cogPG.PG151 456
συνοδικοῦ τόμου προὔθηκε λαβὼν ἑαυτῶ , πᾶσιν ἐξίσης ἐπεξελθεῖν ἔδει , καὶ πάντα διαλῦσαι κατὰ μέρος , οἷς ἔκαστον ἐκείνων ἐρείδεται , ἀλλὰ μὴ τὰ μὲν πάντα πλὴν ὀλίγων σιχῇ παρελθεῖν , ἐνίων δὲ ἀποτεμών τινα μόρια τοῦ παντὸς , ἑαυτοῦ δῆθεν ἔργον ποιήσασθαι , καὶ οὕτῶ τοὺς ἑαυτοῦ λόγους ἀντιῤῥητικοὺς ἐπιγράψαι τοῦ τόμου ψευδῶς . Ἄλλως τε ὁ μὲν τοῦ σκοποῦ καὶ τοῦ λόγου τῶν προκειμένων ἔν γε ταῖς τοιαύταις ἀντιλογίαις ἐχόμενος , τὰς ἐνστάσεις τε λύων τῷ προσδιαλεγομένῳ , καὶ πρὸς τἀς ὑπ´ ἐκείνου προτγομένας Γραφικάς τε καὶ θεολογικἀς μαρτυρίας ὑγιῶς τὲ καὶ κατὰ νόμους θείους ἀπολογούμενος , εἰ καὶ τὰ πλεῖστα παρατρέχοι τῶν ἀντιλεγομέ ων , ἀλλὰ τὸν σκοπὸν , ἧπερ ἔφην , καὶ ὑπόθεσιν διασώζων , οὐ λυμαίνεται τῷ παντί · δυνάμει καὶ γὰρ οἰονεὶ καὶ πρὸς πάντ´ ἐκεῖνα τὴν απολογίαν ἐκτείνει , καὶ τοῖς παραληφθεῖσι διὰ τὸ μῆκος οὐδὲν ἧττον διὰ τῶν εἰρημένων καλῶς ἐπεξέρχεται · τοῦτα καὶ γὰρ τοῖς τε θεολόγοις Πατράσιν ἐν τοῖς ἀντιῤῥητικοῖς ἄνωθεν ὥσπερ νενόμισται , καὶ ἡμεῖς τοῖς αὐτοῖς ὡσαύτως κεχρήμεθα , τοῖς διδασκάλοις ἐπόμενοι · ἐπεὶ μηδὲ ἔξεστιν ἄλλως · ὁ δὲ μήτε πρὸς τὸν σκοπὸν μήτε πρὸς τὸν λόγον ἄντικρυς λέγων μηδὲν ὑγιὲς , οὐ μὴν οὐδὲ τὰς ἐνστάσεις οὐδοπωστιοῦν λύων , καὶ τὸ χεῖρον ἐκείνων πάντων καὶ ἀτοπώτατον , τὰ κοινὰ παρατρέχων τῆς πίστεως ἀξιώματα , καὶ τοὺς τούτων ἐξηγητάς τε καὶ θεολόγους , καὶ ταῦτα τοσούτους ὄντας καὶ τηλικούτους , τοὺς μὲν σιωπῇ παρατρέχων , τοὺς δὲ συκοφαντῶν , καὶ ταῖς ὕβρεσι τολμηρῶς πλύνων , ὡς δὴ τὸν τόχον καὶ ἡμᾶς δῆθεν , τοῦ δὲ τὰ μὲν πλεῖστα λήθης διδοὺς φέρεσθαι κύμασι , σμικρὰ δέ τινα τοῦ παντὸς ἀποκλέπτων καὶ δι´ ἐκείνων κακῶς οἰόμενος ἐπιτίθεσθαι τῷ παντὶ , ταῦτα δὴ τὰ τῷ Γρηγορᾷ συχνῶς ἐν τοῖς λόγοις τολμώμενα , τὸν δὴ τοιοῦτον τί ἄν τις εἰπων , ἀξίως τῆς ἀνοίας αὐτοῦ καὶ τῆς τόλμης προσείποι ; τά τε ἄλλα φημί , καὶ ὅτι λήσειν οὕτω προδήλως ἐνασελγαίνων τοῖς θείοις τοὺς πάντας κακῶς ἤλπισε . Φέρε καὶ γὰρ τὸν σὸν σκοπὸν , καὶ τοὺς λόγους αὐτὸς δίδαξον ἡμᾶς , Γρηγορᾶ . Οὐδὲ γὰρ ἔχομεν ἀφ´ ἑαυτῶν ἀκριβῶς αὐτοὶ συνιδεῖν . Ἢ γαρ ὑπὲρ σοῦ καὶ τῆς σῆς δόξης , ἢ πρὸς ἡμῶν τε καὶ τοῦ συνοδικοῦ τόμου , ἢ πρὸς μηδένας ἡμῶν τοὺς θεολογικοὺς ὁρᾷν ἐκείνους λόγου , ἡγήσω , ἀλλ´ ἁπλῶς οὕτω καὶ εἰκῆ παρ´ ἡμῶν προσεῤῥίφθαι . Και εἰ μὲν τὸ πρῶτον καινὸν ἂν εἴη , καὶ εἰς αἴνιγμα πίπτον , εἰ πάντα καλῶν αὐτὸς κινῶν , ὃ δὴ λέγεται , καὶ βιβλία καθ´ ἡμῶν τοσαῦτα συντάττων , καὶ πάντας μὲν Ἑλληνικοὺς ἀνακινῶν λόγους καὶ μύθους καὶ παροιμίας , πάσας δὲ παρεξηγούμενος σχεδὸν ἱεράς ῥήσεις , καὶ καθ´ ἠμῶν τὰ μὴ ὄντα συμπλάττων , τοὺς τῶν θεολόγων μεταξὺ λόγους πολλοὺς καὶ μεγάλους καθ´ ἡμῶν ὄντας παρῆκας , ὥσπερ ἐπίτηδες αὐτὸς ἀντιλέγων σαυτῷ , καὶ τὴν ἰδίαν ἧτταν κατασκευάζων · εἰ δὲ πρὸς ἡμῶν τε καὶ τῆς ἀληθείας ἐκεῖνα νομίσας , ἔπειτα κρύπτειν ὑπ´ αἰσχύνης δεῖν ᾤου , καὶ σιγῇ καὶ σκοτίᾳ τὸν λόγον διδόναι , καὶ πῶς οὐκ ἦσχύνθης μᾶλλον , ἀδυνάτοις ἐπιχειρῶν ; Τό τε γὰρ φῶς ἐν τῇ σκοτίᾳ φαίνει , χρησμοὶ θεῖοι τοῦτό φασι , καὶ ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος αὖθις οὐ δέδεται . Μᾶλλρν ὲν οὖν δυοῖν θάτερον ἔδει σε πρᾶξαι , ἢ τῇ Ἐκκλησίᾳ προσελθεῖν καὶ ὑπογρόψαι τῷ ταύτης ὅρῳ , τὴν ἀλήἂειαν ὡς ἔδει μεταμαθόντα , οὕτω καὶ γὰρ ἂν ἀν . δρὸς εὐσεβοῦς τε καὶ φιλοσόφου καλῶς ἐπεπράχεις ἔργον , ὑπὲρ γὰρ Θεοῦ καὶ τῆς κατ´ αὐτὸν ἀληθείας οἱ λόγοι , ἢ σιωπᾷν γοῦν , καὶ ὑποχωρεῖν , καὶ καταδύεσθαι καὶ μὴ γρύζειν . Οὕτω καὶ γὰρ ἂν εἴης σαυτῷ γοῦν συμφωνῶν . Εἰ δὲ τὸ τρίτον , οὐδὲ οὕτω σε τοὺς τῶν διδασκάλων λόγους , τοὺς μὲν διασπαράττειν , τοὺς δὲ καὶ ἀποκρύπτειν εἰσάπαν ἔδει . Προάγειν μὲν οὖν καῦ´ ἡμῶν σε καὶ ἀνακηρύττειν ἐκείνους ἐχρῆν , καὶ τοῖς μὲν τὴν τιμὴν καὶ τὰ γιγνόμενα σώζειν , καταισχύνειν δὲ τοὺς εἰκῇ καὶ παρὰ τὸν σκοπὸν ἐκείνοις χρωμένους , καὶ οὐτως οὐδὲν ἧττον τὴν νικῶσαν κἀντεῦθεν περιποιεῖσθαι σαυτῷ . Νῦν δὲ λῆρος καὶ γέλως πλατὺς ἄντικρυς πάντα τὰ παρὰ σοῦ , καὶ πάντα ὁμοῦ φασι χρήματα , καὶ οὐδὲν ὑγιές . Ἀλλὰ σκοπήσωμεν , εἰ δοκεῖ , καὶ τοὺς προῤῥηθέντας περί τε τοῦ θείου Πνεύματος , καὶ θείας μετοχῆς ,, Ἀθανασίου τοῦ μεγάλου φημὶ , λόγους , καὶ τὰ παρ´ ἡμῶν τε καὶ τοῦ φιλοσόφου παραθέντες ἐκείνοις , σκεψώμεθα τήν τε διαφορὰν ὡσαύτως καὶ τὴν ὁμοίωσιν . Θεοῦ τοιγαροῦν μετεχομένου , καὶ τοῖς ἀξίοις τοῦ Πνεύματος ἐνοικοῦντος κατά τε τὰς ἱερὰς δηλαδὴ Γραφὰς , καὶ τὰς τῶν διδασκάλων ἐξηγήσεις τε καὶ θεολογίας , καὶ αὐτὸν δέ φημι Γρηγορᾶν , δοκεῖ καὶ γὰρ εἰ καὶ μὴ καλῶς , ἀλλ´ ὁμολογεῖν ὁπωσδήποτε τοῦτο , ἡμεῖς μὲν οὐ κατ´ οὐσίαν ἀλλὰ κατ´ ἐνέργειαν φυσικήν τε καὶ χάριν τὴν τοῦ Θεοῦ μετοχὴν ταύτην καὶ τὴν ἀπόῤῥητόν φαμεν ἐνοίκησιν γίγνεσθαι . Τοῦτο καὶ γὰρ ἄντικρυς καὶ Γραφὴν πᾶσαν καὶ διδασκαλίαν θεόπνευστον καὶ βούλεσθαι καὶ κηρύγτειν · ἐκεῖνο δὲ μηδαμῶς · μηδὲ γὰρ ὅλως ἐξεῖναι Ὁ δὲ Γρηγορᾶς κατ´ ἐνέργειαν μέν φησι καὶ χάριν οὐδοτιοῦν . Μηδὲ γὰρ εἶναι περὶ τὸν Θεὸν φυσικόν τι καὶ ἄκτιστον , μήτε δύναμιν μήτ´ ἐνέργειαν μήτεχάριν , ἀλλ´ ὀνόματα ταῦτα πάντα κατὰ τῆς θείας οὐσίας εἶναι λεγόμενα · τὸ δὲ μόνην οὐσίαν εἶναι . Διὸ καὶ τοῖς ἀξίοις αὐτήν φησι τὴν τῆς θεαρχικῆς ἐνοικεῖν Τριάδος οὐσίαν , καὶ ταύτην ὑπ´ ἐκείνων οὐκ ἄλλο μετέχεσθαι . Φέρε τοιγαροῦν Ἀθανάσιον τῷ λόγῳ παραγαγόντες τὸν μέγαν , καθὰ δὴ καὶ προὔφην , παρ´ ἐκίνω καὶ δὴ τὰ ἡμέτερα θεωρήσωμεν · διαιτήσει καὶ γὰρ ἑκατέροις ἐκεῖνος καλῶς . Καὶ πρῶτόν γε τῶν ἄλλων τὸν τοῦ λόγου σκοπὸν , καὶ τὴν βούλησιν τοῦ μεγάλου σκοπησώμεν . Σκοπὸς καὶ γὰρ αὐτῷ πρός γε τον ἐπίσκοπον Σεραπίωνα , περὶ τοῦ θείου Πνεύματος ποιουμένῳ τὸν λόγον , ὁμοούσιον αὐτὸ , καὶ ὁμοδύναμον , καὶ ὁμόθεον , ἱν οὐτως εἴπω , δεῖξαι τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῳ . Ἀποδείκνυσιν τοίνυν συλλογιζόμενος ἱερῶς ἔκ τε τῆς τῶν θείων πραγμάτων προσγενομένης ἱερᾶς αὐτῷ πείρας , καὶ δὴ καὶ τῆς ἀποστολικῆς θεολογίας , ὅτι τὰ διδόμενα τοῖς ἀξίοις εν τῆ ἁνία Τριάδι θεῖα χαρίσματα παρὰ Πατρός δίδυντα . δι´ ροωροωΟΟ
Lemmas: συνοδικός τόμος προτίθημι λαμβάνω ἑαυτοῦ , πᾶς ἐξίσης ἐπεξέρχομαι ἐσθίω , καί πᾶς διαλύω κατά μέρος , ὅς ἕκαστος ἐκεῖνος ἐρείδω , ἀλλά μή ὁ μέν πᾶς πλήν ὀλίγος σιχῇ παρέρχομαι , ἔνιοι δέ ἀποτέμνω τις μόριον ὁ πᾶς , ἑαυτοῦ δῆθεν ἔργον ποιέω , καί οὕτως ὁ ἑαυτοῦ λόγος αντιρρητικός ἐπιγράφω ὁ τόμος ψευδής . ἄλλος τε ὁ μέν ὁ σκοπός καί ὁ λόγος ὁ πρόκειμαι ἐν γε ὁ τοιοῦτος ἀντιλογία ἔχω , ὁ ἔνστασις τε λύω ὁ προσδιαλέγομαι , καί πρός εἰς ὑπό ἐκεῖνος προτάσσω γραφικός τε καί θεολογικος μαρτυρία ὑγιής τε καί κατά νόμος θεῖος ἀπολογέομαι , εἰμί καί ὁ πλεῖστος παρατρέχω ὁ αντιλέγω εἰμί , ἀλλά ὁ σκοπός , ὁ φημί , καί ὑπόθεσις διασῴζω , οὖον λυμαίνομαι ὁ πᾶς · δύναμις καί γάρ οἱονεί καί πρός πάντε ἐκεῖνος ὁ ἀπολογία ἐκτείνω , καί ὁ παραλαμβάνω διά ὁ μῆκος οὐδείς κακός διά ὁ εἴρω καλῶς ἐπεξέρχομαι · τοῦτα καί γάρ ὁ τε θεολόγος πατήρ ἐν ὁ αντιρρητικοιξ ἄνωθεν ὥσπερ νομίζω , καί ἐγώ ὁ αὐτός ὡσαύτως χράομαι , ὁ διδάσκαλος επόμενος · ἐπεί μηδέ ἔξεστι ἄλλως · ὁ δέ μήτε πρός ὁ σκοπός μήτε πρός ὁ λόγος ἄντικρυς λέγω μηδείς ὑγιής , οὖον μήv οὐδέ ὁ ἔνστασις οὐδοπωστιοῦν λύω , καί ὁ χείρων ἐκεῖνος πᾶς καί ἄτοπος , ὁ κοινός παρατρέχω ὁ πίστις ἀξίωμα , καί ὁ οὗτος ἐξηγητής τε καί θεολόγος , καί οὗτος τοσοῦτος εἰμί καί τηλικόσδε , ὁ μέν σιωπή παρατρέχω , ὁ δέ συκοφάντης , καί ὁ ὕβρις τολμηρός πλύνω , ὡς δή ὁ τόκος καί ἐγώ δῆθεν , ὁ δέ ὁ μέν πλεῖστος λήθη δίδωμι φέρω κῦμα , μικρός δέ τις ὁ πᾶς ἀποκλέπτω καί δις ἐκεῖνος κακῶς οἴομαι ἐπιτίθημι ὁ πᾶς , οὗτος δή ὁ ὁ Γρηγορά συχνός ἐν ὁ λόγος τολμάω , ὁ δή τοιοῦτος τίς ἄν τις εἶπον , ἀξίως ὁ ἄνοια αὐτός καί ὁ τόλμα προσεῖπον ; ὁ τε ἄλλος φημί , καί ὅτι λανθάνω οὗτος πρόδηλος ἐνασελγαίνω ὁ θεῖον ὁ πᾶς κακῶς ἐλπίζω . φέρω καί γάρ ὁ σός σκοπός , καί ὁ λόγος αὐτός διδάσκω ἐγώ , Γρηγορά . οὐδέ γάρ ἔχω ἀφή ἑαυτοῦ ἀκριβῶς αὐτός συνοράω . ἤ γαρ ὑπέρ σύ καί ὁ σός δόξα , ἢ πρός ἐγώ τε καί ὁ συνοδικός τόμος , ἢ πρός μηδένας ἐγώ ὁ θεολογικός ὁράω ἐκεῖνος λόγος , ἡγέομαι , ἀλ ἁπλόος οὗτος καί εἰκῇ παρ´ ἐγώ προσερρίφομαι . και εἰμί μέν ὁ πρῶτος καινός εἄν εἰμί , καί εἰς αἴνιγμα πίπτω , εἰμί πᾶς καλός αὐτός κινέω , ὅς δή λέγω , καί βιβλίον καθ´ ἐγώ τοσοῦτος συντάσσω , καί πᾶς μέν Ἑλληνικός ἀνακινέω λόγος καί μῦθος καί παροιμία , πᾶς δέ παρεξηγώ σχεδόν ἱερός ῥῆσις , καί καθ´ ἡμεῖς ὁ μή εἰμί συμπλάσσω , ὁ ὁ θεολόγος μεταξύ λόγος πολύς καί μέγας καθ´ ἐγώ εἰμί παρίημι , ὥσπερ ἐπίτηδες αὐτός ἀντιλέγω σεαυτοῦ , καί ὁ ἴδιος ἧσσα κατασκευάζω · εἰμί δέ πρός ἐγώ τε καί ὁ ἀλήθεια ἐκεῖνος νομίζω , ἔπειτα κρύπτω ὑπό αἰσχύνη δήω οἴομαι , καί σιγή καί σκοτία ὁ λόγος δίδωμι , καί πῶς οὐ αἰσχύνω μᾶλλον , ἀδύνατος ἐπιχειρέω ; ὁ τε γάρ φάος ἐν ὁ σκοτία φαίνω , χρησμός θεῖος οὗτος φημί , καί ὁ ὁ Θεός λόγος αὖθις οὖον δήω . Μᾶλλρν εἰμί οὖν δύο ἕτερος ἐσθίω σύ πράσσω , ἢ ὁ ἐκκλησία προσέρχομαι καί ὑπογράφω ὁ οὗτος ὅρος , ὁ ἀλήἂειαν ὡς ἐσθίω μεταμανθάνω , οὗτος καί γάρ εἄν εἰς . ἀνήρ εὐσεβής τε καί φιλόσοφος καλῶς πράσσω ἔργον , ὑπέρ γάρ Θεός καί ὁ κατ´ αὐτός ἀλήθεια ὁ λόγος , ἢ σιωπάω γοῦν , καί ὑποχωρέω , καί καταδύω καί μή γρύζω . οὕτως καί γάρ εἄν εἰμί σεαυτοῦ γοῦν συμφωνέω . εἰμί δέ ὁ τρίτος , οὐδέ οὗτος σύ ὁ ὁ διδάσκαλος λόγος , ὁ μέν διασπαράσσω , ὁ δέ καί ἀποκρύπτω εἰσάπαν ἐσθίω . προάγω μέν οὖν καίω ἐγώ σύ καί ἀνακηρύσσω ἐκεῖνος χρή , καί ὁ μέν ὁ τιμή καί ὁ γίγνομαι σῴζω , καταισχύνω δέ ὁ εἰκῇ καί παρά ὁ σκοπός ἐκεῖνος χράω , καί οὕτως οὐδείς κακός ὁ Νίκη ἐντεῦθεν περιποιέω σεαυτοῦ . νῦν δέ λῆρος καί γέλως πλατύς ἄντικρυς πᾶς ὁ παρά σύ , καί πᾶς ὁμοῦ φημί χρῆμα , καί οὐδείς ὑγιής . ἀλλά σκοπέω , εἰμί δοκέω , καί ὁ προλέγω περί τε ὁ θεῖον πνεῦμα , καί θεῖος μετοχή ,, Ἀθανάσιος ὁ μέγας φημί , λόγος , καί ὁ παρ´ ἐγώ τε καί ὁ φιλόσοφος παρατίθημι ἐκεῖνος , σκέπτομαι ὁ τε διαφορά ὡσαύτως καί ὁ ὁμοίωσις . Θεός τοιγάρ μετέχω , καί ὁ ἄξιος ὁ πνεῦμα ἐνοικέω κατά τε ὁ ἱερή δηλαδή γραφή , καί ὁ ὁ διδάσκαλος ἐξήγησις τε καί θεολογία , καί αὐτός δέ φημί Γρηγορᾶς , δοκέω καί γάρ εἰμί καί μή καλῶς , ἀλ ὁμολογέω ὅπως οὗτος , ἐγώ μέν οὖον κατ´ οὐσία ἀλλά κατ´ ἐνέργεια φυσικός τε καί χάρις ὁ ὁ Θεός μετοχή οὗτος καί ὁ ἀπόρρητος φημί ἐνοίκησις γίγνομαι . οὗτος καί γάρ ἄντικρυς καί γραφή πᾶς καί διδασκαλία θεόπνευστος καί βούλομαι καί κηρύσσω · ἐκεῖνος δέ μηδαμῶς · μηδέ γάρ ὅλως ἔξεστι ὁ δέ Γρηγοράς κατ´ ἐνέργεια μέν φημί καί χάρις οὐδοτιοῦν . μηδέ γάρ εἰμί περί ὁ θεός φυσικός τίς καί ἄκτιστον , μήτε δύναμις μῆτε ἐνέργεια μήτεχάριν , ἀλ ὄνομα οὗτος πᾶς κατά ὁ θεῖος οὐσία εἰμί λέγω · ὁ δέ μόνος οὐσία εἰμί . Διὸ καί ὁ ἄξιος αὐτός φημί ὁ ὁ θεαρχικός ἐνοικέω Τριάς οὐσία , καί οὗτος ὑπό ἐκεῖνος οὐ ἄλλος μετέχω . φέρω τοιγάρ Ἀθανάσιος ὁ λόγος παράγω ὁ μέγας , καθά δή καί προφαίνω , παρ´ κινέω καί δή ὁ ἡμέτερος θεωρέω · διαιτάω καί γάρ ἑκάτερος ἐκεῖνος καλῶς . καί πρότερος γε ὁ ἄλλος ὁ ὁ λόγος σκοπός , καί ὁ βούλησις ὁ μέγας σκοπέω . Σκοπός καί γάρ αὐτός πρός γε ὁ ἐπίσκοπος Σεραπίων , περί ὁ θεῖον πνεῦμα ποιέω ὁ λόγος , ὁμοούσιος αὐτός , καί ὁμοδύναμος , καί ὁμοθέω , ἐν οὕτως εἶπον , δείκνυμι ὁ πατήρ καί ὁ υἱός . ἀποδείκνυμι τοίνυν συλλογίζομαι ἱερός ἐκ τε ὁ ὁ θεῖον πρᾶγμα προσγίγνομαι ἱερός αὐτός πείρω , καί δή καί ὁ ἀποστολικός θεολογία , ὅτι ὁ δίδωμι ὁ ἄξιος εν τῆ ἁνία Τριάς θεῖον χάρισμα παρά πατήρ διδυειντα . δις ροωροωΟΟ