cogPG.PG151 448
καὶ ἀσωμάτου φύσεως τὸν αὐτὸν λόγον ἐπιδέχεται τῇ οὐσίᾳ ἡ ἐνέργεια . Καὶ χρὴ τούτοις ἑπόμενον κατὰ πάντα τὸν ἀληθῶς εὐσεβεῖν ᾑρημένον , καὶ τὰς περὶ Θεοῦ ὑπολής ψεις ὀρθὰς τε καὶ ἀπλανεῖς ἔχοντα , κἀκείνοις καὶ τούτοις ὡσαύτως πείθεσθαι , καὶ τὸ ἡνωμένον τε καὶ διακεκριμένον τῆς θεολογίας ἐξίσης μετὰ τῶν , θεολόγων τούτων πρεσβεύειν , ὥσπερ ἕνα , καὶ τρία Ἃ μὲν οὖν ὁ τὴν μεμωραμένην σοφίαν περιττός τις οἰόμενος εἶναι φιλόσοφος οὐτοσὶν εἴς τε τὴν κατ´ εὐσέβειαν ἱερὰν , καὶ τὸν ταύτης Θεὸν ἄντικρυς ἀναίδην οὕτω , καὶ δίχα ρίκης ὑβρίζει , ἀπὸ τῆς κατὰ τῶν θεολόγων μάχης τῶν τε νῦν ὄντων , τῶν τ´ ἐσομένων , πρό τ´ ἐόντων , ἐπὶ τὴν ἱερὰν ἐκείνων θεολογίαν , εἶτ´ ἐκεῖθεν πρὸς τὴν ἄτοπον χωρήσας θεομαχίαν , καὶ τολμηρᾷ καὶ ἀκρατεῖ γλώττῃ τὴν ὑπὲρ νοῦν ἀθετῶν δύναμιν , καὶ βλασφημίαν εἰς τὸ , ὑπερφυὲς ὄψος λαλῶν τοῦ Θεοῦ , ὡς καὶ τὸ τῆς θείας ἐκεῖν ο Γραφῆς μηδὲν εἶναι πρὸς ταῦτα σχεδὸν , τὸ Θήσω τὸν θρόνον μου ἐπὶ τῶν νεφελῶν , καὶ ἔσομαι ὅμοιος τῷ Υίστῳ , παρὰ τῆς ἁρχεκάκου πονηρᾶς εἰρημένον δυνάμεως , οὐ φορτικὸν ἂν εἴη , καὶ μακρὸν μόνον , πάντα κατὰ μέρος ἐφεξῆς προτιθέναι καὶ τοῖς καθέκαστον ἐπεξιέναι τῷ λόγῳ , ἀλλὰ καὶ περιττόν πως , καὶ περίεργον ἅμα , καὶ δὴ καὶ τῶν πατρικῶν καὶ διδασκαλικῶν ἔξω νόμων , καὶ οὐδὲ ῥύπου καὶ κηλίδος ἂν φαίην ἐκτός . Πῶς γὰρ δν εὐσεβής ἀκοὴ καὶ γλῶττα συνεχῶς ἐκείνοις ἐξυπηρετοῦσαι δουλεύοιεν ; Κἂν εἰ καὶ κατ´ ἐκείνων εὐσεβῶς ἑκατέρα λέγοι τε καὶ ἀκούοι , νῦν μὲν τὰ τῶν θεολόγων ἱερὰ παραδείγματα , ὅσα περὶ αἰτίου τέ φημι , καὶ αἰτιατοῦ , καὶ συκοφαντοῦσι , καὶ διαστρέφουσι , καὶ δι´ αὐτῶν , καὶ σὺν αὐτοῖς τῷ μεγαλείῳ τῆς θεότητος ἀκρατῶς ἐνυβρίζουσιν , ὑπὲρ ἧς καὶ τοῖς θεολόγοις πάνυ σοφῶς τε καὶ ὑψηλῶς , καὶ φιλανθρώπως ἅμα διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν τὰ τῶν θεοπρεπῶν εἰκόνων ἐκείνων παρείληπται · νῦν δὲ μηδὲ δύναμιν θείαν , μηδὲ θέλησιν , μηδὲ πρόνοιαν , μηδέ τι τῶν φυσικῶν καὶ ἰδίων τὸν Θεὸν ὅλως κεκτῆσθαι , μᾶλλον δὲ μηδὲ Θεὸν εἰπεῖν συνελόντα πεφυκέναι , ἢ κτιστὸν , καὶ ἠργμένον εἶναι κακῶς δογματίζουσι · νῦν δὲ αὖθις μετὰ πολλῆς τῆς εἰρωνείας τε καὶ τῆς χλεύης τὴν παντοδύναμον καὶ δημιουργὸν τῶν ὅλων θείαν ἐνέργειαν τῷ τοῦ λόγου τῆς εὐσεβείας προμάχῳ , Γρηγορίῳ τῷ πάνυ φημί , καὶ Θεῷ δι´ ἑκείνου προφέρουσι . Λέγε καὶ γὰρ , φησὶν , ἡ τολμηρὰ γλῶσσα καὶ θεομάχος πρὸς τῶν σῶν ἐνεργειῶν · καὶ αὖθις , Λέγε , φησί , τὰς σὰς ἀνουσίους καὶ ἀνυπάρκτους ἐνεργείας τε καὶ θεότητας , καὶ τοῦτο πυκνὰ , καὶ συνεχῶς , καὶ πλειστάκις , ὅπερ οὐδ´ ἂν αὐτὸς ὁ πονηρὸς τῆς κακίας ἀρχηγὸς δαίμων εἰπεῖν τὸν Θεὸν , τὸ μὲν ταῖς ὑποστάσεσι , τὸ δὲ αὖ τῇ οὐσίᾳ πιστεύοντα , οὕτω καὶ ἕνα τε καὶ πολλὰ τὸν αὐτλυεἰδότα τε , καὶ πιστεύοντα , τὸ μὲν κατ´ οὐσίαν καὶ πράγματι , τὸ δὲ κατ´ ἐπίνοιαν , ὡς πολλάκις εἶπονοἱ θεολόγοι , ὡς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν , τρισυπόστατον ὄντα Θεὸν , ἐνεργὸν , θελητικὸν , παντοδύναμον · αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας . Ἀμήν . ἄπαξ , φῖμαι , τετόλμηκε · μᾶλλον δὲ ἐκεῖνος μὲν , καίτοι γε καὶ σάρκα τὸν Δεσπότην ὁρῶν , καὶ τῆς κεκρυμμένης ὑπ´ αὐτὴν ἀστραπῆς τῆς θεότητος μηδοτιοῦν αἰσθέσθαι δυνάμενος ἐκ τῆς παντοδυνάμου καὶ θεοπρεποῦς ἐνεργείας , δι´ ἦς ἐκ τῆς ἀνθρωπείας ψυχῆς ἀοράτως ἐκεῖνος ἠλαύνετο , Θεὸν εἶναι καὶ ξεοῦ Υἱὸν τὸν Χριστὸν ἀνεκήρυττεν . Ὁ δὲ Γρηγορᾶς μηδ´ ἐξ ἐκείνου γοῦν δυνηθεὶς μαθεῖν , μηδὲ τῆς φυσικῆς τοῦ Θεοῦ δυνάμεως λαβὼν οὐδοτιοῦν αἴσθησιν , καίτοι γε μηδὲ τῆς σαρκὸς καὶ τῆς καθ´ ἡμᾶς φύσεως , ὥσπερ κἀκεῖ , προσισταμένων κἀνταῦθα , κατ´ αὐτῆς ἴσταται γυμνῇ τῇ κεφαλῇ τῆς μιᾶς τρισυποστὰτου θεότητος , διὰ τῆς κατ´ αὐτὸν τῶν φυσικῶν τοῦ Θεοῦ ὕβρεώς τε καὶ ἀναιρέσεως Θεὸν ἀτόπως μβρίζων , μᾶλλον δὲ τὸ μηδὲ εἶναι Θεὸν μετὰ τοῦ ἄφρονος ἐκείνου κατασκευάζων , ὃς , κατὰ τὸν θεοφόρον Δαβὶδ εἶπεν , Ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ οὐκ ἔστι Θεός . Ἐκεῖνα μὲν οὖν ἰκανῶς ἔν γε τοῖς προλαβοῦσιν εἰρήσθω . Ὅ τε γὰρ περὶ θείας ἑνώσεώς τε καὶ διακρίσεως ἀρκούντως τοῖς θεολόγοις ἀποδέδοται λόγος , καὶ τὸ τῆς θείας ἐνεργείας θεοπρεπές τε καὶ ἄκτιστον , τὸ μὲν δέδεικται , τὸ δὲ μετ´ ὀλίγον αὖθις δειχθήσεται . Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἃ Γρηγορᾶς ἔδοξε λέγειν , καὶ ἀντιλέγειν ἐκείνοις , οὐχ ἱκανῶς ὑπὸ τῆς ἐκείνων οἶμαι διαλελύσθαι μόνον θεολογίας καὶ μούσης , ἀλλὰ καὶ κατὰ τῆς τοῦ λέγοντος εὖ μάλα κεφαλῆς τε καὶ διανοίας καλῶς ἀντεστράφθαι , ὡς μηδὲ λέγειν ἔτ´ ἔχειν πρὸς ταῦτα , μηδὲ ἀντιβλέπειν ἐκεῖνον . Πλὴν ὅτι τοῖς προτεθεῖσι κακῶς παρ´ ἐκείνου τῶν ἁγίων ῥητοῖς οὐχ ὑπὲρ αὐτοῦ μᾶλλον , ἀλλὰ κατ´ · αὐτοῦ , καὶ τῆς αὐτοῦ δόξης , οὔπω κατὰ σκοπὸν ἐπεξῆλθεν ὁ λόγος , ἔσχατον ἐκεῖνα ταμιευόμενος ἄθλον , καθὰ δὴ καὶ φθάσας ὑπέσχετο . Λεκτέον δ´ ἂν εἴη καὶ περὶ τῶν ἑξῆς ὡσαύτως καὶ θεωρητέον , ἑπομένοις καὶ αὖθις τοῖς θεολόγοις Πατράσι , τῶν προτεθέντων ἐξ ἀρχῆς κεφαλαίων ἑκάστου τὸν σκοπὸν καὶ τὴν δύναμιν , καὶ ἅπερ ἐκείνοις ἀντιλέγειν δοκῶν ἑξῆς ὁ φιλόσοφος , τὴν Ἐκκλησίαν Χριστοῦ , καὶ δὴ καὶ τὸν ταύτης ἱερὸν τόμον ὡσαύτως κακῶς εἴρηκεν . Ἐκεῖ δὲ ἐκεῖνος οὐδὲ ἐνταῦθα τὴν τάξιν τετήρηκεν , οὐδὲ πᾶσιν ἐφεξῆς ἀντεῖπε τοῖς κεφαλαίοις , καίτοι γε καὶ τοῦτ´ αὐτὸ σκοπήσας ἐξ ἀρχῆς , οοιὸεομΟϛίς
Lemmas: καί ἀσώματος φύσις ὁ αὐτός λόγος ἐπιδέχομαι ὁ οὐσία ὁ ἐνέργεια . καί χρή οὗτος ἕπω κατά πᾶς ὁ ἀληθής εὐσεβέω αἱρέω , καί ὁ περί Θεός ὑπολής Ψέις ὀρθός τε καί ἀπλανής ἔχω , ἐκεῖνος καί οὗτος ὡσαύτως πείθω , καί ὁ ἑνόω τε καί διακρίνω ὁ θεολογία ἐξίσης μετά ὁ , θεολόγος οὗτος πρεσβεύω , ὥσπερ εἷς , καί τρεῖς ἁ μέν οὖν ὁ ὁ μωραίνω σοφία περισσός τις οἴομαι εἰμί φιλόσοφος οὗτος εἰς τε ὁ κατ´ εὐσέβεια ἱερά , καί ὁ οὗτος θεός ἄντικρυς ἀναίδην οὗτος , καί δίχα Ρίκης ὑβρίζω , ἀπό ὁ κατά ὁ θεολόγος μάχη ὁ τε νῦν εἰμί , ὁ τ εἰμί , πρό τ εἰμί , ἐπί ὁ ἱερά ἐκεῖνος θεολογία , προστίθημι ἐκεῖθεν πρός ὁ ἄτοπος χωρέω θεομαχία , καί τολμηρός καί ἀκρατής γλῶσσα ὁ ὑπέρ νόος ἀθετέω δύναμις , καί βλασφημία εἰς ὁ , ὑπερφυής ὄψος λαλέω ὁ Θεός , ὡς καί ὁ ὁ θεῖος ἐκεῖνος ὁ γραφή μηδείς εἰμί πρός οὗτος σχεδόν , ὁ τίθημι ὁ θρόνος ἐγώ ἐπί ὁ νεφέλη , καί εἰμί ὅμοιος ὁ Υίστῳ , παρά ὁ ἀρχέκακος πονηρός εἴρω δύναμις , οὖον φορτικός εἄν εἰμί , καί μακρός μόνος , πᾶς κατά μέρος ἐφεξῆς προτίθημι καί ὁ καθέκαστον ἐπέξειμι ὁ λόγος , ἀλλά καί περισσός πως , καί περίεργος ἅμα , καί δή καί ὁ πατρικός καί διδασκαλικός ἔξω νόμος , καί οὐδέ ῥύπος καί κηλίς εἄν φημί ἐκτός . Πῶς γάρ δν εὐσεβής ἀκοή καί γλῶσσα συνεχῶς ἐκεῖνος ἐξυπηρετέω δουλεύω ; κἀν εἰμί καί κατ´ ἐκεῖνος εὐσεβής ἑκάτερος λέγω τε καί ἀκούω , νῦν μέν ὁ ὁ θεολόγος ἱερόv παράδειγμα , ὅσος περί αἴτιος τε φημί , καί αἰτιατός , καί συκοφαντέω , καί διαστρέφω , καί δις αὐτός , καί σύν αὐτός ὁ μεγαλεῖος ὁ θεότης ἀκρατής ἐνυβρίζω , ὑπέρ ὅς καί ὁ θεολόγος πάνυ σοφός τε καί ὑψηλός , καί φιλάνθρωπος ἅμα διά ὁ ἡμέτερος ἀσθένεια ὁ ὁ θεοπρεπής εἰκών ἐκεῖνος παραλαμβάνω · νῦν δέ μηδέ δύναμις θεῖος , μηδέ θέλησις , μηδέ πρόνοια , μηδέ τίς ὁ φυσικός καί ἴδιος ὁ θεός ὅλως κτάομαι , μᾶλλον δέ μηδέ θεός εἶπον συναιρέω φύω , ἢ κτιστός , καί ἄρχω εἰμί κακῶς δογματίζω · νῦν δέ αὖθις μετά πολύς ὁ εἰρωνεία τε καί ὁ χλεύη ὁ παντοδύναμος καί δημιουργός ὁ ὅλος θεῖος ἐνέργεια ὁ ὁ λόγος ὁ εὐσέβεια πρόμαχος , Γρηγόριος ὁ πάνυ φημί , καί Θεός δις ἑκεῖνος προφέρω . λέγω καί γάρ , φημί , ὁ τολμηρός γλῶσσα καί θεομάχος πρός ὁ σός ἐνέργεια · καί αὖθις , λέγω , φημί , ὁ σός ἀνούσιος καί ἀνύπαρκτος ἐνέργεια τε καί θεότης , καί οὗτος πυκνός , καί συνεχῶς , καί πλειστάκις , ὅσπερ οὐδός εἄν αὐτός ὁ πονηρός ὁ κακία ἀρχηγός δαίμων εἶπον ὁ θεός , ὁ μέν ὁ ὑπόστασις , ὁ δέ αὖος ὁ οὐσία πιστεύω , οὗτος καί εἷς τε καί πολύς ὁ αυτλυοιδα τε , καί πιστεύω , ὁ μέν κατ´ οὐσία καί πρᾶγμα , ὁ δέ κατ´ ἐπίνοια , ὡς πολλάκις εἶπον θεολόγος , ὡς εἷς καί ὁ αὐτός , τρισυπόστατος εἰμί θεός , ἐνεργός , θελητικός , παντοδύναμος · αὐτός ὁ δόξα εἰς ὁ αἰών . ἀμήν . ἅπαξ , φημί , τολμάω · μᾶλλον δέ ἐκεῖνος μέν , καίτοι γε καί σάρξ ὁ δεσπότης ὁράω , καί ὁ κρύπτω ὑπό αὐτός ἀστραπή ὁ θεότης μηδοτιοῦν αἰσθάνομαι δύναμαι ἐκ ὁ παντοδύναμος καί θεοπρεπής ἐνέργεια , δις εἰμί ἐκ ὁ ἀνθρώπειος Ψυχή ἀόρατος ἐκεῖνος ἐλαύνω , θεός εἰμί καί ξέω υἱός ὁ Χριστός ἀνακηρύσσω . ὁ δέ Γρηγοράς μηδ´ ἐκ ἐκεῖνος γοῦν δύναμαι μανθάνω , μηδέ ὁ φυσικός ὁ Θεός δύναμις λαμβάνω οὐδοτιοῦν αἴσθησις , καίτοι γε μηδέ ὁ σάρξ καί ὁ καθ´ ἐγώ φύσις , ὥσπερ ἐκεῖ , προσίστημι ἐνταῦθα , κατ´ αὐτός ἴστημι γυμνός ὁ κεφαλή ὁ εἷς τρισυπόστατος θεότης , διά ὁ κατ´ αὐτός ὁ φυσικός ὁ Θεός ὕβρις τε καί ἀναίρεσις θεός ἄτοπος μβριζω , μᾶλλον δέ ὁ μηδέ εἰμί θεός μετά ὁ ἄφρων ἐκεῖνος κατασκευάζω , ὅς , κατά ὁ θεοφόρος Δαυίδ εἶπον , ἐν Καρδία αὐτός οὐ εἰμί Θεός . ἐκεῖνος μέν οὖν ἱκανῶς ἐν γε ὁ προλαμβάνω εἴρω . ὅς τε γάρ περί θεῖος ἕνωσις τε καί διάκρισις ἀρκούντως ὁ θεολόγος ἀποδίδωμι λόγος , καί ὁ ὁ θεῖος ἐνέργεια θεοπρεπής τε καί ἄκτιστον , ὁ μέν δείκνυμι , ὁ δέ μετέ ὀλίγος αὖθις δείκνυμι . οὖον μήv ἀλλά καί ὁ Γρηγοράς δοκέω λέγω , καί ἀντιλέγω ἐκεῖνος , οὐ ἱκανῶς ὑπό ὁ ἐκεῖνος οἴομαι διαλύω μόνος θεολογία καί Μοῦσα , ἀλλά καί κατά ὁ ὁ λέγω εὕω μάλα κεφαλή τε καί διάνοια καλῶς ἀντιστρέφω , ὡς μηδέ λέγω τείνω ἔχω πρός οὗτος , μηδέ ἀντιβλέπω ἐκεῖνος . πλήν ὅτι ὁ προτίθημι κακῶς παρ´ ἐκεῖνος ὁ ἅγιος ῥητός οὐ ὑπέρ αὐτός μᾶλλον , ἀλλά κατ´ · αὐτός , καί ὁ αὐτός δόξα , οὔπω κατά σκοπός ἐπεξέρχομαι ὁ λόγος , ἔσχατος ἐκεῖνος ταμιεύω ἆθλος , καθά δή καί φθάνω ὑπισχνέομαι . λεκτέος δδʹ εἄν εἰμί καί περί ὁ ἑξῆς ὡσαύτως καί θεωρητέον , ἕπομαι καί αὖθις ὁ θεολόγος πατήρ , ὁ προτίθημι ἐκ ἀρχή κεφάλαιος ἕκαστος ὁ σκοπός καί ὁ δύναμις , καί ὅσπερ ἐκεῖνος ἀντιλέγω δοκέω ἑξῆς ὁ φιλόσοφος , ὁ ἐκκλησία Χριστός , καί δή καί ὁ οὗτος ἱερόν τόμος ὡσαύτως κακῶς εἴρω . ἐκεῖ δέ ἐκεῖνος οὐδέ ἐνταῦθα ὁ τάξις τηρέω , οὐδέ πᾶς ἐφεξῆς ἀντιλέγω ὁ κεφάλαιος , καίτοι γε καί τοῦτος αὐτός σκοπέω ἐκ ἀρχή , οοιὸεομΟϛίς