cogPG.PG151 466
καὶ ἀγαθοποιὸν , καὶ δημιουργὸν τοῦ παντός φασιν αἱ θεῖαι Γραφαὶ τὴν θείαν ταύτην χάριν , ἐνέργειάν τε καὶ δωρεὰν τὴν ἐκ τῆς ὑπερουσίου Τριάδος προερχομένην , μάρτυς καὶ ὁ Ἀρεοπαγίτης θεῖος Διονύσιος , καὶ ὁ Δαμασκηνὸς θεῖος Ἰωάννης . Ὁ μὲν γὰρ εἰς τὸ Περὶ θείων ὀνομάτων οὕτω φησίν · Οὐκ ἐναντιολογοῦσιν οἱ ποτὲ μὲν λέγοντες τὸν Θεὸν αὐτοουσίαν καὶ αὐτοζωὴν , καὶ αὐτοδύναμιν καὶ αὐτοειρήνην , καὶ τὰ τοιαῦτα , ποτὲ δὲ λέγοντες αὐτὸν ὑποστάτην αὐτοουσίας , καὶ αὐτοζωῆς , καὶ αὐτοδυνάμεως , καὶ αὐτοειρήνης , καὶ τῶν τοιούτων , τὰ μὲν γὰρ ὀνομάζεται ἐκ τῶν ὄντων , καὶ μάλιστα ἐκ τῶν πρώτως ὄντων , ὡς αἴτιος αὐτῶν , τὰ δὲ ὑπεροχικῶς , ὡς ὑπὲρ τὰ πάντα καὶ τὰ πρώτως ὄντα Αὐτοουσίαν τε καὶ αὐτοζωὴν , καὶ αὐτοδύναμιν καὶ αὐτοειρήνην , καὶ τὰ τοιαῦτα , λέγομεν θεῖκῶς μὲν , καὶ ἀρχικῶς , καὶ αἰτιατικῶς τὴν μίαν πάντων ὑπερἀρχιον ἀρχὴν καὶ αἰτίαν , μεθεκτῶς δὲ τὰς ἐκδιδομένας ἐκ Θεοῦ μεθέξεις , τὴν αὐτοουσίωσιν , τὴν αὐτοζ ὡωσιν , τὴν αὐτοδυνάμωσιν , τὴν αὐτοειρήνευσιν , καὶ τὰ παραπλήσια · ἅπερ ἀπολύτως , καὶ ἀρχηγικῶς καὶ πρώτως ἐκ Θεοῦ ὑποστῆναι λέγομεν . Τινὲς δὲ τῶν ἱεροδιδασκάλων καὶ τῆς αὐτοαγαθότητος καὶ τῆς θεότητος ὑποστάτην φασὶ τὸν ὑπεράγαθον καὶ ὑπέρθεον , αὐτοαγαθότητα λέγοντες τὴν ἐκ Θεοῦ προερχομένην ἀγαθοποιὸν καὶ θεοποιὸν μέθεξιν καὶ δαρεάν . Ὁ δέ γε Δαμασκηνὸς θεῖος Ἰωάννης ἐν τεσσαρεσκαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ περὶ τῶν ἰδιωμάτων τῆς θείας φύσεως οὕτω καὶ αὐτός φησιν , ὅτι ἡ θεία ἔλλαμψις καὶ ἐνέργεια μία οὖσα καὶ ἀπλῆ καὶ ἐερὴς καὶ ἀγαθοειδῶς ἐν τοῖς μεριστοῖς ποικιλλομένη πᾶσι τὰ τῆς οἰκείας φύσεως συστατικὰ νέμουσα μένει ἀπλῆ , πληθυνομένη μὲν ἐν τοῖς μεριστοῖς ἀμερίστως , καὶ τὰ μεριστὰ πρὸς τὴν ἑαυτῆς ἀπλότητα συνάγουσα καὶ ἐπιστρέφουσα . Πάντα γὰρ αὐτῆς ἐφίεται , καὶ ἐν αὐτῇ ἔχει τὴνα ὕπαρξιν , καὶ αὐτὴ τοῖς πᾶσι τὸ εἶναι καθὼς ἔχει φύσεως μεταδίδωσι , καὶ αὐτή ἐστι τῶν ὄντων τὸ εἶναι , καὶ τῶν ζώντων ἡ ζωὴ , καὶ τῶν λογικῶν ὄντων ὁ λόγος , καὶ τῶν νοερῶς ὄντων ἡ νόησις , αὐτὴ ὑπὲρ νοῦν οὖσα , καὶ ὑπὲρ λόγον , καὶ ὑπὲρ ζωὴν , καὶ ὑπὲρ οὐσίαν . Ταύτην τοίνυν τὴν ἀγαθοποιὸν καὶ μεταδοτικὴν ἀγαθότητος θείαν αἴγλην τε καὶ ἐνέργειαν τοῦ παναγίου Πνεύματος , τὴν καὶ Πνεῦμα ἅγιον ὠνομασμένην , οἱ θεῖοί φασι Πατέρες χορηγεῖσθαι ἡμῖν , καὶ ταύτην κατὰ δεκτικὴν ἑκάστου δύναμιν φυσικὴν , ἢ προαιρετικήν . Χορηγεῖται τοίνυν τῇ κτίσει , εἴτουν τοῖς ἀξίοις , διὰ τοῦ Υἱοῦ τὸ ἐκ Πατρὸς ἐκπορευόμενον Πνεῦμα ἅγιον καὶ ἐνσκηνοῖ ἐν αὐτοῖς , ἀλλὰ δὴ καὶ ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υλὸς , καθὼς αὐτὸς ὁ Κύριος λέγει , Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐλευσόμεθα , καὶ μονὴν παρ´´ μὺτῷ πυιήσομεν , καὶ διὰ τοῦ Προφήτου , Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω , ἀλλ´ οὐ καθ´ ὑπόστασιν , ἀλλὰ κατὰ τὴν μετάδοσιν τῶν θείων χαρισμάτων , Κατὰ γὰρ τὴν μέθεξιν καὶ δωρεὰν τῆς θείας χάριτος ἐνσκηνοῖ τοῖς δικαίοις ὥσπερ ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱὸς , οὔτω καὶ αὐτὸ τὸ ἅγιον Πνεῦμα , ὁ εἶς τῆς ἁγίας Τριάδος Θεὸς ὁ Παράκλητος , ἀλλ´ οὐ καθ´ ὑπόστασιν , ὡς ἔφημεν , οὐδὲ κατὰ τὴν ἄφθεγκτον , καὶ ἀνώνυμον , καὶ ἀμέθεκτον ὑπερούσιον ὕπαρξιν , μεθεκτικῶς δὲ κατὰ τὴν μετάδοσιν , ὡς ἔφημεν , τῶν θείων χαρισμάτων , κατὰ τὸ τοῦ αἰσθητοῦ ἡλίου παράδειγμα . Καὶ γὰρ καὶ ἀμέθεκτος , ἡμῖν ἐστι κατὰ τὸν δίσκον διὰ τὸ ὕψος , καὶ μεθεν τὸς ταῖς ἀκτῖσιν , ὡς καὶ ὁ Ἀρεοπαγίτης θεῖός φησι Διονύσιος , ὅτι ὁ Θεὸς καὶ ὑφ´ ἑκάστου τῶν μετεχόντων ὅλως μετέχεται . Καὶ ὑπ´ οὐδενὸς ἐν οὐδενὶ μέρει , καθάπερ κέντρον ἐν μέσῳ κύκλου πρὸς πασῶν τῶν ἐν τῷ κύκλῳ περικειμένων εὐθειῶν , καὶ ὥσπερ σφραγῖδος ἐκτυπώματα πολλὰ μετέχει τῆς ἀρχετύπου σφραγῖδος , καὶ ἐν ἑκάστῳ τῶν ἐκτυπωμάτων ὄλως καὶ ταυτῶς οὔσης , καὶ ἐν οὐδενὶ κατ´ οὐδὲν μέρος . Ὑπέρκειται δὲ καὶ τούτων ἡ τῆς παναιτίου θεότητος ἀμεθεξία . τῷ μήτε ἐπαφὴν αὐτῆς εἶναι , μήτε ἄλλην τινὰ πρὸς τὰ μετέχοντα συμμιγῆ κοινανίαν . Ἀκολούθως καὶ ὁ Δαμασκηνὸς θεῖός φησιν Ἰωάννης · Ὥσπερ ἡ τοῦ ἡλίου ἀκτὶς καὶ τὸ φῶς , οὔτε τοῦ ἡλίου χωριζόμενα , οὔτε ἀλλήλων ἀποδιαιρούμενα κατίασι καὶ μέχρις ἡμῶν , οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς , καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἀδιαστάτως ἐκ τοῦ Πατρὸς καὶ ἀλλήλων ἄχρις ἡμῶν συγκαταβαίνουσιν , ἐνεργοῦντες τὴν σωτηρίαν ἡμῶν . Καὶ καθάπερ ἐπ´ ἐκείνων τῇ ἀκτῖνι συμπαρομαρτοῦσα ἡ ἔλλαμύις , δι´ ἐκείνης ἡμῖν μεταδίδοται , οὕτω καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τῷ Υἱῷ συμπαρομαρτοῦν . δι´ ἐκείνου μεταδίδοται τοῖς ἀξίοις κατὰ τὴν μετάδοσιν τῶν χαρισμάτων . Ἐνεφύσησε γὰρ , φησί , καὶ εἶπε , Λάβετε Πνεῦμα ἄγιον . Καὶ ὥσπερ ἐπ´ ἐκείνων φῶς λέγεται καὶ ἡλίου καὶ ἀκτῖνος , οὕτω καὶ ἐπὶ τούτων Πνεῦμα λέγεται καὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ . Διὰ γὰρ τοῦ Υἱοῦ καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ τοῖς ἀξίοις ἐπιχορηγεῖται Καὶ δεκτικοί εἰσιν οὖτοι τοῦδε τοῦ παναγίου Πνεύματος , καὶ οὐκ αὐτῆς τῆς θείας οὐσίας καὶ ὑποστάσεως τοῦ Παρακλήτου Θεοῦ , τοῦ ἑνὸς τῆς ἁγίας Τριάδος . Εἰ γὰρ τοῦτο ἦν , ἔμελλε μετὰ τῶν ἄλλων ἀτοπημάτων καὶ ἕκαστον τῶν δεκτικῶν τοῦδε τοῦ Πνεύματος λέγειν δύο ἐν ἑαυτῷ φέρειν οὐσίας , θεότητα τε καὶ ἀνθρωπότητα , καὶ θεάνθρωπον ἕκαστον χρηματίζειν , καὶ τούτων ἑνὸς μηδὲν πλέον τὸν Σωτῆρα Χριστὸν ἕχειν · πρὸς τούτοις καὶ ποικιλλομένην εἶναι καὶ μεριστὴν τὴν θείαν οὐσίαν , καὶ μᾶλλον καὶ ἦττον ὑπάρχειν ἐν τοῖς ὑποδεχομένοις αὐτήν . Ὁρᾷς εἰς ὅσον ἀτοπίας παρασύρει τὸ λέγειν τὸ ἐκ τοῦ Υἱοῦ χορηγούμενον ἡμῖν Πνεῦμα ἡ τοῦ πανανίου Πνεύματός ἐστιν οὐσία καὶ ὑπόστασις , καὶ οὐκ αὐτὴ ἡ θεία χάρις καὶ ἡ ἐνέργεια τοῦ παναγίου Πνεύματος ; Τί δὲ , . οὐκ ἔστιν ἀδίως ἐκ τοῦ λίοῦ τὸ ἐξ αὐτοῦ Πνεῦμα , ἀλλὰ τὸ τῇ κτίσει καὶ ἡμῖν προσγινόμενον χρὴ οἴεσθαι εἶναι τὸ ἐκ τοῦ Υἱοῦ Πνεῦμα ; Εἰ δὲ τοῦτο , προσφάτου οὕσης , καὶ ὑπὸ χρόνον τῆς κτίσεως , πρόσφατον πάντως ἔσται καὶ τὸ ἐκ τοῦ λἱοῦ Πνεῦμα καὶ ὑπὸ χρόνον . Ἀλλὰ μὴν συνυπάρχει τῷ Υἱῷ , καὶ ἀιδίως ἐξ αὐτοῦ ἐστι καὶ οὐχ ὑπὸ χρόνον · οὐκ ἄρα χρή οἵεσθαι τὸ ἡμῖν τοῖς ὑπὸ χρόνον χορηγούμενον εἶναι μόνον
Lemmas: καί ἀγαθοποιός , καί δημιουργός ὁ πᾶς φημί ὁ θεῖος γραφή ὁ θεῖος οὗτος χάρις , ἐνέργεια τε καί δωρεά ὁ ἐκ ὁ υπερούσιος Τριάς προέρχομαι , μάρτυς καί ὁ Ἀρεοπαγίτης θεῖος Διονύσιος , καί ὁ Δαμασκηνός θεῖος Ἰωάννης . ὁ μέν γάρ εἰς ὁ περι θεῖον ὄνομα οὗτος φημί · οὐ ἐναντιολογέω ὁ ποτέ μέν λέγω ὁ θεός αὐτοουσία καί αὐτοζωή , καί αὐτοδύναμις καί αὐτοειρήνη , καί ὁ τοιοῦτος , ποτέ δέ λέγω αὐτός ὑποστάτης αὐτοουσία , καί αὐτοζωή , καί αὐτοδύναμις , καί αὐτοειρήνη , καί ὁ τοιοῦτος , ὁ μέν γάρ ὀνομάζω ἐκ ὁ εἰμί , καί μάλιστα ἐκ ὁ πρῶτος εἰμί , ὡς αἴτιος αὐτός , ὁ δέ ὑπεροχικός , ὡς ὑπέρ ὁ πᾶς καί ὁ πρῶτος εἰμί αὐτοουσία τε καί αὐτοζωή , καί αὐτοδύναμις καί αὐτοειρήνη , καί ὁ τοιοῦτος , λέγω θεῖος μέν , καί ἀρχικός , καί αἰτιατικός ὁ εἷς πᾶς ὑπεραρχία ἀρχή καί αἴτιος , μεθεκτός δέ ὁ ἐκδίδωμι ἐκ Θεός μετέχω , ὁ αὐτοουσίωσις , ὁ αὐτός ὡωσιν , ὁ αὐτοδύναμος , ὁ αυτοειρηνευσις , καί ὁ παραπλήσιος · ὅσπερ ἀπόλυτος , καί ἀρχηγικός καί πρῶτος ἐκ Θεός ὑφίστημι λέγω . Τινές δέ ὁ ιεροδιδάσκαλος καί ὁ αὐτοαγαθότης καί ὁ θεότης ὑποστάτης φημί ὁ ὑπεράγαθος καί ὑπερθέω , αὐτοαγαθότης λέγω ὁ ἐκ Θεός προέρχομαι ἀγαθοποιός καί θεοποιός μέθεξις καί δαρεάν . ὁ δέ γε Δαμασκηνός θεῖος Ἰωάννης ἐν τεσσαρεσκαιδέκατος κεφάλαιος περί ὁ ἰδίωμα ὁ θεῖος φύσις οὗτος καί αὐτός φημί , ὅτι ὁ θεῖος ἔλλαμψις καί ἐνέργεια εἷς εἰμί καί ἀπλῆ καί εἴρω καί ἀγαθοειδῶς ἐν ὁ μεριστός ποικίλλω πᾶς ὁ ὁ οἰκεῖος φύσις συστατικός νέμω μένω ἀπλῆ , πληθύνω μέν ἐν ὁ μεριστός ἀμέριστος , καί ὁ μεριστός πρός ὁ ἑαυτοῦ απλότητα συνάγω καί ἐπιστρέφω . Πάν γάρ αὐτός ἐφίημι , καί ἐν αὐτός ἔχω Τῆνος ὕπαρξις , καί αὐτός ὁ πᾶς ὁ εἰμί καθώς ἔχω φύσις μεταδίδωμι , καί αὐτός εἰμί ὁ εἰμί ὁ εἰμί , καί ὁ ζῶ ὁ ζωή , καί ὁ λογικός εἰμί ὁ λόγος , καί ὁ νοερός εἰμί ὁ νόησις , αὐτός ὑπέρ νόος εἰμί , καί ὑπέρ λόγος , καί ὑπέρ ζωή , καί ὑπέρ οὐσία . οὗτος τοίνυν ὁ ἀγαθοποιός καί μεταδοτικός ἀγαθότης θεῖος αἴγλη τε καί ἐνέργεια ὁ πανάγιος πνεῦμα , ὁ καί πνεῦμα ἅγιος ὀνομάζω , ὁ θεῖος φημί πατήρ χορηγέω ἐγώ , καί οὗτος κατά δεκτικός ἕκαστος δύναμις φυσικός , ἢ προαιρετικός . χορηγέω τοίνυν ὁ κτίζω , εἴτουν ὁ ἄξιος , διά ὁ υἱός ὁ ἐκ πατήρ ἐκπορεύω πνεῦμα ἅγιος καί ἐνσκηνόω ἐν αὐτός , ἀλλά δή καί ὁ πατήρ καί ὁ Ύλος , καθώς αὐτός ὁ Κύριος λέγω , ἐγώ καί ὁ πατήρ ἔρχομαι , καί μονή παρ´´ μὺτῷ πυιιημι , καί διά ὁ Προφήτου , ἐνοικέω ἐν αὐτός καί ἐμπεριπατέω , ἀλ οὖον καθ´ ὑπόστασις , ἀλλά κατά ὁ μετάδοσις ὁ θεῖον χάρισμα , κατά γάρ ὁ μέθεξις καί δωρεά ὁ θεῖος χάρις ἐνσκηνόω ὁ Δίκαιος ὥσπερ ὁ πατήρ καί ὁ υἱός , οὐτάω καί αὐτός ὁ ἅγιος πνεῦμα , ὁ εἰμί ὁ ἅγιος Τριάς θεός ὁ Παράκλητος , ἀλ οὖον καθ´ ὑπόστασις , ὡς φημί , οὐδέ κατά ὁ ἄφθεγκτος , καί ἀνώνυμος , καί ἀμέθεκτος ὑπερούσιος ὕπαρξις , μεθεκτικῶς δέ κατά ὁ μετάδοσις , ὡς φημί , ὁ θεῖον χάρισμα , κατά ὁ ὁ αἰσθητής ἥλιος παράδειγμα . καί γάρ καί ἀμέθεκτος , ἐγώ εἰμί κατά ὁ δίσκος διά ὁ ὕψος , καί μεθίημι τός ὁ ἀκτίς , ὡς καί ὁ Ἀρεοπαγίτης θεῖος1 φημί Διονύσιος , ὅτι ὁ θεός καί ὑφ´ ἕκαστος ὁ μετέχω ὅλως μετέχω . καί ὑπό οὐδείς ἐν οὐδείς μέρος , καθάπερ κέντρον ἐν μέσος κύκλος πρός πᾶς ὁ ἐν ὁ κύκλος περίκειμαι εὐθύς , καί ὥσπερ σφραγίς ἐκτύπωμα πολύς μετέχω ὁ ἀρχέτυπος σφραγίς , καί ἐν ἕκαστος ὁ ἐκτύπωμα ὅλως καί ταυτῶς εἰμί , καί ἐν οὐδείς κατ´ οὐδείς μέρος . ὑπέρκειμαι δέ καί οὗτος ὁ ὁ Παναίτιος θεότης ἀμεθεξία . ὁ μήτε ἐπαφή αὐτός εἰμί , μήτε ἄλλος τις πρός ὁ μετέχω συμμιγής κοινανία . ἀκόλουθος καί ὁ Δαμασκηνός θεῖος1 φημί Ἰωάννης · ὥσπερ ὁ ὁ ἥλιος ἀκτίς καί ὁ φάος , οὔτε ὁ ἥλιος χωρίζω , οὔτε ἀλλήλων ἀποδιαιρέω κατέρχομαι καί μέχρι ἐγώ , οὗτος καί ὁ υἱός , καί ὁ ἅγιος πνεῦμα ἀδιάστατος ἐκ ὁ πατήρ καί ἀλλήλων ἄχρι ἐγώ συγκαταβαίνω , ἐνεργέω ὁ σωτηρία ἐγώ . καί καθάπερ ἐπι ἐκεῖνος ὁ ἀκτίς συμπαρομαρτέω ὁ ἔλλαμύις , δις ἐκεῖνος ἐγώ μεταδίδωμι , οὗτος καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ὁ υἱός συμπαρομαρτέω . δις ἐκεῖνος μεταδίδωμι ὁ ἄξιος κατά ὁ μετάδοσις ὁ χάρισμα . ἐμφυσάω γάρ , φημί , καί εἶπον , λαμβάνω πνεῦμα ἀγάω . καί ὥσπερ ἐπι ἐκεῖνος φάος λέγω καί ἥλιος καί ἀκτίς , οὗτος καί ἐπί οὗτος πνεῦμα λέγω καί πατήρ καί υἱός . Ζεύς γάρ ὁ υἱός καί ἐκ ὁ υἱός ὁ ἄξιος ἐπιχορηγέω καί δεκτικός εἰμί οὗτος ὅδε ὁ πανάγιος πνεῦμα , καί οὐ αὐτός ὁ θεῖος οὐσία καί ὑπόστασις ὁ Παράκλητος Θεός , ὁ εἷς ὁ ἅγιος Τριάς . εἰμί γάρ οὗτος εἰμί , μέλλω μετά ὁ ἄλλος ἀτόπημα καί ἕκαστος ὁ δεκτικός ὅδε ὁ πνεῦμα λέγω δύο ἐν ἑαυτοῦ φέρω οὐσία , θεότης τε καί ἀνθρωπότης , καί θεάνθρωπος ἕκαστος χρηματίζω , καί οὗτος εἷς μηδείς πλέω ὁ Σωτήρ Χριστός ἔχω · πρός οὗτος καί ποικίλλω εἰμί καί μεριστός ὁ θεῖος οὐσία , καί μᾶλλον καί ἀίσσω ὑπάρχω ἐν ὁ ὑποδέχομαι αὐτός . ὁράω εἰς ὅσος ἀτοπία παρασέρνω ὁ λέγω ὁ ἐκ ὁ υἱός χορηγέω ἐγώ πνεῦμα ὁ ὁ πανανίου πνεῦμα εἰμί οὐσία καί ὑπόστασις , καί οὐ αὐτός ὁ θεῖος χάρις καί ὁ ἐνέργεια ὁ πανάγιος πνεῦμα ; τις δέ , . οὐ εἰμί ἀδίως ἐκ ὁ Λίου ὁ ἐκ αὐτός πνεῦμα , ἀλλά ὁ ὁ κτίζω καί ἐγώ προσγίγνομαι χρή οἴομαι εἰμί ὁ ἐκ ὁ υἱός πνεῦμα ; εἰμί δέ οὗτος , πρόσφατος ὗσις , καί ὑπό χρόνος ὁ κτίσις , πρόσφατος πάντως εἰμί καί ὁ ἐκ ὁ Λιού πνεῦμα καί ὑπό χρόνος . ἀλλά μήv συνυπάρχω ὁ υἱός , καί ἀίδιος ἐκ αὐτός εἰμί καί οὐ ὑπό χρόνος · οὐ ἄρα χρή οἴομαι ὁ ἐγώ ὁ ὑπό χρόνος χορηγέω εἰμί μόνος