cogPG.PG151 417
ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΑΥΤΟΝ ΓΡΗΓΟΡ ΛΟΓΟΣ ΑΝΤΙΡΡΗΤΙΚΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ . κτι περὶ διαφορᾶς οὐσίας δείας καὶ ἐνεργείας καὶ περὶ δινάμεως δοῦ φυσικῆς , ἑρμηνεία τε τῶν ῥητῶν Κυρίλλου καὶ Ἰωάννου . ερῶν θεολόγων · ἄπερ ὁ Γρηγορᾶς καθ´ ἡμῶν ὡς ἡμέτερα δῆθεν κατατεμὼν , καὶ διαστρέψας , κακῶς προήνεγκε · καὶ περὶ αἰτίου καὶ αἰτιατοῦ , καὶ ὅπως οἱ ἅγιοι ἐχρήσαντο ταῖς τοιαύταις φωναῖς θεολογοῦντες Ἀλλὰ πρὶν εἰς τοὺς ἱεροὺς ἐμβαλεῖν λόγους ἐκείνους , φημὶ δὴ τοὺς περὶ θείας ἑνώσεώς τε καὶ διακρίαεως , καὶ τὰ λείποντα τοῦ πολεμίου τουτουὶ , τοῖς φθάσασιν ἀναγκαῖον εἶναι νομίζω προσθεῖναι , καὶ τὴν συκοφαντίαν , καὶ τὸ ψεῦδος , καὶ τὴν ἀναιδῆ βλασφημίαν ἀνακαλύψαι καθόσον οἶόν τε · μᾶλλον δ´ αὐτὸς ἐκεῖνος ὁ τῶν κενῶν ἐκείνων λόγων καὶ ποῦ ψεύδους πατὴρ δι´ ἑαυτοῦ τὰ οἰκεῖα γεννήματα καὶ τοὺς καρποὺς παραγαγέτω καὶ αὖθις · οὐδὲ γὰρ ὅσιον ἄλλως οὐδ´ εὐπρεπές . Λέγε τοιγαροῦν , ὡφιλόσοφε , καὶ προτίθει καὶ πάλιν τὰ σὰ , καὶ πλήρου τὸν σύλλογο , καὶ τοὺς συνετοὺς τῶν ἀκροατῶν τῆς συνήθους ἀηδίας καὶ πάλιν · ἄμεινον γὰρ ἂν αὐτὸς καὶ ὑπὲρ τοὺς ἄλλους τοῦτο ποιήσαις . Ὁρᾷς . φησί , πῶς καταχρηστικῶς καὶ οὐ κυρίως τὸ ἄχειν τοῖς θείοις παρείληπται Πατράσι τε καὶ σοφοῖς διδασκάλοις ἡμῶν ἐπὶ τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσυνθέτου θείας ἐκείνης φύσεως · Ὁ δ´ ἀμαθὴς οὑτοσὶ λογογράφος καὶ ἀσεβὴς δογματιστής , αὐτούς τε διαβάλλων οὐ μάλα αἰδεῖται , κἀκ τῶν ἀνθρωπίνων καὶ συνθέτων ὑποδειγμάτων τὰ τῆς θείας Γραφῆς κιβδηλεύων οὐ φρίττει μυστήρια , κἀντεῦθεν ποιῶν κἀκείνην τὴν μόνην ἁπλῆν καὶ ἄκτιστον φύσιν σύνθετον ὁμοῦ καὶ κτιστήν . Τὸ γὰρ διαιρεῖν τὴν ἀδιαίρετον αὐτοσοφίαν , καὶ αὐτογνῶσιν , καὶ αὐτοδύναμιν , καὶ αὐτενέργειαν , καὶ αὐτοζωήν , ποίαν οὐκ ἂν ἀσέβειαν ὑπερβέβληκεν ; Ἐγὼ δ´ ἐκεῖνο μᾶλλον ἐγέλασα τοῦ ἀμαθοῦς ἐκείνου , ὁπότε τὴν μὲν αὐτοζωὴν , καὶ αὐτὲνέργειαν , καὶ αὐτοδύναμιν , ἄζωον , καὶ ἀνενέργητον , καὶ ἀδύναμον εἶναι δογματίζει . τὸ δʹ´ ἔξωθεν , καὶ διάφορον ἔχον ἐνέργειαν , καὶ ζωὴν καὶ δύναμιν , ἐκεῖνο μᾶλλον εἶναι ζῶν , καὶ ἐνεργὲς καὶ δυνατόν . Τοῦτο γὰρ αἱνίγματι Κοικε , καὶ ὅμοιον ὥσπερ ἂν εἴ τις λέγοι ψύχειν τὸ πῦρ , διότι θερμόν , ἢ τὴν χιόνα θερυαίνειν , διότι ψυχρά . ἡδέως δ´ ἂν ἔγωγε καὶ τοῦτ´ ἑκείνου πυθοιμην , πῶς Διονυσίου περὶ δυνάμεως ἐνταῦθα τεχνολογοῦντος , αὐτὸς ἐκεῖνον παραδραμών , τὴν ἐνέργειαν προὔθηκεν · οὐ γὰρ ἂν εἴη τῶν ἀπεικάτων πρὸς αὐτόν γε ποιουμένοις τοὺς λόγους ἡμῖν τοιαῦτα ζητεῖν , ὃς πάντα δὴ τἄλλα τολμηρὸς ὢν , οὐδὲ τούτου κέκρικε δεῖν ἀπέχεσθαι τοῦ νοσήματος , τὰ τῆς ἀπλῆς ἐκείνης δηλαδὴ καὶ θείας οὐσίας θεοπρεπῆ διαιρεῖν ὀνόματα , καὶ θεότητας ἕκαστα τούσων ἀκτίστους καλεῖν ἰδίως , καὶ ἄλλο μὲν νοεῖν οὐ . σίαν , ἄλλο δὲ δύναμιν , ἄλλο δ´ ἐνέργειαν καὶ σοφίαν , καὶ τὰ τυιαῦτα . Εἰ γὰρ ταυτὸ δύναμιν καὶ ἐνέργειαν ἥγηται , καὶ οὐδὲν οἴεται διάφορον , εἰ θάτερον λέγων τι , συνεισφέρεσθαι νομίζοι καὶ θάτερον ἅια τῇ διανοίᾳ , εὖ μὲν δρῶντα αὐτὸν , εὗ δρῶσι καὶ ἡμῖν ἀνάγκη συγχωρεῖν . Εἰ δ´ ἕτερον θατέρου κατὰ τὴν σημασίαν τοῦ ὑποκειμένου , πῶς ἐκείνην μὲν τὴν τῆς δυνάμεως λέξιν πρὸ ὀφθαλμῶν κειμένην σιγῇ παρελθὼν , μεταβέβηκεν ἐφ´ ἢν οὐκ ἔβλεπαν ἐνέργειαν , τῆς τοῦ ἁγίου καταψευδόμενος ἄντικρυς ῥήσεως ; ἢ πάντως δεδιὼς , μὴ τῷ Εὐνομίῳ καὶ αὐτὸς ἐκείνῳ τῷ δυσσεβεῖ καὶ αὐτοῦ γε ὁμόφρονι συγκαταψηφισθαίη πρὸς τοῦ θείου Πατρὸς Γρηγορίου τοῦ Νύσσης . Πᾶσαν ἐφεξῆς ὁμοῦ τὴν ῥῆσιν ταυτηνὶ τοῦ συκοφάντου τῷ λόγῳ φέρων ἐπίτηδες προὔθηκα , μᾶλλον δ´ αὐτὸς ἐκεῖνος τὰ ἑαυτοῦ καὶ νοήμασι καὶ λόγοις οἰκείοις αὖθις ἡμῖν , ὡς ὁρᾶται , προτίθησιν , ἵν´ ἐν ταυτῷ καὶ τὴν διαβολὴν , καὶ τὸ ψεῦδος , καὶ τὴν κατὰ Θεοῦ καὶ τῶν ἀγίων αὐτοῦ βλασφημίαν , καὶ τὴν ἀλλόκοτον ὕβριν , ἐναργέστερον γνοίημεν . Πλὴν ὅσον οὐ τὰ τῶν ὕόρεων ἑξῆς πάνεα προάγεται . Ἡ γὰρ ἂν ἡμῖν καὶ δευτέρου βιβλίου καὶ τοσούτων ἄλλων , ἢ καὶ πλειόνων ἐδέησε λόγων , ἐκεῖνά γε σκοπουμένοις · ἐπεὶ καὶ πλείω τῶν ἐπιχειρημάτων , καὶ πρὸς τὸ ζητούμενον δῆθεν ἐκείνου λόγων , τὰ τῶν ὕβρεών φημι καὶ τῶν αἰσχρῶν ταυτὶ παραληρημάτων , ὡς μηδὲ παραβάλλειν ἐξεῖναι . Τὰς μὲν οὖν ἰερὰς τῶν θεολόγων ῥήσεις ἐκείνας , οἷς προφανῶς ἀντιδογματίζων τε καὶ ὑβρίζων τολμηρῶς , ἔπειτα πρὸς μαρτυρίαν δῆθεν λαμβάνει , κενοφωνῶν καὶ παρεξηγούμενος , καὶ τὴν ὑπ´ αὐτῶν κηρυττομένην διαστρέφων ἀλήθειαν εἰς ἐξαπάτην τῶν ἀκουόντων , ὕστερον συναγαγὼν αὐτὸς ὁμοῦ πάσας , τήν τε προσήκουσαν ἐκάστη , καὶ κατάλληλον λύσιν ἀποστολικῶς τε καὶ πατρικῶς προσαρμόσω · αὐν Θεῷ δὲ ὁ λόγος , καὶ αὐτόθεν διελεγχθῆναι τὴν κενοφωνίαν καὶ τὸ ψεῦδος ποιήσω . Νῦν δ´ ἀκούσατε τῆς τοῦ πλαστοῦ θεολόγου καὶ θεομάχου τουτουὶ βλασφημίας εὐθὺς ἐκ πρώτης βαλβιδος . Ὁρᾷς , φησὶ , πῶς καταχρηστικῶς , καὶ οὐ κυρίως ἡ θεία καὶ ἀπλῆ φύσις ἔχει τὸ ἔχειν ; Καὶ εἰ αὐτὴν , ὡς φῇς , τὴν τοῦ ἔχειν δύναμιν οὐ κυρίως , ἀλλὰ καταχρηστικῶς ἔχει , σχολῇ γ´ ἂν ἄλλο τι τῶν ἰδίων αὐτοῦ καὶ τῶν φυσικῶς προσόντων ἔχοι . Τί δὲ καὶ τοῦτ´ αὐτό ἐστιν , ὅπερ καταχρηστικῶς λέγεισι Ἠ γὰρ ἔξωθεν αὐτὸ καὶ ἐπίκτητον λέγεις τὸν Θεὸν ἔχειν , καὶ οὐ κατὰ φύσιν , οὐδὲ κυρίως , ἢ τὸ καταχρηστικῶς ἀντὶ τοῦ μάτην , καὶ ψευδῶς λαμβάνεις
Lemmas: προς ὁ αὐτός ΡΗ Λόγος αντιρρητικός Τέταρτος . κτι περί διαφορά οὐσία Δείας καί ἐνέργεια καί περί δύναμις δήω φυσικός , ἑρμηνεία τε ὁ ῥητός Κύριλλος καί Ἰωάννης . ἐράω θεολόγος · Ἄπερ ὁ Γρηγοράς καθ´ ἐγώ ὡς ἡμέτερος δῆθεν κατατέμνω , καί διαστρέφω , κακῶς προφέρω · καί περί αἴτιος καί αἰτιατός , καί ὅπως ὁ ἅγιος χράω ὁ τοιοῦτος φωνή θεολογέω ἀλλά πρίν εἰς ὁ ἱερός ἐμβάλλω λόγος ἐκεῖνος , φημί δή ὁ περί θεῖος ἕνωσις τε καί διακρίαεως , καί ὁ λείπω ὁ πολέμιος οὗτος , ὁ φθάνω ἀναγκαῖος εἰμί νομίζω προστίθημι , καί ὁ συκοφαντία , καί ὁ ψεῦδος , καί ὁ ἀναιδής βλασφημία ἀνακαλύπτω καθόσον οἶος τε · μᾶλλον δδʹ αὐτός ἐκεῖνος ὁ ὁ κενός ἐκεῖνος λόγος καί ποῦ ψεῦδος πατήρ δις ἑαυτοῦ ὁ οἰκεῖος γέννημα καί ὁ καρπός1 παράγω καί αὖθις · οὐδέ γάρ ὅσιος ἄλλως οὐδός εὐπρεπής . λέγω τοιγάρ , ωφιλοσοφος , καί προτίθημι καί πάλιν ὁ σός , καί πληρόω ὁ σύλλογος , καί ὁ συνετός ὁ ἀκροατής ὁ συνήθης ἀηδία καί πάλιν · ἀγαθός γάρ εἄν αὐτός καί ὑπέρ ὁ ἄλλος οὗτος ποιέω . ὁράω . φημί , πῶς καταχρηστικός καί οὖον κύριος ὁ ἠχέω ὁ θεῖον παραλαμβάνω πατήρ τε καί σοφός διδάσκαλος ἐγώ ἐπί ὁ ἁπλόος καί ἀσύνθετος θεῖος ἐκεῖνος φύσις · ὁ δδʹ ἀμαθής οὗτος λογογράφος καί ἀσεβής δογματιστής , αὐτός τε διαβάλλω οὖον μάλα αἰδέομαι , ἐκ ὁ ἀνθρώπινος καί συντίθημι ὑπόδειγμα ὁ ὁ θεῖος γραφή κιβδηλεύω οὖον φρίσσω μυστήριον , ἐντεῦθεν ποιέω ἐκεῖνος ὁ μόνος ἁπλόος καί ἄκτιστον φύσις συντίθημι ὁμοῦ καί κτίστης . ὁ γάρ διαιρέω ὁ ἀδιαίρετος αὐτοσοφία , καί αὐτογνῶσις , καί αὐτοδύναμις , καί αὐτενέργεια , καί αυτοζωη , ποῖος οὐ εἄν ἀσέβεια ὑπερβάλλω ; ἐγώ δδʹ ἐκεῖνος μᾶλλον γελάω ὁ Ἀμαθοῦς ἐκεῖνος , ὁπότε ὁ μέν αὐτοζωή , καί αὐτενέργεια , καί αὐτοδύναμις , ἄζωος , καί ἀνενέργητος , καί ἀδύναμος εἰμί δογματίζω . ὁ δʹ´ ἔξωθεν , καί διάφορος ἔχω ἐνέργεια , καί ζωή καί δύναμις , ἐκεῖνος μᾶλλον εἰμί ζῶ , καί ἐνεργός καί δυνατός . οὗτος γάρ αἴνιγμα κόϊξ , καί ὅμοιος ὥσπερ εἄν εἰμί τις λέγω ψύχω ὁ πῦρ , διότι θερμός , ἢ ὁ χιών θερυαινεω , διότι ψυχρός . ἡδύς δδʹ εἄν ἔγωγε καί τοῦτος ἑκεῖνος πυνθάνομαι , πῶς Διονύσιος περί δύναμις ἐνταῦθα τεχνολογέω , αὐτός ἐκεῖνος παρατρέχω , ὁ ἐνέργεια προτίθημι · οὖον γάρ εἄν εἰμί ὁ ἀπεικάζω πρός αὐτός γε ποιέω ὁ λόγος ἐγώ τοιοῦτος ζητέω , ὅς πᾶς δή ἄλλος τολμηρός εἰμί , οὐδέ οὗτος κρίνω δήω ἀπέχω ὁ νόσημα , ὁ ὁ ἁπλόος ἐκεῖνος δηλαδή καί θεῖος οὐσία θεοπρεπής διαιρέω ὄνομα , καί θεότης ἕκαστος τούσος ἄκτιστος καλέω ἰδίως , καί ἄλλος μέν νοέω οὖον . Σιάν , ἄλλος δέ δύναμις , ἄλλος δδʹ ἐνέργεια καί σοφία , καί ὁ τυιαῦτα . εἰμί γάρ τατός δύναμις καί ἐνέργεια ἡγέομαι , καί οὐδείς οἴομαι διάφορος , εἰμί ἕτερος λέγω τίς , συνεισφέρω νομίζω καί ἕτερος Αἶα ὁ διάνοια , εὕω μέν δράω αὐτός , ὅς δράω καί ἐγώ ἀνάγκη συγχωρέω . εἰμί δδʹ ἕτερος θατέρου κατά ὁ σημασία ὁ ὑπόκειμαι , πῶς ἐκεῖνος μέν ὁ ὁ δύναμις λέξις πρό ὀφθαλμός κεῖμαι σιγή παρέρχομαι , μεταβαίνω ἐφίημι εἄν οὐ βλέπω ἐνέργεια , ὁ ὁ ἅγιος καταψεύδομαι ἄντικρυς ῥῆσις ; ἢ πάντως δείδω , μή ὁ Εὐνόμιος καί αὐτός ἐκεῖνος ὁ δυσσεβής καί αὐτός γε ὁμόφρων συγκαταψηφίζομαι πρός ὁ θεῖον πατήρ Γρηγόριος ὁ Νύσσα . πᾶσα ἐφεξῆς ὁμοῦ ὁ ῥῆσις οὗτος ὁ συκοφάντης ὁ λόγος φέρω ἐπίτηδες προτίθημι , μᾶλλον δδʹ αὐτός ἐκεῖνος ὁ ἑαυτοῦ καί νόημα καί λόγος οἰκέω αὖθις ἐγώ , ὡς ὁράω , προτίθημι , ὅς ἐν ταυτός καί ὁ διαβολή , καί ὁ ψεῦδος , καί ὁ κατά Θεός καί ὁ Ἀγίων αὐτός βλασφημία , καί ὁ ἀλλόκοτος ὕβρις , ἐναργής γιγνώσκω . πλήν ὅσος οὖον ὁ ὁ υορεω ἑξῆς πάνος προάγω . ὁ γάρ εἄν ἐγώ καί δύο βιβλίον καί τοσοῦτος ἄλλος , ἢ καί πλείων δήω λόγος , ἐκεῖνος γε σκοπάω · ἐπεί καί πλείων ὁ ἐπιχείρημα , καί πρός ὁ ζητέω δῆθεν ἐκεῖνος λόγος , ὁ ὁ ὕβρις φημί καί ὁ αἰσχρός οὗτος παραλήρημα , ὡς μηδέ παραβάλλω ἔξεστι . ὁ μέν οὖν ἱερός ὁ θεολόγος ῥῆσις ἐκεῖνος , ὅς προφανῶς ἀντιδογματίζω τε καί ὑβρίζω τολμηρός , ἔπειτα πρός μαρτυρία δῆθεν λαμβάνω , κενοφωνέω καί παρεξηγώ , καί ὁ ὑπό αὐτός κηρύσσω διαστρέφω ἀλήθεια εἰς ἐξαπάτη ὁ ἀκούω , ὕστερος συνάγω αὐτός ὁμοῦ πᾶς , ὁ τε προσήκω ἐκάδιος , καί κατάλληλος λύσις ἀποστολικός τε καί πατρικός προσαρμόζω · Άυν Θεός δέ ὁ λόγος , καί αὐτόθεν διελέγχω ὁ κενοφωνία καί ὁ ψεῦδος ποιέω . νῦν δδʹ ἀκούω ὁ ὁ πλαστός θεολόγος καί θεομάχος οὗτος βλασφημία εὐθύς ἐκ πρῶτος βαλβίς . ὁράω , φημί , πῶς καταχρηστικός , καί οὖον κύριος ὁ θεῖος καί ἀπλῆ φύσις ἔχω ὁ ἔχω ; καί εἰμί αὐτός , ὡς φημί , ὁ ὁ ἔχω δύναμις οὖον κύριος , ἀλλά καταχρηστικός ἔχω , σχολή γγʹ εἄν ἄλλος τίς ὁ ἴδιος αὐτός καί ὁ φυσικός πρόσειμι ἔχω . τις δέ καί τοῦτος αὐτός εἰμί , ὅσπερ καταχρηστικός λέγος ὁ γάρ ἔξωθεν αὐτός καί Ἐπίκτητος λέγω ὁ θεός ἔχω , καί οὖον κατά φύσις , οὐδέ κύριος , ἢ ὁ καταχρηστικός ἀντί ὁ μάτην , καί ψευδής λαμβάνω