cogPG.PG151 320
τετταράκοντα διαγενομένων , λήγει τὰ τῆς ὀδύνης ἀθρόν , μηδενὸς ἔξωθεν ἐπιγεγονότος · καὶ ὑμὴν αὐτίκα λεπτὸς ἐπιπεσών , ἐπικαλύπτει τὴν κόρην , καὶ ἡ ὁρατικὴ δύναμις κατ´ αὐτόν φημι τοῦτον ἐξ ἐκείνου τὴν πάσχουσαν ἀπολείπει , οὐ μᾶλλον ἀλγοῦσαν δι´ αὐτὸ τοῦτο , τὸ τὸν ὁφθαλμόν φημι τὸ παράπαν ἀπεσβηκέναι , ὅσον τὸ τῆς ἀναγνώσεως ἀποστερεῖσθαι ποῦ πλείστου . Τοῦ δ´ ἐνιαυτοῦ μετὰ τὴν πληγὴν ταύτην ὄντος περὶ τὰ τέλη , καὶ μηνὸς ἤδη Γορπιαίου ἐνισταμένου , ἐτελεῖτο μὲν ἐκεῖ τῇ Θεομήτορι λαμπρῶς ἡ τελετὴ τῶν αὐτῆς Γενεθλίων , παρῆν δὲ καὶ ὁ διδάσκαλος παννύχιος συνεορτάζων τῇ ποίμνῃ . Τῶν δὲ ἐσπερινῶν αὐτοῖς ὕμνων ἰόντων πρὸς τὸ τέλος , ἄπτεται διδασκαλικοῦ λόγου καὶ ὁμιλίας πρὸς τοὺς παρόντας · πάντων δ´ ἐξηρτημένων , ὡς ἔθος , τῆς διδασκαλίας καὶ τῶν ἱερῶν σειρήνων ἐκείνου · ἐπεὶ καὶ ᾑ τὸν ὀφθαλμὸν πάσχουσα μοναχὴ σὺν ταῖς ἄλλαις αὐτοῦ που παρισταμένη . τοῦ νέκταρος τῶν λόγων ἐκείνου μετέσχε , θάμβους μὲν καὶ κατανὔξεως τὴν ψυχὴν , δακρύων δ´ ὑποπλησθεῖσα τοὺς ὀφθαλμοὺς , μεγάλας ἀπεδίδου Θεῷ τὰς εὐχαριστίας , ὅτι τε τὸν τοιοῦτον φιλανθρώπως παρελθεῖν εἰς μέσους ἐκείνους πεποίηκε , καὶ ὅτι καὶ αὐτὴ κατηξίωται των τοιούτων ἐν μετοχὴ γεγονέναι · οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τῶν κατ´ αὐτοῦ χρωμένων ἔστιν ὧν Βυζαντίων ἀκολάστως τῇ γλώττῃ , καὶ τὰ τοῦδε διασύρειν ἐπιχειρούντων , ἄνοιαν ἐσχάτην καὶ θράσος καὶ τόλμαν καταγινώσκουσα καὶ δυσσέβειαν , χεῖρας ἰκεσίους σὺν πολλοῖς γε τοῖς δάκρυσι πρὸς Θεὸν ἐκίθει , ὡς ἂν ταῖς εὐχαῖς αὐτοῦ καὶ τῇ πρὸς αὐτὸν παῤῥησίᾳ . καὶ τοῦ συνέχοντος πάθους ἀπαλλαγείη , καὶ τὸν ὀφθαλμὸν ἐνεργὸν ὡς τὸ πρότερον ἀπολάΘοι . Οὕτω της νυκτὸς αὐτῇ διαγεγονυίας , καὶ μεθ´ οὔτω λαμπρῶν τῶν ἐλπίδων · οὐδὲ γὰρ δισταγμοῦ τι προσῆν , φησὶν , οὐδ´ ἀμφιβολίας · ἐπεὶ καὶ ἡ τῆς ἱερᾶς τελετῆς καὶ τῶν μυστικῶν παρῆν ὥρα , ὧν ὑπηρέτης τε καὶ τελειωτὴς ὁ ἀρχιερεὺς ἦν , πρόσεισι καὶ αὐτὴ κατὰ τὴν αἱμοῤῥοοῦσαν πάλαι Χριστῷ λαθοῦσα καθόσον οἷόν τε καὶ τῆς ἱερατικῆς ἠρέμα στολῆς ἀψαμένη τῆς τοῦ μεγάλου , κἀκείνην ἐπιβαλοῦσα τῷ πάσχοντι μέλει , τὴν ἐκεῖθεν ἐξελθοῦσαν ἐπισπᾶται δύναμιν θαυμαστῶς καὶ τὴν θεραπείαν , καὶ ην μὲν ἀφανὴς ἔτι τέως , τῆς δὲ νυκτὸς ἐπιούσης , ὑπνοῖ σὺν πολλοῖς τοῖς δάκρυσι . καὶ ταῖς ἱκεσαίαις , καὶ τῇ μετ´ ἐκείνην ἡμέρᾳ . τῶν ὑπερφυῶν σου , Δέσποτα , καὶ καινῶν ἔργων ! τηλαυγῶς ἐξανί . σταται καθορῶσα , καθαρόν τε καὶ ὑγιᾶ τὸν ὀφθαλμὸν κεκτημένη καθάπαξ , ὡς μηδὲ δοκεῖν αὐτὸν ἀπεσβηκέναι ποτὲ , καὶ τῆς κατὰ φύσιν ἐνεργείας κἂν πρὸς ὁλίγον ἐπιλελῆσθαι . Ἐνιαυτὸς ἦν αὐτῳ παριὼν ἐν τούτοις μετὰ τὴν ἐκ Βυζαντίου , φημὶ , κάθοδον , καὶ ταῖς συχναῖς ἀποδημίαις καὶ τοῖς πειρασμοῖς καὶ τοῖς ἀνενδότοις πόνοις τὸ οῶμα κατεργασθεὶς , καὶ σφόδρα ταλαιπωρήσας , νόσῳ περιπίπτει δεινῇ καὶ πολυημέρῳ · καὶ πάντες μὲν ἀπαγορεύουσιν ἅμα τούτῳ τὸ ζῇν , Θεὸς δ´ ὑπὲρ πάσας ἐλπίδας καὶ αὖθις τοῦτο χαρίζεται , πρὸς ἀγῶνας καὶ πάλιν ἑτέρους καὶ δρόμους καὶ παλαίσματα παρασκευάζων τὸν ἀθλητήν · καὶ ὅπως , ὁ λόγος δηλοῦν ἔτοιμος . Ἐπειδὴ καὶ γὰρ κρείττων μὲν ἦν ὁ μέγας τοῦ προσδοκηθέντος θανάτου , Θεοῦ θαυματουργουντος , ὅπερ ἔφην , προδήλως , ὑπενόστει δὲ καὶ τὸ πλεῖστον τῆς νόσου , ἔτι τὰ λείψανα περιφέρων ἐκείνης , ἀναγκάζεται . πολλὰ δεηθέντος τοῦ θαυμαστοῦ βασιλέως , καὶ αὖθις εἰς τὴν τῶν πόλεων βασιλεύουσαν ἀνιέναι , τῷ κηδεστῇ τε καὶ βασιλεῖ πρεσβευσόμενος , καὶ σπονδὰς εἰρηνικἀς ἀμφοτέρων μεταξὺ θύσων . Ἀλλ´ ὁ τῶν βασιλέων Βασιλεὺς ἄνωθεν καὶ Κύριος τῶν κυρίων , τὰς μὲν ὡς περιττὰς ἀποδοκιμάζει τό γε νῦν εἶναι . Ἀχαιμενίδαις δὲ τοῖς μακρὰν ἀπῳκισμένοις αὐτοῦ τῷ τῆς πίστεως λόγῳ , καὶ δὴ καὶ τοῖς κατεχομέκοις ὑπ´ αὐτῶν αἰχμαλώτοις , εὐαγγελιστήν τε καὶ κήρυκα καὶ μεσίτην καὶ διαλλακτὴν δι´ αἰχμαλωσίας αὐτὸν θαυμαστῶς ἀποστέλλει · καὶ ἄπεισιν αἰχμάλωτος εἰς Ἀσίαν , Ἀχαιμενίδαις τοῖς κάκιστ´ ἀπολουμένοις , ὥσπερ εἷς τις τῶν πάντων , ὁ τὴν ἄνω πάλαι πλουτήσας ἐλευθερίαν καὶ βασιλείαν , καὶ πλείστους πρὸς ἐκείνην καλῶς ὁδηγήσας τῷ λόγῳ , Τνα κἀκεῖ ταῦτ´ ἐργάσηται , καὶ πλείστους ἀπαλλάξῃ δι´ ἑαυτοῦ τῆς νοητῆς αἰχμαλωσίας τε καὶ δουλείας . Ἀλλὰ καλὸν ἂν εἴη τῆς καλλίστης καὶ ἱερᾶς διακοῦσαι καὶ αὖθις γλώττης αὐτῆς ἐκείνης , τὰ καθ´ ἑαυτὴν καὶ τὴν αἰχμαλωσίαν τὴν καινὴν ἐκείνην διεξιούσης . Φησὶ τοιγαροῦν ἐν τῇ πρὸς τὴν ἰδίαν Ἐκκλησίαν ἐπιστολῇ , γράφων οὕτω · « ο ὁ ε Δ α ἐ Ρ Τοιαῦτα καὶ τὰ κατὰ τὴν αἰχμαλωσίαν παλαίσματά τε καὶ ἀγωνίσματα , καὶ αἱ θαυμασταὶ νίκαι , καὶ τὰ κατὰ τῆς πλάνης τρόπαια Γρηγορίου φημὶ τοῦ μεγάλου ! καὶ οὕτω κἀκεῖ στεφανίτης ὁ ἐμὸς παλαιστὴς τῇ ἐνεργείᾳ καὶ δυνάμει τοῦ ἐνοικοῦντος αὐτῷ Πνεύματος ἀνεφάνη , ἐαυτὸν ὡσανεὶ καὶ μιμούμενος πανταχοῦ , καὶ διὰ πάντων ἐν ἄπασι τὸ νικᾷν ἔχων οἰονεὶ συγκεκληρωμένον ἑαυτῷ καὶ ξυμπεφυκός . Καὶ ταῦτα διῆλθον ἐπὶ μακρὸν οὕτω καὶ κατὰ μέρος , οὐχ ἵν´ ἐκείνῳ καὶ τοῖς ἐκείνου λόγοις προσθῶ τινα δόξαν , ὡς ἂν ὑπολάβοι τις · ποῖον γὰρ οὐχ ὑψηλὸν τῶν ἐκείνου καὶ θεῖον , ὡς καὶ μεθ´ ὑπερβολῆς ἕκαστον τούς τε λέγοντας ἅμα καὶ τοὺς ἀκούοντας ἔχειν ἐκπλήττειν , καν τὸ σμικρότατον ὃν τύχῃ , καὶ τῶν ἐκ παρέργου καὶ μὴ κατὰ σπουδὴν ἐκείνῳ ῥηθέντων τε καὶ πραχθέντων ; ἀλλ´ ἵνα κὰντεῦθεν τὸ τῆς θεολογίας ὑψηλότερόν τε καὶ ἀσφαλέστατον τοῖς ἀγνοοῦσι διαδειχθῇ τοῦ ἀνδρὸς , ὅπως τε τὰ ἐκείνου σύμφωνα πάντα τοῖς ἀποστολικοῖς τε καὶ Πατρικοῖς δόγμασι διὰ πάντων · καὶ ὅτι μοναρχίας καὶ μιᾶς τρισυποστάτου καὶ παντοδυνάμου θεότητος ἐν ἅπασι καὶ πρὸς πάντας πανταχοῦ κῆρυξ ἐκεῖνος , ἀλλ´ οὐχὶ πολυαρχίας τε καὶ πολυθεῖας κατὰ τοὺς πολυθέους ἐκείνους ὄντως καὶ λατρευτὰς ] τῶν ἰδεῶν τε καὶ τῶν κτισμάτων , καὶ τῆς ἀληθινῆς λατρείας τε καὶ θεότητος ὑβριστὰς , οὓς καὶ φθάσας ὁ λόγος . ἤδη δι´ ἐκείνου καὶ σὺν ἐκείνῳ πολλάκις ἐξήλεγξεν · ἐπεὶ μηδὲ ἄλλως ἐχρῆν σιγῇ τε καὶ λήθῃ τὰ τοιαῦτα παραδοθῆναι , μυστήριον εὐσεβείας
Lemmas: τεσσαράκοντα διαγίγνομαι , λήγω ὁ ὁ ὀδύνη ἀθρόν , μηδείς ἔξωθεν ἐπιγίγνομαι · καί ὑμήν αὐτίκα λεπτός ἐπιπίπτω , ἐπικαλύπτω ὁ κόρη , καί ὁ ὁρατικός δύναμις κατ´ αὐτός φημί οὗτος ἐκ ἐκεῖνος ὁ πάσχω ἀπολείπω , οὖον μᾶλλον ἀλγέω δις αὐτός οὗτος , ὁ ὁ ὀφθαλμός φημί ὁ παράπαν ἀποσβέννυμι , ὅσος ὁ ὁ ἀνάγνωσις ἀποστερέω ποῦ πλεῖστος . ὁ δδʹ ἐνιαυτός μετά ὁ πληγή οὗτος εἰμί περί ὁ τέλος , καί μείς ἤδη Γορπιαῖος ἐνίστημι , τελέω μέν ἐκεῖ ὁ Θεομήτωρ λαμπρῶς ὁ τελετή ὁ αὐτός γενέθλιος , πάρειμι δέ καί ὁ διδάσκαλος παννύχιος συνεορτάζω ὁ ποίμνη . ὁ δέ εσπερινός αὐτός ὕμνος ἔρχομαι πρός ὁ τέλος , ἄπτω διδασκαλικός λόγος καί ὁμιλία πρός ὁ πάρειμι · πᾶς δδʹ ἐξαρτάω , ὡς ἔθος , ὁ διδασκαλία καί ὁ ἱερός Σειρήν ἐκεῖνος · ἐπεί καί ὁ ὁ ὀφθαλμός πάσχω μοναχός σύν ὁ ἄλλος αὐτός ποῦ παρίστημι . ὁ νέκταρ ὁ λόγος ἐκεῖνος μετέχω , θάμβος μέν καί κατάνυξις ὁ ψυχή , δάκρυ δδʹ ὑποπίμπλημι ὁ ὀφθαλμός , μέγας ἀποδίδωμι Θεός ὁ εὐχαριστία , ὅτι τε ὁ τοιοῦτος φιλάνθρωπος παρέρχομαι εἰς μέσος ἐκεῖνος ποιέω , καί ὅτι καί αὐτός καταξιόω ὁ τοιοῦτος ἐν μετοχή γίγνομαι · οὖον μήv ἀλλά καί ὁ κατ´ αὐτός χράω εἰμί ὅς Βυζάντιος ἀκόλαστος ὁ γλῶσσα , καί ὁ ὅδε διασύρω ἐπιχειρέω , ἄνοια ἔσχατος καί θράσος καί τόλμα καταγιγνώσκω καί δυσσέβεια , χείρ ἱκέσιος σύν πολύς γε ὁ δάκρυ πρός θεός κινέω , ὡς εἄν ὁ εὐχή αὐτός καί ὁ πρός αὐτός παρρησία . καί ὁ συνέχω πάθος ἀπαλλάσσω , καί ὁ ὀφθαλμός ἐνεργός ὡς ὁ πρότερος απολανθανω . οὕτως ὁ νύξ αὐτός διαγίγνομαι , καί μεθ´ οὐτάω λαμπρός ὁ ἐλπίς · οὐδέ γάρ δισταγμός τίς πρόσειμι , φημί , οὐδός ἀμφιβολία · ἐπεί καί ὁ ὁ ἱερός τελετή καί ὁ μυστικός πάρειμι ὥρα , ὅς ὑπηρέτης τε καί τελειωτής ὁ ἀρχιερεύς εἰμί , πρόσειμι καί αὐτός κατά ὁ αιμορροώ πάλαι Χριστός λανθάνω καθόσον οἷος τε καί ὁ ἱερατικός ἠρέμα στολή ἅπτω ὁ ὁ μέγας , ἐκεῖνος ἐπιβάλλω ὁ πάσχω μέλος , ὁ ἐκεῖθεν ἐξέρχομαι ἐπισπάω δύναμις θαυμαστός καί ὁ θεραπεία , καί ἐάν μέν ἀφανής ἔτι τέως , ὁ δέ νύξ ἔπειμι , ὑπνόω σύν πολύς ὁ δάκρυ . καί ὁ ικεσαιος , καί ὁ μετέ ἐκεῖνος ἡμέρα . ὁ ὑπερφυής σύ , δεσπότης , καί καινός ἔργον ! τηλαυγής ἐξανί . στατός καθοράω , καθαρός τε καί ὑγιής ὁ ὀφθαλμός κτάομαι καθάπαξ , ὡς μηδέ δοκέω αὐτός ἀποσβέννυμι ποτέ , καί ὁ κατά φύσις ἐνέργεια κἀν πρός ὀλίγος ἐπιλανθάνομαι . Ἐνιαυτός εἰμί αὐτός πάρειμι1 ἐν οὗτος μετά ὁ ἐκ Βυζάντιον , φημί , κάθοδος , καί ὁ συχνός ἀποδημία καί ὁ πειρασμός καί ὁ ἀνένδοτος πόνος ὁ οἷμα κατεργάζομαι , καί σφόδρα ταλαιπωρέω , νόσος περιπίπτω δεινός καί πολυήμερος · καί πᾶς μέν ἀπαγορεύω ἅμα οὗτος ὁ ζάω , θεός δδʹ ὑπέρ πᾶς ἐλπίς καί αὖθις οὗτος χαρίζομαι , πρός ἀγών καί πάλιν ἕτερος καί δρόμος καί πάλαισμα παρασκευάζω ὁ ἀθλητής · καί ὅπως , ὁ λόγος δηλόω ἑτοῖμος . ἐπεί καί γάρ ἀγαθός μέν εἰμί ὁ μέγας ὁ προσδοκέω θάνατος , Θεός θαυματουργέω , ὅσπερ φημί , πρόδηλος , ὑπονοστέω δέ καί ὁ πλεῖστος ὁ νόσος , ἔτι ὁ λείψανον περιφέρω ἐκεῖνος , ἀναγκάζω . πολύς δήω ὁ θαυμαστός βασιλεύς , καί αὖθις εἰς ὁ ὁ πόλις βασιλεύω ἀνέρχομαι , ὁ κηδεστής τε καί βασιλεύς πρεσβεύω , καί σπονδή εἰρηνικός ἀμφότερος μεταξύ θύω . Ἀλ ὁ ὁ βασιλεύς Βασιλεύς ἄνωθεν καί Κύριος ὁ κύριος , ὁ μέν ὡς περισσός ἀποδοκιμάζω ὁ γε νῦν εἰμί . Ἀχαιμενίδης δέ ὁ μακράν ἀποικίζω αὐτός ὁ ὁ πίστις λόγος , καί δή καί ὁ κατέχω ὑπό αὐτός αἰχμάλωτος , εὐαγγελιστής τε καί κῆρυξ καί μεσίτης καί διαλλακτής δις αἰχμαλωσία αὐτός θαυμαστός ἀποστέλλω · καί ἄπειμι αἰχμάλωτος εἰς Ἀσία , Ἀχαιμενίδης ὁ κάκιστ´ ἀπόλλυμι , ὥσπερ εἷς τις ὁ πᾶς , ὁ ὁ ἄνω πάλαι πλουτέω ἐλευθερία καί βασίλειος , καί πλεῖστος πρός ἐκεῖνος καλῶς ὁδηγέω ὁ λόγος , Τνα ἐκεῖ ταῦ ἐργάζομαι , καί πλεῖστος ἀπαλλάσσω δις ἑαυτοῦ ὁ νοητός αἰχμαλωσία τε καί δουλεία . ἀλλά καλός εἄν εἰμί ὁ καλός καί ἱερός διακούω καί αὖθις γλῶσσα αὐτός ἐκεῖνος , ὁ καθ´ ἑαυτοῦ καί ὁ αἰχμαλωσία ὁ καινός ἐκεῖνος διέξειμι . φημί τοιγάρ ἐν ὁ πρός ὁ ἴδιος ἐκκλησία ἐπιστολή , γράφω οὗτος · « ὁ ὁ ε δ ὅς εἰ Ρ τοιοῦτος καί ὁ κατά ὁ αἰχμαλωσία πάλαισμα τε καί ἀγώνισμα , καί ὁ θαυμαστός Νίκη , καί ὁ κατά ὁ πλάνης τρόπαιον Γρηγόριος φημί ὁ μέγας ! καί οὗτος ἐκεῖ στεφανίτης ὁ ἐμός παλαιστής ὁ ἐνέργεια καί δύναμις ὁ ἐνοικέω αὐτός πνεῦμα ἀναφαίνω , ἑαυτοῦ ὡσανεί καί μιμέομαι πανταχοῦ , καί διά πᾶς ἐν ἄπας ὁ νικάω ἔχω οἱονεί συγκληρόω ἑαυτοῦ καί συμφύω . καί οὗτος διέρχομαι ἐπί μακρός οὗτος καί κατά μέρος , οὐ ὅς ἐκεῖνος καί ὁ ἐκεῖνος λόγος προστίθημι τις δόξα , ὡς εἄν ὑπολαμβάνω τις · ποῖος γάρ οὐ ὑψηλός ὁ ἐκεῖνος καί θέω , ὡς καί μεθ´ ὑπερβολή ἕκαστος ὁ τε λέγω ἅμα καί ὁ ἀκούω ἔχω ἐκπλήσσω , καν ὁ μικρός ὅς τυγχάνω , καί ὁ ἐκ πάρεργον καί μή κατά σπουδή ἐκεῖνος εἴρω τε καί πράσσω ; ἀλ ἵνα κὰντεῦθεν ὁ ὁ θεολογία ὑψηλός τε καί ἀσφαλής ὁ ἀγνοέω διαδείκνυμι ὁ ἀνήρ , ὅπως τε ὁ ἐκεῖνος σύμφωνος πᾶς ὁ ἀποστολικός τε καί πατρικός δόγμα διά πᾶς · καί ὅτι μοναρχία καί εἷς τρισυπόστατος καί παντοδύναμος θεότης ἐν ἅπας καί πρός πᾶς πανταχοῦ κῆρυξ ἐκεῖνος , ἀλ οὐ πολυαρχία τε καί πολυθεΐα κατά ὁ πολύθεος ἐκεῖνος εἰμί καί λατρευτός ] ὁ ἰδέα τε καί ὁ κτίσμα , καί ὁ ἀληθινός λατρεία τε καί θεότης ὑβριστής , ὅς καί φθάνω ὁ λόγος . ἤδη δις ἐκεῖνος καί σύν ἐκεῖνος πολλάκις ἐξελέγχω · ἐπεί μηδέ ἄλλως χρή σιγή τε καί λήθη ὁ τοιοῦτος παραδίδωμι , μυστήριον εὐσέβεια