cogPG.PG151 579
καὶ ἄπταιστος ἐν ἅπασι θεολόγος . ἤρκει μὲν υὖν καὶ τοῦτό γε μόνον εἰς ἀπόδειξιν τοῦ λόγου τῆς ἀληθείας · τῆς γὰρ νόθου καὶ παρεγγράπτου λέξεως ἐκείνης διαγραφείσης , ἐξ ἀνάγκης τὸ γνήσιον δείκνυται τοῦ παρ´ ἡμῶν ἀναγινωσκομένου καὶ γραφομένου , ᾧ δὴ καὶ βίβλοι πᾶσαι σχεδὸν όμοῦ , καθάπερ ἔφθην εἰπὼν ἤδη , προσμαρτυροῦσιν · ὡς ἂν δ´ ἑκ περιουσίας καὶ ξύμπασαν ἄλλην πρόφασιν ἀνέλωμεν τῶν ἀντιλεγόννων , ἐπεὶ γὸ ἀλλότριον ἀπεσκευασάμεθα κατὰ τὸν εἰπόντα , καὶ τρόπον ἕτερον τὸ ἡμέτερον , μᾶλλον δὲ τὸ τοῦ ἡμετέρου πατρός τε καὶ διδασκάλου συστήσομεν , τοῖς αὐτοῦ καὶ αὖθις κατὰ τῶν αὐτὸν συκοφαντούντων χρησάμενοι λόγοις . Φησὶ τοιγαροῦν ὁ σοφὸς οὐτωσὶ περὶ τῆς ἐκ Πατρὸς ἀνάρχου γεννήσεως τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὸν αὐτὸν Εὐνόμιον αὖθις γράφων · Εἰκόνα νοεῖν χρὴ τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου οὐ κατὰ τὰς τεχνητὰς ταύτας , ὕστερον ἀπεργασθεῖσαν πρὸς τὸ ἀρχέτυπον , ἀλλὰ συνυπάρχουσαν καὶ συνυφεστηκυῖαν τῳ πρωτοτύπως ὑποστήσαντί τῷ εἶναι τὸ ἀρχέτυπον οὗσαν . Καὶ πάλιν πρὸς τὸν αὐτόν · Ἀλλ´ εἴπερ αἰῶνες πάντες κάτω που τῆς γεννήσεως τοῦ Μονογενοῦς νοοῦνται , αὐτοῦ κείνου ὄντες ποιήματα , μάταιος ὁ ἐπιζητῶν τῆς ὑποστάσεως τοῦ Υἱοῦ τὰ πρεσβύτερα . Οὐδὲν γὰρἀλλοιότερον ἐρωτᾷ ἢ εἰ περὶ τοῦ Πατρὸς ἐπυνθάνετο , πότερον ὑπῆρχε πρὸ τῆς ἰδίας συστάσεως ἢ οὐχί . Ἐν δὲ τοῖς περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὕτω θεολογῶν Δ αὐτὸς αὖθίς φησι · Τοῦτο τῆς κατὰ τὴν ὑπόστασιν ἰδιότητος σημεῖον ἔχει τὸ Πνεῦμα , τὸ διὰ τοῦ Υἱοῦ γνωρίζεσθαι . καὶ ἐκ τοῦ Πατρὸς ὑφεστάναι . ἤκουσας , πῶς οὐχ ἅπαξ μόνον , ἀλλὰ καὶ δις κατ´ αὐτὸ καὶ τρὶς καὶ πολλάκις ὁ θαυμαστὸς Βασειος ἐπὶ τῇ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ προαιωνίῳ vεῦνήσει τε καὶ ὑπάρξει , καὶ δὴ καὶ τῇ προβολῇ τοῦ ὁμοουσίου Πνεύματος τῇ ὑπεστήσατο καὶ ὑπέστηισρν ἐχρήσατο λέξει ; Καὶ τὸ καινόν ὁμοῦ τε καὶ χάριεν , ὅτι κἀπὶ τοῦ αὐτοῦ ἑνὸς κατὰ ταυτὸ λόγου τε καὶ βιβλίου , διὰ σὲ καὶ τὰς σὰς οἷμαι προλήψεις καὶ ὑπολήψεις , ἵν´ εἰ μὴ τῷ προτέρῳ πεισθείης , τὸ δεύτερον σε διδάξῃ · εἰ δὲ καὶ τοῦ δευτέρου παρακούσεις , τὸ τρίτον γοῦν σε καὶ τὸ μετ´ αὐτὸ πρὸς τὸν τοῦ διδασκάλου σκοπὸν , καὶ τὸν ἦχον τῆς ἐν ἐκείνῳ λαλούσης πνευματικῆς σάλπιγγος ἀφυπνίσῃ καὶ διεγείρη . Οὐκ ἄρα παρὰ τῶν ἡμετέρων , ὡς αὐτὸς συκοφαντῶν ἔφης , μεταβέβληται καὶ διέφθαρται τὰ τῶν θεολόγων βιβλία · παρὰ τῆς σῆς ἑταιρείας δὲ μᾶνλον , οἷς ἄνωθεν ἔθος ταυτὶ κακουργεῖν , καθὰ δὴ καὶ προὔφην . Καὶ εἰ βούλει , καὶ αὐτά σοι παρελπάντες ὑποδείξομεν τὰ πυκτία , τὰς τῶν μαχαιρίων τοριφέροντα λαθραίας κατατομάς τε καὶ παραξίσεις . θἱᾶλλον δ´ ἐκεῖνα μὲν καὶ αὐτὸς οἷσθα , ξύνοισίά γε νακῶς τοῖς κακῶς εἰργασμένοις , ὧν δήπου καὶ καθηἦτὴν καὶ πρόμαχον μετὰ τὸν πρῶτον αὐτῶν καθητητὴν , καὶ τὴς ὁρθῆς δόξης πολέμιυν , σαυτὸν ἡμῖν ἄρτι δεικνύεις . Ὑπὶ δὲ τὸν σοφὸν ἱἱασίλειον καὶ φοὺς ἐκείνου λόγους ἴωμεν αὖθις . Τοὺς γοῦν περὶ ὁημιουργίας Θεοῦ τοῦ μεγάλου Μωσέως ὁ μάγασξγούχενος λόγου , κατ´ αὐτὰς εὐθὺς τὰς τῆς ἐξηγήσεως ἀρχὰς δείκνυσιν , ὡς οὐν ἐπὶ τῶν κτιστῶν , ἀλλ´ ἐπὶ τῶν ἀκτίστων μάλιστ´ αὐτὸς τῇ ὑκεστήσατο καὶ ὑπέστησε χρῆται λέξει . Τὸ χὰρ , Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν , εἰς ἑρμηνείαν προθελς ἑαυτῷ , καὶ πολλὰ μὲν περὶ ἀρχῆς , τινὰ δὲ καὶ περὶ τοῦ ἐποίησε Ἐιελθὼν , εἶτ´ ἐπιφέρει · Ἦνα δειχθῇ ὅτι ὁ κόσμος οὗτος τεχνικόν ἐστι κατασκεύασμα προκείμενον πᾶσιν εἰς θεωρίαν , ὥστε δι´ αὐτοῦ τὴν τοῦ ποιήσαντος αὐτὸν σοφίαν ἐπιγινώσκεσθαι , οὐκ ἄλλῃ τινὶ ἐχρήσατο φωνῇ ὁ σοφὸς Μωϋσῆς περὶ αὐτοῦ , ἀλλ´ ἠεἶπεν , Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν , οὐχὶ ἐνήργησεν . οὐδὲ ὑπέστησεν , ἀλλ´ ἐποίησε . Καὶ καθότι πολλοὶ τῶν φαντασθέντων τυνυπάρχειν ἐξ ἀιδίου τῷ Θεῷ τὸν κόσμον οὐχὶ γεγενῆσθαι παρ´ αὐτοῦ συνεχώρησαν · ἀλλ´ οἱονεὶ ἀποσκίασμα τῆς δυνάμεως αὐτοῦ ὄντα , αὐτομάτως παρυποστῆναι · καὶ αἴτιον μὲν αὐτοῦ ὁμολογοῦμεν Θεὸν , αἴτιον δὲ ἀπροαιρέτως , ὡς τῆς σκιᾶς τὸ σῶμα , καὶ τῆς λαμπηδόνος τὸ ἀπαυγάζον · τὴν οὖν τοιαύτην ἀπάτην ἐπανορθούμενος ὁ προφήτης , τῇ ἀκριβείᾳ ταύτῃ τῶν ῥημάτων ἐχρήσατο , εἰπὼν , Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεός · τουτέστιν , οὐχὶ αὐτὸ τοῦτο τὴν αἰτίαν τοῦ εἶναι παρέσχεν , ἀλλ´ ἐποίησεν . Ἀκούεις , ὤ βέλτιστε , πῶς ὁ σοφὸς Βασλειος νοεῖ τε καὶ διδάσκει κἀνταῦθα τὴν τοῦ ὑπέστησε ΠΑὸ ʹ κτίστην . ἀλλ´ αἴτιον ἐξ ἀτδίου τὸν Θεὸν ἐνόμισαν τῶν κτισμάτων , συναὶδια ταῦτα τῷ ποιητῇ φάσκοντες διὰ τοῦτο καὶ Μωϋσῆς ὁ σοφὸς οὐκ εἶπεν ἐνήργησεν , ἢ ὑπέστησεν ὁ Θεὸς , ἀλκὶ ἐπυίησε , μονονουχὶ τοῦτο λέγων , ὅτι τὸ μὲν ἐποίησε τοῦτ´ αὐτὸ ποίημα καὶ κτίσμα τοῦ ποιητοῦ τὸν κόσμον παρίστησι · τὸ δὲ ἐνήργὴσε καὶ ὑπέστησεν , ἐπεὶ μὴ τὸν τρόπον δηλοῖ τῆς τοῦ ὑποστάντος ὑπάρξεως , ἀλλ´ αἴτον ἁπλῶς αὐτῷ τοῦ εἰναι δείκνυσι μόνον , καὶ δύναται διὰ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν ἀκτίστων καὶ ἄμφω ταυτὶ λέγεσθαι , καὶ λέγεταί γε , καὶ ὡς ἐπιτοπὶεῖστον μάλιστα ἐπὶ τούτων . Διὰ τοῦτο καὶ Μωῦσῆς ὁ μέγας ταυταισὶ ταῖς λέξεσιν ἐπὶ τῶν τοῦ Θεοῦ κτισμάτων οὐκ ἠνέσχετο χρήσασθαι . Οὐ γὰρ εἶπε , φησίν , ἐνήργησεν ἢ ὑπέστησεν , ἵνα μὴ ἄκτιστα καὶ συναῖδια α τις ἐκεῖνα νομίσῃ διὰ τῶν λέξεων δηλαδὴ τούτων , κατὰ τοὺς Ἑλληνικοὺς ὕθλους , ἀλλ´ ἐποίησε , τὴν ἀπάτην διορθούμενος ταύτην , καὶ κτίσμα Θεοῦ διδάσκων εἰναι τὸν κόσμον . Μάθε τοιγαροῦν , ἢ καὶ εἰδὼς μὴ κακούργως τε καὶ φιλονείκως , ἀλλ´ ἀπλῶς τε καὶ ἀληθῶς καὶ κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικήν τε καὶ πατρικὴν συνήθειαν . εἰ δὲ βούλει , καὶ κατὰ τὴν σὴν γραμματικήν τε καὶ σοφίαν ταῖς λέξεσι χρῶ , καὶ μὴ δι´ ἔριν τε καὶ ἄκαιρον ἔνστασιν ταῦτά τε κἀκεῖνα παρακρούεσθαι θέλε , καὶ κενὴν τινα σαυτῳ , καὶ τοῖς μετὰ σοῦ λέξεών τε καὶ νοημάτων τέμνειν ὁδόν´ μᾶλλον δ´ οὐ κενὴν μόνον , ἀλλὰ καὶ πολ τὸ βλαβερὸν ἔχουσαν . Τὸ γὰρ ὑπεστήσατο καὶ ὑπέστὴσε καὶ ἐνήήρησα , καθὰ δὴ καὶ φθάσαντες εἴπομεν , τὴν ὕπαρξιν μόνην ἁπλῶς , καὶ τὸ ἔκ τινος αἰίου τὸ ὑποστὰν καὶ ἐνεργηθὲν εἶναι , ἀλλ´ οὐ καὶ τὴν τοιάνδε ὕπαρξιν , καὶ τὸ τοιονδὶ αἰτιατὸν παρίστησιν . Εἰ γὰῤ μὴ τοῦθ´ οὕιως εἰχεν , ἀλλὰ καὶ τὸν τρόπον αὐτὸν
Lemmas: καί ἄπταιστος ἐν ἅπας θεολόγος . ἀρκέω μέν υἱός καί οὗτος γε μόνος εἰς ἀπόδειξις ὁ λόγος ὁ ἀλήθεια · ὁ γάρ νόθος καί παρεγγράφω λέξις ἐκεῖνος διαγράφω , ἐκ ἀνάγκη ὁ γνήσιος δείκνυμι ὁ παρ´ ἐγώ ἀναγιγνώσκω καί γράφω , ὅς δή καί Βίβλος πᾶς σχεδόν ὁμοῦ , καθάπερ φθάνω εἶπον ἤδη , προσμαρτυρέω · ὡς εἄν δδʹ ἐκ περιουσία καί σύμπας ἄλλος πρόφασις ἀναιρέω ὁ ἀντιλέγω , ἐπεί γὸ ἀλλότριος ἀποσκευάζω κατά ὁ εἶπον , καί τρόπος ἕτερος ὁ ἡμέτερος , μᾶλλον δέ ὁ ὁ ἡμέτερος πατήρ τε καί διδάσκαλος συνίστημι , ὁ αὐτός καί αὖθις κατά ὁ αὐτός συκοφαντέω χράω λόγος . φημί τοιγάρ ὁ σοφός οὕτως περί ὁ ἐκ πατήρ ἄναρχος γέννησις ὁ υἱός πρός ὁ αὐτός Εὐνόμιον αὖθις γράφω · Εἰκών νοέω χρή ὁ Θεός ὁ ἀόρατος οὖον κατά ὁ τεχνητός οὗτος , ὕστερος ἀπεργάζομαι πρός ὁ ἀρχέτυπος , ἀλλά συνυπάρχω καί συνυφίστημι ὁ πρωτότυπος ὑφίστημι ὁ εἰμί ὁ ἀρχέτυπος ὕω . καί πάλιν πρός ὁ αὐτός · Ἀλ εἴπερ αἰών πᾶς κάτω ποῦ ὁ γέννησις ὁ Μονογενώ νοέω , αὐτός ἐκεῖνος εἰμί ποίημα , μάταιος ὁ ἐπιζητέω ὁ ὑπόστασις ὁ υἱός ὁ πρέσβυς . οὐδείς γαραλλοιοτερος ἐρωτάω ἢ εἰμί περί ὁ πατήρ πυνθάνομαι , πότερος ὑπάρχω πρό ὁ ἴδιος σύστασις ἢ οὐ . ἐν δέ ὁ περί ὁ ἅγιος πνεῦμα οὗτος θεολογέω δ αὐτός αὖθις φημί · οὗτος ὁ κατά ὁ ὑπόστασις ἰδιότης σημεῖον ἔχω ὁ πνεῦμα , ὁ διά ὁ υἱός γνωρίζω . καί ἐκ ὁ πατήρ ὑφίστημι . ἀκούω , πῶς οὐ ἅπαξ μόνος , ἀλλά καί δις κατ´ αὐτός καί τρίς καί πολλάκις ὁ θαυμαστός Βασειος ἐπί ὁ ὁ μονογενής υἱός ὁ Θεός προαιώνιος ὀνεύω τε καί ὑπάρχω , καί δή καί ὁ προβολή ὁ ὁμοούσιος πνεῦμα ὁ ὑφίστημι καί ὑπέστηισρν χράω λέγω ; καί ὁ καινός ὁμοῦ τε καί χάριεν , ὅτι ἐπί ὁ αὐτός εἷς κατά τατός λόγος τε καί βιβλίον , διά σύ καί ὁ σός οἴομαι πρόληψις καί ὑπόληψις , ὅς εἰμί μή ὁ πρότερος πείθω , ὁ δύο σύ διδάσκω · εἰμί δέ καί ὁ δύο παράκουσις , ὁ τρίτος γοῦν σύ καί ὁ μετέ αὐτός πρός ὁ ὁ διδάσκαλος σκοπός , καί ὁ ἦχος ὁ ἐν ἐκεῖνος λαλέω πνευματικός σάλπιγξ αφύπνιση καί διεγείρω . οὐ ἄρα παρά ὁ ἡμέτερος , ὡς αὐτός συκοφάντης φημί , μεταβάλλω καί διαφθείρω ὁ ὁ θεολόγος βιβλίον · παρά ὁ σός ἑταιρεία δέ μᾶνλον , ὅς ἄνωθεν ἔθος οὗτος κακουργέω , καθά δή καί προφαίνω . καί εἰμί βούλομαι , καί αὐτός σύ παραλείπω ὑποδείκνυμι ὁ πυκτίον , ὁ ὁ Μαχαιρίων τοριφερω λαθραῖος κατατομή τε καί παραξίσεις . θάλλω δδʹ ἐκεῖνος μέν καί αὐτός οἶδα , ξυνοισιον γε νακῶς ὁ κακῶς ἐργάζομαι , ὅς δήπου καί καθίημι καί πρόμαχος μετά ὁ πρῶτος αὐτός καθητητὴν , καί σής ὀρθός δόξα πολέμιος , σαυτοῦ ἐγώ ἄρτι δείκνυμι . Ὑπὶ δέ ὁ σοφός ιιασιλειος καί Φους ἐκεῖνος λόγος ἔρχομαι αὖθις . ὁ γοῦν περί ὁημιουργίας Θεός ὁ μέγας Μωσῆς ὁ μάγασξγούχενος λόγος , κατ´ αὐτός εὐθύς ὁ ὁ ἐξήγησις ἀρχή δείκνυμι , ὡς ὀν ἐπί ὁ κτίστης , ἀλ ἐπί ὁ ἄκτιστος μάλιστ´ αὐτός ὁ ὑφίστημι καί ὑφίστημι χράω λέγω . ὁ χαρά , ἐν ἀρχή ποιέω ὁ θεός ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ , εἰς ἑρμηνεία προθέλω ἑαυτοῦ , καί πολύς μέν περί ἀρχή , τις δέ καί περί ὁ ποιέω εἴλω , προστίθημι ἐπιφέρω · ἀπτήν δείκνυμι ὅτι ὁ κόσμος οὗτος τεχνικός εἰμί κατασκεύασμα πρόκειμαι πᾶς εἰς θεωρία , ὥστε δις αὐτός ὁ ὁ ποιέω αὐτός σοφία ἐπιγιγνώσκω , οὐ ἄλλος τις χράω φωνή ὁ σοφός Μωϋσῆς περί αὐτός , ἀλ εἶπον , ἐν ἀρχή ποιέω , οὐ ἐνεργέω . οὐδέ ὑφίστημι , ἀλ ποιέω . καί καθότι πολύς ὁ φαντάζω τυνυπάρχειν ἐκ ἀίδιος ὁ Θεός ὁ κόσμος οὐ γίγνομαι παρ´ αὐτός συγχωρέω · ἀλ οἱονεί ἀποσκίασμα ὁ δύναμις αὐτός εἰμί , αὐτόματος παρυφίστημι · καί αἴτιος μέν αὐτός ὁμολογέω θεός , αἴτιος δέ ἀπροαίρετος , ὡς ὁ σκιά ὁ σῶμα , καί ὁ λαμπηδών ὁ ἀπαυγάζω · ὁ οὖν τοιοῦτος ἀπάτη ἐπανορθόω ὁ προφήτης , ὁ ἀκρίβεια οὗτος ὁ ῥῆμα χράω , εἶπον , ἐν ἀρχή ποιέω ὁ Θεός · τουτέστιν , οὐ αὐτός οὗτος ὁ αἴτιος ὁ εἰμί παρέχω , ἀλ ποιέω . ἀκούω , ὦ ἀγαθός , πῶς ὁ σοφός Βασλειος νοέω τε καί διδάσκω ἐνταῦθα ὁ ὁ ὑφίστημι Παός ʹ κτίστης . ἀλ αἴτιος ἐκ ἀτδίου ὁ θεός νομίζω ὁ κτίσμα , συναιδιον οὗτος ὁ ποιητής φάσκω διά οὗτος καί Μωϋσῆς ὁ σοφός οὐ εἶπον ἐνεργέω , ἢ ὑφίστημι ὁ θεός , ἀλκί επυιαειδω , μονονού οὗτος λέγω , ὅτι ὁ μέν ποιέω τοῦτος αὐτός ποίημα καί κτίσμα ὁ ποιητής ὁ κόσμος παρίστημι · ὁ δέ ενεργώ καί ὑφίστημι , ἐπεί μή ὁ τρόπος δηλόω ὁ ὁ ὑφίστημι ὕπαρξις , ἀλ οἰδάνω ἁπλόος αὐτός ὁ εἰναι δείκνυμι μόνος , καί δύναμαι διά οὗτος καί ἐπί ὁ ἄκτιστος καί ἄμφω οὗτος λέγω , καί λέγω3 γε , καί ὡς ἐπιτοπίζω μάλιστα ἐπί οὗτος . Ζεύς οὗτος καί Μωυσῆς ὁ μέγας ταυτηισ́ς ὁ λέξις ἐπί ὁ ὁ Θεός κτίσμα οὐ ἀνέχω χράω . οὖον γάρ εἶπον , φημί , ἐνεργέω ἢ ὑφίστημι , ἵνα μή ἄκτιστος καί συναιδιον ὅς τις ἐκεῖνος νομίζω διά ὁ λέξις δηλαδή οὗτος , κατά ὁ Ἑλληνικός ὕθλος , ἀλ ποιέω , ὁ ἀπάτη διορθόω οὗτος , καί κτίσμα Θεός διδάσκω εἰναι ὁ κόσμος . μανθάνω τοιγάρ , ἢ καί εἰδοί μή κακοῦργος τε καί φιλόνεικος , ἀλ ἀπλόος τε καί ἀληθής καί κατά ὁ ἐκκλησιαστικός τε καί πατρικός συνήθεια . εἰμί δέ βούλομαι , καί κατά ὁ σός γραμματικός τε καί σοφία ὁ λέξις χράω , καί μή δις Ἔρις τε καί ἄκαιρος ἔνστασις οὗτος τε ἐκεῖνος παρακρούω ἐθέλω , καί κενός τις σεαυτοῦ , καί ὁ μετά σύ λέξις τε καί νόημα τέμνω ὁδός μᾶλλον δδʹ οὖον κενός μόνος , ἀλλά καί πολ ὁ βλαβερός ἔχω . ὁ γάρ ὑφίστημι καί ὑφίστημι καί ἐναιρέω , καθά δή καί φθάνω εἶπον , ὁ ὕπαρξις μόνος ἁπλόος , καί ὁ ἐκ τις αἴαιος ὁ ὑφίστημι καί ἐνεργέω εἰμί , ἀλ οὖον καί ὁ τοιόσδε ὕπαρξις , καί ὁ τοονδ́ς αἰτιατός παρίστημι . εἰμί γάρι μή τοῦτος οὕιως ἔχω , ἀλλά καί ὁ τρόπος αὐτός