cogPG.PG151 464
καὶ ἡμεῖς τὸ Πνεῦμα , νομιζόμεθα ἐν τῷ Θεῷ γενέσθαι , καὶ οὔτω Θεός ἐστιν ἐν ἡμῖν Ἀλλὰ καὶ ὁ Χρυσόστομος , φησίν , ἐξηγούμενος τὸ , Εἰ τις Πνεῶμα Χριστοῦ οὐκ ἔχει , οὐκ ἑστιν αὐτοῦ , τί φησι · Πνεῦμα Χριστοῦ ὁ Ἀπόστολος τὰ χαρίσματατῆς Καινῆς Διαθήκης φησί . Καὶ πάλιν ὁ σοφὸς Γερμανὸς , Οὐκ αὐτὴν τὴν οὐσίαν καὶ ὕπαρξιν τοῦ Παρακλήτου προχέει τοῖς ἀξίοις ὁ Κύριος , οὐ γὰρ ληπτὴ ἡ θεότης , οὐδὲ μεταβαίνει , πόθεν γὰρ καὶ ποῦ ἡ τὰ πάντα πληροῦσα ; ἀλλὰ τὴν θείαν ἑμφάνειαν καὶ χάριν καὶ δύναμιν ἀποστέλλει καὶ δίδωσιν . Ἀποστολὴν δὲ οὐδὲν ἄλλο δύναται νοεῖν ὁ εὐσεβὴς ἀπὸ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ ἢ τὸ ὁμόβουλον καὶ τὸ ὁμόγνωμον , καὶ τὸ σύμπνουν , καὶ τὴν συνευδοκίαν τῶν τριῶν εἰς τὴν φανέρωσιν καὶ ἔκδηλον ἐνέργειαν τοῦ Παρακλήτου . Ὅτι δέ , φησί , Πνεῦμα ἅγιον τάς χάριτας φησίν ὁ λόγος , καὶ τὰς ἐνεργείας , καὶ τὰς δωρεὰς τὰς πνευματικὰς , δι´ ὧν οἱ μετέχοντες πνευματικοὶ γίνονταί τε καὶ λέγονται , δῆλον ἐντεῦθεν . Μία γάρ ἐστιν ἡ ἐκ τοῦ Πατρὸς χάρις διὰ τοῦ Υἱοῦ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ πληρουμένη , και μία θεότης . Καὶ πάλιν · Ἡ γὰρ διδομένη χάρις καὶ δωρεὰ ἐν Τριάδι δίδοται παρὰ τοῦ Πατρὸς δι´ Υἱοῦ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ Ὧσπερ δὲ ἐκ τοῦ Πατρός ἐστι δι´ Υἱοῦ ἡ διδομένη χάρις , οὔτως οὐκ ἂν γένοιτο κοινωνία τῆς δόσεως ἐνήμῖν εἰ μὴ ἐν τῷ Πνεύματι τῷ ἁγίῳ . Τούτου γὰρ μετέχοντες , ἔχομεν τοῦ Πατρὸς τὴν ἀγάπην , καὶ τοῦ Υἱοῦ τὴν χάριν , καὶ αὐτοῦ τοῦ Πνεύματος τὴν κοινωνίαν . Μία ἄρα ἐκ τούτων ἡ τῆς Τριάδος ἐνέργεια δείκνυται . Καὶ πάλιν · Ἃ γὰρ τὸ Πνεῦμα ἑκάστῳ διαιρεῖ , ταῦτα παρὰ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Λόγου χορηγεῖται . Διὸ καὶ τὰ παρὰ τοῦ Υἱοῦ ἐν Πνεύματι διδόμενα τοῦ Πατρός ἐστι χαρίσματα Ὁ δὲ Νύσσης , φησί , θεῖος Γρηγόριος , Πᾶν ὅπερ ἂν εἰς ἡμᾶς , φησὶν , ἐκ θείας δυνάμεως ἀγαθόν φθάσῃ , τῆς πάντα ἐν πᾶσιν ἐνεργούσης χάριτος ἐνέργειαν εἶναί φαμεν . Καὶ πάλιν ὁ θεῖός φησι Γερμανὸς , Τὸ προχεόμενον ἐκ τοῦ Χριστοῦ Πνεῦμα ἡ θεία καὶ χνευματικὴ χάρις ἐστὶ καὶ ἐνέργεια . Καὶ προχεῖται ἀπ´ αὐτοῦ , καθάπερ ἀμέλει καὶ ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός · οὐχ ἡ ὑπερούσιος ὕπαρξις δηλονότι , ἀλλ´ ἡ χάρις . Κοινὴ γὰρ τῆς ὑπερουσίου Τριάδος , καὶ ἀμερὴς καὶ ἁπλῆ . Καὶ τὸ μὲν προχεῖσθαι , φησί , καὶ γὰποστέλλειν καὶ ἐκλάμπειν , καὶ πεφηνέναι , τὴν τῶν χαρισμάτων τοῦ θείου Πνεύματος δηλοῖ χορηγίαν , καὶ τὴν τῶν ἐνεργειῶν ἔκδηλον ἔκφανσιν , ὅταν ἐκ τοῦ Υἱοῦ , ἢ διὰ τοῦ Υἱοῦ λέγηται ταῦτα , καὶ τισὶ λέγονται , τὸ δὲ ἐκπορεύεσθαι τὴν ᾳτειρον καὶ ἀκατάληπτον ἐκ τοῦ Πατρὸς τοῦ ὗαρακλήτου ὕπαρξιν . Καὶ πάλιν , Ὁ μὲν , φησί , τῶν ἁγίων ἐνέργειαν ὀνομάζει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ὡς ἐν αὐτῷ περιοριζομένης πάσης τῆς ἐκ Πατρὸς δι´ Υἱοῦ προχεομένης ἐνεργείας , εἴτε ἀγαθότητα , εἴτε σοφίαν , εἴτε τι ἕτερον εἴποις τῶν τῆς θείας φύσεως πλεονεκτημάτων , ὥς φησιν ὁ Θεολόγος ἐν τῷ εἰς τὸν κατάπλουν . Ὁ δὲ Νύσσης ἐν τῷ πρὸς Ἀβλάβιον , Οὐοὲν τῶν τριῶν ἐνέργεια , φησίν , ἀλλὰμᾶλλον ἐνεργοῦν . Διότι τινὲς , διὰ τὸ καλεῖσθαι τοῦτο Θεοῦ ἐνέργειαν , κατὰ συμβεβηκὸς αὐτοῦ τὴν ἐνέργειαν νοεῖσθαι κακῶς ὑπέλαβον . ἀπεδείχθη οὖν , φησὶν , ὅτι Πνεῦμα ἅγιον οὐ μόνον τὸν Παράκλητον , ἀλλὰ καὶ τὴν μίαν καὶ ἀπλῆν θείαν χάριν καὶ δύναμιν , ἔλλαμψίν τε καὶ ἐνέργειαν , τὴν ἀγαθότητι ποικιλλομένην ἐν τοῖς μεριστοῖς , καὶ ἀμερίστως πληθυνομένην , συνάγουσάν τε τὰ μεριστὰ πρὸς τὴν ἑαυτῆς ἁπλότητα , ἥτις ἐκ Πατρὸς δι´ Υἱοῦ ἐν ἀγίῳ Πνεύματι τῷ Παρακλήτῳ προχεομένη , τοῖς οὖσι τὸ εἶναι , καὶ τὸ εὖ εἶναι , κατὰ τὴν ἑκάστου δεκτικὴν δύναμιν ἐνεργεῖ , καὶ ταύτην ἢ φυσικὴν ἢ προαιρετικήν . Οἱ δὲ μὴ οὕτω πιστεύοντες , μηδὲ εἶναι ταύτην καὶ ἐκ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ὡς καὶ ἐκ τοῦ Πατρὸς καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ , ὡς κοινὴν ἐνέργειαν τῆς ἁγίας Τριάδος , ἀλλὰ ταύτην εἶναι λέγοντες τὴν τοῦ Παρακλήτου ὑπόστασιν , κἀκ τοῦ Υἱοῦ ἔχειν τὸ εἶναι , ἀθετοῦσιν αὐτὸν , καὶ εἰς δυάδα , κατὰ τὸν Μακεδόνιον , ἀλλ´ οὔκουν εἰς Τριάδα πιστεύουσιν . Ἀλλὰ τὰ μὲν τοῦ τῆς Ἐκκλησίας οἰκουμενικοῦ τουτουὶ διδασκάλου , τοῦ θείου φημὶ Γερμανοῦ , ἅλις ἐχόντων τό γε νῦν εἶναι . Τόν τε γὰρ περὶ θείας ἐνεργείας καὶ χάριτος καὶ ἐλλάμψεως λόγον ἐκ τῶν ἀρχαίων Πατέρων καὶ θεολόγων λαβὼν , ἐδίδαξεν ἄριστα φυσικὴν δύναμιν ἀποδείξας αὐτὴν πεφυκέναι τῆς ἁγίας Τριάδος , διαφέρουσαν μὲν τῆς φύσεως , συναΐδιον δὲ καὶ συμπεφυκυῖαν . καὶ συνουσιωλὲνην καὶ ἀχώριστον αὐτῆς , δι´ ὧν τό τε ἡνωμένον καὶ τὸ διακεκριμένον πρὸς τὴν οἰκείαν αὐτῆς φύσιν θεολογεῖται καλῶς , καὶ περὶ τῆς μετοχῆς αὐτῆς θεοπρεπῶς τε καὶ θεολογικῶς ὄντως ἐφιλοσόφησε , μὴ τοῦ Πνεύματος τὴν ὑπόστασιν , μὴ τὴν θείαν οὐσίαν ὅλως εἰπὼν τὴν μετεχομένην ὑπό τε τῶν ἁγίων , καὶ ὁὴ καὶ τῶν ἄλλων κτισμάτων ἀναλόγως εἰναι , μηδὲ γὰρ πεφυκέναι μήτ´ ἐκείνην ὅλως ληπτήν τε καὶ μεριστὴν , μήτε τὰ κτίσματα , δεκτικὰ τοπαρέπαν τῆς θείας οὐσίας καὶ ὑποστάσεως , ἀλλὰ τὴν θείαν ἐνέργειαν , καὶ χάριν καὶ ἔλλαμψιν , ἁπλῆν μὲν οὖσαν καθ´ ἑαυτὴν καὶ ἀμέριστον , μεριζομένην δὲ καὶ ποικιλλομένην ἐν τοῖς μεριστοῖς ἀναλόγως ἀγαθότητι θείᾳ , κατὰ τὴν φυσικὴν , φησί , καὶ ποοαιρετικὴν ἐκείνων ἐπιτηδειότητα , καὶ δεκτικὴν δύναμιν , ὡς ἐντεῦθον καὶ μίαν καὶ πολλὰς τὴν αὐτὴν καὶ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι , καὶ μὴ μόνον οὐ προσίστασθαι τὸ διακεκριμένον τοῦτο τῆς θεολογίας τῷ ταύτης ἑνιαίῳ , ἀλλὰ καὶ ἀνενέργητον , καὶ ἀδύναμον , καὶ ἀλαμπῆ , καὶ ἀχαρίτωτον κατασκευάζειν τὴν θείαν οὐσίαν τοὺς ἐκεῖνα δοξάζοντας , ταῖς γὰρ τοῦ διδασκάλου καὶ αὖθις χρήσομαι λέξεσι , καὶ προσέτι μετὰ Μακεδονίου εἰς δυάδα πιστεύειν τούτους , οὔκουν εἰς τὴν ἁγίαν Τριάδα , τὰ καὶ παρ´ ἡμῶν ἐν τοῖς φθάσασι δειχθέντα διὰ πολλῶν , τοῖς εὐαγγελικοῖς τε καὶ ἁποστολικοῖς καὶ δὴ καὶ τοῖς θεολογικοῖς καὶ πατρικοῖς ἑτομένων λόγοις ἐν ἅπασι . Σὺ δὲ τί καὶ πρὸς ταῦτα λέγεις , ὦ σοφὲ Γρηγορᾶς Δέχῃ κἂν τουτονὶ τὸν ἱερὸν τῆς καθόλου τῶν πιστῶν Ἐκκλησίας διδάσκαλον , ἐξηγητὴν τῶν ἱερῶν λόγων , καὶ τῶν ἀρχαίων θεολόγων ἐκείνων , προφητῶν
Lemmas: καί ἐγώ ὁ πνεῦμα , νομίζω ἐν ὁ Θεός γίγνομαι , καί οὐτάω Θεός εἰμί ἐν ἐγώ ἀλλά καί ὁ Χρυσόστομος , φημί , ἐξηγέομαι ὁ , εἰμί τις Πνεῶμα Χριστός οὐ ἔχω , οὐ εἱμί αὐτός , τίς φημί · πνεῦμα Χριστός ὁ ἀπόστολος ὁ χάρισμα Καινή διαθήκη φημί . καί πάλιν ὁ σοφός Γερμανός , οὐ αὐτός ὁ οὐσία καί ὕπαρξις ὁ Παράκλητος προχέω ὁ ἄξιος ὁ Κύριος , οὖον γάρ ληπτός ὁ θεότης , οὐδέ μεταβαίνω , πόθεν γάρ καί ποῦ ὁ ὁ πᾶς πληρόω ; ἀλλά ὁ θεῖος ἐμφάνεια καί χάρις καί δύναμις ἀποστέλλω καί δίδωμι . ἀποστολή δέ οὐδείς ἄλλος δύναμαι νοέω ὁ εὐσεβής ἀπό ὁ πατήρ καί ὁ υἱός ἢ ὁ ὁμόβουλος καί ὁ ὁμόγνωμον , καί ὁ σύμπνους , καί ὁ συνευδοκία ὁ τρεῖς εἰς ὁ φανέρωσις καί ἔκδηλος ἐνέργεια ὁ Παράκλητος . ὅτι2 δέ , φημί , πνεῦμα ἅγιος ὁ χάρις φημί ὁ λόγος , καί ὁ ἐνέργεια , καί ὁ δωρεά ὁ πνευματικός , δις ὅς ὁ μετέχω πνευματικός γίγνομαι τε καί λέγω , δῆλος ἐντεῦθεν . Μία γάρ εἰμί ὁ ἐκ ὁ πατήρ χάρις διά ὁ υἱός ἐν πνεῦμα ἅγιος πληρόω , και εἷς θεότης . καί πάλιν · ὁ γάρ δίδωμι χάρις καί δωρεά ἐν Τριάς δίδωμι παρά ὁ πατήρ δις υἱός ἐν πνεῦμα ἅγιος ὡς δέ ἐκ ὁ πατήρ εἰμί δις υἱός ὁ δίδωμι χάρις , οὔτως οὐ εἄν γίγνομαι κοινωνία ὁ δόσις ἔνειμι εἰμί μή ἐν ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . οὗτος γάρ μετέχω , ἔχω ὁ πατήρ ὁ ἀγάπη , καί ὁ υἱός ὁ χάρις , καί αὐτός ὁ πνεῦμα ὁ κοινωνία . Μία ἄρα ἐκ οὗτος ὁ ὁ Τριάς ἐνέργεια δείκνυμι . καί πάλιν · ἁ γάρ ὁ πνεῦμα ἕκαστος διαιρέω , οὗτος παρά ὁ πατήρ διά ὁ Λόγος χορηγέω . Διὸ καί ὁ παρά ὁ υἱός ἐν πνεῦμα δίδωμι ὁ πατήρ εἰμί χάρισμα ὁ δέ Νύσσα , φημί , θεῖος Γρηγόριος , Πᾶν ὅσπερ εἄν εἰς ἐγώ , φημί , ἐκ θεῖος δύναμις ἀγαθός φθάνω , ὁ πᾶς ἐν πᾶς ἐνεργέω χάρις ἐνέργεια εἰμί φημί . καί πάλιν ὁ θεῖος1 φημί Γερμανός , ὁ προχέω ἐκ ὁ Χριστός πνεῦμα ὁ θεῖος καί χνευματικὴ χάρις εἰμί καί ἐνέργεια . καί προχέω ἀπ´ αὐτός , καθάπερ ἀμελέω καί ἐκ ὁ Θεός καί πατήρ · οὐ ὁ ὑπερούσιος ὕπαρξις δηλονότι , ἀλ ὁ χάρις . Κοινός γάρ ὁ υπερούσιος Τριάς , καί ἀμερής καί ἁπλόος . καί ὁ μέν προχέω , φημί , καί γαποστελλω καί ἐκλάμπω , καί φαίνω , ὁ ὁ χάρισμα ὁ θεῖον πνεῦμα δηλόω χορηγία , καί ὁ ὁ ἐνέργεια ἔκδηλος ἔκφανσις , ὅταν ἐκ ὁ υἱός , ἢ διά ὁ υἱός λέγω οὗτος , καί τις λέγω , ὁ δέ ἐκπορεύω ὁ ἀτηρός καί ἀκατάληπτος ἐκ ὁ πατήρ ὁ ὗαρακλήτου ὕπαρξις . καί πάλιν , ὁ μέν , φημί , ὁ ἅγιος ἐνέργεια ὀνομάζω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ὡς ἐν αὐτός περιορίζω πᾶς ὁ ἐκ πατήρ δις υἱός προχέω ἐνέργεια , εἴτε ἀγαθότης , εἴτε σοφία , εἴτε τίς ἕτερος εἶπον ὁ ὁ θεῖος φύσις πλεονέκτημα , ὅς φημί ὁ Θεολόγος ἐν ὁ εἰς ὁ κατάπλοος . ὁ δέ Νύσσα ἐν ὁ πρός Ἀβλάβιος , Οὐοὲν ὁ τρεῖς ἐνέργεια , φημί , ἀλλὰμᾶλλον ἐνεργέω . διότι τις , διά ὁ καλέω οὗτος Θεός ἐνέργεια , κατά συμβαίνω αὐτός ὁ ἐνέργεια νοέω κακῶς ὑπολαμβάνω . ἀποδείκνυμι οὖν , φημί , ὅτι πνεῦμα ἅγιος οὖον μόνος ὁ Παράκλητος , ἀλλά καί ὁ εἷς καί ἀπολάω θεῖος χάρις καί δύναμις , ἔλλαμψις τε καί ἐνέργεια , ὁ ἀγαθότης ποικίλλω ἐν ὁ μεριστός , καί ἀμέριστος πληθύνω , συνάγω τε ὁ μεριστός πρός ὁ ἑαυτοῦ ἁπλότης , ὅστις ἐκ πατήρ δις υἱός ἐν ἅγιος πνεῦμα ὁ Παράκλητος προχέω , ὁ εἰμί ὁ εἰμί , καί ὁ εὕω εἰμί , κατά ὁ ἕκαστος δεκτικός δύναμις ἐνεργέω , καί οὗτος ἢ φυσικός ἢ προαιρετικός . ὁ δέ μή οὗτος πιστεύω , μηδέ εἰμί οὗτος καί ἐκ ὁ ἅγιος πνεῦμα ὡς καί ἐκ ὁ πατήρ καί ἐκ ὁ υἱός , ὡς κοινός ἐνέργεια ὁ ἅγιος Τριάς , ἀλλά οὗτος εἰμί λέγω ὁ ὁ Παράκλητος ὑπόστασις , ἐκ ὁ υἱός ἔχω ὁ εἰμί , ἀθετέω αὐτός , καί εἰς δυάς , κατά ὁ Μακεδ ́νιος , ἀλ οὔκουν εἰς Τριάς πιστεύω . ἀλλά ὁ μέν ὁ ὁ ἐκκλησία οἰκουμενικός οὗτος διδάσκαλος , ὁ θεῖον φημί Γερμανός , ἅλις ἔχω ὁ γε νῦν εἰμί . ὁ τε γάρ περί θεῖος ἐνέργεια καί χάρις καί ἔλλαμψις λόγος ἐκ ὁ ἀρχαῖος Πατέρων καί θεολόγος λαμβάνω , διδάσκω ἀγαθός φυσικός δύναμις ἀποδείκνυμι αὐτός φύω ὁ ἅγιος Τριάς , διαφέρω μέν ὁ φύσις , συνηΐδιος δέ καί συμφύω . καί συνουσιωλενη καί ἀχώριστος αὐτός , δις ὅς ὁ τε ἑνόω καί ὁ διακρίνω πρός ὁ οἰκεῖος αὐτός φύσις θεολογέω καλῶς , καί περί ὁ μετοχή αὐτός θεοπρεπῶς τε καί θεολογικός εἰμί φιλοσοφέω , μή ὁ πνεῦμα ὁ ὑπόστασις , μή ὁ θεῖος οὐσία ὅλως εἶπον ὁ μετέχω ὑπό τε ὁ ἅγιος , καί οηʹ καί ὁ ἄλλος κτίσμα ἀνάλογος εἰναι , μηδέ γάρ φύω μῆτε ἐκεῖνος ὅλως ληπτός τε καί μεριστός , μήτε ὁ κτίσμα , δεκτικός τοπαρέπαν ὁ θεῖος οὐσία καί ὑπόστασις , ἀλλά ὁ θεῖος ἐνέργεια , καί χάρις καί ἔλλαμψις , ἁπλόος μέν εἰμί καθ´ ἑαυτοῦ καί ἀμέριστος , μερίζω δέ καί ποικίλλω ἐν ὁ μεριστός ἀνάλογος ἀγαθότης θεῖος , κατά ὁ φυσικός , φημί , καί ποοαιρετικος ἐκεῖνος ἐπιτηδειότης , καί δεκτικός δύναμις , ὡς ἐντίθημι καί εἷς καί πολύς ὁ αὐτός καί νοέω καί λέγω , καί μή μόνος οὖον προσίστημι ὁ διακρίνω οὗτος ὁ θεολογία ὁ οὗτος ἑνιαῖος , ἀλλά καί ἀνενέργητος , καί ἀδύναμος , καί ἀλαμπής , καί ἀχαρίτωτος κατασκευάζω ὁ θεῖος οὐσία ὁ ἐκεῖνος δοξάζω , ὁ γάρ ὁ διδάσκαλος καί αὖθις χράω λέξις , καί προσέτι μετά Μακεδόνιος εἰς δυάς πιστεύω οὗτος , οὔκουν εἰς ὁ ἅγιος Τριάς , ὁ καί παρ´ ἐγώ ἐν ὁ φθάνω δείκνυμι διά πολύς , ὁ εὐαγγελικός τε καί ἀποστολικός καί δή καί ὁ θεολογικός καί πατρικός ἐετ́ω λόγος ἐν ἅπας . σύ δέ τίς καί πρός οὗτος λέγω , εἰμί σοφός Γρηγοράς δέχομαι κἀν οὗτος ὁ ἱερόν ὁ καθόλου ὁ πιστός ἐκκλησία διδάσκαλος , ἐξηγητής ὁ ἱερός λόγος , καί ὁ ἀρχαῖος θεολόγος ἐκεῖνος , προφήτης