cogPG.PG151 565
καὶ ὅσοι τῆς διὰ σαρκὸς περὶ ἡμᾶς οἰκονομίας τοῦ ἐνυποστάτου Θεοῦ Λόγου ἐνὸς τῆς μακαρίας σαύτης Τριάδος , καὶ δὴ καὶ πολιτείας θεοπρεποῦς καὶ ἱερῶν ἔργων , ἐπειδὴ πίστις νεκρά τις καὶ ἀκίνητός ἐστι , κατά γε τὸ εἰρημένον , ἔργων ὑστεροῦσα τῶν καταλλήλων , ἐπειδὴ τούτων ἑκατέρων ἄκροι τεχνῖται καὶ μύσται καὶ μυσταγωγοὶ τοῖς ἀπὸ Χριστοῦ καλουμένοις ἡμῖν ἱερωσύνη τέ φημι καὶ μοναδικὴ καθεστήκασι πολιτεία ἀγγελικαῖς καὶ ἀύλοις τάξεσιν ἑκατέρα μετὰ τῆς ὕλης ὑπὲρ φύσιν ἁμιλλωμένη , καθαίρουσαί τε καὶ φωτίζουσαι καὶ ξυνιστᾶσαι τὸ πλάσμα τῷ πλάσαντι , καὶ τῇ εἰκόνι γε καλῶς ἀποδιδοῦσαι τὸ κατ´ εἰκόνα . τοὺς ἐν ἑκατέροις κορυφαίους ἀπολαβὼν Γρηγορᾶς οὐτοσίν , ἱεράρχας τέ φημι καὶ ποιμένας λαῶν , καὶ δὴ καὶ τοὺς τῆς νοερᾶς ἡσυχίας καὶ προσευχῆς σπουδαστὰς , καὶ Θεοῦ θεωρίαν καὶ ἕνωσιν , ἀγάπῃ τελείᾳ καὶ νήψει διὰ βίου γε παντὸς ἀμελητὶ πραγματευομένους , τούτοις τοιγαροῦν Γρηγορᾶς ἔργον ἑαυτοῦ καὶ τῶν οἰκείων λόγων πεποιημένος ψεύδει καὶ συκοφαντίᾳ καὶ τῇ κατὰ Χριστοῦ περιφανεῖ μανίᾳ , πῶς ἂν εἴποις ἐστομωμένων καὶ τεθηγμένων , οὔτω σαφῶς τε καὶ συντόμως εἴς τε τὸ Χριστοῦ Εὐαγγέλιον καὶ τὴν πίστιν καὶ πᾶσαν ὁμοῦ τὴν Ἐκκλησίαν διαῤῥήδην τὰ πάντων αἴσχιστά τε καὶ ἀτοπώτατα καθυβρίζει , διὰ μὲν τῶν προὐχόντων ἱερέων καὶ διδασκάλων , καὶ τῆς ἱερᾶς ἐπιστήμης αὐτῶν καὶ θεολογίας , εἰς τὴν εὐσέβειαν ἐξυβρίσας ἀτόπως , διὰ δ´ αὖ τῶν θεοφόριων τε καὶ θεοειδῶν ἐκείνων , ὅσοι δηλαδὲ νήψει καὶ προσευχῇ , καὶ τῇ τοῦ Θεοῦ προσέχουσι θεωρίᾳ , τὴν ἀποστολικὴν καὶ πατρικὴν καὶ θεοπρεπῆ πολιτείαν κατὰ ταυτὰ μυκτηρίσας καὶ καθυβρίσας · μᾶλλον δὲ καὶ δι´ ἑκατέρων ἐκάτερα , ἐπειδὴ καὶ ξυμπεφυκότα πως ἀλλήλοις ταυτὶ , καὶ ἀχωρίστως γε ξυνημμένα , ὡς μήτε πίστιν εἰλικρινῆ καὶ δογμάτων ἀκρίβειαν , καὶ θεολογίαν ἄπταιστον συνεστάναι πολιτείας ἱερᾶς ἄνευ , μήτε πολιτείαν εὐαγγελικὴν αὖθις καὶ σῶμα καὶ νοῦν , καὶ πρᾶξιν , καὶ λόγον κεκαθαρμένα , καὶ τὸ διὰ πάντων τουτωνὶ κατηρτίσθαι καὶ σώζοντα λόγον ἴσχειν , δογμάτων ψγιῶν δίχα καὶ τῶν προσιόντων , ἧπερ ἔφην , περὶ Θεοῦ διανοημάτων καὶ λόγων , ἐν τῷ παρασχόντι τῆς χρείας · ψυχῆς γάρ πως καὶ σώματος οἱονεὶ καὶ ταῦτα πρὸς ἄλληλα λόγον ἴσχει · εἰ μή τι καὶ πλέον ἔχομεν λέγειν , ὡς καὶ ἀμφοτέρων τῶν μερῶν νεκρουμένων τῇ ἀπ´ ἀλλήλων γε διαιρέσει καὶ τῇ τομῆ . Οὕτω Γρηγορᾶς καὶ Βαρλαὰμ τὸν καθηγητὴν ἐν τοῖς τοιούτοις ὑπερσχὼν πολλῷ τινι τῷ μέσῳ , οὐδὲ τοῖς ἀρχαίοις αἱρετικοῖς τε καὶ κακοδόξοις παραβάλλεσθαι δίκαιος ἂν εἴη , τῇ κατὰ τοῦ Εὐαγγελίου καὶ τοῦ Χριστοῦ παντοδαπῇ ταύτῃ μάχῃ . τοὺς μὲν παρευδοκιμηκὼς ἅπαντας ἐκ πολλοῦ πάνυ τοῦ περιόντος , Ἰουδαίοις δὲ καὶ Ἕλλησι μόνοις ἐν ἐκείνοις ἁμιλληθείς . Οὐδὲ γὰρ οὐδ´ οἱ κτίσμα γε τὸν Υλὸν τοῦ Θεοῦ , καὶ τὸ Πνεῦμα μετ´ Ἀρείου τε καὶ Μακεδονίου τολμηρῶς τε καὶ ἀθέως εἰπόντες , καὶ τῆς εὐαγγελικῆς κατὰ Γρηγορᾶν κατεξανέσοης ν πολιτείας , καὶ τοῦ παντὸς οὐτωσὶ κατωρχήσαντο , πολλοῦ γε καὶ δεῖ · ἀλλ´ ἐὅόκουν καὶ σχῆρα καὶ προσωπεῖον γοῦν εὐσεβείας τι περιφέρεικ καὶ ἱερέας αἰδεῖσθαι , καὶ πολιτείαν ἀρίστην , καὶ τοὺς αὐτῆς ἐπαινεῖν χορευτάς , ὡς καὶ Γρηγόριον , τὸν θεολόγον φημὶ γλῶτταν , ἐν τοῖς περὶ τοῦ Πνεύματος τοιάδε πρὸς ἐκείνους εἰπεῖν · Τοσοῦτον ὑμῶν περιέχο μαι , καὶ τοσοῦτον ὑμῶν αἰδοῦμαι τὴν εὔκοσμον ταύτην στολὴν , καὶ τὸ χρῶμα τῆς ἐγκρατείας , καὶ τὰ ἰερὰ ταῦτα συστήματα , καὶ τὴν σεμνὴν παρθενίαν καὶ κάθαρσιν , καὶ τὴν πάννυχον ψαλμῳδίαν , καὶ τὸν φιλόπτωχον καὶ φιλάδελφον καὶ φιλόξενον , ὥστε καὶ ἀνάθεμα εἶναι ἀπὸ Χριστοῦ καὶ παθεῖν τι ὡς κατάκριτος δέχομαι , μόνον εἰ σταίητε μεθ´ ἡμῶν , καὶ κοινῇ τὴν Τριάδα δοξάσαιμεν . Ὢστ´ οὐδὲν ἀπεικὸς οὐδ´ ὁ λόγος ἡμῖν οὐτοσὶν ἔσχεν , Ἕλλησι τε καὶ Ἰουδαίοις τοὺς ὑβριστὰς καὶ τῆς πολιτείας ὁμοῦ καὶ τῶν δογμάτων συντεταχόσι τῶν ἱερῶν , ὧν τοῖς μὲν σκάνδαλον , τοῖς δὲ μωρία , κατὰ τούτους γε αὐτοὺς , ὲ τοῦ Χοιστοῦ σταυρὸς ἐνομίσθη . Ἐπεὶ δὲ καὶ τὸ τῆς ἱερᾶς προσευχῆς θεῖον μυστήριον , καὶ τὴν τοῦ θείου Πνεύματος μυστικὴν ἐνέργειάν τε καὶ ἐποψίαν εἰς τὸν Βεελζεβοὺλ ἀνάγων , ἢ κατάγων , οἰκειότερον εἰπεῖν μᾶλλον ὁ μάταιος οὐτοσίν , Ἰουδαϊκως τε καὶ Φαρισαῖκῶς καὶ αὐτό φημι τοῦτο , Μασαλιανοὺς καὶ Εὐχίτας τινὰς ἀποκαλεῖ τοὺς θεοειδεῖς ἐκείνους · ἐρωτητέον αὐτὸν καὶ πάλιν , τίνες ἂν εἰεν οἱ τὰ Μασαλιανῶν τε καὶ ὧν φησιν Εὐχιτῶν φρονοῦντες , οἱ πνεύματι καὶ νῷ προσευχόμενοι , καὶ ψάλλοντες οὗτοι κατὰ τὸν σοφὸν Παῦλον , καὶ τὸ τοῦ νοῦ ὀπτικὸν ἀποκαθαίροντες πράξει καὶ λόγῳ , πρὸς τὴν ὑποδοχὴν τῆς τοῦ Πiνεόματος ἐνεργείας τε καὶ ἐλλάμψεως κατὰ τοὺς θεοειδεῖς καὶ φωτοειδεῖς Πατέρας ἐκείνους , Νοῦ κατάστασίς ἐστι , λέγοντας , ὕψος νοητὸν , οὐρανίῳ χρώματι παρεμφερὲς , ᾧ κεὶ τὸ τῆς ἀγίας Τριάδος κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς ἐπιγίνεται φως · καὶ ὡς κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς ὁ κεχαριτωμένος νοῦς ὁρᾷ τὴν ἑαυτου καθαρότητα ὁμοίαν τῇ ἐπουρανίω χροιᾷ , ἥτις θεοῦ ὑπὸ τῆς γερουσίας Ἰσραὴλ ὠνόμασται τόπος , ἡνίκα ὤφθη αὐτοῖς ἐν τῷ ὄρει · καὶ ὅτι καθαρότης ἑστὶ νοὸς , ἐφ´ ᾗ διαυγάζει ἐν τῷ καιρῷ τῆς προσευχῆς τὸ φῶς τῆς ἀγίας Τριάδος . Οἱ δὴ τὰ τοιαῦτα φρονοῦντές τε καὶ πάσχοντες μακαρίως μετὰ τῶν μακαρίων τουτωνὶ , Γρηγορᾶ , τοῖς σοῖς ἄν εἶεν δίκαιοι συγκαταλέγεσθαι Μασαλιανοῖς , ὅπερ αὐτὸς ἐν τοῖς σοῖς λόγοις ἀξιοῖς , ἢ σύ γ´ αὐτὸς μᾶλλον , ὁ τάκείνων κακῶς καὶ φρονῶν καὶ γράφων ; Σὺ πάντως . Καὶ οὐκ ἂν ἀρνηθείης , ὡς ἐγῷμαι , ποτὲ τὰ σὰ παιδικάἜλεγες καὶ γὰρ ἐν τοῖς φθάσασιν , αὐτὴν εἶναι τὴν οὸσίαν τοῦ Θεοῦ μεθεκτὴν τοῖς ἀνθρώποις , αὐτὴντὴν ἀνωτάτω θείαν Τριάδα , τὸν Πατέρα δηλαδὴ καὶ τὸν ΥΓὸν καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἄγιον , οὐ κατὰ τὴν δημιουρχικὴν καὶ προνοητικὴν καὶ ζωοποιὸν καὶ παντουρῖὸν δύναμιν , οὐ κατὰ τὴν εἰρηνοποιὸν καὶ καλοποιὸν καὶ σοφοποιὸν καὶ θεουργὸν , καὶ φυσικὴν χάριν τε καὶ ἐνέργειαν μετεχομένην καὶ ἐνοικοῦσαν τοῖς δίοις ποιήμασιν , ἀλλὰ ποτὲ μὲν κατὰ τὴν οὐσίαν αὐτὴν , ποτὲ δὲ καὶ κατὰ τὰς ὑποστάσεις , ὁπηνίκα δὴ καὶ τὸ Δεσποτικὸν ἐκεῖνο πρὸς τοὺς σοφοὺς ἀποστόλους ὑπ´ Ἀθαιασίου τῆς λαμπρᾶς καὶ θεολόγου σὼπς
Lemmas: καί ὅσος ὁ διά σάρξ περί ἐγώ οἰκονομία ὁ ενυπόστατος Θεός Λόγος εἷς ὁ μακάριος σεαυτοῦ Τριάς , καί δή καί πολιτεία θεοπρεπής καί ἱερός ἔργον , ἐπεί πίστις νεκρός τις καί ἀκίνητος εἰμί , κατά γε ὁ εἴρω , ἔργον ὑστερέω ὁ κατάλληλος , ἐπεί οὗτος ἑκάτερος ἄκρος τεχνίτης καί μύστης καί μυσταγωγός ὁ ἀπό Χριστός καλέω ἐγώ ἱερωσύνη τε φημί καί μοναδικός καθίστημι πολιτεία ἀγγελικός καί ἄυλος τάξις ἑκάτερος μετά ὁ ὕλη ὑπέρ φύσις ἁμιλλάομαι , καθαιρέω τε καί φωτίζω καί συνίστημι ὁ πλάσμα ὁ πλάσσω , καί ὁ εἰκών γε καλῶς ἀποδίδωμι ὁ κατ´ εἰκών . ὁ ἐν ἑκάτερος κορυφαῖος ἀπολαμβάνω Γρηγοράς οὗτος , ἱεράρχης τε φημί καί ποιμήν λαός , καί δή καί ὁ ὁ νοερός ἡσυχία καί προσευχή σπουδαστής , καί Θεός θεωρία καί ἕνωσις , ἀγάπη τέλειος καί νῆψις διά βίος γε πᾶς ἀμελητί πραγματεύομαι , οὗτος τοιγάρ Γρηγοράς ἔργον ἑαυτοῦ καί ὁ οἰκέω λόγος ποιέω ψεύδω καί συκοφαντία καί ὁ κατά Χριστός περιφανής μανία , πῶς εἄν εἶπον στομόω καί θήσσω , οὐτάω σαφῶς τε καί σύντομος εἰς τε ὁ Χριστός Εὐαγγέλιος καί ὁ πίστις καί πᾶς ὁμοῦ ὁ ἐκκλησία διαρρήδην ὁ πᾶς αἰσχρός τε καί ἄτοπος καθυβρίζω , διά μέν ὁ προέχω ἱερός καί διδάσκαλος , καί ὁ ἱερός ἐπιστήμη αὐτός καί θεολογία , εἰς ὁ εὐσέβεια ἐξυβρίζω ἄτοπος , διά δδʹ αὖος ὁ θεοφορία τε καί θεοειδής ἐκεῖνος , ὅσος δῆλος νῆψις καί προσευχή , καί ὁ ὁ Θεός προσέχω θεωρία , ὁ ἀποστολικός καί πατρικός καί θεοπρεπής πολιτεία κατά ευτός μυκτηρίζω καί καθυβρίζω · μᾶλλον δέ καί δις ἑκάτερος ἑκάτερος , ἐπεί καί συμφύω πως ἀλλήλων οὗτος , καί ἀχώριστος γε συνάπτω , ὡς μήτε πίστις εἰλικρινής καί δόγμα ἀκρίβεια , καί θεολογία ἄπταιστος συνίστημι πολιτεία ἱερός ἄνευ , μήτε πολιτεία εὐαγγελικός αὖθις καί σῶμα καί νόος , καί πρᾶξις , καί λόγος καθαρ́νω , καί ὁ διά πᾶς οὗτος καταρτίζω καί σῴζω λόγος ἴσχω , δόγμα ψγιῶν δίχα καί ὁ πρόσειμι , ὁ φημί , περί Θεός διανόημα καί λόγος , ἐν ὁ παρέχω ὁ χρεία · Ψυχή γάρ πως καί σῶμα οἱονεί καί οὗτος πρός ἀλλήλων λόγος ἴσχω · εἰμί μή τίς καί πλέω ἔχω λέγω , ὡς καί ἀμφότερος ὁ μέρος νεκρόω ὁ ἀπ´ ἀλλήλων γε διαίρεσις καί ὁ τομεύς . οὕτως Γρηγοράς καί Βαρλαάμ ὁ καθηγητής ἐν ὁ τοιοῦτος ὑπερέχω πολύς τις ὁ μέσος , οὐδέ ὁ ἀρχαῖος αἱρετικός τε καί κακοδοξέω παραβάλλω δίκαιος εἄν εἰμί , ὁ κατά ὁ Εὐαγγέλιος καί ὁ Χριστός παντοδαπός οὗτος μάχομαι . ὁ μέν παρευδοκιμέω ἅπας ἐκ πολύς πάνυ ὁ περίειμι , Ἰουδαῖος δέ καί Ἕλλην μόνος ἐν ἐκεῖνος ἁμιλλάομαι . οὐδέ γάρ οὐδός ὁ κτίσμα γε ὁ ἰάλλω ὁ Θεός , καί ὁ πνεῦμα μετέ Ἄρειος τε καί Μακεδόνιος τολμηρός τε καί ἄθεος εἶπον , καί ὁ εὐαγγελικός κατά Γρηγορᾶς καταξαίνω Ν πολιτεία , καί ὁ πᾶς οὕτως κατορχέομαι , πολύς γε καί δεῖ · ἀλ οἰκέω καί σχῆρα καί προσωπεῖον γοῦν εὐσέβεια τίς περιφέρω καί ἱερεύς αἰδέομαι , καί πολιτεία ἀγαθός , καί ὁ αὐτός ἐπαινέω χορευτής , ὡς καί Γρηγόριος , ὁ θεολόγος φημί γλῶσσα , ἐν ὁ περί ὁ πνεῦμα τοιόσδε πρός ἐκεῖνος εἶπον · τοσοῦτος σύ περιέχω μής , καί τοσοῦτος σύ αἰδέομαι ὁ εὔκοσμος οὗτος στολή , καί ὁ χρῶμα ὁ ἐγκράτεια , καί ὁ ἱερός οὗτος σύστημα , καί ὁ σεμνός παρθενίας καί κάθαρσις , καί ὁ πάννυχος ψαλμῳδία , καί ὁ φιλόπτωχος καί Φιλάδελφος καί φιλόξενος , ὥστε καί ἀνάθεμα εἰμί ἀπό Χριστός καί πάσχω τίς ὡς κατάκριτος δέχομαι , μόνος εἰμί ἵστημι μεθ´ ἐγώ , καί κοινός ὁ Τριάς δοξάζω . Ὢστ´ οὐδείς ἀπεοικώς οὐδός ὁ λόγος ἐγώ οὗτος ἔχω , Ἕλλην τε καί Ἰουδαῖος ὁ ὑβριστής καί ὁ πολιτεία ὁμοῦ καί ὁ δόγμα συντάσσω ὁ ἱερός , ὅς ὁ μέν σκάνδαλον , ὁ δέ μωρία , κατά οὗτος γε αὐτός , ε ὁ χοιστος σταυρός νομίζω . ἐπεί δέ καί ὁ ὁ ἱερός προσευχή θέω μυστήριον , καί ὁ ὁ θεῖον πνεῦμα μυστικός ἐνέργεια τε καί ἐποψία εἰς ὁ Βεελζεβούλ ἀνάγω , ἢ κατάγω , οἰκεῖος εἶπον μᾶλλον ὁ μάταιος οὗτος , Ἰουδαϊκῶς τε καί Φαρισαῖκῶς καί αὐτός φημί οὗτος , Μασαλιανός καί Εὐχίτης τις ἀποκαλέω ὁ θεοειδής ἐκεῖνος · ἐρωτητέον αὐτός καί πάλιν , τίς εἄν ἄγω ὁ ὁ Μασαλιανός τε καί ὅς φημί Εὐχίτης φρονέω , ὁ πνεῦμα καί νάω προσεύχομαι , καί ψάλλω οὗτος κατά ὁ σοφός Παῦλος , καί ὁ ὁ νόος ὀπτικός ἀποκαθαίρω πρᾶξις καί λόγος , πρός ὁ ὑποδοχή ὁ ὁ πiνεομα ἐνέργεια τε καί ἔλλαμψις κατά ὁ θεοειδής καί φωτοειδής Πατέρας ἐκεῖνος , νῆ κατάστασις εἰμί , λέγω , ὕψος νοητός , οὐράνιος χρῶμα παρεμφερής , ὅς κύ ὁ ὁ Ἀγίας Τριάς κατά ὁ καιρός ὁ προσευχή ἐπιγίγνομαι φάος · καί ὡς κατά ὁ καιρός ὁ προσευχή ὁ χαριτόω νόος ὁράω ὁ ἑαυτοῦ καθαρότης ὅμοιος ὁ ἐπουράνιος χροιά , ὅστις θεός ὑπό ὁ γερουσία Ἰσραήλ ὀνομάζω τόπος , ἡνίκα ὁράω αὐτός ἐν ὁ ὄρος · καί ὅτι καθαρότης εἰμί νόος , ἐφίημι ὅς διαυγάζω ἐν ὁ καιρός ὁ προσευχή ὁ φάος ὁ Ἀγίας Τριάς . ὁ δή ὁ τοιοῦτος φρονέω τε καί πάσχω μακάριος μετά ὁ μακάριος οὗτος , Γρηγορά , ὁ σός ἄν ἄγω Δίκαιος συγκαταλέγω Μασαλιανός , ὅσπερ αὐτός ἐν ὁ σός λόγος ἀξιόω , ἢ σῦς γγʹ αὐτός μᾶλλον , ὁ τακειναω κακῶς καί φρονέω καί γράφω ; σύ πάντως . καί οὐ εἄν ἀρνέομαι , ὡς οἴομαι , ποτέ ὁ σός παιδικάἜλεγες καί γάρ ἐν ὁ φθάνω , αὐτός εἰμί ὁ οσία ὁ Θεός μεθεκτός ὁ ἄνθρωπος , αὐτός ἄνω2 θεῖος Τριάς , ὁ πατήρ δηλαδή καί ὁ Ἰός καί ὁ πνεῦμα ὁ ἀγάω , οὖον κατά ὁ δημιουρχικὴν καί προνοητικός καί ζωοποιός καί παντουρία δύναμις , οὖον κατά ὁ εἰρηνοποιός καί καλοποιός καί σοφοποιός καί θεουργός , καί φυσικός χάρις τε καί ἐνέργεια μετέχω καί ἐνοικέω ὁ δῖος ποίημα , ἀλλά ποτέ μέν κατά ὁ οὐσία αὐτός , ποτέ δέ καί κατά ὁ ὑπόστασις , ὁπηνίκα δή καί ὁ δεσποτικός ἐκεῖνος πρός ὁ σοφός ἀπόστολος ὑπό αθαιασιον ὁ λαμπρός καί θεολόγος σπάω