cogPG.PG151 470
μὲν ἐκεῖθεν πολλοὺς ἑαυτῷ , δίδωσι δὲ καὶ καθ´ ἑαυτοῦ ὑπολήψεις οὐκ ἀγαθὰς , οὐδὲ μάλα τοι προσηκούσας τῇ αὐτοῦ σοφίᾳ τε καὶ τῇ τάξει . Τῶν γὰρ ἄνωθεν εἰρημένων , εἶπον , οὑτωσὶ γε ἐχόντων , καθὰ δὴ καὶ λέλεκται , οὐδὲν , οἷμαι , πρὸς τὰ λοιπὰ τὸ προσιστάμενον καὶ ἀντίξουν ἔσται , πάντων σχεδὸν ἠρτημένων ἐκεῖθεν , καὶ ὡσανεί τινα ῥίζαν καὶ ἀρχὴν τὸν περὶ θείας καὶ φυσικῆς ἐνεργείας Θεοῦ καὶ δυνάμεως λόγον ἐχόντων . Ἀλλ´ ἐκεῖνος , φησὶ , τὸν ἱερὸν λέγων Θεσσαλονίκης , οὐ μίαν ἐνέργειαν τοῦ Θεοῦ κατὰ τοὺς θεολόγους , ἀλλὰ πολλάς τινας λέγει καὶ διαφόρους ἀλλήλαις . Ἐμοῦ δὲ καὶ ταῦτα τῶν θεολόγων εἶναι Πατέρων καὶ διδασκάλων , ἀλλ´ οὐ τοῦ σοφοῦ Γρηγορίου πρὸς αὐτὸν εἰρηκότος , ὥσπερ δὴ καὶ τὰ προῤῥηθέντα , καὶ πᾶσαν εἶναι ἀνάγκην , ὥσπερ ἐν ἐκείνοις , οὔτω δὴ κἀν τούτοις πείθεσθαι καὶ συμφωνεῖν τοῖς Πατράσιν , εἴπερ μέλλοιμεν εἰς εὐσεβοῦντας τῷ ὄντι τελεῖν , καὶ μὴ πόῤῥω που τῆς ἀληθείας ἀποπλανᾶσθαι , εἶτα καὶ τῶν θεολόγων παραγαγόντος ἐνίους τῷ λόγῳ πρὸς μαρτυρίαν τῶν ἀμφισβητουμένων , καὶ ὅσα διὰ μνήμης ἔτυχον τότε φέρων , ὁ φιλόσοφος τῇ μὲν ἀληθείᾳ τῶν λεγομένων ἀντιλέγειν οὐκ εἶχεν , ᾐτιᾶτο δὲ τὸν Θεσσαλονίκης καὶ αὖθις , ὡς πολλὰς καὶ πλείστας καθ´ ὑπερβολὴν τὰς ἐνεργείας οὖ καλῶς λέγοντα , οὐδὲ καθ´ ἡμᾶς καὶ τοὺς θεολόγους . Ἐμοῦ δὲ τὸ προσιστάμενον καὶ αὖθις ἅπαν ἐπιχειροῦντος λύειν ἐκείνῳ , καὶ ὡς αὐτὰ ταῦτα τὰ τῶν ἱαρῶν θεολόγων ἡμεῖς τε κἀκεῖνος καὶ φρονοῦμεν καὶ γράφομεν καὶ κηρύττομεν , ἀλλ´ οὐχ ἕτερα , μηδὲ γὰρ ἐξεῖναι , ἐπεὶ τὰ αὐτὰ καὶ πάλιν καὶ πολλάκις ἁνακυκλοῦντα καὶ περὶ τὰ αὐτὰ στρεφόμενον εἰδον ὐσαύτως , καὶ τῶν κατὰ τοῦ ἀγίου κενῶν μέμψεων καὶ τῆς ἀδίκου γραφῆς οὐκ ἀφιστάμενον , τὴν μὲν πρὸς ἐκεῖνον διάλεξιν καὶ τὴν ὁμιλίαν , ὡς οὐδὲν ἔχουσαν ἔτι χρήσιμον , διαλύω · πρὸς ἐμαυτὸν δ´ ἀπιὼν , ἐπείπερ ἔλεγον , οὐ κατὰ τῆς εὐσεβείας ὁ φιλόσοφος , ὡς ὁρῶ , κατὰ δὲ τοῦ ταύτης προεστηκότος μᾶλλον ἰδίᾳ φέρει τὰς μέμψεις , πάθει τινὶ προκατειλημμένος , οἷα δὴ καὶ ἄνθρωπος , ἴσως μεταβληθήσεται μετ´ ὁλίγον καὶ θεραπεύσει καὶ τοῦτο άνυ τοι ῥᾷστον ὃν , ἀλλ´ οὐ δυσχερὲς πρὸς μετάθεσιν , καὶ οὕτως ἕξομεν καὶ αὐτὸν κοινῇ μεθ´ ἡμῶν τὰ τῆς κοινῆς Ἐκκλησίας καὶ πρεσβεύοντα καὶ κηρὔττοντα , ἃ δὴ καὶ νῦν φρονῶν τε καὶ λέγων , καθάπερ ὁρῶ , διὰ τὴν πρὸς τὸν ἄνδρα μικροψυχίαν , καὶ διίστασθαί πως δοκεῖ . Ταῦτα μὲν οὖν ἐγὼ καὶ εὐχόμενος καὶ προσδοκῶν ἦν , καὶ πολλοὺς ἑτέρους ὑπὲρ ἐκείνου διδάσκων · τοῖς δὲ ἄρα πᾶν τούναντίον παρὰ τὰς ἐλπίδας ἐκείνας , φεῦ!ἱ ἁπηντήκει . Καὶ ὁ κατὰ τοῦ κήρυκος τοῦ λόγου φθόνος ἐκεῖνος , κατὰ μικρὸν αὐξηθεὶς ταῖς τοῦ πονηροῦ προσθήκαις , ἑπανέστη τῷ λόγῳ , καὶ ἀπὸ τοῦ φθόνου καὶ τῆς μιαανθρωπίας ἐπὶ τὴν θεομαχίαν ὁ φιλόσοφος Χκε ταύῦ την , καὶ τὸ τῆς θείας ἐκεῖνο Γραφῆς καὶ ἐπ´ αὐτῷ φημι τούτῳ πέρας εἰληφὸς δέδεικται , Ὁ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ , ὃν ἑώρακε , λεγούσης , τὸν Θεὸν , ὃν οὐχ ἑώρακε , πῶς δύναται ἀγαπᾷν ; Ὃρότε καὶ γὰρ , οἷα τετόλμηκεν εἰπεῖν τε καὶ γράψαι κατὰ Θεοῦ καὶ τῶν θείων κα ὑψηλῶν περὶ αὐτοῦ λόγων καὶ τῆς θεολογίας , ὥσπερ ἔξω γεγονὼς ἑαυτοῦ , καὶ μηδὲ εἰδὼς ἃ λέγει καὶ γράφει . Μᾶλλον δὲ πρὸ τοῦ καταβῆναι πρὸς τὴν θεωρίαν ἐκείνων καὶ αὖθις ἡμᾶς καὶ τὸν ἔλεγχον , τὰ τοῦ συνοδικοῦ τόμου καὶ τὴν τῶν ἁγίων θεολογίαν ὑγιᾶ τε καὶ ἄρτια καὶ ἡμῖν ἀναγκαῖον προθεῖναι τῷ λόγῳ κἀνταῦθα , ὧν ἐκεῖνος τὰ πλεῖστά τε καὶ ἀναγκαιότερα συνήθως παραλιπὼν καὶ μηδὲ μνησθεὶς , καὶ τοῖς ἀλίγοις ἐκείνοις οὐ καλῶς , οὐδὲ μετὰ τῆς ἁληθείας πε καὶ τοῦ σχήματος ὡς ἔχουσιν ἐπεξῆλθε . Καὶ πρῶτα μὲν τὸ τοῦ κεφαλαίου προοίμιον , οὐ μικρὸν ὂν , ἐξ ἀρχῆς αὐτῆς εὐθὺς ἀφαιρεῖται , τῆς τῶν θεολόγων Πατέρων ἱερᾶς μαρτυρίας , καὶ δὴ καὶ τῆς οἰκουμενικῆς θείας συνόδου , οὐδ´ ἐν ἐπαγγελίαις οὐσῶν ἔτι καὶ ὑποσχέσεσιν ἀνασχόμενος . Φησὶ τοιγαροῦν ὁ τόμος · Μετὰ τοῦτο ἐζητήσαμεν ἀποδειχθῆναι παρὰ τῶν ἀγίων , αἰ ἔστιν ἄκτιστος ἡ ἀχώριστος μὲν , διαφέρουσα δὲ τῆς θείας φύσεως αὔτη ἐνέργεια , ὅπερ οἱ ἀντιλέγοντες τῇ ἐκκλησίᾳ ἤκιστα ἐδέχοντο . Καὶ ἀπεδείχθη καὶ τοῦτο ὑπὸ τῶν ἁχίων ἐναργῶς κηρυττόμενον · ὧν κεφάλαιον ἡ ἀγία καὶ οἰκουμενικὴ ἕκτη σύνοδος , καθὼς ἀνωτέρω διὰ τῶν κατὰ μέρος προτεθέντων αὐτῆς ῥητῶν μάλιστα ἱκανῶς ἀποδέδεικται . Καὶ τοῦτο μὲν ὁ φιλόσοφος , καθὰ δὴ καὶ προὔφην , παντελεῖ παρατρέχει σιγῆ · τῶν δ´ ἐφεξῆς ἄκροις δακτύλοις , ὅ φασιν , ἀψάμενος , ἃ δὴ καὶ ἡμῖν ἀνωτέρω προτέθειται , τὸ καθ´ ἡμῶν ἐκείνου διεξιοῦσω βιβλίον , ἐκείνων τοιγαροῦν παραψάμενος , μᾶλλον δ´ εἰπεῖν οἰκειότερον , ἐκεῖνα κατατεμὼν καὶ διασπαράξας , καὶ μηδὲ τῆς ἁρμονίας τοῦ λόγου καὶ τῆς φράσεως φεισάμενος μηδοτιοῦν , πρὸς τὰς καθ´ ἡμῶν ὸς ἔθος ἐξεπήδησεν ὕβρεις καὶ τὰς συκοφαντίας . Ἀλλ´ ἡμεῖς ἐπαναλαβόντες τὰ κακῶς ὑπ´ ἐκείνου καταληφθέντα , τὴν ὀφειλομένην ἁρμονίαν καὶ αὖθις τῷ λόγῳ δώσομεν . Φησὶ τοιγαροῦν ὁ τῆς συνόδου τόμος μετά γε ται προῤῥηθέντα , ὅτι συναπεδείχθη καὶ τοῦτο , ὅτι οἱ . μὴ δεχόμενοι ἄκτιστον τὴν ἀχώριστον μὲν καὶ φυσικὴν τῆς θείας οὐσίας ἐνέργειαν , διαφέρουσαν δὲ αὐτῆς , ὥσπερ εἴρηται , κτίσμα τε ποιοῦσι καὶ αὐτὴν τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ , κατὰ τὸν ἅγιον , φησί , Μάξιμον , καὶ τὸν Δαμασκηνὸν Ἰωάννην . Ὧν δὴ καὶ τὰς μαρτυρίας καὶ ὁ Γρηγορᾶς ἐκ τοῦ τόμου λαβὼν ἐκεῖ προὔθηκεν . Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ Μονοθελῆταί εἰσι τῶν πώποτε ἐκείνων χείρους καὶ ἁτοπώτεροι , καὶ προαιώνια δοξάζουσιν εἶναι τὰ κτίσματα . Ἐπεὶ γὰρ δύο φύσεις ὁμολογοῦμον ἐπὶ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , τὴν μὲν ἄκτιστον , τὴν δὲ κτιστὴν , οἱ μὴ λέγοντες ἔχειν τὴν θείαν φύσιν καὶ θέλημα και ἐνέργειαν ἄκτιστον ἕν θέλημα καὶ μίαν ἐνέργειαν δοξάζουσιν ἐπὶ Χριστοῦ . Ὅπερ ἡ ἕκτη σύνοδος ἀπεκήρυξε καὶ ἀνεθεμάτισε . Κἀντεῦθεν Μονοθελῆται καὶ αὐτοὶ φανερῶς ἀναδείκνυνται . χείρους δὲ ἐκείνων πολλῷ , ὅσον κἀκεῖνοι μὲν ἓν θέλημα καὶ μίαν ἐνέργειαν ἔλεγον ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ , ἀλλὰ ἄκτιστον , τὴν κτιστὴν δήπουθεν ἀναιροῦντες · οὗτοι δὲ ἓν θέλημα
Lemmas: μέν ἐκεῖθεν πολύς ἑαυτοῦ , δίδωμι δέ καί καθ´ ἑαυτοῦ ὑπόληψις οὐ ἀγαθός , οὐδέ μάλα ὅς προσήκω ὁ αὐτός σοφία τε καί ὁ τάξις . ὁ γάρ ἄνωθεν εἴρω , εἶπον , οὑτωσί γε ἔχω , καθά δή καί λέγω , οὐδείς , οἴομαι , πρός ὁ λοιπάς ὁ προσίστημι καί ἀντίξοος εἰμί , πᾶς σχεδόν ἀρτάω ἐκεῖθεν , καί ὡσανεί τις ῥίζα καί ἀρχή ὁ περί θεῖος καί φυσικός ἐνέργεια Θεός καί δύναμις λόγος ἔχω . Ἀλ ἐκεῖνος , φημί , ὁ ἱερόν λέγω Θεσσαλονίκη , οὖον εἷς ἐνέργεια ὁ Θεός κατά ὁ θεολόγος , ἀλλά πολύς τις λέγω καί διάφορος ἀλλήλων . ἐμέω δέ καί οὗτος ὁ θεολόγος εἰμί Πατέρων καί διδάσκαλος , ἀλ οὖον ὁ σοφός Γρηγόριος πρός αὐτός ἐρῶ , ὥσπερ δή καί ὁ προλέγω , καί πᾶς εἰμί ἀνάγκη , ὥσπερ ἐν ἐκεῖνος , οὐτάω δή ἐν οὗτος πείθω καί συμφωνέω ὁ πατήρ , εἴπερ μέλλω εἰς εὐσεβέω ὁ εἰμί τελέω , καί μή πόρρω ποῦ ὁ ἀλήθεια ἀποπλανάω , εἶτα καί ὁ θεολόγος παράγω ἔνιοι ὁ λόγος πρός μαρτυρία ὁ ἀμφισβητέω , καί ὅσος διά μνήμη τυγχάνω τότε φέρω , ὁ φιλόσοφος ὁ μέν ἀλήθεια ὁ λέγω ἀντιλέγω οὐ ἔχω , αἰτιάομαι δέ ὁ Θεσσαλονίκη καί αὖθις , ὡς πολύς καί πλεῖστος καθ´ ὑπερβολή ὁ ἐνέργεια οὖον καλῶς λέγω , οὐδέ καθ´ ἐγώ καί ὁ θεολόγος . ἐμέω δέ ὁ προσίστημι καί αὖθις ἅπας ἐπιχειρέω λύω ἐκεῖνος , καί ὡς αὐτός οὗτος ὁ ὁ Ἱάρων θεολόγος ἐγώ τε ἐκεῖνος καί φρονέω καί γράφω καί κηρύσσω , ἀλ οὐ ἕτερος , μηδέ γάρ ἔξεστι , ἐπεί ὁ αὐτός καί πάλιν καί πολλάκις ἀνακυκλόω καί περί ὁ αὐτός στρέφω εἶδον υσαυος , καί ὁ κατά ὁ ἅγιος κενός μέμψις καί ὁ ἄδικος γραφεύς οὐ ἀφίστημι , ὁ μέν πρός ἐκεῖνος διάλεξις καί ὁ ὁμιλία , ὡς οὐδείς ἔχω ἔτι χρήσιμος , διαλύω · πρός ἐμαυτοῦ δδʹ ἀπέρχομαι , ἐπεί λέγω , οὖον κατά ὁ εὐσέβεια ὁ φιλόσοφος , ὡς ὁράω , κατά δέ ὁ οὗτος προίστημι μᾶλλον ἴδιος φέρω ὁ μέμψις , πάθος τις προκαταλαμβάνω , οἷος δή καί ἄνθρωπος , ἴσως μεταβάλλω μετέ ὀλίγος καί θεραπεύω καί οὗτος Άνυ ὅς ῥᾴδιος ὅς , ἀλ οὖον δυσχερής πρός μετάθεσις , καί οὕτως ἔχω καί αὐτός κοινός μεθ´ ἐγώ ὁ ὁ κοινός ἐκκλησία καί πρεσβεύω καί κηρύσσω , ὁ δή καί νῦν φρονέω τε καί λέγω , καθάπερ ὁράω , διά ὁ πρός ὁ ἀνήρ μικροψυχία , καί διΐστημι πως δοκέω . οὗτος μέν οὖν ἐγώ καί εὔχομαι καί προσδοκάω εἰμί , καί πολύς ἕτερος ὑπέρ ἐκεῖνος διδάσκω · ὁ δέ ἄρα πᾶς τουναντίον παρά ὁ ἐλπίς ἐκεῖνος , φεῦς ἁπαντάω . καί ὁ κατά ὁ κῆρυξ ὁ λόγος φθόνος ἐκεῖνος , κατά μικρός αὐξάνω ὁ ὁ πονηρός προσθήκη , ἐπάνειμι ὁ λόγος , καί ἀπό ὁ φθόνος καί ὁ μιαανθρωπίας ἐπί ὁ θεομαχία ὁ φιλόσοφος χκεʹ ταῦ ὁ , καί ὁ ὁ θεῖος ἐκεῖνος γραφή καί ἐπι αὐτός φημί οὗτος πέρας λαμβάνω δείκνυμι , ὁ μή ἀγάπη ὁ ἀδελφός αὐτός , ὅς ὁράω , λέγω , ὁ θεός , ὅς οὐ ὁράω , πῶς δύναμαι ἀγαπάω ; ἔρομαι καί γάρ , οἷος τολμάω εἶπον τε καί γράφω κατά Θεός καί ὁ θεῖον ἄν ὑψηλός περί αὐτός λόγος καί ὁ θεολογία , ὥσπερ ἔξω γίγνομαι ἑαυτοῦ , καί μηδέ εἰδοί ὁ λέγω καί γράφω . μᾶλλος δέ πρό ὁ καταβαίνω πρός ὁ θεωρία ἐκεῖνος καί αὖθις ἐγώ καί ὁ ἔλεγχος , ὁ ὁ συνοδικός τόμος καί ὁ ὁ ἅγιος θεολογία ὑγιής τε καί ἄρτιος καί ἐγώ ἀναγκαῖος προτίθημι ὁ λόγος ἐνταῦθα , ὅς ἐκεῖνος ὁ πλεῖστος τε καί ἀναγκαῖος συνήθης παραλείπω καί μηδέ μιμνήσκω , καί ὁ ἀλίγοις ἐκεῖνος οὖον καλῶς , οὐδέ μετά ὁ ἀλήθεια μετά καί ὁ σχῆμα ὡς ἔχω ἐπεξέρχομαι . καί πρῶτος μέν ὁ ὁ κεφάλαιος προοίμιον , οὖον μικρός εἰμί , ἐκ ἀρχή αὐτός εὐθύς ἀφαιρέω , ὁ ὁ θεολόγος Πατέρων ἱερός μαρτυρία , καί δή καί ὁ οἰκουμενικός θεῖος σύνοδος , οὐδός ἐν ἐπαγγελία εἰμί ἔτι καί ὑπόσχεσις ἀνέχω . φημί τοιγάρ ὁ τόμος · μετά οὗτος ζητέω ἀποδείκνυμι παρά ὁ Ἀγίων , ὁ εἰμί ἄκτιστος ὁ ἀχώριστος μέν , διαφέρω δέ ὁ θεῖος φύσις οὗτος ἐνέργεια , ὅσπερ ὁ ἀντιλέγω ὁ ἐκκλησία ἤκιστος δέχομαι . καί ἀποδείκνυμι καί οὗτος ὑπό ὁ ἁχίων ἐναργής κηρύσσω · ὅς κεφάλαιος ὁ ἅγιος καί οἰκουμενικός ἕκτος σύνοδος , καθώς ἀνωτέρω διά ὁ κατά μέρος προτίθημι αὐτός ῥητός μάλιστα ἱκανῶς ἀποδείκνυμι . καί οὗτος μέν ὁ φιλόσοφος , καθά δή καί προφαίνω , παντελής παρατρέχω σιγή · ὁ δδʹ ἐφεξῆς ἄκρος δάκτυλος , ὅς φημί , ἅπτω , ὁ δή καί ἐγώ ἀνωτέρω προτίθημι , ὁ καθ´ ἐγώ ἐκεῖνος διεξέρχομαι βιβλίον , ἐκεῖνος τοιγάρ παράπτω , μᾶλλον δδʹ εἶπον οἰκεῖος , ἐκεῖνος κατατέμνω καί διασπαράσσω , καί μηδέ ὁ ἁρμονία ὁ λόγος καί ὁ φράσις φείδομαι μηδοτιοῦν , πρός ὁ καθ´ ἐγώ ὅς ἔθος ἐκπηδάω ὕβρις καί ὁ συκοφαντία . Ἀλ ἐγώ ἐπαναλαμβάνω ὁ κακῶς ὑπό ἐκεῖνος καταλαμβάνω , ὁ ὀφείλω ἁρμονία καί αὖθις ὁ λόγος δίδωμι . φημί τοιγάρ ὁ ὁ σύνοδος τόμος μετά γε ὁ προλέγω , ὅτι συναποδείκνυμι καί οὗτος , ὅτι ὁ . μή δέχομαι ἄκτιστον ὁ ἀχώριστος μέν καί φυσικός ὁ θεῖος οὐσία ἐνέργεια , διαφέρω δέ αὐτός , ὥσπερ εἴρω , κτίσμα τε ποιέω καί αὐτός ὁ οὐσία ὁ Θεός , κατά ὁ ἅγιος , φημί , Μάξιμος , καί ὁ δαμασκηνόν Ἰωάννης . ὅς δή καί ὁ μαρτυρία καί ὁ Γρηγοράς ἐκ ὁ τόμος λαμβάνω ἐκεῖ προτίθημι . οὖον μήv ἀλλά καί μονοθελήτης εἰμί ὁ πώποτε ἐκεῖνος χείρων καί ἅτοπος , καί προαιώνιος δοξάζω εἰμί ὁ κτίσμα . ἐπεί γάρ δύο φύσις ὁμολογέω ἐπί ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ὁ μέν ἄκτιστον , ὁ δέ κτίστης , ὁ μή λέγω ἔχω ὁ θεῖος φύσις καί θέλημα και ἐνέργεια ἄκτιστον εἷς θέλημα καί εἷς ἐνέργεια δοξάζω ἐπί Χριστός . ὅπερ ὁ ἕκτος σύνοδος ἀποκηρύσσω καί ἀναθεματίζω . ἐντεῦθεν μονοθελήτης καί αὐτός φανερῶς ἀναδείκνυμι . χείρων δέ ἐκεῖνος πολύς , ὅσος ἐκεῖνος μέν εἷς θέλημα καί εἷς ἐνέργεια λέγω ἐπί ὁ Χριστός , ἀλλά ἄκτιστον , ὁ κτίστης δήπουθεν ἀναιρέω · οὗτος δέ εἷς θέλημα