cogPG.PG151 613
γ . Ἔτι ἔψεται τὰ φυσικὰ πράγματα ἀπὸ ταυτοατουεἶναι , κατὰ τοὺς πάντας , τὴν ὕλην ἀνάνευτας , ὥσπερ εἰς πρώτην αἰτίαν , καθ´ ὧν ἐπιχειρήματι προτέτακται ἐν τῷ δευτέρῳ τῆς φυσικῆς . Εἰ γὰρ ὁ Θεὸς πρώτη αἰτία ὥν ἐστιν ὑλικὸν αἴτιον ῶν ὄντων , πάντα ἀπὸ ταυτομάτου γίνεπαι δʹ . Ἔτι ἡ ὕλη οὐ γίνεται αἰτία τινὸς ἐνεργείας , εἰ μὴ καθόλου μεταβάλλει , καὶ ἀλλοιοῦται . Εἰ τοίνυν ὁ Θεός ἐστιν ἀμετάβλητος , καὶ ἀναλλοίωτος , οὐδὲ ἐν τρόπῳ δύναται εἶναι αἰτία τῶν ὄντων κατὰ τὸν τῆς ὕλης τρόπον . Ταύτην δὲ τὴν ἀλήθειαν ἡ καθολικὴ πίστις ὁμολογεῖ , ἡ οὐκ ἐκ τῆς αὐτοῦ οὐσίας , ἀλλ´ ἐκ τοῦ μηδενὸς διισχυρίζεται πάντα δημιουργῆσαι . Ἐν τούτῳ δὲ ἐλέγχεται ἡ ἐκ τοῦ Δαβὶδ μανία , ὅτι λέγειν ἀπεθρασύνθη τὸν Θεὸν εἶναι ταυτὸν τῇ πρώτῃ ὕλῃ . Εἰ γὰρ δηλαδὴ μὴ εἴη ταυτὸν , ἀνάγκη διαφέρειν τισὶ διαφοραῖς , καὶ ταῦτα οὐκ ἂν εἷεν ἁπλᾶ , καὶ τοῖς ἐν τῇ διαφορᾷ ἀπ´ ἄλλου διακρινομένοις αὐτὴ ἡ διαφορὰ σύνθεσιν ποιεῖ . Τοῦτο δὲ προύχώρησεν ἐκ τῆς ἀγνοίας , ἧς ἠγνόηκε , τί τὸ μέσον ἐστὶ διαφορᾶς καὶ ἑτερότητος . Τὸ γὰρ διαφέρον , ὡς ἐν τῷ δεκάτῳ τῶν Μετὰ τὰ φυσικὰ λέγεται , ἔστι κατά τι . Τὸ γὰρ διαφέρον τινὶ διαφέρει . Ἑτερον δὲ ἀπολελυμένον τι λέγεται ἐκ τοῦ μὴ αὐτὸ εἶναι . Διαφορὰ τοίνυν ἐν ἐκείνοις ἐστὶν ζητητέα , ὅσα ἔν τινι συμβαίνουσι . Δεῖ γάρ τι ἐν αὐτοῖς ἀποδίδοσθαι καθ´ ὃ διαφέρουσι , ὥσπερ τὰ ἐν ἑνὶ γένει συνιόντα δύο εἴδη ἀνάγκη διαφοραῖς διακρίνεσθαι . Ἐν δὲ τοῖς μηδὲ καθ´ ἕν συμβαίνουσιν οὐ δεῖ ζητεῖν , τίνι διαφέρουσι · σφίσι γὰρ αὐτοῖς διάφοοα ἐστιν . Οὔτω γὰρ καὶ ἀντικείμεναι διαφοραὶ πρὸς ἀλλήλαις διακρίνονται . Οὐ γὰρ μετέχουσιν τοῦ γένους , ὡς ἂν μέρους τῆς ὑπάρξεως αὐτῶν , καὶ διὰ τοῦτο οὐ δεῖ ζητεῖν τίσι διαφέροιεν · ἑαυτοῖς γὰρ ἕτερά εἰσι . Κατὰ τοῦτον τοίνυν τὸν τρόπον καὶ ὁ Θεὸς καὶ ἡ πρώτη ὕλη διακέκριται , ὧν τὸ μὲν ἔστιν ἐνέργεια καθαρὰ , τὸ δὲ δόναμις ψιλὴ , ἐν οὐδὲ καὶ ἐν οὐδενί συνιόντα . Κεφάλ . Ζʹ . Λογισμοὶ ἀπὸ τοῦ ἑναιτίου καὶ λόσεις μετὰ προθεωρίας , δεικνῦσαι μὴ εἶναι ἐν ατῷ ὕν . αʹ . Τάχα δ´ ἄν τις ὑποπτεύσειεν ἐν Θεῷ εἶναι ὕλην ἐκ τῶν προηρημένων ἐν τῶ ιαʹ τοῦ Ἰώβ . « Υψηλότερός ἐστι τοῦ οὐρανοῦ τί ποιήσεις ; Βαθύτερος τοῦ ἅδου , καὶ πόθεν γνώση · ΠροΚἰηκέστερον τῆς γῆς τὸ μέτρον αὐτοῦ καὶ θαλάσσης πλατύτερον . » Ἐπεὶ γὰρ ὁ Θεὸς ὑπόκειται διαστήμασι , οἰκεῖον δὲ ὑποκείμενον τοῖς διαστήμασιν ἡ ὕλη , δόξειεν ἂν ἐν τῶ Θεῷ ὕλην εἶναι . βʹ . Ἔτι ὁ Θεὸς περίκε ται σχῆμα . Οὐδὲ γὰρ ἄν ἦν ὁ ἄνθρωπος κατ´ εἰκόνα αὐτοῦ , ὡς μαρτυρεῖται ἐν τῷ τῆς Γενέσεως πρώτῳ λεγούσης ἀπὸ προσώπου τοῦ Θεοῦ · « Ποιήσωνεν ἄνθρωπον κατ´ εἰκόνα ἡμετέραν , καὶ καθ´ ὁμοίωσιν . » Ὁ δὲ σχῆμα ποιόν ἑστι περὶ ποσόν · οὖ οἰκεῖον ὑποκείμενον ἔφημεν τὴν ὕλην εἴναι · ἔστιν ἄρα ἐν τῷ Θεῷ ὕλη . γʹ . Ἡτι πᾶν τὸ ἔχον σωματικὰ μέριά ἐστι σῶμα , Ὁ ὀὲ Οιὸ ἔχαι όρα τονμτικὰ , κατὰ τὰ ὅποθ´
Lemmas: γ . ἔτι ἕπω ὁ φυσικός πρᾶγμα ἀπό ταυτοατουειμι , κατά ὁ πᾶς , ὁ ὕλη ανανευος , ὥσπερ εἰς πρῶτος αἴτιος , καθ´ ὅς ἐπιχείρημα προτάσσω ἐν ὁ δύο ὁ φυσικός . εἰμί γάρ ὁ θεός πρῶτος αἰτία ἀνά εἰμί ὑλικός αἴτιος κυβερνάω εἰμί , πᾶς ἀπό ταυτομάτου γινεπα δέ . ἔτι ὁ ὕλη οὖον γίγνομαι αἰτία τις ἐνέργεια , εἰμί μή καθόλου μεταβάλλω , καί ἀλλοιόω . εἰμί τοίνυν ὁ Θεός εἰμί ἀμετάβλητος , καί ἀναλλοίωτος , οὐδέ ἐν τρόπος δύναμαι εἰμί αἰτία ὁ εἰμί κατά ὁ ὁ ὕλη τρόπος . οὗτος δέ ὁ ἀλήθεια ὁ καθολικός πίστις ὁμολογέω , ὁ οὐ ἐκ ὁ αὐτός οὐσία , ἀλ ἐκ ὁ μηδείς διισχυρίζομαι πᾶς δημιουργέω . ἐν οὗτος δέ ἐλέγχω ὁ ἐκ ὁ Δαυίδ μανία , ὅτι λέγω ἀποθρασύνω ὁ θεός εἰμί τατός ὁ πρῶτος ὕλη . εἰμί γάρ δηλαδή μή εἰμί τατός , ἀνάγκη διαφέρω τις διαφορά , καί οὗτος οὐ εἄν ἵημι ἁπλόος , καί ὁ ἐν ὁ διαφορά ἀπ´ ἄλλος διακρίνω αὐτός ὁ διαφορά σύνθεσις ποιέω . οὗτος δέ προχωρέω ἐκ ὁ ἄγνοια , ὅς ἀγνοέω , τίς ὁ μέσος εἰμί διαφορά καί ἑτερότης . ὁ γάρ διαφέρω , ὡς ἐν ὁ δέκατος ὁ μετά ὁ φυσικός λέγω , εἰμί κατά τίς . ὁ γάρ διαφέρω τις διαφέρω . ἕτερος δέ ἀπολύω τίς λέγω ἐκ ὁ μή αὐτός εἰμί . διαφορά τοίνυν ἐν ἐκεῖνος εἰμί ζητητέος , ὅσος ἐν τις συμβαίνω . Δεύς γάρ τίς ἐν αὐτός ἀποδίδωμι καθ´ ὅς διαφέρω , ὥσπερ ὁ ἐν εἷς γένος συνέρχομαι δύο εἶδος ἀνάγκη διαφορά διακρίνω . ἐν δέ ὁ μηδέ καθ´ εἷς συμβαίνω οὖον δεῖ ζητέω , τίς διαφέρω · ὅς γάρ αὐτός διάφοοα εἰμί . οὐτάω γάρ καί ἀντίκειμαι διαφορά πρός ἀλλήλων διακρίνω . οὖον γάρ μετέχω ὁ γένος , ὡς εἄν μέρος ὁ ὕπαρξις αὐτός , καί διά οὗτος οὖον δεῖ ζητέω τίσις διαφέρω · ἑαυτοῦ γάρ ἕτερος εἰμί . κατά οὗτος τοίνυν ὁ τρόπος καί ὁ θεός καί ὁ πρῶτος ὕλη διακρίνω , ὅς ὁ μέν εἰμί ἐνέργεια καθαρός , ὁ δέ δόναμις ψιλός , ἐν οὐδέ καί ἐν οὐδείς συνέρχομαι . Κεφάλ . γῆ . Λογισμός ἀπό ὁ εναιτιω καί λούω μετά προθεωρία , δείκνυμι μή εἰμί ἐν Ἀτώ ὗς . ὅς . Τάχα δδʹ ἄν τις ὑποπτεύω ἐν Θεός εἰμί ὕλη ἐκ ὁ προαιρέω ἐν ὁ ἰά ὁ Ἰώβ . « ὑψηλός εἰμί ὁ οὐρανός τίς ποιέω ; Βαθύς ὁ ἅδος , καί πόθεν γιγνώσκω · ΠροΚἰηκέστερον ὁ γῆ ὁ μέτρον αὐτός καί θάλασσα πλατύς . » ἐπεί γάρ ὁ θεός ὑπόκειμαι διάστημα , οἰκέω δέ ὑπόκειμαι ὁ διάστημα ὁ ὕλη , δοκέω εἄν ἐν ὁ Θεός ὕλη εἰμί . βε . ἔτι ὁ θεός περίκος ὁ σχῆμα . οὐδέ γάρ ἄν εἰμί ὁ ἄνθρωπος κατ´ εἰκών αὐτός , ὡς μαρτυρέω ἐν ὁ ὁ Γένεσις πρῶτος λέγω ἀπό πρόσωπον ὁ Θεός · « Ποιήσων ἄνθρωπος κατ´ εἰκών ἡμέτερος , καί καθ´ ὁμοίωσις . » ὁ δέ σχῆμα ποιός εἰμί περί ποσός · οὖον οἰκέω ὑπόκειμαι φημί ὁ ὕλη εἶμι · εἰμί ἄρα ἐν ὁ Θεός ὕλη . γε . ἠμί πᾶς ὁ ἔχω σωματικός μεριά εἰμί σῶμα , ὁ οεʹ ὅς ἔχω ὁράω τονμτικὰ , κατά ὁ ὅποθ´