cogPG.PG151 411
δεικνύειν ἐπείγεται τε καὶ συκοφαντεῖ . Γνώοι . μον γὰρ , οἷς καὶ ὁπωσοῦν λογικῆς μέτεστιν ἐπιστήμης , ὁμώνυμον εἶναι καὶ ἤκισθ´ ἀπλῆν τὴν τοῦ ἔχειν φωνὴν , καὶ μὴ μόνον τῇ τῶν ἔξω τοῦτο σοφῶν ἐπιστήμῃ δοκεῖν , ὅτι μὴ καὶ πᾶσιν ὁμοῦ τοῖς τῶν θείων τῆς Ἐκκλησίας σοφοῖς διδασκάλοις . Ὧν εἷς ἡμῖν εἰ , ὅιδασκαλίαν ἀποχρήσει τήμερον Ἰοάννης ὁ θεῖος ἐκ Δαμασκοῦ , δς ὀκταχῆ τὴν τοῦ ἔχειν ἡμῖν διαιρῶν σημασίαν , κατ´ οὐδένα γέ τινα τούτων τρόπον τῇ θείᾳ καὶ ἁπλουστάτῃ ἐκείνῃ φύσει τὸ ἔχειν διδοὺς εὐρίσκεται . Πῶς γάρ ; φυαικῆς μεσολαβούσης ἀλλοτριώσεως , καὶ τοῦ ἱχοντος τὸ ἔχόμενον διιστώσης μὲν οὐτωσὶ , συναγούσης δὲ ἄλλως τὸν νόθον τε καὶ ἐπίκτητον τρόπον . Τέτταρα ταῦτα , καθάπερ ἠκούσαμεν , ὁ κενὸς φιλόσοφος οὐτοσὶν ἅμα κατὰ τοῦ συνοδικοῦ τόμου προφάρει ἐγκλήματα , ἀμαθίαν τε καὶ ἀσέβειαν , κλοπὴν τὴν καὶ βωμολοχίαν , ὡς αὐτός φησι , καὶ τὴν συκοφαντίαν τέταρτον , ἀμαθίαν μὲν καὶ ἀσέβειαν λέγων ὡς ἄν τις αὐτοῦ τῆς ματαιότητος τῶν λογισμῶν , καὶ τῆς διανοίας καταστοχάσαιτο · οὐδὲ γὰρ αύτόθεν ὁ λογοποιὸς διεῖλεν οὐδ´ ἐσαφήνισεν , ὅτι τε τοῦ ἔχειν ἐπὶ τῶν κτισμάτων , ὡς αὐτὸς κακῶς οἵεται , μόνων , ἀλλ´ οὐχὶ καὶ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ τὸ παράπαν λαμβανομένου , ὁ τόμος καὶ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ τοῦτ´ ἐδέξατο φυσικὴν ἐνέργειαν λέγων ἔχειν αὐτὸν , καὶ ὅτι διαφέρουσάν πως τῇς θείας οὐσίας , καὶ ἄκτιστον τὴν φυσικὴν ταότην φησίν ἐνέργειαν . Τοῦτο καὶ γὰρ προῖὼν αὐτὸς διὰ τῶν αὐτοῦ λόγων δείξει σαφέστερον . Κλοπὴν δὲ καὶ βωμολοχίαν οἷ μαι λέγειν αὐτὸν , δτι τὰς ἱερὰς τῶν Γραφῶν ἀποφάσεις , κ ὶ δὴ καὶ τὰς τῶν θεολόγων διδασκάλων κοινὰς περὶ Θεοῦ δόξας , οἷς ἐξ ἀρχῆς εἰς τέλος ὅλος ὁ τόμος καλῶς ἐξυφαίνεται , καὶ στηρίζεται , καὶ λαμβάνων ἐκεῖθεν εἰς μαρτυρίαν ἐναργῆ τῆς κατ´ εὐσέβειαν ἀληθείας αὐτὸς οὖτος προτίθησι , καὶ ὅτι καὶ τῇ τῆς δυνάμεως λέξει τὴν ἐνέργειαν ταυτὸ πεφυκυῖαν , καθὰ δὴ καὶ φθάσαντες οἱ θεολόγοι διὰ τῶν οἰκείων λόγων ὑπέδειξαν σαφηνείας χάριν ἐν τῷ περὶ δυνάμεως τοῦ Ἰεοοῦ Λιονυσίου προσέθηκε . Τὸ δὲ τέταρτον ἐπὶ τούτοις καὶ τελευταῖον αὐτὸς δι´ ἑαυτοῦ σαφηνίζει , συκοφαντίαν , καὶ δὴ καὶ ἀσέβειαν αὖθις καταψηφιζόμενος τῶν ἐκθεμένων τὸν ὅρον , ἐπειδὴ καὶ τὸν σοφὸν Διονύσιον ταυτά φασι καὶ φρονεῖν , καὶ λέγειν αὐτοῖς ἐντεῦθεν , καὶ γὰρ καὶ τῆς συμπλοκῆς ὅλος γίνεται καὶ τῆς μάχης . Ὥρα δὴ λοιπὸν , Θεοῦ χεῖρα διδόντος ἄνωθεν , οὐ μόνον αὐτὸν ἀνα . δῶς τὰ εἰρημένα δεῖξαι ψευδόμενον , ἀλλὰ καὶ ὑπεύθυνον ὄντα καὶ Θεῷ , καὶ τῇ ἀληθείᾳ πάντ´ ἑκεῖνα ὁμοῦ . Καὶ δὴ πρῶτον περὶ τοῦ πρώτου λέγωμεν · μᾶλλον δ´ ἀναγκαῖον εἶναί μοι δοκεῖ , καὶ τὰ λείποντατοῦ κόμματος προσθεῖναι τοῦ φιλοσόφου πρότερον , ἐν οἷς , ὡς αὐτός φησι , τὸν ἐκ Δαμασκοῦ θεῖον εἰσάγει θεολόγον , τὸν περὶ τοῦ ἔχειν φιλοσοφοῦντα λόγον , καὶ οὕτως ἐπὶ τὴν ἀνασκευὴν τῶν ἐκείνου λόγων ἐλθεῖν . Προάγει τοιγαροῦν , ὥς φησι Γρηγορᾶς , τὸν ἱερὸν ἐκεῖνον θεολόγον οὐτωσὶ λέγοντα · Ἡ γὰρ ὡς οὐσίαν ἀνάγκη τὸ ἐχόμενον τῇ ἐχούσῃ συνεῖναι οὐσίᾳ , καθάπερ ἱμάτιον , καὶ χεῖρα , καὶ ἀγρὸν , καὶ τά γε τοιαῦτα , ἢ ὡς συμβεβηκός · καὶ τοῦτο διχῆ πως αὖ ὑποδιαιρούμενον εἴς τε τὴν τῶν χωριστων δηλαδὴ , καὶ τῶν γε μηδαμῆ χωριζομένων δύναμιν . Τὸ μὲν γὰρ ἐνδεχομένως ἔχειν λέγετιι , καὶ μὴ , καθ´ ὅ γε σημαινόμενον ἐν δέχεσθαί φαμεν βαδίζειν τὸ βαδιστικὸν , καὶ τοὐναντίον αὖ μὴ βαδίζειν . Τὸ δὲ καθ´ ἕξιν καὶ διάθεσιν ἔχειν παρείληπται , ὡς μέλιτι δηλαδὴ συμπεφυκυῖαν γλυκύτητα , καὶ χιόνι λευκότητα , καὶ γνῶσιν ἀνθρωπίνῃ ψυχῇ . Εἰτα καὶ τὴν ἑαυτοῦ περὶ τούτων δόξαν τοῖς εἰρημένοις ἐπάγων ὁ Γρηγορᾶς , Τούτων πάντων ἓν ὁποιονοῦν , φησὶν , εἴ τις ὁποτέρωθεν εἰληφώς τῇ θείᾳ κυριωνυμεῖν καὶ ἀπλῇ βούλοιτο φύσει , ἴστω περιφανῶς ἁμαρτάνων Καὶ τί τοῦτο πέπονθας , ὡ διαλεκτικὲ σὺ , καὶ τὴν καταργουμένην , ὡς νομίζεις , σοφίαν ἀπρόσιτε ; Δεῖ γὰρ ἐντεῦθεν ἄρξασθαι πρῶτον κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην , καὶ οὕτως ἔπειτα καὶ πρὸς ἑκεῖνα κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν αὖθις ἀναδραμεῖν . Ἐκ γὰρ τῶν τοῦ σοῦ κατηγοριῶν Ἀριστοτέλους τῶν κατὰ Θεοῦ λόγων ὁρμήσας ὅψασθαι , προκάλυμμα μὲν οἱονεὶ τῆς κατὰ τῶν ἱερῶν ὕβρεως τὸν θαυμαστὸν τουτονὶ θεολόγον προάγεις · τοσοῦτον δ´ αὐτοῦ τολμηρῶς καταχεῖς τὸ ψεῦδος καὶ τὴν συκοφαντίαν , ὅσον ὁ λόγος αὐτίκα δείξει . Ἀλλὰ πρὶν ἐξελεγχθῆναί γε ταῦτα , ἐκεῖνό σε προηγουμένως ἐρέσθαι βούλομαι · πῶς τὸν θεολόγον τουτονὶ προφέρων εἰς μαρτυρίαν δῆθεν τῶν σῶν λόγων , οὐκ αὐτὸς ἐκείνου τὰς λέξεις , καὶ τὸν περὶ τοῦ ἔχειν ὅλον προὔθηκας ἀπαραποιήτως λόγον ; Οὐ γὰρ δὴ καὶ σοὶ καθαπερεὶ καὶ τοῖς ἄλλοις λογογράφοις , καὶ ῥήτορσι , καὶ ἐξηγηταῖς ἔξεστιν , ἢ τὸν νοῦν τῶν ῥητῶν μόνον , ἢ τὰ μέρη λαμβάνειν , ἢ προστιθέναι συλλαβὰς , ἢ καὶ ἀφαιρεῖν ὅλως , τῷ πικρῶς οὕτω τῆ δίκῃ , καὶ ταῖς σαῖς νομοθεσίαις καθ´ ἡμῶν διὰ ταῦτα χεωμένῳ , καὶ μυρίαις ὅσαις ταῖς λοιδορίαις , καὶ τῖς βλασφημίαις καθυποβάλλοντι . Ἡ σὲ μὲν δεῖ καθαπερεί τινα δυνάστην καὶ τύραννον λόγων αὐτονομίᾳ κεχρῆσθαι καὶ τῷ σῷ βουλομένῳ περὶ τοὺ ; λόγους , ἡμᾶς δὲ πικρῶς ὑποκεῖσθαι καὶ δουλεύειν ταῖς σαῖς νομοθεσίαις , κἄν που τοῖς κειμένοις μετά γε τοῦ δέοντος χρησώμεθα νόμοις , τὰ δεινότατα πάσχειν ὑπὸ τῆς αὐτοχειροτονήτου ταυτησὶ καὶ καινῆς αὐτονομίας . Καὶ εἰ μὲν περὶ τὰ γράμματα καὶ τὰς λέξεις ἡμάρτανες μόνον , οὐδ´ οὕτως ἂν ἦς φορητὸς , οὕτως ἐκ τοῦ σύνεγγυς τοὺς σοὺς θαυμαστοὺς καταλύων νόμους · νῦν δ´ ὀκταχὴ μὲν προθέμενος τὴν περὶ τοῦ προκειμένου τοῦ θεολόγου διαίρεσιν , δύο δ´ αὐτὸς ἢ τρία μόνα λαβὼν τῶν ὀκτὼ , τοσοῦτον καὶ τούτοις τὸ κιβδηλον , καὶ ψευδὲς , καὶ συγκεχυμένον κατέμιξας , ὅσον αὐτίκα δὴ καὶ φανήσεται . Δεῖ καὶ γὰρ αὐτὰς ἐκείνας τὰς τοῦ θεολόγου παρ´ ἡμῶν προτεθῆναι ῥήσεις ὑγιεῖς τε καὶ ἀνοθεύτους ἐνταῦθα , ἵνα τὸ ψεῦδος περιφανῶς ἐλεγχθῇ τῇ φανερώσει τῆς ἀληθείας . Φησὶ τοίνυν ὁ μακάριος Ἰωάννης ἐν ἑξηκοστῷ τρίτῳ τῶν θεολογικῶν κεφαλαίων οὐτως · Τὸ ἔχειν κατὰ ὁκτὼ τρόπους λέγεται . Ἡ γὰρ ὡς ἕξιν , ἢ διάθεσιν , ἢ κατὰ ἄλλην ποιότητα · λεγόμεθα γὰρ ἔχειν ἐπιστήμην καὶ ἀρετήν · ἢ ὡς ποσόν · λέγεται γὰρ τρίπημν
Lemmas: δείκνυμι ἐπείγω τε καί συκοφαντέω . Γνώοι . νυμφότιμον γάρ , ὅς καί ὁπωσοῦν λογικός μέτειμι ἐπιστήμη , ὁμώνυμος εἰμί καί αἰκίζω ἀπολάω ὁ ὁ ἔχω φωνή , καί μή μόνος ὁ ὁ ἔξω οὗτος σοφός ἐπιστήμη δοκέω , ὅτι μή καί πᾶς ὁμοῦ ὁ ὁ θεῖον ὁ ἐκκλησία σοφός διδάσκαλος . ὅς εἷς ἐγώ εἰμί , ὅιδασκαλίαν ἀποχράω σήμερον Ἰοάννης ὁ θεῖος ἐκ Δαμασκός , ΔΣ ὀκταχῇ ὁ ὁ ἔχω ἐγώ διαιρέω σημασία , κατ´ οὐδείς γε τις οὗτος τρόπος ὁ θεῖος καί ἁπλόος ἐκεῖνος φύσις ὁ ἔχω δίδωμι εὐρίͅσκω . Πῶς γάρ ; φυαεικης μεσολαβέω ἀλλοτρίωσις , καί ὁ ἱχοντος ὁ ἔχω διίστημι μέν οὕτως , συνάγω δέ ἄλλως ὁ νόθος τε καί Ἐπίκτητος τρόπος . τέσσαρες οὗτος , καθάπερ ἀκούω , ὁ κενός φιλόσοφος οὗτος ἅμα κατά ὁ συνοδικός τόμος προφαρος ἔγκλημα , ἀμαθία τε καί ἀσέβεια , κλοπή ὁ καί βωμολοχία , ὡς αὐτός φημί , καί ὁ συκοφαντία τέταρτος , ἀμαθία μέν καί ἀσέβεια λέγω ὡς ἄν τις αὐτός ὁ ματαιότης ὁ λογισμός , καί ὁ διάνοια καταστοχάζομαι · οὐδέ γάρ αὐτόθεν ὁ λογοποιός διαιρέω οὐδός σαφηνίζω , ὅτι τε ὁ ἔχω ἐπί ὁ κτίσμα , ὡς αὐτός κακῶς οἴομαι , μόνος , ἀλ οὐ καί ἐπί ὁ Θεός ὁ παράπαν λαμβάνω , ὁ τόμος καί ἐπί ὁ Θεός τοῦτος δέχομαι φυσικός ἐνέργεια λέγω ἔχω αὐτός , καί ὅτι διαφέρω πως ὅς θεῖος οὐσία , καί ἄκτιστον ὁ φυσικός ταοος φημί ἐνέργεια . οὗτος καί γάρ προῖων αὐτός διά ὁ αὐτός λόγος δείκνυμι σαφής . κλοπή δέ καί βωμολοχία οἷ μής λέγω αὐτός , δ ὁ ἱερή ὁ Γραφής ἀπόφασις , Κ ί δή καί ὁ ὁ θεολόγος διδάσκαλος κοινός περί Θεός δόξα , ὅς ἐκ ἀρχή εἰς τέλος ὅλος ὁ τόμος καλῶς ἐξυφαίνω , καί στηρίζω , καί λαμβάνω ἐκεῖθεν εἰς μαρτυρία ἐναργής ὁ κατ´ εὐσέβεια ἀλήθεια αὐτός οὗτος προτίθημι , καί ὅτι καί ὁ ὁ δύναμις λέγω ὁ ἐνέργεια τατός φύω , καθά δή καί φθάνω ὁ θεολόγος διά ὁ οἰκέω λόγος ὑποδείκνυμι σαφήνεια χάρις ἐν ὁ περί δύναμις ὁ Ἰεοοῦ λιονυσιον προστίθημι . ὁ δέ τέταρτος ἐπί οὗτος καί τελευταῖος αὐτός δις ἑαυτοῦ σαφηνίζω , συκοφαντία , καί δή καί ἀσέβεια αὖθις καταψηφίζομαι ὁ ἐκτίθημι ὁ ὅρος , ἐπεί καί ὁ σοφός Διονύσιος Ούτος φημί καί φρονέω , καί λέγω αὐτός ἐντεῦθεν , καί γάρ καί ὁ συμπλοκή ὅλος γίγνομαι καί ὁ μάχη . Ὥρα δή λοιπός , Θεός χείρ δίδωμι ἄνωθεν , οὖον μόνος αὐτός ἀνα . δίδωμι ὁ εἴρω δείκνυμι ψεύδω , ἀλλά καί ὑπεύθυνος εἰμί καί Θεός , καί ὁ ἀλήθεια πάντε ἐκεῖνος ὁμοῦ . καί δή πρῶτος περί ὁ πρῶτος λέγω · μᾶλλον δδʹ ἀναγκαῖος εἰμί ἐγώ δοκέω , καί ὁ λείπω κόμμα προστίθημι ὁ φιλόσοφος πρότερος , ἐν ὅς , ὡς αὐτός φημί , ὁ ἐκ Δαμασκός θέω εἰσάγω θεολόγος , ὁ περί ὁ ἔχω φιλοσοφέω λόγος , καί οὕτως ἐπί ὁ ἀνασκευή ὁ ἐκεῖνος λόγος ἔρχομαι . προάγω τοιγάρ , ὅς φημί Γρηγοράς , ὁ ἱερόν ἐκεῖνος θεολόγος οὕτως λέγω · ὁ γάρ ὡς οὐσία ἀνάγκη ὁ ἔχω ὁ ἔχω συνίημι οὐσία , καθάπερ ἱμάτιον , καί χείρ , καί ἀγρός , καί ὁ γε τοιοῦτος , ἢ ὡς συμβεβηκός · καί οὗτος διχῆ πως αὖος ὑποδιαιρέω εἰς τε ὁ ὁ χωριστής δηλαδή , καί ὁ γε μηδαμῆ χωρίζω δύναμις . ὁ μέν γάρ ἐνδεχομένως ἔχω λέγω , καί μή , καθ´ ὅς γε σημαίνω ἐν δέχομαι φημί βαδίζω ὁ βαδιστικός , καί ἐναντίος αὖος μή βαδίζω . ὁ δέ καθ´ ἕξις καί διάθεσις ἔχω παραλαμβάνω , ὡς μέλι δηλαδή συμφύω γλυκύτης , καί χιών λευκότης , καί γνῶσις ἀνθρώπινος Ψυχή . εἶτα καί ὁ ἑαυτοῦ περί οὗτος δόξα ὁ εἴρω ἐπάγω ὁ Γρηγοράς , οὗτος πᾶς εἷς ὁποῖος , φημί , εἰμί τις ὁποτέρωθες λαμβάνω ὁ θεῖος κυριωνυμέω καί ἁπλόος βούλομαι φύσις , οἶδα περιφανής ἁμαρτάνω καί τίς οὗτος πάσχω , εἰμί διαλεκτικός σύ , καί ὁ καταργέω , ὡς νομίζω , σοφία απρόσιτος ; Δεύς γάρ ἐντεῦθεν ἄρχω πρῶτος κατά πᾶς ἀνάγκη , καί οὕτως ἔπειτα καί πρός ἐκεῖνος κατά ὁ ὑπόσχεσις αὖθις ἀνατρέχω . ἐκ γάρ ὁ ὁ σύ κατηγορία Ἀριστοτέλης ὁ κατά Θεός λόγος ὁρμάω ὁράω , προκάλυμμα μέν οἱονεί ὁ κατά ὁ ἱερός ὕβρις ὁ θαυμαστός οὗτος θεολόγος προάγω · τοσοῦτος δδʹ αὐτός τολμηρός καταχέω ὁ ψεῦδος καί ὁ συκοφαντία , ὅσος ὁ λόγος αὐτίκα δείκνυμι . ἀλλά πρίν ἐξελέγχω γε οὗτος , ἐκεῖνος σύ προηγουμένως ἔρομαι βούλομαι · πῶς ὁ θεολόγος οὗτος προφέρω εἰς μαρτυρία δῆθεν ὁ σός λόγος , οὐ αὐτός ἐκεῖνος ὁ λέγω , καί ὁ περί ὁ ἔχω ὅλος προθέω ἀπαραποιήτως λόγος ; οὖον γάρ δή καί σύ καθαπερεί καί ὁ ἄλλος λογογράφος , καί ῥήτωρ , καί ἐξηγητής ἔξεστι , ἢ ὁ νόος ὁ ῥητός μόνος , ἢ ὁ μέρος λαμβάνω , ἢ προστίθημι συλλαβή , ἢ καί ἀφαιρέω ὅλως , ὁ πικρός οὗτος τῆ δίκη , καί ὁ σός νομοθεσία καθ´ ἐγώ διά οὗτος χόω , καί μυρίος ὅσος ὁ λοιδορία , καί Τῖς βλασφημία καθυποβάλλω . ὁ σύ μέν δεῖ καθαπερεί τις δυνάστης καί τύραννος λόγος αὐτονομία χράομαι καί ὁ σός βούλομαι περί ὅς ; λόγος , ἐγώ δέ πικρός ὑπόκειμαι καί δουλεύω ὁ σός νομοθεσία , ἄν ποῦ ὁ κεῖμαι μετά γε ὁ δήω χράω νόμος , ὁ δεινός πάσχω ὑπό ὁ αυτοχειροτόνητος οὗτος καί καινός αὐτονομία . καί εἰμί μέν περί ὁ γράμμα καί ὁ λέγω ἁμαρτάνω μόνος , οὐδός οὕτως εἄν εἰμί φορητός , οὕτως ἐκ ὁ σύνεγγυς ὁ σός θαυμαστός καταλύω νόμος · νῦν δδʹ ὀκταχής μέν προτίθημι ὁ περί ὁ πρόκειμαι ὁ θεολόγος διαίρεσις , δύο δδʹ αὐτός ἢ τρεῖς μόνος λαμβάνω ὁ ὀκτώ , τοσοῦτος καί οὗτος ὁ κίβδηλος , καί ψευδής , καί συγχέω καταμείγνυμι , ὅσος αὐτίκα δή καί φαίνω . Δεύς καί γάρ αὐτός ἐκεῖνος ὁ ὁ θεολόγος παρ´ ἐγώ προτίθημι ῥῆσις ὑγιής τε καί ανόθευτος ἐνταῦθα , ἵνα ὁ ψεῦδος περιφανής ἐλέγχω ὁ φανέρωσις ὁ ἀλήθεια . φημί τοίνυν ὁ μακάριος Ἰωάννης ἐν ἑξηκοστός τρίτος ὁ θεολογικός κεφάλαιος οὕτως · ὁ ἔχω κατά ὁκσώς τρόπος λέγω . ὁ γάρ ὡς ἕξις , ἢ διάθεσις , ἢ κατά ἄλλος ποιότης · λέγω γάρ ἔχω ἐπιστήμη καί ἀρετή · ἢ ὡς ποσός · λέγω γάρ τρίπημν