cogPG.PG151 449
καὶ ποοθέμενος , ὡς αὐτὸς ἤδη φθάσας εἰρήκβι , ἀλλὰ μετὰ τὸ πρῶτον εὐθὺς ἐπὶ τὸ ἕκτον μετέβη , ἀτακτῶν , καὶ συγχέων κἀνταῦθα , καὶ μηδὲ ἐν τοῖς μικροῖς γοῦν τούτοις ἑαυτῷ συμφωνῶν . Ἀνάγκη καὶ ἡμᾶς ἐκεῖ μεταβαίνειν , ἐλαύνοντας δικαίως τὸν ἀδίκως διώκοντα , Ἀλλὰ πρὸ τῆς δοκούσης ἀντιλογίας τε καὶ διαστροφῆς ἐκείνου ἀκόλουθον εἶναι νομίζω τὸ τὰ ἀντιλεγόμενα παρελθεῖν εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦ λόγου , καὶ αὖθις καὶ δεῖξαι τὴν τῆς ἀληθείας ἱσχὺν καὶ τὴν ὥραν , καὶ ὧν ἐκεῖνος παραψάμενος ἀρχῆς ἄκρης , τῆς παντελοῦς ἀναγνώσεως εὐθέως ἀπέστη , πλεῖστα μὲν καὶ διὰ μακρῶν ἐνυβρίσας τοῖς μορίοις ἐκείνοις , ἃ τοῦ παντὸς ἀπέσπασε λόγου , καὶ πολύν τινα τὸν φλήναφον καὶ τὴν συκοφαντίαν ὡς ἔθος κατ´ ἐκείνων συνείρας , ἐπεξελθεῖν δὲ τοῖς πᾶσι μὴ δυνηθεὶς , μηδὲ ἀντιστῆναι , ἀλλὰ τὸ τοῦ αἰσθητοῦ σκότους καὶ αὐτὸς παθὼν ἄντικρυς τῇ τοῦ φωτὸς παρουσία μακρόθεν ἐλαυνομένου , καὶ χωροῦντος εἰς τὸ μὴ ὄν . Ἀνάγνωθι τοιγαροῦν τὰ τοῦ τόμου . Μετὰ τοῦτο , φησὶν , ἐζητήθη παρ´ ἡμῶν , ἐπειδήπερ οἱ τὴν Ἐκκλησίαν ἐλαύνοντες οὖτοι τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ μειέχειν ἅπαντά φησιν ὡς ἀδιαφόρου οὔσης τῆς τε θείας οὐσίας , καὶ τῆς θείας ἐνεργείας , καὶ μηδὲν ἔτερον κατ´ αὐτοὺς ὄντος τοῦ Θεοῦ πλὴν οὐσίας μόνης , ἡμεῖς δὲ παρὰ τῶν ἁγίων ἐδιδάχθημεν Γραφῶν καὶ οὐσίαν ἔχειν τὸν Θεὸν , καὶ δύναμιν , καὶ ἐνέργεταν τῆς θείας οὐσίας διαφέρουσαν , μᾶλλον δὲ καὶ δυνάμεις καὶ ἐνεργείας · οὕτω γὰρ οὐ μόνον τρισυπόστατος . ἀλλὰ καὶ παντοδύναμος ἔσται · ἐζητήθη οὖν τίνος μετέχουσι τὰ πάντα , τῆς θείας οὐσίας , ἢ τῆς τοῦ Θεοῦ ἐνεργείας ; Ταῦτα μὲν οὖν ἃ τῆς ἱερᾶς συνόδου τόμος , ἃ δὴ καὶ Γρηγορᾶς ἐκεῖβαν λαβών ἐν τοῖς αὐτοῦ προὔθηκε γράμμασι . Τὰ δὲ τούτων ἑξῆς , τὰ μὲν συνταράξας τε καὶ διαστρέψας , τὰ δὲ πλεῖστα παραλιπὼν ἔλεγχον ὄντα τοῦ καθ´ ἡμῶν ψεύδους καὶ τῆς συκοφαντίας , πῶς γαρ ἀν καὶ προσέσχεν ἐκείνοις ὁ θεότητας πλείστας , καὶ ἀνυπάρκτους ἐνεργείας , καὶ αἰσθήσει μεριστάς τε καὶ μεθεκτὰς , καὶ διαφερούσας τῆς οὐσίας μακροῖς τισι διαστήμασι , καὶ ἀπειράκις ἀπείροις πλέθροις , καὶ παρασάγγαις , καθάπερ αὐτὸς τερατεύεται καὶ μυθολογεῖ , τῆς Ἐκκλησίας τε καὶ τῶν ἀγίων σὺν μακρᾷ τῇ χλεύη καὶ εἰρωνείᾳ καταψευδόμενος ; οὕσι πω ἐκεῖνα προφέρει κακῶς . Ἐκείνου , φησὶ , ζητηθέντος ὑπὸ τῆς συνόδου τῆς θείας ἀπεδείχθη . ὅτι πᾶν δημιούργημα τῆς ἐνεργείας τοῦ δημιουργήσαντος , ἀλλ´ οὐχὶ τῆς οὐσίας μεταλαγχάνει . Οὐ γὰρ ἡ οἰκία τοῦ οἰκοδόμου , οὐδὲ ἡ ναῦς τῆς τοῦ ναυπηγήσαντος μετείληφεν οὐσίας , ἀλλὰ τῆς τέχνης καὶ τῆς ἐνεργείας , Ἀλλ´ ἐκεῖνος μὲν ταῦτα σκεπασθήσεσθαι δήπουθεν προσδοκήσας τῷ ψεύδει , καὶ μετὰ τῶν ἀγνοούντων καὶ αὐτοὺς τοὺς εἰδότας διαλαθεῖν · ἡμεῖς δὲ τῇ φανερώσει τῆς ἀληθείας τῶν εἰρημένων αὐτίκα μάλα τὸ ψεῦδος ἐλεγχθῆναι παρασκευάζομεν . Ἔχει δὲ οὔτως · Ἐζητήθη . φησὶ , τίνος μετέχουσι τὰ πάντα , τῆς θείας οὐσίας , ἢ τὴς τοῦ Θεοῦ θείας ἐνερτὴν θείαν οὐσίαν καὶ φυσικὴν ἐνέργειαν . Οὐ γάρ ποτε ἐνέργεια εἴη ἂν τῆς ἑαυτῆς οὐσίας χωρίς . Περὶ μέν τοι τῶν ἐξ ἀρχῆς ὑπὸ τοῦ Θεοῦ δεδημιουργημένων ἔφη · Τίς οὐκ οἶδεν , εἰ μὴ κατὰ τοὺς ἀντιλέγοντας τῇ Ἐκκλησίᾳ παραπαίοι , ὅτι πᾶν δημιούργημα τῆς ἐνεργείας τοῦ δημιουργήσαντος , ἀλλ´ οὐχὶ τῆς οὐσίας μεταλαγχάνει ; οὐδὲ γὰρ ἡ οἰκία τῆς τοῦ οἰκοδόμου , οὐδὲ ναῦς τῆς τοῦ ναυπηγήσαντος μετείληχεν οὐσίας , ἀλλὰ τῆς τέχνης καὶ τῆς ἐνεργείας , κατά τὸν Νόσοης Θεολόγον . Ὅτι δὲ καὶ οἱ ἅγιοι τῇ πρὸς Θεὸν ἑνώσει θεοποιούμενοι , οὐ τῆς θείας οὐσίας , ἀλλὰ τῆς θείας ἐνεργείας μετέχουσιν , ὁ μέγας ἐν θεολογίᾳ Γρηγόριος παρίστησι , γράφων περὶ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , ὅτι Χριστὸς λέγεται κατὰ τὴν θεότητα · χρίσις γὰρ αὕτη τῆς ἀνθρωπότητος , οὐκ ἐνέργεια κατὰ τοὺς ἄλλους χριστοὺς ἁγιάζουσα , παρουσίᾳ δὲ ὅλου τοῦ χρίοντος . Ταῦτ´ εἰ καὶ Γρηγορᾶς ὑγιῶς τε καὶ ἀνοθεύτως πάλαι καὶ ἀνέγνω , καὶ ἔγνω , τό τε φυσικὸν καὶ ἀδιαίρετον τῆς θείας ἐνεργείας πρὸς τὴν πηγάζουσαν αὐτὴν θείαν φύσιν , καὶ δὴ καὶ τὸ θεοπρεπῶς διακεκριμένον καλῶς ἂν ἐθεολόγει μετὰ τῆς Ἐκκλησίας , Ἀχώριστον ἴσμεν , εἰπούσης , θεολογικῶς τε καὶ ἀποστολικῶς τὴν θείαν οὐσίαν , καὶ τὴν θείαν καὶ φυσικὴν ἐνέργειαν · οὐ γάρ ποτε ἐνέργεια εἴη ἂν τῆς ἑαυτῆς οὐσίας χωρὶς , καὶ παρὰ τῶν θεολογικῶν ἑξῆς φωνῶν οἱονεί τινων ἱερῶν σαλπίγγων τὴν τοῦ Θεοῦ μετοχὴν κηρυττομένην λαμπρῶς ἂν ἐμάνθανεν , ὅσῃ τε , φημὶ , δημιουργικὴ διὰ τῶν ἀποτελεσμάτων τε καὶ κτισμάτων τῆς οὐσιοποιοῦ δυνάμεως καὶ παντουργοῦ ἐνεργείας , καὶ ὅση θεοποιός τε καὶ θεουργὸς , ἢ δὴ καὶ μετοχὴ Θεοῦ κυρίως , καὶ κοινωνία , καὶ θέωσις πρὸς τῶν ἱερῶν εἴρηται θεολόγων , ἔργον ὑπερφυίστατόν τε καὶ ἄῤῥητον ὄντως οὖσα τῆς περὶ ἡμᾶς μεγίστης καὶ φιλανθρωποτάτης διὰ σαρκὸς οἰκονομίας τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ , ἣν ὑπερφυῶς , ὡς αὐτὸς ρἶδε μόνος , ἐνήργησε , τὸ αὐτοῦ τε καὶ τοῦ Πατρὸς κατὰ τὴν κοινὴν αὐτῶν ἐνέργειαν δεδωκὼς Πνεῦμα , καὶ θείας κοινωνοὺς ἐργασάμενος φύσεως , οἷς κατὰ τὸν θεολόγον Εὐαγγελιστὴν ἔδωκεν ἐξουσίαν , τέκνα Θεοῦ γενέσθαι , οἶ οὐκ ἐξ αἱμάτων , οὐδὲ ἐκ θελήματος σαρκὸς , ἀλλ´ ἐκ Θεοῦ ἐγεννήθησαν , οὓς οὐκ ἐπαισχύνεται ἀδελφοὺς καλεῖν , οὓς υἱοὺς κληρονόμους Θεοῦ καὶ συγκληρονόμους ἰδίους εἰργάσατο , ὡς ἐγένετο πρωτότοκος ἐκ νεκρῶν δι´ αὐτοὺς , οὕτω καὶ πρωτότοκος ἐν . πολλοῖς ἀδελφοῖς , σὐτοῖς φημι τούτοις , γεγονὼς , ἦ τοῦ θαύματος ! Ἀλλ´ ὁ φιλόσοφος Γρηγορᾶς , καὶ ὅσοι τοῦ κόμματος , ἀφιλοσόφως καὶ χωρὶς ἕρυθήματος , μᾶλλον δὲ εἰπεῖν ἀληθῶς , ἱερᾶς φιλοσοφίας ἀπάσης πόῤῥω καὶ Πνεύματος , δι´ ὑπερβολὴν φιλανθρωπίας πρὸς τὴν υἱοθεσίαν ἀφηνιάζουσι . Καὶ οὐκ ἀφηνιάζουσι μόνον , ἀλλὰ καὶ πολεμοῦσι , καὶ διαστρέφειν μηχανῇ πάσῃ τὴν θεολογίαν καὶ τὴν χάριν ἐπιχειροῦσι , καὶ κατ´ αὐτῆς ἐκείνης , καὶ τοῦ δεδωρημένου Θεοῦ καινόν τινα καὶ ἄτοπον τὸν πόλεμον καὶ τὴν μάχην κινοῦσι . Διὸ δὴ κἀνταῦθα τὸ μὲν καιριώτατον τῆς τοῦ τόμου θεολογίας , ὃ περὶ τοῦ ἡνωμένου τῆς θείας ἐνεργείας ,
Lemmas: καί ποθέω , ὡς αὐτός ἤδη φθάνω λέγω , ἀλλά μετά ὁ πρῶτος εὐθύς ἐπί ὁ ἕκτος μεταβαίνω , ἀτακτέω , καί συγχέω ἐνταῦθα , καί μηδέ ἐν ὁ μικρός γοῦν οὗτος ἑαυτοῦ συμφωνέω . Ἀνάγκη καί ἐγώ ἐκεῖ μεταβαίνω , ἐλαύνω δικαίως ὁ ἄδικος διώκω , ἀλλά πρό ὁ δοκέω ἀντιλογία τε καί διαστροφή ἐκεῖνος ἀκόλουθος εἰμί νομίζω ὁ ὁ ἀντιλέγω παρέρχομαι εἰς ὁ ἀγών ὁ λόγος , καί αὖθις καί δείκνυμι ὁ ὁ ἀλήθεια ἰσχύς καί ὁ ὥρα , καί ὅς ἐκεῖνος παράπτω ἀρχή ἄκρος , ὁ παντελής ἀνάγνωσις εὐθύς ἀφίστημι , πλεῖστος μέν καί διά μακρός ἐνυβρίζω ὁ μόριον ἐκεῖνος , ὁ ὁ πᾶς ἀποσπάω λόγος , καί πολύς τις ὁ φλήναφος καί ὁ συκοφαντία ὡς ἔθος κατ´ ἐκεῖνος συνείρω , ἐπεξέρχομαι δέ ὁ πᾶς μή δύναμαι , μηδέ ἀνθίστημι , ἀλλά ὁ ὁ αἰσθητής σκότος καί αὐτός πάσχω ἄντικρυς ὁ ὁ φάος παρουσία μακρόθεν ἐλαύνω , καί χωρέω εἰς ὁ μή εἰμί . ἀναγιγνώσκω τοιγάρ ὁ ὁ τόμος . μετά οὗτος , φημί , ζητέω παρ´ ἐγώ , ἐπεί ὁ ὁ ἐκκλησία ἐλαύνω οὗτος ὁ οὐσία ὁ Θεός μίγνυμι ἅπας φημί ὡς ἀδιάφορος εἰμί ὁ τε θεῖος οὐσία , καί ὁ θεῖος ἐνέργεια , καί μηδείς ἕτερος κατ´ αὐτός εἰμί ὁ Θεός πλήν οὐσία μόνος , ἐγώ δέ παρά ὁ ἅγιος διδάσκω Γραφής καί οὐσία ἔχω ὁ θεός , καί δύναμις , καί φέρω ὁ θεῖος οὐσία διαφέρω , μᾶλλον δέ καί δύναμις καί ἐνέργεια · οὗτος γάρ οὖον μόνος τρισυπόστατος . ἀλλά καί παντοδύναμος εἰμί · ζητέω οὖν τίς μετέχω ὁ πᾶς , ὁ θεῖος οὐσία , ἢ ὁ ὁ Θεός ἐνέργεια ; οὗτος μέν οὖν ὁ ὁ ἱερός σύνοδος τόμος , ὁ δή καί Γρηγοράς ἐκβαίνω λαμβάνω ἐν ὁ αὐτός προτίθημι γράμμα . ὁ δέ οὗτος ἑξῆς , ὁ μέν συνταράσσω τε καί διαστρέφω , ὁ δέ πλεῖστος παραλείπω ἔλεγχος εἰμί ὁ καθ´ ἐγώ ψεῦδος καί ὁ συκοφαντία , πῶς γαρ εἰς καί προσέχω ἐκεῖνος ὁ θεότης πλεῖστος , καί ἀνύπαρκτος ἐνέργεια , καί αἴσθησις μεριστός τε καί μεθεκτός , καί διαφέρω ὁ οὐσία μακρός τις διάστημα , καί ἀπειράκις ἤπειρος πλέθρον , καί παρασάγγης , καθάπερ αὐτός τερατεύομαι καί μυθολογέω , ὁ ἐκκλησία τε καί ὁ Ἀγίων σύν μακρός ὁ χλεύη καί εἰρωνεία καταψεύδομαι ; εἰμί πω ἐκεῖνος προφέρω κακῶς . ἐκεῖνος , φημί , ζητέω ὑπό ὁ σύνοδος ὁ θεῖος ἀποδείκνυμι . ὅτι πᾶς δημιούργημα ὁ ἐνέργεια ὁ δημιουργέω , ἀλ οὐ ὁ οὐσία μεταλαγχάνω . οὖον γάρ ὁ οἰκίον ὁ οἰκοδόμος , οὐδέ ὁ ναῦς ὁ ὁ ναυπηγέω μεταλαμβάνω οὐσία , ἀλλά ὁ τέχνη καί ὁ ἐνέργεια , Ἀλ ἐκεῖνος μέν οὗτος σκεπάζω δήπουθεν προσδοκάω ὁ ψεύδω , καί μετά ὁ ἀγνοέω καί αὐτός ὁ οἶδα διαλανθάνω · ἐγώ δέ ὁ φανέρωσις ὁ ἀλήθεια ὁ εἴρω αὐτίκα μάλα ὁ ψεῦδος ἐλέγχω παρασκευάζω . ἔχις δέ οὔτως · ζητέω . φημί , τίς μετέχω ὁ πᾶς , ὁ θεῖος οὐσία , ἢ σής ὁ Θεός θεῖος ἐνερτὴν θεῖος οὐσία καί φυσικός ἐνέργεια . οὖον γάρ ποτός ἐνέργεια εἰμί εἄν ὁ ἑαυτοῦ οὐσία χωρίς . περι μέν ὅς ὁ ἐκ ἀρχή ὑπό ὁ Θεός δημιουργέω φημί · Τῖς οὐ οἶδα , εἰμί μή κατά ὁ ἀντιλέγω ὁ ἐκκλησία παραπαίω , ὅτι πᾶς δημιούργημα ὁ ἐνέργεια ὁ δημιουργέω , ἀλ οὐ ὁ οὐσία μεταλαγχάνω ; οὐδέ γάρ ὁ οἰκίον ὁ ὁ οἰκοδόμος , οὐδέ ναῦς ὁ ὁ ναυπηγέω μεταλαγχάνω οὐσία , ἀλλά ὁ τέχνη καί ὁ ἐνέργεια , κατά ὁ νοσως θεολόγος . ὅτι2 δέ καί ὁ ἅγιος ὁ πρός θεός ἕνωσις θεοποιώ , οὖον ὁ θεῖος οὐσία , ἀλλά ὁ θεῖος ἐνέργεια μετέχω , ὁ μέγας ἐν θεολογία Γρηγόριος παρίστημι , γράφω περί ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ὅτι Χριστός λέγω κατά ὁ θεότης · χρῖσις γάρ οὗτος ὁ ἀνθρωπότης , οὐ ἐνέργεια κατά ὁ ἄλλος χριστός ἁγίζω , παρουσία δέ ὅλος ὁ χρίω . Ταῦτ´ εἰμί καί Γρηγοράς ὑγιής τε καί ἀνοθεύτως πάλαι καί ἀναγιγνώσκω , καί γιγνώσκω , ὁ τε φυσικός καί ἀδιαίρετος ὁ θεῖος ἐνέργεια πρός ὁ πηγάζω αὐτός θεῖος φύσις , καί δή καί ὁ θεοπρεπῶς διακρίνω καλῶς εἄν θεολογέω μετά ὁ ἐκκλησία , Ἀχώριστος οἶδα , εἶπον , θεολογικός τε καί ἀποστολικός ὁ θεῖος οὐσία , καί ὁ θεῖος καί φυσικός ἐνέργεια · οὖον γάρ ποτός ἐνέργεια εἰμί εἄν ὁ ἑαυτοῦ οὐσία Χωρὶς , καί παρά ὁ θεολογικός ἑξῆς φωνή οἱονεί τίνω ἱερός σάλπιγξ ὁ ὁ Θεός μετοχή κηρύσσω λαμπρῶς εἄν μανθάνω , ὅσος τε , φημί , δημιουργικός διά ὁ ἀποτέλεσμα τε καί κτίσμα ὁ οὐσιοποιέω δύναμις καί παντουργός ἐνέργεια , καί ὅσος θεοποιός τε καί θεουργός , ἢ δή καί μετοχή Θεός κύριος , καί κοινωνία , καί θέωσις πρός ὁ ἱερός εἴρω θεολόγος , ἔργον υπερφυιστημι τε καί ἄρρητος εἰμί εἰμί ὁ περί ἐγώ μέγας καί φιλάνθρωπος διά σάρξ οἰκονομία ὁ μονογενής υἱός ὁ Θεός , ὅς ὑπερφυῶς , ὡς αὐτός ριʹ μόνος , ἐνεργέω , ὁ αὐτός τε καί ὁ πατήρ κατά ὁ κοινός αὐτός ἐνέργεια δίδωμι πνεῦμα , καί θεῖος κοινωνός ἐργάζομαι φύσις , ὅς κατά ὁ θεολόγος εὐαγγελιστής δίδωμι ἐξουσία , τέκνον Θεός γίγνομαι , οἶς οὐ ἐκ αἷμα , οὐδέ ἐκ θέλημα σάρξ , ἀλ ἐκ Θεός γεννάω , ὅς οὐ ἐπαισχύνομαι ἀδελφός καλέω , ὅς υἱός κληρονόμος Θεός καί συγκληρόνομος ἴδιος ἐργάζομαι , ὡς γίγνομαι πρωτότοκος ἐκ νεκρός δις αὐτός , οὗτος καί πρωτότοκος ἐν . πολύς ἀδελφός , αὐτός φημί οὗτος , γίγνομαι , εἰμί ὁ θαῦμα ! Ἀλ ὁ φιλόσοφος Γρηγοράς , καί ὅσος ὁ κόμμα , ἀφιλόσοφος καί Χωρὶς ἐρύθημα , μᾶλλον δέ εἶπον ἀληθής , ἱερός φιλοσοφία ἀπασάω πόρρω καί πνεῦμα , δις ὑπερβολή φιλανθρωπία πρός ὁ υἱοθεσία ἀφηνιάζω . καί οὐ ἀφηνιάζω μόνος , ἀλλά καί πολεμέω , καί διαστρέφω μηχανή πᾶς ὁ θεολογία καί ὁ χάρις ἐπιχειρέω , καί κατ´ αὐτός ἐκεῖνος , καί ὁ δωρέω Θεός καινός τις καί ἄτοπος ὁ πόλεμος καί ὁ μάχη κινέω . Διὸ δή ἐνταῦθα ὁ μέν καίριος ὁ ὁ τόμος θεολογία , ὅς περί ὁ ἑνόω ὁ θεῖος ἐνέργεια ,