡς εἶναι τοὺς μν πάλαι Μονοθελήτας , τὴν ἀνθρωπείαν τοῦ Χριστοῦ φύσιν ἁρνουμένους , φυσικὴν λέγειν ἔχειν ἐνέργειαν , Ἀκίνδυνον δὲ καὶ Γρηγορᾶν τουτονὶ τὴν θείαν μηδαμῶς λγειν φύσιν φυσικὴν ἔχειν ἐνέργειαν , ἀλλ´ αὐτὴν ἐκείνην μᾶλλον ἐνέργειαν πεφυκέναι τὴν φύσιν , ὃ δὴ καὶ ὁ τῆς καθ´ ἡμᾶς συνόδου τόμος ἤδη περὶ αὐτῶν εἴρηκεν , οὐ θεολογικήν τινα μαρτυρίαν προβαλλομένων , οὐ τὴν οκουμενικὴν ταυτηνὶ προῖσταμένων τοῦ λόγου σύνοδον , τοὺς τεχνίτας φημὶ καὶ ἀγωνιστὰς καὶ λαμπροὺς τοῦ δόγματος κήρυκας , ἀλλὰ τὰ τῆς πεπλανημένης αὐτῶν δόξης καὶ φαντασίας ὥσπερ ἀξιώματά τινα τῆς μεγάλης ἡμῶν προβαλλόντων πίστεως . Καταλλήλως καὶ γὰρ , φησίν , ἐφαρμόζομεν τῇ ἁπλῆ ἐκείνῃ καὶ θείᾳ φύσει τὸ ἄκτιστον εἶναί τε καὶ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι · ἐνέργειαν , ὥσπερ αὐτοκράτωρ τις καὶ τύραννος αὐτοχειροτόνητος τῶν τοιούτων . Καὶ ὅρα καὶ τὴν τῆς ἀναισθησίας ἑξῆς καὶ ἀνοίας κατασκευὴν , καὶ ᾗ συγκεφαλαιοῖ τὸν τῆς δυσσεβείας λόγον κακῶς . Οθεν καὶ ἀδιαιρέτως , φησ’ , προῖοῦσαν ἴσμεν ἐξ ἑκατέρας οὐσίας καὶ φύσεως ἀναλόγως αὐτὴν , εἰς τὰ φαινόμενα θαύματα ποιουμένην τὴν πρόοδον καὶ φανέρωσιν . Καὶ εἰ μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν ἡ θεία οὑσία καὶ ἡ θεία ἐνέργεια , φιλόσοφε , καὶ ἓν πάντη καὶ ἀδιάφορον , καὶ οὐδαμῶς οὐδὲ κατ´ οὐδένα τινὰ λόγον ἐστὶν ἄλλο οὐσία καὶ ἄιλο ἐνέργεια , ὡς αὐτὸς ἤδη διὰ πολλῶν πᾶσι τοῖς ἀγίοις καὶ δὴ καὶ τῇ συνόδῳ ταύτῃ τῇ ἱερᾷ κακῶς ἀντικαθιστάμενος κατεσκεύασας ἐκ ποίμς οὐσίας αἵθικαὶ φύσεως ἡ οὐσία τοῦ Θεοῦ πρόεισι ; Μὴ καὶ οὐσίας αὐτὸς πολλάς τινας καὶ διαφόρου ἔχεις τοῦ
Lemmas: ἑκάτερος γάρ , φημί , φύσις ἑκάτερος οἶδα ἐνέργεια · ἤγουν ὁ ὁ Χριστός φύσις δύο ὁ ἐνέργεια γιγνώσκω , ὁ τε θεότης καί ὁ ἀνθρωπότης . εἶτα μεταξύ περί οὐσιώδης εἶπον καί φυσικός , καί ὁ υἱός αἰνίσσομαι ὁ Θεός , ὁ φυσικός εἰμί οὗτος ἐνέργεια , ὡς οὐσιώδης τίς καί φυσικός , εἴτουν συστατικός ὁ οὐσία τε καί ὁ φόσις , ὡς αὐτός φημί , ἀλ οὐ ὡς οὐσία ζώννυμι καί τέλειος ὑπόστασις , καί ὁ μέσος ὅρος ἐντεῦθεν κακῶς λαμβάνω , ὁ ὁμώνυμος πως εἰμί , καί συλλογίζομαι οὔτως , ὡς οἴομαι , ψευδής ἐπάγω ὁ συμπέρασμα , συνάγω οὑτωσί · κατάλληλος ἄρα καί ἀρμόζω γιγνώσκω ὁ μέν ἁπλόος οὐσία καί φύσις ἄκτιστον εἰμί καί ἁπλόος καί εἷς ἐνέργεια . καί μετέ ὀλίγος · καί οὐ ἄλλος μέν κατ´ οὐσία , ἄλλος δέ κατ´ ἐνέργεια . καί μετά βραχύς · Πῶς γάρ ὁ πάντῃ εἷς διαφορά ἔχω πρός ἑαυτοῦ καί ἐναντιότης , ὁ δέ σύνθετος καί ἀνθρώπινος φύσις ὁ κτίστης καί ὁρατός ἔχω ἐνέργεια ; καί τίς οὗτος ἐγώ ἐσθίω , φιλόσοφος , ὁ συλλογισμός τε καί παραλογισμός , ἔξεστι αὐτόθεν ὁ ὁ πίστις λόγος λαμβάνω , εὐαγγελικός τε καί ἁπλόος , ἀλ οὐ Ἀριστοτελικός τε καί σοφιστικός , μᾶλλον δ ἄσοφος οἰκεῖος εἶπον , ἐκτίθημι ; εἰμί γάρι καί Ἀριστοτέλης αὐτός ἐκεῖνος ὁ σεύς διδάσκαλος , πάρειμι , καί ὁ σός λόγος τε καί παραλογισμός οὗτος ἀκούω , πληγή εἄν εἶπον δήω καί σύ , ἐπειδή καί ὁ μή λόγος καί ἀποδείκνυμι κατά σύ πείθω οὕτως εὕω ποιέω ἐκεῖνος δικάζω . ὁ μέν γάρ ὁ οἰκουμενικός οὗτος σύνοδος πατήρ , οὖον περί διαφορά ὁ Χριστός φύσις καί ἕνωσις ὑποστατικός σύνειμι1 τότε , οὐδέ γάρ ὁ ἀντιλέγω οὗτος οὐδαμῶς ἔχω , πᾶς ἐπίσης ὁ Νεστορίσυ τε καί Διόσκορος καί Εὐτυχοῦς μετά πολύς ὁ σφοδρότης ἀποστρέφω , ἀλλά περί θέλημα μᾶλλον καί ἐνέργεια ὁ ἐν ὁ Χριστός ὁ ἀγών αὐτός εἰμί , οὗτος καί γάρ ἧσαν ὁ σφοδρός πολεμέω . ἀπλόος οὐτάω καί δίχα συλλογιστικός ἔφοδος τε καί κατασκευή δύο ὁ φυσικός τε καί οὐσιώδης ἐνέργεια εἶπον ὁ Χριστός , κατάλληλος ἑκάτερος ἐκ ἑκάτερος αὐτός πρόειμι οὐσία καί φύσις κατά ὁ ἐμφύω αὐτός φυσικός καί οὐσιώδης ποιότης · καί ὅτι ἀδύνατος καί παρά ὁ τάξις φύσις εἰμί ὁ εἰμί φύσις , καί ἐνέργεια μή ἔχω φύσις , ὅσπερ ἵημι ἀπό ὁ αἱρετικός , φημί , δοκιμάζω ποτέ λέγω , πλήν ὁ μονοθελήτης ἐκεῖνος , καί μετέ ἐκεῖνος τε καί σύν ἐκεῖνος Ἀκίνδυνος τε καί ὁ Γρηγορά οὗτος . Κατς ἄλλος γάρ , φημί , καί ἄλλος δηλονότι ἐνεργέω ὁ Χριστός · ἐπεί ἀλθέω εἰμί καί θεός καί ἄνθρωπος . ὅθεν καί ἀληθής πιστεύω ὅτι ὁ αὐτός οὗτος , εἰμί εἰμί , ἔχω φυσικός ἐνέργεια , ὁ θεῖος δηλονότι καί ὁ ἀνθρώπινος , ὁ ἄκτιστον καί ὁ κτίστης ; ὡς ἀληθινός καί τέλειος θεός , ἀληθινός καί τέλειος ἄνθρωπος . σύ δέ πᾶς πούτος φανερῶς ἀντιλέγω ὁμοῦ , καί μετά πολύς ὁ ἀναισχυντία ἀντίκειμαι , πρός ὁ ἄλλος ἄτοπος ἐκεῖνος σύν ὁ μονοθελήτης ἐκεῖνος παρρησιάζομαι λέγω , ὅτι ἐπί ὁ ἁπλόος ἐκεῖνος καί θεῖος φύσις οὖον δύναμαι διπλόος τις γιγνώσκω καί διαφορά . Πῶς γάρ , φημί , ὁ πάντῃ ἐν διαφορά ἔχω πρός ἑαυτοῦ καί ἐναντιότης , ὁ κατ´ ἐπίνοια παρά ὁ θεολόγος εἴρω διάκρισις καί διαφορά ὁ θεῖος ἕνωσις , ἤτοι ὁ θεῖος οὐσία πρός ὁ θεῖος φύσις , στάσις τις καί μάχη καί ἐναντιότης ὁ εἷς δοξάζω κακῶς πρός ἐαυτάδπερ τότε μέν ὁ μονοθελήτης , περί ὁ δόο θέλημα τε καί ἐνέργεια ὁ Χριστός , ὡς ἀλλήλων ἀντικαθίστημι δῆθεν καί ἀντιπαλαίω , κακῶς φρονέω ἐξελέγχω τε καί ἀποβάλλω · ὁ δέ Γρηγοράς νῦν , πολύς χείρων καί ἅτοπος ἐπί ὁ θεῖος φύσις καί ὁ θεῖος αὐτός ἐνέργεια ὑπονοέω καί διδάσκω . εἶτα καί μετέ Εὐνόμιος ὁ πάλαι νομοθέτης ὡσανεί καί αὐτός , καί δίαιτα ὁ θεότης , καθάπερ ἐκεῖνος περί ὁ Μονογενώ λέγω , ὅτι μή εἰμί φημί γίγνομαι ὁ υἱός , ὁ δέ ὁ ποιέω γνώμη ὁ διαφορά ὁ πᾶς ὁρίζω , τοσοῦτος αὐτός νέμω ὁ ὑπεροχή , ὅσος ἔχω ἀναγκαῖος ὁ ἶδος ποίημα ὁ ποιητής , οὗτος καί Γρηγοράς ἐνταῦθα φημί , κατάλληλος οὖν ἐφαρμόζω ὁ μέν ἁπλόος ἐκεῖνος καί θεῖος φύσις ὁ ἄκτιστον εἰμί τε καί νοέω καί λέγω ἐνέργεια , ὁ δέ σύνθετος καί ἀνθρώπινος φύσις ὁ κτίστης καί ὁρατός ἔχω ἐνέργεια , ὡς εἰμί ὁ μν πάλαι μονοθελήτης , ὁ ἀνθρώπειος ὁ Χριστός φύσις αρνούμενος , φυσικός λέγω ἔχω ἐνέργεια , Ἀκίνδυνος δέ καί Γρηγορᾶς οὗτος ὁ θεῖος μηδαμῶς λγειν φύσις φυσικός ἔχω ἐνέργεια , ἀλ αὐτός ἐκεῖνος μᾶλλον ἐνέργεια φύω ὁ φύσις , ὅς δή καί ὁ ὁ καθ´ ἐγώ σύνοδος τόμος ἤδη περί αὐτός εἴρω , οὖον θεολογικός τις μαρτυρία προβάλλω , οὖον ὁ οκουμενικὴν οὗτος προϊσταμένη ὁ λόγος σύνοδος , ὁ τεχνίτης φημί καί ἀγωνιστής καί λαμπρός ὁ δόγμα κῆρυξ , ἀλλά ὁ ὁ πλανάω αὐτός δόξα καί φαντασία ὥσπερ ἀξίωμα τις ὁ μέγας ἐγώ προβάλλω πίστις . κατάλληλος καί γάρ , φημί , ἐφαρμόζω ὁ ἁπλόος ἐκεῖνος καί θεῖος φύσις ὁ ἄκτιστον εἰμί τε καί νοέω καί λέγω · ἐνέργεια , ὥσπερ αὐτοκράτωρ τις καί τύραννος αὐτοχειροτόνητος ὁ τοιοῦτος . καί ὁράω καί ὁ ὁ ἀναισθησία ἑξῆς καί ἄνοια κατασκευή , καί ὅς συγκεφαλαιόω ὁ ὁ δυσσέβεια λόγος κακῶς . ὅθεν καί ἀδιαιρέτως , φημί , πρόειμι οἶδα ἐκ ἑκάτερος οὐσία καί φύσις ἀνάλογος αὐτός , εἰς ὁ φαίνω θαῦμα ποιέω ὁ πρόοδος καί φανέρωσις . καί εἰμί εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί ὁ θεῖος οὐσία καί ὁ θεῖος ἐνέργεια , φιλόσοφος , καί εἷς πάντῃ καί ἀδιάφορος , καί οὐδαμῶς οὐδέ κατ´ οὐδείς τις λόγος εἰμί ἄλλος οὐσία καί ἄλος ἐνέργεια , ὡς αὐτός ἤδη διά πολύς πᾶς ὁ ἀγάω καί δή καί ὁ σύνοδος οὗτος ὁ ἱερός κακῶς ἀντικαθίστημι κατασκευάζω ἐκ ποίμς οὐσία αἴθικος φύσις ὁ οὐσία ὁ Θεός πρόειμι ; μή καί οὐσία αὐτός πολύς τις καί διάφορος ἔχω ὁ