cogPG.PG151 349
συνισταμένου τε καὶ φαινομένου , νῆν δὲ διαλυομένου καὶ εἰς τὸ μὴ εἶναι χωροῦντος , ἅτε φανταστοῦ μεριστοῦ τε καὶ πεπερασμένου . Διὸ καὶ ὁρώμενον ἦν ὑπὸ τῶν στέρησιν πασχόντων τῶν νοερῶν ἐνεργειῶν , μᾶλλον δε μηδέπω ταύτας ὅλως κτησαμένων καὶ μήπω κεκαθαρμένων ὄντων , ἀλλὰ ἀτελῶν , καὶ ἐπ´ αὐτῆς ἐκείνης τῆς ἐπὶ τοῦ ὄρους θέας , ὡς μηδέπω ἀξιωθέντων τῆς τῶν θεοειδῶν νοήσεως . Ἀναγόμεθα δὲ ἀπὸ τοῦ τοιούτου φωτὸς ἐπὶ νοήματα καὶ βεωρήματα , ἃ κρείττω ἐστὶν ἐγκρίτως τοῦ φωτὸς ἐκείνου . Τοιγαροῦν οἱ λέγοντες αὐτὸ ὑπὲρ νοῦν , καὶ ἀληθινὸν καὶ ἀπρόσιτον καὶ τὰ τοιαῦτα , πεπλανημένοι εἰσὶ καθάπαξ , καὶ οὐδὲν τῶν φαινομένων καλῶν ὑψηλότερον εἰδότες , ἀσεβεῖς τε διὰ τοῦτο , καὶ ὁλεθριώτατα δόγματα εἰς τὴν Ἐκκλησίαν εἰσάγοντες , . Ταῦτα μὲν οὖν ὁ Βαρλαὰμ , ἐτερόδοξα προδήλως καὶ ἐναντία τοῖς περὶ τοῦ θείοσυ τούτου φωτὸς ῥηβεῖσι παρὰ τῶν ἀγίων . Οʹ . Τούτων γὰρ ταῖς ῥήσεσι σύμφωνα διαβεβαιούμενοι καὶ φρονεῖν καὶ λέγειν οἱ μοναχοὶ , ταύτας καὶ προεβάλλοντο . φησὶ τοίνυν ὁ ἐκ Δαμασκοῦ θεῖος Ἰωάννης · Σήμερον φωτὸς ἀπροσίτου ἄβυσσος , σήμερον αἴγλης θείας χύσις ἀπεριόριστος , ἐν τῷ Θαβὼρ τῷ ὄρει τοῖς ἀποστόλοις αὐγάζεται . Νῦν ἑωράθη τὰ τοῖς ἀνθρωπίνοις ἀθέατα ὅμμασι . Σμα γήτνον θείαν ἀπαυγάζει λαμπρότητα . Σῶμα θνητὸν δόξαν πηγάζει θεότητος . Ὁ γὰρ Λόγος σὰρξ , ἡ σάρξ τε Αόγος ἐγένετο , εἰ καὶ μὴ τῆς οἰκείας ἐξέστη ἐκάτερον φύσεως , ὠ τοῦ θαύματος ! Οὐκ ἔξωθεν ἡ δόξα τῷ σώματι προσεγένετο , ἀλλ´ ἔνδοθεν ἐκ τῆς ἀῤῥήτῳ λόγῳ ἡνωμένης αὐτῷ καθ´ ὑπόστασιν τοῦ Θεοῦ Λόγου ὑπερθέου θεότητος . ιʹ . Ὦ γὰρ ἐν ἐκείνῳ οἱ ἄγγελοι ἀκλινὲς ἐρείδειν τὸ ὄμμα οὐ σβένουσιν , ἐν τούτῳ τῶν ἀποστόλων οἱ πρόκριτοι τῇ δόξῃ τῆς ἑαυτοῦ βασιλείας ὁρῶσιν ἐκλάμποντα . ιαʹ . Ἐντεῦθεν τοὺς κορυφαίους τῶν ἀποστόλων προσλαμβάνεται μάρτυρας τῆ , οἰκεί . ς δόξης τε καὶ θεότητος , ἀποκαλύπτει δὲ αὐτοῖς τὴν οἰκείαν θεότητα . Τελείους δὲ εἶναι τοὺς τὴν θείαν δόξαν εἰκὸς κατοπτεύοντας , τὴν ἁπάντων ἐπέκεινα , τὴν μόνην καὶ ὑπερτελῆ καὶ προτέλειον . Κιβʹ . Ὁ θεῖος γὰρ ὄντως καὶ θεηγόρος Διονύσιος , Οὖτως ὁ δεσπότης , φησὶν , ὀφθήσεται τοῖς ἑαυτοῦ τελείοις θεράπουσιν , ὃν τρόπον ἐν ὄρει Θαβὼρ τοῖς ἐποστόλοις ὀπτάνεται . Ἰωάννην παραλαμβάνει , ὡς τῆς θεολογίας παρθένον καὶ καθαρώτατον ὄργανον , ἕτοως τὴν ἄχρονον δόξαν τοῦ Υἱοῦ θεασάμενος , Ἐν ἀρχῇ ην ὁ Αόγος , καὶ ὁ Αόγος ην πρὸς τὸν Θεὸν , καὶ Θεὸς ἧν ὁ Λόγος , βροντήσειε . ιγʹ . Μήτηρ γὰρ προσευχῆς ἡ ἡσυχία . Προσευχὴ δὲ θείας δόξης ἐμφάνεια . Ὅταν γὰρ τὰς αἰσθήσεις μύσωμεν , καὶ ἐαυτοῖς καὶ τῷ Θεῷ συγγενώμεθα , καὶ τῆς ἔξωθεν τοῦ κόσμου περιφορᾶς ἐλευθερωθέντες ἐντὸς αὐτῶν γενώμεθα , τότε τρανῶς ἐν ἑαυτοῖς τὴν τοῦ Θεοῦ βασιλείαν ὁψόμεθα . Ἡ βασιλεία γὰρ τῶν οὐρανῶν , ἢτις ἐστὶ βαυιλεία Θεοῦ ἐντὸς ἡμῶν ἐστιν , Ἰησοῦς ὁ Θεὸς ἀπεφθέγξατο , Κιδ . Ἔμπροσθεν τῷν μαθητῶν μεταμορφοῦται ὁ θεότητος . ιεʹ . Ἀνάρχως μὲν γὰρ ἐκ Πατρὸς γεννηθεὶς , τὴν φυσικὴν ἀκτῖνα ἄναρχον κέκτηται τῆς θεότητος , καὶ ἡ τῆς θεότητος δόξα τοῦ σώματος γίνεται · ιϛʹ . Ἀλλ´ ἀφανὴς ἡ δόξα ὑπάρχουσα ἐν τῷ φαινομένῳ σώματι τοῖς μὴ χωροῦσι τὰ κἀὶ ἀγγέλμς ἀθέατα , τοῖς σαρκὸς δεσμίοις ἀόρατος ἐχρημάτιζε . Μεταμορφοῦται τοίνυν , οὐχ ὃ οὐκ ἡν προσλαβόμενος , σόδὲ εἰς ὅπερ οὐκ ἠν μεταβαλλόμενος , ἀλλ´ ὅπερ ἦν τοῖς οἰκείοις μαθηταῖς ἐκφαινόμευος , διανοίγων τούτων τὰ ὄμματα , καὶ ἐκ τυφλῶν ἐργαζόμενος βλέποντας . Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ , Μετερμορρὼθη ἔμπροσθεν αὐτῶν . Μένων γὰρ αὐτὸς ἐν ταυτότητι , παρ´ ὃ τὸ πρὶν ἐφαίνετο , ἕτερος νῦν τοῖς μαθηταῖς ἑωρᾶτο φαινόμενος , καὶ ἔλαμψε , φησὶν , ὡς ὁ ἤλιος , οὐχ ὅτι μὴ τοῦ ἡλίου λαμπρότερον , ἀμήχανον γὰρ ὰπαραλείπτως ἐν τῇ κτίσει τὸ ἄκτιστον εἰκονίζεσθαι , ἀλλ´ ὅσον ἐχώρουν καθορᾷν οἱ βλέποντες . ιζʹ . Θεὸν μὲν γὰρ οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε , καθὰ πέφυκε φύσεως . Καὶ ὃ δὲ ἑώρακεν , ἐν Πνεύματι τοῦτο´ τεθέαται . Αὔτη ἡ ἀλλοίωσις τῆς δεξιᾶς τοῦ Ὑψίστου . Ταῦτά ἐστιν ἅ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε , καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε , καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀθρώπου οὐκ ἀνέβη πώποτε . Οὕτως ἐν τῷ αἰῶνι τῷ μέλλοντι πάντοτε σὺν Θεῷ ἐσόμεθα , λριστὸν ὁρῶντες τῷ φιωτὶ ἀστράπτοντα τῆς θεότητος . Τοῦτο τὸ φῶς κατὰ πάσης φύσεως ἔχει τὰ νικητήρια , αὕτη ἡ ζωὴ ἡ τὸν κόσμον νικήσασα . Ἀλλ´ ὁ Πέτρος , « Καλόν ἐστιν ὧδε ἡμᾶς εἶναι . Καὶ ἐντεῦθεν νεφέλη , οὐ γνόφου , ἀλλὰ φωτὸς , ἐπεσκίασε · τὸ κεκρυμμένον γὰρ τῶν αἰώνων καὶ ἀπὸ τῶν γενεῶν μυστήριον ἐκκαλύπτεται . Φωνή τοῦ Πατρὸς ἐκ νεφέλης τοῦ Πνεύματος γέγονε , καὶ δόξα δηνεκὴς ναὶ ὃιαιωνίζουσα δείκνυται . » ιηʹ . Ὁ δὲ Κρήτης θεσπέσιος Ἀνδρέας , Ἐπὶ τὸ ὄρος , φησὶν , ἀνάγει τὸ ὑψηλὸν τοὺς μαθητάς ὁ Σωτὴρ , τί ποιήσων ; ἢ τί διδάξων ; τὴν ὑπεραστράπτουσαν παραδείξων τῆς οἰκείας θεότητος δόξαν τε καὶ λαμπρότητα . ιθʹ . Τοῦτο τοίνυν ἑορτόζομεν σήμερον , τὴν τῆς φύσεως θέωσιν , τὴν εἰς τὸ κρεῖττον αλλοίωοιν , τὴν ἐπὶ τὰ ὑπὲρ φύσιν ἔκστασιν καὶ ἀνάβασιν , καθ ἥν καὶ τοῦ κρείττονος ἡ ἐκνίκησις , ἣ τόγε κυριώτερον εἰπεῖν , ἡ ἀνεκλάλητος θέωσις . κʹ . Τοῦτο θαυμάζουσιν ἄγγελοι . Τοῦτο δοξολογοῦσιν ἀρχάγγελοι καʹ . Τοῦτο πᾶσα τῶν ὑπερκοσμίων ἡ νοητὴ διακόσμησις ἀθλως ἑστιωμένη , τεκμήριον ἐναργέστατόν τε καὶ ἀψευδέστατον τίθεται τὴς περὶ ἡμᾶς τοῦ Λόγου φιλανθρωπίας . κβʹ.Οὐκ ἔστι τῶν ἐν τῇ κτίσει θεωρουμένων , ὃ χωρήσει τούτου τὴν ὑπερβολὴν τῆς λαμπρότητος . Ὁ γαρ ὑπερούσιος εἰς οὐσίαν οὐσιωθεὶς διὰ σαρκὸς ἡμίν πεπολίτευτα ι , ὃς δὴ καὶ ὑπερβαλλύντως ἐπὶ τοῦ ὄρους ἐξήστραψεν . κγʹ . Οὐ τότε γενόμενος ἑκυτοῦ διαυγέοτερος , ἢ ὑψηλότερος , ἄπαγε ! ἀλλ´ ὅπερ καὶ προτερον τοις τελουμένοις τῶν μαθητῶν καὶ μυουμένοις τὰ ὑψηλότερα , κατὰ ἀλήθειαν θεωρούμενος . Ἦξω γὰρ σαρκὸς
Lemmas: συνίστημι τε καί φαίνω , νάω δέ διαλύω καί εἰς ὁ μή εἰμί χωρέω , ἅτε φανταστής μεριστός τε καί περαίνω . Διὸ καί ὁράω εἰμί ὑπό ὁ στέρησις πάσχω ὁ νοερός ἐνέργεια , μᾶλλον δέ μηδέπω οὗτος ὅλως κτάομαι καί μήπω καθαρμένος εἰμί , ἀλλά ἀτελής , καί ἐπι αὐτός ἐκεῖνος ὁ ἐπί ὁ ὄρος θέα , ὡς μηδέπω ἀξιόω ὁ ὁ θεοειδής νόησις . ἀνάγω δέ ἀπό ὁ τοιοῦτος φάος ἐπί νόημα καί βεωρήματα , ὁ ἀγαθός εἰμί ἔγκριτος ὁ φάος ἐκεῖνος . τοιγάρ ὁ λέγω αὐτός ὑπέρ νόος , καί ἀληθινός καί ἀπρόσιτος καί ὁ τοιοῦτος , πλανάω εἰμί καθάπαξ , καί οὐδείς ὁ φαίνω καλός ὑψηλός οἶδα , ἀσεβής τε διά οὗτος , καί ὁλέθριος δόγμα εἰς ὁ ἐκκλησία εἰσάγω , . οὗτος μέν οὖν ὁ Βαρλαάμ , ἑτερόδοξος πρόδηλος καί ἐναντίος ὁ περί ὁ θέω οὗτος φάος ῥηβεῖσι παρά ὁ Ἀγίων . οἷ . οὗτος γάρ ὁ ῥῆσις σύμφωνος διαβεβαιόω καί φρονέω καί λέγω ὁ μοναχός , οὗτος καί προβάλλω . φημί τοίνυν ὁ ἐκ Δαμασκός θεῖος Ἰωάννης · σήμερον φάος ἀπρόσιτος ἄβυσσος , σήμερον αἴγλη θεῖος χύσις ἀπεριόριστος , ἐν ὁ Θαβώρ ὁ ὄρος ὁ ἀπόστολος αὐγάζω . νῦν ὁράω ὁ ὁ ἀνθρώπινος ἀθέατος ὄμμα . σμάω γήτνον θεῖος ἀπαυγάζω λαμπρότης . σῶμα θνητός δόξα πηγάζω θεότης . ὁ γάρ Λόγος σάρξ , ὁ σάρξ τε Αόγος γίγνομαι , εἰμί καί μή ὁ οἰκεῖος ἐξίστημι ἐκάς φύσις , ᾠόν ὁ θαῦμα ! οὐ ἔξωθεν ὁ δόξα ὁ σῶμα προσγίγνομαι , ἀλ ἔνδοθεν ἐκ ὁ ἄρρητος λόγος ἑνόω αὐτός καθ´ ὑπόστασις ὁ Θεός Λόγος ὑπερθέω θεότης . εἷς . ὦ γάρ ἐν ἐκεῖνος ὁ ἄγγελος ἀκλινής ἐρείδω ὁ ὄμμα οὖον σβέννυμι , ἐν οὗτος ὁ ἀπόστολος ὁ πρόκριτος ὁ δόξα ὁ ἑαυτοῦ βασίλεια ὁράω ἐκλάμπω . ἰά . ἐντεῦθεν ὁ κορυφαῖος ὁ ἀπόστολος προσλαμβάνω μάρτυς τῆ , οἰκέω . Σ δόξα τε καί θεότης , ἀποκαλύπτω δέ αὐτός ὁ οἰκεῖος θεότης . Τέλειος δέ εἰμί ὁ ὁ θεῖος δόξα εἰκός κατοπτεύω , ὁ ἅπας ἐπέκεινα , ὁ μόνος καί ὑπερτελέω καί προτελέω . κίουι . ὁ θεῖος γάρ εἰμί καί θεηγόρος Διονύσιος , οὖτως ὁ δεσπότης , φημί , ὁράω ὁ ἑαυτοῦ τέλειος θεράπων , ὅς τρόπος ἐν ὄρος Θαβώρ ὁ εποστολος ὀπτάνομαι . Ἰωάννης παραλαμβάνω , ὡς ὁ θεολογία παρθένος καί καθαρός ὄργανον , ἕτος ὁ ἄχρονος δόξα ὁ υἱός θεάομαι , ἐν ἀρχή ἐάν ὁ Αόγος , καί ὁ Αόγος ἐάν πρός ὁ θεός , καί θεός ἧμαι ὁ Λόγος , βροντάω . πνίξ . Μήτηρ γάρ προσευχή ὁ ἡσυχία . προσευχή δέ θεῖος δόξα ἐμφάνεια . ὅταν γάρ ὁ αἴσθησις μύω , καί ἑαυτοῦ καί ὁ Θεός συγγίγνομαι , καί ὁ ἔξωθεν ὁ κόσμος περιφορά ἐλευθερόω ἐντός αὐτός γίγνομαι , τότε τρανής ἐν ἑαυτοῦ ὁ ὁ Θεός βασίλειος ὁράω . ὁ βασίλειος γάρ ὁ οὐρανός , ὅστις εἰμί βαυιλειος Θεός ἐντός ἐγώ εἰμί , Ἰησοῦς ὁ θεός ἀποφθέγγομαι , Κιδ . ἔμπροσθεν τῷ μαθητής μεταμορφόω ὁ θεότης . ἵημι . ἄναρχος μέν γάρ ἐκ πατήρ γεννάω , ὁ φυσικός ἀκτίς ἄναρχος κτάομαι ὁ θεότης , καί ὁ ὁ θεότης δόξα ὁ σῶμα γίγνομαι · ιϛʹ . Ἀλ ἀφανής ὁ δόξα ὑπάρχω ἐν ὁ φαίνω σῶμα ὁ μή χωρέω ὁ καί ἀγγέλμς ἀθέατος , ὁ σάρξ δέσμιος ἀόρατος χρηματίζω . μεταμορφόω τοίνυν , οὐ ὅς οὐ ἐάν προσλαμβάνω , σόδος εἰς ὅσπερ οὐ ἐάν μεταβάλλω , ἀλ ὅσπερ εἰμί ὁ οἰκέω μαθητής ἐκφαίνω , διανοίγνυμι οὗτος ὁ ὄμμα , καί ἐκ τυφλός ἐργάζομαι βλέπω . καί οὗτος εἰμί ὁ , Μετερμορρὼθη ἔμπροσθεν αὐτός . Μένων γάρ αὐτός ἐν ταυτότης , παρ´ ὅς ὁ πρίν φαίνω , ἕτερος νῦν ὁ μαθητής ὁράω φαίνω , καί λάμπω , φημί , ὡς ὁ ἥλιος , οὐ ὅτι μή ὁ ἥλιος λαμπρός , ἀμήχανος γάρ ὰπαραλείπτως ἐν ὁ κτίζω ὁ ἄκτιστον εἰκονίζω , ἀλ ὅσος χωρέω καθοράω ὁ βλέπω . ἵζω . θεός μέν γάρ οὐδείς ὁράω πώποτε , καθά φύω φύσις . καί ὅς δέ ὁράω , ἐν πνεῦμα τοῦτος θεάομαι . οὗτος ὁ ἀλλοίωσις ὁ δεξιός ὁ ὕψιστος . ταῦτα εἰμί ὅς ὀφθαλμός οὐ ὁράω , καί οὖς οὐ ἀκούω , καί ἐπί Καρδία άνθρωπος οὐ ἀναβαίνω πώποτε . οὕτως ἐν ὁ αἰών ὁ μέλλω πάντοτε σύν Θεός εἰμί , λιστός ὁράω ὁ φιωτὶ ἀστράπτω ὁ θεότης . οὗτος ὁ φάος κατά πᾶς φύσις ἔχω ὁ νικητήριος , οὗτος ὁ ζωή ὁ ὁ κόσμος νικάω . Ἀλ ὁ Πέτρος , « καλός εἰμί ὧδε ἐγώ εἰμί . καί ἐντεῦθεν νεφέλη , οὖον γνόφος , ἀλλά φάος , ἐπισκιάζω · ὁ κρύπτω γάρ ὁ αἰών καί ἀπό ὁ γενεά μυστήριον ἐκκαλύπτω . φωνή ὁ πατήρ ἐκ νεφέλη ὁ πνεῦμα γίγνομαι , καί δόξα δηνεκὴς ναί οιαιωνιζω δείκνυμι . » ΙΗΥ . ὁ δέ Κρήτη θεσπέσιος Ἀνδρέας , ἐπί ὁ ὄρος , φημί , ἀνάγω ὁ ὑψηλός ὁ μαθητής ὁ Σωτήρ , τίς ποιέω ; ἢ τίς διδάσκω ; ὁ ὑπεραστράπτω παραδείκνυμι ὁ οἰκεῖος θεότης δόξα τε καί λαμπρότης . εὐθύς . οὗτος τοίνυν ἑορτόζομεν σήμερον , ὁ ὁ φύσις θέω , ὁ εἰς ὁ ἀγαθός ἀλλοῖος , ὁ ἐπί ὁ ὑπέρ φύσις ἔκστασις καί ἀνάβασις , καθά ὅς καί ὁ ἀγαθός ὁ ἐκνίκησις , ὅς τόγε κύριος εἶπον , ὁ ἀνεκλάλητος θέωσις . καί . οὗτος θαυμάζω ἄγγελος . οὗτος δοξολογέω ἀρχάγγελος καί . οὗτος πᾶς ὁ ὑπερκόσμιος ὁ νοητός διακόσμησις ἄθλος ἑστιάω , τεκμήριον ἐναργής τε καί ἀψευδής τίθημι σής περί ἐγώ ὁ Λόγος φιλανθρωπία . ΟΒʹ εἰμί ὁ ἐν ὁ κτίζω θεωρέω , ὅς χωρέω οὗτος ὁ ὑπερβολή ὁ λαμπρότης . ὁ γαρ ὑπερούσιος εἰς οὐσία οὐσιόω διά σάρξ ἐγώ πολιτευτής ι , ὅς δή καί ὑπερβάλλω ἐπί ὁ ὄρος ἐξαστράπτω . κγʹ . οὖον τότε γίγνομαι κυτόω διαυγής , ἢ ὑψηλός , ἀπάγω ! ἀλ ὅσπερ καί πρότερος ὁ τελέω ὁ μαθητής καί μυέω ὁ ὑψηλός , κατά ἀλήθεια θεωρέω . ἄγω γάρ σάρξ