cogPG.PG151 538
βολην ἑξενηνοχώς , ὡς δειχθήσεται προῖοῦσιν ἡμῖν , τὴν συνήθη συκοφαντίαν ὁ Γρηγορᾶς καὶ νῦν ἀναμίξας τῇ συνοίκῳ πάλαι κακοδοξίᾳ καὶ βλασφημίᾳ , τὸν ἑαυτοῦ λόγον καθ´ ἡμῶν καὶ αὖθις ὁπλίζειν δοκεῖ . Καὶ τὸ μὲν τῆς συκοφαντίας τε καὶ τοῦ ψεύδους εὐθὺς δῆλον αὐτόθεν . Τίς γὰρ ἡμῶν εἶπε τοὔνομα τῆς μεταμορφώσεως , ὡς αὐτός φησι , θεότητα ἄκτιστον ἰδίαν ; Καίτοι γε διὰ τοῦτο καὶ φθάσαντες ἡμεῖς ἤδη τὰ τῶν ἱερῶν κατὰ λέξιν ἐξεθέμεθα τόμων , τοῦ τε καθ´ ἡμᾶς , φημὶ , τούτου , καὶ δὴ καὶ τοῦ προτίρου ἐκείνου τοῦ κατὰ Βαρλαάμ τε καὶ Ἀκινδύνου τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ πάλαι καλῶς ἐξενηνεγμένου , ὅσα δηλαδὴ καὶ ὁ τόμος ἐκείνων ἐμνήσθη τῆς ἡμετέρα , συνόδου . Λεγέτω Γρηγορᾶς τοιγαροῦν , ποῦ ποτε τῶν τόμων οἷς ἀντιλέγειν αὐτὸς προσποιεῖται , λεγόντων ἤκουσε θεότητα τὴν μεταμόρφωσιν . εἶναι καθ´ ἑαυτὴν ὑφεστηκυῖαν ἱδίᾳ κεχωρισμένην τῆς θείας φύσεως . Ἦ που καὶ νῦν τὸν ἐγκέφαλον διασεισθεὶς ὁ φιλόσοφος , οὐκ οἷδεν οὸδ´ ὄ τι λέγει καὶ γράφει · καθάπερ ἐπὶ τῆς ἡμετέρας ἐκείνης τότε συνόδου παρὰ τῶν ὁμοδόξων προβληθεὶς εἰς τοῦς καθ´ ἡμῶν τε καὶ τῆς ὀρθῆς δόξης λόγους , ἐκάθητο παραληρῶν ἐπὶ μακρὸν , καὶ ψελλίζων ἀδιάκριτά τινα , καὶ σχεδὸν ἄναρθρα καὶ ἀσύνετα πᾶσιν ὁμοῦ τοῖς συνειλεγμένοις , ἡνίκα καὶ τὸ Θαβώριον ὄρος ἄκτιστον λέγειν ἡμᾶς δῆθεν εἰπὼν , εἰς τὸν κατ´ αὐτοῦ κεκίνηκε γέλωτα πάντας ὁμοῦ σχεδὸν τοὺς τῇ συνόδῳ τότε παρόντας . Ἀλλὰ τὸ μὲν ψεῦδος , καὶ ἡ καθ´ ἡμῶν συκοφαντία τοιαύτη · μικρῷ δὲ τοῦ λόγου προῖόντος αὐτῷ , καθάπερ ἠκούσαμεν , καὶ τὴν κατὰ τοῦ Δεσποτικοῦ φωτὸς βλασφημίαν ἀνακαλύπτει , λέγων , ὡς εἰ μὲν τῆς θείας οὐσίας διαφέρον εἴη καὶ ὑφειμένον , μὴ εἶναι λέγειν αὐτὸ θεότητα , μηδὲ ἄκτιστον · εἰ δὲ τῆς θείας οὐσίας οὐχ ἕτερον , αὐτὴν εἶναι λέγει λοιπὸν τὴν θείαν οὐσίαν , ἀποῤῥήτοις τρόποις παραδειχθεῖσαν . Ὡς εἷναι κατὰ τοῦτον δὴ τὸν κενὸν θεολόγον καὶ αὐτοχειροτόνητον διδάσκαλον τῶν θείων δογμάτων τὸ τῆς θεότητος ἀπρόσιτον τοῦτο φῶς , τὴν φυσικὴν καὶ ἀχώριστον τοῦ Θεοῦ δόξαν , ἢ κτίσμα καὶ φάσμα καὶ ἵνδαλμα , ὃ δὴ κἀπὶ τῆς συνόδου τότε σύν γε τῇ αὐτοῦ συμμορίᾳ διαῤῥήδην εἰπόντες ἑάλωσαν , ἢ τὴν οὐσίαν αὐτὴν τοῦ Θεοῦ . Τοῦτο καὶ γὰρ τὸ τῆς αἰρέσεως κεφάλαιον ἄνωθεν , καὶ τοῦτο διαδεξάμενος , ὁ φιλόσοφος παρὰ τῶν αὐτοῦ μυσταγωγῶν καὶ πατέρων τῆς πλάνης , τὴν οὐσίαν αὐτὴν εἶναι διδάσκει τοῦ Θεοῦ τὸ τοῖς ἁγίοις ἀποῤῥήτοις τρόποις ὁρώμενον θεῖον φῶς , ὁρατὴν ὁπωσπώποτε τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ , τολμηρᾷ καὶ δαιμονιώδει γλώσσῃ τε καὶ χειρὶ λέγων καὶ γράφων , ὁ τοὺς Εἰκονομάχους ἡμῖν καὶ τὴν ἐκείνων δυσσέβειαν , καθαπερεί τισι ψελλιζομένοις παισὶ , μορμολύκειον ἐπισείων . Αλλὰ πρὶν εἰς ἐκείνους ἡμᾶς ἐμβαλεῖν δοὺς λόγους καὶ τὴν αὐτοῦ τε κἀκείνων ἀδολεσχίαν , ἀκούσωμεν καὶ τῶν ἑξῆς αὐτοῦ λόγων , καὶ τίνα φησίν αὐτὸς εῖναι τὴν μεταμόρφωσιν . Τῆς γὰρ κατὰ τοῦ θείου φωτὸς ἀφέμενος πρὸς βραχὺ βλασφημίας , ἐπὶ τὴν μεταμόρφωσιν καὶ πάλιν ἐπάνεισι · μᾶλλον δὲ κατ´ αὐτῆς ἐκείνης , καὶ τῶν περὶ αὐτῆς ἰερῶν λόγων μηδὲ εἶναι ταύτην μηδὲ γεγεννῆσθαι κακῶς συνάγων σχεδὸν , ἐξ ὧν αὐτὸς λέγει . Ἐπάγει καὶ γὰρ οὑτωσὶ · Νῦν δ´ ἐξεταστίον τί ἐστι μορφὴ , καὶ τί τὸ γένος αὐτῆς . Φωνὴ γὰρ ὁμώνυμος οὖσα ἡ μορφὴ , ἐπὶ μὲν Θεοῦ λεγομένη . ταυτὸν δύναται τῇ οὐσίᾳ , καθὰ καὶ τοῖς θείοις τῆς Ἐκκλησίας φωστῆρσι νενομοθέτη . ται . ἐπεὶ γε μὴν τῶν αἰσθητῶν μορφή ἐστι τὸ περὶ τὴν ἐπιφάνειαν ποιὸν τύπωμα , πρὸς ὃ βλέποντες εὔμορφόν γε λέγομεν , καὶ δύσμορφον τὸ ὑποκείμενον ζῶον τυχὸν , συμβεβηκὸς γάρ ἐστιν ἐν ὑποκεμένῳ τινὶ θεωρούμενον ἡ μορφῇ , γένος δ´ ἔχουσα τὴν ποιότητα , τέταρτον κατὰ διαίρεσιν εἶδος εὑρίσκεται ταύτης . Ἐπεὶ δὲ καὶ ἡ κίνησις συμβεβηκὸς οὖσα καὶ αὕτη , θεωρεῖται μὲν καὶ ἐν οὐσίᾳ κὶ ποσῷ καὶ τόπῳ , θεωρεῖται δὲ μᾶλλον κἀν τῇ ποιότητι , τὸ πολυειδὲς ἐργαζομένη τῆς ἀλλοιώσεως , ἡδέως ἂν ἐροίμην ἔγωγε Παλαμᾶν τί ἂν εἶναι νοοίη τὴν μεταμόρφωσιν . Οὐδὲν γὰρ ἡ λέξις ἕτερον πάντως δηλοῖ ἢ μορφης ἀλλοίωσιν καὶ μεταποίησιν . Εἰ μὲν οὖν τῆς οὐσίας λέγοι τῆς θείας , τί ἂν ἀσεβέστερον εἴη τοῦ μετουσίωσιν λέγοντος τὴν ἐπὶ τοῦ Βείου ὄρους μεταμόρφωσιν τοῦ Χριστοῦ , καὶ δυοῖν τῶν ἀτοπωτάτων θάτερον πάντως εἰσάγοντος , ἢ τῆς θείας οὐσίας τὸ ἀναλλοίωτον δηλαδὴ καθαιροῦντος εἰς τὸ ὑφειμένον καὶ διάφορον ταύτης , ἢ διαιροῦντες ἐξ ἀμαθοῦς καὶ κακοτρόπου γνώμης εἰς δύο θεοτήτων ἀκτίστων διχοτομήματα τὴν ἄκτιστόν τε καὶ ἀμερῆ καὶ ἁπλῆν , καὶ τὴν μὲν λέγοντος ὁρατὴν , τὴν δ´ ἀόρατον , καὶ τὴν μὲν μεθεκτὴν , τὴν δ´ ἀμέθεκτον , καὶ τὴν μὲν ὑφειμένην , τὴν δ´ ὑπερκειμένην ; ὃ καὶ τὴν τῶν Εἰκονομάχων ὑπερβέβηκεν αἵρεσιν , ὡς εἰρήσεται πλατύτερον . Εἰ δ´ ἐξ ὅλων μεσαβεβλῆσθαι φάσκει τὴν τοῦ δούλου μορφὴν κατ´ αὐτοὺς ἀκριβῶς εἰπεῖν τοὺς Εἰκονομάχους ἐπὶ φῶς ἄῤῥητόν τε καὶ ἄκτιστον , καὶ θεότηταξένην , ζητητέον , πῶς τὸ κτιστὸν μετακεχώρηκεν ἑαυτοῦ πρὸς τὸ ἄκτιστον , καὶ τὸ ἠργμένον πρὸς τὸ ἄναρχον , καὶ τὸ χρονικὸν πρὸς τὸ ἄχρονον , καὶ τὸ πεπερασμένον πρὸς τὸ ἄπειρον ; Πάλιν ὁ τῆς μὲν εὐαγγελικῆς φιλοσοφίας ἀποστὰς φιλόσοφος οὑτοσὶ , τῇ δὲ ἐκ μαθήσεως ἐναβρυνόμενος ἐπιστήμῃ , καὶ ταύτην μετ´ ἐκείνης ἀπολέσας ἐγκαταλείψει δικαίᾳ Θεοῦ , ἐπὶ τὰς ὁμωνυμίας αὐτοῦ , καὶ τὰς διαιρέσεις ὥσπερ δὴ κἀν τοῖς φθάσασι χωρεῖ , μὴ εἰδὼς ἄπερ λέγει . Περὶ γὰρ μορφῆς προθέμενος ἐξετάσαι , καὶ εἰπεῖν , ὡς αὐτός φησι , τί τὸ γένος αὐτῆς , καὶ φωνὴν ὁμώνυμον αὐτὴν καλέσας , ἐπὶ μὲν Θεοῦ φησιν αὐτὴν λεγομένην , ταυτὸ ὁύνασθαι τῇ οὐσίᾳ , κατὰ τὴν νομοθεσίαν τῶν τῆς Ἐκκλησίας φωστήρων , ἐπὶ δὲ τῶν αἰσθητῶν μορφήν εἶναι τὸ περὶ τὴν ἐπιφάνειαν ποιὸν τύπωμα . Τί δέ , ὧ φιλόσοφε , πρὸς ἐκεῖνον εἴποιμι ἂν , οὐχὶ καὶ ἡ τοῦ ἀνθρώπου μορφὴ οὐσία ἀνθρώπου ἐστὶν ὥσπερ δὴ καὶ ἡ τοῦ Θεοῦ , ἀλλ´ ἡ τοῦ προσώπου μόνον ἰδέα,ς καὶ τὸ περὶ τὴν ἐπιφάνειαν ποιὸν τύπωμα , τοῦτό στι τοῦ ἀνθρώπου μορφή ; Καὶ πῶς ὁ μὴ τὴν σοφίαν τοῦ αἰῶνος τούτου λαλῶν , ἀλλὰ τὴν τοῦ Θεοῦ σοφίαν ἐν μυστηρίῳ τὴν ἀποκεκρυμμένην , ἣν προὡρισεν ὁ Θεὸς πρὸ τῶν αἰώνων , πῶς οὐν οὗτος Ο
Lemmas: βολή ἐκφέρω , ὡς δείκνυμι πρόειμι ἐγώ , ὁ συνήθης συκοφαντία ὁ Γρηγοράς καί νῦν ἀναμίσγω ὁ σύνοικος πάλαι κακοδοξία καί βλασφημία , ὁ ἑαυτοῦ λόγος καθ´ ἐγώ καί αὖθις ὁπλίζω δοκέω . καί ὁ μέν ὁ συκοφαντία τε καί ὁ ψεῦδος εὐθύς δῆλος αὐτόθεν . Τῖς γάρ ἐγώ εἶπον ὄνομα ὁ μεταμόρφωσις , ὡς αὐτός φημί , θεότης ἄκτιστον ἴδιος ; καίτοι γε διά οὗτος καί φθάνω ἐγώ ἤδη ὁ ὁ ἱερός κατά λέξις ἐκτίθημι τόμος , ὁ τε καθ´ ἐγώ , φημί , οὗτος , καί δή καί ὁ προτιροος ἐκεῖνος ὁ κατά Βαρλαάμ τε καί Ἀκίνδυνος ὁ ὁ Θεός ἐκκλησία πάλαι καλῶς ἐκφέρω , ὅσος δηλαδή καί ὁ τόμος ἐκεῖνος μιμνήσκω ὁ ἡμέτερος , σύνοδος . λέγω Γρηγοράς τοιγάρ , ποῦ ποτός ὁ τόμος ὅς ἀντιλέγω αὐτός προσποιέω , λέγω ἀκούω θεότης ὁ μεταμόρφωσις . εἰμί καθ´ ἑαυτοῦ ὑφίστημι ἴδιος χωρίζω ὁ θεῖος φύσις . ἦς ποῦ καί νῦν ὁ ἐγκέφαλος διασείω ὁ φιλόσοφος , οὐ οἶδα οδός ὅς τίς λέγω καί γράφω · καθάπερ ἐπί ὁ ἡμέτερος ἐκεῖνος τότε σύνοδος παρά ὁ ὁμόδοξος προβάλλω εἰς ὁ καθ´ ἐγώ τε καί ὁ ὀρθός δόξα λόγος , κάθημαι παραληρέω ἐπί μακρός , καί ψελλίζω ἀδιάκριτος τις , καί σχεδόν ἄναρθρος καί ἀσύνετος πᾶς ὁμοῦ ὁ συλλέγω , ἡνίκα καί ὁ Θαβώριον ὄρος ἄκτιστον λέγω ἐγώ δῆθεν εἶπον , εἰς ὁ κατ´ αὐτός κινέω γέλως πᾶς ὁμοῦ σχεδόν ὁ ὁ σύνοδος τότε πάρειμι . ἀλλά ὁ μέν ψεῦδος , καί ὁ καθ´ ἐγώ συκοφαντία τοιοῦτος · μικρός δέ ὁ λόγος προῖω αὐτός , καθάπερ ἀκούω , καί ὁ κατά ὁ δεσποτικός φάος βλασφημία ἀνακαλύπτω , λέγω , ὡς εἰμί μέν ὁ θεῖος οὐσία διαφέρω εἰμί καί ὑφίημι , μή εἰμί λέγω αὐτός θεότης , μηδέ ἄκτιστον · εἰμί δέ ὁ θεῖος οὐσία οὐ ἕτερος , αὐτός εἰμί λέγω λοιπός ὁ θεῖος οὐσία , ἀπόρρητος τρόπος παραδείκνυμι . ὡς ἵημι κατά οὗτος δή ὁ κενός θεολόγος καί αὐτοχειροτόνητος διδάσκαλος ὁ θεῖον δόγμα ὁ ὁ θεότης ἀπρόσιτος οὗτος φάος , ὁ φυσικός καί ἀχώριστος ὁ Θεός δόξα , ἢ κτίσμα καί φάσμα καί ίνδαλμα , ὅς δή ἐπί ὁ σύνοδος τότε σῦς γε ὁ αὐτός συμμορία διαρρήδην εἶπον ἁλίσκομαι , ἢ ὁ οὐσία αὐτός ὁ Θεός . οὗτος καί γάρ ὁ ὁ αἵρεσις κεφάλαιος ἄνωθεν , καί οὗτος διαδέχομαι , ὁ φιλόσοφος παρά ὁ αὐτός μυσταγωγός καί πατήρ ὁ πλάνης , ὁ οὐσία αὐτός εἰμί διδάσκω ὁ Θεός ὁ ὁ ἅγιος ἀπόρρητος τρόπος ὁράω θέω φάος , ὁρατός ὁράω ὁ οὐσία ὁ Θεός , τολμηρός καί δαιμονιώδης γλῶσσα τε καί χείρ λέγω καί γράφω , ὁ ὁ εικονομάχος ἐγώ καί ὁ ἐκεῖνος δυσσέβεια , καθαπερεί τις ψελλίζω παῖς , μορμολυκεῖον ἐπισείων . αλλά πρίν εἰς ἐκεῖνος ἐγώ ἐμβάλλω δίδωμι λόγος καί ὁ αὐτός τε ἐκεῖνος ἀδολεσχία , ἀκούω καί ὁ ἑξῆς αὐτός λόγος , καί τίς φημί αὐτός εἰμί ὁ μεταμόρφωσις . ὁ γάρ κατά ὁ θεῖον φάος ἀφίημι πρός βραχύς βλασφημία , ἐπί ὁ μεταμόρφωσις καί πάλιν ἐπάνειμι · μᾶλλον δέ κατ´ αὐτός ἐκεῖνος , καί ὁ περί αὐτός ἱερός λόγος μηδέ εἰμί οὗτος μηδέ γεννάω κακῶς συνάγω σχεδόν , ἐκ ὅς αὐτός λέγω . ἐπάγω καί γάρ οὑτωσί · νῦν δδʹ ἐξετάζω τίς εἰμί μορφή , καί τίς ὁ γένος αὐτός . φωνή γάρ ὁμώνυμος εἰμί ὁ μορφή , ἐπί μέν Θεός λέγω . τατός δύναμαι ὁ οὐσία , καθά καί ὁ θεῖον ὁ ἐκκλησία φωστήρ νομοθέτης . ὁ . ἐπεί γε μήv ὁ αἰσθητής μορφή εἰμί ὁ περί ὁ ἐπιφάνεια ποιός τύπωμα , πρός ὅς βλέπω εὔμορφος γε λέγω , καί δύσμορφος ὁ ὑπόκειμαι ζῷον τυγχάνω , συμβαίνω γάρ εἰμί ἐν ὑποκεμένῳ τις θεωρέω ὁ μορφή , γένος δδʹ ἔχω ὁ ποιότης , τέταρτος κατά διαίρεσις εἶδος εὑρίσκω οὗτος . ἐπεί δέ καί ὁ κίνησις συμβαίνω εἰμί καί οὗτος , θεωρέω μέν καί ἐν οὐσία κίς ποσός καί τόπος , θεωρέω δέ μᾶλλον ἐν ὁ ποιότης , ὁ πολυειδής ἐργάζομαι ὁ ἀλλοίωσις , ἡδύς εἄν εἴρω ἔγωγε παλάμη τίς εἄν εἰμί νοέω ὁ μεταμόρφωσις . οὐδείς γάρ ὁ λέξις ἕτερος πάντως δηλόω ἢ μορφή ἀλλοίωσις καί μεταποίησις . εἰμί μέν οὖν ὁ οὐσία λέγω ὁ θεῖος , τίς εἄν ἀσεβής εἰμί ὁ μετουσιόω λέγω ὁ ἐπί ὁ Βείου ὄρος μεταμόρφωσις ὁ Χριστός , καί δύο ὁ ἄτοπος ἕτερος πάντως εἰσάγω , ἢ ὁ θεῖος οὐσία ὁ ἀναλλοίωτος δηλαδή καθαιρέω εἰς ὁ ὑφίημι καί διάφορος οὗτος , ἢ διαιρέω ἐκ Ἀμαθοῦς καί κακότροπος γνώμη εἰς δύο θεότης ἄκτιστος διχοτόμημα ὁ ἄκτιστος τε καί ἀμερής καί ἁπλόος , καί ὁ μέν λέγω ὁρατός , ὁ δδʹ ἀόρατος , καί ὁ μέν μεθεκτός , ὁ δδʹ ἀμέθεκτος , καί ὁ μέν ὑφέζομαι , ὁ δδʹ ὑπέρκειμαι ; ὅς καί ὁ ὁ εικονομάχος ὑπερβαίνω αἵρεσις , ὡς εἴρω πλατύς . εἰμί δδʹ ἐκ ὅλος μεσαβεβλῆσθαι φάσκω ὁ ὁ δοῦλος μορφή κατ´ αὐτός ἀκριβῶς εἶπον ὁ εικονομάχος ἐπί φάος ἄρρητος τε καί ἄκτιστον , καί θεότηταξένην , ζητητέος , πῶς ὁ κτιστός μεταχωρέω ἑαυτοῦ πρός ὁ ἄκτιστον , καί ὁ ἄρχω πρός ὁ ἄναρχος , καί ὁ χρονικός πρός ὁ ἄχρονος , καί ὁ περαίνω πρός ὁ ἤπειρος ; πάλιν ὁ ὁ μέν εὐαγγελικός φιλοσοφία ἀφίστημι φιλόσοφος οὗτος , ὁ δέ ἐκ μάθησις ἐναβρύνομαι ἐπιστήμη , καί οὗτος μετέ ἐκεῖνος ἀπόλλυμι ἐγκαταλείπω Δίκαιος Θεός , ἐπί ὁ ὁμωνυμία αὐτός , καί ὁ διαίρεσις ὥσπερ δή ἐν ὁ φθάνω χωρέω , μή εἰδοί Ἄπερ λέγω . περι γάρ μορφή προτίθημι ἐξετάζω , καί εἶπον , ὡς αὐτός φημί , τίς ὁ γένος αὐτός , καί φωνή ὁμώνυμος αὐτός καλέω , ἐπί μέν Θεός φημί αὐτός λέγω , τατός ὁράω ὁ οὐσία , κατά ὁ νομοθεσία ὁ ὁ ἐκκλησία φωστήρ , ἐπί δέ ὁ αἰσθητής μορφή εἰμί ὁ περί ὁ ἐπιφάνεια ποιός τύπωμα . τις δέ , ἵημι φιλόσοφος , πρός ἐκεῖνος εἶπον εἄν , οὐ καί ὁ ὁ ἄνθρωπος μορφή οὐσία ἄνθρωπος εἰμί ὥσπερ δή καί ὁ ὁ Θεός , ἀλ ὁ ὁ πρόσωπον μόνος Ἰδέας καί ὁ περί ὁ ἐπιφάνεια ποιός τύπωμα , οὗτος εἰμί ὁ ἄνθρωπος μορφή ; καί πῶς ὁ μή ὁ σοφία ὁ αἰών οὗτος λαλέω , ἀλλά ὁ ὁ Θεός σοφία ἐν μυστήριον ὁ ἀποκρύπτω , ὅς προορίζω ὁ θεός πρό ὁ αἰών , πῶς ὀν οὗτος ὁ