cogPG.PG151 485
καὶ μύνον τὸν τριαυπόστατον Θεὸν , διὰ τῶν ἱδίων ἐαυτοῦ φυσικῶν δυνάμεων θεοπρεπῶς ἐνεργοῦντα . Οὐ γὰρ πολλὰ τὰ αἴτιά φαμεν κατὰ . τὸν θεηγόρον Διονύς ον , οὐδὲ ἄιλων ἄνλας παρεκτικὰς θεότητας , ὑπερεχούσας καὶ ὑφειμένας , ἀλλ´ ἐνὸς Θεοῦ τὰς ὅλας ἀγαθὰς προόδους , καὶ τὰς παρ´ ἡμῶν ἀξυμνουμένας θεωνυμίας . Περὶ ὧν δήπου καὶ ὁ θεοφόρος φησὶ Μάξιμος , καθὰ δὴ καὶ φθάσαντες ἔφημεν , ὅτι ὡς οὐκ ἔστιν ὑπάρχειν ἄνευ ὑπάρξεως , οὕτως οὐδὲ ἐνεργεῖν ἔφτιν ἐνεργείας δίχα . Καὶ τὰ μὲν τοῦ θεηγόφου ἠαμασκηνοῦ , μᾶλλον δὲ καὶ τῶν πρὸ αὐτοῦ θεολόγων Πατέρων , ὧν ἀὐτὸς προσφυὲς καὶ κατάλληλον κεχρημάτικε στόμα , ὅσον καὶ ἡμᾶς ἂκ μέρους φημὶ σκοπῆσαι , τοιαῦτα · Κυρίλλου δὲ πέρι τοῦ σοφοῦ διδασκάλου , οὗ δὴ καὶ συνῆψε τὴν χρῆσιν Γρηγορᾶς τῇ τοῦ σοφοῦ Ἰωάννου , ἐκεῖνο λέγω , ὡς αὐτὸς μὲν οὗτος , εἴπερ τις τῶν πάντων ἐστὶν , ὁ τὰ θεῖα καὶ θεοπρεπῆ θεολογῶν μάλιστα περὶ τῶν τοῦ Θαοῦ φυσικῶν , καὶ αὐτῆς δέ φημι τῆς τοῦ Θεοῦ ἐνεργείας , καθὰ δὴ καὶ φθάσας ἡμᾶς ἐδίδαξεν ἄλλα τε πκεῖστα καὶ ὅὴ καὶ τὸ θεσπέσιον ὄιτως ἐκεῖνο , περὶ οὗ καὶ τὸν πολὺν πρὸς Γρηγορᾶν ἡμεῖς ἐποιησάμεθα λόγον , καθ´ ἡμῶν ὡς ἡμέτερον δῆθεν , καὶ κακῶς εἰρημένον ἐκεῖνο τῷ τόμῳ , προφέροντα . Φησὶ καὶ γὰρ ἐκεῖ , πρὸς τοὺς ἐξ Ἀρείου τὸν λόγον ὁ μέγας ποισύμενος · Εἰ τῷ γεννᾷν ταυτόν ἐστι τὸ ποιεῖν , ὁ γεννῶν ἔαται ποιῶν τὸ γεννώμενον , καὶ ὁ ποιῶν γεννῶν τὸ ποιούμενον . Ἀλλὰ τὸ μὲν ἐνεργείας ἐστὶ , φύσεως δὲ τὸ γεννᾷν · φύσις δὲ καὶ ἐνέργεια οὐ ταυτόν . Οὐκ ἄρα τῷ γεννᾷν τὸ ποιεῖν ταυτὸν ἔσται . Ἰδοὺ γὰρ οὐ τὴν διαφοράν μόνον τῆς ἐνεργείας πρὸς τὴν θείαν φύσιν ἐναργῶς ὁ δ δάσκας λος ἔδειξε . Φύσις , κἰπών , καὶ ἐνέργεια οὐ ταυτὸν , ἀλλὰ καὶ δημιουργὸν αὐτὴν ἔδειξε δύναμιν τοῦ Θεοῦ · ἐνεργείας καὶ γὰρ , φησὶν , ἔστι τὸ ποιεῖν . Τί οὗν · ἐπειδὴ τὸ δημιουργεῖν τῆς ἐνεργεία ; ἐστὶ τοῦ Θεοῦ , ὁ Θεὸς οὐκ ἔστι δημιουργὸς , ἢ δύο διὰ τοῦτο δημιουργοί ; Λῆρος τὰ τοιαῦτα , καὶ γέλως πλατύς . Οἱ γὰρ οὕτω νοοῦντες περὶ τῶν τοιούτων καὶ λέγοντες οὐδὲ γεννᾷν τὸν Θεὸν εὐχερῶς ἂν εἴποιεν , ἢ δύο τοὺς γεννῶντας εἶναι , τήν τε οὐσίαν κατ´ ἐκείνους καὶ τὸν Θεόν . Ὥσπερ γὰρ οὐκ οὐσία μόνον ὁ γεννῶν Θ ἠς , ἀλλὰ καὶ ὑπόστασις , οὕτως οὐδὲ οὐσία μόνον , ἀλλὰ καὶ φυσικὴ δύναμις καὶ ἐνέργεια · καὶ ὥσπερ τὰ τῆς οὐσίας αὐτοῦ οὐδὲ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ Τένα εἰσίν · εἶς γὰρ καὶ ὁ αὐτὸς Θεὸς καὶ τοῦτο κἀκεῖνο , καὶ οὕτε οὐσία τῆς ὑποστάσεως δίχα , οὔθ´ ὑπόστασις αὐθις οὐσίας χωρὶς , τηρουμένης ἐκάστη δηλονότι τῆς ἐδιότητος ἀσυγχύτου · οὔτω καὶ τὰ τῆς οὐσιώδους ἐνεργείας καὶ δυνάμεως οὐκ ἀλλότρια τῆς φισικῶς πηγαζούσης αὐτὴν οὐσίας εἰσὶν , ἐπειδὴ καὶ φυσικὴ καὶ ἀχώριστος δύναμις αὐτῆς ἐστι , καὶ δο´ ατῆς ὡς ἐμφύτου καὶ οὐσιώδους ἐνεργεῖ , καὶ αὐτός ἐστιν ὁ ἐνεργῶν , καὶ κτίζων εἶς , τρισυπόστατος καὶ πα τοδύναμος Θεὸς τῆς ἐμφύτου δυνάμεως καὶ τῆς ἐνεργείας αὐτοῦ λεγομένης ἐνεργεῖν . Δεῖ καὶ γάρ πως τὰ αὐτὰ περὶ τῶν αὐτῶν πολλάκις τε καὶ πυκνῶς ἐνηχεῖν , διὰ τό τινων δνλαδὴ δύσκωφόν τε καὶ ὃόσερι . Ἀλλ´ ἐπὶ τὸν μακάριον καὶ αὖθις ἔλθωμεν Κύριλλον , καὶ ἄπερ ὁ φελόσοφος παρ´ ἐκείνου λαβὼν κατὰ τῆς ἑυεργείας τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ συνοδικοβ τόμου προάγει . Τὸ μὲν βαδίζειν , φησί , σωματικοῖς ποσὶ , καὶ διὰ γλώττης λαλεῖν ἀνθρωπίνης φύσεως ἔργοσν ἐτύγρανε · τὸ δὲ τοῦ παραλυτικοῦ τὰ μέλη λόγῳ θεραπεῦσαι , καὶ τοῦ κωφοῦ πρὸς τὸ φθέγγεσθαι διαρθρῶσαι τὴν γλῶσσαν , ἔργα θεῖκῆς ὑπῆρχε δονάμεως . Ἀλλ´ οὐδέτερον ἄνευ θατέρου γέγανε . Τὰ γὰρ ἐτερογενῆ τε καὶ ἑτεροφυᾷ τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν ἔχειν οὐκ ἄν τις δοίη σωφρονῶν · ἀλλ´ ὥσπερ ἀπεσλοινισμένον ἔχουσι τῆς οὐσίας τὸν λόγον ἥτοι τῆς ποιότητος , οὕτω καὶ διάφορον ἀπάδῶσουσι τὴν ἐνέρ · γειαν . Τί οὖν καὶ πρὸς ταῦτά φησιν ὁ φιλόσοφος , καὶ πῶς διερμηνεύει τὴν θεολογικὴν ταυτηνὶ χρῆσιν , ἀκούσωμον . Ῥγὼ μὲν γὰρ οὔπω τῷ χωρίῳ τῷ θεολογικῷ τούτῳ ἔν γε τοῖς τοῦ διδασκάλου πυκτίοις , φημὶ , τέως ἐνέτυχον , ὅμως δέχομαι τό γε νῦν εἶναι τὸν λόγον , κατ´ αὐτὸν τὸν κατατεθεικότα . Λέγε τοιγαροῦν , ὦ φιλόσοφε , καὶ προστίθει τὰ σά . Ἰωάννης μὲν , φησὶ , τἀς τῶν θαυμάτων δυνάμεις θαότητος ὑπάρχειν ἐνεργείας φησί , καὶ ἐνεργήματα καὶ ἐνεργειῶν ἀποτελέσματα , ταυτὸν δ´ εἰπεῖν ποιήματα Θεοῦ , καθὰ καὶ ἀλλαχῆ πολλαχῆ πλατύτερον γραφικαῖς ἡμῖν ἀποέδεικται μαρτυρίαις · Κύριλλος δ´ ἃ προείρηκεν ἔργα , · ταῦτα προῖὼν ἐνεργείας ἀπεφήνατο · ὡς εἶναι καὶ παρ´ αὐτῷ ταυτὸν ἐνταυθοῖ σαφῶς καὶ ἀναμφιβόλως ἔργα καὶ ἐνεργείας · καὶ εἶναι συμπεραίνειν ἡμᾶς δι´ ἀμφοῖν καὶ ἐξ ἀμφοῖν τοῖν ἀγίοιν αὐτὰ τὰ ποιούμενα θαύματα παρὰ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν , πῶς μὲν δυνάμεως ἀκτίστου καὶ θελήσεως θείας ὑπάρχειν , ὡς Θεοῦ , πῶς δὲ οθρωπίνης ἐνεργείας ὑπάρχειν , ὡς ἀνθρώπου . ὄντως κακῶς τοὺς τῶν ἀγίων ἐκλαβών , καὶ συλλογισάμενος ὁ φιλόσοφος λόγους , καὶ κάκιστα συμπεράνας , ἤγαγε τὸν λόγον , ὡς θπλοβεν , ἐφ´ ἅπερ ἐβοόλετο . Τὸ δ´ ἔστιν ἀληθῶς πᾶν τοὐναντίον , ὡς ἤδη φθάσαντες ἐδείξαμεν τε καὶ αὖθις σὺν Θεῷ φάναι δείξομεν . Καὶ ὅρα τὴν κατακεχυμένην ἀχλὺν τῆς τε διανοίας ἀὐτοῦ καὶ τῶν λόγων . Ἐξαγγέλλει μὲν γάρ πως ὀρθῶς ἐνταῦθά φημι τέως τοὺς τῶν θεολόγων ἱεροὺς λόγους , ὅσον ἐν συλλαβαῖς τε καὶ λέξεσιν · εἶτα συνάγειν ἐθέλων ἐκεῖθεν καὶ συμπεΡαῖνειν , οὐ κατὰ τὰς ὑποθέσεις ἀληθεῖς οὔσας , ἀλλὰ ψευδὲς καὶ ἀκατάλληλον τὸ ἑαυτοῦ ποιεῖται συμπέρασμα · μᾶλλον δ´ οὐδὲ τὰς προτάσεις αὐτὰς καθαρῶς τε καὶ ἀνοθεύτως , ἀλλὰ σογκεχυμένως καὶ καπηλικῶς πως προάγων , καταλλήλως καὶ συμπεραίνει . Ἄκουε γάρ . Ἰωάννης μὲν γὰρ , φησὶ , τὰς τῶν θαυμάτων δυνάμεις θεότητος ὑπάρχειν ἐνεργείας φησὶ , καὶ ἐνεργήματα καὶ ἐνεργειῶν ἀποτελέσματα , σαυτὸν δ´ εἰπεῖν , ποιήματα Θεοῦ . Καὶ μὴν ἐκεῖνος , ὧ μακάριε , οὐχ οὕτως · ἀλλ´ ἡ τῶν θαυμάτων δύναμις , ἔφη , τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ ὑπῆρχεν ἐνέργεια . ἀποτέλεσμα δὲ , φησί , ταύτης ὁ τῶν ἄρτων πληθυσμὸς , καὶ ἡ τοῦ λεπροῦ κάθαρσις . Οὐκ ἀποτέλεσμα τοίνυνἐνερψείας καὶ ποίημα Θεοῦ
Lemmas: καί μύνον ὁ τριαυποστατος θεός , διά ὁ ἴδιος ἑαυτοῦ φυσικός δύναμις θεοπρεπῶς ἐνεργέω . οὖον γάρ πολύς ὁ αἴτιος φημί κατά . ὁ θεηγόρος Διονῦς εἰμί , οὐδέ Αἴλων ἄνλας παρεκτικός θεότης , ὑπερέχω καί ὑφίημι , ἀλ εἷς Θεός ὁ ὅλος ἀγαθός πρόοδος , καί ὁ παρ´ ἐγώ αξυμνουμην θεωνύμιο . περι ὅς δήπου καί ὁ θεοφόρος φημί Μάξιμος , καθά δή καί φθάνω φημί , ὅτι ὡς οὐ εἰμί ὑπάρχω ἄνευ ὕπαρξις , οὕτως οὐδέ ἐνεργέω ἔφτιν ἐνέργεια δίχα . καί ὁ μέν ὁ θεηγόφου ἠαμασκηνοῦ , μᾶλλον δέ καί ὁ πρό αὐτός θεολόγος Πατέρων , ὅς αὐτός προσφυής καί κατάλληλος χρηματίζω στόμα , ὅσος καί ἐγώ ΑΚ μέρος φημί σκοπέω , τοιοῦτος · Κύριλλος δέ περί ὁ σοφός διδάσκαλος , ὅς δή καί συνάπτω ὁ χρῆσις Γρηγοράς ὁ ὁ σοφός Ἰωάννης , ἐκεῖνος λέγω , ὡς αὐτός μέν οὗτος , εἴπερ τις ὁ πᾶς εἰμί , ὁ ὁ θεῖον καί θεοπρεπής θεολογέω μάλιστα περί ὁ ὁ θάω φυσικός , καί αὐτός δέ φημί ὁ ὁ Θεός ἐνέργεια , καθά δή καί φθάνω ἐγώ διδάσκω ἄλλος τε πίπτω καί οηʹ καί ὁ θεσπέσιος ὄις ἐκεῖνος , περί ὅς καί ὁ πολύς πρός Γρηγορᾶς ἐγώ ποιέω λόγος , καθ´ ἐγώ ὡς ἡμέτερος δῆθεν , καί κακῶς εἴρω ἐκεῖνος ὁ τόμος , προφέρω . φημί καί γάρ ἐκεῖ , πρός ὁ ἐκ Ἄρειος ὁ λόγος ὁ μέγας ποιέω · εἰμί ὁ γεννάω αὐτός εἰμί ὁ ποιέω , ὁ γεννάω ἧμαι ποιέω ὁ γεννάω , καί ὁ ποιέω γεννάω ὁ ποιέω . ἀλλά ὁ μέν ἐνέργεια εἰμί , φύσις δέ ὁ γεννάω · φύσις δέ καί ἐνέργεια οὖον αὐτός . οὐ ἄρα ὁ γεννάω ὁ ποιέω τατός εἰμί . ἰδέ γάρ οὖον ὁ διαφορά μόνος ὁ ἐνέργεια πρός ὁ θεῖος φύσις ἐναργής ὁ δ Δάσκας Λός δείκνυμι . Φύσις , κἰπών , καί ἐνέργεια οὖον τατός , ἀλλά καί δημιουργός αὐτός δείκνυμι δύναμις ὁ Θεός · ἐνέργεια καί γάρ , φημί , εἰμί ὁ ποιέω . τις ἐν · ἐπεί ὁ δημιουργέω ὁ ἐνέργεια ; εἰμί ὁ Θεός , ὁ θεός οὐ εἰμί δημιουργός , ἢ δύο διά οὗτος δημιουργός ; λῆρος ὁ τοιοῦτος , καί γέλως πλατύς . ὁ γάρ οὗτος νοέω περί ὁ τοιοῦτος καί λέγω οὐδέ γεννάω ὁ θεός εὐχερής εἄν εἶπον , ἢ δύο ὁ γεννάω εἰμί , ὁ τε οὐσία κατ´ ἐκεῖνος καί ὁ Θεός . ὥσπερ γάρ οὐ οὐσία μόνος ὁ γεννάω Θ εἰμί , ἀλλά καί ὑπόστασις , οὕτως οὐδέ οὐσία μόνος , ἀλλά καί φυσικός δύναμις καί ἐνέργεια · καί ὥσπερ ὁ ὁ οὐσία αὐτός οὐδέ ὁ ὑπόστασις αὐτός τένας εἰμί · εἰμί γάρ καί ὁ αὐτός θεός καί οὗτος ἐκεῖνος , καί ἵημι οὐσία ὁ ὑπόστασις δίχα , οὔθ´ ὑπόστασις αὖθις οὐσία Χωρὶς , τηρέω ἐκάδιος δηλονότι ὁ εδιοτητη ἀσύγχυτον · οὐτάω καί ὁ ὁ οὐσιώδης ἐνέργεια καί δύναμις οὐ ἀλλότριος ὁ φυσικός πήγνυμι αὐτός οὐσία εἰμί , ἐπεί καί φυσικός καί ἀχώριστος δύναμις αὐτός εἰμί , καί δο´ Ἁτῆς ὡς ἔμφυτος καί οὐσιώδης ἐνεργέω , καί αὐτός εἰμί ὁ ἐνεργός , καί κτίζω εἰμί , τρισυπόστατος καί πῃ τοδύναμος θεός ὁ ἔμφυτος δύναμις καί ὁ ἐνέργεια αὐτός λέγω ἐνεργέω . Δεύς καί γάρ πως ὁ αὐτός περί ὁ αὐτός πολλάκις τε καί πυκνός ἐνηχέω , διά ὁ τίνω δνλαδὴ δύσκωφος τε καί ὅσος . Ἀλ ἐπί ὁ μακάριος καί αὖθις ἔρχομαι Κύριλλος , καί Ἄπερ ὁ φελόσοφος παρ´ ἐκεῖνος λαμβάνω κατά ὁ εὐέργεια ὁ Θεός καί ὁ συνοδικός τόμος προάγω . ὁ μέν βαδίζω , φημί , σωματικός πούς , καί διά γλῶσσα λαλέω ἀνθρώπινος φύσις ἔργω ετυγρανος · ὁ δέ ὁ παραλυτικός ὁ μέλος λόγος θεραπεύω , καί ὁ κωφός πρός ὁ φθέγγομαι διαρθρόω ὁ γλῶσσα , ἔργον θεῖος ὑπάρχω δονάμεως . Ἀλ οὐδέτερος ἄνευ θατέρου γλάνος . ὁ γάρ ἑτερογενής τε καί ἑτεροφυής ὁ αὐτός ἐνέργεια ἔχω οὐ ἄν τις δήω σωφρονέω · ἀλ ὥσπερ ἀπεσλοινισμένον ἔχω ὁ οὐσία ὁ λόγος ἤτοι ὁ ποιότης , οὗτος καί διάφορος ἀπάδω ὁ ἐνὲρ · γειαν . τις οὖν καί πρός οὗτος φημί ὁ φιλόσοφος , καί πῶς διερμηνεύω ὁ θεολογικός οὗτος χρῆσις , ἀκούσωμον . Ῥγὼ μέν γάρ οὔπω ὁ χωρίον ὁ θεολογικός οὗτος ἐν γε ὁ ὁ διδάσκαλος πυκτίον , φημί , τέως ἐντυγχάνω , ὅμως δέχομαι ὁ γε νῦν εἰμί ὁ λόγος , κατ´ αὐτός ὁ κατατίθημι . λέγω τοιγάρ , εἰμί φιλόσοφος , καί προστίθημι ὁ σός . Ἰωάννης μέν , φημί , εἰς ὁ θαῦμα δύναμις θαοτητη ὑπάρχω ἐνέργεια φημί , καί ἐνέργημα καί ἐνέργεια ἀποτέλεσμα , τατός δδʹ εἶπον ποίημα Θεός , καθά καί ἀλλαχῆ πολλαχῆ πλατύς γραφικός ἐγώ ἀποδείκνυμι μαρτυρία · Κύριλλος δδʹ ὁ προαγορεύω ἔργον , · οὗτος προῖων ἐνέργεια ἀποφαίνω · ὡς εἰμί καί παρ´ αὐτός τατός ἐνταυθοῖ σαφῶς καί ἀναμφιβόλως ἔργον καί ἐνέργεια · καί εἰμί συμπεραίνω ἐγώ δις ἄμφω καί ἐκ ἄμφω ὁ ἅγιος αὐτός ὁ ποιέω θαῦμα παρά Χριστός ὁ Θεός καί Σωτήρ ἐγώ , πῶς μέν δύναμις ἄκτιστος καί θέλησις θεῖος ὑπάρχω , ὡς Θεός , πῶς δέ οθρωπινεος ἐνέργεια ὑπάρχω , ὡς ἄνθρωπος . εἰμί κακῶς ὁ ὁ Ἀγίων ἐκλαμβάνω , καί συλλογίζομαι ὁ φιλόσοφος λόγος , καί κακός συμπεραίνω , ἄγω ὁ λόγος , ὡς θπλοβεν , ἐφίημι ὅσπερ βοάω . ὁ δδʹ εἰμί ἀληθής πᾶς ἐναντίος , ὡς ἤδη φθάνω δείκνυμι τε καί αὖθις σύν Θεός φαίνω δείκνυμι . καί ὁράω ὁ καταχέω ἀχλύς ὁ τε διάνοια αὐτός καί ὁ λόγος . ἐξαγγέλλω μέν γάρ πως ὀρθῶς ἐνταῦθα φημί τέως ὁ ὁ θεολόγος ἱερός λόγος , ὅσος ἐν συλλαβή τε καί λέξις · εἶτα συνάγω ἐθέλω ἐκεῖθεν καί συμπεραίνω , οὖον κατά ὁ ὑπόθεσις ἀληθής εἰμί , ἀλλά ψευδής καί ἀκατάλληλος ὁ ἑαυτοῦ ποιέω συμπέρασμα · μᾶλλον δδʹ οὐδέ ὁ πρότασις αὐτός καθαρός τε καί ἀνοθεύτως , ἀλλά σογκεχυμένως καί καπηλικός πως προάγω , κατάλληλος καί συμπεραίνω . Ἄκουος γάρ . Ἰωάννης μέν γάρ , φημί , ὁ ὁ θαῦμα δύναμις θεότης ὑπάρχω ἐνέργεια φημί , καί ἐνέργημα καί ἐνέργεια ἀποτέλεσμα , σαυτοῦ δδʹ εἶπον , ποίημα Θεός . καί μήv ἐκεῖνος , ἵημι μακάριος , οὐ οὕτως · ἀλ ὁ ὁ θαῦμα δύναμις , φημί , ὁ θεότης ὁ Χριστός ὑπάρχω ἐνέργεια . ἀποτέλεσμα δέ , φημί , οὗτος ὁ ὁ ἄρτος πληθυσμός , καί ὁ ὁ λεπρός κάθαρσις . οὐ ἀποτέλεσμα τοίνυνἐνερψείας καί ποίημα Θεός