cogPG.PG151 599
ΕΡΙΙΟΩΙε . ἐὴ καὶ πρὸ βραχέος εἰπών ἔφθην , ὅτι μὴ πρὸς μόνους τοὺς λόγους ἡμᾶς οἱ θεολόγοι τοῦ μυστηρίου , ἀλλὰ καὶ πρὸς αὐτά φημι τὰ πράγματα , καὶ τὴν ὑψηλοτάτην ἐκείνην θεωρίαν τε καὶ τὴν πεῖραν Ἐπαντας προκαλοῦνται . Ἐπειδὴ καὶ κοινὸν τῇ ἀνθρωπείᾳ φύσει παρὰ τοῦ Χριστοῦ τὸ τῆς θεώσεως γέρας , καὶ φθόνος οὐδεὶς ἀναβάσεως κατὰ τὸν εἰτόντα . Καὶ τίς ἂν ὑπεραπολογήσαιτο λόγος των μηδὲ πίστει τοὺς ὑπὲρ τούτων γε λόγους προσιεμένων , ὧν ἔδει κατὰ τὴν θείαν δηλαδὴ βουλὴν καὶ τοὺς ἱεροὺς λόγους τῶν διδασκάλων καὶ τὴν πεῖραν κεκτῆσθαι ; τοῦτο καὶ γὰρ οἶ τε πρὸ βραχέος ῥηθέντες ὑπέδειξαν θεολόγοι διὰ τῶν ὕμνων τοῦ μυστηρίου , καὶ μὴν καὶ διὰ τῶν αὐτῶν λόγων ἐναργέστερον οἱ αὐτοὶ δείξουσιν αὖθις . Παρίτω τοιγαροῦν καὶ αὖθις Ἀνδρέας ὁ μέγας , περὶ τῶν αὐτῶν ὥσπερ ἐν ἐπιλόγοις βραχε´ ἄττα διαλεξόμενος . Ὡς δ´ ἕγωγε , φησὶν , οἶμαι , πρὸς τοῦτο βλέπει καὶ τῆς μεταμορφώσεως ὁ σκοπὸς , καὶ τοῦτον παρ´ ἡμῶν ὑμνεῖσθαι τὸν τρόπον τὸ μυστήριον βούλεται . Βούλεται γὰρ συνιέντας ἡμᾶς τοῦ βάθους τῶν κατ´ αὐτὸν πεπραγμένων καὶ εἰρημένων , τῇ γνώσει δραστικωτέραν ἐπισπάσασθαι τὴν χάριν , μιμήσει τοῦ μεταμορφωθέντος , καὶ ἐν ἡμῖν αὐτοῖς ἐνεργοῦσαν , τὸ θαυμαστὸν δὴ τοῦτο καὶ ξένον μυστήριον . Καὶ Ἰωάννης αὖθις ὁ θαυμαστὸς τῆς Ἐκκλησίας φιλόσοφος , Δεῦτε τοίνυν , φησί , καὶ ἡμεῖς τῶν μαθητῶν ζηλώσωμεν τὸ ὑπήκοον , καὶ καλοῦντι Χριστῷ προθύμως ἑψώμεθα , καὶ τῶν παθῶν τὸν ὄχλον ἐκτιναξώμεθα , καὶ Θεοῦ ζῶντος Υἱὸν ἀνεπαισχόντως ὀμολογήσωμεν , καὶ τῆς ἐπαγγελίας γεγονότες ἐπάξιοι , πρὸς τὸ ὄρος τῶν ἀρετῶν τὴν ἀγάπην ἀναφοιτήσωμεν , καὶ θεαταὶ τῆς δόξης καὶ ἀκουσταὶ τῶν ἀποῤῥήτων γενώμεθα . ὄντως γὰρ μακάριοι , ὡς ὁ Κύριός φησιν , οἱ τῶν ὁρώντων ὀφθαλμοὶ , ὅτι βλέπουσι , καὶ τὰ ὧτα ὅτι ἀκούουσι , ἃ πολλοὶ προφῆται καὶ βασιλεῖς ἐπεθύμησαν ἰδεῖν καὶ ἀκοῦσαι , καὶ οὐκ ἔτυχον πῆς ἐφέσεως . Καὶ πάλιν ταῦτα τὰ θεῖα προστάγματα πάσῃ φυλακῇ τηρήσωμεν , ὡς ἂν καὶ ἡμεῖς τῆς θείας αὐτοῦ κατατρυφήσωμεν ὡραιότητος , τῆς αὐτοῦ γλυκυτάτης ἐμφορούμενοι γεύσεως · νῦν μὲν βσον ἐφικτὸν τοῖς τὸ γεῶδες τοῦτο πεφορτισμένοις σκῆνος τοῦ σώματος , ἔπειτα τρανότερόν τε καὶ καθαρώτερον , ὅταν ἐκλάμψωσιν οἱ δίκαιοι ὡς ὁ ἤλιος , ὅτε τῶν ἀναγκῶν ἀπαλλαγέντες τοῦ σώματος , ὡς ἄγγελοι σὺν Κυρίῳ ἄφθαρτοι ἔσονται , ἐν τῇ μεγάλῃ καὶ ἐπιφανεῖ ἐξ οὐρανῶν ἀποκαλύψει αὐτοῦ τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ . Γρηγόριος δ´ αὐθις , ἡ μεγάλη καὶ φιλόσοφος γλῶσσα τῆς Ἐκκλησίας , τὰ περὶ τοῦ θαυμαστοῦ Στεφάνου , καὶ τῆς ὑπὲρ φύσιν ἐκείνου θεωρίας αὐτῷ ῥηθέντα , δι´ εὐχῆς καθάπερ ἐπισφραγίζων , Γένοιτο δέ , φησίν , ἡμᾶς μὴ θεατὰς μόνον γενέσθαι . ἀλλὰ καὶ μετόχους τῆς χάριτος , πληρωθέντας τοῦ ἁγίου Πνεύματος καὶ καθαίρεσιν τῶν ἀντιδίκων , . ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ . Ἀλλ´ Ἰωάννης ἡμῖν ὁ καὶ γλῶτταν χρυσοῦς καὶ διάνοιαν αὖνις παρελθέτω τῷ λόγῳ , καὶ ἡμῖν ἐπισφραγίσων τὸν λόγοκ , ὡς ἂν ὁ αὐτὸς καὶ ἀρχὴ καὶ τέλος ἡμῖν εἴη τῶν διδασκάλων ἐνταῦδα ταὐτὸν·ο σμῶν ἐκατέρωθεν . φησὶ γοῦν , Ἐσειδὴ γὰρ ἄδηλον ἦν τοῖς ἀκούσυσι τέως τὸ ῥῆμα τὸ περὶ βασιλείας , διὰ τοῦτο ἀνελθὼν ἐν τῷ ὄρει , μετεμορφώθη ἕμπροσθεν τῶν μαθητῶν αὐτοῦ , παρανοίγεων αὐτοῖς τῶν μελλόντων τὴν δόξαν , καὶ ὡς ἐν αἰνίγματι καὶ ἀοδρῶς ἐπιδεικνὺς οἷαν ἔσται τὸ σῶμα τὸ ἡμέτερον , Ἀλλὰ τότε μὲν μετὰ ἱματίων ἐφάνη , ἐν ἄὲ τῇ ἀναστάσει οὐχ οὔτως . Οὐ γὰρ δεῖται τὸ σῶμα ἡμῶν ἱματίων , οὐδὲ στέγης , οὐδὲ ὀρόφου , οὐδὲ ἄλλου τῶν τοιούτων οὐδενός . Εἰ γὰρ ὁ Ἀδὰμ πρὸ τῆς παραβάσως γυμνὸς ὤν οὐκ σχύνετο , δόξῃ ἠμφιεσμένος , πολλῷ μᾶλλον τὰ σώματα τὰ ἡμέτερα , ὅσῳ καὶ ἐπὶ λῆξιν ἀμείνω βαδιεῖται , οὐδενὸς τούτων δεηθήσεται . Διὰ δὴ τοῦτο καὶ αὐτὸς ἀνιστάμενος τὰ ἱμάτια ἐπλ τοῦ τάφου καὶ σοροῦ κεῖσθαι εἴασε , γυμνὸν ἀναστήσας τὸ σῶμα δόξης ἀφάτου καὶ μακαριότητος ἐμπεπλησμένον . Ταῦτ´ οὖν εἰδότας , ἀγαπητοὶ , καὶ διὰ λόγων παιδευθέντες , καὶ δι´ ὀφθαλμῶν διδαχθέντες , τοιαύτην ἐπιδειξώμεθα πολιτείαν , ἵνα ἐν νεφέλαις ἀρπαγέντες , ἀεὶ μετ´ αὐτοῦ διατρίβοντες ὧμεν σωζόμενοι τῇ αὐτοῦ χάριτ , καὶ τῶν μελλόντων ἀπολαύοντες ἀγαθῶν . Ἀλλ´ ὁ μὲν περὶ τῶν θαυμαστῶν τουτωνὶ μυστηρίων λόγος , ὧ φλε παῖ , τὸ γλυκύ μοι καὶ πρᾶγμα καὶ ὄνομα , δι´ ὄν ἄρα καὶ τὸν ἀγῶνα τοῦτον προθύμως ἐνεστησάμην , ἰκανῶς σοι παρὰ τῶν ὑπηρετῶν τε καὶ διακόνων αὐτῶν εἴργασται τοῦ Λόγου , διδασκόντων , ἃ παρ´ αὐτοῦ καλῶς ἐδιδάχθησαν · οὐδλν γὰρ τῆς τοῦ Λόγου φωνῆς ἐναργέστερόν τε καὶ ὑψηλότερον · μᾶλλον δ´ ἅπερ τῇ πείρᾳ καλῶς ἔγνωσαν παθόντες κατ´ αὐτοὺς τούτους εἰπεῖν τὸ μακάριον ἐκεῖνο πάθος καὶ πολυύμνητον , ἔχεις καὶ γὰρ ἤδη μαθὼν παρ´ αὐτῶν φημι τῶν πρώτων μαθητῶν καὶ εὐαγγελιστῶν τοῦ Λόγου , καὶ δὴ καὶ τῶν μετ´ αὐτούς τε καὶ κατ´ αὐτοὺς θεολόγων τούτου καὶ διδασκάλων , ὅτι βασιλεία καὶ δόξα Θεοῦ τὸ τῆς μεταμορφώσεως θεῖον μυστήριον , ὃ δὴ καὶ ὀφθαλμοῖς ἰδεῖν ἐπὶ τοῦ ὄρους ἠξιώθησαν οἱ ἀπόστολοι , καὶ ὅτι οὔχ ἁπλῶς βασιλεία καὶ δόξα , ἀλλὰ δόξα φυσικὴ καὶ θεότης καὶ προοίμιον τῆς ἐν τῷ μέλλοντι φανησομένης ἐν Χριστῷ βασιλείας καὶ δόξης , ἦς δήπου καὶ τοὺς ἀγίους καὶ θεατὰς ἅμα καὶ κοινωνοὺς καὶ μετόχους ἐργάσεται , ἄλλους ἡλίους καὶ ἴσους ἀγγέλων , καὶ υἱοὺς ἀποτελῶν Θεοῦ κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν . Ἔγνως , ὡς οὐδὲν τῶν κτισμάτων ἐκεῖνο , οὐδὲ τῶν φαινομένων τε καὶ δυομένων ἢ λυομένων , ἀλλὰ φῶς ἄχρονον καὶ ἀπρόσιτον , καὶ φυσικὸν τοῦ Θεοῦ . Ἔμαθες , ὅτι φυσικὸν μὲν τοῦτο , καὶ τῆς οὐσίας ἀχώριστον · οὐχ ἡ φύσις δὲ.«««ν ««« ςσ « ἤκουσας γὰρ , ὅτι οὐκ ἀνθρωπίνοις ὀφθαλμοῖς ὁρῶσιν ἐκεῖνο τὸ φῶς οἱ ἄγιοι , τὸ μὴ μόνον ὑπὲρ αἴσθησιν πεφυκὸς , ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ πᾶσαν ἀνθρωπίνην διάνοιαν , ἀλλὰ Πνευματικὸν καὶ ὑπερφυές . Ἔγνως ἐπὶ πᾶσιν ἐκεῖνο , ὅτι τοῦτο τὸ πῆς μεταμορφώσεως μυστήριον βούλεται , ὥστε τῶν ἐν αὐτῷ πεπραγμένων καὶ εἰρημένων παρά Χριστουι
Lemmas: ΕΙ . ἐή καί πρό βραχύς εἶπον φθάνω , ὅτι μή πρός μόνος ὁ λόγος ἐγώ ὁ θεολόγος ὁ μυστήριον , ἀλλά καί πρός αὐτός φημί ὁ πρᾶγμα , καί ὁ ὑψηλός ἐκεῖνος θεωρία τε καί ὁ πείρω πᾶς προκαλέω . ἐπεί καί κοινός ὁ ἀνθρώπειος φύσις παρά ὁ Χριστός ὁ ὁ θέωσις γέρας , καί φθόνος οὐδείς ἀνάβασις κατά ὁ εἶμι . καί τίς εἄν ὑπεραπολογέομαι λόγος ὁ μηδέ πίστις ὁ ὑπέρ οὗτος γε λόγος προσίημι , ὅς ἐσθίω κατά ὁ θεῖος δηλαδή βουλή καί ὁ ἱερός λόγος ὁ διδάσκαλος καί ὁ πείρω κτάομαι ; οὗτος καί γάρ οἶς τε πρό βραχύς εἴρω ὑποδείκνυμι θεολόγος διά ὁ ὕμνος ὁ μυστήριον , καί μήv καί διά ὁ αὐτός λόγος ἐναργής ὁ αὐτός δείκνυμι αὖθις . πάρειμι τοιγάρ καί αὖθις Ἀνδρέας ὁ μέγας , περί ὁ αὐτός ὥσπερ ἐν ἐπίλογος βραχύς τις διαλέγω . ὡς δδʹ ἔγωγε , φημί , οἴομαι , πρός οὗτος βλέπω καί ὁ μεταμόρφωσις ὁ σκοπός , καί οὗτος παρ´ ἐγώ ὑμνέω ὁ τρόπος ὁ μυστήριον βούλομαι . βούλομαι γάρ συνίημι ἐγώ ὁ βάθος ὁ κατ´ αὐτός πράσσω καί εἴρω , ὁ γνῶσις δραστικός ἐπισπάω ὁ χάρις , μιμέομαι ὁ μεταμορφόω , καί ἐν ἐγώ αὐτός ἐνεργέω , ὁ θαυμαστός δή οὗτος καί ξένος μυστήριον . καί Ἰωάννης αὖθις ὁ θαυμαστός ὁ ἐκκλησία φιλόσοφος , δεῦτε τοίνυν , φημί , καί ἐγώ ὁ μαθητής ζηλόω ὁ ὑπήκοος , καί καλέω Χριστός προθύμως ἕψω , καί ὁ πάθος ὁ ὄχλος ἐκτινάσσω , καί Θεός ζῶ υἱός ανεπαιεχω ὁμολογέω , καί ὁ ἐπαγγελία γίγνομαι ἐπάξιος , πρός ὁ ὄρος ὁ ἀρετή ὁ ἀγάπη ἀναφοιτάω , καί θεατός ὁ δόξα καί ἀκουστής ὁ ἀπόρρητος γίγνομαι . εἰμί γάρ μακάριος , ὡς ὁ κύριος φημί , ὁ ὁ ὁράω ὀφθαλμός , ὅτι βλέπω , καί ὁ ἄτη ὅτι ἀκούω , ὁ πολύς προφήτης καί βασιλεύς ἐπιθυμέω ὁράω καί ἀκούω , καί οὐ τυγχάνω πῆς ἔφεσις . καί πάλιν οὗτος ὁ θεῖον πρόσταγμα πᾶς φυλακή τηρέω , ὡς εἄν καί ἐγώ ὁ θεῖος αὐτός κατατρυφάω ὡραιότης , ὁ αὐτός γλυκύς ἐμφορέω γεῦσις · νῦν μέν βόσος ἐφικτός ὁ ὁ γεώδης οὗτος φορτίζω σκῆνος ὁ σῶμα , ἔπειτα τρανός τε καί καθαρός , ὅταν ἐκλάμπω ὁ Δίκαιος ὡς ὁ ἥλιος , ὅτε ὁ ἀνάγκη ἀπαλλάσσω ὁ σῶμα , ὡς ἄγγελος σύν κύριος ἄφθαρτος εἰμί , ἐν ὁ μέγας καί ἐπιφανής ἐκ οὐρανός ἀποκάλυψις αὐτός ὁ κύριος καί Θεός καί Σωτήρ ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός . Γρηγόριος δδʹ αὖθις , ὁ μέγας καί φιλόσοφος γλῶσσα ὁ ἐκκλησία , ὁ περί ὁ θαυμαστός Στέφανος , καί ὁ ὑπέρ φύσις ἐκεῖνος θεωρία αὐτός εἴρω , δις εὐχή καθάπερ ἐπισφραγίζω , γίγνομαι δέ , φημί , ἐγώ μή θεατής μόνος γίγνομαι . ἀλλά καί μέτοχος ὁ χάρις , πληρόω ὁ ἅγιος πνεῦμα καί καθαίρεσις ὁ ἀντίδικος , . ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός . Ἀλ Ἰωάννης ἐγώ ὁ καί γλῶσσα χρύσεος καί διάνοια Αὐνίς παρέρχομαι ὁ λόγος , καί ἐγώ ἐπισφραγίζω ὁ λόγος , ὡς εἄν ὁ αὐτός καί ἀρχή καί τέλος ἐγώ εἰμί ὁ διδάσκαλος ἐνταῦδα ταὐτὸν·ο σμάω ἑκατέρωθεν . φημί γοῦν , εἰσοράω γάρ ἄδηλος εἰμί ὁ ἀκούω τέως ὁ ῥῆμα ὁ περί βασίλεια , διά οὗτος ἀνέρχομαι ἐν ὁ ὄρος , μεταμορφόω ἕμπροσθεν ὁ μαθητής αὐτός , παρανοιγη αὐτός ὁ μέλλω ὁ δόξα , καί ὡς ἐν αἴνιγμα καί αοδραω ἐπιδείκνυμι οἷος εἰμί ὁ σῶμα ὁ ἡμέτερος , ἀλλά τότε μέν μετά ἱμάτιον φαίνω , ἐν ἀεί ὁ ἀνάστασις οὐ οὔτως . οὖον γάρ δήω ὁ σῶμα ἐγώ ἱμάτιον , οὐδέ στέγω , οὐδέ ὄροφος , οὐδέ ἄλλος ὁ τοιοῦτος οὐδείς . εἰμί γάρ ὁ Ἀδάμ πρό ὁ παράβασις γυμνός εἰμί οὐ ἔχω , δόξα ἀμφί-ἀμφιέννυμι , πολύς μᾶλλον ὁ σῶμα ὁ ἡμέτερος , ὅσος καί ἐπί λῆξις ἀγαθός βαδίζω , οὐδείς οὗτος δήω . Ζεύς δή οὗτος καί αὐτός ἀνίστημι ὁ ἱμάτιον ἐπλ ὁ τάφος καί σορός κεῖμαι ἐάω , γυμνός ἀνίστημι ὁ σῶμα δόξα ἄφατος καί μακαριότης ἐμπίμπλημι . Ταῦτ´ οὖν οἶδα , ἀγαπητός , καί διά λόγος παιδεύω , καί δις ὀφθαλμός διδάσκω , τοιοῦτος ἐπιδείκνυμι πολιτεία , ἵνα ἐν νεφέλη ἀρπάζω , ἀεί μετέ αὐτός διατρίβω ἵημι σώζω ὁ αὐτός χάρις , καί ὁ μέλλω ἀπολαύω ἀγαθός . Ἀλ ὁ μέν περί ὁ θαυμαστός οὗτος μυστήριον λόγος , ἵημι φλώ παῖς , ὁ γλυκύς ἐγώ καί πρᾶγμα καί ὄνομα , δις εἰμί ἄρα καί ὁ ἀγών οὗτος προθύμως ἐνίστημι , ἱκανῶς σύ παρά ὁ ὑπηρέτης τε καί διάκονος αὐτός ἐργάζομαι ὁ Λόγος , διδάσκω , ὁ παρ´ αὐτός καλῶς διδάσκω · οὐδλν γάρ ὁ ὁ Λόγος φωνή ἐναργής τε καί ὑψηλός · μᾶλλον δδʹ ὅσπερ ὁ πείρω καλῶς γιγνώσκω πάθος κατ´ αὐτός οὗτος εἶπον ὁ μακάριος ἐκεῖνος πάθος καί πολυύμνητος , ἔχω καί γάρ ἤδη μανθάνω παρ´ αὐτός φημί ὁ πρῶτος μαθητής καί εὐαγγελιστής ὁ Λόγος , καί δή καί ὁ μετέ αὐτός τε καί κατ´ αὐτός θεολόγος οὗτος καί διδάσκαλος , ὅτι βασίλειος καί δόξα Θεός ὁ ὁ μεταμόρφωσις θέω μυστήριον , ὅς δή καί ὀφθαλμός ὁράω ἐπί ὁ ὄρος ἀξιόω ὁ ἀπόστολος , καί ὅτι οὐ ἁπλόος βασίλειος καί δόξα , ἀλλά δόξα φυσικός καί θεότης καί προοίμιον ὁ ἐν ὁ μέλλω φαίνω ἐν Χριστός βασίλεια καί δόξα , εἰμί δήπου καί ὁ ἅγιος καί θεατής ἅμα καί κοινωνός καί μέτοχος ἐργάζομαι , ἄλλος ἥλιος καί ἴσος ἄγγελος , καί υἱός ἀποτελέω Θεός κατά ὁ ὑπόσχεσις . γιγνώσκω , ὡς οὐδείς ὁ κτίσμα ἐκεῖνος , οὐδέ ὁ φαίνω τε καί δύω ἢ λύω , ἀλλά φάος ἄχρονος καί ἀπρόσιτος , καί φυσικός ὁ Θεός . μανθάνω , ὅτι φυσικός μέν οὗτος , καί ὁ οὐσία ἀχώριστος · οὐ ὁ φύσις ὅδε ««« ςς « ἀκούω γάρ , ὅτι οὐ ἀνθρώπινος ὀφθαλμός ὁράω ἐκεῖνος ὁ φάος ὁ ἅγιος , ὁ μή μόνος ὑπέρ αἴσθησις φύω , ἀλλά καί ὑπέρ πᾶς ἀνθρώπινος διάνοια , ἀλλά πνευματικός καί ὑπερφυής . γιγνώσκω ἐπί πᾶς ἐκεῖνος , ὅτι οὗτος ὁ πῆς μεταμόρφωσις μυστήριον βούλομαι , ὥστε ὁ ἐν αὐτός πράσσω καί εἴρω παρά Χριστουι