cogPG.PG151 493
τε καὶ ἡμεῖς , ἀλλὰ Γρηγορᾶς αὐτός ἐστιν ἀκρβῶς ὁ μετ´ Εὐνομίου πᾶσαν ὀνόματος ἔννοιαν τῇ τοῦ Θεοῦ οὐσίᾳ συμφύρων καὶ ἐγκεντρίζων , ὡσανεὶ μέρος ἢ μέρη τῆς οὐσίας εἰναι ταῦτα τιθείς , καὶ διφυᾷ τὸν Θεὸν ποιῶν , διὰ τὸ μὴ προσεῖναι ταῦτα τῇ τοῦ Θεοῦ λέγειν μᾶλλον οὐσίᾳ , κατὰ τούτους τοὺς θεολόγους . Ἐπανιτέον δ´ ἂν εἴη πρὸς Μάξιμον ἡμῖν αὖθις τὸν μέγαν , καὶ θεωρητέον , πῶς τὴν προῤῥηθεῖσαν αὐτῳ θεολογίαν , καὶ δὴ καὶ τὰ τῶν μετ´ αὐτὸν , μᾶλλον δὲ τῶν πρὸ αὐτοῦ θεολόγων , ὁ Γρηγορᾶς ἐξελάβετο . Τοῦ γὰρ συνοδικου τόμου , καθὰ δὴ καὶ προὔφην , τὸν σοφὸν εἰσάγοντος Μάξιμον , οὑτωσὶ πως πρὸς τὸν Μονοθελήτην λέγοντα ΠΙύῤῥον · ὁρᾷς ὅτι ἐκ τούτου πλανᾶσθε , ἐκ τοῦ πάντη ἀγνοῆσαι ὅτι αἱ συνθέσεις τῶν ἐν ὑποστάσει ὄντων οὐ τῶν ἐν ἐτέρῳ θεωρουμένων εἰσί ; Καὶ τοῦτο κοινὸν φρόνημα καὶ τῶν ἔξω φιλοσόφων , καὶ τῶν τῆς Ἐκκλησίας θεοσόφων μυσταγωγῶν . Εἰ δὲ τῶν θελημάτων σύνθεσιν λέγετε , καὶ τῶν ἄλλων φυσικῶν τὴν σύνθεσιν λέγειν ἐκβιασθήσεσθε . Ταῦτα τοίνυν εἰπόντος τοῦ ὕείου Μαξίμου , ἀκούσωμεν πῶς ὁ φιλόσοφος ἐπανίσταται τῷ διδασκάλῳ , καὶ τίσι κατ´ αὐτοῦ χρῆται λόγοις · κατ´ αὐτοῦ γὰρ ἐκείνου καὶ τῆς ἐκείνου θεολογίας ἡ γραφὴ πᾶσα καὶ ἡ συκοφαντία , εἰ καθαπερεί τινι προΚσχήματι καὶ προσωπείῳ καὶ αὖθις χρῆται συνήθως τῇ συνόδῳ τε καὶ τῷ ταύτης ἱερῷ τόμῳ , τοὺ εὐσεβεῖς λανθάνειν οἰόμενος . Μάξιμος τοίνυν ὁ θεῖος , φησὶ Γρηγορᾷς , ὅν πρῶτον ὁ δυσσεβὴς εἰσάγων συκοφαντεῖ , τῷ Πύῤῥῳ διαλεγόμενος , καὶ σφαλερῶς κἀκεῖνον τὸν τῆς συνθέσεως ἐκλαμβάνοντα λόγον αὐτὸς διορθούμενος , δείκυυσι μὴ εἶναι σύνθεσιν οὐδέποτ´ οὐδένων συμβεβηκότων ὑποκειμένης ἄνευ οὐσίας . Καὶ μάλα εἰκότως · πῶς γὰρ ἂν συσταίη γλυκύτης μέλιτος ἄνευ , ἢ τῆς οἱασδηποτοῦν οὐχ ὑποκειμένης οὐσίας ; ἢ πῶς ἂν συντεθείη λευκότητι μελανία , καὶ θερμότητι ψῦχος , μὴ ὄντα μηδὲν καθ´ αὐτά ; Ὅμοιον γὰρ ἂν εἴη , ὥσπερ ἄν εἴ τις μηδὲν μηδενὶ συντιθέναι ἠξίου · τὸ γὰρ ἀποτελούμενον ἦν ἂν πάντως οὐδέν . Κατὰ δὴ τοὺς τοιούτους τρόπους , καὶ Πύῤῥον τῳ λόγῳ βουλόμενος συντιθέναι θελήματα δύο ἀνούσια χωρὶς τῆς οἱασοῦν ὑποκειμένης οὐαίας καθ´ αὐτὰ , ἐπισκώπτων ὁ θεῖος ἔφησε Μάξιμος , ὅτι αἱ συνθέσεις οὐ τῶν ἐν ἑτέρῳ θεωρουμένων , δηλαδὴ τῶν συμβεβηκότων , ἀλλὰ τῷν ἐνυποστάτων καὶ ἐνουσίων πραγμάτων εἰσίν . Εἰ γὰρ τῶν θελημάτων σύνθεσιν εἴποιτε , φησὶ , τῶν ἀνυποστάτων ὄντων καθ´ αὐτὰ , καὶ τῶν ἄλλων ὅσα κατὰ φύσιν τοῖς ἀνθρώποις ἕπεται , σύνθεσιν λέγειν ἐκβιασθήσεσθε · οἷον ἐπιστήμης , φρονήσεως , δικαιοσύνης , καὶ τῶν ἀντικειμένων αὐταῖς ποιοτήτων · ἔτι τε θυμοῦ καὶ ἐπιθυμίας , χαρᾶς καὶ λύπης , καὶ τῶν ὁμοίως ἐχουσῶν εἰς κακίαν καὶ ἀρετὴν ἀπασῶν ποιοτήτων ὑποκειμένης οὐσίας χωρίς . Τοῦτο δ´ ἀδύνατον πάντως . Ἀλλὰ ψεῦδος καὶ ταῦτα , καὶ ἄνοια καὶ σύγχυσις ἄντικρυς , ὦ καλὲ Γρηγορᾶ . Καὶ καινὸν οὐδὲν εἰ καὶ Μάξιμον σὺ τὸν θεῖον καὶ σὺν αὐτῷ πάντας ὁμοῦ τοὺς λοιποὺς ἱεροὺς διδασκάλους καὶ συκοφαντῶν καὶ ὑβρίζων , καὶ Πύρρον των ὁμοίων ὡσαύτως ἠξίωσας , καίτοι γε καὶ τῆς θείας αὐλῆς ἕξω καθσστηκότα , καὶ τῶν ἰερῶν λόγων . Μᾶλλον δ´ οὐδ´ ἐκεῖνον ἐν τῇ αἱρέσει μένοντα κακῶς εἶπας , ἀλλὰ διδαχθέντα τότε πρὸς τοῦ θείου Μαξίμου , καὶ τὸν τῆς αἱρέσεως ἰὸν καλῶς ἐξεμέσαντα , εἰ καὶ μετὰ μικρὸν αὖθις κακῶς πρὸς τὸν ἴδιον ὑπέστρεψεν ἔμετον . Καὶ πρῶτον ἐκεῖνο τῶν ἄλλων κατεψεύσω προφανῶς τοῦ ῥηθέντος διαλόγου . Οὐ γὰρ δύο τινῶν ἀνυπάρκτω · , ὡς φᾖς , θελημάτων καὶ μὴ ἐν ὑποκειμένῳ τῆ οὐσία θεωρουμένων πρεσβεύοντα σύνθεσιν ὁ διάλογος εἰσγει τὸν Πύῤῥον · τοῦτο γάρ ἐστι καὶ τὸν σκοπὸν ἀγνοοῦντος , καὶ τὸν λόγον καθάπαξ ἐκείνης τῆς δ αλέξεως · ἀλλ´ ὁ μὲν σκοπὸς ἦν ἐκεῖ τοῦ λόγου τῶ θείῳ Μαξίμῳ πεῖσαι τὸν προσδιαλεγόμενον Πύῤῥον διττὰ θελήματα καὶ διττὰς ἐνεργείας φέροντα τὸν . Χριστὸν δοξάσαι καταλλήλως ταῖς διτταῖς αὐτοῦ φύσεσι , τῇ τε θείᾳ φημὶ καὶ τῇ ἀνθρωπείᾳ , ὧν ἐκεῖνος θάτερον παντελῶς ἀπηγόρευε , τὸ ἀνθρώπινον δηλαδή . Διὰ πολλῶν δὲ καὶ ἀναντιῤῥήτων ἀποδείξεων Κπροκεχωρηκότος τοῦ περὶ θελημάτων λόγου τῷ διδασκάλῳ κατατίθεται Πύρρος καὶ δύο θελήματα τὸν xριστὸν κεκτῆσθαι κατάλληλα ταῖς διτταῖς αὐτοῦ φύσεσι , καὶ φυσικὰ , καὶ οὐχ ὑπεναντία ταυτὶ πεφυκέναι ἀλλήλοις , κατὰ τὴν τῶν Μονοθελητῶν ἐκείνων δηλαδὴ δόξαν . Φησὶ καὶ γὰρ ὁ Πύρρος ἐκεῖ λέξεσιν αὐταῖς οὐτωσίν · Ἐπειδὴ χρὴ τὰ ἐκ τῆς ἐξετάσεως ἀναφαινόμενα ἀληθῆ εὐγνωμόνως ἀποδέχεσθαι , μετὰ πολλῆς εὐκρινείας ἔδειξεν ὁ λόγος φυσικὰ εἶναι τὰ ἐπὶ Χοιστοῦ θελήατα Ῥαγε οὴν ἀοιλθ Κσίων δύο τινῶν , καὶ ἀνυπάρκτων συμβεβηκότον ναθ´ αὐτὰ σύνθεσιν κατὰ Γρηγορᾶν δοξάζων ὁ Πύρρος ἦν , οὐδὲ κατ´ αὐτὰ ἐπισκώπτων αὐτὸν ὁ θεῖος Μάξιμος διωρθοῦτο · ἀλλὰ τὸ δύο θελήματα τὸν Χριστὸν ἔχειν , καὶ φυσικὰ ταῦτ´ ἔχειν μᾶλλον αὐτὸν ἐδίδαξεν , ὃ δὴ καὶ αὐτὸς ὡμολόγησε Πύρρος δι´ ἑαυτοῦ , οὐκ ἀνύπαρκτα , οὐκ ἀνούσια , ἀλλ´ οὐσίαν ὕπαρξιν ἑκάτερον ἔχοντα τὴν κατάλληλον ἑαυτῷ , φημὶ δὴ τὴν θείαν τε καὶ τὴν ἀνθρωπείαν , ἐν αἷς καὶ φυσικῶς θεωρεῖσθαι πεφύκασι . Ταῦτα δὴ τὰ διττὰ φυσικὰ θελήματα μετὰ τὸ δέξασθαι συγχεῖν αὖθις ὁ Πύρρος βουλόμενος . καὶ συνάγειν εἰς ἓν θέλημα διὰ τῆς καινῆς πρὸς ἄλληλα συναλοιφῆς καὶ συνθέσεως , οὐ καθ´ αὐτὰ , πῶς γάρ ; ἀλλ´ ἐν ταῖς φύσεσι τοῦ Χριστοῦ καὶ μετὰ τὴν σύνθεσιν , ἢν κακῶς ἐκεῖνος ετο θεωρούμενα , τοιάδε λέγων ἐπάγει · Δυνατὸν δὲ , ὥσπερ ἐκ τῶν δύω φύσεων ἕν τι σύνθετον λέγοιεν , οὕτω καὶ ἐκ τῶν δύο φυσικῶν θελημάτων ἕν τι σύνθετον λέγειν , ἵνα καὶ οἱ λέγοντες θελήματα διὰ τὴν φυσικὴν τῶν ἐν Χριστῷ φύσεων διαφορὰν καὶ οἱ ἓν λέγοντες διὰ τὴν ἄκραν ἕνωσιν μηκέτι ψιλῶν λέξεων ἔνεκεν πρὸς ἀλλήλους διαοέρωνται Πρὸς δὴ ταῦθ´ οὕτω κακῶς εἰρημένα τῷ Πύῤῥῳ , τὰ καὶ τῷ συνοδικῷ τόμῳ ληφθέντα νῦν ἐκεῖθεν ὁ θεῖος Μάξιμος εὐστόχως ἐπάγων , ἐκεῖνά φησιν · ὁρᾷς ὅτι ἐκ τούτου πλανᾶσθε , ἐκ τοῦ πάντη ἀγνοῆσαι , ὅτι αἱ συνθέσεις των ἐν ὑποστάσει ὄντων , καὶ οὐ τῶν ἐν ἑτέρῳ θεωρουμένων εἰσίν ; Ἐκ δὲ τούτων ὁ θεῖος Μάξιμος , ὥσπερ τῷ Πύῤῥῳ φημὶ τότε , οὖτω καὶ τοῖς περὶ Γρηγορᾷννῦν ἐναργέστατα δέδειχεν , ὅτι
Lemmas: τε καί ἐγώ , ἀλλά Γρηγοράς αὐτός εἰμί ἀκρβῶς ὁ μετέ Εὐνόμιος πᾶς ὄνομα ἔννοια ὁ ὁ Θεός οὐσία συμφύρω καί ἐγκεντρίζω , ὡσανεί μέρος ἢ μέρος ὁ οὐσία εἰναι οὗτος τίθημι , καί διφυής ὁ θεός ποιέω , διά ὁ μή πρόσειμι οὗτος ὁ ὁ Θεός λέγω μᾶλλον οὐσία , κατά οὗτος ὁ θεολόγος . ἐπανιτέον δδʹ εἄν εἰμί πρός Μάξιμος ἐγώ αὖθις ὁ μέγας , καί θεωρητέον , πῶς ὁ προλέγω αὐτός θεολογία , καί δή καί ὁ ὁ μετέ αὐτός , μᾶλλον δέ ὁ πρό αὐτός θεολόγος , ὁ Γρηγοράς ἐκλαμβάνω . ὁ γάρ συνοδικός τόμος , καθά δή καί προφαίνω , ὁ σοφός εἰσάγω Μάξιμος , οὑτωσί πως πρός ὁ μονοθελήτης λέγω Πρύος · ὁράω ὅτι ἐκ οὗτος πλανάω , ἐκ ὁ πάντῃ ἀγνοέω ὅτι ὁ σύνθεσις ὁ ἐν ὑπόστασις εἰμί οὖον ὁ ἐν ἔς θεωρέω εἰμί ; καί οὗτος κοινός φρόνημα καί ὁ ἔξω φιλόσοφος , καί ὁ ὁ ἐκκλησία θεόσοφος μυσταγωγός . εἰμί δέ ὁ θέλημα σύνθεσις λέγω , καί ὁ ἄλλος φυσικός ὁ σύνθεσις λέγω ἐκβιάζω . οὗτος τοίνυν εἶπον ὁ ὕω Μάξιμος , ἀκούω πῶς ὁ φιλόσοφος ἐπανίστημι ὁ διδάσκαλος , καί τίσις κατ´ αὐτός χράω λόγος · κατ´ αὐτός γάρ ἐκεῖνος καί ὁ ἐκεῖνος θεολογία ὁ γραφή πᾶς καί ὁ συκοφαντία , εἰμί καθαπερεί τις προΚσχήματι καί προσωπεῖον καί αὖθις χράω συνήθης ὁ σύνοδος τε καί ὁ οὗτος ἱερός τόμος , ὅς εὐσεβής λανθάνω οἴομαι . Μάξιμος τοίνυν ὁ θεῖος , φημί Γρηγοράς , ὅς πρῶτος ὁ δυσσεβής εἰσάγω συκοφαντέω , ὁ Πύρρος διαλέγω , καί σφαλερός ἐκεῖνος ὁ ὁ σύνθεσις ἐκλαμβάνω λόγος αὐτός διορθόω , δείκνυμι μή εἰμί σύνθεσις οὐδέποτε οὐδείς συμβεβηκός ὑπόκειμαι ἄνευ οὐσία . καί μάλα εἰκότως · πῶς γάρ εἄν συνίστημι γλυκύτης μέλι ἄνευ , ἢ ὁ οί̔ας οὐ ὑπόκειμαι οὐσία ; ἢ πῶς εἄν συντίθημι λευκότης μελανία , καί θερμότης ψῦχος , μή εἰμί μηδείς καθ´ αὐτός ; ὅμοιος γάρ εἄν εἰμί , ὥσπερ ἄν εἰμί τις μηδείς μηδείς συντίθημι ἀξιόω · ὁ γάρ ἀποτελέω εἰμί εἄν πάντως οὐδείς . κατά δή ὁ τοιοῦτος τρόπος , καί Πύρρος ὁ λόγος βούλομαι συντίθημι θέλημα δύο ἀνούσιος Χωρὶς ὁ οἱασοῦν ὑπόκειμαι οὐαίας καθ´ αὐτός , ἐπισκώπτω ὁ θεῖος φημί Μάξιμος , ὅτι ὁ σύνθεσις οὖον ὁ ἐν ἕτερος θεωρέω , δηλαδή ὁ συμβεβηκός , ἀλλά τῷ ενυπόστατος καί ἐνουσία πρᾶγμα εἰμί . εἰμί γάρ ὁ θέλημα σύνθεσις εἶπον , φημί , ὁ ἀνυπόστατος εἰμί καθ´ αὐτός , καί ὁ ἄλλος ὅσος κατά φύσις ὁ ἄνθρωπος ἕπω , σύνθεσις λέγω ἐκβιάζω · οἷος ἐπιστήμη , φρόνησις , δικαιοσύνη , καί ὁ ἀντίκειμαι αὐτός ποιότης · ἔτι τε θυμός καί ἐπιθυμία , χαρά καί λύπη , καί ὁ ὁμοίως ἔχω εἰς κακία καί ἀρετή ἀπασάω ποιότης ὑπόκειμαι οὐσία χωρίς . οὗτος δδʹ ἀδύνατος πάντως . ἀλλά ψεῦδος καί οὗτος , καί ἄνοια καί σύγχυσις ἄντικρυς , εἰμί καλός Γρηγορά . καί καινός οὐδείς εἰμί καί Μάξιμος σύ ὁ θέω καί σύν αὐτός πᾶς ὁμοῦ ὁ λοιπός ἱερός διδάσκαλος καί συκοφάντης καί ὑβρίζω , καί Πύρρος ὁ ὅμοιος ὡσαύτως ἀξιόω , καίτοι γε καί ὁ θεῖος αὐλή ἔχω καθίστημι , καί ὁ ἱερός λόγος . μᾶλλος δδʹ οὐδός ἐκεῖνος ἐν ὁ αἵρεσις Μένων κακῶς εἶπον , ἀλλά διδάσκω τότε πρός ὁ θεῖον Μάξιμος , καί ὁ ὁ αἵρεσις ἰός καλῶς ἐξεμέω , εἰμί καί μετά μικρός αὖθις κακῶς πρός ὁ ἴδιος ὑποστρέφω ἔμετος . καί πρῶτος ἐκεῖνος ὁ ἄλλος καταψεύδομαι προφανῶς ὁ εἴρω διάλογος . οὖον γάρ δύο τις ἀνύπαρκτος · , ὡς φημί , θέλημα καί μή ἐν ὑπόκειμαι τῆ οὐσία θεωρέω πρεσβεύω σύνθεσις ὁ διάλογος εἰσγίγνομαι ὁ Πύρρος · οὗτος γάρ εἰμί καί ὁ σκοπός ἀγνοέω , καί ὁ λόγος καθάπαξ ἐκεῖνος ὁ δ ἄλεξις · ἀλ ὁ μέν σκοπός εἰμί ἐκεῖ ὁ λόγος ὁ θεῖον Μάξιμος πείθω ὁ προσδιαλέγομαι Πύρρος δισσός θέλημα καί δισσός ἐνέργεια φέρω ὁ . Χριστός δοξάζω κατάλληλος ὁ διττός αὐτός φύσις , ὁ τε θεῖος φημί καί ὁ ἀνθρώπειος , ὅς ἐκεῖνος ἕτερος παντελῶς ἀπαγορεύω , ὁ ἀνθρώπινος δηλαδή . Ζεύς πολύς δέ καί αναντίρρητος ἀπόδειξις κπροκεχωρηκοος ὁ περί θέλημα λόγος ὁ διδάσκαλος κατατίθημι Πύρρος καί δύο θέλημα ὁ ὁριστός κτάομαι κατάλληλος ὁ διττός αὐτός φύσις , καί φυσικός , καί οὐ ὑπεναντίος οὗτος φύω ἀλλήλων , κατά ὁ ὁ μονοθελήτης ἐκεῖνος δηλαδή δόξα . φημί καί γάρ ὁ Πύρρος ἐκεῖ λέξις αὐτός οὐτάω · ἐπεί χρή ὁ ἐκ ὁ ἐξέτασις ἀναφαίνω ἀληθής εὐγνωμόνως ἀποδέχομαι , μετά πολύς εὐκρίνεια δείκνυμι ὁ λόγος φυσικός εἰμί ὁ ἐπί χοιστος θέλα ῥάξ ὀνή ἀοιλθ Κσίων δύο τις , καί ἀνύπαρκτος συμβαίνω να αὐτός σύνθεσις κατά Γρηγορᾶς δοξάζω ὁ Πύρρος εἰμί , οὐδέ κατ´ αὐτός ἐπισκώπτω αὐτός ὁ θεῖος Μάξιμος διορθόω · ἀλλά ὁ δύο θέλημα ὁ Χριστός ἔχω , καί φυσικός ταῦ ἔχω μᾶλλον αὐτός διδάσκω , ὅς δή καί αὐτός ὁμολογέω Πύρρος δις ἑαυτοῦ , οὐ ἀνύπαρκτος , οὐ ἀνούσιος , ἀλ οὐσία ὕπαρξις ἑκάτερος ἔχω ὁ κατάλληλος ἑαυτοῦ , φημί δή ὁ θεῖος τε καί ὁ ἀνθρώπειος , ἐν ὅς καί φυσικός θεωρέω φύω . οὗτος δή ὁ δισσός φυσικός θέλημα μετά ὁ δέχομαι συγχέω αὖθις ὁ Πύρρος βούλομαι . καί συνάγω εἰς εἷς θέλημα διά ὁ καινός πρός ἀλλήλων συναλιφή καί σύνθεσις , οὖον καθ´ αὐτός , πῶς γάρ ; ἀλ ἐν ὁ φύσις ὁ Χριστός καί μετά ὁ σύνθεσις , εἄν κακῶς ἐκεῖνος ἀρτύω θεωρέω , τοιόσδε λέγω ἐπάγω · Δυνατός δέ , ὥσπερ ἐκ ὁ δύο φύσις εἷς τίς συντίθημι λέγω , οὗτος καί ἐκ ὁ δύο φυσικός θέλημα εἷς τίς συντίθημι λέγω , ἵνα καί ὁ λέγω θέλημα διά ὁ φυσικός ὁ ἐν Χριστός φύσις διαφορά καί ὁ εἷς λέγω διά ὁ ἄκρος ἕνωσις μηκέτι ψιλός λέξις ἐνέλκω πρός ἀλλήλων διαφορέω πρός δή ταῦθ´ οὗτος κακῶς εἴρω ὁ Πύρρος , ὁ καί ὁ συνοδικός τόμος λαμβάνω νῦν ἐκεῖθεν ὁ θεῖος Μάξιμος εὔστοχος ἐπάγω , ἐκεῖνος φημί · ὁράω ὅτι ἐκ οὗτος πλανάω , ἐκ ὁ πάντῃ ἀγνοέω , ὅτι ὁ σύνθεσις ὁ ἐν ὑπόστασις εἰμί , καί οὖον ὁ ἐν ἕτερος θεωρέω εἰμί ; ἐκ δέ οὗτος ὁ θεῖος Μάξιμος , ὥσπερ ὁ Πύρρος φημί τότε , οὗτος καί ὁ περί Γρηγορᾷννῦν ἐναργής δείκνυμι , ὅτι