cogPG.PG151 433
χρηματίσαι καταξιωθῆναι καθηγηταὶ τὰ τοιαῦτα Τιμόθεος καὶ Τίτος , καὶ εἴ τις κατ´ ἐκείνους ἄλλος ταῦτά φησι . Τίσιν οὗν ἄλλοις εἰ μὴ Διονυσίῳ τε καὶ Ἰεροθέῳ μετὰ τοὺς πρώτους εὐθὺς ἀποστόλους ἡμᾶς αὐτοὺς ἐγχειρίζειν δεῖ , καὶ τὰ τῶν εὐαγγελιστῶν τε καὶ ἀποστόλων . καθόσον ἂν ἐξῇ , παρ´ αὐτῶν καὶ διδάσκεσθαι , καὶ μανθάνειν ; Ἀκούωμεν δὴ τῶν διδασκάλων τουτωνὶ καὶ θεολόγων λεγόντων · Ἡ θεολογία , φησί , τὰ μέν ἡνωμένως παραδίδωσι , τὰ δὲ διακεκριμένως · καὶ οὔτε τὰ ἡνωμένα διαιρεῖν θεμιτὸν , οὔτε τὰ διακεκριμένα συγχεῖν , ἀλλ´ ἐπομένους αὐτῇ κατὰ δύναμιν , ἐπὶ τὰς θείας μαρμαρυγὰς ἀνανεύειν . Ἵκουσας ; κανόνα τινὰ , καὶ τύπον , ἢ θεμέλιον οἱονεὶ θεολογίας ἀπλανοῦς ὁ θεολόγος ἡμῖν τουτονὶ δίδωσιν , ἐξίσης τό τε ἡνωμένον καὶ διακεκριμένον θεολογοῦντα , καὶ ἑκάτερον ἀπαράτρεπτον ἀπαιτοῦντα μετὰ τοῦ προσήκοντος καιροῦ τε καὶ λόγου . Οὔτε γὰρ τά ἡνωμένα διαιρεῖν , φησί , χρὴ , καὶ πρὸς Ἀρείους τε καὶ Μακεδονίους , καὶ τὴν διαίρεσιν τῆς φύσεως , καὶ τὴν πολυαρχίαν βλέπειν , οὔτε τὰ διακεκριμένα συγχεῖν διὰ τῆς κακῆς ἑνώσεως δηλονότι , καὶ Σαβελλίους , καὶ Μονοφυσίτας , τε καὶ Μονοθελήτας , καὶ δὴ καὶ τοὺς μετ´ ἐκείνους νενο . σηκότας μετὰ μείζονος τῆς προσθήκης τοὺς περὶ Βαρλαάμ καὶ Ἀκίνδυνον τούτους φημί , καθαπερεί τινα συμφορὰν ἐπεισάγειν τῇ Ἐκκλησίᾳ · ἀλλ´ ἑπομένους τῇ θείᾳ θεολογίᾳ , κατὰ δύναμιν ἐπὶ τὰς θείας μαρμαρυγὰς ἀνανεύειν . Τούτῳ τοιγαροῦν καὶ ἡμεῖς καὶ λύχνῳ , καὶ ὁδηγῷ , καὶ κανόνι χρώμενοι , πρὸς τὰ ἑξῆς τῆς θεολογίας ἐκείνης χωρῶμεν . Ἐπὶ τῆς ἑνώσεως , φησὶ , τῆς θείας , ἤτοι τῆς ὑπερουσιότητος , ἡνωμένον μέν ἔστι τῇ ἐναρχικῇ Τριάδι , καὶ κοινὸν ἡ ὑπερούσιος ὕπαρξις , ἡ ὑπέρθεος θεότης , ἡ ὑπεράγαθος ἀγαθότης . Καὶ μετὰ μικρόν · Ἡ ἐν ἀλλήλαις , εἰ οὔτω χρὴ φάναι , τῶν ἑναρχικῶν ὑποστάσεων μονὴ καὶ ἴδρυσις , ὁλικῶς ὑπερηνωμένη , καὶ οὐδενὶ μέρει συγκεχυμένη . Καὶ μικρὸν ἀνωτέρω τούτων , Τὰ μὲν οὖν ἡνωμένα , φησί , τῆς ὅλης θεότητός ἐστιν , ὡς ἐν ταῖς θεολογικαῖς ὑποτυπώσεσι διὰ πλειόνων ἐκ τῶν λογίων ἀπεδείξαμεν , τὸ ὑπεράγαθον , τὸ ὑπέρθεον , τὸ ὑπερούσιον , τὸ ὑπέρσοφον , καὶ ὅσα τῆς ὑπεροχικῆς ἐστιν ἀφαιρέσεως · μεθ´ ὧν καὶ τὰ αἰτιολογικὰ πάντα , τὸ ἀγαθὸν τὸ καλὸν , τὸ ὃν , τὸ ζωογόνον , τὸ σοφὸν , καὶ ὅσα ἐκ σῶν ἀγαθοπρεπῶν αὐτῆς δωρεῶν ἁπάντων ἀγαθῶν αἰτία κατονομάζεται · τὰ δὲ διακεκριμένα τὸ τοῦ Πατρὸς ὑπερούσιον ὄνομα καὶ χρῆμα , καὶ Υἱοῦ , καὶ ἀγίου Πνεύματος , οὐδεμιᾶς ἐν τούτοις ἀντιστροφῆς ἢ ὅλως κοινότητος ἐπεισαγομένης . Καὶ μετά τινα · Ἔστι δὲ καὶ διάκρισις ἐν ταῖς ὑπερουσίοις θεολογίαις , οὐχ ἡν ἔφην μόνον , ὅτι κατ´ αὐτὴν τὴν ἕνωσιν ἀμιγῶς ἴὸρυται καὶ ἀσυγχύτως ἑκάστη τῶν ὲκαρχικῶν ὑποστάσεων , ἀλλ´ ὅτι καὶ τὰ τῆς ὑπερουσίου θεογονίας οὐκ ἀντιστρέφει πρὸς ἄλληλα . Μόνη ὁὲ πηγὴ τῆς ὑπερουσίου θεότητος ὁ Πατὴρ , οὐκ ὄντος υἱοῦ τοῦ Πατρὸς , οὐδὲ Πατρὸς τοῦ Υἱοῦ , φυλαττόντων δὲ τὰ οἰκεῖα τῶν ὕμνων εὐαγῶς ἑκάστῃ τῶν θεαρχικῶν ὑποστάσεων . Καὶ περὶ μὲν τούτων ἀρκούντενς Τό τε γὰρ τῆς θείας φύσεως ἡνωμένον , μᾶλλον δέ αὶ ὑπὲρ πᾶσαν ἕνωσιν ἑν , καὶ τὸ τῶν θεαρχικῶν ὑποστάσεων διακεκριμένον διὰ βραχέων ὁ θεολόγος δήλωσε , καὶ δὴ καὶ εὸ πάντα τὰ φυσικὰ , καὶ περὶ ὸυ Θεὸν ἰδιώματα κοινῶς τε καὶ ἡνωμένως καθὰ ἠ καὶ τὴν θεότητα , καὶ τὴν θεαρχικὴν Τριάδα κεκτῆσθαι , ἅτε δὴ καὶ ἡνωμένα φυσικῶς ταύτῃ , καὶ ἀδιάσπαστα , καὶ ἐπινοίᾳ μόνῃ τὴν διαφορὰν ἔχοντα · ὧν τὰ μὲν καὶ τοῖς ἀντιλέγουσιν , ὥς φασι , τούτοις δοκεῖ , τὰ δὲ οὔ . φ , Σκεπτέον δὲ ἐξῆς ἂν εἰη , καὶ εἴ τινα . διάκρισιν ἄλλην παρὰ τὴν ὑποστατικὴν ἐπὶ τῆς θεότητος οἱ θεολόγοι διδάσκουσιν οὖτοι · ἐπεὶ καὶ τοῦθ´ ἡμῖν ἄνωθεν ἦν ὁ σκοπὸς τοῦ λόγου . Χρὴ δὲ , φησὶν , ὡς οἷμαι , μᾶλλον ἀναλαβόντας ἡμᾶς τὸν παντελῆ τῆς θείας ἑνώσεως τε καὶ διακρίσεως ἐκθέσθαι τρόπον , ὅπως ἂν ἡμῖν εὐσύνοπτος ὁ πᾶς γένηται λόγος , τὸ μὲν ποικίλον ἅπαν καὶ ἀοαφὲς ἀπαναινόμενος , εὐδιακρίτως δὲ , καὶ σαφῶς , καὶ εὐτάκτως τὰ οἰκεῖα κατὰ δύναμιν ὁροθετῶν . Ταῦτα τῷ προῤῥηθέντι συνάψαντας ἡμᾶς θεολογικῷ κανόνι , οὔτως ἐπὶ τὴν ἀκρόασιν ἰέναι δεῖ τῆς ἑξῆς πάσης τῶν θεολόγων τούτων διδασκαλίας , ἵν´ ὥσπερ ἐξ ἐκείνου μαθόντες ἔχωμεν , ὡς ἡ θεολογία τὰ μὲν ἡνωμένως , τὰ δὲ διακεκριμένως παραδίδωσι , καὶ οὐ χρὴ οὕτε τὰ ἡνωμένα διαιρεῖν , οὔτε τὰ διακεκριμένα συγχεῖν , οὕτω κἀκ τούτων τε κἀκείνων αὖθις μαθόντες , ὅτι περὶ Θεοῦ , καὶ θείας ἑνώσεως τε καὶ διακρίσεως ἡ πασα σπουδὴ τοῖς θεολόγοις , καὶ οὐδεὶς ὁστισοῦν ἐνταῦθα περὶ κτισμάτων λόγος αὐτοῖς , ἀλλὰ νῦν μὲν περὶ τοῦ κρυφίου τε καὶ ἀῤῥήτου τῆς ὑπερουσιότητος , νῦν δὲ περὶ τοῦ ῥητοῦ καὶ γνωστοῦ ταύτης . Ὁ δὲ καὶ προῖόντες σαφέστερον αὐτοὶ δείξουσι , νῦν δὲ περὶ τῶν θεαργικῶν τριῶν ὑποστάσεων , καὶ πλέον οὐδὲν , εὑδιακρίτως , καὶ εὐτάκτως , καὶ συνετῶς ἀπαντῶμεν καὶ αὐτοὶ καθόσον οἷόν τε πρὸς τὴν ἀκρόασιν τῆς ὑψηλῆς ταυτησὶ θεολογίας · ἐπεὶ καὶ εὐσύνοπτον ἔσεσθαι πάντα τὸν λόγον ἐπαγγέλλεται , καθάπερ ἠκούσαμεν , τὸ μὲν ποικίλον ἅπαν καὶ ἀσαφὲς ἀπαναινόμενον , σαφῶς δὲ καὶ εὐτάκτως ὁροθετοῦντα τὰ οἰκεῖα . Ὅθεν οὐδὲ χρή τινα τὴν εὐταξίαν ἐκείνην , καὶ τοὺς δρους κακῶς ὑπερβαίνοντα Θεὸν μὲν ἀκούειν , καὶ θεολογίαν , καὶ θείαν ἕνωσιν , καὶ θείαν διάκρισιν , πρὸς δὲ τὰ κτίσματα βλέπειν γελοίως πάντη καὶ ἀμαθῶς . Φησὶ τοίνυν ὁ θεολάγος ἑξῆς · Καλοῦσι γὰρ , ὅπερ καὶ ἐν ἐτέροις ἔφην , οἱ τῆς καθ´ ἡμᾶς θεολογικῆς παραδόσεως ἱερομύσται τὰς μὲν ἐνώσεις τὰς τῆς ὑπεραῤῥήτου καὶ ὑπεραγνώστου μονιμότητος κρυφίας καὶ ἀῤῥήτους ὑπεριδρύσεις , τὰς δὲ διακρίσεις τὰς ἀγαθοπρεπεῖς τῆς θεαρχίας προόδους τε καὶ ἐκφάνσεις . Καὶ μετά τινα · Εἰ δὲ καὶ θεία διάκρισίς ἐστιν ἡ ἀγαθοπρεπὴς πρόοδος , τῆς ἑνώσεως τῆς θείας ὑπερΚηνωμένως ἑαυτὴν ἀγαθότητι πληθυνούσης τε καὶ πολυπλασιαζούσης , ἡνωμέναι μέν εἰσι κατὰ τὴν θείαν διάκρισιν αἱ ἄσχετοι μεταδόσεις , αἱ οὐσιώσεις , αἱ ζωώσεις , αἱ σοφοποιήσεις , αἱ ἄλλαι δωρεαὶ τῆς πάντων αἰτόας ἀγαθότητος , καθ´ ἃ ; ἐκ τω μετοχῶν καὶ
Lemmas: χρηματίζω καταξιόω καθηγητής ὁ τοιοῦτος Τιμόθεος καί Τίτος , καί εἰμί τις κατ´ ἐκεῖνος ἄλλος οὗτος φημί . Τίσις ἐν ἄλλος εἰμί μή Διονύσιος τε καί Ἰερόθεος μετά ὁ πρῶτος εὐθύς ἀπόστολος ἐγώ αὐτός ἐγχειρίζω δεῖ , καί ὁ ὁ εὐαγγελιστής τε καί ἀπόστολος . καθόσον εἄν ἔξεστι , παρ´ αὐτός καί διδάσκω , καί μανθάνω ; ἀκούω δή ὁ διδάσκαλος οὗτος καί θεολόγος λέγω · ὁ θεολογία , φημί , ὁ μέν ἡνωμένως παραδίδωμι , ὁ δέ διακεκριμένως · καί οὔτε ὁ ἑνόω διαιρέω θεμιτός , οὔτε ὁ διακρίνω συγχέω , ἀλ επόμενος αὐτός κατά δύναμις , ἐπί ὁ θεῖος μαρμαρυγή ἀνανεύω . ικουω ; κανών τις , καί τύπος , ἢ θεμέλιος οἱονεί θεολογία ἀπλανής ὁ θεολόγος ἐγώ οὗτος δίδωμι , ἐξίσης ὁ τε ἑνόω καί διακρίνω θεολογέω , καί ἑκάτερος ἀπαράτρεπτος ἀπαιτέω μετά ὁ προσήκω καιρός τε καί λόγος . οὔτε γάρ ὁ ἑνόω διαιρέω , φημί , χρή , καί πρός Ἄρειος τε καί Μακεδόνιος , καί ὁ διαίρεσις ὁ φύσις , καί ὁ πολυαρχία βλέπω , οὔτε ὁ διακρίνω συγχέω διά ὁ κακός ἕνωσις δηλονότι , καί Σαβέλλιος , καί Μονοφυσίτης , τε καί μονοθελήτης , καί δή καί ὁ μετέ ἐκεῖνος Νένος . σηκός μετά μείζων ὁ προσθήκη ὁ περί Βαρλαάμ καί Ἀκίνδυνος οὗτος φημί , καθαπερεί τις συμφορά ἐπεισάγω ὁ ἐκκλησία · ἀλ ἕπομαι ὁ θεῖος θεολογία , κατά δύναμις ἐπί ὁ θεῖος μαρμαρυγή ἀνανεύω . οὗτος τοιγάρ καί ἐγώ καί λύχνος , καί ὁδηγός , καί κανών χράω , πρός ὁ ἑξῆς ὁ θεολογία ἐκεῖνος χωρέω . ἐπί ὁ ἕνωσις , φημί , ὁ θεῖος , ἤτοι ὁ ὑπερουσιότης , ἑνόω μέν εἰμί ὁ ἐναρχικός Τριάς , καί κοινός ὁ ὑπερούσιος ὕπαρξις , ὁ ὑπέρθεος θεότης , ὁ ὑπεράγαθος ἀγαθότης . καί μετά μικρός · ὁ ἐν ἀλλήλων , εἰμί οὐτάω χρή φαίνω , ὁ εναρχικως ὑπόστασις μονή καί ἵδρυσις , ὁλικός ὑπερινάω , καί οὐδείς μέρος συγχέω . καί μικρός ἀνωτέρω οὗτος , ὁ μέν οὖν ἑνόω , φημί , ὁ ὅλος θεότης εἰμί , ὡς ἐν ὁ θεολογικός ὑποτύπωσις διά πλείων ἐκ ὁ λόγιος ἀποδείκνυμι , ὁ ὑπεράγαθος , ὁ ὑπερθέω , ὁ ὑπερούσιος , ὁ ὑπέρσοφος , καί ὅσος ὁ ὑπεροχικός εἰμί ἀφαίρεσις · μεθ´ ὅς καί ὁ αιτιολογικός πᾶς , ὁ ἀγαθός ὁ καλός , ὁ ὅς , ὁ ζωογόνος , ὁ σοφός , καί ὅσος ἐκ σός ἀγαθοπρεπής αὐτός δωρεά ἅπας ἀγαθός αἰτία κατονομάζω · ὁ δέ διακρίνω ὁ ὁ πατήρ ὑπερούσιος ὄνομα καί χρῆμα , καί υἱός , καί ἅγιος πνεῦμα , οὐδείς ἐν οὗτος ἀντιστροφή ἢ ὅλως κοινότης ἐπεισάγω . καί μετά τις · εἰμί δέ καί διάκρισις ἐν ὁ ὑπερούσιος θεολογία , οὐ ἐάν φημί μόνος , ὅτι κατ´ αὐτός ὁ ἕνωσις ἀμιγῶς ιορυτη καί ἀσύγχυτος ἕκαστος ὁ εκαρχικως ὑπόστασις , ἀλ ὅτι καί ὁ ὁ υπερούσιος θεογονία οὐ ἀντιστρέφω πρός ἀλλήλων . Μόνη οεʹ πηγή ὁ υπερούσιος θεότης ὁ πατήρ , οὐ εἰμί υἱός ὁ πατήρ , οὐδέ πατήρ ὁ υἱός , φυλάσσω δέ ὁ οἰκεῖος ὁ ὕμνος εὐαγῶς ἕκαστος ὁ θεαρχικός ὑπόστασις . καί περί μέν οὗτος ἀρκέω ὁ τε γάρ ὁ θεῖος φύσις ἑνόω , μᾶλλον δέ ὅς ὑπέρ πᾶς ἕνωσις ἑν , καί ὁ ὁ θεαρχικός ὑπόστασις διακρίνω διά βραχύς ὁ θεολόγος δηλώνω , καί δή καί εἰμί πᾶς ὁ φυσικός , καί περί οὐ θεός ἰδίωμα κοινῶς τε καί ἡνωμένως καθά ὁ καί ὁ θεότης , καί ὁ θεαρχικός Τριάς κτάομαι , ἅτε δή καί ἑνόω φυσικός οὗτος , καί αδιάσπαστα , καί ἐπίνοια μόνος ὁ διαφορά ἔχω · ὅς ὁ μέν καί ὁ ἀντιλέγω , ὅς φημί , οὗτος δοκέω , ὁ δέ οὖον . φ , σκεπτέος δέ ἑξῆς εἄν ἐω , καί εἰμί τις . διάκρισις ἄλλος παρά ὁ ὑποστατικός ἐπί ὁ θεότης ὁ θεολόγος διδάσκω οὗτος · ἐπεί καί τοῦτος ἐγώ ἄνωθεν εἰμί ὁ σκοπός ὁ λόγος . χρή δέ , φημί , ὡς οἴομαι , μᾶλλον ἀναλαμβάνω ἐγώ ὁ παντελής ὁ θεῖος ἕνωσις τε καί διάκρισις ἐκτίθημι τρόπος , ὅπως εἄν ἐγώ εὐσύνοπτος ὁ πᾶς γίγνομαι λόγος , ὁ μέν ποικίλος ἅπας καί αοαφιημι ἀπαναινόμενος , ευδιακρίτως δέ , καί σαφῶς , καί εὔτακτος ὁ οἰκεῖος κατά δύναμις ὁροθέτης . οὗτος ὁ προλέγω συνάπτω ἐγώ θεολογικός κανών , οὔτως ἐπί ὁ ἀκρόασις εἶμι δεῖ ὁ ἑξῆς πᾶς ὁ θεολόγος οὗτος διδασκαλία , ὅς ὥσπερ ἐκ ἐκεῖνος μανθάνω ἔχω , ὡς ὁ θεολογία ὁ μέν ἡνωμένως , ὁ δέ διακεκριμένως παραδίδωμι , καί οὖον χρή ἵημι ὁ ἑνόω διαιρέω , οὔτε ὁ διακρίνω συγχέω , οὗτος ἐκ οὗτος τε ἐκεῖνος αὖθις μανθάνω , ὅτι περί Θεός , καί θεῖος ἕνωσις τε καί διάκρισις ὁ πᾶς σπουδή ὁ θεολόγος , καί οὐδείς ὅστις ἐνταῦθα περί κτίσμα λόγος αὐτός , ἀλλά νῦν μέν περί ὁ κρύφιος τε καί ἄρρητος ὁ ὑπερουσιότης , νῦν δέ περί ὁ ῥητός καί γνωστός οὗτος . ὁ δέ καί πρόειμι σαφής αὐτός δείκνυμι , νῦν δέ περί ὁ θεαργικως τρεῖς ὑπόστασις , καί πλέω οὐδείς , ευδιακρίτως , καί εὔτακτος , καί συνετός ἀπαντάω καί αὐτός καθόσον οἷος τε πρός ὁ ἀκρόασις ὁ ὑψηλός οὗτος θεολογία · ἐπεί καί εὐσύνοπτος εἰμί πᾶς ὁ λόγος ἐπαγγέλλω , καθάπερ ἀκούω , ὁ μέν ποικίλος ἅπας καί ἀσαφής ἀπαναίνομαι , σαφῶς δέ καί εὔτακτος ὁροθετέω ὁ οἰκεῖος . ὅθεν οὐδέ χρή τις ὁ εὐταξία ἐκεῖνος , καί ὁ δρους κακῶς ὑπερβαίνω θεός μέν ἀκούω , καί θεολογία , καί θεῖος ἕνωσις , καί θεῖος διάκρισις , πρός δέ ὁ κτίσμα βλέπω γελοῖος πάντῃ καί ἀμαθής . φημί τοίνυν ὁ θεολαγως ἑξῆς · καλέω γάρ , ὅσπερ καί ἐν ἕτερος φημί , ὁ ὁ καθ´ ἐγώ θεολογικός παράδοσις ἱερομύστης ὁ μέν ένωση ὁ ὁ ὑπεραῤῥήτου καί ὑπεράγνωστος μονιμότης κρύφιος καί ἄρρητος ὑπερίδρυσις , ὁ δέ διάκρισις ὁ ἀγαθοπρεπής ὁ θεαρχία πρόοδος τε καί ἔκφανσις . καί μετά τις · εἰμί δέ καί θεῖος διάκρισις εἰμί ὁ ἀγαθοπρεπής πρόοδος , ὁ ἕνωσις ὁ θεῖος ὑπερηνωμένως ἑαυτοῦ ἀγαθότης πληθύνω τε καί πολυπλασιάζω , ἑνόω μέν εἰμί κατά ὁ θεῖος διάκρισις ὁ ἄσχετος μετάδοσις , ὁ οὐσίωσις , ὁ ζώωσις , ὁ σοφοποιεω , ὁ ἄλλος δωρεά ὁ πᾶς αἰτόας ἀγαθότης , καθ´ ὁ ; ἐκ ὁ μετοχή καί