cogPG.PG151 370
λέξεων ἕνεκεν ἐνταῦθα συνεληλύθαμεν · οὐδὰ γὰρ περὶ τῶν ὀνομάτων , κατὰ τὸν Θεολόγον , ζυγομαχήσομεν , κίνδυνον οὐδένα εἰδότες περὶ τὰς , λέξεις , ἕως ἂν ὁ νοῦς ὑγιαίνειν δοκῆ . Ἐπὶ τούτοις ὁ Θεσσαλονίκης . Λέξεων ἐμοὶ λόγος ὁλίγος , ἔφη · Οὐ γὰρ ἐν ῥήμασιν ἡμῖν , ἀλλ´ ἐν πράγμασιν ἡ ἀλήθειά τε καὶ ἡ εὐσέβεια , κατὰ τὸν Θεολόγον Γρηγόριον . Περὶ δὲ δογμάτων καὶ πραγμάτων τὸν ἀγῶνα ποιοῦμαι . Κἄν τις ἐπὶ τῶν πραγμάτων ὁμοφωνῇ , πρὸς τὰς λέξεις οὐ διαφέρομαι . Πρὸς δὲ τὴν παρὰ τῶν λεγόντων κατηγορίαν ἐκεῖνο λέγω · Δύο μὲν ἐγὼ Θεότητας ἢ πολλὰς καὶ διαφόρους ἐπὶ τῆς ἁγίας Τριάδος , ὡς ἄλλην μὲν εἰναι τοῦ Πατρὸς , ἄλλην δὲ τοῦ Υἱοῦ , ἄλλην δὲ τοῦ Πνεύματος , οὔτε ἐφρόνησα , οὕτε φρονῶ , οὔτε μὴν φρονήσω τῇ χάριτι τοῦ Χριστοῦ · ἀλλὰ καὶ τοὺς οὕτω φρονοῦντας καθυποβάλλω τῷ ἀναθέματι . Ἀλλ´ οὐδὲ ἄλλο τί φημι Θεότητα ἐκτὸς τῆς τρισυποστάτου Θεότητος · οὔτε οὐσίαν θείαν ἢ ἀγγελικὴν , οὔτε ὑπόστασιν , κατὰ τὸν μέγαν Διονύσιον , ἀλλ´ ἐνεργείας θείας καὶ προόδους τινὰς φύσει προσούσας καὶ ἐξ ἀτδίου τῷ Θεῷ τῷ τῆς Θεότητος ὀνόματι προσηγόρευσα , τοῖς ἁχίοις Ρἰόμενος σύμφωνα λέγειν . Ἀλλ´ οὐδὲ´ ταῦτα εἶπον ἂν , εἰ μὴ πρὸς ἀνάγκην ἦλθον παρὰ τοῦ ἀντιλέγοντος , καὶ καπὰ ἀντιπαράστασιν καὶ πρὸς ἐκεῖνον ἀγωνιζόμινος , μόνην ἄκτιστον λέγοντα Θεότητα τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ , πᾶσαν δὲ δύναμιν καὶ ἐνέργειαν θείαν , τῆς οὐσίας διαφέρουσαν , εἰς κτίσμα κατασπῶντα . Ἄλλως τε καὶ τοῦτ´ εἶπον , οὐ πολλὰς συνάγων ἐντεῦθεν Θεότητας , ὡς αὐτοὶ καταψεύδονται · καὶ δῆλον ἐκ τῶν ἐμῶν συγγραμμάτων , τῶν τε ἄλλων καὶ τῆς ὁμολογίας . Ἐν πᾶσι γὰρ οὕτωτοῦτο προάγεται παρ’ἐμοῦ ὡς ὑπὸ τῶν ἀντιλεγόντων μὲν λεγόμενον , ὑπ´ ἐμοῦ δὲ μὴ στεργόμενον · μίαν γὰρ οἶδα Θεότητα , τὴν αὐτὴν τρισυπόστατον , καὶ παντοδύναμον καὶ ἐνεργῆ . Πλὴν οὔτε τότε περὶ τῶν λέξεων ὁ σκοπὸς ἐμοί , ἀλλ´ ἅπας ὁ ἀγὼν περὶ τῶν πραγμάτων · οὕτε νῦν περὶ ὁνομάτων καὶ συλλαβῶν διαφέρομαι , ἀλλὰ τῶν πραγμάτων εὐσεβῶς ἀνακηρυχθέντων , Χριστοῦ χάριτι ἕτοιμός εἰμι πᾶν ὅπερ λν ἡ θεία σύνοδος περὶ τῶν λέξεων διαγνῷ , στέρξαι καὶ ἀποδέξασθαι , Ἐφ´ οἷς ὅ τε εὐσεβέστατος καὶ γαληνότατος βασιλεὺς καὶ ἡ θεία σύνοδος τὸν Θεσσαλονίκης ἀποδεξάμενοι διὰ πάντων τῆς εὐσεβοῦς διανοίας , ᾖ περὶ τὰ θεῖα κεχρημένος διετέλει , καὶ μάλιστα τῆς εὐγνωμοσύνης αὐτὸν ἐπαινέσαντες , Θεότητας μὲν δύο ἢ πολλὰς , ἢ ὅλως ἀριθμὸν Θεοτήτων , μήτε λέγεσθαι μήτε μὴν νοεῖσθαι ἀσφαλῶς διωρίσαντο · μηδὲ γὰρ εἰρσθαι τοῦτο παρὰ τῶν θεολόγων ῥητῶς · διαφορὰν μέντοι οὐσίας θείας καὶ θείας ἐνεργείας , ἢ καὶ θείων ἐνεργειῶν , καὶ μάλα καὶ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι προετρέψαντο · διαῤῥήδην τοῦ τοιούτου δόγματος παρὰ τῆς Ἐκκλησίας κεκηρυγμένου , ὡς καὶ κάτω δειχθήαεται . Ὁ δὲ Θεσσαλονίκης προθύμως καὶ λίαν ἀσμένως τοῦτο κατεδέξατο · καὶ ἡ μὲν τρίτη συνέλευσις ἐν τούτοις ἐτελεύτησεν . Γενομένης δὲ καὶ τετάρτης , ἤρξαντο πάλιν οἱ διαφερόμενοι λέξεις τινὰς αἰτιᾶσθαι ἐμφερομένας ἐν τοῖς τοῦ Θεσσαλονίκης συγγράμμασι , τῶν πραγμάτων ἀφέμενοι . Τοῦ δὲ θειοτάτου βασιλέως καὶ τῆς συνόδου τῆς τῶν πραγμάτων ἐξετάσεως γινομένων . καὶ παρὰ τῶν τῆς Ἐκκλησίας θεολόγων τὰς ἀποδείξεις τῶν προβεβλημένων ζητούντων , προεκομίσθη ὁ κατὰ τοῦ Βαρλαὰμ ἐκτεθείς συνοδικὸς Τόμος . Ὃς ἀναγνωσθεὶς κελεύσει θείᾳ τοῦ γαληνοτάτου βασιλέως ἡμῶν , κοινωνοὺς διὰ πάντων τῆς τοῦ Βαρλαὰμ κακοδοξίας τοὺς διαφερομένους ἀπέδειξεν . Οὐ γὰρ ἠνέσχοντο μὴ διὰ τέλους ἀντιλέγειν τοῖς ἐκεῖ γεγραμμένοις περί τε ἄλλων , καὶ μάλιστα περὶ τοῦ θειοτάτου φωτὸς τῆς τοῦ Κυρίου Μεταμορφώσεως . Οὐ μὴν ἀλλ´ ἐρωτωμένων τοῦ τε Θεσσαλονίκης καὶ τῶν διαφερομένων τῇ Ἐκκλησίᾳ , ὅπως ἔγουσι δόξης περὶ τοῦ θειοτάτου φωτὸς , ὁ μὲν δι´ ὧν εἶπε καὶ ὧν ἀνέγνω εἰς ἐπήκοον πάντων ἐκ τῶν ἑαυτοῦ συγγραμμάτων , διὰ πάντων Ἀνεφαίνετο ἀσφαλῶς τῆς τῶν θεολόγων διανοίας ἐξηρτημένος · οἱ δὲ , δι´ ὧν τε εἶπον καὶ ὧν ἑάλωσαν συγνραφόμενοι , ἐξηλέγχθησαν διχοτομοῦντες εἰς κτίστὰ καὶ ἄκτιτσα τὴν μίαν Θεότητα τοῦ Πατρὸς , καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος , τῷ τὴν μὲν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ ἄκτιστον λέγειν θεότητα , ἐστερημένην πάσης δυνάμεως καὶ ἐνεργείας θείας · πᾶσαν δὲ δύναμιν καὶ ἐνέργειαν Θεοῦ , καὶ ἀπλῶς τὸ τούτου παντοδύναμον ἀθετοῦντές τε καὶ ἁρνούμενοι . καὶ εἰς κτίσματα κατασπῶντες τὸν Θεὸν , καὶ δύο λέγοντες αὐτὸν Θεότητας , ἄκτιστόν τε καὶ κτιστὴν , ὑπερκειμένην τε καὶ ὑφειμένην ὄντως · ἐπεὶ καὶ τὸ ἑν τῷ Θαβωρίῳ λάμψαν τῆς Θεότητος φῶς ποτὲ μὲν οὐσίαν ἔλεγον εἶναι Θεοῦ , ποτὲ δὲ φάσμα καὶ παραπέτασμα καὶ ἵνδαλμα καὶ κτίσμα · ὡς εἶναι κατ´ αὐτοὺς τὸ αὐτὸ κτίσμα καὶ οὐσίαν Θεοῦ , Προεκομίσθησαν δὲ παρὰ τοῦ Θεσσαλονίκης καὶ γράμματα ἐκείνων οἰκειόχειρα , ἐν οἷς κατηγόρουν αὐτοῦ , ἄκτιστον εἶναι λέγοντος τὸ θειότατον ἐκεῖνοίφῶς καὶ ἔλλαμψιν , ἀλλ´ οὐκ οὐσίαν Θεοῦ . Ἀλλὰ καὶ δι´ ὧν κατηγόρουν τοῦ Θεσσαλονίκης , ὡς πολλὰς λέγοντος Θεότητας , ἐπειδήπερ πάσας τὰς θείας καὶ κοινὰς τῶν τριῶν ὑποστάσεων δυνάμεις τε καὶ ἐνεργείας ἀκτίστους εἶναι διατείνεται , φανεροὶ γεγόνασιν , ὡς οὐ πρὸς τἀς λέεεις αὐτοῖς ὁ πόλερος · ἀλλ´ οὔτε διαφορὰν θείας οὐαίας καὶ θείας ἐνεργείας , οὕτε μὴν ἄκτιστον εἰναι τὴν θείαν καὶ παντοδύναμον ἐνέργειαν νομίζουσι . Ἐφ´ οἷς προτεθέντων τῶν θεολόγων τῆς Ἐκκλησίας , ἀνεγνώσθη ἀπὸ μὲν τοῦ μεγάλου βασιλείου πολλα τε ἄλλα καὶ δὴ καὶ ταῦτα · Εἰ γὰρ οὐδέν ὅλως ἐπὶ Θεοῦ κατ´ ἐπίνοιαν ὁ Εὐνόμιος θεωρεῖ , ἵνιε μὴ δόξι ἀνθρωπίναις τὸν Θεὸν σεμνύνειν προσηγορίσις , πάντα ὁμοίως οὐσίαν ὁμολογήσει τα ἑπιλεγόμενα τῷ Θεῷς Πῶς οὖν οὐ καταγέλαστοι · τὸ δημιουργικὸν οὐσίαν εἰναι λέγειν · τὸ προνοητικὸν πάλιν οὐσίαν , τὸ προλνωστιαιν ὡσαύτως , καὶ ἀπαέαπλῶς πᾶσακ ἐνέργειαν ουσίαν τίθεσθαι ;
Lemmas: λέξις ἕνεκα ἐνταῦθα συνέρχομαι · οὐδή γάρ περί ὁ ὄνομα , κατά ὁ θεολόγος , ζυγομαχέω , κίνδυνος οὐδείς οἶδα περί ὁ , λέγω , ἠώς εἄν ὁ νόος ὑγιαίνω δοκεύς . ἐπί οὗτος ὁ Θεσσαλονίκη . Λέξις ἐγώ λόγος ὀλίγος , φημί · οὖον γάρ ἐν ῥῆμα ἐγώ , ἀλ ἐν πρᾶγμα ὁ ἀλήθεια τε καί ὁ εὐσέβεια , κατά ὁ θεολόγος Γρηγόριος . περι δέ δόγμα καί πρᾶγμα ὁ ἀγών ποιέω . κἀν τις ἐπί ὁ πρᾶγμα ὁμοφωνέω , πρός ὁ λέγω οὖον διαφέρω . πρός δέ ὁ παρά ὁ λέγω κατηγορία ἐκεῖνος λέγω · δύο μέν ἐγώ θεότης ἢ πολύς καί διάφορος ἐπί ὁ ἅγιος Τριάς , ὡς ἄλλος μέν εἰναι ὁ πατήρ , ἄλλος δέ ὁ υἱός , ἄλλος δέ ὁ πνεῦμα , οὔτε φρονέω , ἵημι φρονέω , οὔτε μήv φρονέω ὁ χάρις ὁ Χριστός · ἀλλά καί ὁ οὗτος φρονέω καθυποβάλλω ὁ ἀνάθεμα . Ἀλ οὐδέ ἄλλος τίς φημί θεότης ἐκτός ὁ τρισυπόστατος θεότης · οὔτε οὐσία θεῖος ἢ ἀγγελικός , οὔτε ὑπόστασις , κατά ὁ μέγας Διονύσιος , ἀλ ἐνέργεια θεῖος καί πρόοδος τις φύσις πρόσειμι καί ἐκ ἀτδίου ὁ Θεός ὁ ὁ θεότης ὄνομα προσαγορεύω , ὁ ἁχίοις ριμαι σύμφωνος λέγω . Ἀλ οὐδή οὗτος εἶπον εἄν , εἰμί μή πρός ἀνάγκη ἔρχομαι παρά ὁ ἀντιλέγω , καί κάπη ἀντιπαράστασις καί πρός ἐκεῖνος ἀγωνιζόμινος , μόνος ἄκτιστον λέγω θεότης ὁ οὐσία ὁ Θεός , πᾶς δέ δύναμις καί ἐνέργεια θεῖος , ὁ οὐσία διαφέρω , εἰς κτίσμα κατασπάω . ἄλλος τε καί τοῦτος εἶπον , οὖον πολύς συνάγω ἐντεῦθεν θεότης , ὡς αὐτός καταψεύδομαι · καί δῆλος ἐκ ὁ ἐμέω σύγγραμμα , ὁ τε ἄλλος καί ὁ ὁμολογία . ἐν πᾶς γάρ οὗτος προάγω πάρειμι ὡς ὑπό ὁ ἀντιλέγω μέν λέγω , ὑπό ἐγώ δέ μή στέργω · εἷς γάρ οἶδα θεότης , ὁ αὐτός τρισυπόστατος , καί παντοδύναμος καί ἐνεργής . πλήν οὔτε τότε περί ὁ λέξις ὁ σκοπός ἐγώ , ἀλ ἅπας ὁ ἀγών περί ὁ πρᾶγμα · ἵημι νῦν περί ὁν͂ομα καί συλλαβή διαφέρω , ἀλλά ὁ πρᾶγμα εὐσεβής ἀνακηρύσσω , Χριστός χάρις ἑτοῖμος εἰμί πᾶς ὅσπερ λ ὁ θεῖος σύνοδος περί ὁ λέξις διαγιγνώσκω , στέργω καί ἀποδείκνυμι , Ἐφ´ ὅς ὅς τε εὐσεβής καί γαληνός βασιλεύς καί ὁ θεῖος σύνοδος ὁ Θεσσαλονίκη ἀποδείκνυμι διά πᾶς ὁ εὐσεβής διάνοια , εἰμί περί ὁ θεῖον χράομαι διατελέω , καί μάλιστα ὁ εὐγνωμοσύνη αὐτός ἐπαινέω , θεότης μέν δύο ἢ πολύς , ἢ ὅλως ἀριθμός θεότης , μήτε λέγω μήτε μήv νοέω ἀσφαλῶς διορίζω · μηδέ γάρ εἴρω οὗτος παρά ὁ θεολόγος ῥητός · διαφορά μέντοι οὐσία θεῖος καί θεῖος ἐνέργεια , ἢ καί θεῖον ἐνέργεια , καί μάλα καί νοέω καί λέγω προτρέπω · διαρρήδην ὁ τοιοῦτος δόγμα παρά ὁ ἐκκλησία κηρύσσω , ὡς καί κάτω δείκνυμι . ὁ δέ Θεσσαλονίκη προθύμως καί λίαν ἄσμενος οὗτος καταδέχομαι · καί ὁ μέν τρίτος συνέλευσις ἐν οὗτος τελευτάω . γίγνομαι δέ καί τέταρτος , ἄρχω πάλιν ὁ διαφέρω λέγω τις αἰτιάομαι ἐμφέρω ἐν ὁ ὁ Θεσσαλονίκη σύγγραμμα , ὁ πρᾶγμα ἀφίημι . ὁ δέ θεῖος βασιλεύς καί ὁ σύνοδος ὁ ὁ πρᾶγμα ἐξέτασις γίγνομαι . καί παρά ὁ ὁ ἐκκλησία θεολόγος ὁ ἀποδείκνυμι ὁ προβάλλω ζητέω , προκομίζω ὁ κατά ὁ Βαρλαάμ ἐκτίθημι συνοδικός Τόμος . ὅς ἀναγιγνώσκω κελεύω θεῖος ὁ γαληνότατος βασιλεύς ἐγώ , κοινωνός διά πᾶς ὁ ὁ Βαρλαάμ κακοδοξία ὁ διαφέρω ἀποδείκνυμι . οὖον γάρ ἀνέχω μή διά τέλος ἀντιλέγω ὁ ἐκεῖ γράφω περί τε ἄλλος , καί μάλιστα περί ὁ θεῖος φάος ὁ ὁ κύριος Μεταμόρφωσις . οὖον μήv ἀλ ἐρωτάω ὁ τε Θεσσαλονίκη καί ὁ διαφέρω ὁ ἐκκλησία , ὅπως γίγνομαι δόξα περί ὁ θεῖος φάος , ὁ μέν δις ὅς εἶπον καί ὅς ἀναγιγνώσκω εἰς ἐπήκοος πᾶς ἐκ ὁ ἑαυτοῦ σύγγραμμα , διά πᾶς ἀναφαίνω ἀσφαλῶς ὁ ὁ θεολόγος διάνοια ἐξαρτάω · ὁ δέ , δις ὅς τε εἶπον καί ὅς ἁλίσκομαι συγνραφομενω , ἐξελέγχω διχοτομέω εἰς κτίστης καί ἄκτιστος ὁ εἷς θεότης ὁ πατήρ , καί ὁ υἱός καί ὁ ἅγιος πνεῦμα , ὁ ὁ μέν οὐσία ὁ Θεός ἄκτιστον λέγω θεότης , στερέω πᾶς δύναμις καί ἐνέργεια θεῖος · πᾶς δέ δύναμις καί ἐνέργεια Θεός , καί ἀπλόος ὁ οὗτος παντοδύναμος ἀθετέω τε καί αρνούμενος . καί εἰς κτίσμα κατασπάω ὁ θεός , καί δύο λέγω αὐτός θεότης , ἄκτιστος τε καί κτίστης , ὑπέρκειμαι τε καί ὑφέζομαι εἰμί · ἐπεί καί ὁ ἑν ὁ Θαβωρίῳ λάμπω ὁ θεότης φάος ποτέ μέν οὐσία λέγω εἰμί Θεός , ποτέ δέ φάσμα καί παραπέτασμα καί ίνδαλμα καί κτίσμα · ὡς εἰμί κατ´ αὐτός ὁ αὐτός κτίσμα καί οὐσία Θεός , προκομιζω δέ παρά ὁ Θεσσαλονίκη καί γράμμα ἐκεῖνος οἰκειόχειρος , ἐν ὅς κατηγορέω αὐτός , ἄκτιστον εἰμί λέγω ὁ θεῖος ἐκεῖνος καί ἔλλαμψις , ἀλ οὐ οὐσία Θεός . ἀλλά καί δις ὅς κατηγορέω ὁ Θεσσαλονίκη , ὡς πολύς λέγω θεότης , ἐπεί πᾶς ὁ θεῖος καί κοινός ὁ τρεῖς ὑπόστασις δύναμις τε καί ἐνέργεια ἄκτιστος εἰμί διατείνω , φανερός γίγνομαι , ὡς οὖον πρός εἰς λέεεις αὐτός ὁ πόλερος · ἀλ οὔτε διαφορά θεῖος οὐαίας καί θεῖος ἐνέργεια , ἵημι μήv ἄκτιστον εἰναι ὁ θεῖος καί παντοδύναμος ἐνέργεια νομίζω . Ἐφ´ ὅς προτίθημι ὁ θεολόγος ὁ ἐκκλησία , ἀναγιγνώσκω ἀπό μέν ὁ μέγας βασίλειος πολύς τε ἄλλος καί δή καί οὗτος · εἰμί γάρ οὐδείς ὅλως ἐπί Θεός κατ´ ἐπίνοια ὁ Εὐνόμιος θεωρέω , ἰνέω μή δόξις ἀνθρώπινος ὁ θεός σεμνύνω προσηγοριτις , πᾶς ὁμοίως οὐσία ὁμολογέω ὁ επιλεγόμενος ὁ θεάομαι Πῶς οὖν οὖον καταγέλαστος · ὁ δημιουργικός οὐσία εἰναι λέγω · ὁ προνοητικός πάλιν οὐσία , ὁ προλνωστιαει ὡσαύτως , καί ἀπαέαπλῶς πᾶσακ ἐνέργεια οὐσία τίθημι ;