cogPG.PG151 350
καὶ κόσμου γενόμενοι καθ´ ὅσον ἐφικτὸν , ἐνταῦθα τὰ τῆς μελλούσης καταστάσεως ἥδη ἐξ ὡν ἐπειράθησαν ἐδιδόχθησαν . κδʹ . Εἰ γὰρ καὶ μηδενὶ τῶν ἁπάντων ἀκοινώνητόν ἐστι καθόλου τὸ ἀγαθὸν , ἀλλ´ οὐχὶ ὅλον ὅ τι ποτέ ὲστιν , ἀλλ´ ὅσον καὶ ὅπως τοῖς μετέχουσιν ὡς ἐφικτὸν χωρητὸν γίνεται . Καὶ τοῦτο δι´ ἄκραν ἀγαθότητα . ταῖς ἀπειροδώροις ἐλλάμψεσιν ὁδ ῦον ἐπλ πάντα καὶ προχεόμενον . Ἀπόδειξις δὲ τῶν λεγομένων αὐτὸ ἂν εἴη τὸ μακάριον πάθος καὶ πολύυμνητον , ὅπερ ἐπὶ τοῦ ὄρους πεπόνθασιν οἱ ἀπόστολοι . Ἡνίκα τὸ ἀπρόσιτον καὶ ἄχρονον φῶς τὴν οἱκείαν σάρκα μεταμορφῶσαν , τῷ ὑπερβάλλοντι τῆς οίκείας φωτοβλυσίας ὑπερουσίω , ἐλάμπρυνεν , ὢ του Οκύματος ! κατ´ ἕκστασιν τελε οτάτην τῆς φύσεως · πίπτουσιν ὕπνῳ βαρεῖ , καὶ φόβῳ κρατούμενοι , μύσαντες τὰς αἰσθήσεις , πᾶσαν νοερὰν κίνησιν καὶ ἀντίληψιν παντελῶς ἑαυτῶν ἀποσπάσαντες . ὕτω κατὰ τὸν θεῖον ἐκεῖνον καὶ ὑπέρφωτον καὶ ἀόρατον γνόφον τῷ Θεῷ συνεγένοντο , τῷ μηδύλως ὁρᾷν . τὸ ντως ὁρᾷν εἰσδεχόμενοι , καὶ τῷ πάσχειν ἀγνώστως , τὴν καθ´ ὑπεροχὴν ἀγνωσίαν ποριζόμενοι , καὶ τὴν πάσης νοερᾶς ἐπιστασίας ὑψηλοτέραν ἐγρήγορσιν ὕπνῳ μυσταγωγούμενοι ἔξω πάντων ἐγένοντο τῶν ὁρωμένων τε καὶ νοουμένων , ἔτι δὲ καὶ ἑαυτῶν , ἵνα τὸ πάσης θεώσεώς τε καὶ ἀαιρέσεως ἐκβεβικὸς , καθ´ ὑπεροχὴν ὑπερούσιον , τῇ ἐκφάνσει τοῦ Αόγου , καὶ τῇ ἐπισκιάσει τοῦ Πνεύματος , καὶ τῆ ἄνωεν ἐκ τῆς νεφέλης φερομένη τοῦ γεννήτορος , φωνῇ δι´ ἀγνωσίας καὶ ἀβλεψίας παιδευθῶσι μυστήριον . κεʹ . Περὶ τοῦ θείου τούτου φωτὸς φηστὶν ὁ μέγας Γρηγόριος ὁ Θεολόγος · Φῶς ἡ παραδειχθεῖς θεότης ἐπὶ τοῦ ὄρους τοῖς μαθηταῖς μικροῦ στεῤῥοτέρα καὶ ὕψεως · καὶ αὖθες , Ἥξει μὲν ὡς ὁ ἐμὸς Λόγος , τοιοτος δέ , οἷος ὡφθη τοῖς μαθηταῖς ᾗ παρεδείχθη , ὁπερνικώσης τὸ σαρκίον τῆς θεότητος . κϛʹ . Ὁ δὲ ἅγιος Μάξιμος , Τοῦτό ἐστι , φησί , τὸ τοῦ Θνοῦ Εὐαγγέλιον , πρεσβεία Θεοῦ καὶ παράκλησις πρ´ ς ἀνθρώπους δι´ Υἱοῦ σαρκωθέντος , καὶ τῆς πρὸς τὸν Πκτέρα καταλλαγῆς μισθὸν δωρουμένου τοῖς πειθομένοις αὐτῷ τὴν ἀγένητον θέωσιν · ἀγένητον δὲ λέγω θέωσιν τὴν κατ´ εἶδος ἐνυπόστατον ἔλλαμψιν , ἤτις οὐκ ἔχει γένεσιν , ἀλλ´ ἀνεπινόητον ἐν τοῖς ἀξίοις φανέρωσιν . κζʹ . Καὶ αὖθις , Οὐ πᾶσιν ἀεὶ μετὰ δόξης , φησὶν , ὁ Κύριος ἐπιφαίνεται τοῖς παρ´ αὐτῳ ἱσταμένοις , ἀλλὰ τοῖς μὲν εἰσαγομένοις ἐν δούλου μορφῇ παραγίνεται , τοῖς δὲ δυναμμένοις ἀκολουθῆσαι αὐτῷ ἐπὶ τὸ ὑψηλὸν ἀναβαίνοντι τῆς αὐτοῦ μεταμορφώσεως ὅρος ἐν μορφῇ Θεοῦ ἐπιφαίνεται , ἐν ᾖ ὑπῆρχε πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι κηʹ . Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς , ὸ φῶς , φησὶί , τοῦ προσώπου Κυρίου , τὸ νικῆσαν τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως τὴν ἐνέργειαν , τὸν τρόπον διετύπου τοῖς μακᾳρίοις ἀποστόλοις τῆς κατὰ ἀπόφασιν μυστικῆς θεολογίας , καθ´ ἡν ἡ μακαρία καὶ ἀγία θεότης κατ´ οὐσίαν ἐστὶν ὑπεράῤῥοτος καὶ ὑπεράγνωστος , καὶ πάσης ἀπειρίας ἀπειρόκις ἐξῃρημένη οὐο´ ἴχνς δνως καταλήφεως κὶν ψιλὸν τοῖς μετ´ αὐτὴν καταλείθασα κθʹ . Ὁ τοῖς οὖσι γὰρ , φησὶν ὁ αὐτὸς , μὴ κατ´ ολσίαν ὑπάρχων μεθεκτὸς , κατ´ ἄλλον δὲ τρόπον μετέχεοθαι τοῖς δυνάμενοι ; βουλόμενος , τοῦ κατ´ ολσίαν κρυφίου παντελῶς οὐκ ἐξίσταται , ὁπότε καὶ αὐτὸς ὁ τρόπος καθ´ ὃν θέλων μετέχεται , μένει διηνεκῶς τοῖς πᾶσιν ἀνέκφαντος . λʹ . Φησὶ δὲ καὶ ὁ μέγας Βασίλειος , Τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀπρόσιτον τῇ φύσει , χωρητὸν δι´ ἀγαθότητα , πάντα μὲν πληροῦν τῇ δυνάμει , μόνοις δὲ ὃν μεθεκτὸν τοῖς ἀξίοις οὐχ ἑνὶ μέτρῳ μετεχόμενον ἀλλὰ κατὰ ἀναλογίαν τῆς πίστεως διαιροῦν τὴν ἐνέργειαν , ἁπλοῦν τῇ οὐσίᾳ , ποικίλον ταῖς δυνάμεσιν . λαʹ . ὅλον ἑκάστῳ παρὸν , καὶ ὄλον πανταχοῦ ὃν , ἀπαθῶς μεριζόμενον , καὶ ὁλοσχερῶς μετεχόμενον , κατὰ τὴν εἰκόνα τῆς ἡλιακῆς ἀκτῖνος , καὶ ἑκάστῳ τῶν δεκτικων ὡς μόνῳ παρὸν , διαρκῆ τοῖς πᾶσι τὴν κάριν καὶ ὁλόκληρον ἐπαφίησι . λβʹ . Καὶ πάλιν · Αἱ μὲν γὰρ ἐνέργειαι τοῦ Θεοῦ ποικίλαι , ἡ δέ οὐσία ἀπλῆ . Ἡμεῖς δὲ ἐκ τῶν ἐνεργειῶν γνωρίζειν λέγομεν τὸν Θεὸν , τῆ οὐσίᾳ αὐτο , προσεγγίζειν οὐχ ὑπισχνούμεθα . Αἱ μὲν γὰρ ἐνέργειαι αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς καταβαίνουσιν , ἡ δὲ οὐσία αὐτοῦ μένει ἀπρόσιτος . λγʹ . Οὕτω γὰρ καὶ ὁ μέγας Ἀθανάσιος λέγει , ὅτι οὐδεὶς ἀνθρώπων δύναται Θεοῦ οὐσίαν γυμνὴν ἰδεῖν οὐδαμοῦ . Ὅθεν πρόδηλον , ὅτι οὐ τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ ἔβλεπον οἱ ἅγιοι , ἀλλὰ τὴν δόξαν , ὡς καὶ περὶ τῶν ἀποστόλων γέγραπται , ὅτι διαγρηγορήσαντες ὁ Πέτρος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ , εἶδον τὴν δοξαν αὐτοῦ . λδʹ . Καὶ αὖθις ὁ αὐτὸς , ἀπαθὴς , φησὶ , καὶ ἐν τοῖς παθήμασι τῆς σαρκὸς ὁ Χριστὸς , ὡς Θεὸς νικήσας τὸν θάνατον , καὶ ἀναστὰς τῇ ερίτῃ ἡμέρα , καὶ ἀνελθὼν εἰς τὸν οὐρανὸν , ἐν δόξῃ φυσικῇ και οὐκ ἐν χάριτι , ἐρχόμενος ἐν τῇ αὐτοῦ θεόῦητι , καὶ ἐμφανῶς ἐκλάμπων ἐκ τοῦ ἐκ Μαρίας σώματος αὐτοῦ τοῦ ἑγίου τὴν δόξαν τὴν ἀπόῤῥητον , ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ ὄρους ἔδειξεν ἀπὶ μέρους , διδάσκων ἡμᾶς ὅτι καὶ πρότερον καὶ νῦν ὁ αὐτός ἐστιν , ἀναλλοίωτος ὤν ἀεὶ καὶ μεταέελὴν οὐδεμίαν ἔχων περὶ τὴν ἐεύτητα , λεʹ . Οὕτω καὶ ὁ μίγας Διονύσιος , Ὁταν ἄφθαρτοι , φησὶ , καὶ ἀθάνατοι γενώμεθα , καὶ τῆς χριστοειδοῦς καὶ μακαριωτάτης ἐφικώμεθα λήζεως , πάντοτε σὺη Κυρίῳ κατὰ τὸ λόγιον ἐσόμεθα , τῆς μὲν ὁρατῆς αὐτοῦ θεοφανείας ἐν πανάγνοις θεωρίαις ἀποπληοούμενοι , φανοτάταις ἡμᾶς μαρμαρυγαῖς περιαυγαζούσης , ὡς τοὺς μαθητὰς ἐν ἐκτίνῃ τῇ θειοτάτῃ μεταμορώσει , τῆς δὲ νοητῆς αὐτοῦ φωτοδοσίας , ἐν απαθεῖ καὶ ἀθλῳ τῷ νῷ μετέχοντες καὶ τῆς ὑπὲρ νοῦν ἑνώσεως , ἐν ταῖς τῶν ὑπερφανῶν ἀκτίνων ἀγνώστοις καὶ μακαρίαις ἐπιβολαῖς ἐν θειοτέρα μμήσει τῶν ὑπερουρανίων νόων . » λτʹ . Καὶ ὁ μέγας Βασίλειο · , ἆθλον , φησὶν , ἀροτῆς Θεὸν γενέσθαι , καὶ τῷ καθαρωτάτῳ φωτὶ καταστράπτεοθαι , τῆς ἡμέρας ἐκείνης υἱὸν γενομένου , ἢ μὴ διακόπτεται ζόφῳ . Ἄλλος γὰρ ταύτην ποῖαι
Lemmas: καί κόσμος γίγνομαι καθ´ ὅσος ἐφικτός , ἐνταῦθα ὁ ὁ μέλλω κατάστασις ἥδη ἐκ ὡς πειράω ἐδιδόχθησαν . κδέʹ . εἰμί γάρ καί μηδείς ὁ ἅπας ἀκοινώνητος εἰμί καθόλου ὁ ἀγαθός , ἀλ οὐ ὅλος ὅς τίς ποτός εἰμί , ἀλ ὅσος καί ὅπως ὁ μετέχω ὡς ἐφικτός χωρητός γίγνομαι . καί οὗτος δις ἄκρος ἀγαθότης . ὁ απειροδωρον ἔλλαμψις ὅδε ὕω ἐπλ πᾶς καί προχέω . Ἀπόδειξις δέ ὁ λέγω αὐτός εἄν εἰμί ὁ μακάριος πάθος καί πολύυμνος , ὅσπερ ἐπί ὁ ὄρος πάσχω ὁ ἀπόστολος . ἡνίκα ὁ ἀπρόσιτος καί ἄχρονος φάος ὁ οἰκεῖος σάρξ μεταμορφόω , ὁ ὑπερβάλλω ὁ οἰκεῖος φωτοβλυσία ὑπερούσιος , λαμπρύνω , ὦ ὁ οκυμα ! κατ´ ἔκστασις τελῶ οτάτην ὁ φύσις · πίπτω ὕπνος βαρύς , καί φόβος κρατέω , μύω ὁ αἴσθησις , πᾶς νοερός κίνησις καί ἀντίληψις παντελῶς ἑαυτοῦ ἀποσπάω . ὕω κατά ὁ θέω ἐκεῖνος καί ὑπέρφωτος καί ἀόρατος γνόφος ὁ Θεός συγγίγνομαι , ὁ μηδύλως ὁράω . ὁ ντος ὁράω εἰσδέχομαι , καί ὁ πάσχω ἄγνωστος , ὁ καθ´ ὑπεροχή ἀγνωσία πορίζω , καί ὁ πᾶς νοερός ἐπιστασία ὑψηλός ἐγρήγορσις ὕπνος μυσταγωγέω ἔξω πᾶς γίγνομαι ὁ ὁράω τε καί νοέω , ἔτι δέ καί ἑαυτοῦ , ἵνα ὁ πᾶς θέωσις τε καί ἀαιρέσεως ἐκβιάζω , καθ´ ὑπεροχή ὑπερούσιος , ὁ ἔκφανσις ὁ Αόγου , καί ὁ ἐπισκιάζω ὁ πνεῦμα , καί τῆ ἄνω ἐκ ὁ νεφέλη φέρω ὁ γεννήτωρ , φωνή δις ἀγνωσία καί ἀβλεψία παιδεύω μυστήριον . κύ . περι ὁ θεῖον οὗτος φάος φηστὶν ὁ μέγας Γρηγόριος ὁ Θεολόγος · Φάος ὁ παραδείκνυμι θεότης ἐπί ὁ ὄρος ὁ μαθητής μικρός στερρός καί ὕψος · καί αὖθες , ἥκω μέν ὡς ὁ ἐμός Λόγος , τοῖος δέ , οἷος ὁράω ὁ μαθητής ὅς παραδείκνυμι , ὁπερνικώσης ὁ σαρκίον ὁ θεότης . κϛʹ . ὁ δέ ἅγιος Μάξιμος , οὗτος εἰμί , φημί , ὁ ὁ Θνοῦ Εὐαγγέλιος , πρέσβυς Θεός καί παράκλησις πρ´ Σ ἄνθρωπος δις υἱός σαρκόω , καί ὁ πρός ὁ Πκτέρα καταλλαγή μισθός δωρέω ὁ πείθω αὐτός ὁ ἀγένητος θέω · ἀγένητος δέ λέγω θέω ὁ κατ´ εἶδος ἐνυπόστατος ἔλλαμψις , ὅστις οὐ ἔχω γένεσις , ἀλ ἀνεπινόητος ἐν ὁ ἄξιος φανέρωσις . κζʹ . καί αὖθις , οὖον πᾶς ἀεί μετά δόξα , φημί , ὁ Κύριος ἐπιφαίνω ὁ παρ´ αὐτός ἵστημι , ἀλλά ὁ μέν εἰσάγω ἐν δοῦλος μορφή παραγίγνομαι , ὁ δέ δύναμαι ἀκολουθέω αὐτός ἐπί ὁ ὑψηλός ἀναβαίνω ὁ αὐτός μεταμόρφωσις ὅρος ἐν μορφή Θεός ἐπιφαίνω , ἐν εἰμί ὑπάρχω πρό ὁ ὁ κόσμος εἰμί καίω . καί πάλιν ὁ αὐτός , ο φάος , φημί , ὁ πρόσωπον κύριος , ὁ νικάω ὁ ἀνθρώπινος φύσις ὁ ἐνέργεια , ὁ τρόπος διατυπόω ὁ μακάριος ἀπόστολος ὁ κατά ἀπόφασις μυστικός θεολογία , καθ´ ἐάν ὁ μακάριος καί ἅγιος θεότης κατ´ οὐσία εἰμί ὑπεραίρω καί ὑπεράγνωστος , καί πᾶς ἀπειρία ἀπεῖπον ἐξαιρέω οὐ ἴχνος δνως καταλήφεως κίς ψιλός ὁ μετέ αὐτός καταλέγω τύ . ὁ ὁ εἰμί γάρ , φημί ὁ αὐτός , μή κατ´ ὄλλυμι ὑπάρχω μεθεκτός , κατ´ ἄλλος δέ τρόπος μετέχω ὁ δύναμαι ; βούλομαι , ὁ κατ´ ὄλλυμι κρύφιος παντελῶς οὐ ἐξίστημι , ὁπότε καί αὐτός ὁ τρόπος καθ´ ὅς ἐθέλω μετέχω , μένω διηνεκής ὁ πᾶς ἀνέκφαντος . λίαν . φημί δέ καί ὁ μέγας Βασίλειος , ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ἀπρόσιτος ὁ φύσις , χωρητός δις ἀγαθότης , πᾶς μέν πληρόω ὁ δύναμις , μόνος δέ ὅς μεθεκτός ὁ ἄξιος οὐ εἷς μέτρον μετέχω ἀλλά κατά ἀναλογία ὁ πίστις διαιρέω ὁ ἐνέργεια , ἁπλόος ὁ οὐσία , ποικίλος ὁ δύναμις . λαός . ὅλος ἕκαστος πάρειμι , καί ὅλος πανταχοῦ ὅς , ἀπαθής μερίζω , καί ὁλοσχερῶς μετέχω , κατά ὁ εἰκών ὁ ἡλιακός ἀκτίς , καί ἕκαστος ὁ δεκτικός ὡς μόνος πάρειμι , διαρκής ὁ πᾶς ὁ Κάριν καί ὁλόκληρος ἐπαφίημι . λβʹ . καί πάλιν · ὁ μέν γάρ ἐνέργεια ὁ Θεός ποικίλος , ὁ δέ οὐσία ἀπλῆ . ἐγώ δέ ἐκ ὁ ἐνέργεια γνωρίζω λέγω ὁ θεός , τῆ οὐσία αὐτός , προσεγγίζω οὐ ὑπισχνέομαι . ὁ μέν γάρ ἐνέργεια αὐτός πρός ἐγώ καταβαίνω , ὁ δέ οὐσία αὐτός μένω ἀπρόσιτος . λγʹ . οὕτως γάρ καί ὁ μέγας Ἀθανάσιος λέγω , ὅτι οὐδείς ἄνθρωπος δύναμαι Θεός οὐσία γυμνός ὁράω οὐδαμοῦ . ὅθεν πρόδηλος , ὅτι οὖον ὁ οὐσία ὁ Θεός βλέπω ὁ ἅγιος , ἀλλά ὁ δόξα , ὡς καί περί ὁ ἀπόστολος γράφω , ὅτι διαγρηγορέω ὁ Πέτρος καί ὁ σύν αὐτός , εἶδον ὁ δόξα αὐτός . λδʹ . καί αὖθις ὁ αὐτός , ἀπαθής , φημί , καί ἐν ὁ πάθημα ὁ σάρξ ὁ Χριστός , ὡς θεός νικάω ὁ θάνατος , καί ἀνίστημι ὁ ερίτῃ ἡμέρα , καί ἀνέρχομαι εἰς ὁ οὐρανός , ἐν δόξα φυσικός και οὐ ἐν χάρις , ἐρχόμενος ἐν ὁ αὐτός θεόω , καί ἐμφανής ἐκλάμπω ἐκ ὁ ἐκ Μαρία σῶμα αὐτός ὁ ἑγίου ὁ δόξα ὁ ἀπόρρητος , ὡς καί ἐπί ὁ ὄρος δείκνυμι ἀπύ μέρος , διδάσκω ἐγώ ὅτι καί πρότερος καί νῦν ὁ αὐτός εἰμί , ἀναλλοίωτος εἰμί ἀεί καί μεταέελὴν οὐδείς ἔχω περί ὁ εευτηταω , λαός . οὕτως καί ὁ Μίγας Διονύσιος , ὁτἀν ἄφθαρτος , φημί , καί ἀθάνατος γίγνομαι , καί ὁ χριστοειδής καί μακάριος ἐφικνέομαι λήζεως , πάντοτε σεύω κύριος κατά ὁ λόγιος εἰμί , ὁ μέν ὁρατός αὐτός θεοφάνεια ἐν πάναγνος θεωρία αποπληοουμενοω , φανός ἐγώ μαρμαρυγή περιαυγάζω , ὡς ὁ μαθητής ἐν ἐκτίνω ὁ θεῖος μεταμορωννυμι , ὁ δέ νοητός αὐτός φωτοδοσία , ἐν ἀπαθής καί ἆθλος ὁ νάω μετέχω καί ὁ ὑπέρ νόος ἕνωσις , ἐν ὁ ὁ ὑπερφαίνω ἀκτίς ἄγνωστος καί μακάριος ἐπιβολή ἐν θεῖος μμήσει ὁ ὑπερουράνιος νόος . » λτʹ . καί ὁ μέγας Βασίλειο · , ἆθλος , φημί , Ἀρότης θεός γίγνομαι , καί ὁ καθαρός φάος καταστράπτω , ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος υἱός γίγνομαι , ἢ μή διακόπτω ζόφος . ἄλλος γάρ οὗτος ποῖος