cogPG.PG151 467
τὸ ἐκ τοῦ Υἱοῦ Πνεῦμα , ἀλλὰ τὸ ἀδίως ἐξ αὐτοῦ ὑπάρχον . Εἰ δὲ τοῦτο , πῶς οὐκ ἔσται ἡ ἀίδιος ὑπόστασις τοῦ παναγίου Πνεύματος τὸ ἐκ τοῦ Χίου Πνεῦμα , ἀλλ´ ἡ χάρις αὐτοῦ καὶ ἡ ἐνέργεια ; Ἡ γὰρ χάρις καὶ ἡ ἐνέργεια , ἐπεὶ ἡμῖν καὶ ἡμῶν ἕνεκεν ὑπάρχει , πάντως καὶ ὑπὸ χρόνον ἔσται . Οὐκ ἔστιν , ὦ οὖτος , οὐδὲ ἡ θεία χάρις αὕτη τε καὶ Κἡ ἔλλαμψις , καὶ ἡ ἐνέργεια πρόσφατος καὶ ὑπὸ χρόνον , εἰ καὶ τοῖς κτιστοῖς πᾶσι καὶ ἡμῖν προσφάτως καὶ ὑπὸ χρόνον ἐπιχορηγεῖται · συναῖδιος δὲ τῇ ὑπερουσίῳ Τριάδι , καὶ ἐξ αὐτῆς ἀεὶ πηγαζομένη καὶ ἐκλάμπουσα , ὅλη ἐκ τοῦ Πατρὸς , ὅλη ἐκ τοῦ Υἱοῦ , ὄλη ἐκ τοῦ Παρακλήτου Θεοῦ τοῦ παναγίου Πνεύματος , καὶ τῆς τρισυποστάτου φύσεως τοῦ ἑνὸς Θεοῦ ἐστιν ἀχρόνως καὶ ἀειλαμπὴς , καὶ ὑπέρφωτος ἑνιαία αἴνλη . καὶ ἀίδιος ἐνέργεια , ὡς καὶ ὁ θεῖος ἐν ὕμνοις ἄδει Δαμασκηνός · Τρισσοφαῆ θεότητα ἐνιαίαν ἐκλάμπουσαν αἴγλην , ἐκ μιᾶς τρισυποστάτου φύσεως , εἰ καὶ τοῖς ὑπὸ χρόνον οὖσιν ἐπιχορηγεῖται . καὶ λαμβάνει πάντα ἐξ αὐτῆς τὸ εἶναι , καὶ τὸ εὖ εἶναι κατὰ τὸν ἐν ἑκάστῳ προοΚρισμὸν , καὶ τὴν δεκτικὴν ἑκάστου δύναμιν φυαικήν τέ φημι καὶ προαιρετικήν . Ταύτην τοίνυν τὴν ὃείαν καὶ ἔνιαίαν ἔλλαμψίν τε καὶ χάριν , καὶ αἴγλην τῆς ὑπερφώτου Τριάδος , τὴν ἁπλῶς καὶ ἀμερῶς , καὶ ταυτῶς , καὶ ὁλικῶς , καὶ ἑνιαίως ἀεὶ ἐκλάμπουσάν τε καὶ προερχομένην ἐκ τῆς ὑπερθέου μιᾶς τρισυποστάτου φύσεώς φασιν οἱ θεοφόροι Πατέρες , καταποικίλλεσθαι εἰς τὰς ἐκδιδομένας ἐκ Θεοῦ ἀγαθοποιοὺς μεθέξεις τε καὶ δωρεὰς , ἅς καὶ ἀπολύτως καὶ ἀρχηγικως καὶ πρώτως ἂν Θεοῦ ὑποστῆναί φησιν ὁ τὰ θεῖα πολὺς Διονύσιος , τὴν αὐτοουσίωσιν λέγων , τὴν αὐτοζωὴν , τὴν αὐτοδύναμιν , τὴν αὐτοει . ρήνην , τὴν αὐτοαγαθότητα , τὴν θεότητα , καὶ τούτων ὑποστάτην τὸν Θεὸν ἀχρόνως καὶ ἀνάρχως λέγει . Τούτῳ τοίνυν ἀκολούθως καὶ ὁ θεῖος Μάξιμος οὕτω φησί · Ζητητέον τοῖς σπουδαίοις , τίνα καθήκει νοεῖν εἶναι τὰ ἔργα , ὧν ἤρξατο τῆς γενέσεως ὁ Θεὸς , καὶ τίνα πάλιν ὧν οὐκ ἤρξατο . Εἰ γὰρ πάντων κατέπαυσε τῶν ἔργων , ὧν ἤρξατο ποιῆσαι , δῆλον ὡς ἐκείνων οὐ κατέπαυσεν , ὢν οὐκ ἥρξατο ποιῆσαι . Μή ποτε οὖν ἔργα μὲν Θεοῦ χρονικῶς ἠργμένα τοῦ εἶναί ἐστι πάντα τὰ ὄντα μετέχοντα , οἷον αἱ διάφοροι τῶν ὄντων οὐσίαι ; τὸ γὰρ μὴ ὄν ἔχουσν αὐτῶν τοῦ εἶναι πρεσβύτερον · ἦν γάρ ποτε , ὅτε οὐκ ἦν , ἔργα δὲ Θεοῦ τυχὸν οὐκ ἠργμένα χρονικῶς τὰ ὄντα μεθεκτά · ὧν κατὰ χάριν μετέχουσι τὰ ὄντα μετέχοντα , οἷον ἡ ἀγαθότης , καὶ πᾶν εἴ τι ἀγαθότητος ἐμπεριέχεται λόγῳ , καὶ ἁπλῶς πᾶσα ζωὴ καὶ ἀθανασία , καὶ ἀπλότης , καὶ ἀτρεψία , καὶ ἀπειρίᾳ , καὶ ὅσα περὶ Θεὸν οὐσιωδῶς θεωρεῖται , ἅτινα καὶ ἔργα Θεοῦ εἰσι , καὶ οὐκ ἠργμένα χρονικῶς . Οὐ γάρ ποτε πρεσβύτερον ἀρετῆς τὸ οὐκ ἦν , οὐδέ τινος ἄλλου τῶν εἰρημένων . Οὐκ ἦν γάρ ποτε ὅτε οὐκ ἦν ταῦτα , κἂν τὰ μετέχοντα αὐτῶν κατ´ αὐτὰ ἦρκται τοῦ εἶναι χρονικῶς ἄναρχά τε ὄντα χρονικῶς , μὴ ἔχοντα τὸν χρόνον ἑαυτῶν πρεσβύτερον . οἰα τὸν Θεὸν ἔχοντα τοῦ εἶναι μονώτατον ἀιδίως γεννήτορα . Τὰ μέντοι ἠργμένα χΡονικῶς τῇ μετοχῇ τῶν οὐκ ἡργμένων χρονικῶς καὶ εἰσὶ καὶ λέγονται , ἔοῦθ´ ὅπερ εἰσὶ καὶ λέγονται ὥρας ἐκ τούτων , ὅτι ἐξ ἀιδίου καὶ ἀνάρχως καὶ ἀχρόνως ἐκλάμπει ἡ θεία αὕτη αἵγλη καὶ χάρις ἐπίσης ἔκ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος , καὶ ἐνέργεια τῆς ὑπερφώτου καὶ τρισυποστάτου φύσεώς ἐστιν , εἰ καὶ ὑπὸ χρόνον καὶ προσφάτως ἡ αὐτὴ ἐπιχορηγεῖται τοῖς κτιστοῖς πᾶσι , καὶ τοῖς ὑπὸ χρόνον οὐσιν , ἐξ Υἱοῦ ; ἔφημεν οὖν , εἰ ἐκπορεύεται ἡμῖν καὶ ἡμῶν ἕνεκεν , εἰναι καὶ ὑπὸ χρόνον · διότι τὸ ἐκπορεύεσθαι παραστατικόν ἐστι τῆς τοῦ παναγίου Πνεύματος ὑπάρξεως . ὥσπεο καὶ πὸ γεννᾶσθαι τοῦ Υἱοῦ , καὶ τὸ λέγειν ἐκπορεύεσθαι ἡμῖν ταυτόν ἐστι τῷ λέγειν ἡμῖν ἐκπορεύεσθαι , καὶ ἡμῖν τὴν βπαρξιν ἔχειν καὶ δι´ ἡμᾶς . Εἰ δὲ δι´ ἡμᾶς ἕχει τὴν ὄπαρξιν , καὶ ὑπὸ χρόνον πάντως ἐστὶ , καὲ κρείττονες ἡμεῖς ἐκείνου . Οὐ μὴν δὲ καὶ τὸ ἑκλάμπειν , καὶ προέρχεσθαι , καὶ προχεῖσθαι , καὶ χορηγεῖσθαι καὶ τὰ τοιαῦτα , παραστατικά εἰσιν ἀρκτικῆς ὑπάρξεως , ἁλλὰ τῆς ὅτε βούλεται μεταδόσεως νον φαμὲν ἔχειν τὸ εἶναι καὶ δι´ ἡμᾶς τὴν θείαν χάριν ταύτην , καὶ ἔλλαμύιν καὶ ἐνέργειαν · ἀεὶ δὲ ἀπολύτως ἐκλάμπειν καὶ προχεῖσθαι ἐξ Υἱοῦ , ὥσπερ δῆτα καὶ ἐκ Πατρὸς , ὡς ἕφημον , καὶ αὐτοῦ δῆτα τοῦ Παρακλήτου Θεοῦ τοῦ παναγίσυ Πνεόματος . Ἑκλάμπειν δὲ καὶ χορηγεῖσθαι τῇ κτίσει πάσῃ κὶ ἡμῖν ὑπὸ χρόνον καὶ προσφάτως , διὰ τὸ τὴν κτίσιν πᾶσαν καὶ ἡμᾶς ὑπὸ χρόνον ὑπάρξαι καὶ προσφάτως . Εἰ δὲ ἡ θεία αὕτη χάρις καὶ ἡ ἔλλαμψις οὐδαμῶς ἡμῖν τὸ εἶναι ἔχει , ὥσπερ δῆτα καὶ ἀποδείκνυται , πῶς ὅλως χρὴ λέγειν ἐκπορεύεσθαι ἡμῖν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , διὰ τὸ λέγειν τοὺς Πατέρας χορηγεῖσθαι , καὶ ἐκλάμπειν καὶ προχεῖσθαι ἡμῖν ; Τοιαῦτα καὶ Γρηγόριος ὁ σοφὸς περὶ διαφορᾶς οὐ σίας θείας καὶ ἐνεργείας , σοφὲ Γρηγορᾶ , χάριτός τε φυσικῆς καὶ ἐλλάμψεως , καὶ μετοχῆς τοῦ Πνεύματος ἱερᾶς , καὶ προόδοο καὶ ἀποστολῆς καὶ μεταδόσες , καὶ ὅσα γε περὶ τούτων αὐτῷ κατὰ μέρος ἐν τοῖς φθάσασιν εἴρηται . Οὕτω τοῖς τε θεολόγοις Πατράσι , καὶ τῇ καθ´ ἡμᾶς ἱερὰ συνόδῳ , καὶ δὴ καὶ τοῖς συνοδικοῖς τόμοις προσφυᾷ καὶ κατὰ πάντα συνᾴδοντα , ὡς καὶ δεδοικέναι με , μὴ τὸ καθ´ ἡμᾶς ἱερῷ Ρεολόγῳ , Γρηγορίῳ τῷ πάνυ φημὶ , καὶ ταῦτα ψευδῶς ἐπιφημίσῃς , ἢ καὶ τῶν τῆς συνόδου τινί . Ἀλλ´ οὐκ δν ἔνοις . πολλῶν τινων ὄντων καὶ γλωσσῶν καὶ βιβλίων τῶν προσμαρτυρούντων αὐτοῖς τε καὶ τοῖς προῤῥηθεῖσιν ἐκείνοις τὸ γνήσιον τὸ πρὸς τοὺς γεγεννηκότας . Καὶ τί χρὴ τὰ τοιαῦτα περὶ τῶν ἄλλων λέγειν , ὅπου γε καὶ Γρηγορᾶς αὐτὸς ἔτι τε τῶν βελῶν ἔξω τοῦ δεινοῦ φθόνου , καὶ τῆς καθ´ ἡμῶν μανίας ἑστὼς , καὶ συνάδων ἦν καλῶς τῇ Ἐκκλησίᾳ Χριστοῦ τὰ τοιαῦτα , καὶ κατὰ τῶν αἱρετικῶν ὑπὲρ τῶν αὐτῶν τε καὶ κατὰ τῶν αὐτῶν μετ´ ἐκείνης ἰστάμενος , καὶ τοὺς προμάχους τῆς κατ´ εὐσέβειαν ἀληθείας ταύτης παντοδαποῖς τισιν ἀναδῶν τοῖς τῶν λόγων τε καὶ τῶν ἐγκωμίων στεφάνοις ; Ἀνδρονίκῳ τοιγαροῦν τῷ θαυμαστῷ βασιλεῖ , ἄρτι τότε μετὰ τοὺς ὑπὲρ εὐσεβείας ἀγῶνας , καὶ τὴν τοῦ Βαρλαὰμ
Lemmas: ὁ ἐκ ὁ υἱός πνεῦμα , ἀλλά ὁ ἀδίως ἐκ αὐτός ὑπάρχω . εἰμί δέ οὗτος , πῶς οὐ εἰμί ὁ ἀίδιος ὑπόστασις ὁ πανάγιος πνεῦμα ὁ ἐκ ὁ Χίος πνεῦμα , ἀλ ὁ χάρις αὐτός καί ὁ ἐνέργεια ; ὁ γάρ χάρις καί ὁ ἐνέργεια , ἐπεί ἐγώ καί ἐγώ ἕνεκα ὑπάρχω , πάντως καί ὑπό χρόνος εἰμί . οὐ εἰμί , εἰμί οὗτος , οὐδέ ὁ θεῖος χάρις οὗτος τε καί καί ἔλλαμψις , καί ὁ ἐνέργεια πρόσφατος καί ὑπό χρόνος , εἰμί καί ὁ κτιστός πᾶς καί ἐγώ πρόσφατος καί ὑπό χρόνος ἐπιχορηγέω · συναῖδιος δέ ὁ ὑπερούσιος Τριάς , καί ἐκ αὐτός ἀεί πηγάζω καί ἐκλάμπω , ὅλος ἐκ ὁ πατήρ , ὅλος ἐκ ὁ υἱός , ὅλος ἐκ ὁ Παράκλητος Θεός ὁ πανάγιος πνεῦμα , καί ὁ τρισυπόστατος φύσις ὁ εἷς Θεός εἰμί ἄχρονος καί ἀειλαμπής , καί ὑπέρφωτος ενιαία αἴνλη . καί ἀίδιος ἐνέργεια , ὡς καί ὁ θεῖος ἐν ὕμνος ἄδεια Δαμασκηνός · Τρισσοφαῆς θεότης ἐνιαία ἐκλάμπω αἴγλη , ἐκ εἷς τρισυπόστατος φύσις , εἰμί καί ὁ ὑπό χρόνος εἰμί ἐπιχορηγέω . καί λαμβάνω πᾶς ἐκ αὐτός ὁ εἰμί , καί ὁ εὕω εἰμί κατά ὁ ἐν ἕκαστος προορισμός , καί ὁ δεκτικός ἕκαστος δύναμις φυαικη τε φημί καί προαιρετικός . οὗτος τοίνυν ὁ ὅς καί ἔνιος ἔλλαμψις τε καί χάρις , καί αἴγλη ὁ ὑπέρφωτος Τριάς , ὁ ἁπλόος καί ἀμερῶς , καί ταυτῶς , καί ὁλικός , καί ενιαίως ἀεί ἐκλάμπω τε καί προέρχομαι ἐκ ὁ ὑπερθέω εἷς τρισυπόστατος φύσις φημί ὁ θεόφορος πατήρ , καταποικίλλω εἰς ὁ ἐκδίδωμι ἐκ Θεός ἀγαθοποιός μετέχω τε καί δωρεά , ὅς καί ἀπόλυτος καί ἀρχηγικός καί πρῶτος εἄν Θεός ὑφίστημι φημί ὁ ὁ θεῖον πολύς Διονύσιος , ὁ αὐτοουσίωσις λέγω , ὁ αὐτοζωή , ὁ αὐτοδύναμις , ὁ αὐτός . Ῥήνη , ὁ αὐτοαγαθότης , ὁ θεότης , καί οὗτος ὑποστάτης ὁ θεός ἄχρονος καί ἄναρχος λέγω . οὗτος τοίνυν ἀκόλουθος καί ὁ θεῖος Μάξιμος οὗτος φημί · ζητητέος ὁ σπουδαῖος , τίς καθήκω νοέω εἰμί ὁ ἔργον , ὅς ἄρχω ὁ γένεσις ὁ θεός , καί τίς πάλιν ὅς οὐ ἄρχω . εἰμί γάρ πᾶς καταπαύω ὁ ἔργον , ὅς ἄρχω ποιέω , δῆλος ὡς ἐκεῖνος οὖον καταπαύω , εἰμί οὐ ἄρχω ποιέω . μὴ ποτός οὖν ἔργον μέν Θεός χρονικός ἄρχω ὁ εἰμί εἰμί πᾶς ὁ εἰμί μετέχω , οἷος ὁ διάφορος ὁ εἰμί οὐσία ; ὁ γάρ μή εἰμί ἔχω αὐτός ὁ εἰμί πρέσβυς · εἰμί γάρ ποτός , ὅτε οὐ εἰμί , ἔργον δέ Θεός τυγχάνω οὐ ἄρχω χρονικός ὁ εἰμί μεθεκτός · ὅς κατά χάρις μετέχω ὁ εἰμί μετέχω , οἷος ὁ ἀγαθότης , καί πᾶς εἰμί τίς ἀγαθότης ἐν-περιέχω λόγος , καί ἁπλόος πᾶς ζωή καί ἀθανασία , καί ἁπλότης , καί ἀτρεψία , καί ἀπειρία , καί ὅσος περί θεός οὐσιωδῶς θεωρέω , ὅστις καί ἔργον Θεός εἰμί , καί οὐ ἄρχω χρονικός . οὖον γάρ ποτός πρέσβυς ἀρετή ὁ οὐ εἰμί , οὐδέ τις ἄλλος ὁ εἴρω . οὐ εἰμί γάρ ποτός ὅτε οὐ εἰμί οὗτος , κἀν ὁ μετέχω αὐτός κατ´ αὐτός ἄρχω ὁ εἰμί χρονικός ἄναρχος τε εἰμί χρονικός , μή ἔχω ὁ χρόνος ἑαυτοῦ πρέσβυς . οἶος ὁ θεός ἔχω ὁ εἰμί μόνος ἀίδιος γεννήτωρ . ὁ μέντοι ἄρχω χρονικός ὁ μετοχή ὁ οὐ ἄρχω χρονικός καί εἰμί καί λέγω , ἔρχομαι ὅσπερ εἰμί καί λέγω ὥρα ἐκ οὗτος , ὅτι ἐκ ἀίδιος καί ἄναρχος καί ἄχρονος ἐκλάμπω ὁ θεῖος οὗτος αἴγλη καί χάρις ἐπίσης ἐκ πατήρ καί υἱός καί ἅγιος πνεῦμα , καί ἐνέργεια ὁ ὑπέρφωτος καί τρισυπόστατος φύσις εἰμί , εἰμί καί ὑπό χρόνος καί πρόσφατος ὁ αὐτός ἐπιχορηγέω ὁ κτιστός πᾶς , καί ὁ ὑπό χρόνος εἰμί , ἐκ υἱός ; φημί οὖν , εἰμί ἐκπορεύω ἐγώ καί ἐγώ ἕνεκα , εἰναι καί ὑπό χρόνος · διότι ὁ ἐκπορεύω παραστατικός εἰμί ὁ ὁ πανάγιος πνεῦμα ὕπαρξις . ὥσπεο καί πόα γεννάω ὁ υἱός , καί ὁ λέγω ἐκπορεύω ἐγώ αὐτός εἰμί ὁ λέγω ἐγώ ἐκπορεύω , καί ἐγώ ὁ ὕπαρξις ἔχω καί δις ἐγώ . εἰμί δέ δις ἐγώ ἕχω ὁ ὄπαρξιν , καί ὑπό χρόνος πάντως εἰμί , καέ̅ ἀγαθός ἐγώ ἐκεῖνος . οὖον μήv δέ καί ὁ ἐκλάμπω , καί προέρχομαι , καί προχέω , καί χορηγέω καί ὁ τοιοῦτος , παραστατικός εἰμί ἀρκτικός ὕπαρξις , ἀλλά ὁ ὅτε βούλομαι μετάδοσις νοῦς φημί ἔχω ὁ εἰμί καί δις ἐγώ ὁ θεῖος χάρις οὗτος , καί ἔλλαμύιν καί ἐνέργεια · ἀεί δέ ἀπόλυτος ἐκλάμπω καί προχέω ἐκ υἱός , ὥσπερ δῆτα καί ἐκ πατήρ , ὡς ἕφημον , καί αὐτός δῆτα ὁ Παράκλητος Θεός ὁ παναγίσυ πνεομα . ἐκλάμπω δέ καί χορηγέω ὁ κτίζω πᾶς κίς ἐγώ ὑπό χρόνος καί πρόσφατος , διά ὁ ὁ κτίσις πᾶς καί ἐγώ ὑπό χρόνος ὑπάρχω καί πρόσφατος . εἰμί δέ ὁ θεῖος οὗτος χάρις καί ὁ ἔλλαμψις οὐδαμῶς ἐγώ ὁ εἰμί ἔχω , ὥσπερ δῆτα καί ἀποδείκνυμι , πῶς ὅλως χρή λέγω ἐκπορεύω ἐγώ ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , διά ὁ λέγω ὁ Πατέρας χορηγέω , καί ἐκλάμπω καί προχέω ἐγώ ; τοιοῦτος καί Γρηγόριος ὁ σοφός περί διαφορά οὖον σία θεῖος καί ἐνέργεια , σοφός Γρηγορά , χάρις τε φυσικός καί ἔλλαμψις , καί μετοχή ὁ πνεῦμα ἱερός , καί πρόοδος καί ἀποστολή καί μεταδίδωμι , καί ὅσος γε περί οὗτος αὐτός κατά μέρος ἐν ὁ φθάνω εἴρω . οὕτως ὁ τε θεολόγος πατήρ , καί ὁ καθ´ ἐγώ ἱερόv σύνοδος , καί δή καί ὁ συνοδικός τόμος προσφυή καί κατά πᾶς συνᾴδω , ὡς καί δείδω ἐγώ , μή ὁ καθ´ ἐγώ ἱερός ῥεολογέω , Γρηγόριος ὁ πάνυ φημί , καί οὗτος ψευδής ἐπιφημίζω , ἢ καί ὁ ὁ σύνοδος τις . Ἀλ οὐ δν ἕνος . πολύς τίνω εἰμί καί γλῶσσα καί βιβλίον ὁ προσμαρτυρέω αὐτός τε καί ὁ προλέγω ἐκεῖνος ὁ γνήσιος ὁ πρός ὁ γεννάω . καί τίς χρή ὁ τοιοῦτος περί ὁ ἄλλος λέγω , ὅπου γε καί Γρηγοράς αὐτός ἔτι τε ὁ βέλος ἔξω ὁ δεινός φθόνος , καί ὁ καθ´ ἐγώ μανία ἵστημι , καί συνᾴδω εἰμί καλῶς ὁ ἐκκλησία Χριστός ὁ τοιοῦτος , καί κατά ὁ αἱρετικός ὑπέρ ὁ αὐτός τε καί κατά ὁ αὐτός μετέ ἐκεῖνος ἰστάμενος , καί ὁ πρόμαχος ὁ κατ´ εὐσέβεια ἀλήθεια οὗτος παντοδαπός τις ἀναδέω ὁ ὁ λόγος τε καί ὁ ἐγκώμιον στέφανος ; Ἀνδρόνικος τοιγάρ ὁ θαυμαστός βασιλεύς , ἄρτι τότε μετά ὁ ὑπέρ εὐσέβεια ἀγών , καί ὁ ὁ Βαρλαάμ