cogPG.PG151 380
ἡμᾶς αἱρήσετε · αὐτὸ δέ τοῦτο ὀνηργηκὼς ἀν εἰη τὸ Ὁμοούσιον , Καὶ ὁ Νύσσης δὲ θεῖος Γρηγόριος , Οὐ τρεῖς Θεοὺς ὀνομάζειν , φησί , δυνάμεθα , τοὺς τὴν θεϊκὴν καὶ ἐποπτικὴν ἐνέργειαν συνημμένως καὶ ἀδιανρʹ τως ἀλλήλων ἐφ´ ἡμων τε καὶ πάσης τῆς κτίσεως ἐνεργοῦντας . Περὶ δὲ τοῦ μιμήματος εἶπεν ὁ Θεσσαλονίκης ὡς ὁ μέγας Διονύσιος τῷ μιμήματι τὸ ἀμίμητον προσέθηκεν · ὥστε τὸ θεο ποιὸν δῶρον οὐ μᾶλλον μίμημα ἢ ἀμιμησία . Φησὶ καὶ ὁ Οεολόγος Γρηγόριος μίμημα εἶναι καὶ τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν , γράφων ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν περὶ Υἱοῦ , Εἰκὸν τοῦ Πατρὸς ὡς ὁροούσιος , καὶ ὅτι τοῦτο ἐκεῖθεν , ἀλλ´ οὐκ ἐκ τούτου ἱατήρ . αὐτῇ γὸρ εἰκόνος φύσις , μίμημα εἶναι τοῦ ἀρχετόπου , καὶ οὖ λέγεται . Ὥστε τὸ μίημα οὐκ ἐμποδίζει πρὸς τὸ ἄκτιστον εἶναι τὴν θέωσιν . σχέσις δέ ἐστι καὶ ἡ τοῦ Θεοῦ πρόνοια πρὸς τὰ προνοούμενα · καὶ ἡ πρόγνωσις αὐτοῦ πρὸς τὰ προγινωσκόμενα · καὶ οἱ ἐξ ἀιδίου ἐν τῷ Θεῷ προορισμοὶ , πρὸς τὰς προοριζόμενα . Ἀλλ´ ἑκάστῳ τούτων οὐκ ἐμπόδιόν ἐστι τὸ σχίσιν εἶναι πρὸς τὸ ἄκτιστον εἶναι . ὥστε οὐδὲ ἡ θεοποιὸς δωρεὰ τοῦ Πνεύματος , αὐτὴ ἡ θίωσις , ἔστι κτιστὴ , διότι σχέσις ἐστὶ πρὸς τὰ θεούμενα . Ὅτι γὰρ ἄκτιστός ἐστι , σαφῶς καὶ συντόμως παραστήσει καὶ ὁ θεῖος Μάξιμος , γράφων , Ἠ θεία χάρις , εἰ καὶ ἀπόλαυσιν δίδωσι τοῖς κατὰ χάριν μετέχουσι , ἀλλ οὐ κατάληψιν . Μένει γώρ καὶ τῇ μεθέξει τῶν ἀπολαυόντων αὐτὴς ἀκατάληπτος , ὅτι κατὰ φύσιν ὡς ἀγέννητος ἔχει τὴν ἀπειρίαν . Καὶ πάλιν , Τοῦτό ἐστι τοῦ Θεοῦ Εὐαγγέλιον πρεσβεία Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους , καὶ Υἱοῦ σαρκωθένπος καὶ μισθὸν δωρουμένου τοῖς πειθομένοις αὐτῷ τὴν ἀγέννητον . θέωσιν . Μετὰ δὲ τὸ φανῆναι καὶ τὴν θείαν ἐνέργειαν Θεότητα ὀνομαζομένην , ἐζητήσαμεν ἀποδειχθῆναι παρὰ τῶν θεολόγων , εἰ τῆς θείας ἐνεργείας ταύτης , καὶ τῶν οὐσιωδῶς περὶ αὐτὴν θεωρουμένων , ὑπέρκειται κατ´ οὐσίαν ὁ Θεός · καὶ ἀνεφάνη καὶ τουτο παρὰ πάντων κηρυττόμενον τῶν ἁγίων . Συναπεδείχθη δὲ καὶ τοῦτο , ὅτι οἱ μὴ τοῦτο παραδεχόμενοι πολύθεοί εἰσι , πολλὰς λέγοντες ἀρχὰς , ὡς μὴ ἀναφέροντες εἰς ἓν αἴτιον καὶ μίαν ἀρχὴν τὰ περὶ τὸν Θεὸν οὐσιωδῶς θεωρούμενα . Ὁ γὰρ μέγας Βασίλειος ἐν τοῖς Ἀντιῤῥητικοῖς φησιν , Ἔστι τι τάξρως εἶδος , οὐκ ἐκ τῆς παρ´ ἡμῶν θέσεως συνιστάμενον , ἀλλ´ αὐτῇ τῇ κατὰ φόσιν ἀκολουθίᾳ σιμβαῆον · ὡς τῷ πυρὶ πρὸς τὸ φῶς ἐστι τὸ ἐξ αὐτοῦ . Ἐν τοῖς τοιούτοις γὰρ πρότερον τὸ αἴτιον λέγομεν , δεύτερον δό τὸ ἀπ´ αὐτοῦ · οὐ διαστήματι χωρίζοντες ἀὶλήλων ταῦτα , ἀλλὰ τῷ ογισμῷ τοῦ αἰτιατοῦ πιοεπιλοοῦντες τὸ αἴτιον . Πῶς οὖν εὔλογον ἀρνεῖσθαι τὴν τάξιν , ἐφ´ ὥν ἐστι πρῶτον καὶ δεύτερον , οὐ κατὰ τὴν ἡμετέραν θέσιν , ἀλλ´ ἐκ τῆς κατὰ φύσιν αὐτοῖς ἐνυπαρχούσης ἀκολουθίας ; Ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς πρὸς Ἀμφιλόχιον γράφει , Λί δὲ ἐνέργειαι τοῦ Πνεύματος τίνες ; Ἄῥῥητοι μέν διὰ τὸ μέγεθος , ἀνεξαρίθμητοι δὲ διὰ τὸ πλήθος . Πῶς γὰρ νοήσομεν τὰ τῶν αἰώνων ἐπέκεινα ; Τίνες ἧσαν αὐτοῦ πρὸ τῆς νοητῆς κτίσεως αἱ ἐνέργειαι ; Πόσαι δὲ αἱ ἀπ´ αὐτοῦ περὶ τὴν κτίσιν χάριτες ; Τίς δὸ ἡ πρὸς τοὺς αἰῶνας τοὺς ἐπερχομένους δύναμις ; Ἦν μέν γὰρ καὶ προῆν καὶ συμπαρῆν τῷ Υἱῷ καὶ τῷ Πατρὶ πρὸ τῶν αἰώνων . Ὅστε κἄν τι νοήσῃς τῶν αἰώνων ἐπέκεινα , καὶ τοῦτό ἐστι τοῦ Πνεύματος κατω , τέρω · τὰς προαιωνίους ἐνεργείας Πνεύχιατος κατωτέρω τοῦ Πνεύματος ἀποφαινόμενος εἶναι . Ἐν δὲ τῷ περὶ Θεότητος Υἱοῦ καὶ Πνεύματος λόγῳ ὁ Νύσοης θεῖος Γρηγόριος φησιν , Ὡ μέν θεία φύσις ἄφραστός τε καὶ ἀνεκφώνητος μένει , ὑπερβαίνουσα πᾶσαν τὴν διὰ φωνῆς σημασίμν . οὐκοῦν οὐχὶ φύσιν , ἀλλὰ τὴν θεατικὴν δύναμιν τοῦ Πνεύματος , ἡ τῆς Θεότητος προσηγορία παρίστησιν . Ὁ δὲ μέγας Ἀθανάσιος ἐν τῷ κατὰ Ἀρειαλῶν δευτέρῳ λόγῳ , τῶν αἱρετικῶν λεγόντων τῆς θελήσεως εῖναι τὸν Υἱὸν , ἀλλ´ οὐ τῆς φύσεως τοῦ Πατρὸς , Εἱ τὸ βούλεσθαι , φησί , περὶ τῶν μὴ ὄντων διδόασε τῷ Θεῷ , διατί τὸ ὑπερκείμενον τῆς βουλήσεως οὐκ ἐπιγινώσκουσι τοῦ Θεοῦ ; Κὰν τῷ τρίτῳ κατὰ τῶν αὐτῶν , Τὸ μέν ἀντικείμενον τῆς Εουλήσεως ἑωράκασιν οἱ αἱρετικοί · τὸ δέ μεῖζον καὶ ὑπερκείμενον οὐ τεθεωρήκασιν . Ὅσπερ γὰρ ἀντίκειται τῇ βουλήσει τὸ παρὰ γνώμην , σύτως ὑπέρκειται καὶ προηγεῖται τοῦ βούλευθαι νὸ κατὰ φύσιν . Καὶ κατὰ Μακεδονίου γράφων ὁ αὐτὸς , Γίνωσκε , φησὶν , ὅτι τὸ Θεὸς εἶναι δεύτερόν ἐστι · καὶ γὰρ ἡμεῖς ἐὰν μιμταὶ γενώμεθα τοῦ Θεοῦ , κατὰ τὸν Παῆλον , θεοὶ γινόμεθα · τῆς δὲ αὐτῆς , ρρύσεως γενέσθαι οὐ δυνάμεθα . Ὁ δὲ θεῖος Μάξιμος , Πάντων , φησί , τῶν ὅντων , καὶ μετεχόντων καὶ μεθεκτῶν ἀπείρως ὁ θεὶς ὑπερεξψρηται . Ἀλλὰ καὶ ὁ θεῖος Διονύσιος ἐν τῷ περὶ θείων ὁνομάτων δωδεκάτῳ φησὶν , καθόσον ὑπερέχουσε τῶν οὐκ ὄντον τὰ ὅνεα ἄγια ἢ θεῖ ἢ κύρια ἢ βασιλικὰ , καὶ αὐτῶν μετεχόντων αἰ αὐτομετοχαί · κατὰ τισοῦτον ὑπερίδρυται πάντων τῶν ὅντων ἄ ὑπέρ πάντα τὰ ὄντα · καὶ πάντων τῶν μετεχόντων καὶ τῶν μετοχῶν ὁ ἀμέθεκτος αἴτιος . Καὶ τῇ δευτέρα δὲ πρὸς Γάιον ἐπιστολῇ , Πῶς , φησὶν , ὁ πάντων ἐπέκεινα καὶ ὑπὲρ θεαρχίαν ἐστὶ καὶ ὑπὸρ ἀγαθαρχίαν ; Εἰ θεότητα καὶ ἀγαθότητα νοήσαις , αὐτὸ τὸ χρῆμα τοῦ ἀγαθοποιοῦ καὶ θερποιοῦ δώρου , καθ´ ὃ θεούμεθα καὶ ἀγαθυνόμεθα · καὶγὰρ εἰ τοῦτο ἀρχὴ γίνεται τοῦ θεοῦσθαι καὶ ἀγαθόνεσθαι τοῖς θεουμένοις καὶ ἀγαθυνομένοις , ὁ πάσης ἀρχῆς ὑπεράρχιος , καὶ τῆς οὖτωλεγομόνης θεότητος καὶ ἀγαθότητος »
Lemmas: ἐγώ αἱρέω · αὐτός δέ οὗτος ὀνηργηκὼς εἰς ἐω ὁ ὁμοούσιος , καί ὁ Νύσσα δέ θεῖος Γρηγόριος , οὖον τρεῖς θεός ὀνομάζω , φημί , δύναμαι , ὁ ὁ θεικός καί ἐποπτικός ἐνέργεια συνημμένως καί ἀδιανρʹ ὅς ἀλλήλων ἐφίημι Ἡμων τε καί πᾶς ὁ κτίσις ἐνεργέω . περι δέ ὁ μίμημα εἶπον ὁ Θεσσαλονίκη ὡς ὁ μέγας Διονύσιος ὁ μίμημα ὁ ἀμίμητος προστίθημι · ὥστε ὁ τίθημι ποιός δῶρον οὖον μᾶλλον μίμημα ἢ ἀμιμησία . φημί καί ὁ Οεολόγος Γρηγόριος μίμημα εἰμί καί ὁ πατήρ ὁ υἱός , γράφω ἐν ὁ δύο ὁ περί υἱός , εἰκών ὁ πατήρ ὡς ὁράω , καί ὅτι οὗτος ἐκεῖθεν , ἀλ οὐ ἐκ οὗτος ἰατρός . αὐτός γόρ εἰκών φύσις , μίμημα εἰμί ὁ ἀρχετόπου , καί οὖον λέγω . ὥστε ὁ μίημα οὐ ἐμποδίζω πρός ὁ ἄκτιστον εἰμί ὁ θέω . σχέσις δέ εἰμί καί ὁ ὁ Θεός πρόνοια πρός ὁ προνοέω · καί ὁ πρόγνωσις αὐτός πρός ὁ προγιγνώσκω · καί ὁ ἐκ ἀίδιος ἐν ὁ Θεός προορισμός , πρός ὁ προορίζω . Ἀλ ἕκαστος οὗτος οὐ ἐμπόδιος εἰμί ὁ σχίσις εἰμί πρός ὁ ἄκτιστον εἰμί . ὥστε οὐδέ ὁ θεοποιός δωρεά ὁ πνεῦμα , αὐτός ὁ θιωσμος , εἰμί κτιστός , διότι σχέσις εἰμί πρός ὁ θεόω . ὅτι2 γάρ ἄκτιστος εἰμί , σαφῶς καί σύντομος παρίστημι καί ὁ θεῖος Μάξιμος , γράφω , ὁ θεῖος χάρις , εἰμί καί ἀπόλαυσις δίδωμι ὁ κατά χάρις μετέχω , ἀλλ' οὖον κατάληψις . Μένω γώρ καί ὁ μετέχω ὁ ἀπολαύω αὐτός ἀκατάληπτος , ὅτι κατά φύσις ὡς ἀγέννητος ἔχω ὁ ἀπειρία . καί πάλιν , οὗτος εἰμί ὁ Θεός Εὐαγγέλιος πρέσβυς Θεός πρός ἄνθρωπος , καί υἱός σαρκωθένπος καί μισθός δωρέω ὁ πείθω αὐτός ὁ ἀγέννητος . θέω . μετά δέ ὁ φαίνω καί ὁ θεῖος ἐνέργεια θεότης ὀνομάζω , ζητέω ἀποδείκνυμι παρά ὁ θεολόγος , εἰμί ὁ θεῖος ἐνέργεια οὗτος , καί ὁ οὐσιωδῶς περί αὐτός θεωρέω , ὑπέρκειμαι κατ´ οὐσία ὁ Θεός · καί ἀναφαίνω καί οὗτος παρά πᾶς κηρύσσω ὁ ἅγιος . συναποδείκνυμι δέ καί οὗτος , ὅτι ὁ μή οὗτος παραδέχομαι πολύθεος εἰμί , πολύς λέγω ἀρχή , ὡς μή ἀναφέρω εἰς εἷς αἴτιος καί εἷς ἀρχή ὁ περί ὁ θεός οὐσιωδῶς θεωρέω . ὁ γάρ μέγας Βασίλειος ἐν ὁ αντιρρητικοιξ φημί , εἰμί τίς τάσσω εἶδος , οὐ ἐκ ὁ παρ´ ἐγώ θέσις συνίστημι , ἀλ αὐτός ὁ κατά Φόσι ἀκολουθία σιμβαῆον · ὡς ὁ πῦρ πρός ὁ φάος εἰμί ὁ ἐκ αὐτός . ἐν ὁ τοιοῦτος γάρ πρότερος ὁ αἴτιος λέγω , δύο δίδωμι ὁ ἀπ´ αὐτός · οὖον διάστημα Χωρίζοντες ἀλλήλων οὗτος , ἀλλά ὁ ογισμαω ὁ αἰτιατός πιοεπιλοοῦντες ὁ αἴτιος . Πῶς οὖν εὔλογος ἀρνέομαι ὁ τάξις , ἐφίημι ἀνά εἰμί πρῶτος καί δύο , οὖον κατά ὁ ἡμέτερος θέσις , ἀλ ἐκ ὁ κατά φύσις αὐτός ἐνυπάρχω ἀκολουθία ; ἀλλά καί ἐν ὁ πρός Ἀμφιλόχιος γράφω , λίαν δέ ἐνέργεια ὁ πνεῦμα τίς ; ἄρρητος μέν διά ὁ μέγεθος , ἀνεξαρίθμητος δέ διά ὁ πλήθος . Πῶς γάρ νοέω ὁ ὁ αἰών ἐπέκεινα ; τίνω ἧσαν αὐτός πρό ὁ νοητός κτίσις ὁ ἐνέργεια ; πόσος δέ ὁ ἀπ´ αὐτός περί ὁ κτίσις χάρις ; Τῖς δίδωμι ὁ πρός ὁ αἰών ὁ ἐπέρχομαι δύναμις ; ἦς μέν γάρ καί προέρχομαι καί συμπάρειμι ὁ υἱός καί ὁ πατήρ πρό ὁ αἰών . ὅστε ἄν τίς νοέω ὁ αἰών ἐπέκεινα , καί οὗτος εἰμί ὁ πνεῦμα κάτω , τέρας · ὁ προαιώνιος ἐνέργεια πνευχιαατος κατωτέρω ὁ πνεῦμα ἀποφαίνω εἰμί . ἐν δέ ὁ περί θεότης υἱός καί πνεῦμα λόγος ὁ Νῦσος θεῖος Γρηγόριος φημί , εἰμί μέν θεῖος φύσις ἄφραστος τε καί ἀνεκφώνητος μένω , ὑπερβαίνω πᾶς ὁ διά φωνή σημασίμν . οὐκοῦν οὐ φύσις , ἀλλά ὁ θεατικός δύναμις ὁ πνεῦμα , ὁ ὁ θεότης προσηγορία παρίστημι . ὁ δέ μέγας Ἀθανάσιος ἐν ὁ κατά αρειαλς δύο λόγος , ὁ αἱρετικός λέγω ὁ θέλησις εἰμί ὁ υἱός , ἀλ οὖον ὁ φύσις ὁ πατήρ , εἰ ὁ βούλομαι , φημί , περί ὁ μή εἰμί διδοααω ὁ Θεός , διατί ὁ ὑπέρκειμαι ὁ βούλησις οὐ ἐπιγιγνώσκω ὁ Θεός ; κάν ὁ τρίτος κατά ὁ αὐτός , ὁ μέν ἀντίκειμαι ὁ εουλησις ὁράω ὁ αἱρετικός · ὁ δέ μείζων καί ὑπέρκειμαι οὖον θεωρέω . ὅσπερ γάρ ἀντίκειμαι ὁ βούλομαι ὁ παρά γνώμη , σύτως ὑπέρκειμαι καί προηγέομαι ὁ βουλεύω νόος κατά φύσις . καί κατά Μακεδόνιος γράφω ὁ αὐτός , γιγνώσκω , φημί , ὅτι ὁ θεός εἰμί δεύτερος εἰμί · καί γάρ ἐγώ ἐάν μιμταὶ γίγνομαι ὁ Θεός , κατά ὁ Παῆλον , θεός γίγνομαι · ὁ δέ αὐτός , ῥύσις γίγνομαι οὖον δύναμαι . ὁ δέ θεῖος Μάξιμος , Πάντων , φημί , ὁ εἰμί , καί μετέχω καί μεθεκτός ἤπειρος ὁ τίθημι ὑπερεξψρηται . ἀλλά καί ὁ θεῖος Διονύσιος ἐν ὁ περί θεῖον ὁν͂ομα δωδέκατος φημί , καθόσον ὑπερέχω ὁ οὐ Όντον ὁ ὅνος ἅγιος ἢ θέω ἢ κύριος ἢ βασιλικός , καί αὐτός μετέχω ὁ αὐτομετοχή · κατά τίνω ὑπεριδρύω πᾶς ὁ εἰμί ὅς ὑπέρ πᾶς ὁ εἰμί · καί πᾶς ὁ μετέχω καί ὁ μετοχή ὁ ἀμέθεκτος αἴτιος . καί ὁ δύο δέ πρός Γάιος ἐπιστολή , Πῶς , φημί , ὁ πᾶς ἐπέκεινα καί ὑπέρ θεαρχία εἰμί καί ὑπὸρ ἀγαθαρχία ; εἰμί θεότης καί ἀγαθότης νοέω , αὐτός ὁ χρῆμα ὁ ἀγαθοποιέω καί θερποιος δῶρον , καθ´ ὅς θεόω καί ἀγαθύνω · καὶγὰρ εἰμί οὗτος ἀρχή γίγνομαι ὁ θεόω καί ἄγω ὁ θεόω καί ἀγαθύνω , ὁ πᾶς ἀρχή ὑπεράρχιος , καί ὁ ουτωλεγομονος θεότης καί ἀγαθότης »