cogPG.PG151 289
διαλεκτικὴν δύναμιν καὶ τὸ κράτος τῶν περὶ Θεοῦ λόγων , καὶ τὴν δογματικὴν ἀκρίβειαν ὑπ´ ἀπορίας προσμαρτυροῦντες , καὶ ὡς οὐδ´ ἂν , φησί , δυνηθείης εἰς ὄψιν τε καὶ λόγους αὐτός ποτ´ ἐκείνοις οὐδὲ πρὸς ὁλίγον ἐλθεῖν . Ἀλλ´ ὁ Γρηγόριος Πνεύματος γεγονὼς πλήρης , καὶ τὸν περὶ Θεοῦ συκοφαντούμενον ζηλοτυπήσας κάλλιστα λόγον , οὐδὲ τὴν φέρουσαν πρὸς ἐκείνους ἀπεῖπεν , ἀλλὰ τῶν ἀδελφῶν μεθ´ ἑαυτοῦ λοβὼν τὸν ἕτερον μόνον , σπουδῇ πρὸς ἐκείνους ἀνήει . Οἷα μὲν οὖν καὶ δσα τοῖς ἑξάρχοις τε καὶ καθηγηταῖς τῆς αἱρέσεως , εἰς διάλογον καταστὰς , καὶ συμμίξας Πνεύματι διείλεκται θείῳ , καὶ ώς τὰ παρ´ ἐκείνων προβλήματα καὶ ζητήματα δίκην ἀραχνίων ἁμογητὶ διαλύων ὁμοῦ πάντα , πρὸς πᾶν τοὐναντίον τὰ τοῦ ἀγῶνος αὐτοῖς περιέτρεψε , μηδὲν ὑγιὲς μήτ´ αὐτοὺς μηδοπωσοῦν λέγοντας ἀποδείξας , καὶ μάτην κατὰ τῆς Ἐκκλησίας τὰ μὴ ὄντα παραληροῦντάς τε καὶ συμπλάττοντας , λέγειν ἐφεξῆς οὐ τοῦ παρόντος ἂν εἴη καιροῦ καὶ τοῦ λόγου , μείζονος ἰστορίας ἔργον γε ὄντα · ἑνὸς δέ τινος ἐκείνων ἀναγκαῖον τέως μνησθῆναι , καὶ οὗτως ἀπὸ μέρους , ὅ φασι , παραδεῖξαι τὸ πᾶν . Ἔδοξαν οἱ τῆς αἱρέσεως ταυτησὶ τῶν Μασαλιανῶν ἀρχηγοὶ καὶ διδάσκαλοι μόνην προσευχὴν xριστιανοῖς προσήκουσαν πεφυκέναι τὴν πρὸς αὐτοῦ Χριστοῦ τοῖς μαθηταῖς πυθομένοις πάλαι δοθεῖσαν ῥητῶς , τὰ δ´ ἄλλα πάνθ´ ὁμοῦ μάτην ἡμᾶς φησι συνείροντας εὔχεσθαί τε καὶ ψάλλειν , μὴ της ἐκεῖθεν μηδαμῶς διὰ γνώμης ὄντα , μηδὲ τῶν θείων θεσμῶν · διὸ καὶ μόνην ἐκείνην τῇ κατ´ αὐτοὺς Ἐκκλησίᾳ νενομοθετηκότες , τὴν ἄλλην ἀπηγόρευσαν τᾶσαν . Τοῦτ´ οὖν καὶ Γρηγορίῳ τότε πρὸς τοῖς ἄλλοις κατὰ τῆς ἡμῶν Ἐκκλησίας ὡς δή τι μέγα καὶ ἰσχυρὸν παρῆγον , καὶ παρανομεῖν ἄντικρυς ἔλεγον πᾶσαν , νόμους θείους τε καὶ χρησμοὺς οὓς οὐκ ἔξεστιν ἀδεῶς ὑπερβαίνουσαν , Ὁ δέ γε τῆς ἱερᾶς εὐχῆς εἴπερ τις ἀγωνιστὴς καὶ φίλος Γρηγόριος , τὸν ὑπὲρ αὐτῆς κἀνταῦθα λόγον ἀναλαβὼν , Ἀλλ´ εἰ καὶ ἡμεῖς , ἔφη , τὰ τῆς ἱερᾶς ἐκείνης εὐχῆς καὶ δεσποτικῆς ἀθετοῦμεν , ὡς αὐτοὶ συκοφαντοῦντές φατε · ἀλλὰ τοὺς ἱεροὺς ἐκείνους Χριστοῦ μαθητὰς , τοὺς . καὶ πρώτους ὑπὲρ αὐτῆς ἐρομένους , καὶ ταύτην ὑπ´ αὐτοῦ διδαχθέντας Χριστοῦ , οὐκ ἂν εὐθὺς ὡς ἐγᾦμαι ποτε εἴποιτε παραβεβηκέναι τὴν παράδοσιν καὶ τὴν δ δασκαλίαν ἐκείνου . Ἵ τί περὶ ἐκείνων φατέ ; Τῶν δ´ εἰρηκότων ὁμοῦ πάντων εὐθὺς , τοὺς μὲν πρώτους μαθητάς τε καὶ ἀποστόλους φύλακας καὶ πληρωτὰς τῆς ἐντολῆς πεφυκότας Χριστοῦ , τὴν εὐχὴν αὐτούς τε τετηρηκέναι , καὶ τοῖς ἑξῆς διὰ τῶν Εὐαγγελίων ὡσαύτως τὴν αὐτὴν παραπέμψαι , ὑμᾶς δ´ αὐτοὺς τὴν παράδοσιν ἀθετῆσαι παρεισαγαγόντας τὰ ἑαυτῶν · ὁ θεῖος ὑπολαβὼν αὖθις Γρηγόριος , Καὶ πῶς , φησίν , ἐκεῖνοι μετὰ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἀποδημίαν Χριστοῦ , καὶ δὴ καὶ τὴν τοῦ Παρακλὴτου πρὸς αὐτοὺς ἐπιδημίαν τε καὶ φανέρωσιν , ἐπειδὴ παρὰ τῶν θεοκτόνων Ἰουδαίων ὑπὲρ τοῦ Εὐαννελίοιυ καὶ τοῦ κηρύγματος ἐν Ἰεροσολύμοις ἠλαύνοντο , φωνὴν ὁμοθυμαδὸν ἄραντες , σύν γε τοῖς ἰδίοις πρὸς τὸν Θεὸν , οὑτω καὶ γὰρ ὁ θεῖος Λουκᾶς ἐν ταῖς αὐτῶν ἰστορεῖ Πράξεσιν , οὐ τὰ τῆς εὐχῆς ἐκείνης ηὔξαντο ῥήματα , ἀλλ´ ἕτερα μᾶλλον τὰ τῷ καιρῷ καὶ τῇ χρείᾳ προσήκοντα μάλιστα ; οἶ καὶ οὕτω γεγόνασιν ἐπιτυχεῖς τῆς εὐχῆς , καὶ ὧνπερ ἐπήγγελλον , ὡς καὶ Θεὸν ἄνωθεν ἐπις;μήνασθαι παρευθὺς , σεισμῷ τε τοῦ καθ´ ὃν προσηύχοντο τόπου , καὶ Πνεύματος ἁγίου παρουσίᾳ τὴν εὐχὴν βεβαιώσαντα ; « Δεηθέντων καὶ γὰρ αὐτῶν , φησὶν , ἐσαλεύθη ὁ τόπος ἐν ᾧ ἦσαν συνηγμένοι , καὶ ἐπλήσθησαν ἅπαντες Πνεύματος ἁγίου , καὶ ἐλάλουν τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ μετὰ παῤῥησίας . » Πῶς δὲ καὶ ὁ τελώνης κατὰ τὸν Χριστοῦ λόγον , καίτοι γε μὴ τὴν αὐτὴν εὐξάμενος πρὸς Θεὸν εὐχὴν . ἀλλ´ ἕτερά τε δεηθεὶς καὶ εἰπὼν , κατέβη δεδικαιωμένος ὑπὲρ τὸν Φαρισσαῖον ; Ὦστ´ ἐκεῖνο δεῖ νοεῖν τε καὶ συνάγειν ἐκ τῆς διδασκαλίας Χριστοῦ τόν γε νοῦν ἔχοντα , ὅτι οὐ τοῖς ῥήμασι μόνοις ἐκείνοις τὸ πᾶν συνέκλεισε τῆς εὐχῆς , ἀλλὰ τύπον δεδωκὼς μᾶλλον εὐχῆς τοῖς πιστοῖς δι´ ἐκείνης , τοῦτο μυστικῶς ἐξεπαίδευσε , τὸ καὶ εὐχομένους καὶ ψάλλοντας καὶ δεομένους καὶ εὐλογοῦντας αὐτὸν ἐν παντὶ καιρῷ , κατὰ τὸν θεῖον Σαβὶδ καὶ τὴν αἴνεσιν αὐτοῦ διὰ παντὸς ἐν τῷ στόματι φέροντας , τῆς διανοίας ἔχεσθαι πανταχοῦ καὶ τοῦ σκοποῦ τῶν θείων ῥημάτων ἐκείνων , καὶ μηδαμῶς ἐκεῖθεν ἀποστατεῖν · καὶ ὅρα τὸ τῆς διδασκαλίας ἠκριβωμένον · οὐδὲ γὰρ εἶπε , τοῖς ἀποστόλοις δηλονότι παραδιδοὺς τὴν εὐχὴν , ὅτι Ταῦτα τὰ ῥήματα , καὶ τούτους μόνους τοὺς λόγους προσεύχεσθε · ἀλλὰ πῶς ; Οὕτω , φησί , προσεύχεσθε ὑμεῖς , δηλονότι κατὰ τοῦτον τὸν σκοσὸν καὶ τὸν τύπον , ὅν ἐγὼ νῦν ὑποδείκνυμι · κανόνα τινὰ καὶ γνώμονα τέμνων οἱονεὶ τοῦ πῶς δεῖ τῷ Θεῷ προσιέναι καὶ εὔχεσθαι , ὅπερ δὴ καὶ αὐτοὶ φθάσαντες τησαν · « Δίδαξον γὰρ , φησὶν , ἡμᾶς προσεύχεσθαι , καθὰ καὶ Ἰωάννης τοὺς ἰδίους ἐδίδαξε μαθητάς . » Ταῦτα τοιγαροῦν οἱ πρῶτοι Χριστοῦ μαθηταὶ καὶ ἀπόστολοι πρῶτοι παρ´ αὐτοῦ μαθόντες Χριστοῦ , αὐτοί τε τῷ τῆς προσευχῆς κανόνι κάλλισια καὶ κατὰ λόγον ἐχρήσαντο , καὶ ἡμᾶς τοὺς αὐτῶν μαθητὰς ἐδίδαξαν ἅπερ καλῶς ἐδιδάχθησαν · ὃ δὴ καὶ ἡμεῖς κατ´ αὐτοὺς ἐκείνους ἐξ ἐκείνου κοινῇ τε πράττομεν καὶ ἰδίᾳ , πρὸς τὸν κανόνα καὶ τὴν πρώτην ταύτην εὐχὴν ἀνάγοντες πάνθ´ ὅσαπερ ἂν εὐχόμενοι τε καὶ ψάλλοντες λέγωμεν , καὶ τοῦτον τὸν τρόπον πάντοτε καὶ πανταχοῦ προσευχόμενοι , κατὰ τὸν αὐτοῦ δηλαδὴ λόγον καὶ τὴν διδασκαλίαν · Οὕτω καὶ γὰρ , φησί , προσεύχεσθε ὑμεῖς . Ἃ δὲ καὶ περὶ τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ , καὶ τῆς ἐκεῖθεν ἡμῶν συτηρίας καὶ ἀναπλάσεως πρὸς τοὺς ἐχθροὺς τουτουσὶ τοῦ σταυροῦ διῆλθε , καὶ ὡς ἄνωθεν ἐν τοῖς Πατράσι τε καὶ προφήταις ὁ τοῦ σταυροῦ τύπος ἐνήργει , καὶ μυστικῶς κἀκείνους ἐτελείου , τὸ πράγμασιν αὐτοῖς ἐκφανὲν ὕστερον τῆς θείας οἰκονομίας μυστήριον , αὐτῆς ἐκείνης καὶ νῦν ἔξεστιν ἀκούειν διεξιούσης κάλλιστά τε καὶ ὑψηλότατα τῆς σοφῆς γλώττης καὶ θεολόγου , ἐν οἷς δηλαδὴ περὶ τοῦ
Lemmas: διαλεκτικός δύναμις καί ὁ κράτος ὁ περί Θεός λόγος , καί ὁ δογματικός ἀκρίβεια ὑπό ἀπορία προσμαρτυρέω , καί ὡς οὐδός εἄν , φημί , δύναμαι εἰς ὄψις τε καί λόγος αὐτός ποτ ἐκεῖνος οὐδέ πρός ὀλίγος ἔρχομαι . Ἀλ ὁ Γρηγόριος πνεῦμα γίγνομαι πλήρης , καί ὁ περί Θεός συκοφαντέω ζηλοτυπέω καλῶς λόγος , οὐδέ ὁ φέρω πρός ἐκεῖνος ἀπολέγω , ἀλλά ὁ ἀδελφός μεθ´ ἑαυτοῦ λοβός ὁ ἕτερος μόνος , σπουδή πρός ἐκεῖνος ἀνήκω . οἷος μέν οὖν καί δσοι ὁ ἐξάρχω τε καί καθηγητής ὁ αἵρεσις , εἰς διάλογος καθίστημι , καί συμμίγνυμι πνεῦμα διαλέγω θεῖον , καί οὖς ὁ παρ´ ἐκεῖνος πρόβλημα καί ζήτημα δίκη ἀράχνιον ἀμογητί διαλύω ὁμοῦ πᾶς , πρός πᾶς ἐναντίος ὁ ὁ ἀγών αὐτός περιτρέπω , μηδείς ὑγιής μῆτε αὐτός μηδοπωσοῦν λέγω ἀποδείκνυμι , καί μάτην κατά ὁ ἐκκλησία ὁ μή εἰμί παραληρέω τε καί συμπλάσσω , λέγω ἐφεξῆς οὖον ὁ πάρειμι εἄν εἰμί καιρός καί ὁ λόγος , μείζων ἱστορία ἔργον γε εἰμί · εἷς δέ τις ἐκεῖνος ἀναγκαῖος τέως μιμνήσκω , καί οὕτως ἀπό μέρος , ὅς φημί , παραδείκνυμι ὁ πᾶς . δοκέω ὁ ὁ αἵρεσις οὗτος ὁ Μασαλιανός ἀρχηγός καί διδάσκαλος μόνος προσευχή xριστιανοῖς προσήκω φύω ὁ πρός αὐτός Χριστός ὁ μαθητής πυνθάνομαι πάλαι δίδωμι ῥητός , ὁ δδʹ ἄλλος πάνθος ὁμοῦ μάτην ἐγώ φημί συνείρω εὔχομαι τε καί ψάλλω , μή ὁ ἐκεῖθεν μηδαμῶς διά γνώμη εἰμί , μηδέ ὁ θεῖον θεσμός · διό καί μόνος ἐκεῖνος ὁ κατ´ αὐτός ἐκκλησία νομοθετέω , ὁ ἄλλος ἀπαγορεύω τελευτάω . Τοῦτ´ οὖν καί Γρηγόριος τότε πρός ὁ ἄλλος κατά ὁ ἐγώ ἐκκλησία ὡς δή τίς μέγας καί ἰσχυρός παράγω , καί παρανομέω ἄντικρυς λέγω πᾶς , νόμος θεῖος τε καί χρησμός ὅς οὐ ἔξεστι ἀδεῶς ὑπερβαίνω , ὁ δέ γε ὁ ἱερός εὐχή εἴπερ τις ἀγωνιστής καί φίλος Γρηγόριος , ὁ ὑπέρ αὐτός ἐνταῦθα λόγος ἀναλαμβάνω , Ἀλ εἰμί καί ἐγώ , φημί , ὁ ὁ ἱερός ἐκεῖνος εὐχή καί δεσποτικός ἀθετέω , ὡς αὐτός συκοφαντέω φημί · ἀλλά ὁ ἱερός ἐκεῖνος Χριστός μαθητής , ὁ . καί πρῶτος ὑπέρ αὐτός ἔρομαι , καί οὗτος ὑπό αὐτός διδάσκω Χριστός , οὐ εἄν εὐθύς ὡς ἐγώ ποτός εἶπον παραβαίνω ὁ παράδοσις καί ὁ δ δασκαλίαν ἐκεῖνος . ἵ τίς περί ἐκεῖνος φημί ; ὁ δδʹ λέγω ὁμοῦ πᾶς εὐθύς , ὁ μέν πρῶτος μαθητής τε καί ἀπόστολος φύλαξ καί πληρωτής ὁ ἐντολή φύω Χριστός , ὁ εὐχή αὐτός τε τηρέω , καί ὁ ἑξῆς διά ὁ Εὐαγγελίων ὡσαύτως ὁ αὐτός παραπέμπω , σύ δδʹ αὐτός ὁ παράδοσις ἀθετέω παρεισάγω ὁ ἑαυτοῦ · ὁ θεῖος ὑπολαμβάνω αὖθις Γρηγόριος , καί πῶς , φημί , ἐκεῖνος μετά ὁ εἰς οὐρανός ἀποδημία Χριστός , καί δή καί ὁ ὁ Παράκλητος πρός αὐτός ἐπιδημία τε καί φανέρωσις , ἐπεί παρά ὁ θεοκτόνος Ἰουδαῖος ὑπέρ ὁ Εὐαννελίοιυ καί ὁ κήρυγμα ἐν Ἱερουσαλήμ ἐλαύνω , φωνή ὁμοθυμαδόν ἀείρω , σῦς γε ὁ ἴδιος πρός ὁ θεός , οὗτος καί γάρ ὁ θεῖος Λουκᾶς ἐν ὁ αὐτός ἱστορέω Πρᾶξις , οὖον ὁ ὁ εὐχή ἐκεῖνος εὔχομαι ῥῆμα , ἀλ ἕτερος μᾶλλον ὁ ὁ καιρός καί ὁ χρεία προσήκω μάλιστα ; οἶς καί οὗτος γίγνομαι ἐπιτυχής ὁ εὐχή , καί ὅσπερ ἐπαγγέλλω , ὡς καί θεός ἄνωθεν ἐπιμανθάνω παρευθύς , σεισμός τε ὁ καθ´ ὅς προσεύχομαι τόπος , καί πνεῦμα ἅγιος παρουσία ὁ εὐχή βεβαιόω ; « δήω καί γάρ αὐτός , φημί , σαλεύω ὁ τόπος ἐν ὅς εἰμί συνάγω , καί πίμπλημι ἅπας πνεῦμα ἅγιος , καί λαλέω ὁ λόγος ὁ Θεός μετά παρρησία . » Πῶς δέ καί ὁ τελώνης κατά ὁ Χριστός λόγος , καίτοι γε μή ὁ αὐτός εὔχομαι πρός θεός εὐχή . ἀλ ἕτερος τε δέω καί εἶπον , καταβαίνω δικαιόω ὑπέρ ὁ Φαρισαῖος ; Ὦστ´ ἐκεῖνος δεῖ νοέω τε καί συνάγω ἐκ ὁ διδασκαλία Χριστός ὁ γε νόος ἔχω , ὅτι οὖον ὁ ῥῆμα μόνος ἐκεῖνος ὁ πᾶς συγκλείω ὁ εὐχή , ἀλλά τύπος δίδωμι μᾶλλον εὐχή ὁ πιστός δις ἐκεῖνος , οὗτος μυστικός ἐκπαιδεύω , ὁ καί εὔχομαι καί ψέλνω καί δήω καί εὐλογέω αὐτός ἐν πᾶς καιρός , κατά ὁ θέω Σαβίς καί ὁ αἴνεσις αὐτός διά πᾶς ἐν ὁ στόμα φέρω , ὁ διάνοια ἔχω πανταχοῦ καί ὁ σκοπός ὁ θεῖον ῥῆμα ἐκεῖνος , καί μηδαμῶς ἐκεῖθεν ἀποστατέω · καί ὁράω ὁ ὁ διδασκαλία ἀκριβόω · οὐδέ γάρ εἶπον , ὁ ἀπόστολος δηλονότι παραδίδωμι ὁ εὐχή , ὅτι οὗτος ὁ ῥῆμα , καί οὗτος μόνος ὁ λόγος προσεύχομαι · ἀλλά πῶς ; οὕτως , φημί , προσεύχομαι σύ , δηλονότι κατά οὗτος ὁ σκοσος καί ὁ τύπος , ὅς ἐγώ νῦν ὑποδείκνυμι · κανών τις καί γνώμων τέμνω οἱονεί ὁ πῶς δεῖ ὁ Θεός πρόσειμι καί εὔχομαι , ὅσπερ δή καί αὐτός φθάνω τημι · « διδάσκω γάρ , φημί , ἐγώ προσεύχομαι , καθά καί Ἰωάννης ὁ ἴδιος διδάσκω μαθητής . » οὗτος τοιγάρ ὁ πρῶτος Χριστός μαθητής καί ἀπόστολος πρῶτος παρ´ αὐτός μανθάνω Χριστός , αὐτός τε ὁ ὁ προσευχή κανών καλλιθεος καί κατά λόγος χράω , καί ἐγώ ὁ αὐτός μαθητής διδάσκω ὅσπερ καλῶς διδάσκω · ὅς δή καί ἐγώ κατ´ αὐτός ἐκεῖνος ἐκ ἐκεῖνος κοινός τε πράσσω καί ἴδιος , πρός ὁ κανών καί ὁ πρῶτος οὗτος εὐχή ἀνάγω πάνθος ὅσος εἄν εὔχομαι τε καί ψάλλω λέγω , καί οὗτος ὁ τρόπος πάντοτε καί πανταχοῦ προσεύχομαι , κατά ὁ αὐτός δηλαδή λόγος καί ὁ διδασκαλία · οὕτως καί γάρ , φημί , προσεύχομαι σύ . ἁ δέ καί περί ὁ σταυρός ὁ Χριστός , καί ὁ ἐκεῖθεν ἐγώ συτηρίας καί ἀνάπλασις πρός ὁ ἐχθρός οὗτος ὁ σταυρός διέρχομαι , καί ὡς ἄνωθεν ἐν ὁ πατήρ τε καί προφήτης ὁ ὁ σταυρός τύπος ἐνεργέω , καί μυστικός ἐκεῖνος τέλειος , ὁ πρᾶγμα αὐτός ἐκφαίνω ὕστερος ὁ θεῖος οἰκονομία μυστήριον , αὐτός ἐκεῖνος καί νῦν ἔξεστι ἀκούω διέξειμι καλός τε καί ὑψηλός ὁ σοφός γλῶσσα καί θεολόγος , ἐν ὅς δηλαδή περί ὁ