cogPG.PG151 615
Ἐπεὶ τοίνυν , εἰ καὶ περὶ τὸ αὐτὸ ὑποκείμενον διάφοροι στρέψονται ἐπιστῆμαι , ἐκάστη μέντοι κατὰ τὸν ἴδιον αὐτῆς λόγον , οἱον ἡ φυσικὴ καὶ ἢ μαθγοα τικὴ περὶ τὰ σώματα · ἀλλ´ ἡ μὲν ἐν βλῃ θεωροῦσι ταῦτα , ἡ δὲ ἀποσπῶσα τῆς ὕλης · καὶ ὁ ἰατρὸς δὲ καὶ ἀστρολόγος περὶ ὑγείας κρίνει · ἀλλὰ ὁ μὲν ἀστρολόγος ἐκ τῶν ὑπερκειμένων αἰτιῶν , οἰον τῆς θέσεως τῶν ἀστέρων , ὁ δὲ ἰατρὸς ἐκ τῶν προσεχῶν , οἷον τῆς ἰσχύος τοῦ σώματος τοῦ κάμνοντος , καὶ τοῦ νοσήματος · δῆλον , ὅτι εἰ καὶ τῶ θεολόγῳ ταυτόν · ἐστι τὸ ὑποκείμενον τῆς ἐπιστήμης τῷ τε φυσικῷ καὶ μαθηματικῷ , οἷον φέρε εἰπεῖν διαστήματα , καὶ σχήματα , καὶ θέσεις , ἀλλ´ οὐ κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον περὶ αὐτῶν διαιτήσουσιν , ἀλλ´ ἐκεῖνοι μὲν κατὰ τὰ αὐτῶν ἐπιστήμας ἴδια ἕκαστος , ὡς εἴρηται , ὁ δὲ θεολόγος τί εἰσιν ἐκ Θεοῦ , καὶ ἐν Θεῷ , καὶ εἰς Θεὸ , καὶ ὅπως αὐτὸν ἐκφαίνουσιν . Ἐπεὶ οὗν , εἰ καὶ πᾶν τὸ ποιοῦν ὅμοιον ἑαυτῷ ποιεῖ , ἀμηγέπη ὅμως τὰ μὲν συνωνύμως ποιεῖ , τὰ δὲ ὁμωνύμως , καὶ τὰ ὁμωνύμως γινόμενα παραπολὺ διαλλάττει κατὰ τὸν ὑπερκείμενον καὶ ὑφειμένον λόγον · δῆλον , ὅτι εἰ καὶ ὁ θεολόγος ἀποδίδωσι τῷ Θεῷ , ὅς ἐστι ποιητικὸν αἴτιον ἀπάντων οὐ συνώνυμον , σχήματα καὶ διαστήματα καὶ θέσεις , καὶ τὰ ἄλλα τοιάδε , ἀλλ´ οὐχὶ ᾗ αὐτὰ ἀποδίδωσιν , ἀλλ´ ᾖ εἰσιν ἐν αὐτῷ , καὶ ὁμοιότητά τινα αὐτοῦ φέρουσιν · ὥστε τὰ μὲν ὀνόματα εἶναι μόνον ταυτὰ ἐπί τε Θεοῦ , καὶ τῶν ὄντων , τὰ δὲ πράγματα , καθ´ ὢν ταῦτα λέγεται , πάντη ἐξηλλαγμένα κατὰ τὸν τῆς ὑπεροχῆς καὶ ὑφέσεως λόγον Τὰ γὰρ τῶν αἰτιατῶν περισσῶς ἔνεστι τοῖς αἰτίοις κατὰ τὸν μέγαν Διονύσιον Πρὸς τὸ πρῶτον οὖν ῥητέον , ὅτι ἡ θεία Γραφὴ παραδίδωσιν ἡμῖν τὰ νοητὰ καὶ θεῖα ὑπὸ ταίς σωματικῶν ὁμοιότησιν . Ὅθεν ἐπειδὰν τριπλῆν διάστασιν ἀποδιδῷ τῷ Θεῷ ὑπὸ ταῖς ὁμοιότησι τῆς σωματικῆς ποσότητος , τὴν ποσότητα τῆς αὐτοῦ δυνάμεως ἀποδίδωσιν · οἷον διὰ μὲν τοῦ βάθους τὸν καταληπτικὴν τῶν ἀποῤῥήτων δύναμιν , διὰ νδὲ τοῦ ὕψους τὴν κατὰ πάντων ὑπεροχὴν τῆς δυνάμεω , διὰ δὲ τοῦ μήκους τὴν κατὰ τὸ εἶναι διηνεκῆ παράτασιν αὐτοῦ , διὰ δὲ τοῦ πλάτους τὴν τῆς ἀγάπης διάθεσιν . Ἡ κατὰ τὸν Διονύσιον ἐν τῷ ἐννάτῳ κεφαλαίῳ τοῦ Περὶ θείων ὀνομάτων , πλάτος μὲν Θεου ῥητέον τὴν ὑπερευρεῖαν τοῦ Θεοῦ ἐπὶ πάντα πρόοδον , μῆκος δὲ τὴν ὑπερεκτεινομένην τὰ ὅλα δύναμιν , βάθος δὲ τὴν πᾶσι τοῖς οὖσιν ἀπερίληπτον κρυφιότητα , Πρὸς τὸ δεύτερον ῥητέον , ὅτι ὁ ἄνθρωπος λέγεται κατ´ εἰκόνα Θεοῦ οὐ κατὰ τὸ σῶμα , ἀλλὰ καθὸὶ ὑπερβάλλεται τὰ ἄλλα ζῶα . Ὅθεν ἐκεῖ μετὰ τὸ εἰ πεῖν , « Ποιήσωμεν ἄνθρωπον » ἐπάγει , « Ὡστε ἄρχειν τῶν ἱχθύων τῆς θαλάσσης , » Ὑπερέχει δὲ ὁ ἄνθρωπος τῶν ἄλλων ζώων ὅσον τῷ τοῦ ἀσώματον λόγῳ , καθ´ ὃν δὴ καὶ ἔστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ Πρὸς τὸ τρίτον ῥητέον , ὅτι μέρη τινὰ σωματων ἀποδίδονται τῷ Θεῷ , ἀλλὰ διὰ τὸ τὰ ἀποτελέσματα
Lemmas: ἐπεί τοίνυν , εἰμί καί περί ὁ αὐτός ὑπόκειμαι διάφορος στρέφω ἐπιστήμη , ἐκάδιος μέντοι κατά ὁ ἴδιος αὐτός λόγος , οἱος ὁ φυσικός καί ἢ μαθγοα τιμή περί ὁ σῶμα · ἀλ ὁ μέν ἐν βλῃ θεωρέω οὗτος , ὁ δέ ἀποσπάω ὁ ὕλη · καί ὁ ἰατρός δέ καί ἀστρολόγος περί ὑγεία κρίνω · ἀλλά ὁ μέν ἀστρολόγος ἐκ ὁ ὑπέρκειμαι αἰτία , οἷος ὁ θέσις ὁ ἀστήρ , ὁ δέ ἰατρός ἐκ ὁ προσεχής , οἷος ὁ ἰσχύς ὁ σῶμα ὁ κάμνω , καί ὁ νόσημα · δῆλος , ὅτι εἰμί καί ὁ θεολόγος αὐτός · εἰμί ὁ ὑπόκειμαι ὁ ἐπιστήμη ὁ τε φυσικός καί μαθηματικός , οἷος φέρω εἶπον διάστημα , καί σχῆμα , καί θέσις , ἀλ οὖον κατά ὁ αὐτός λόγος περί αὐτός διαιτάω , ἀλ ἐκεῖνος μέν κατά ὁ αὐτός ἐπιστήμη ἴδιος ἕκαστος , ὡς εἴρω , ὁ δέ θεολόγος τίς εἰμί ἐκ Θεός , καί ἐν Θεός , καί εἰς Θεός , καί ὅπως αὐτός ἐκφαίνω . ἐπεί ἐν , εἰμί καί πᾶς ὁ ποιέω ὅμοιος ἑαυτοῦ ποιέω , ἀμῃγέπος ὅμως ὁ μέν συνώνυμος ποιέω , ὁ δέ ὁμώνυμος , καί ὁ ὁμώνυμος γίγνομαι παραπολύ διαλλάσσω κατά ὁ ὑπέρκειμαι καί ὑφίημι λόγος · δῆλος , ὅτι εἰμί καί ὁ θεολόγος ἀποδίδωμι ὁ Θεός , ὅς εἰμί ποιητικός αἴτιος ἀπαντάω οὖον συνώνυμος , σχῆμα καί διάστημα καί θέσις , καί ὁ ἄλλος τοιόσδε , ἀλ οὐ ὅς αὐτός ἀποδίδωμι , ἀλ εἰμί εἰμί ἐν αὐτός , καί ὁμοιότης τις αὐτός φέρω · ὥστε ὁ μέν ὄνομα εἰμί μόνος ευτός ἐπί τε Θεός , καί ὁ εἰμί , ὁ δέ πρᾶγμα , καθ´ εἰμί οὗτος λέγω , πάντῃ ἐξαλλάσσω κατά ὁ ὁ ὑπεροχή καί ὕφεσις λόγος ὁ γάρ ὁ αἰτιατός περισσός ἔνειμι ὁ αἴτιος κατά ὁ μέγας Διονύσιος πρός ὁ πρῶτος οὖν ῥητέος , ὅτι ὁ θεῖος γραφή παραδίδωμι ἐγώ ὁ νοητός καί θεῖον ὑπό ὅς σωματικός ὁμοιότης . ὅθεν ἐπειδάν τριπλόος διάστασις ἀποδίδωμι ὁ Θεός ὑπό ὁ ὁμοιότης ὁ σωματικός ποσότης , ὁ ποσότης ὁ αὐτός δύναμις ἀποδίδωμι · οἷος διά μέν ὁ βάθος ὁ καταληπτικός ὁ ἀπόρρητος δύναμις , διά νδὲ ὁ ὕψος ὁ κατά πᾶς ὑπεροχή ὁ δυναμέω , διά δέ ὁ μῆκος ὁ κατά ὁ εἰμί διηνεκής παράτασις αὐτός , διά δέ ὁ πλάτος ὁ ὁ ἀγάπη διάθεσις . ὁ κατά ὁ Διονύσιος ἐν ὁ ἐννάω κεφάλαιος ὁ περι θεῖον ὄνομα , πλάτος μέν Θεός ῥητέος ὁ ὑπερευρίσκω ὁ Θεός ἐπί πᾶς πρόοδος , μῆκος δέ ὁ ὑπερεκτείνω ὁ ὅλος δύναμις , βάθος δέ ὁ πᾶς ὁ εἰμί ἀπερίληπτος κρυφιότης , πρός ὁ δύο ῥητέος , ὅτι ὁ ἄνθρωπος λέγω κατ´ εἰκών Θεός οὖον κατά ὁ σῶμα , ἀλλά κάθω ὑπερβάλλω ὁ ἄλλος ζῷον . ὅθεν ἐκεῖ μετά ὁ εἰμί πεῖν , « ποιέω ἄνθρωπος » ἐπάγω , « ὡστε ἄρχω ὁ ἰχθύς ὁ θάλασσα , » ὑπερέχω δέ ὁ ἄνθρωπος ὁ ἄλλος ζῷον ὅσος ὁ ὁ ἀσώματος λόγος , καθ´ ὅς δή καί εἰμί εἰκών ὁ Θεός πρός ὁ τρίτος ῥητέος , ὅτι μέρος τις σῶμα ἀποδίδωμι ὁ Θεός , ἀλλά διά ὁ ὁ ἀποτέλεσμα