cogPG.PG151 440
αὐτὸν , καὶ ἐωράκατε αὐτὸν , λέγει αὐτῷ Φίλιππος · Κύριε , δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα , καὶ ἀρκεῖ ἡμῖν . Ταύτην οὖν τὴν τοῦ Φιλίππου πεῦσιν ὁ θεῖος αὖθις Χρυσόστομος ἐν ταῖς εὐαγγελικαῖς σκοπούμενος ἐξηγήσεσιν , ἀκούσωμεν οἷα λέγει ἴδωμεν , φησὶ , τί ὁ Φίλιππος ζητεῖ ἰδεῖν . Αρα τὴν σοφίαν τοῦ Πατρός ; ἆρα τὴν ἀγαθότητα ; Οὐχι , ἀλλ´ αὐτὸ τί ποτέ ἐστιν ὁ Θεὸς , αὐτὴν τὴν οὐσίαν . Ὅ γε μὴν εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς μετὰ τῆν τῶν προὐχόντων ἀποστόλων ἐκλογὴν πρὸς Χριστοῦ , καὶ κλῆσιν κατ´ ὄνομα , καὶ τάδε φησὶ περὶ αὐτου , προῖών · Καὶ πᾶς ὁ ὄχλος ἐζήτει ἄπτεσθαι αὐτοῦ , δτι δόναμις παρ´ ὐτοῦ ἐξήρχετο , καὶ ἰᾶτο πάντας . Ὅπερ ὁ μέγας διερμηνούων Κύριλλος , Εἰκότως οἱ μὲν προφῆται , φησὶν , οὐκ εἶχον δυνάμεις ἀπ´ αὐτῶν ἐξερχομένας · χάριτι γὰρ Θεοῦ ἐθαυματούργουν · ὁ δὲ Ἰησοῦς πηγὴ ὤν παντὸς ἀγαθοῦ καὶ πάσης δυνάμεως , ἔχει δυνάμεις ἀπ´ αὐτοῦ ἐξερχομένας . Τοῦ δὲ αὐτοῦ πάλιν εὐαγγελιστοῦ τὸ περὶ τὴν αἱμόῤῥουν διεξιόντος τοῦ Χριστοῦ θαῦμα , καὶ τοῦτον εἰσάγοντος οὕτω πρὸς τοὺς ἰδίους λέγοντα μαθητάς · ἥψατο μού τις , ἑγὼ γὰρ ἔγνων δύναμιν ἐξελθοῦσαν ἀπ´ ἐμοῦ , ὁ θεῖος αὖθις ἐξηγούμενος ταυτὶ Κύριλλος , Ἐξέρχεται , φησί , δύναμις ἀπὸ Χριστοῦ , οὐ τοπικῶς μεταβαίνουσα , ἀλλὰ πρὸς τοὺς ἄλλους διαδιδομένη καὶ ἑν τῷ Χριστῷ μένουσα , ὥσπερ καὶ τὰ μαθήματα καὶ παρὰ τοῖς διδασκάλοις εἰσὶ καὶ τοῖς μανθάνουσι παραδίδοται . Δῆλον μὲν οὐν , ὅτι δύναμιν ἐνταῦθα οὐ τὴν οὐσίαν οὔτε ὁ Χριστός φησιν , οὔτε Κύριλλος ὁ τὰ αὐτοῦ ἐξηγούμενος . Ἔγνων γὰρ , φησί , δύναμιν ἐξελθοῦσαν , καὶ δύναμις παρ´ αὐτοῦ ἐξήρχετο , καὶ τι ὁ Ἰησοῦς , φησὶν , ἔχει δυνάμεις ἐξερχομένας ἀπ´ αὐτοῦ . Καὶ αὖθις · Ἐξέρχεται δύναμις ἀπὸ Χριστοῦ . Τὸ δὲ ἐξερχόμενον , ὡς καὶ αὐτά φησι τὰ θεῖα ῥητὰ ,, ἔκ τινος ἐξέρχεται . Τὸ δὲ λέγειν , ἔκ τινος πρόερχεσθαι τὴν θείαν οὐσίαν , παραφροσύνης ἐγγύς . Ει γὰρ τὴν οὐσίαν δοίημεν ἑκ τινος προέρχεσθαι , ἐκεῖνο πάντως καὶ αἴτιον ταύτης ἐροῦμεν · ὅπερ οὐ Θεοῦ μόνον ἀλλότριον , ἀλλὰ καὶ προδήλως ἀδύνατον . Ὅθεν καὶ Λιονύσιος ὁ μέγας τῶν πάντων αἰτίαν ταύτην μᾶλλον θεολογεῖ , λέγων οὕτως · Πάντα μετέχει Θεοῦ προνοίας , ἐκ τῆς ὑπερουσίου καὶ παναιτίου θεότητος ἐκβλυζομένης . Ἀλλως τε , εἴ τι τῆς θείας οὐσίας ἐρεῖ τις αἰτιον εἶναι , τοῦτ´ αὐτὸ καὶ τῶν τριῶν θεαρχικῶν ὑποστάσεων αἴτιον ἐξ ἀνάγκης εἶναι κατασκευάσει , κοινὴ καὶ γὰρ ἡ οὐσία , καὶ μία Πατρὸς , καὶ Υἱοῦ , καὶ ἀγίου Πνεύματος , Αἴτιον δέ τι τῶν τριῶν προσκυνητῶν ὑποστάσεων λέγειν , οὐκ οἶδα ποίαν οὐ παρελαύνει πονηρὰν αἵρεσιν . Οὐ μόνον καὶ γὰρ τετράδα τὴν ἀγίαν Τριάδα ποιεῖ , ἀλλὰ καὶ παντοδαπῶν ἑτέρων ἀτόπων ἐσμὸν Ἀπειαάγει . Τί δὲ ὅτι καὶ δίδοσθαι τὴν θείαν ἐκείνην δύναμιν ὁ θεσπέσιος ἔφη Κύριλλος ; Ἡ γὰρ θεία οὐ . σία οὐ δίδοται , φησὶν ἡ καθ´ ἡμᾶς ἱερὰ θεολογία . Ἀμέθεκτος γὰρ τοπαράπαν , καὶ ἄληπτος ἐξίσης ἁπάσῃ γεννητῇ φύσει . Ἀλλ´ οὐδὲ κτιστή ποτ´ ἂν ἡ σοιαύτη ῥηθείη δύναμις , ἕως ἂν οἱ λέγοντες σωφρονῶσιν . Οὐδὲ γὰρ κτίσμα γε ἂν εἴη τὸ πάντας ἰώμεκτίσμα τις ἐρεῖ τὴν ἐν Χριστῷ μένουσαν ἀμείωτον δύναμιν κατὰ τὸν εἰπόντα τουτονὶ θεολόγον , εἰ μὴ μετὰ τῶν μαινομένων καὶ παραπαιόντων αὐτὸς ἀριθμεῖσθαι θέλοι · Ἀλλ´ ἐπὶ τὸν μέγαν καὶ αὖθις ἴωμεν Παῦλον , καὶ σκοπήσωμεν τὰ πρὸς Ῥωμαίους αὐτῷ γεγραιμμένα περὶ τῆς θείας ταύτης δυνάμεως . Ἀποκαλύπτεται , φησὶν , ὀργὴ Θεοῦ ἀπ´ οὐρανοῦ ἐπὶ πᾶσαν ἀσέβειαν καὶ ἀδικίαν ἀνθρώπων , τῶν τὴν ἀλήθειαν ἐν ἀδικίᾳ κατεχόντων . Διότι τὸ γνωστὸν τοῦ Θεοῦ φανερόν ἐστιν ἐν αὐτοῖς . Ὁ Θεὸς γὰρ αὐτοῖς ἐφανέρωσε . Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται , ἣ τε ἀίδιος αὐτοῦ δύναμις κἀὶ θειότης . ἅπερ οἱ θεολόγοι Πατέρες , Κύριλλός τε καὶ Ἀθανάσιος ἀναπτύσσοντες , ἀκούσωμεν οἷά φασιν . Εἶπεν ἄνω , ὅτι τὴν τοῦ Θεοῦ γνῶσιν ἠδίκησαν οἱ Ἕλληνες , κακῶς αὐτῇ χρησάμενοι . Πόθεν οὖν δῆλον ὅτι γνῶσιν ἔσχον , νῦν φησιν · ὅτι τὸ γνωστὸν τοῦ Θεοῦ φανερόν ἐστιν ἐν αὐτοῖς . Εἶτα καὶ τοῦτο κατασκευάζει , λέγων , ὅτι ἀπὸ τῆς εὐταξίας τῶν κτισμάτων ἐκηρύττετο ὁ δημιουργός · ὡς ὁ Δαβὶδ λέγει , Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ . Τὸ δὲ γνωστὸν τοῦ Θεοῦ τί ἐστιν , οὕτως ἂν μάθοις . Τοῦ Θεοῦ τὸ μὲν ἔστιν ἄγνωστον , ἤγουν ἡ οὐσία αὐτοῦ , τὸ δὲ γνωστὸν , οἷον πάντα τὰ περὶ τὴν οὐσίαν , τουτέστιν ἡ ἀγαθότης , ἡ σοφία , ἡ δύναμις , ἡ θειότης , ἃ καὶ ἀόρατα ὁ Παῦλος λέγει , νοούμενα τοῖς ποιήμασι . Τοῖς οὖν Ἔλλησιν ἔδειξε τὸ γνωστὸν αὐτοῦ πᾶν , ἤτοι τὰ περὶ τὴν οὐσίαν πάντα , ἃ ὁφθαλμοῖς μὲν αἰσθητοῖς ἀόρατά εἰσι , νῷ δὲ καταληπτὰ διὰ τῆς ἐν τοῖς ποιήμασιν εὐταξίας . Ιερὶ τούτων καὶ Βασίλειος ὁ μέγας πρὸς Εὐνόμιον γράφων οὕτω φησίν · Εἰκὸς αὐτὴν μὲν τὴν οὐσίαν ἀπερίοπτον εἶναι παντὶ , πλὴν ἢ τῷ Μονογενεῖ , καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι · ἐκ δὲ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Θεοῦ ἀναγομένους ἡμᾶς , καὶ διὰ των ποιημάτων τὸν ποιητὴν ἐννοοῦντας , τῆς ἀγαθότητος αὐτοῦ καὶ τῆς σοφίας λαμβάνειν τὴν αἴσθησιν . Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ γνωστὸν τοῦ Θεοῦ , ὃ πᾶσιν ἀνθρώποις ὁ Θεὸς ἐφανέρωσεν . Ὁ δὲ ἀδελφὸς τούτου καὶ φύσιν , καὶ τρόπον , καὶ λόγους , καὶ θεωρίαν , Γρηγόριος ὁ Νύσσης φημὶ , τοὺς εὐαγγελικοὺς ἐρμηνεύων μακαρισμοὺς , καὶ κατ´ ἐκεῖνο τὸ θεῖον ῥητὸν γενόμενος , φημὶ δὴ τὸ , Μακάριωι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ , ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὅψοντει , Ἡ θεία φύσις , φησὶν , αὐτὸ ὅ τί ποτέ ἐστι κατ´ οὐσίαν , πάσης ὑπέρκειται καταληπτικῆς ἐπινοίας . Τοιοῦτος δὲ ὢν κατὰ τὴν φύσιν ὁ ὑπὲρ πάσαν φύσιν , ἄλλῳ λόγῳ καὶ ὁρᾶται , καὶ καταλαμβάνεται , ὁ ἀόρατος καὶ ἀπερίληπτος . Πολλοὶ δὲ οἱ τῆς τοιαύτης κατανοήσεως τρόποι . Ἔστι γὰρ καὶ διὰ τῆς ἐμφαινομένης τῷ παντὶ σεφίας , τὸν ἐν σοφίᾳ τὰ πάντα πεποιηκότα στοχαστικῶς ἰδεῖν . Καὶ γὰρ πρὸς τὸν ἐν τῇ κτίσει βλέποντες κόσμον , ἔννοιαν οὐ τῆς οὐσίας , ἀλλὰ τῆς σοφίας τοῦ τὰ πάντα πεποιηκότος ἀνατυπούμεθα . Κἂν τῆς ἡμετέρας ζωῆς τὴν αἰτίαν λογισώμεθα . ὅτι οὐκ ἐξ ἀναγκης , ἀλλ´ ἐξ ἀγαθῆς προαιρέσεως ἦλθεν
Lemmas: αὐτός , καί ὁράω αὐτός , λέγω αὐτός Φίλιππος · κύριος , δείκνυμι ἐγώ ὁ πατήρ , καί ἀρκέω ἐγώ . οὗτος οὖν ὁ ὁ Φίλιππος πεῦσις ὁ θεῖος αὖθις Χρυσόστομος ἐν ὁ εὐαγγελϊκός σκοπέω ἐξήγησις , ἀκούω οἷος λέγω ὁράω , φημί , τίς ὁ Φίλιππος ζητέω ὁράω . Αρα ὁ σοφία ὁ πατήρ ; ἆρα ὁ ἀγαθότης ; οὐχι , ἀλ αὐτός τίς ποτός εἰμί ὁ θεός , αὐτός ὁ οὐσία . ὅς γε μήv εὐαγγελιστής Λουκᾶς μετά ὁ ὁ προέχω ἀπόστολος ἐκλογή πρός Χριστός , καί κλῆσις κατ´ ὄνομα , καί ὅδε φημί περί αὐτός , πρόειμι · καί πᾶς ὁ ὄχλος ζητέω ἅπτω αὐτός , δ δόναμις παρ´ ὐτοῦ ἐξέρχομαι , καί ἰάομαι πᾶς . ὅπερ ὁ μέγας διερμηνουω Κύριλλος , εἰκότως ὁ μέν προφήτης , φημί , οὐ ἔχω δύναμις ἀπ´ αὐτός ἐξέρχομαι · χάρις γάρ Θεός θαυμασιουργέω · ὁ δέ Ἰησοῦς πηγή εἰμί πᾶς ἀγαθός καί πᾶς δύναμις , ἔχω δύναμις ἀπ´ αὐτός ἐξέρχομαι . ὁ δέ αὐτός πάλιν εὐαγγελιστής ὁ περί ὁ ἁρμόζω διέξειμι ὁ Χριστός θαῦμα , καί οὗτος εἰσάγω οὗτος πρός ὁ ἴδιος λέγω μαθητής · ἅπτω ἐγώ τις , ἑγώ γάρ γιγνώσκω δύναμις ἐξέρχομαι ἀπ´ ἐγώ , ὁ θεῖος αὖθις ἐξηγέομαι οὗτος Κύριλλος , ἐξέρχομαι , φημί , δύναμις ἀπό Χριστός , οὖον τοπικός μεταβαίνω , ἀλλά πρός ὁ ἄλλος διαδίδωμι καί ἑν ὁ Χριστός μένω , ὥσπερ καί ὁ μάθημα καί παρά ὁ διδάσκαλος εἰμί καί ὁ μανθάνω παραδίδωμι . Δῆλος μέν ὀν , ὅτι δύναμις ἐνταῦθα οὖον ὁ οὐσία οὔτε ὁ Χριστός φημί , οὔτε Κύριλλος ὁ ὁ αὐτός ἐξηγέομαι . γιγνώσκω γάρ , φημί , δύναμις ἐξέρχομαι , καί δύναμις παρ´ αὐτός ἐξέρχομαι , καί τίς ὁ Ἰησοῦς , φημί , ἔχω δύναμις ἐξέρχομαι ἀπ´ αὐτός . καί αὖθις · ἐξέρχομαι δύναμις ἀπό Χριστός . ὁ δέ ἐξέρχομαι , ὡς καί αὐτός φημί ὁ θεῖον ῥητός ,, ἐκ τις ἐξέρχομαι . ὁ δέ λέγω , ἐκ τις προέρχομαι ὁ θεῖος οὐσία , παραφροσύνη ἐγγύς . ει γάρ ὁ οὐσία δήω ἐκ τις προέρχομαι , ἐκεῖνος πάντως καί αἴτιος οὗτος εἴρω · ὅσπερ οὖον Θεός μόνος ἀλλότριος , ἀλλά καί πρόδηλος ἀδύνατος . ὅθεν καί λιονυθεος ὁ μέγας ὁ πᾶς αἴτιος οὗτος μᾶλλον θεολογέω , λέγω οὕτως · Πάν μετέχω Θεός πρόνοια , ἐκ ὁ υπερούσιος καί Παναίτιος θεότης ἐκβλύζω . ἀλλως τε , εἰμί τίς ὁ θεῖος οὐσία εἴρω τις αἴτιος εἰμί , τοῦτος αὐτός καί ὁ τρεῖς θεαρχικός ὑπόστασις αἴτιος ἐκ ἀνάγκη εἰμί κατασκευάζω , κοινός καί γάρ ὁ οὐσία , καί εἷς πατήρ , καί υἱός , καί ἅγιος πνεῦμα , αἴτιος δέ τίς ὁ τρεῖς προσκυνητής ὑπόστασις λέγω , οὐ οἶδα ποῖος οὖον παρελαύνω πονηρός αἵρεσις . οὖον μόνος καί γάρ τετράς ὁ ἅγιος Τριάς ποιέω , ἀλλά καί παντοδαπής ἕτερος ἄτοπος ἑσμός απειααγης . τις δέ ὅτι καί δίδωμι ὁ θεῖος ἐκεῖνος δύναμις ὁ θεσπέσιος φημί Κύριλλος ; ὁ γάρ θεῖος οὖον . σίον οὖον δίδωμι , φημί ὁ καθ´ ἐγώ ἱερόv θεολογία . ἀμέθεκτος γάρ τοπάλαι , καί ἄληπτος ἐξίσης ἅπας γεννητής φύσις . Ἀλ οὐδέ κτίστης ποτ εἄν ὁ σοιαύτη εἴρω δύναμις , ἠώς εἄν ὁ λέγω σωφρονέω . οὐδέ γάρ κτίσμα γε εἄν εἰμί ὁ πᾶς ἴωμα τις εἴρω ὁ ἐν Χριστός Μένων ἀμείωτος δύναμις κατά ὁ εἶπον οὗτος θεολόγος , εἰμί μή μετά ὁ μαίνομαι καί παραπαίω αὐτός ἀριθμέω ἐθέλω · Ἀλ ἐπί ὁ μέγας καί αὖθις ἔρχομαι Παῦλος , καί σκοπέω ὁ πρός Ῥωμαῖος αὐτός γραίνω περί ὁ θεῖος οὗτος δύναμις . ἀποκαλύπτω , φημί , ὀργή Θεός ἀπ´ οὐρανός ἐπί πᾶς ἀσέβεια καί ἀδικία ἄνθρωπος , ὁ ὁ ἀλήθεια ἐν ἀδικία κατέχω . διότι ὁ γνωστός ὁ Θεός φανερός εἰμί ἐν αὐτός . ὁ θεός γάρ αὐτός φανερόω . ὁ γάρ ἀόρατος αὐτός ἀπό κτίσις κόσμος ὁ ποίημα νοέω καθοράω , ὅς τε ἀίδιος αὐτός δύναμις καί θεότης . ὅσπερ ὁ θεολόγος πατήρ , Κύριλλος τε καί Ἀθανάσιος ἀναπτύσσω , ἀκούω οἷος φημί . εἶπον ἄνω , ὅτι ὁ ὁ Θεός γνῶσις ἀδικέω ὁ Ἕλλην , κακῶς αὐτός χράω . πόθεν οὖν δῆλος ὅτι γνῶσις ἔχω , νῦν φημί · ὅτι ὁ γνωστός ὁ Θεός φανερός εἰμί ἐν αὐτός . εἶτα καί οὗτος κατασκευάζω , λέγω , ὅτι ἀπό ὁ εὐταξία ὁ κτίσμα κηρύσσω ὁ δημιουργός · ὡς ὁ Δαυίδ λέγω , ὁ οὐρανός διηγέομαι δόξα Θεός . ὁ δέ γνωστός ὁ Θεός τίς εἰμί , οὕτως εἄν μανθάνω . ὁ Θεός ὁ μέν εἰμί ἄγνωστος , ἤγουν ὁ οὐσία αὐτός , ὁ δέ γνωστός , οἷος πᾶς ὁ περί ὁ οὐσία , τουτέστιν ὁ ἀγαθότης , ὁ σοφία , ὁ δύναμις , ὁ θεότης , ὁ καί ἀόρατος ὁ Παῦλος λέγω , νοέω ὁ ποίημα . ὁ οὖν Ἕλλην δείκνυμι ὁ γνωστός αὐτός πᾶς , ἤτοι ὁ περί ὁ οὐσία πᾶς , ὁ ὀφθαλμός μέν αἰσθητός ἀόρατος εἰμί , νάω δέ καταληπτός διά ὁ ἐν ὁ ποίημα εὐταξία . Ἱερίς οὗτος καί Βασίλειος ὁ μέγας πρός Εὐνόμιον γράφω οὗτος φημί · εἰκώς αὐτός μέν ὁ οὐσία ἀπερίοπτος εἰμί πᾶς , πλήν ἢ ὁ Μονογενής , καί ὁ ἅγιος πνεῦμα · ἐκ δέ ὁ ἐνέργεια ὁ Θεός ἀνάγω ἐγώ , καί διά ὁ ποίημα ὁ ποιητής ἐννοέω , ὁ ἀγαθότης αὐτός καί ὁ σοφία λαμβάνω ὁ αἴσθησις . οὗτος γάρ εἰμί ὁ γνωστός ὁ Θεός , ὅς πᾶς ἄνθρωπος ὁ θεός φανερόω . ὁ δέ ἀδελφός οὗτος καί φύσις , καί τρόπος , καί λόγος , καί θεωρία , Γρηγόριος ὁ Νύσσα φημί , ὁ εὐαγγελικός ἑρμηνεύω μακαρισμός , καί κατ´ ἐκεῖνος ὁ θέω ῥητός γίγνομαι , φημί δή ὁ , Μακάριος ὁ καθαρός ὁ Καρδία , ὅτι αὐτός ὁ θεός ὁράω , ὁ θεῖος φύσις , φημί , αὐτός ὅς τίς ποτός εἰμί κατ´ οὐσία , πᾶς ὑπέρκειμαι καταληπτικός ἐπίνοια . τοιοῦτος δέ εἰμί κατά ὁ φύσις ὁ ὑπέρ πᾶς φύσις , ἄλλος λόγος καί ὁράω , καί καταλαμβάνω , ὁ ἀόρατος καί ἀπερίληπτος . πολλός δέ ὁ ὁ τοιοῦτος κατανόησις τρόπος . εἰμί γάρ καί διά ὁ ἐμφαίνω ὁ πᾶς σέπια , ὁ ἐν σοφία ὁ πᾶς ποιέω στοχαστικός ὁράω . καί γάρ πρός ὁ ἐν ὁ κτίζω βλέπω κόσμος , ἔννοια οὖον ὁ οὐσία , ἀλλά ὁ σοφία ὁ ὁ πᾶς ποιέω ἀνατυπόω . κἀν ὁ ἡμέτερος ζωή ὁ αἴτιος λογίζομαι . ὅτι οὐ ἐκ ἀνάγκη , ἀλ ἐκ ἀγαθός προαίρεσις ἔρχομαι