cogPG.PG151 468
καὶ τῶν αἱρέσεων τῶν κατ´ αὐτὸν ἐπ´ Ἐκκλησίας καταστροφὴν , πρὸς τὴν ἀμείνω μετακεχωρηκότι λῆξιν , καὶ μέγα καὶ θαυμαστὸν ἐντάφιον ὥσπερ λαβόντι μεθ´ ἑαυτοῦ τὴν τῆς εὐσεβείας ἀνακήρυξιν , καὶ τὸν στηριγμὸν τῆς Ἐκκλησίας Χριστοῦ , οὔτω τοιγαροῦν ἐκείνῳ καλῶς ἀπιόντι τῶν ὧδε , καὶ μετὰ μυρίας διὰ ταῦτα τῆς εὐφημίας , καὶ ὁ φιλόσοφος οὑτοσὶ λόγοις τὸν ἐπιτάφιον πλέκων , προσετίθει κἀκεῖνα μάλα καλῶς · Οἱ τῆς Ἐκκλησίας ἱεροὶ προστάται , ζητήσατε τὸν διάπυρον σπουδαστὴν καὶ συλλήπτορα τῶν δογμάτων . Οἱ ἐν ὄρεσι καὶ σπηλαίοις , τὸν πρόβολον καὶ προααπιστὴν τῆς ὑμετέρας εὐκλείας καὶ δόξης . Ὦ τῶν θείων ἀσκητηρίων ἡγήτορες τὴν τῆς ὑμετέρας ἰσχύος ἀκρόπολιν , μνήσθητε τοὺς ὑπὲρ ὑμῶν τελευταίους ἀγῶνας αὐτοῦ , πῶς πεπονηκότος ἤδη καθάπαξ τοῦ σώματος ἕκ τε τῶν πολεμικῶν τραυμάτων , ἔκ τε τῶν ἰατρικῶν καυτήρων , καὶ πρὸς θάνατον ἐντεῦθεν ἐλαυνόμενος , κατεφρόνησέ τε τοῦ σώματος , καὶ τῆς ἑαυτοῦ ζωῆς ἀφειδήσας , προθύμως ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ τοὺς ἱεροφάντας ἦκε . Καὶ οὐ πρότερον ἐκεῖθεν ἀπήλλαξε , πρὶν τοὺς ὑμῶν ὑβριστὰς καὶ τὰ ἐκείνων διεφθορότα δόγματα , καὶ παρέγγραπτα τῆς Ἐκκλησίας ναυάγια συντρίψαι τε καὶ ὅλοις δοῦναι φθορᾶς καὶ ἀπωλείας βυθοῖς τε καὶ κύμασι . Ταῦθ´ ὑπὲρ τῆς κατ´ εὐσέβειαν ἀληθείας ὁ φιλόσοφος τότε , καὶ τοῦ ταύτης ἀγωνιστοῦ τε καὶ προμάχου τοῦ μακαρίτου καὶ θαυμαστοῦ βασιλέως ὄντως ἐκείνου , τὰς φρένας καὶ τὸ τῆς ψυχῆς λογιζόμενον ἐῤῥωμένος ἔτι , καὶ καλῶς καὶ ἀἕίως ὑπὲρ τῶν καλλίστων καὶ ἀξιωτάτων τῷ ὄντι φιλοσοφῶν . Ἃ δὴ καὶ τῷ τάφῳ τοῦ βασιλέως ὑπὲρ ἐπιγράμματα πάντα , καὶ ἔπη χρυσᾶ δίκαιον ἂν ἦν ἐγκεχαράχθαι κατ´ ἐμὴν γνώμην , ὡς ἅν τήν τε τοῦ βασιλέως ἀρετὴν ὁμοῦ καὶ τὴν δόξαν τῆς Χριστοῦ Ἐκκλησίας , καὶ προσέτι τὸ τοῦ Γρηγορᾶ φιλοψευδὲς καὶ παλίμβολον , καὶ δὴ καὶ τὴν τῆς γνώμης τε καὶ τῆς γλώττης φαυλότητα καὶ τὴν ἀκρασίαν , τρανότερον σάλπιγγος ἁπάσης πρός γε τὸν ἑξῆς χρόνον ἀνακηρύττη , καὶ ὡς οὐκ ἂν εἴη ποτὲ δίκαιος οὖτος , οὐδ´ ἀξιόπιστος περὶ Θεοῦ καὶ θείων δογμάτων διαλέγεσθαι καὶ λογογραφεῖν ὅλως , ὁ τοῖς καιροῖς καὶ τοῖς πράγμασιν ἢ τἀληθέστερον εἰπεῖν μᾶλλον , δι´ ἔριν τε καὶ φιλονεικίαν , καὶ τὸν κάκιστ´ ἀπολούμενον φθόνον , οὔτω ῥᾳδίως καὶ αὐτὴν ὡς ἐν πεττοῖς τε καὶ κύβοις μετατιθεὶς καὶ μεταστρέφων , ἢ διαστρέφων οἱκειότερον φάναι τὴν πίστιν , καὶ φαύλων οὔτω προφάαεων καὶ παθῶν ὤνιον ἀπεργαζόμενος , φεῦ ! τὴν ἀνωτάτω περὶ Θεοῦ δόξαν , καὶ τὴν κοινὴν σωτηρίαν τοῦ κοινοῦ γένους . ΤοΥ ΑΥΤΟΥ ΦΙΑΟΣΟΦΟΥ ΓΡΗΙΟΡΑ Περὶ τῆς τοῦ Θεοῦ φυσικῆς , καὶ οὐσιώδους ἐνεργείας ὅτι ἄκτιστος , ΛΟΓΟΣ ΑΝΤΙΡΡΗΤΙΚΟΣ ΕΒΔΟΜΟΣ . Ἐπεὶ δὲ τὸν περὶ μετοχῆς ἱερᾶς Θεοῦ , καὶ θείου Πνεύματος ἀποῥῥήτου κοινωνίας τε καὶ θεώσεως λόγον , οὐ καθ´ ὅσον ἐχρῆν , ἀλλὰ καθ´ ὅσον ἡμῖν ἐφικτὸν , παρὰ τῶν πείρᾳ τε καὶ ἕξει μεμαθηκότων , καὶ διὰ τοῦτ´ αὐτὸ καὶ θεολογεῖν καὶ διδάσκειν ἀσφαλῶς ἐπισταμένων ἐκεῖνα , λαβόντες ἀποδεδώκαμεν , ἀμέθεκτον μὲν , ὥσπερ δὴ καὶ ἄληπτον καὶ διανοίᾳ καὶ λόγῳ , καὶ ἄῤῥητον τὸν Θεὸν κατ´ οὐσίαν σὐν ἐκείνοις εἰπόντες , μεθεκτὸν δὲ ἀναλόγως , καὶ ληπτὸν ἐκ μέρους κατὰ τὸν θεῖον Ἀπόστολον καὶ ῥητὸν , οὐκ ἐκ τῶν κατ´ αὐτὸν , ἀλλ´ ἑκ τῶν περὶ αὐτὸν , ἃ δὴ καὶ παρεπόμενα τῇ θείᾳ φύσει , καὶ ἰδιώματα φυσικὰ , καὶ χαρίσματα τοῦ Πνεύματος , καὶ φυσικὰς ἐνεργείας καὶ οὐσιώδεις , καὶ προόδους καὶ μετοχὰς θείας , καὶ τὰ τοιαῦτα τοῖς θεολόγοις ἔθος καλεῖν , φέρε δὴ καὶ πρὸς τὸ ἄκτιστον ἴωμεν αὐτῆς τῆς οὐσιώδους καὶ φυσικῆς τοῦ Θεοῦ θείας ἐνεργείας καὶ ποὺς περὶ τούτου τῶν ἱερῶν θεολόγων καὶ πάλιν λόγους . Καίτου γε καὶ τοῦτ´ αὐτὸ τοῖς προῤῥηθεῖσιν ἤδη συναποδέδεικται τοῖς γε μὴ κοιμωμένοις πάντη καὶ ῥέγχουσιν , ἡ καὶ τὰ ὧτα βύουσιν ἀσπίδος δίκην πρὸς τὰς ἱερὰς ἐπιμδάς . Ἀλλ´ ἐπεὶ καθαπερεὶ πρύμναν ὁ φιλόσοφος ἐκεῖθεν κρουσάμενος ἐπὶ τούτους ἦλθε τοὺς λόγους , καὶ τὸ τοῦ σεπτοῦ τόμου δεύτερον ἡμῖν προφέρει κεφάλαιον , καὶ κατ´ αὐτοῦ τούτου καὶ αὖθις χρῆται τῇ γλώττῃ , καὶ ἡμᾶς ἀνάγκη κατ´ ἴχνος ἐκείνῳ βαίνειν , μᾶλλον δὲ καὶ κατὰ πρόσωπον ἀπαντᾷν τε καὶ ἵστασθαι σύν γε τῷ σεπτῷ φημι τόμῳ καὶ τοῖς ἐκεῖ Πνεύματι φθεγγομένοις Πατράσι , καὶ μηδ´ ἀφίστασθαι . Εἰσάγει τοίνυν καὶ πάλιν τὸν ἑαυτοῦ φοιτητὴν καὶ φλον Ἀγαθάγγελον Γρηγορᾶς τὰ τοῦ τόμου διδάξοντα , ὃς δὴ καὶ παριὼν , οὔτω πώς φησι · Τελευτήσαντος τῷ παρανόμῳ τόμῳ τε καὶ τομογράφῳ τοῦ πρώτου κεφαλαίου , καὶ ὅσα τῶν ἐκεῖ βλασφημουμένων ἄκουσθέντα σοι ἐξελήλεγκται , τοιαύτην εὐθὺς σὸ δεύτερον κεφάλαιον ἔχει τὴν ἀρχήν . ἀπεδείχθη , φησί , καὶ τοῦτο , ὅτι οἱ μὴ δεχόμενοι ἄκτιστον τὴν ἀχώριστον μὲν καὶ φυσικὴν τῆς θείας οὐσίας ἐνέργειαν , διαφέρουσαν δὲ αὐτῆς , ὥσπερ εἴρηται , κτίσμα τε ποιοῦσι καὶ αὐτὴν τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ · κατὰ γὰρ τὸν ἅγιον Μάξιμον , ἀπὸ τῆς ἐνεργείας ἐ ἑκάστου φύσις χαρακτηρίζεται , τῆς μὲν ἀκτίστου ἐνεργείας ἄκτιστον δεικνύσης φύσιν , κτιστὴν δὲ τῆς κτιστῆς . Ἔτι δὲ καὶ τὸν Δαμασκηνὸν τὸν θεῖον Ἰωἀννην φάσκοντα Ἡ κτιστὴ ἐνέργεια κτιστὴν δηλώσει φύσιν · ἡ δ´ ἄκτιστος ἄκτιστον χαρακτηρίσει οὐσίαν . Οἱ οὖν λέγοντες κτιστὴν τὴν θείαν ἐνέργειαν . ἀφ´ ἡς καὶ ἡ θεία φύσις χαρακτηρίζεται , κτιστὴν ἐξἀνάγκης παριστῶσι καὶ τὴν θείαν φύσιν . Λικύθιον
Lemmas: καί ὁ αἵρεσις ὁ κατ´ αὐτός ἐπι ἐκκλησία καταστροφή , πρός ὁ ἀγαθός μεταχωρέω λῆξις , καί μέγας καί θαυμαστός ἐντάφιον ὥσπερ λαμβάνω μεθ´ ἑαυτοῦ ὁ ὁ εὐσέβεια ἀνακήρυξις , καί ὁ στηριγμός ὁ ἐκκλησία Χριστός , οὐτάω τοιγάρ ἐκεῖνος καλῶς ἄπειμι ὁ ὧδε , καί μετά μυρίος διά οὗτος ὁ Εὐφημία , καί ὁ φιλόσοφος οὗτος λόγος ὁ ἐπιτάφιος πλέκω , προστίθημι ἐκεῖνος μάλα καλῶς · ὁ ὁ ἐκκλησία ἱερός προστάτης , ζητέω ὁ διάπυρος σπουδαστής καί συλλήπτωρ ὁ δόγμα . ὁ ἐν ὄρος καί σπήλαιον , ὁ πρόβολος καί προααπιιστημι ὁ ὑμέτερος εὔκλεια καί δόξα . ὦ ὁ θεῖον ασκητήριο ἡγεμών ὁ ὁ ὑμέτερος ἰσχύς ἀκρόπολις , μιμνήσκω ὁ ὑπέρ σύ τελευταῖος ἀγών αὐτός , πῶς πονέω ἤδη καθάπαξ ὁ σῶμα ἐκ τε ὁ πολεμικός τραῦμα , ἐκ τε ὁ ἰατρικός καυτήρ , καί πρός θάνατος ἐντεῦθεν ἐλαύνω , καταφρονέω τε ὁ σῶμα , καί ὁ ἑαυτοῦ ζωή ἀφειδέω , προθύμως ἐπί ὁ βῆμα καί ὁ ἱεροφάντης ἥκω . καί οὖον πρότερος ἐκεῖθεν ἀπαλλάσσω , πρίν ὁ σύ ὑβριστής καί ὁ ἐκεῖνος διαφθείρω δόγμα , καί παρέγγραπτος ὁ ἐκκλησία ναυάγιον συντρίβω τε καί ὅλος δίδωμι φθορά καί ἀπώλεια βυθός τε καί κῦμα . Ταῦθ´ ὑπέρ ὁ κατ´ εὐσέβεια ἀλήθεια ὁ φιλόσοφος τότε , καί ὁ οὗτος ἀγωνιστής τε καί πρόμαχος ὁ μακαρίτης καί θαυμαστός βασιλεύς εἰμί ἐκεῖνος , ὁ φρήν καί ὁ ὁ Ψυχή λογίζομαι ῥώννυμι ἔτι , καί καλῶς καί ἀἕίως ὑπέρ ὁ καλός καί ἄξιος ὁ εἰμί φιλοσοφέω . ἁ δή καί ὁ τάφος ὁ βασιλεύς ὑπέρ ἐπίγραμμα πᾶς , καί ἔπος χρύσεος Δίκαιος εἄν εἰμί ἐγχαράσσω κατ´ ἐμός γνώμη , ὡς ὅς ὁ τε ὁ βασιλεύς ἀρετή ὁμοῦ καί ὁ δόξα ὁ Χριστός ἐκκλησία , καί προσέτι ὁ ὁ Γρηγορά φιλοψευδής καί παλίμβολος , καί δή καί ὁ ὁ γνώμη τε καί ὁ γλῶσσα φαυλότης καί ὁ ἀκράτεια , τρανής σάλπιγξ ἅπας πρός γε ὁ ἑξῆς χρόνος ἀνακηρύσσω , καί ὡς οὐ εἄν εἰμί ποτέ δίκαιος οὗτος , οὐδός ἀξιόπιστος περί Θεός καί θεῖον δόγμα διαλέγω καί λογογραφέω ὅλως , ὁ ὁ καιρός καί ὁ πρᾶγμα ἢ ἀληθής εἶπον μᾶλλον , δις Ἔρις τε καί φιλονεικία , καί ὁ κάκιστ´ ἀπόλλυμι φθόνος , οὐτάω ῥᾳδίως καί αὐτός ὡς ἐν πεσσός τε καί κύβος μετατίθημι καί μεταστρέφω , ἢ διαστρέφω οἱκεῖος φαίνω ὁ πίστις , καί φαῦλος οὐτάω προφάαεων καί πάθος ὤνιος ἀπεργάζομαι , φεῦ ! ὁ ἄνω2 περί Θεός δόξα , καί ὁ κοινός σωτηρία ὁ κοινός γένος . ὁ αὐτός Ο ΑΡ περι ὁ ὁ Θεός φυσικός , καί οὐσιώδης ἐνέργεια ὅτι ἄκτιστος , Λόγος αντιρρητικός Ἕβδομος . ἐπεί δέ ὁ περί μετοχή ἱερός Θεός , καί θεῖον πνεῦμα ἀπόρρητος κοινωνία τε καί θέωσις λόγος , οὖον καθ´ ὅσος χρή , ἀλλά καθ´ ὅσος ἐγώ ἐφικτός , παρά ὁ πείρω τε καί ἔχω μανθάνω , καί διά τοῦτος αὐτός καί θεολογέω καί διδάσκω ἀσφαλῶς ἐφίστημι ἐκεῖνος , λαμβάνω ἀποδίδωμι , ἀμέθεκτος μέν , ὥσπερ δή καί ἄληπτος καί διάνοια καί λόγος , καί ἄρρητος ὁ θεός κατ´ οὐσία σῦς ἐκεῖνος εἶπον , μεθεκτός δέ ἀνάλογος , καί ληπτός ἐκ μέρος κατά ὁ θέω ἀπόστολος καί ῥητός , οὐ ἐκ ὁ κατ´ αὐτός , ἀλ ἐκ ὁ περί αὐτός , ὁ δή καί παρέπομαι ὁ θεῖος φύσις , καί ἰδίωμα φυσικός , καί χάρισμα ὁ πνεῦμα , καί φυσικός ἐνέργεια καί οὐσιώδης , καί πρόοδος καί μετοχή θεῖος , καί ὁ τοιοῦτος ὁ θεολόγος ἔθος καλέω , φέρω δή καί πρός ὁ ἄκτιστον ἔρχομαι αὐτός ὁ οὐσιώδης καί φυσικός ὁ Θεός θεῖος ἐνέργεια καί πούς περί οὗτος ὁ ἱερός θεολόγος καί πάλιν λόγος . καΐτης γε καί τοῦτος αὐτός ὁ προλέγω ἤδη συναποδείκνυμι ὁ γε μή κοιμάω πάντῃ καί ῥέγκω , ὁ καί ὁ ἄτη βύω ἀσπίς δίκη πρός ὁ ἱερή ἐπιμδάς . Ἀλ ἐπεί καθαπερεί πρύμνα ὁ φιλόσοφος ἐκεῖθεν κρούω ἐπί οὗτος ἔρχομαι ὁ λόγος , καί ὁ ὁ σεπτός τόμος δύο ἐγώ προφέρω κεφάλαιος , καί κατ´ αὐτός οὗτος καί αὖθις χράω ὁ γλῶσσα , καί ἐγώ ἀνάγκη κατ´ ἴχνος ἐκεῖνος βαίνω , μᾶλλον δέ καί κατά πρόσωπον ἀπαντάω τε καί ἵστημι σῦς γε ὁ σεπτός φημί τόμος καί ὁ ἐκεῖ πνεῦμα φθέγγομαι πατήρ , καί μηδ´ ἀφίστημι . εἰσάγω τοίνυν καί πάλιν ὁ ἑαυτοῦ φοιτητής καί φλώ Ἀγαθάγγελος Γρηγοράς ὁ ὁ τόμος διδάσκω , ὅς δή καί πάρειμι1 , οὐτάω πως φημί · τελευτάω ὁ παράνομος τόμος τε καί τομογραφέω ὁ πρῶτος κεφάλαιος , καί ὅσος ὁ ἐκεῖ βλασφημέω ἀκούω σύ ἐξελέγχω , τοιοῦτος εὐθύς σός δύο κεφάλαιος ἔχω ὁ ἀρχή . ἀποδείκνυμι , φημί , καί οὗτος , ὅτι ὁ μή δέχομαι ἄκτιστον ὁ ἀχώριστος μέν καί φυσικός ὁ θεῖος οὐσία ἐνέργεια , διαφέρω δέ αὐτός , ὥσπερ εἴρω , κτίσμα τε ποιέω καί αὐτός ὁ οὐσία ὁ Θεός · κατά γάρ ὁ ἅγιος Μάξιμος , ἀπό ὁ ἐνέργεια εἰ ἕκαστος φύσις χαρακτηρίζω , ὁ μέν ἄκτιστος ἐνέργεια ἄκτιστον δείκνυμι φύσις , κτίστης δέ ὁ κτιστός . ἔτι δέ καί ὁ δαμασκηνόν ὁ θέω Ἰωάννης φάσκω ὁ κτιστός ἐνέργεια κτίστης δήλωσις φύσις · ὁ δδʹ ἄκτιστος ἄκτιστον χαρακτηρίζω οὐσία . ὁ οὖν λέγω κτίστης ὁ θεῖος ἐνέργεια . ἀφή εἰμί καί ὁ θεῖος φύσις χαρακτηρίζω , κτίστης ἐξαναγκάζω παρίστημι καί ὁ θεῖος φύσις . λικυθεος