cogPG.PG151 436
τῆς μυσταγωγίας , μεθ´ ἦς ἐπὶ τοὺς λόγους ἦλθον αὐτοὶ τούτους , ἀξιώσομεν . νῦν ἡμεῖς τοὺς περὶ τὸν φιλόσοφον Γρηγορᾶν , τί περὶ τούτων ἀξιοῦσιν εἰπεῖν . Εἰ μὲν γὰρ πείθονται τούτοις τε τοῖς ἤᾶη ῥηθεῖσι , καὶ πᾶσιν ἐξῆς ὅσα περὶ τῶν αὐτῶν οἱ Πατέρες οὐτοι τῆς Ἐκκλησίας κατὰ μέρος θεολογοῦσι διὰ παντὸς τοῦ βιβλίου , ἔχομεν τὸ ζητούμενον ἤδη , καὶ οὐδὲ πυκτίων , οὐδὲ λόγων ἑτέρων σχεδὸν χρεία . Αὐτὸ γὰρ τοῦτο , καὶ οὐκ ἄλλο σκοπός ἐστι τοῖς θεολόγοις τούτοις ἐν τῷ παρόντι φημὶ τῶν θείων ὀνομάτων βιβλίῳ , τὸ περὶ τῶν φυσικῶν τοῦ Θεοῦ θεολογῆσαι , καὶ τὸ ἡνωμένον ὁμοῦ καὶ διακεκριμένον αὐτῶν πρὸς τὴν θείαν φύσιν εἰπεῖν , καὶ ὁνομάσαι , καὶ ἀνυμνῆσαι , καὶ διδάξαι καθάπερ ἐδιδάχθησαν ταῦτα τὴν Χριστοῦ Ἐκκλησίαν , περὶ ὧν δήπου καὶ ἡμεῖς νῦν σκοποῦμεν · εἰ δ´ ἀπιστοῦσιν , οὐ πρὸς αὐτοὺς , ἀλλὰ πρὸς πᾶσαν ὁμοῦ τὴν εὐαγγελικὴν , καὶ ἀποστολικήν τε καὶ προφητικὴν θερλογίαν , καὶ τὸν ἐν αὐτῇ τε καὶ τούτοις λαλήσαντα Θεὸν τὰ τῆς ἀπιστίας καθαρῶς διαβαίνει . Καὶ τίς ἔτι πρός γε τοὺς τοιούτους λόγος ἡμῖν , καὶ ταῦτα περὶ τοιούτων ; Ἃ γὰρ , φησὶν , ὁ νόμος λαλεῖ , τοῖς ἐν τῷ νόμῳ λαλεῖ , τοῖς γοῦν ἀπιστοῦσι περὶ τῆς ὅλης θεότητος , ὅτι καὶ μονάς ἐστι . καὶ τριὰς , καὶ ὅτι κατ´ ἐκεῖνο μὲν ὑπερφυῶς τε καὶ ἀῤῥήτως ἤνωται , κατὰ τοῦτο δὲ διαιρεῖται ἀδιαιρέτως , καὶ ἔστιν ὑπὲρ πάντα λόγον ὁμοῦ ἑν αὐτῇ ἥ τε διάκρισις καὶ ἡ ἕνωσις , καὶ ὄτι μόνη πηγὴ τῆς ὑπερουσίου θεότητος ὁ Πατὴρ , καὶ τὰ τῆς ὑπερουσίου θεογονίας οὐκ ἀντιστρέφει πρὸς ἄλληλα , καὶ ὅσα τούτοις ἀκολούθως οἱ θεολόγοι φασὶ , τοῖς οὖν ἀπιστοῦσι τῇ περὶ τῆς ὑπερουσίου οὐσίας καὶ τῶν ταύτης θεαρχικῶν ὑποστάσεων ἀποστολικῇ παραδόσει τε καὶ θεολογίᾳ , πῶς ἄν τις περὶ τῶν φυσικῶν τοῦ Θεοῦ διαλέγηται , καὶ τὸ πρὸς τὴν ὑπερφυᾷ φύσιν ἡνωμένον τε καὶ ὅιακεκριμένον αὐτῶν , μετὰ τῶν ἀποστολικῶν τούτων ἀνδρῶν θεολογῇ ; Τοῦτο καὶ γὰρ ἃν εἴη τὸ καθ´ ὕδατος γράφειν , ἢ διανεύειν τυφλῴ . Εἰ δὲ ἐκείνῃ μέν φασιν ἴσως τῇ θεολογίᾳ πιστεύειν , ταύτῃ δὲ οὐδαμῶς , πρῶτον μὲν οὐδὲ πιστεύειν ὅλως αὐτοῖς ἔξεστιν ἀδύνατα λέγουσι , καὶ σοφιζομένοις προφανῶς τοὺς ἀκροατάς · φύσιν γὰρ ἄνευ τῶν αὐτῆς φυσικῶν οὐδὲ ἐν λογισμοῖς γοῦν δυνατὸν ἀναπλάσαι καὶ ὑποστήσασθαι · τὰ δὲ φυσικὰ κατάλληλα δεῖ παφυκέναι τῇ πηγαζούσῃ φύσει , ἴν´ αὐτὸ τοῦτο καὶ φυσικὰ τυγχάνοιεν ὄντα , καὶ καταλλήλως δι´ αὐτῶν ἐνεργεῖν τὴν φώνιν · ἔπειτα δὲ πῶς ἐν ἐκείνοις μέν φασι τοῖς πρώτοις , Ἱεροθέῳ τε καὶ Διονυσίῳ , θεολογοῦσι πείθεσθαι , καὶ ταῦτα περὶ τοιούτων εἰποῦσιν , ὧν οὐδὲ ἀρχὰς ἔστιν εὑρεῖν οὐδὲ παραδείγματα , ἀλλὰ πίστεως δεῖ μόνης , καὶ ὑπακοῆς , εἰ μὴ λέλλοι τις ἔξω τοῦ λόγου καὶ τῆς θείας τρέχειν διδασκαλίας , ἐν δὲ τοῖς δευτέροις τούτοις , περὶ ὧν νῦν ἡμῖν ὁ λόγος , μετὰ πολλῆς τινος τῆς ἐνστάσεωσπειθεῖν , ὅπου καὶ ἀρχὰς ἔνι τῶν λόγων εὑρεῖν , καὶ φυσικὴν ἀκολουθίαν τινὰ , καὶ παραδειγμάτων ἀμηγέπη βοήθειαν ; Εἰ μὲν γὰρ ἐν ἐκείνοις μόνοις τοῖς πρώτοις Διονύσιός τε καὶ Ἰερόθεος ἀποστόλων εἰσὶ φοιτηταὶ καὶ διάδονοι . καὶ τῆς Ἐκκλησίας μυσταγωγοὶ , ἢ περὶ ἐκείνων μονων εἰληφέναι τὰς παραδόσεις , καὶ τὰς θεοπνεύστους τῶν λογίων μαρτυρίας , καὶ δὴ καὶ τὰς ἱερὰς ἀποκαλύψεις φασὶ , περὶ δὲ τῶν δευτέρων τούτων οὐδέν τι τῶν εἰρημένων οὐδοτιοῦν , Κστω ταῦτα κατὰ τὸν ὑμέτερον λόγον , καὶ πιστευέσθωσαν μὲν ἑν ἐκείνοις , ἀπιστείσθωσαν δ´ ἐν τούτοις καθ´ ὑμᾶς οἱ κοινοὶ τῆς Ἐκκλησίας διδάσκαλοι · φείδομαι γάρ τι πλέον εἰπεῖν · εἰ δὲ ὥσπερ ἐν ἐκείνοις , οὕτω κἀν τούτοις , καὶ ἀποστόλων εἰσὶν ἀκροαταὶ , καὶ διάδοχοι , καὶ θεολόγοι . καὶ διδασκάλων ἄκροι , κάκ τῶν λογίων πᾶσαν ὁμοῦ θεολογίαν μαθόντες ἔχουσι , καὶ περὶ πάντων ὡσαύτως τὴν ἄνωθεν ἀποκάλυψιν καὶ τὴν ἄῤῥητον μυσταγωγίαν δεξάμενοι , καὶ μαθόντες , καὶ παθόντες ἐκεῖνα , καὶ διαστολή τις ἐν ἐκείνοις καὶ διαίρεσις οὐδαμοῦ , τίς ἡ καινὴ καὶ παράλογος αὕτη τόλμα , ὡς νῦν μὲν αὐτοὺς τοῖς διδασκάλοις τε καὶ τοῖς θεολόγοις ἐγκρίνειν , νῦν δὲ τοὺς αὐτοὺς διαγράφειν μετὰ πολλῆς τῆς ἐξουσίας , καὶ τοτὲ μὲν Ἱερόθεόν τε καὶ Διονύσιον μετὰ τῶν ἀποστόλων τε καὶ θεολόγων ἑστάναι , καὶ διδασκάλους εἶναι καὶ κήρυκας τῶν ὑπερφυεστάτων περὶ Θεοῦ λόγων , ἂν καὶ τὰ ὑμῖν θαολογῶσι δοκοῦντα , τοτὲ δὲ ὑπερορίαν αὐτῶν τε καὶ τῆς αὐτῶν καταψηφίζεσθαι θεολογίας , εἰ μὴ ταῖς ὑμετέραις συμπεριφέροιντο δόξαις ; Ἢ γὰρ κἀν τούτοις τε κἀκείνοις ἀληθεῖς οἱ διδάσκαλοι , καὶ δεῖ τὸν ἀληθῆ τοῦ Εὐαγγελίου μύστην ὡσαύτως ἐν ἀμφοτέροις αὐτοῖς πείθεσθαι , ἢ ψευδεῖς καὶ κατ´ ἄμφω , καὶ δεῖ καὶ κατ´ ἄμφω τούτοις ἀπειθεῖν · οὐ γὰρ δὴ τοῦτο κἀκεῖνό γ´ ἂν εἴη , τὸ θάτερον μέν φημι ψεύδεσθαι , θάτερον δὲ ἀληθεύειν , ἐπεὶ οὔτω που καὶ τὴν ἀντίφασιν συμφωνεῖν ἂν εἴη πρὸς ἑαυτήν . Ἄλλως τε καὶ τὸ τῷ διδασκάλῳ vῦν μὲν Κπεσθαι νῦν δ´ ἀντιλέγειν ἐθέλειν , καὶ ταῦτ´ ἐν τοῖς ἀξιώμασι . μαθητοῦ γε οὐκ ἂν εἴη . Τοῦτο γάρ ἐστιν οὐ μυσταγων γουμένου καὶ τυπουμένου , τὸν δὲ μυσταγωγὸν καὶ τὸν κανόνα μᾶλλον πρὸς ἑαυτὸν ἕλκοντος , καὶ τὰς πηγὰς ἄνω ποταμῶν χωρεῖν κελεύοντος ἄντικρυς . Εἰ δὲ δὴ λέγοιεν οἱ περὶ τὸν φιλόσοφον αὖθις , ὡς ἐκείνη μὲν ἡ περὶ μοναρχίας , καὶ δὴ καὶ τῶν τριῶν θεαρχικῶν ὑποστάσεων θεολογία , παρὰ τῇ θείᾳ κηρύττεται πάσῃ Γραφῇ , καὶ οὐδεὶς ὁστισοῦν ἐστι τῶν πιστῶν , ὃς ἀντιλέγειν , ἢ γοῦν ἀμφισβητεῖν ὅλως περὶ τῶν ἀξιωμάτων ἐθέλει , τὰ δὲ περὶ προόδων ταυτὶ καὶ ἐνεργειῶν τε καὶ μεταδόσεων καὶ διαφορᾶς φύσεως θείας , καὶ φυσικῶν ἰδιωμάτων , καὶ ὅσα τούτων ἑξῆς ὑμεῖς αὐτοὺς λέγειν φατέ , ταῦτα τοίνυν οὐκ ἔστι λαβεῖν ὡσαύτως ἐκ τῶν θείων Γραφῶν . Καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς ἀντιλέγομεν τούτοις , ἔξωτοῦ καθ´ ἡμᾶς λόγου δοκοῦσι , ψεῦδος καὶ τοῦτο . Περὶ μὲν γὰρ τῆς παλαιᾶς πάσης Γραφῆς , Μωσέως φημί , καὶ τῶν καθεξῆς προφητῶν , οὐδὲ ἔστιν εἰπεῖν ὅσον τὸ τῆς Τριάδος ἀπέκρυψαν μυστήριον , σφόδρα δεδοικότες τὸ περὶ τὴν πολυθεϊαν εὐπερίτρεπτον καὶ λίχνον τῶν Ἰουδαίων , καὶ διὰ τοῦτο , καὶ τὸ , Κύριος ὁ Θεός σου Κύριος εῖς ἐστι , καὶ , Κύριος ὁ Θεὸς μόνος , καὶ , Ἐγὼ Θεὸς πρώτος , καὶ ἐγὼ μετὰ ταῦτα , καὶ πλὴν ἐμοῦ οὐκ ἔστιν , ἐκ προσώπου δηλαδὴ τοῦ Θεοῦ λεγόμενα πολὴ παρ´ ἐκείνοις , καὶ τὰ παραπλήσια τούτοις . Οὐ μὴν
Lemmas: ὁ μυσταγωγία , μεθ´ εἰμί ἐπί ὁ λόγος ἔρχομαι αὐτός οὗτος , ἀξιόω . νῦν ἐγώ ὁ περί ὁ φιλόσοφος Γρηγορᾶς , τίς περί οὗτος ἀξιόω εἶπον . εἰμί μέν γάρ πείθω οὗτος τε ὁ ἄημι εἴρω , καί πᾶς ἑξῆς ὅσος περί ὁ αὐτός ὁ πατήρ οὗτος ὁ ἐκκλησία κατά μέρος θεολογέω διά πᾶς ὁ βιβλίον , ἔχω ὁ ζητέω ἤδη , καί οὐδέ πυκτίον , οὐδέ λόγος ἕτερος σχεδόν χρεία . αὐτός γάρ οὗτος , καί οὐ ἄλλος σκοπός εἰμί ὁ θεολόγος οὗτος ἐν ὁ πάρειμι φημί ὁ θεῖον ὄνομα βιβλίον , ὁ περί ὁ φυσικός ὁ Θεός θεολογέω , καί ὁ ἑνόω ὁμοῦ καί διακρίνω αὐτός πρός ὁ θεῖος φύσις εἶπον , καί ὀνομάζω , καί ἀνυμνέω , καί διδάσκω καθάπερ διδάσκω οὗτος ὁ Χριστός ἐκκλησία , περί ὅς δήπου καί ἐγώ νῦν σκοπέω · εἰμί δδʹ ἀπιστέω , οὖον πρός αὐτός , ἀλλά πρός πᾶς ὁμοῦ ὁ εὐαγγελικός , καί ἀποστολικός τε καί προφητικός θερλογίαν , καί ὁ ἐν αὐτός τε καί οὗτος λαλέω θεός ὁ ὁ ἀπιστία καθαρός διαβαίνω . καί τίς ἔτι πρός γε ὁ τοιοῦτος λόγος ἐγώ , καί οὗτος περί τοιοῦτος ; ἁ γάρ , φημί , ὁ νόμος λαλέω , ὁ ἐν ὁ νόμος λαλέω , ὁ γοῦν ἀπιστέω περί ὁ ὅλος θεότης , ὅτι καί μόνος εἰμί . καί τριάς , καί ὅτι κατ´ ἐκεῖνος μέν ὑπερφυῶς τε καί ἄρρητος ἑνόω , κατά οὗτος δέ διαιρέω ἀδιαιρέτως , καί εἰμί ὑπέρ πᾶς λόγος ὁμοῦ ἑν αὐτός ὅς τε διάκρισις καί ὁ ἕνωσις , καί ὅστις μόνος πηγή ὁ υπερούσιος θεότης ὁ πατήρ , καί ὁ ὁ υπερούσιος θεογονία οὐ ἀντιστρέφω πρός ἀλλήλων , καί ὅσος οὗτος ἀκόλουθος ὁ θεολόγος φημί , ὁ οὖν ἀπιστέω ὁ περί ὁ υπερούσιος οὐσία καί ὁ οὗτος θεαρχικός ὑπόστασις ἀποστολικός παράδοσις τε καί θεολογία , πῶς ἄν τις περί ὁ φυσικός ὁ Θεός διαλέγω , καί ὁ πρός ὁ ὑπερφυής φύσις ἑνόω τε καί οιακεκριμενω αὐτός , μετά ὁ ἀποστολικός οὗτος ἀνήρ Θεολογή ; οὗτος καί γάρ ἄν εἰμί ὁ καθ´ ὕδωρ γράφω , ἢ διανεύω τυφλός . εἰμί δέ ἐκεῖνος μέν φημί ἴσως ὁ θεολογία πιστεύω , οὗτος δέ οὐδαμῶς , πρῶτος μέν οὐδέ πιστεύω ὅλως αὐτός ἔξεστι ἀδύνατος λέγω , καί σοφίζω προφανῶς ὁ ἀκροατής · φύσις γάρ ἄνευ ὁ αὐτός φυσικός οὐδέ ἐν λογισμός γοῦν δυνατός ἀναπλάσσω καί ὑφίστημι · ὁ δέ φυσικός κατάλληλος δεῖ φαίνω ὁ πηγάζω φύσις , εἶμι αὐτός οὗτος καί φυσικός τυγχάνω εἰμί , καί κατάλληλος δις αὐτός ἐνεργέω ὁ φωνή · ἔπειτα δέ πῶς ἐν ἐκεῖνος μέν φημί ὁ πρῶτος , Ἱερόθεος τε καί Διονύσιος , θεολογέω πείθω , καί οὗτος περί τοιοῦτος εἶπον , ὅς οὐδέ ἀρχή εἰμί εὑρίσκω οὐδέ παράδειγμα , ἀλλά πίστις δεῖ μόνος , καί ὑπακοή , εἰμί μή λύς τις ἔξω ὁ λόγος καί ὁ θεῖος τρέχω διδασκαλία , ἐν δέ ὁ δύο οὗτος , περί ὅς νῦν ἐγώ ὁ λόγος , μετά πολύς τις ὁ ἐνστάζω , ὅπου καί ἀρχή ἐν ὁ λόγος εὑρίσκω , καί φυσικός ἀκολουθία τις , καί παράδειγμα ἀμῃγέπος βοήθεια ; εἰμί μέν γάρ ἐν ἐκεῖνος μόνος ὁ πρῶτος Διονύσιος τε καί Ἱερόθεος ἀπόστολος εἰμί φοιτητής καί διαδονέω . καί ὁ ἐκκλησία μυσταγωγός , ἢ περί ἐκεῖνος μόνος λαμβάνω ὁ παράδοσις , καί ὁ θεόπνευστος ὁ λόγιος μαρτυρία , καί δή καί ὁ ἱερή ἀποκάλυψις φημί , περί δέ ὁ δύο οὗτος οὐδείς τίς ὁ εἴρω οὐδοτιοῦν , κστω οὗτος κατά ὁ ὑμέτερος λόγος , καί πιστεύω μέν ἑν ἐκεῖνος , ἀπιστέω δδʹ ἐν οὗτος καθ´ σύ ὁ κοινός ὁ ἐκκλησία διδάσκαλος · φείδομαι γάρ τίς πλέω εἶπον · εἰμί δέ ὥσπερ ἐν ἐκεῖνος , οὗτος ἐν οὗτος , καί ἀπόστολος εἰμί ἀκροατής , καί διάδοχος , καί θεολόγος . καί διδάσκαλος ἄκρος , κατά ὁ λόγιος πᾶς ὁμοῦ θεολογία μανθάνω ἔχω , καί περί πᾶς ὡσαύτως ὁ ἄνωθεν ἀποκάλυψις καί ὁ ἄρρητος μυσταγωγία δέχομαι , καί μανθάνω , καί πάθος ἐκεῖνος , καί διαστολή τις ἐν ἐκεῖνος καί διαίρεσις οὐδαμοῦ , τίς ὁ καινός καί παράλογος οὗτος τόλμα , ὡς νῦν μέν αὐτός ὁ διδάσκαλος τε καί ὁ θεολόγος ἐγκρίνω , νῦν δέ ὁ αὐτός διαγράφω μετά πολύς ὁ ἐξουσία , καί τοτέ μέν Ἱερόθεος τε καί Διονύσιος μετά ὁ ἀπόστολος τε καί θεολόγος ἵστημι , καί διδάσκαλος εἰμί καί κῆρυξ ὁ ὑπερφυής περί Θεός λόγος , εἄν καί ὁ σύ θαολογῶσι δοκέω , τοτέ δέ ὑπερορία αὐτός τε καί ὁ αὐτός καταψηφίζομαι θεολογία , εἰμί μή ὁ ὑμέτερος συμπεριφέρω δόξα ; ἤ γάρ ἐν οὗτος τε ἐκεῖνος ἀληθής ὁ διδάσκαλος , καί δεῖ ὁ ἀληθής ὁ Εὐαγγέλιος μύστης ὡσαύτως ἐν ἀμφότερος αὐτός πείθω , ἢ ψευδής καί κατ´ ἄμφω , καί δεῖ καί κατ´ ἄμφω οὗτος ἀπειθέω · οὖον γάρ δή οὗτος ἐκεῖνος γγʹ εἄν εἰμί , ὁ ἕτερος μέν φημί ψεύδω , ἕτερος δέ ἀληθεύω , ἐπεί οὐτάω ποῦ καί ὁ ἀντίφασις συμφωνέω εἄν εἰμί πρός ἑαυτοῦ . ἄλλος τε καί ὁ ὁ διδάσκαλος ὅς μέν Κπεσθαι νῦν δδʹ ἀντιλέγω ἐθέλω , καί ταῦ ἐν ὁ ἀξίωμα . μαθητής γε οὐ εἄν εἰμί . οὗτος γάρ εἰμί οὖον μυσταγων Γουμένου καί τυπόω , ὁ δέ μυσταγωγός καί ὁ κανών μᾶλλον πρός ἑαυτοῦ ἕλκω , καί ὁ πηγή ἄνω ποταμός χωρέω κελεύω ἄντικρυς . εἰμί δέ δή λέγω ὁ περί ὁ φιλόσοφος αὖθις , ὡς ἐκεῖνος μέν ὁ περί μοναρχία , καί δή καί ὁ τρεῖς θεαρχικός ὑπόστασις θεολογία , παρά ὁ θεῖος κηρύσσω πᾶς γραφή , καί οὐδείς ὅστις εἰμί ὁ πιστός , ὅς ἀντιλέγω , ἢ γοῦν ἀμφισβητέω ὅλως περί ὁ ἀξίωμα ἐθέλω , ὁ δέ περί πρόοδος οὗτος καί ἐνέργεια τε καί μετάδοσις καί διαφορά φύσις θεῖος , καί φυσικός ἰδίωμα , καί ὅσος οὗτος ἑξῆς σύ αὐτός λέγω φημί , οὗτος τοίνυν οὐ εἰμί λαμβάνω ὡσαύτως ἐκ ὁ θεῖον Γραφής . καί διά οὗτος καί ἐγώ ἀντιλέγω οὗτος , ἔοικα καθ´ ἐγώ λόγος δοκέω , ψεῦδος καί οὗτος . περι μέν γάρ ὁ παλαιός πᾶς γραφή , Μωσῆς φημί , καί ὁ καθεξῆς προφήτης , οὐδέ εἰμί εἶπον ὅσος ὁ ὁ Τριάς ἀποκρύπτω μυστήριον , σφόδρα δείδω ὁ περί ὁ πολυθεΐα εὐπερίτρεπτος καί λίχνος ὁ Ἰουδαῖος , καί διά οὗτος , καί ὁ , Κύριος ὁ Θεός σύ Κύριος ἔρχομαι εἰμί , καί , Κύριος ὁ θεός μόνος , καί , ἐγώ θεός πρώτος , καί ἐγώ μετά οὗτος , καί πλήν ἐγώ οὐ εἰμί , ἐκ πρόσωπον δηλαδή ὁ Θεός λέγω πούς παρ´ ἐκεῖνος , καί ὁ παραπλήσιος οὗτος . οὖον μήv