cogPG.PG151 575
Τριάδα συκοφαντῶν λέγειν ἐκεῖνον · ου τὴν θαυμαστὴν προτιθεὶς θεολογίαν ὁ ἡμέτερος λόγος , αὐτόθεν ἐξελέγχει τὸν Γρηγορᾶν καὶ ψεύστην καὶ συκοφάντην τῶν ἀγίων , καὶ δὴ καὶ τὰ Μασαλιανῶν καθαρῶς κἀν τούτοις φρονοῦντα · πρὸς δέ γε τοῖς εἰρημένοις καὶ Λατίνοις ἀκριβῶς περί τε προόδου καὶ χάριτος καὶ φυσικῆς ἐνεργείας καὶ ἐλλάμψεως καὶ Θεοῦ μετοχῆς συνηγοροῦντα , μᾶλλον δὲ καὶ Λατῖνον αὐτὸν ἄντικρυς τὰ τοιαῦτα πεφηνότα , μηδηστινοσοῦν προσούσης διαφορᾶς . Τοῦ ἑβδόμου πρὸς τὸν τέταρτον καὶ αὖθις τοῦ φιλοσόφου λέγοντος λόγον περὶ φυσικῆς καὶ οὐσιώδους ἐνεργείας Θεοῦ ὃτι ἄκτιστος , ἀναδείκνυται μὴ μόνον κτίσμα ταύτην αὐτὸς λέγων , ὡς ἔθος αὐτῷ , ἀλλὰ καὶ μὴ ὸν , ὅταν μὴ πρὸς τὴν οὐσίαν αὐτὴν , φησὶν , ἀναφέρηται τοὔνομα . Ταύτην καὶ γάρ φησιν εἰδέναι μόνην Θεοῦ ἐνέργειαν · τὰ δὲ παρ´ αὐτὴν πάνθ´ ὁμοῦ κτίσματα · θέλησιν δὲ φυσικὴν κοινὴν τῆς ἁγίας Τριάδος μηδαμῶς πεφυκέναι , ἀλλὰ τὴν οὐσίαν αὐτὴν εἶναι θέλησιν , καὶ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ μόνα . Δείκνυται δ´ ἐν τούτῳ τῷ λόγῳ Γρηγορᾶς πρὸς τοῖς εἰρημένοις οὐ μόνον τὴν τοῦ Θεοῦ ἐνέργειαν , ἀλλὰ καὶ τὴν οὐσίαν σὺν αὐτῇ περιγραπτὴν καὶ ὡρισμένην φανερῶς λέγων . Τοῦ δὲ ὀγὸόου τῶν λόγων τῷ τετάρτῳ καὶ αὖθις τοῦ Γρηγορᾶ καὶ δὴ καὶ τῷ πέμπτῳ περὶ θείας ἐνεργείας προσδιαλεγομένου καὶ ἔτι , ὅτι ἄκτιστος , καὶ ὅτι οὐ σύνθετον διὰ ταύτην τὸ Θεῖον κατ´ αὐτὸν τὸ κατὰ φύσιν ἁπλοῦν , ἀποδείκνυται Γρηγορᾶς οὐ μόνον σύνθετον καὶ κτιστὸν διὰ τῆς ἐνεργείας κατασκευάζων τὸν Θεὸν , ἀλλὰ καὶ τοὺς ἱεροὺς θεολόγους , Κύριλλόν τε καὶ Ἰωάννην τὸν Δαμασκηνὸν συκοφαντῶν καὶ αὖθις , οὐ κατὰ διάνοιάν φημι μόνον , ἀλλὰ σχεδὸν καὶ κατ´ αὐτὰ τὰ ῥητά · οὐ τούτους δὲ μνους , ἀλλὰ καὶ τὴν ἕκτην οἰκουμενικὴν ἀγίαν σύνοδον ὄλην , Μάξιμόν τε τὸν τῆς θεολογίας καὶ ὁμολογίας στῦλον , καὶ Βασίλειον καὶ Ἀθανάσιον ὁμοῦ τοὺς μεγάλους . Ἐν οἷς οὐ τὰ Μονοφυσιτῶν τε καὶ Μονοθελητῶν σπουδάζων μόνον καὶ αὖθις ἐλέγχεται , ἀλλὰ καὶ Εὐνόμιος ἄλλος αὐτὸς ἁναδείκνυται · οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ Ἄρειος ἅμα καὶ Μακεδόνιος , μᾶλλον δὲ καὶ πολλῷ χείρων καὶ ἀτοπωτερος ἐκείνον·ἕσον ἐκεῖνοι μὲν κατ´ οὐσίαν τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρὸς διαιροῦντες , ὃ δὴ καὶ φθάσαντες ἔφημεν , εἰς κτίσμα καταφέροντες ὅσον τὸ κατ´ αὐτοὺς τὸν Θεὸν ἦσαν , Γρηγορᾶς δ´ οὑτοσὶ καὶ εἰς τὸ μὴ θν τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ κατασπᾷν ἐπιχειρεῖ διὰ τῶν φυσικῶς προσόντων αὐτῇ . Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὰς Πλατωνικὰς ἰδέας καὶ μάλα πρεσβεύων ἐλέγχεται , ἰδιοῦποστάτους τὰς ἀνυποστάτους ἐαυτοῦ δοξάζων ἐνεργείας , καὶ καθάπερ σκιάς τινας , ὡς αὐτός φησι , τῇ οὐσίᾳ παρεπομένας . Ὁ δὲ λόγος ἡμῖν οὑτοσὶ δείκνυσι διὰ τῆς ἱερᾶς τῶν ἀγίων θεολογίας , καὶ πότε , καὶ κατὰ τίνας τοὺς λόγους νοηθείη ἂν ἐπὶ Θεοῦ σύνθεσις . Οὓς ἡ μὲν Ἑκκλησία τοῦ Θεοῦ ἀποσείεται , τοῖς ἱεροῖς ἑπομένη διδασκάλοις · ὅ γε μὴν Γρηγορᾶς ἀπειθῶν τούτοις , ἐξ ἀνάγκης ἐκείνοις ἀλίσκεται , σύνθετον ποιῶν τὸν Θεόν . καὶ αὖθις , ἀλλὰ δὴ καὶ τὸν ἕκτον ἐνίσταται τοῦ Γοιγορᾶ λόγον περί τε θεότητος καὶ Θεοῦ καὶ θείας ἐνεργείας αὖθις καὶ θεώσεως , δεικνύντες ὅτι τε ἄκτιστος , καὶ ὅτι ἄσχετος καὶ ἀμίμητος τῇ ἀνθρωπείᾳ φύσει , εἰ καὶ Πνεύματι ἁγίῳ , ἐν σχέσει καὶ μιμήσει γίνεται , καὶ πῶς καὶ κατὰ τίνας τοὺς λόγους καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ τὸ Πυεῦμα τὸ ἅγιον κλὶ ἐνέργειαι τοῦ Πατρὸς λέγονται παρὰ τῶν θευλόγων , καὶ αὖθις οὐκ ἐνέργειαι οἱ αὐτοί · καὶ δτι καὶ αἱ τρεῖς θεαρχικαὶ ὑποστάσεις καὶ κοινῇ καὶ ἱθίᾳ καὶ σοφία καὶ δύναμις ὡσαύτως λέγονται , διὰ τὸ φυσικῶς καὶ μὴ μεθεκτῶς ἔχειν ταῦτα , καὶ τὴν φυσικὴν αὖθις δύναμιν καὶ ἐνέργειαν κοινῶς καὶ ἡνωμένως ἔχουσιν ὡς ὁμοούσιοι καὶ ὁμόθεοι . Ἀποδεικνύουσι δ´ αὖθις τὸν φιλόσοφον καὶ τὸν μέγαν συκοφαντοῦντα Βασίλειον ὥσπερ δὴ κἀν τοῖς φθάσασι , καὶ τοὺς ἄλλους θεολόγους · Πατέρας . Φησὶ καὶ γὰρ , ὡς οὐ περὶ φυσικῆς ἐνεργείας Θεοῦ φησιν ὁ διὸάσκαλος πρὸς Εὐστάθιον γράφων , ἀλλὰ περὶ ἀποτελεσμάτων μόνον ἤτοι κτισμάτων . Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὁμόφρονα δεικνύουσι καὶ αὖθις αὐτὸν ὄντα Σαθελλίῳ τε ἅμα καὶ Ἀρείῳ καὶ Μακεδσνίῳ , μὴ δευτέραν καὶ κατωτέρω τὴν θείαν ἐνέργειαν οἰόμενον σύν γε τοῖς θεολόγοις Πατράσι τῆς πηγαζούσης αὐτὴν θείας οὐσεως , ὡς κατ´ αἰτίαν ὑπερκειμένης καὶ μείζονος , ἀλλὰ θεότητας καὶ θεοὺς διαφόρους ἀλλήλων ἐντεῦθεν συνάγοντα , ὃ δὴ τοῖς προῤῥηθεῖπι παλατοῖς αἱρεσιάρχαις ἐκείνοις ἐδόκει , διὰ τὸ τῶν θείων ὑποστάσιων δηλονότι διάφορον παρὰ τῆς Ἐκκλησίας Χριστοῦ καλῶς πρεσβευόμενον . Ὁ ἑνδέκατος τὰ περὶ τῆς Χριστοῦ δΔιξοωών ἐ Θαβωρίῳ θείας μεταμορφώσεως καὶ τοῦ κατ´ αὐτὴν τῆς θεότητος φωτὸς , περί τε θεώσεως ὁπερφυσῦς αὖθις , καὶ ματοχῆς τῆς θεοποιοῦ καὶ φυσικῆς του Πνεύματος χάριτος , δείκνυσι τὸν Γρηγορᾶν ἢ μεδὲ γενέσθαι τὴν μεταμόρφωσιν ὅλως Χριστοῦ λέγοντα , ἢ τραπῆναι καὶ μεταβληθῆναι τὴν ἀνθρωκείαν μορφὴν , ἢ τὸ εἶθος τοῦ Χριστοῦ σύν γε τοῖς Εἰκονομάχοις , καὶ προσέτι τὸν Θεὸν καὶ ῥητὸν καὶ ὀρατὸν , οὐκ ἐκ τῶν περὶ αὐτὸν κατὰ τὴν ἱερὰν μυσταγωγίαν , ἀλλὰ κατ´ αὐτὴν τὴν οὐσίαν δοξάζοντα μιτ´ Εὐσεβίου καὶ τῶν Ἀρειανῶν , καὶ κτιστὸν καὶ ὁρστὸν εἰσάγοντα σὺν ἐκείνοις Θεὸν , ὃν δήπου καὶ κατ´ οὐσίαν ἰδεῖν ἐκδέχονται καὶ προσκυνῆσαι , φησίν ὁ Γραπτὸς θεῖος Θεόδωρος , ὑπ´ αὐτοῦ τοῖ Γρηγορᾷ προβληθεὶς καθ´ ἡμῶν δῆθεν καὶ τοῦ τῆς ἀληθείας λόγου . διέξεισι δ´ ὁ λόγος ἐν τούτοις καὶ περὶ του ἀπροσίτου φωτὸς τῆς θεότητος , καὶ μετοχῆς ἱερᾶς αὐτοῦ καὶ θεοφανείας καὶ ἐλλάμψεως θείας τῆς διὸμένης τοῖς ἀγίοις ἐν Πνεύματι , νῦν μὲν ἐκ μέρους ώς ἐν ἀῤῥαβῶνος μέρει , κατά τε τὸν θεῖον Παῦλόν · φημι καὶ τοὺς μετ´ ἐκεῖνον θεολόγους καὶ διδασκάλους , ἐν δὲ τῷ μέλλοντι αἰῶνι δαώιλεστέρας τε καὶ τελεωτέρας . Αάμψουσι γὰρ οἱ δίκαιοι ὡς ὁ ἡλος , Χριστός φησιν ὁ τῆς δικαιοσύνης ἥλιος , ἐν τῇ ἔα σιλείᾳ τοῦ Πατρὸς αὐτῶν , καὶ ἰσάτνελοι ἔσονται καὶ υἱοὶ Θεοῦ , τῆς ἀναστάσεως υἱοὶ ὄντει Ὅ γε μὴν δωδέκατος οὑτοσὶ καὶ τελευταῖος τύν
Lemmas: Τριάς συκοφάντης λέγω ἐκεῖνος · ου ὁ θαυμαστός προτίθημι θεολογία ὁ ἡμέτερος λόγος , αὐτόθεν ἐξελέγχω ὁ Γρηγορᾶς καί ψεύστης καί συκοφάντης ὁ Ἀγίων , καί δή καί ὁ Μασαλιανός καθαρός ἐν οὗτος φρονέω · πρός δέ γε ὁ εἴρω καί Λατῖνος ἀκριβῶς περί τε πρόοδος καί χάρις καί φυσικός ἐνέργεια καί ἔλλαμψις καί Θεός μετοχή συνηγορέω , μᾶλλον δέ καί Λατῖνος αὐτός ἄντικρυς ὁ τοιοῦτος φαίνω , μηδηστινοσεω πρόσειμι διαφορά . ὁ ἕβδομος πρός ὁ τέταρτος καί αὖθις ὁ φιλόσοφος λέγω λόγος περί φυσικός καί οὐσιώδης ἐνέργεια Θεός ὅτι ἄκτιστος , ἀναδείκνυμι μή μόνος κτίσμα οὗτος αὐτός λέγω , ὡς ἔθος αὐτός , ἀλλά καί μή εἰμί , ὅταν μή πρός ὁ οὐσία αὐτός , φημί , ἀναφέρω ὄνομα . οὗτος καί γάρ φημί οἶδα μόνος Θεός ἐνέργεια · ὁ δέ παρ´ αὐτός πάνθος ὁμοῦ κτίσμα · θέλησις δέ φυσικός κοινός ὁ ἅγιος Τριάς μηδαμῶς φύω , ἀλλά ὁ οὐσία αὐτός εἰμί θέλησις , καί ὁ υἱός ὁ Θεός μόνος . δείκνυμι δδʹ ἐν οὗτος ὁ λόγος Γρηγοράς πρός ὁ εἴρω οὖον μόνος ὁ ὁ Θεός ἐνέργεια , ἀλλά καί ὁ οὐσία σύν αὐτός περιγραπτός καί ὁρίζω φανερῶς λέγω . ὁ δέ ογοος ὁ λόγος ὁ τέταρτος καί αὖθις ὁ Γρηγορά καί δή καί ὁ πέμπτος περί θεῖος ἐνέργεια προσδιαλέγομαι καί ἔτι , ὅτι ἄκτιστος , καί ὅτι οὖον συντίθημι διά οὗτος ὁ θεῖον κατ´ αὐτός ὁ κατά φύσις ἁπλόος , ἀποδείκνυμι Γρηγοράς οὖον μόνος συντίθημι καί κτιστός διά ὁ ἐνέργεια κατασκευάζω ὁ θεός , ἀλλά καί ὁ ἱερός θεολόγος , Κύριλλος τε καί Ἰωάννης ὁ δαμασκηνόν συκοφάντης καί αὖθις , οὖον κατά διάνοια φημί μόνος , ἀλλά σχεδόν καί κατ´ αὐτός ὁ ῥητός · οὖον οὗτος δέ μνόος , ἀλλά καί ὁ ἕκτος οἰκουμενικός ἅγιος σύνοδος ὄλη , Μάξιμος τε ὁ ὁ θεολογία καί ὁμολογία στῦλος , καί Βασίλειος καί Ἀθανάσιος ὁμοῦ ὁ μέγας . ἐν ὅς οὖον ὁ μονοφυσίτης τε καί μονοθελήτης σπουδάζω μόνος καί αὖθις ἐλέγχω , ἀλλά καί Εὐνόμιος ἄλλος αὐτός ἀναδείκνυμι · οὖον μήv ἀλλά καί Ἄρειος ἅμα καί Μακεδόνιος , μᾶλλον δέ καί πολύς χείρων καί ἄτοπος ἐκεῖνος ἐκεῖνος μέν κατ´ οὐσία ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα ὁ πατήρ διαιρέω , ὅς δή καί φθάνω φημί , εἰς κτίσμα καταφέρω ὅσος ὁ κατ´ αὐτός ὁ θεός εἰμί , Γρηγοράς δδʹ οὗτος καί εἰς ὁ μή ΘΝ ὁ οὐσία ὁ Θεός κατασπάω ἐπιχειρέω διά ὁ φυσικός πρόσειμι αὐτός . οὖον μήv ἀλλά καί ὁ πλατωνικός ἰδέα καί μάλα πρεσβεύω ἐλέγχω , ιδιουποστατος ὁ ἀνυπόστατος ἑαυτοῦ δοξάζω ἐνέργεια , καί καθάπερ σκιά τις , ὡς αὐτός φημί , ὁ οὐσία παρέπομαι . ὁ δέ λόγος ἐγώ οὗτος δείκνυμι διά ὁ ἱερός ὁ Ἀγίων θεολογία , καί πότε , καί κατά τίς ὁ λόγος νοέω εἄν ἐπί Θεός σύνθεσις . ὅς ὁ μέν ἐκκλησία ὁ Θεός ἀποσείω , ὁ ἱερός ἕπω διδάσκαλος · ὅς γε μήv Γρηγοράς ἀπειθέω οὗτος , ἐκ ἀνάγκη ἐκεῖνος ἁλίσκομαι , συντίθημι ποιέω ὁ Θεός . καί αὖθις , ἀλλά δή καί ὁ ἕκτος ἐνίστημι ὁ Γοιγορᾶ λόγος περί τε θεότης καί Θεός καί θεῖος ἐνέργεια αὖθις καί θέωσις , δείκνυμι ὅτι τε ἄκτιστος , καί ὅτι ἄσχετος καί Ἀμίμητος ὁ ἀνθρώπειος φύσις , εἰμί καί πνεῦμα ἅγιος , ἐν σχέσις καί μιμέομαι γίγνομαι , καί πῶς καί κατά τίς ὁ λόγος καί ὁ υἱός ὁ Θεός καί ὁ Πυεῦμα ὁ ἅγιος κλὶ ἐνέργεια ὁ πατήρ λέγω παρά ὁ θευλόγος , καί αὖθις οὐ ἐνέργεια ὁ αὐτός · καί δ καί ὁ τρεῖς θεαρχικός ὑπόστασις καί κοινός καί ἱθίᾳ καί σοφία καί δύναμις ὡσαύτως λέγω , διά ὁ φυσικός καί μή μεθεκτός ἔχω οὗτος , καί ὁ φυσικός αὖθις δύναμις καί ἐνέργεια κοινῶς καί ἡνωμένως ἔχω ὡς ὁμοούσιος καί ὁμοθέω . ἀποδείκνυμι δδʹ αὖθις ὁ φιλόσοφος καί ὁ μέγας συκοφαντέω Βασίλειος ὥσπερ δή ἐν ὁ φθάνω , καί ὁ ἄλλος θεολόγος · Πατέρας . φημί καί γάρ , ὡς οὖον περί φυσικός ἐνέργεια Θεός φημί ὁ διὸάσκαλος πρός Εὐστάθιος γράφω , ἀλλά περί ἀποτέλεσμα μόνος ἤτοι κτίσμα . οὖον μήv ἀλλά καί ὁμόφρων δείκνυμι καί αὖθις αὐτός εἰμί Σαθελλίῳ τε ἅμα καί Ἄρειος καί Μακεδσνίῳ , μή δύο καί κατωτέρω ὁ θεῖος ἐνέργεια οἴομαι σῦς γε ὁ θεολόγος πατήρ ὁ πήγνυμι αὐτός θεῖος οὐσεως , ὡς κατ´ αἴτιος ὑπέρκειμαι καί μείζων , ἀλλά θεότης καί θεός διάφορος ἀλλήλων ἐντεῦθεν συνάγω , ὅς δή ὁ προλέγω παλατός αἱρεσιάρχης ἐκεῖνος δοκέω , διά ὁ ὁ θεῖον ὑπόστασις δηλονότι διάφορος παρά ὁ ἐκκλησία Χριστός καλῶς πρεσβεύω . ὁ ἑνδέκατος ὁ περί ὁ Χριστός δδιξοωον εἰ Θαβωρίῳ θεῖος μεταμόρφωσις καί ὁ κατ´ αὐτός ὁ θεότης φάος , περί τε θέωσις ὁπερφυσῦς αὖθις , καί ματοχεω ὁ θεοποιέω καί φυσικός ὁ πνεῦμα χάρις , δείκνυμι ὁ Γρηγορᾶς ἢ μέδω γίγνομαι ὁ μεταμόρφωσις ὅλως Χριστός λέγω , ἢ τρέπω καί μεταβάλλω ὁ ἀνθρωκείαν μορφή , ἢ ὁ δέλλις ὁ Χριστός σῦς γε ὁ εἰκονομαχέω , καί προσέτι ὁ θεός καί ῥητός καί ὁράω , οὐ ἐκ ὁ περί αὐτός κατά ὁ ἱερά μυσταγωγία , ἀλλά κατ´ αὐτός ὁ οὐσία δοξάζω μι Εὐσέβιος καί ὁ Ἀρειανός , καί κτιστός καί ὅρ εἰσάγω σύν ἐκεῖνος θεός , ὅς δήπου καί κατ´ οὐσία ὁράω ἐκδέχομαι καί προσκυνέω , φημί ὁ γραπτός θεῖος Θεόδωρος , ὑπό αὐτός τοῖ Γρηγορά προβάλλω καθ´ ἐγώ δῆθεν καί ὁ ὁ ἀλήθεια λόγος . διέξειμι δδʹ ὁ λόγος ἐν οὗτος καί περί ὁ ἀπρόσιτος φάος ὁ θεότης , καί μετοχή ἱερός αὐτός καί θεοφάνεια καί ἔλλαμψις θεῖος ὁ Διομένης ὁ ἀγάω ἐν πνεῦμα , νῦν μέν ἐκ μέρος οὖς ἐν ἀρραβών μέρος , κατά τε ὁ θέω Παῦλος · φημί καί ὁ μετέ ἐκεῖνος θεολόγος καί διδάσκαλος , ἐν δέ ὁ μέλλω αἰών δαώιλεστέρας τε καί τέλειος . ααμψους γάρ ὁ Δίκαιος ὡς ὁ ἧλος , Χριστός φημί ὁ ὁ δικαιοσύνη ἥλιος , ἐν ὁ ἐάω Σίλεια ὁ πατήρ αὐτός , καί ἰσάτνελοι εἰμί καί υἱός Θεός , ὁ ἀνάστασις υἱός ὄντει ὅς γε μήv δωδέκατος οὗτος καί τελευταῖος τύν