cogPG.PG151 621
νοητά . Οὐ γὰρ εὑρίσκονταί τινα εἴδη ἐν τῇ αὐτῶν καὶολικότητι , εἰ μὴ ἐν τῷ νῷ . Καὶ κατὰ τὸ εἰκὸς δεῖ αὐτὰ εἶναι νοερὰ , εἴπερ εἰσὶ καθ´ αὐτὰ ὑφεστῶτα · οὖτω γὰρ μόνως δύνανται ἐνεργεῖν . Ὁ Θεὸς ἄρα ἐστὶν ἐνέργεια πρώτη καθ´ αὐτὴν ὑφεστηκυῖα , ἀφ´ οὗ τὰ ἄλλα πρόεισιν . Ἀναγκαῖον ἄρα νοερὸν εἶ ναι . Ταύτην δὲ τὴν ἀλήθειαν καὶ ἡ καθολικὴ πίστις ὁμολογεῖ . Λέγεται γὰρ ἐν τῷ δεκάτῳ τοῦ Ἰὼβ περὶ Θεοῦ · « σοφὸς ἐστι καὶ κραταιὸς τῇ δυνάιει · » καὶ ἐν τῷ .... « Παρ´ αὐτῳ ἐστιν ἡ ἰσχὺς , καὶ ἡσοφία · » καὶ ἐν τοῖς Ἰʹαλμοῖς · « Ἐθαυμαστώθη ἡ γνῶσίς σου ἐξ ἐμοῦ · καὶ ἐν τῷ α´ τῆς πρὸς Ῥω μαίους · « Ὦ βάθος πλούτου καὶ σοφίας καὶ γνώσεως Θεοῦ ! Ταύτης δὲ τῆς πίστεως ἡ ἀλήθεια παρὰ τοσοῦτον κεκράτηκεν ἐν ἀνθρώποις , ὡς καὶ ἀπὸ τοῦ νοεῖν ὄνομα τῷ Θεῷ ἐπιθεῖναι . Οὐ γὰρ ὅψει ὀρᾷ , ἐφ´ ὅσον μηδὲ αἴσθησιν ἔχει . Κεφάλ . δʹ . Ὅτι ὁ Θεός ἑστι θέλων . αʹ Τοῖς δὲ προειρημένοις περὶ τοῦ θείου νοῦ ἕπεται ἔτι θέλειν ὁμολογεῖν τὸν Θεόν . Ἐκ γὰρ τοῦ νοεῖν ἕπεται θέλειν . Τὸ γὰρ ἀγαθὸν νόημά ἐστιν ἴδιον ἀντικείμενον τῆς θελήσεως . Ἀνάγκη τοίνυν τὸ ἀγαθὸν νόημα , ἐφ´ ὅσον τοιοῦτον , εἶναι θελητὸν , πάντως δὲ τῳ νοοῦντι , οὐ γὰρ τῷ μὴ νοοῦντι . Ἀνάγκη ἄρα τὸ νοοῦν τὸ ἀγαθὸν , ἐφ´ ὅσον τοιοῦτον , εἶναι θέλον . Ὁ δὲ Θεὸς νοεῖ τὸ ἀγαθόν . Ἐφ´ ὅσον γάρ ἐστι τέλειον νοοῦν , νοεῖ τὸ ὃν σὺν τῷ τοῦ ἀγαθοῦ λόγῳ . Ἔστιν ἄρα θέλων . βʹ . Ἔτι ὅτῳ δή ποτέ ἐστί τι εἷδος , ἔχει κατ´ ἐκεῖνο τὸ εἶδος σχέσιν πρὸς τὰ ὄντα ἐν τῇ τῶν ὄντων φύσει ὥσπερ τὸ λευκὸν ξύλον διὰ τῆς αύτοῦ λευκότητός ἐστί τισιν ὅμοιον , καί τισιν ἀνόμοιον · τῷ δὲ νοοῦντι καὶ αἰσθανομένῳ ἔνεστι τὸ εἶδος τοῦ νοουμένου καὶ ὑπὸ αἴσθησιν πίπτοντος πράγματος , καθ´ ὅσον πᾶσα κατάληψίς ἐστι διά τινος ὁμοιότητος . Δεῖ ἄρα εἶναι αἴσθησιν τοῦ νοοῦντοσῇ καὶ αἰσθανομένου πρὸς τὰ νοητὰ καὶ αἰσθητὰ , καθόσον εἰσὶν ἐν τῇ τῶν ὄντων φύσει . Οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο κατανοεῖν καὶ αἰσθάνεσθαι . Κατὰ τοῦτο γὰρ θεωρεῖται σχέσις τῶν ὄντων πρὸς τὸν νοοῦντα καὶ αἰσθανόμενον . Τὸ γὰρ νοεῖν καὶ αἰσθάνεσθαί ἐστι καθὸ τὰ ὄντα ἐστὶν ἐν τῷ νῷ καὶ ἐν τῇ αἰσθήσει , κατὰ τὸν ἑκάστου τρόπον · ἔχει δὲ σχέοιν τὸ νοοῦν καὶ τὸ αἰσθανόμενον πρὸς τὸ πρᾶγμα τὸ ὃν ἔξω τῆς ψυχῆς θελήσεως καὶ ὀρέξεως . Ὅθεν πάντα νοοῦντα καὶ τὰ αἰσθανόμενα θέλει τε καὶ ὀρέγεται . Ἰδία δὲ ἡ θέλησις ἐν τῷ νῷ ἐστιν . Ἔστι γὰρ ἡ θέλησις , ὄρεξις λογικῆς φύσεως . Ἐπεὶ τοίνυν ὁ Θεός ἐστι νοῶν , ἀνάγκῃ θέλει . γʹ . Ἔτι ἐκεῖνο , ὃ ἕπεται παντὶ ὄντι , προσήκει τῷ ὄντι , ἐφ´ ὅσον ἐστὶν ὄν · ὃ δέ ἐστι τοιοῦτο , δεῖ μάλιστα εὑρίσκεοθαι ἐν τῷ πρώτῳ ὄντι . Παντὶ δὲ ὄντι προσήκαι τὸ μάλιστα ἐφίεσθαι τῆς ἰδίας τελειότητος καὶ συντηρήσεως τιῦ ἰδίου εἶναι , ἐκάστῳ δὲ κατὰ τὸν
Lemmas: νοητός . οὖον γάρ εὑρίσκω τις εἶδος ἐν ὁ αὐτός καθολικότης , εἰμί μή ἐν ὁ νάω . καί κατά ὁ εἰκός δεῖ αὐτός εἰμί νοερός , εἴπερ εἰμί καθ´ αὐτός ὑφίστημι · οὗτος γάρ μόνος δύναμαι ἐνεργέω . ὁ θεός ἄρα εἰμί ἐνέργεια πρῶτος καθ´ αὐτός ὑφίστημι , ἀφή ὅς ὁ ἄλλος πρόειμι . ἀναγκαῖος ἄρα νοερός εἰμί ναι . οὗτος δέ ὁ ἀλήθεια καί ὁ καθολικός πίστις ὁμολογέω . λέγω γάρ ἐν ὁ δέκατος ὁ Ἰώβ περί Θεός · « σοφός εἰμί καί κραταιός ὁ δυναω · » καί ἐν ὁ .... « Παρ´ αὐτός εἰμί ὁ ἰσχύς , καί ἡσοφία · » καί ἐν ὁ Ἰʹαλμοῖς · « θαυμαστόω ὁ γνῶσις σύ ἐκ ἐγώ · καί ἐν ὁ αʹ ὁ πρός ῥῶ Μάϊος · « ὦ βάθος πλοῦτος καί σοφία καί γνῶσις Θεός ! Ταύτη δέ ὁ πίστις ὁ ἀλήθεια παρά τοσοῦτος κρατέω ἐν ἄνθρωπος , ὡς καί ἀπό ὁ νοέω ὄνομα ὁ Θεός ἐπιτίθημι . οὖον γάρ ὁράω ὁράω , ἐφίημι ὅσος μηδέ αἴσθησις ἔχω . Κεφάλ . δέ . ὅτι2 ὁ Θεός εἰμί ἐθέλω . ὅς ὁ δέ προερέω περί ὁ θεῖον νόος ἕπω ἔτι ἐθέλω ὁμολογέω ὁ Θεός . ἐκ γάρ ὁ νοέω ἕπω ἐθέλω . ὁ γάρ ἀγαθός νόημα εἰμί ἴδιος ἀντίκειμαι ὁ θέλησις . Ἀνάγκη τοίνυν ὁ ἀγαθός νόημα , ἐφίημι ὅσος τοιοῦτος , εἰμί θελητός , πάντως δέ ὁ νοέω , οὖον γάρ ὁ μή νοέω . Ἀνάγκη ἄρα ὁ νοέω ὁ ἀγαθός , ἐφίημι ὅσος τοιοῦτος , εἰμί ἐθέλω . ὁ δέ θεός νοέω ὁ ἀγαθός . Ἐφ´ ὅσος γάρ εἰμί τέλειος νοέω , νοέω ὁ ὅς σύν ὁ ὁ ἀγαθός λόγος . ἔρτις ἄρα ἐθέλω . βε . ἔτι ὅστις δή ποτός εἰμί τίς εἶδος , ἔχω κατ´ ἐκεῖνος ὁ εἶδος σχέσις πρός ὁ εἰμί ἐν ὁ ὁ εἰμί φύσις ὥσπερ ὁ λευκός ξύλον διά ὁ αὐτός λευκότης εἰμί τις ὅμοιος , καί τις ἀνόμοιος · ὁ δέ νοέω καί αἰσθάνομαι ἔνειμι ὁ εἶδος ὁ νοέω καί ὑπό αἴσθησις πίπτω πρᾶγμα , καθ´ ὅσος πᾶς κατάληψις εἰμί διά τις ὁμοιότης . Δεύς ἄρα εἰμί αἴσθησις ὁ νοέω καί αἰσθάνομαι πρός ὁ νοητός καί αἰσθητός , καθόσον εἰμί ἐν ὁ ὁ εἰμί φύσις . οὐ εἰμί δέ οὗτος κατανοέω καί αἰσθάνομαι . κατά οὗτος γάρ θεωρέω σχέσις ὁ εἰμί πρός ὁ νοόω καί αἰσθάνομαι . ὁ γάρ νοέω καί αἰσθάνομαι εἰμί καθό ὁ εἰμί εἰμί ἐν ὁ νάω καί ἐν ὁ αἴσθησις , κατά ὁ ἕκαστος τρόπος · ἔχω δέ ἔχω ὁ νοέω καί ὁ αἰσθάνομαι πρός ὁ πρᾶγμα ὁ ὅς ἔξω ὁ Ψυχή θέλησις καί ὄρεξις . ὅθεν πᾶς νοόω καί ὁ αἰσθάνομαι ἐθέλω τε καί ὀρέγω . Ἴδιος δέ ὁ θέλησις ἐν ὁ νάω εἰμί . εἰμί γάρ ὁ θέλησις , ὄρεξις λογικός φύσις . ἐπεί τοίνυν ὁ Θεός εἰμί νοέω , ἀνάγκη ἐθέλω . γε . ἔτι ἐκεῖνος , ὅς ἕπω πᾶς εἰμί , προσήκω ὁ εἰμί , ἐφίημι ὅσος εἰμί εἰμί · ὅς δέ εἰμί τοιοῦτος , δεῖ μάλιστα εὑρίσκω ἐν ὁ πρῶτος εἰμί . Πᾶς δέ εἰμί προσίημι ὁ μάλιστα ἐφίημι ὁ ἴδιος τελειότης καί συντήρησις τις ἴδιος εἰμί , ἕκαστος δέ κατά ὁ