cogPG.PG151 404
φύσις δὲ καὶ ἐνέργεια οὐ ταυτόν · οἱ ἀδιάφορον εἶναι λέγοντες τὴν θείαν οὐσίαν , καὶ τὴν θείαν ἐνέργειαν , ἐπειδὴ κατ´ ἐκεῖνον τῆς φύσεώς ἐστι τὸ γεννᾷν , ἔστι δὲ κατ´ αὐτοὺς ἀδιάφορος τῆς φύσεως ἡ ἐνέργεια , ἔσται κατ´ αὐτοὺς καὶ τῆς ἐνεργείας τὸ γεννᾷν , καὶ οὕτω τὰ ποιήματα ἔσονται γεννήματα ἀίδια , ὡς ἐκ τῆς θείας φύσεως ὄντα . Ἐπεὶ δὲ πάλιν τῆς ἐνεργείας ἐστὶ τὸ ποιεῖν , ἡ δὲ φύσις ἀδιάφορος τῇ ἑνεργείᾳ κατ´ αὐτοὺς , τῆς φύσεως ἔσται τὸ ποιεῖν . Καὶ οὕτω κατ´ αὐτοὺς τὰ ἐκ τῆς φύσεως ἔσαται ποιήματα . » Καὶ τοιαῦτα μὲν τὰ τοῦ σεπτοῦ τόμου . Ὁ δὲ Γρηγορᾶς , τούτοις αἰσχρῶς πάνυ καὶ ἀδόξως ἐπιφυόμενος , καὶ παρεξηγεῖσθαι καὶ διαστρέφειν ἐπιχειρῶν , νῦν μὲν διὰ τοῦ τῆς συνόδου τότε προεστηκότος , καὶ τῶν ἱερῶν ἀγώνων τε καὶ δογμάτων ἐξάρχοντος , Γρηγορίου φημὶ τοῦ πάνυ , τοῦ τῆς μεγάλης Θεσσαλονίκης , μᾶλλον δὲ δι´ ἐκείνης τῆς Χριστοῦ καθολικῆς Ἐκκλησίας κοινοῦ φωστῆρος , νῦν δὲ καὶ διὰ πάσης ὁμοῦ τῆς τῶν Πατέρων ἐκείνης συνόδου πλείστην ὅσην τὴν συκοφαντίαν τε καὶ τὴν βλασφημίαν κατὰ τῶν ἱερῶν ὁμοῦ διδασκάλων καὶ τῆς ὑψηλῆς καὶ ὑπερφυοῦς τοῦ Πνεύματος θεολογίας ἐκχεῖ , ὥσπερ εἰς τοῦτο τάξας ἐπίτηδες αὐτὸς ἑαυτὸν , καὶ τοῦτ´ αὐτὸ καινὴν ἐμπορίαν γήρως ἐσχάτου καὶ κενῆς φιλοσοφίας πεποιημένος , τὴν τῶν ἀῤῥήτων καὶ ὑπερφυῶν φημι καταδρομὴν καὶ χλεύην , καὶ ἀκόλαστον καὶ τολμηράν ὕβριν , ο · ἀντεπεξιέναι νῦν , καὶ τοὺς πρέποντας ἐπάγειν ἐλέγχους τὸ συνεχές διακόψαντα τῶν ἱερῶν ἐκείνων ἐλέγχων καὶ λόγων τοῦ προτεθέντος συνοδικοῦ τόμου , καὶ ἄκαιρόν πως , καὶ οὐδὲ συγχύσεως ἐκτὸς εἶναι νομίζω . Διὸ καὶ τῆς ἀκολουθίας ἐχόμενοι τῶν προλαβόντων καὶ αὖθις , καὶ μάλιστα διὰ τοῦτον τὸν συκοφάντην , δς τὰς μακρὰς ἐκείνας λοιδορίας κατὰ τῆς συνόδου συνείρων , κἀκεῖνα τοῖς ἄλλοις προστίθησιν , ὡς οὐδὲ λέγειν , οὐδ´ ἐπεξεργάζεσθαι τοπαράπαν ἴσμεν τὰ προτεθέντα , οὐδέ γε τοὺς τῆς Ἐκκλησίας θεολόγους καὶ διδασκάλους εἰς μαρτυρίαν τῶν οἰκείων λόγων εἰσάγειν , ἀλλὰ κομπάζειν μὲν εἰκῆ πάντας ἀγίους , ὀνόματι μόνῳ προβεβλημένοι , παράγειν δὲ ταῖς ἀληθείαις οὐδένας , μηδὲ γὰρ εὐπορεῖν ζλως τοιούτων · διὰ δὴ ταῦτα πάντα , καὶ τὸ τὸν λόγον τῆς ἀληθείας εὐθῆ , καὶ ἀσύγχυτον καὶ εἰλικρινῆ , καὶ παρ´ ἡμῶν τοῖς ἐντευξομένοις πᾶσι προκεῖσθαι , καθὰ δὴ καὶ φθάσας ἄνωθεν κοινῇ παρὰ τῆς κοινῆς τῶν Πατέρων προύτέθη συνόδου , ἐπὶ τὸ συνεχὲς καὶ τὴν ἀρμονίαν ἀνακτέον αὖθις τὸν λόγον . Τί γοῦν ὁ ἱερὸς αὖθις τόμος ; « Τοῦ ἁγίου Κυρίλλου , φησί , καὶ πάλιν γράφοντος ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν πρὸς Ἐρμείαν διαλογικῶν , Πρὸς δὴ τούτοις ἅπασι πεποιῆσθαί φαμεν ἐξ ἐνεργείας Θεοῦ πῦρ τε τὸ καυστικὸν , κτὶ μὴν καὶ τὸ ὕδωρ διαψύχειν εἰδὸς , οἱ ταυτὸν , καὶ ἀδιάφορον οὐσίαν καὶ ἐνέργειαν εἶναι λέγοντες , ἐκ τῆς τοῦ Θεοῦ οὐσίας τό τε ὕδωρ , καὶ τὸ πῦρ λέγειν ἀναγκασθήσονται . Καὶ οὕτω καὶ τῆς Ἑλλήνων πλάνης ἡ νῦν κακοδοξία χείρων καθέστηκεν , εἴπερ ἐκεῖνοι μέν τὴν λογικὴν μόνην ψυχὴν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ εἶναι ἐνόμισαν , οὖτοι δέ γε καὶ τὰ ὑλικὰ ταῦτα καὶ αἰσθητὰ σώματα · » « Ἀλλὰ καὶ τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ ἡμῶν ἐν τῶ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίῳ , Ἐγὼ καὶ ἀ Πατὴρ ἔν ἐσμεν , εἰρηκότος , ὁ θεῖος Χρυσόστομος ἐν ὁμιλίᾳ ἐξηκοστῇ τετάρτῃ τῆς εἰς τὸ τοιοῦτον Εὐαγγέλιον ἑρμηνείας , τοῦτο διασαφῶν τὸ ῥητὸν , κατὰ τὴν δύναμιν ἐνταῦθά φησιν εἰρῆσθαι αὐτό - Καὶ γὰρ περὶ ταύτης ἦν ὁ λόγος ἅπας αὐτῷ . Εἰ δὲ ἡ δύναμις ἡ αὐτὴ , εὔδηλον ὅτι καὶ ἡ οὐσία . » Καὶ μετὰ βραχέα , « Οὐδὲ γὰρ ἔστιν ἄλλην δι´ ἄλλης οὔτε οὐσίαν , οὔτε δύναμιν μαθεῖν . » Καὶ πάλιν ἐν τῷ αὐτῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ ἀποστόλου Φιλίππου εἰπόντος , Κύριε , δεῖξον ἡμῆν τὸν Πατέρα , καὶ ἀρκεῖ ἡμῖν , ὁ θεῖος οὖτος Χρυσόστομος ἐν τῇ αὐτῇ ὁμιλίᾳ , « ἴδωμεν , φησί , τί Κὁ Φίλιππος ζητεῖ ἰδεῖν · ἀρα τὴν σοφίαν τοῦ Πατρός ; ἅρα τὴν ἀγαθότητα ; Οὐχὶ , ἀλλ´ αὐτὸ τί ποτέ ἐστιν ὁ ρεὸς αὐτὴν τὴν οὐσίαν . » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς τὸ ἐποστολικὸν ῥητὸν ἐξηγούμενος τῆς πρὸς Ῥωμαίους ἐπιστολῆς , τὸ λέγον , Τὸ γὰρ φρόνημα τῆς σαρκὸς θάνατος , τὸ δὲ φρόνημα τοῦ πνεήματος ζωὴ καὶ εἰρήνη , « Φρόνημα εἶπε σαρκὸς τὴνμεακίαν , φησί , καὶ φρόνημα πνεύματος τὴν χάριν τὴν διδομένην , καὶ τὴν ἐνέργειαν τὴν τῇ προαιρέσει κιρνωμένην τῇ χρηστῇ , οὐδαμοῦ περὶ ὑποστάσεως ἐνταῦθα καὶ οὐσίας διαλεγόμενος . » Καὶ αὖθις ὁ αὐτὸς Χρυσόστομος ἐν τῷ λόγῳ ᾧ ἐξηγεῖται τὸ , Θές τὴν χεῖρά σου ὑπὸ τὸν μηρόν μου , καὶ ὄμοσον , τάδε κατὰ λέξιν φησί « Λυχνία ἦν ἀληθῶς ἡ σάρξ ἡ δεσποτικὴ , ἡ τοῦ ἀγίου Πνεύματος τὰς ἐλλάμψεις ἑπταπλασίονι χάριτι δείξασα . Ἐξελεύσεεαι , γὰρ φησὶν Ἡσαΐας , ῥώβδος έκ τῆς ῥίζης λεσσαί , καὶ ἄνθος ἐξ αὐτῆς ἀναβάσεται . καὶ ἐπαναπιύσεται ἐπ´ αὐτὸν Πνεῦμα Θεοῦ , ποῖον ; Τὸ πολυμερὲς ταῖς ἐνεργείαις , καὶ πολὺ τῇ φύσει . Ἐπαναπαύσεται Πνεῦμα Θεοῦ . Ἐνταῦθα τὴν οὐσίαν ἑρμηνεύει . Τὸ δὲ ἐπαγόμενον τὰς ἐνεργείας τοῦ Πνεύματος λέγει , Πνεῦμα Θεοῦ , Πνεῦμα σοφίας καὶ συνέσεως , Πνεῦμα βουλῆς καὶ ἰσχύος , Πνεῦμα γνώσεως καὶ εὐσεβείας , Πνεῦμα φόβου Θεοῦ , τὰς ἑπτὰ χάριτας τοῦ ἁγίου Πνεύματος τὰς ἐπαναπαυσαμένας τῷ σώματι τῷ δεσποτικῷ , ἐκείνας σχηματίζει ἐν τύπῳ ἑπταλύχνῳ.»Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς θεῖος Χρυσόστομος , ἐν τῷ περὶ τοῦ ἀγίου Πνεύματος λόγῳ , « Οὐ πάντα , φησί , τὰ χαρίσματα λαμβάνει τις , Τνα μή τις τὴν χάριν φύσιν εἶναι νομίσῃ . » ἤκουσας , ὡ φιλόσοφε , διαφορὰν οὐσίας θείας , καὶ δυνάμεώς τε καὶ ἐνεργείας , οὐ κάτωθεν καὶ Κἀπὸ γῆς , ἀλλ´ ἐξ αὐτῶν τῶν οὐρανῶν ἄντικρυς , δι´ εὐαγγελιστῶν τε καὶ ἀποστόλων , καὶ τῶν τούτους ἐξηγουμένων ἱερῶν Πατέρων καὶ θεολόγων , ἐξαίσιόν τι καὶ λαμπρὸν ἀστράπτουσαν , καὶ δᾳδουχοῦ ααν πᾶσαν ὁμοῦ τὴν Χριστοῦ Ἐκκλησίαν , ὡς ἐξ ἀνατολῶν εἰς δυσμάς διαδίδοσθαι τὰς ὑπερφυεῖς καὶ ταύτης ἀκτῖνας , οὐδὲν ἀλαμπές τε καὶ σκοτεινὸν , οὐδὲ σκολιόν τι καὶ στραγγαλιῶδες καὶ γρῖφον ἐν ἑαυτῇ φέρουσαν , ἀλλὰ πάντα προτιθεῖσαν εὐθέα τοῖς νοοῦσι κατὰ τὸν παροιμιακόν φημι λόγον , καὶ ὀρθὰ τῖς εὑρίσκουσι ] χάριν ; Καὶ εἰ πρὸς τὴν ἀστραπὴν ταυτηνὶ , μᾶλλον δὲ τὸν ἰερὸν ἂν εἴποιμι τῆς θεολογίας
Lemmas: φύσις δέ καί ἐνέργεια οὖον αὐτός · ὁ ἀδιάφορος εἰμί λέγω ὁ θεῖος οὐσία , καί ὁ θεῖος ἐνέργεια , ἐπεί κατ´ ἐκεῖνος ὁ φύσις εἰμί ὁ γεννάω , εἰμί δέ κατ´ αὐτός ἀδιάφορος ὁ φύσις ὁ ἐνέργεια , εἰμί κατ´ αὐτός καί ὁ ἐνέργεια ὁ γεννάω , καί οὗτος ὁ ποίημα εἰμί γέννημα ἀίδιος , ὡς ἐκ ὁ θεῖος φύσις εἰμί . ἐπεί δέ πάλιν ὁ ἐνέργεια εἰμί ὁ ποιέω , ὁ δέ φύσις ἀδιάφορος ὁ ἐνέργεια κατ´ αὐτός , ὁ φύσις εἰμί ὁ ποιέω . καί οὗτος κατ´ αὐτός ὁ ἐκ ὁ φύσις ἕννυμι ποίημα . » καί τοιοῦτος μέν ὁ ὁ σεπτός τόμος . ὁ δέ Γρηγοράς , οὗτος αἰσχρῶς πάνυ καί ἄδοξος ἐπιφύω , καί παρεξηγέομαι καί διαστρέφω ἐπιχειρέω , νῦν μέν διά ὁ ὁ σύνοδος τότε προίστημι , καί ὁ ἱερός ἀγών τε καί δόγμα ἐξάρχων , Γρηγόριος φημί ὁ πάνυ , ὁ ὁ μέγας Θεσσαλονίκη , μᾶλλον δέ δις ἐκεῖνος ὁ Χριστός καθολικός ἐκκλησία κοινός φωστήρ , νῦν δέ καί διά πᾶς ὁμοῦ ὁ ὁ Πατέρων ἐκεῖνος σύνοδος πλεῖστος ὅσος ὁ συκοφαντία τε καί ὁ βλασφημία κατά ὁ ἱερός ὁμοῦ διδάσκαλος καί ὁ ὑψηλός καί ὑπερφυής ὁ πνεῦμα θεολογία ἐκχέω , ὥσπερ εἰς οὗτος τάσσω ἐπίτηδες αὐτός ἑαυτοῦ , καί τοῦτος αὐτός καινός ἐμπορία γῆρας ἔσχατος καί κενός φιλοσοφία ποιέω , ὁ ὁ ἄρρητος καί ὑπερφυής φημί καταδρομή καί χλεύη , καί ἀκόλαστος καί τολμηρός ὕβρις , ὁ · ἀντεπέξειμι νῦν , καί ὁ πρέπω ἐπάγω ἔλεγχος ὁ συνεχής διακόπτω ὁ ἱερός ἐκεῖνος ἐλέγχω καί λόγος ὁ προτίθημι συνοδικός τόμος , καί ἄκαιρος πως , καί οὐδέ σύγχυσις ἐκτός εἰμί νομίζω . Διὸ καί ὁ ἀκολουθία ἔχω ὁ προλαμβάνω καί αὖθις , καί μάλιστα διά οὗτος ὁ συκοφάντης , ΔΣ ὁ μακρός ἐκεῖνος λοιδορία κατά ὁ σύνοδος συνείρω , ἐκεῖνος ὁ ἄλλος προστίθημι , ὡς οὐδέ λέγω , οὐδός ἐπεξεργάζομαι τοπάλαι οἶδα ὁ προτίθημι , οὐδέ γε ὁ ὁ ἐκκλησία θεολόγος καί διδάσκαλος εἰς μαρτυρία ὁ οἰκέω λόγος εἰσάγω , ἀλλά κομπάζω μέν εἰκῇ πᾶς ἅγιος , ὄνομα μόνος προβάλλω , παράγω δέ ὁ ἀλήθεια οὐδείς , μηδέ γάρ εὐπορέω ζλως τοιοῦτος · διά δή οὗτος πᾶς , καί ὁ ὁ λόγος ὁ ἀλήθεια εὐθύς , καί ἀσύγχυτος καί εἰλικρινής , καί παρ´ ἐγώ ὁ ἐντυγχάνω πᾶς πρόκειμαι , καθά δή καί φθάνω ἄνωθεν κοινός παρά ὁ κοινός ὁ Πατέρων προτίθημι σύνοδος , ἐπί ὁ συνεχής καί ὁ ἁρμονία ἀνακτέον αὖθις ὁ λόγος . τις γοῦν ὁ ἱερός αὖθις τόμος ; « ὁ ἅγιος Κύριλλος , φημί , καί πάλιν γράφω ἐν ὁ δύο ὁ πρός Ἑρμῆς διαλογικός , πρός δή οὗτος ἅπας ποιέω φημί ἐκ ἐνέργεια Θεός πῦρ τε ὁ καυστικός , κτίς μήv καί ὁ ὕδωρ διαψύχω οἶδα , ὁ τατός , καί ἀδιάφορος οὐσία καί ἐνέργεια εἰμί λέγω , ἐκ ὁ ὁ Θεός οὐσία ὁ τε ὕδωρ , καί ὁ πῦρ λέγω ἀναγκάζω . καί οὗτος καί ὁ Ἕλλην πλάνης ὁ νῦν κακοδοξία χείρων καθίστημι , εἴπερ ἐκεῖνος μέν ὁ λογικός μόνος ψυχή ἐκ ὁ οὐσία ὁ Θεός εἰμί νομίζω , οὗτος δέ γε καί ὁ ὑλικός οὗτος καί αἰσθητός σῶμα · » « ἀλλά καί ὁ κύριος καί Θεός ἐγώ ἐν ὁ κατά Ἰωάννης Εὐαγγέλιος , ἐγώ καί ὅς πατήρ ἐν εἰμί , ἐρῶ , ὁ θεῖος Χρυσόστομος ἐν ὁμιλία ἑξηκοστός τέταρτος ὁ εἰς ὁ τοιοῦτος Εὐαγγέλιος ἑρμηνεία , οὗτος διασαφέω ὁ ῥητός , κατά ὁ δύναμις ἐνταῦθα φημί εἴρω αὐτός - καί γάρ περί οὗτος εἰμί ὁ λόγος ἅπας αὐτός . εἰμί δέ ὁ δύναμις ὁ αὐτός , εὔδηλος ὅτι καί ὁ οὐσία . » καί μετά βραχύς , « οὐδέ γάρ εἰμί ἄλλος δις ἄλλος οὔτε οὐσία , οὔτε δύναμις μανθάνω . » καί πάλιν ἐν ὁ αὐτός Εὐαγγέλιος ὁ ἀπόστολος Φίλιππος εἶπον , κύριος , δείκνυμι ἡμέτερος ὁ πατήρ , καί ἀρκέω ἐγώ , ὁ θεῖος οὗτος Χρυσόστομος ἐν ὁ αὐτός ὁμιλία , « ὁράω , φημί , τίς κ Φίλιππος ζητέω ὁράω · ἀρά ὁ σοφία ὁ πατήρ ; ἄρα ὁ ἀγαθότης ; οὐ , ἀλ αὐτός τίς ποτός εἰμί ὁ ῥέος αὐτός ὁ οὐσία . » καί πάλιν ὁ αὐτός ὁ ἐπιστολικός ῥητός ἐξηγέομαι ὁ πρός Ῥωμαῖος ἐπιστολή , ὁ λέγω , ὁ γάρ φρόνημα ὁ σάρξ θάνατος , ὁ δέ φρόνημα ὁ πνεήματος ζωή καί εἰρήνη , « Φρόνημα εἶπον σάρξ τὴνμεακίαν , φημί , καί φρόνημα πνεῦμα ὁ χάρις ὁ δίδωμι , καί ὁ ἐνέργεια ὁ ὁ προαίρεσις κιρνωμένην ὁ χρηστός , οὐδαμοῦ περί ὑπόστασις ἐνταῦθα καί οὐσία διαλέγω . » καί αὖθις ὁ αὐτός Χρυσόστομος ἐν ὁ λόγος ὅς ἐξηγέομαι ὁ , τίθημι ὁ χείρ σύ ὑπό ὁ μηρός ἐγώ , καί ὄμνυμι , ὅδε κατά λέξις φημί « λυχνία εἰμί ἀληθής ὁ σάρξ ὁ δεσποτικός , ὁ ὁ ἅγιος πνεῦμα ὁ ἐλλάμπω ἑπταπλάσιος χάρις δείκνυμι . Ἐξέλευσις , γάρ φημί Ἠσαΐας , ῥώβδος ἐκ ὁ ῥίζα λεσσαί , καί ἄνθος ἐκ αὐτός ἀναβαίνω . καί επαναπιυω ἐπι αὐτός πνεῦμα Θεός , ποῖος ; ὁ πολυμερής ὁ ἐνέργεια , καί πολύς ὁ φύσις . ἐπαναπαύω πνεῦμα Θεός . ἐνταῦθα ὁ οὐσία ἑρμηνεύω . ὁ δέ ἐπάγω ὁ ἐνέργεια ὁ πνεῦμα λέγω , πνεῦμα Θεός , πνεῦμα σοφία καί σύνεσις , πνεῦμα βουλή καί ἰσχύς , πνεῦμα γνῶσις καί εὐσέβεια , πνεῦμα φόβος Θεός , ὁ ἑπτά χάρις ὁ ἅγιος πνεῦμα ὁ ἐπαναπαύω ὁ σῶμα ὁ δεσποτικός , ἐκεῖνος σχηματίζω ἐν τύπος ἑπταλύχνῳ.»Καὶ πάλιν ὁ αὐτός θεῖος Χρυσόστομος , ἐν ὁ περί ὁ ἅγιος πνεῦμα λόγος , « οὖον πᾶς , φημί , ὁ χάρισμα λαμβάνω τις , Τνα μή τις ὁ χάρις φύσις εἰμί νομίζω . » ἀκούω , εἰμί φιλόσοφος , διαφορά οὐσία θεῖος , καί δύναμις τε καί ἐνέργεια , οὖον κάτωθεν καί ἀπό γῆ , ἀλ ἐκ αὐτός ὁ οὐρανός ἄντικρυς , δις εὐαγγελιστής τε καί ἀπόστολος , καί ὁ οὗτος ἐξηγέομαι ἱερός Πατέρων καί θεολόγος , ἐξαίσιος τίς καί λαμπρός ἀστράπτω , καί δᾳδοῦχος ἀάω πᾶς ὁμοῦ ὁ Χριστός ἐκκλησία , ὡς ἐκ ἀνατολή εἰς δυσμή διαδίδωμι ὁ ὑπερφυής καί οὗτος ἀκτίς , οὐδείς ἀλαμπής τε καί σκοτεινός , οὐδέ σκολιός τίς καί στραγγαλιώδης καί γρῖφος ἐν ἑαυτοῦ φέρω , ἀλλά πᾶς προτίθημι εὐθύς ὁ νοέω κατά ὁ παροιμιακός φημί λόγος , καί ὀρθός Τῖς εὑρίσκω ] χάρις ; καί εἰμί πρός ὁ ἀστραπή οὗτος , μᾶλλον δέ ὁ ἱερός εἄν εἶπον ὁ θεολογία