cogPG.PG151 435
προὔχουοι τούτοις προσῆν καὶ τὴν τῶν ἐκκλησιῶν ἱερὰν προστασίαν τε καὶ δημαγωγίαν ὑπ´ αὐτῶν πιστευθῆναι , καὶ ἀποστολικὸν μὲν δραμεῖν δρόμον καὶ ἀμφοτέρους , τὸν ἕτερον δὲ τούτων ὑπερβολῆ προθυμίας ὑπερόριον γεγονότα καὶ πρὸς Ἰταλούς τε καὶ Γάλλους ἐλαύνοντα , μαρτυρικὸν ἐπὶ πᾶσι δι´ αἵματος ἀναδήσασθαι στέφανον , διά γε τὰ προῤῥηθέντα μόνα , τοῖς ἄκροις τῶν θεολόγων καὶ διδασκάλων συναριθμεῖσθαι δεῖν εἰναι τῆς Χριστοῦ Ἐκκλησίας . Νῦν δὲ πρόσεστιν ἐκείνοις καὶ ταῦτα , οὔτω τοι μεγάλα , καὶ θαυμαστὰ , καὶ πλείστου παρὰ πᾶσιν ἄξια λόγου , μᾶλλον δὲ καὶ λόγου καὶ θαύματος κρείττω , τῷ καινῷ φημι συνδυασμῷ , καὶ τῇ πρὸς ἐκεῖνα συνδρομῇ καὶ ἐνώσει , ὡς κἀκ μόνων τῶν ὁνομάτων καὶ τῆς προσηγορίας αἰδέσιμοι καὶ ὑπερφυεῖς τινες εἶναι τοῖς πᾶσι , καὶ τὴν τούτων ἱερὰν θεολογίαν τε καὶ τὰ δόγματα Θεοῦ φωνὰς ἄντικρυς , καὶ λόγια δεύτερα καὶ νενομίσθαι , καὶ ὠνομάσθαι τῇ αὐτοῦ Ἐκκλησίᾳ . Καὶ τοιοῦτοι μὲν οἱ θεολόγοι , ὡς ἐε ὁνύχων φασὶ δεῖξαι τὸν λέοντα , καὶ οὐδένα τῶν εὐσεβῶν ἀντερεῖν οἷμαι τοῖς ὑπὲρ αὐτῶν εἰρημένοις · πρὸς δὲ τούτω κἀκεῖνο δεῖ συνορᾷν , ὅπως τε καὶ ὅθεν ἔχουσιν ἐκεῖνοι τὰ θεῖα καὶ ὑψηλὰ ταῦτα μαθόντες . Καίτοι γε καὶ περιττόν πως ἦν καὶ τῆς χρείας ἔξω τὸ ταῦτα ζητεῖν περὶ τῶν τοιούτων , ἔως Δν ὁμιλητὰς αὐτοὺς εἰδῶμεν Παύλου καὶ Ἰωάννου τῶν ἄκρων Χριστοῦ ἀποστόλων , καὶ θεολόγων , ὠν οὐκ ἐξ ἀνθρώπων οὐδὲ δι´ ἀνθρώπων ἡ κλῆσίς τε καὶ τὸ Εὐαγγέλιον , ἀλλ´ ἐξ αὐτῆς ἑνώσεώς τε καὶ ὁμιλίας Χριστοῦ . Ἐπεὶ δὲ οὐδὲ τοῦτο διδάξαι παρῆκαν οἱ θεολόγοι , σκοπῶμεν καὶ τοῦτο , Τρισσῶς φησι κατὰ τρόπους καὶ λόγους τρεῖς ὁ ἱερὸς Διονύσιος αὐτόν τε καὶ τὸν κλεινὸν Ἰερόθεον πὴν θείαν ταυτηνὶ μυηθῆναι θεολογίαν , καθάπερ ἠκούσαμεν ἤδη · ἐνὶ μὲν τῷ τῶν ἄκρων ἀποστόλων ἐκείνων όμιλητὰς αὐτοὺς χρηματισαι , καὶ τοῦτ´ ἔστιν ἀκούειν ἐν ταῖς θεολογίαις αὐτοῦ , πυκνὰ τοὺς ἀποστόλους καὶ διδασκάλους προῖσταμένου , καὶ τὰς ἱερὰς παραδόσεις ἐκείνων , καὶ νῦν μὲν ὀνόματι κοινῷ θεολόγους , καὶ ἀποστόλους , καὶ ἱερομύστας , καὶ καθηγητὰς , καὶ ἱεροδιδασκάλους ἀποκαλοῦντος , νῦν δὲ καὶ ὁνομαστὶ , καὶ μάλιστα Παύλου τοῦ κορυφαίου τῶν διδασκάλων , μετὰ πλείστης ὅσης τῆς ἀξιώσεως μεμνημένου · δευτέρῳ δὲ τῷ ἐκ τῶν θείων ἀεὶ Γραφῶν , καὶ τῶν ταύταις δοκούντων ὁρμᾶσθαι , καὶ μηδὲν ἐπιχειρεῖν , μηδὲ λογίζεσθαι μηδοτιοῦν παρὰ τὴν τῶν λογίων ἀκολολθίαν τε καὶ θεολογίαν . Ἔστω καὶ γὰρ ἡμῖν καὶ νῦν , φησὶν , ὁ τῶν λογίων θεσμὸς προδιωρισμένος τὸ τὴν ἀλήθειαν ἡμᾶς καταδήσασθαι τῶν περὶ Θεοῦ λεγομένων , οὐκ ἐν πειθοῖς σοφίας ἀνθρωπίνης λόγοις , ἀλλ´ ἐν ἀποδείξει τῆς πνευματοκινήτου τῶν θεολόγων δυνάμεως . Καὶ αὖθις · Καθόλου τοιγαροῦν οὐ τολμητέον εἰπεῖν , οὕτε μὴν ἐννοῆσαί τι περὶ τῆς ὑπερουσίου καὶ κρυφίας θεότητος παρὰ τὰ θειωδῶς ἡμῖν ἐκ τῶν θείων λογίων ἐκπεφασμένα . Καὶ πάλιν · Τὰ δὲ ἄῤῥητα σώφρονι σιγῇ τιμῶντες , ἐπὶ τὰς ἐλλαμπούσας ἡμῖν ἐν τοῖς ἱεροῖς λογίοις αὐγὰς ἀνατεινόμεθα , καὶ πρὸς αὐτῶν φωταγωγούμεθα , πρὸς « τωτιζόμενοι , καὶ πρὸς τὰς ἱερὰς ὁμνολογίας τυπούμενοι , πρὸς τὸ καὶ ὁρᾷν τὰ συμμέτρως ἡμῖν δι´ αὐτῶν δωῥούμενα θεαρχικὰ φῶτα , καὶ τὴν ὰγαθοδότιν ἀρχὴν ἁπάσης ἱερᾶς ὑμνεῖν , ὡς αὐτὴ περὶ ἐαυτῆς ἐν τοῖς ἱεροῖς λογίοις παραδέδωκε . Καὶ πάλιν · Εἰ μὲν γάρ ἐστί τις ὄλως ὁ τοῖς λογίοις ἀντανιστάμενος , κόῤῥω που πάντως ἱσται καὶ τῆς καθ´ ἡμᾶς φιλοσοφίας , καὶ εἰ μὴ τῆς ἐκ τῶν λογίων αὐτῷ θεοσοφίας μέλει , πῶς ἂν ἡμῖν μελήσῃ τῆς ἐπὶ τὴν θεολογικὴν ἐπιστήμην αὐτοῦ χειραγωγίας ; Εἰ δὲ εἰς τὴν τῶν λογίων ἀλήθειαν ἀποσκοπεῖ , τούτῳ καὶ ἡμεῖς κανόνι καὶ φωτὶ χρώμενοι , πρὸς τὴν ἀπολογίαν , ἀῤς οἷόν τέ ἐσμεν , ἀκλινῶς βαδιούμεθα Καὶ μακρὸν ἂν εἴη , καὶ τῆς ὥρας ἔξω , τὰ τοῦ θεολόγου τούτου πάντα νῦν ἑξῆς καταλέγειν , ὅτως τι καὶ ὅπου τῶν θείων Γραφῶν ἐν ταῖς αὐτοῦ μεμνημένος εἴη θεολογίαις τῆς ἱερᾶς αὐτοῦ πάσης ὁμοῦ πραγματείας ὑπ´ ὄψιν ἅπασι πρακειμένης , καὶ τὴν τῶν Εὐαγγελίων , καὶ ἀποστόλων καὶ προφητῶν συμφωνίαν , καὶ ῥητῷ φημι , καὶ διανοίᾳ , καὶ πᾶσιν οἷς ἔξεστι , λαμπρῶς ἀνακηρυττούσης . Λοιπὸν ἔτι καὶ τρίτον αὐτοῖς ἑστι πρὸς τὴν τῆς ὑπερφυοῦς θεολογίας μυσταγωγίαν , ᾧ δὴ καὶ τῶν πλείστων ὑπερχοντες διδασκάλων , τοῖς οἰκείοις μυσταγωγοῖς τε καὶ κορυφαίοις ἁμιλλῶνται τῶν ἀποστόλων , ἡ καινὴ τῶν μυστηρίων ἄνωθεν ἀποκάλυψις δι´ ἐλλάμψεως ἱερᾶς φημι καὶ γνώσεως ἀγνώστου , καὶ ἑνώσεως νοσρᾶς ὑπερφυοῦς τε καὶ ἀποῤῥήτου , καθ´ ἡν ἀποκαλύπτεται τὰ μυστήρια τοῖς θεοσιδέσιν . Ἢν ὁ σοφὸς Διονύσιος ἐν μὲν τοῖς φθάσασι διδάσκων , καθάπερ ὴκούσαμεν , περὶ μὲν αὐτὸς ἑαυτοῦ , Ἀλλὰ τούτων μὲν , φησί , τῶν ἑνώσεών τε καὶ διακρέσεων , ὅσα ἐν τοῖς λογίοις θεοπρεπεῖς αἰτίας εὐρήκαμεν , ἐν ταῖς θεολογικαῖς ὑποτυπώσεσιν ἰδίᾳ περὶ ἐκάστου διαλαβόντες , ὡς ἐφικτὸν ἐξεθέμεθα , τὰ μὲν ἀνελίξαντες τῷ ἀληθεῖ λόγῳ , καὶ ἀναπτύξαντες , καὶ τὸν ἱερὸν καὶ ἀνεπιθόλωτον νοῦν ἐπὶ τὰ φανὰ τῶν λογίων θεάματα προσαγαγόντες , τοῖς δὲ ὡς μυστικοῖς κατὰ τὴν θείαν παράδοσιν ὑπὲρ νοερὰν ἐνέργειαν ἐπιβαλόντες . Ἐν δὲ τῷ ἑβδόμῳ κεφαλαίῳ τοῦ αὐτοῦ βιβλίου περὶ τῶν αὐτῶν τοιάδε φησί · Καὶ ἐκ τῶν ὄντων ἁπάντων ὁ Θεὸς ὑμνεῖται , κατὰ τὴν πάντων ἀναλογίαν ὧν ἐστιν αἴτιος , καὶ ἔστιν αὖθις ἡ θειοτάτη Θεοῦ χνῶσις ἡ δι´ ἁγνωσίας γινωσκομένη κατὰ τὴν ὑπὲρ νοῦν ἕνωσιν , ὅταν ὀ νοῦς τῶν ὄντων πάντων ἀποστὰς , ἔπειτα καὶ ἐαυτὸν ἀφεὶς , ἑνωθῇ ταῖς ὑπερφαέσιν ἀκτῖσιν , ἐκεῖθεν καὶ ἐκεῖ τῷ ἀνεξερευνήτῳ βάθει τῆς σοφίας καταλαμπόμενος . Περὶ δέ γε τοῦ θείου Ἰεροθέου ταῦτά φησιν · Εἴτε πρὸς τῶν ἱερῶν θεολόγων παρείληφεν , εἴτε καὶ ἐκ τῆς ἐπιστημονικῆς τῶν λογίων ἐρεύνης συνεώρακεν , ἐκ τῆς πολλῆς περὶ αὐτὰ γυμνασίας καὶ τριβῆς , εἴτε καὶ ἔκ τινος ἐμυήθη θειοτέρας ἐπιπνοίας , οὐ μόνον μαθὼν , ἀλλὰ καὶ παθὼν τὰ θεῖα , κἀκ τῆς πρὸς αὐτὰ συμπαθείας , εἰ οὕτω χρὴ φάναι , πρὸς τὴν ἀδίδακτον αὐτῶν , καὶ μυστικὴν ἀποτελεσθεὶς ἕνωσιν καὶ πίστιν . Τούτων οὔτως ἐχόντων , καὶ τοιαύτης μὲν τῆς ἱερᾶς οὔσης θεολογίας , καὶ τῶν μυστηρίων , περὶ ὡν σκοπούμεθα νῦν , τοιούτων δὲ τῶν θεολόγων τουτωνὶ καὶ κηρύκων , τηλικαύτης δὲ καὶ
Lemmas: προέχω οὗτος πρόσειμι καί ὁ ὁ ἐκκλησία ἱερά προστασία τε καί δημαγωγία ὑπό αὐτός πιστεύω , καί ἀποστολικός μέν τρέχω δρόμος καί ἀμφότερος , ὁ ἕτερος δέ οὗτος ὑπερβολή προθυμία ὑπερόριος γίγνομαι καί πρός Ἰταλός τε καί Γάλλος ἐλαύνω , μαρτυρικόν ἐπί πᾶς δις αἷμα ἀναδέω στέφανος , διά γε ὁ προλέγω μόνος , ὁ ἄκρος ὁ θεολόγος καί διδάσκαλος συναριθμέω δήω εἰναι ὁ Χριστός ἐκκλησία . νῦν δέ πρόσειμι ἐκεῖνος καί οὗτος , οὐτάω ὅς μέγας , καί θαυμαστός , καί πλεῖστος παρά πᾶς ἄξιος λόγος , μᾶλλον δέ καί λόγος καί θαῦμα ἀγαθός , ὁ καινός φημί συνδυασμός , καί ὁ πρός ἐκεῖνος συνδρομή καί ενώνω , ὡς ἐκ μόνος ὁ ὁν͂ομα καί ὁ προσηγορία αιδέσιμος καί ὑπερφυής τις εἰμί ὁ πᾶς , καί ὁ οὗτος ἱερά θεολογία τε καί ὁ δόγμα Θεός φωνή ἄντικρυς , καί λόγιος δύο καί νομίζω , καί ὀνομάζω ὁ αὐτός ἐκκλησία . καί τοιοῦτος μέν ὁ θεολόγος , ὡς ἐγώ ὄνυξ φημί δείκνυμι ὁ λέων , καί οὐδείς ὁ εὐσεβής ἀντιλέγω οἴομαι ὁ ὑπέρ αὐτός εἴρω · πρός δέ οὗτος ἐκεῖνος δεῖ συνοράω , ὅπως τε καί ὅθεν ἔχω ἐκεῖνος ὁ θεῖον καί ὑψηλός οὗτος μανθάνω . καίτοι γε καί περισσός πως εἰμί καί ὁ χρεία ἔξω ὁ οὗτος ζητέω περί ὁ τοιοῦτος , ἔως δν ὁμιλητής αὐτός οἶδα Παῦλος καί Ἰωάννης ὁ ἄκρος Χριστός ἀπόστολος , καί θεολόγος , εἰμί οὐ ἐκ ἄνθρωπος οὐδέ δις ἄνθρωπος ὁ κλῆσις τε καί ὁ Εὐαγγέλιος , ἀλ ἐκ αὐτός ἕνωσις τε καί ὁμιλία Χριστός . ἐπεί δέ οὐδέ οὗτος διδάσκω παρίημι ὁ θεολόγος , σκοπέω καί οὗτος , τρισσός φημί κατά τρόπος καί λόγος τρεῖς ὁ ἱερός Διονύσιος αὐτός τε καί ὁ κλεινός Ἰερόθεος πῆν θεῖος οὗτος μυέω θεολογία , καθάπερ ἀκούω ἤδη · ἐν μέν ὁ ὁ ἄκρος ἀπόστολος ἐκεῖνος ὁμιλητής αὐτός χρηματίζω , καί τοῦτος εἰμί ἀκούω ἐν ὁ θεολογία αὐτός , πυκνός ὁ ἀπόστολος καί διδάσκαλος προϊστάμενος , καί ὁ ἱερή παράδοσις ἐκεῖνος , καί νῦν μέν ὄνομα κοινός θεολόγος , καί ἀπόστολος , καί ἱερομύστης , καί καθηγητής , καί ἱεροδιδάσκαλος ἀποκαλέω , νῦν δέ καί ονομαστί , καί μάλιστα Παῦλος ὁ κορυφαῖος ὁ διδάσκαλος , μετά πλεῖστος ὅσος ὁ ἀξίωσις μιμνήσκω · δύο δέ ὁ ἐκ ὁ θεῖον ἀεί Γραφής , καί ὁ οὗτος δοκέω ὁρμάω , καί μηδείς ἐπιχειρέω , μηδέ λογίζομαι μηδοτιοῦν παρά ὁ ὁ λόγιος ἀκολολθίαν τε καί θεολογία . ἔστω καί γάρ ἐγώ καί νῦν , φημί , ὁ ὁ λόγιος θεσμός προδιορίζω ὁ ὁ ἀλήθεια ἐγώ καταδέω ὁ περί Θεός λέγω , οὐ ἐν πειθώ σοφία ἀνθρώπινος λόγος , ἀλ ἐν ἀποδείκνυμι ὁ πνευματοκινητης ὁ θεολόγος δύναμις . καί αὖθις · Κάθολος τοιγάρ οὖον τολμητέον εἶπον , ἵημι μήv ἐννοέω τίς περί ὁ υπερούσιος καί κρύφιος θεότης παρά ὁ θειωδῶς ἐγώ ἐκ ὁ θεῖον λόγιος ἐκφαίνω . καί πάλιν · ὁ δέ ἄρρητα σώφρων σιγή τιμή , ἐπί ὁ ἐλλάμπω ἐγώ ἐν ὁ ἱερός λόγιος αὐγή ἀνατείνω , καί πρός αὐτός φωταγωγέω , πρός « τωτιζομενω , καί πρός ὁ ἱερή ομνολογιος τυπόω , πρός ὁ καί ὁράω ὁ σύμμετρος ἐγώ δις αὐτός δωρουμην θεαρχικός φάος , καί ὁ αγαθοδοος ἀρχή ἅπας ἱερός ὑμνέω , ὡς αὐτός περί ἑαυτοῦ ἐν ὁ ἱερός λόγιος παραδίδωμι . καί πάλιν · εἰμί μέν γάρ εἰμί τις ὅλως ὁ ὁ λόγιος ἀντανίστημι , ῥόος ποῦ πάντως ἵστημι καί ὁ καθ´ ἐγώ φιλοσοφία , καί εἰμί μή ὁ ἐκ ὁ λόγιος αὐτός θεοσοφία μέλος , πῶς εἄν ἐγώ μέλω ὁ ἐπί ὁ θεολογικός ἐπιστήμη αὐτός χειραγωγία ; εἰμί δέ εἰς ὁ ὁ λόγιος ἀλήθεια ἀποσκοπέω , οὗτος καί ἐγώ κανών καί φάος χράω , πρός ὁ ἀπολογία , Αρς οἷος τε εἰμί , ἀκλινῶς βαδίζω καί μακρός εἄν εἰμί , καί ὁ ὥρα ἔξω , ὁ ὁ θεολόγος οὗτος πᾶς νῦν ἑξῆς καταλέγω , ὅς τίς καί ὅπου ὁ θεῖον Γραφής ἐν ὁ αὐτός μιμνήσκω εἰμί θεολογία ὁ ἱερός αὐτός πᾶς ὁμοῦ πραγματεία ὑπό ὄψις ἅπας πρακειμενω , καί ὁ ὁ Εὐαγγελίων , καί ἀπόστολος καί προφήτης συμφωνία , καί ῥητός φημί , καί διάνοια , καί πᾶς ὅς ἔξεστι , λαμπρῶς ἀνακηρύσσω . λοιπός ἔτι καί τρίτος αὐτός εἰμί πρός ὁ ὁ ὑπερφυής θεολογία μυσταγωγία , ὅς δή καί ὁ πλεῖστος ὑπερχέω διδάσκαλος , ὁ οἰκέω μυσταγωγός τε καί κορυφαῖος ἁμιλλάομαι ὁ ἀπόστολος , ὁ καινός ὁ μυστήριον ἄνωθεν ἀποκάλυψις δις ἔλλαμψις ἱερός φημί καί γνῶσις ἄγνωστος , καί ἕνωσις νοσρᾶς ὑπερφυής τε καί ἀπόρρητος , καθ´ ἐάν ἀποκαλύπτω ὁ μυστήριον ὁ θεοσιδεσις . ἤν ὁ σοφός Διονύσιος ἐν μέν ὁ φθάνω διδάσκω , καθάπερ ἀκούω , περί μέν αὐτός ἑαυτοῦ , ἀλλά οὗτος μέν , φημί , ὁ ἕνωσις τε καί διακρέσεων , ὅσος ἐν ὁ λόγιος θεοπρεπής αἴτιος εὑρίσκω , ἐν ὁ θεολογικός ὑποτύπωσις ἴδιος περί ἕκαστος διαλαμβάνω , ὡς ἐφικτός ἐκτίθημι , ὁ μέν ἀνελίσσω ὁ ἀληθής λόγος , καί ἀναπτύσσω , καί ὁ ἱερόν καί ἀνεπιθόλωτος νόος ἐπί ὁ φανός ὁ λόγιος θέαμα προσάγω , ὁ δέ ὡς μυστικός κατά ὁ θεῖος παράδοσις ὑπέρ νοερός ἐνέργεια ἐπιβάλλω . ἐν δέ ὁ ἕβδομος κεφάλαιος ὁ αὐτός βιβλίον περί ὁ αὐτός τοιόσδε φημί · καί ἐκ ὁ εἰμί ἅπας ὁ θεός ὑμνέω , κατά ὁ πᾶς ἀναλογία ὅς εἰμί αἴτιος , καί εἰμί αὖθις ὁ θεῖος1 Θεός χνῶσις ὁ δις ἀγνωσία γιγνώσκω κατά ὁ ὑπέρ νόος ἕνωσις , ὅταν ὁ νόος ὁ εἰμί πᾶς ἀφίστημι , ἔπειτα καί ἑαυτοῦ ἀφίημι , ἑνόω ὁ ὑπερφαής ἀκτίς , ἐκεῖθεν καί ἐκεῖ ὁ ἀνεξερεύνητος βάθος ὁ σοφία καταλάμπω . περι δέ γε ὁ θεῖον Ιεροθέου οὗτος φημί · εἴτε πρός ὁ ἱερός θεολόγος παραλαμβάνω , εἴτε καί ἐκ ὁ ἐπιστημονικός ὁ λόγιος ἔρευνα συνοράω , ἐκ ὁ πολύς περί αὐτός γυμνασία καί τριβή , εἴτε καί ἐκ τις μυέω θεῖος ἐπίπνοια , οὖον μόνος μανθάνω , ἀλλά καί πάσχω ὁ θεῖον , ἐκ ὁ πρός αὐτός συμπάθεια , εἰμί οὗτος χρή φαίνω , πρός ὁ ἀδίδακτος αὐτός , καί μυστικός ἀποτελέω ἕνωσις καί πίστις . οὗτος οὔτως ἔχω , καί τοιοῦτος μέν ὁ ἱερός εἰμί θεολογία , καί ὁ μυστήριον , περί ὡς σκοπέω νῦν , τοιοῦτος δέ ὁ θεολόγος οὗτος καί κῆρυξ , τηλικόσδε δέ καί