cogPG.PG151 290
τιμίου σταυροῦ λογογραφῶν διαλέγεται . Τούτοις καὶ τοῖς τοιούτοις καθ´ ὑπερβολὴν καταπλήξας ἐκείνους , καὶ ὥσπερ ἀποῤῥάψας τὰ στόματα , καὶ τὴν μακρὰν ἐπισχών γλωσσαλγίαν , νικητὴς ἄριστος καὶ στρατηγὸς ὡσανεὶ μετὰ λαμπρῶν τῶν τροπαίων ἐκεῖθεν ἐπάνεισιν · ὁ γὰρ τῆς αἱρέσεως ἕξαρχος , εἰς νοῦν ἐξ κείνου τοὺς τοῦ Πρηγορίου λόγους βαλόμενος , καὶ τἀληθὲς ἐκείνων καταμαθὼν καὶ θεόπνευστον ἄντικρυς , αὐτός τε καὶ συχνοὶ τῶν οὐκ ὀλίγη μοῖρα τοῦ πλήθους μετὰ μικρὸν τὴν Κωνσταντίνου κατειληφότες , τῇ μεγάλῃ τῶν πιστῶν προσίασιν Ἐκκλησίᾳ , καὶ τὴν πατρῴαν ἐξομοσάμενοι πλάνην , μέρος καὶ αὐτοὶ τοῦ καθ´ ἡμᾶς ἱεροῦ συνεδρίου γίνονται · καὶ ταῦτ´ ἦν εἰσόδια καὶ προαγῶνες οἱονεὶ Γρηγορίῳ τῆς ἱερᾶς ἀναχωρήσεώς τε καὶ ἡσυχίας , τοὺς μεγίστους ὑπὲρ εὐσεβείας ἀγῶνας καὶ τὰ τελευταῖα προμηνύοντα τρόπαια . Θαῦμα δʹ οὐ μικρὸν καὶ τοῖς τὸ ὄρος παροικοῦσι μονασταῖς ἐπανιὼν ἐκεῖθεν ἐνῆκεν , ὅτι τε τὰς τῶν θηρῶν ἐκείνων χεῖρας καὶ τὰς ἐπιβουλὰς ἐκφυγεῖν ἐδυνήθη , τοσούτων ὄντων καὶ τηλικούτων , καὶ ὅτι μόνος πρὸς τὴν τῆς αἱρέσεως ἔνστασιν καὶ τὴν τοσαύτην φλυαρίαν οὐ μόνον ἀντέσχεν , ἀλλὰ καὶ περιφανῶς ὑπερέσχε τε καὶ κατετροπώσατο , τῆ τοῦ Χριστοῦ δυναμούμενος χάριτι , τοὺς καὶ πολλάκις λάθρα τε καὶ φανερῶς ἁνελόντας , τοὺς αὐτοῖς ἀντιλέγοντας · ὃ δὴ καὶ κατ´ αὐτοῦ τε καὶ τἀδελφοῦ λαθραίως ἐπικεχειρηκότες , λύκος μάτην χανὼν ἀνεφάνησαν , τῆς θείας χειρός τε καὶ δυνάμεως ἀοράτως τῶν οἰκείων ὑπερμαχούσης . Ἔτι καὶ παρὰ τοῖς βαρβάροις ἐκείνοις ὄντων , καὶ διαλεγομένου τοῦ Γρηγορίου , καθὰ δὴ καὶ προὔφην , ἐπεὶ μετὰ τὴν τοῦ συλλόγου διάλυσιν ἐπ´ οἴκου χωροῦντες ἦσαν , βρώματα μέν τινα τοῖς περὶ τὸν Γρηγόριον εἰς διατροφήν τε καὶ τράπεζαν οἱ πλάνοι καὶ αἱμοχαρεῖς ἐκεῖνοι πέμπειν ἐδόκουν · τὰ δὲ ἄρα θάνατον παρ´ ἑαυτοῖς φέροντα κεκρυμμένον οὐ διέλαθε τὸν Γρηγόριον , ἀλλὰ τῆς ἀφανοῦς κακουργίας θείῳ συνεὶς δηλαδὴ Πνεύματι , δέχεται μὲν , μηδένα δὲ τούτων ἅψασθαι μηδοτιοῦν παραινεῖ · οὖ δὴ καὶ γεγονότος κατὰ γνώμην ἐκείνου , ἐπεὶ τῶν συνόντων τις διάπειραν ὡσανεἰ πεποιημένος τοῦ πράγματος , τὸν ἄρτον ἐκεῖνον τοῖς κυσὶ πρὸ τῆς θύρας ἀπέῤῥιψε , καὶ τούτου τῶν κυνιδίων φαγὼν ἓν , εὐθὺς καθεωρᾶτο νεκρόν · τηνικαῦτα καὶ τοῖς ἄλλοις πᾶσι τὸ διορατικὸν τοῦ ἀνδρὸς ἐξεφάνη , καὶ ὅτι δηλητηρίων καὶ θανάτου τῆς τῶν μιαιφόνων τραπέζης μεστῆς οὕσης , τοὺς συνόντας εἰκότως ἐκεῖνος ἀπεῖργε πάντας τῆς μεταλήψεως . Ταῦτα καταμαθόντες οἱ θεοφιλεῖς ἄνδρες ἐκεῖνοι , καὶ πολὺ τῷ προτέρῳ προστεθεικότες θαύματι , καὶ τὸν Γρηγόριον νῦν μᾶλλον καταπλαγέντες , παντοδαποί τινες ἦσαν καὶ ἔργοις καὶ λόγοις καὶ παντί γε τῷ δυναμένῳ παρ´ ἑαυτοῖς κατασχεῖν τὸν ἄνδρα , καὶ τῆς ἐκείνου σοφίας τε καὶ τῆς ἀρετῆς ἀπολαύειν εἰς ἅπαν ὅπερ ἐκείνῳ καὶ πόῤῥω σκοποῦ καὶ σχεδὸν ἀδύνατον ἦν ἤδη , πρὸς τὸν κάλλιστον Ἄθω , καθὰ δὴ καὶ εἰπὼν ἔφθην , καὶ τὰς ἐκείνου χάριτας μ μακροῦ βλέποντι . ἦρος τοιγαροῦν ἀρχομένου , σολν δυσῖν ἀδελφοῖν ἅμα τοῦ ὄρους ἀπάρας , εἰς τὸν ποθούμενον ἄνεισιν Ἄθω , καὶ παρὰ τῇ τοῦ Βατοπεδίου γενόμενος λαύρᾳ Νικοδήμῳ φοιτᾷ τῷ γενναίῳ , ἀνδρὶ θαυμαστῷ κατά τε πρᾶξιν καὶ θεωρίαν , ὡς οἱ τὸν Ἄθω παροικοῦντες πλὴν ὁλίγων ἴοασι πάντες , κατὰ μὲν τὸν Αὐξεντίου βουνὸν , ὃς ἀπαντικρὺ Βυζαντίου πρὸς ἀνατολὰς ἐν Χρυσουπόλει πέραν πρὸς τῷ ἄκρῳ κεῖται τῆς Προποντίδος , πρότερον πᾶσαν ἀρετῆς ὁδὸν ἡσκηκότι πρὸς ἄκρον , ἐν τῇ τοῦ Βατοπεδίου δ´ ἐς ὕστερον γενομένῳ , καὶ τοὺς αὐτοὺς τῆς Κἀρετῆς ἄθλους μετὰ τῆς ἴσης σπουδῆς καὶ τῆς Κπροθυμίας ἐπὶ πλεῖστον διηνυκότι , ἔνθα ὃὴ καὶ τοῦ θαυμαστοῦ καὶ μακαρίου μακαρίως διὰ Χριστὸν τετύχηκε τέλους . Τούτῳ τοίνυν καλῶς ὁ καλὸς ἐκεῖ Γρηγόριος προσελθὼν , αὐτοῦ που σκηνουμένῳ καθ´ ἡσυχίαν , καὶ κείρεται παρ´ αὐτοῦ , καὶ πρὸς ὑποταγὴν ἑαυτὸν τελείως ἐκδίδωσιν . Οἷος δ´ εὐθὺς μετὰ τὰς συνθήκας καὶ τὴν ἀποταγὴν ὁ θαυμάσιος ἦντκαὶ λόγῳ καὶ πράξει καὶ τοῖς τοῦ νοῦ θεωρήμασι δῆλον ἐκεῖθεν . Ἔτος μὲν αὐτῷ δεύτερον ἤνυστο ἤδη νηστείᾳ καὶ ἁγρυπνίᾳ καὶ νήψει καὶ ἀδιαλείπτῳ προσευχῇ πρὸς Θεὸν ἐπειγομένω νύκτωρ καὶ μεθ´ ἡμέραν , ὁδηγόν . τε καὶ προστάτην . ὁμοῦ καὶ μεσίτην προῖσταμένῳ τὴν Θεομήτορα , καὶ πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν ὅσαι ὧραι τὴν ἐκείνης συμμαχίαν τε καὶ τὴν ὄψιν καὶ λόγοις καὶ εὐχαῖς καὶ νοσροῖς τιθέντι κινήμασι , καὶ ὑπ´ ἐκείνῃ χειραγωγῷ , τὸν τῆς ὑπακοῆς δρόμον ἀνύοντι . Ἐρεμοῦντι δέ ποτε κατὰ μόνας , καὶ ἑαυτῷ καὶ Θεῷ καθ´ ἡσυχίαν προσέχοντι , θεῖός τις ἀνήρ , ὕπαρ οὐκ ὄναρ , θεοπρεπῶς ἄφνω πρὸ ὀφθαλμῶν ἴσταται ὁ τῶν εὐαγγελιστῶν . φησι κορυφαῖος Ἰωάννης , ὁ τῆς βροντῆς γόνος , ὁ ἐξαίρετος Χριστοῦ μαθητής τε καὶ φίλος ἦν οὗτος · ὃς δὴ καὶ ἐλαρῶς ἐκείνῳ τὰς ὄψεις ἐπιβαλὼν , Ἢκω σοι , φησὶν , ἄγγελος πρὸς τῆς πάντων ἀγίων ἐπέκεινα Δεσποίνης , καθάπερ ὁρᾷς , ἐρησόμενος , ὅτου χάριν νύκτωρ τε καὶ μεθ´ ἡμέραν , ὅσαι ὡραι σχεδὸν , οὐ διαλείπεις οὕτω βοῶν · Φώτισόν μου τὸ σκότος , φώτισόν μου τὸ σκότος · ἐπεὶ καὶ ἡμᾶς ἀπαραποιήτως αὐτοῖς ἐκείνοις ἐνταῦθα δεῖ τοῖς ἱεροῖς ῥήμασι χρήσασθαι . Τοῦ δ´ ἀνθυπενεγκόντος , Καὶ τί δ´ ἂν ἄλλο πρὸς Θεὸν ἐμπαθὴς καὶ πλήρης ἀμαρτιῶν ἄνθρωπος αἰτήσαιμι προσευχόμενος , ἢ τὸ ἐλεηθῆναι καὶ φωτισθῆναι , πρὸς τὸ εἰδέναι τε καὶ πράττειν τὸ ἐκείνου σωτήριον θέλημα , « Ἀλλὰ μὴ δειλία , . μηδ´ ἀμφίβαλε , φησὶν ὁ ἠγαπημένος Χριστοῦ μαθητὴς αὖθις , ἡ πάντων διακελεύεται Δέσποινα δι´ ἡμῶν · αὐτὴ γὰρ καὶ ἐγώ σοι βοηθὸς ἔσομαι . » Τοῦ δὲ Γρηγορίου τὸν μυσταγωγὸν ἐπανερομένου καὶ πάλιν ,, Καὶ ποῦ μοι τὰ τῆς συμμαχίας ἀρ´ ἔσται παρά γετῆς Μητρὸς τοῦ Κυρίου μου , ἐν τῷ παρόντι ἢ ἐν τῷ . μέλλοντι ; ὁ τῶν μεγάλων καὶ ὑψηλῶν εὐαγγελιστὴς , « Καὶ πάλαι καὶ νῦν , κἀν τῷ παρόντι , μάλα χαριένοτως τε καὶ ἡδέως φησὶ , κἀν τῷ μέλλοντι » Καὶ ὀ μὲν ταῦτα καὶ χρηματίσας ὑπερφυῶς , καὶ τῆς θείας ἐκείνης ὀμφῆς καὶ τῶν μεγάλων ἐμπλήσας ; ἀῤῥήτως τῆς Θεομήτορος δωρεῶν τὸν Γρηγόριον ἀφανὴς ἠν · ὁ δὲ τῷ καλῷ μαθητῇ καὶ συνοίκω καὶ ζηλωτῇ τῆς πολιτείας καθόσον οἷόν τε , καὶ τῶν
Lemmas: τίμιος σταυρός λογογραφέω διαλέγω . οὗτος καί ὁ τοιοῦτος καθ´ ὑπερβολή καταπλήσσω ἐκεῖνος , καί ὥσπερ ἀπολαμβάνω ὁ στόμα , καί ὁ μακράν ἐπέχω γλωσσαλγία , νικητής ἀγαθός καί στρατηγός ὡσανεί μετά λαμπρός ὁ τρόπαιον ἐκεῖθεν ἐπάνειμι · ὁ γάρ ὁ αἵρεσις Ἔξαρχος , εἰς νόος ἐκ ἐκεῖνος ὁ ὁ πρηγοριον λόγος βάλλω , καί ἀληθής ἐκεῖνος καταμανθάνω καί θεόπνευστος ἄντικρυς , αὐτός τε καί συχνός ὁ οὐ ὀλίγος μοῖρα ὁ πλῆθος μετά μικρός ὁ Κωνσταντῖνος καταλαμβάνω , ὁ μέγας ὁ πιστός πρόσειμι ἐκκλησία , καί ὁ πατρῷος ἐξόμνυμι πλάνη , μέρος καί αὐτός ὁ καθ´ ἐγώ ἱερός συνέδριον γίγνομαι · καί ταῦ εἰμί εἰσόδιος καί προαγών οἱονεί Γρηγόριος ὁ ἱερός ἀναχώρησις τε καί ἡσυχία , ὁ μέγας ὑπέρ εὐσέβεια ἀγών καί ὁ τελευταῖος προμηνύω τρόπαιον . Θαύμας δέ οὖον μικρός καί ὁ ὁ ὄρος παροικέω μοναστής ἐπανέρχομαι ἐκεῖθεν ἐνίημι , ὅτι τε ὁ ὁ θήρ ἐκεῖνος χείρ καί ὁ ἐπιβουλή ἐκφεύγω δύναμαι , τοσοῦτος εἰμί καί τηλικόσδε , καί ὅτι μόνος πρός ὁ ὁ αἵρεσις ἔνστασις καί ὁ τοσοῦτος φλυαρία οὖον μόνος ἀντέχω , ἀλλά καί περιφανής ὑπερέχω τε καί κατά-τροπόω , τῆ ὁ Χριστός δυναμόω χάρις , ὁ καί πολλάκις λάθρῃ τε καί φανερῶς ἀναιρέω , ὁ αὐτός ἀντιλέγω · ὅς δή καί κατ´ αὐτός τε καί ἀδελφός λαθραῖος ἐπιχειρέω , λύκος μάτην χάσκω ἀναφαίνω , ὁ θεῖος χείρ τε καί δύναμις ἀόρατος ὁ οἰκέω ὑπερμάχομαι . ἔτι καί παρά ὁ βάρβαρος ἐκεῖνος εἰμί , καί διαλέγω ὁ Γρηγόριος , καθά δή καί προφαίνω , ἐπεί μετά ὁ ὁ σύλλογος διάλυσις ἐπι οἶκος χωρέω εἰμί , βρῶμα μέν τις ὁ περί ὁ Γρηγόριος εἰς διατροφή τε καί τράπεζα ὁ πλάνος καί αιμοχαρής ἐκεῖνος πέμπω δοκέω · ὁ δέ ἄρα θάνατος παρ´ ἑαυτοῦ φέρω κρύπτω οὖον διαλανθάνω ὁ Γρηγόριος , ἀλλά ὁ ἀφανής κακουργία θεῖον συνίημι δηλαδή πνεῦμα , δέχομαι μέν , μηδείς δέ οὗτος ἅπτω μηδοτιοῦν παραινέω · οὖον δή καί γίγνομαι κατά γνώμη ἐκεῖνος , ἐπεί ὁ σύνειμι τις διάπειρα ὡσανεἰ ποιέω ὁ πρᾶγμα , ὁ ἄρτος ἐκεῖνος ὁ κύων πρό ὁ θύρα ἀπορρίπτω , καί οὗτος ὁ κυνίδιον φαγεῖν εἷς , εὐθύς καθοράω νεκρός · τηνικαῦτα καί ὁ ἄλλος πᾶς ὁ διορατικός ὁ ἀνήρ ἐκφαίνω , καί ὅτι δηλητήριος καί θάνατος ὁ ὁ μιαιφόνος τράπεζα μεστός ὗσις , ὁ σύνειμι εἰκότως ἐκεῖνος ἀπείργω πᾶς ὁ μετάληψις . οὗτος καταμανθάνω ὁ θεοφιλής ἀνήρ ἐκεῖνος , καί πολύς ὁ πρότερος προστίθημι θαῦμα , καί ὁ Γρηγόριος νῦν μᾶλλον καταπλάσσω , παντοδαπός τις εἰμί καί ἔργον καί λόγος καί πᾶς γε ὁ δύναμαι παρ´ ἑαυτοῦ κατέχω ὁ ἀνήρ , καί ὁ ἐκεῖνος σοφία τε καί ὁ ἀρετή ἀπολαύω εἰς ἅπας ὅσπερ ἐκεῖνος καί πόρρω σκοπός καί σχεδόν ἀδύνατος εἰμί ἤδη , πρός ὁ καλῶς Ἄθως , καθά δή καί εἶπον φθάνω , καί ὁ ἐκεῖνος χάρις μ μακρός βλέπω . ἔαρ τοιγάρ ἄρχω , σολ δύο ἀδελφός ἅμα ὁ ὄρος ἀπαίρω , εἰς ὁ ποθέω ἀνέρχομαι Ἄθως , καί παρά ὁ ὁ Βατοπέδι γίγνομαι λαύρα Νικόδημος φοιτάω ὁ γενναῖος , ἀνήρ θαυμαστός κατά τε πρᾶξις καί θεωρία , ὡς ὁ ὁ Ἄθως παροικέω πλήν ὀλίγος οἴομαι πᾶς , κατά μέν ὁ Αυξεντίου βουνός , ὅς ἀπαντικρύ Βυζάντιον πρός ἀνατολή ἐν χρυσουπολις πέραν πρός ὁ ἄκρος κεῖμαι ὁ Προποντίς , πρότερος πᾶς ἀρετή ὁδός ἀσκέω πρός ἄκρος , ἐν ὁ ὁ Βατοπέδι δδʹ εἰς ὕστερος γίγνομαι , καί ὁ αὐτός ὁ ἀρετῆς ἆθλος μετά ὁ ἴσος σπουδή καί ὁ κπροθυμιαω ἐπί πλεῖστος διανύω , ἔνθα οηʹ καί ὁ θαυμαστός καί μακάριος μακάριος διά Χριστός τυγχάνω τέλος . οὗτος τοίνυν καλῶς ὁ καλός ἐκεῖ Γρηγόριος προσέρχομαι , αὐτός ποῦ σκηνόω καθ´ ἡσυχία , καί κείρω παρ´ αὐτός , καί πρός ὑποταγή ἑαυτοῦ τέλειος ἐκδίδωμι . Οἷος δδʹ εὐθύς μετά ὁ συνθήκη καί ὁ ἀποταγή ὁ θαυμάσιος ἀντίκα λόγος καί πρᾶξις καί ὁ ὁ νόος θεώρημα δῆλος ἐκεῖθεν . ἔτος μέν αὐτός δύο ἀνύω ἤδη νηστεία καί ἀγρυπνία καί νῆψις καί ἀδιάλειπτος προσευχή πρός θεός ἐπείγω νύκτωρ καί μεθ´ ἡμέρα , ὁδηγός . τε καί προστάτης . ὁμοῦ καί μεσίτης προΐστημι ὁ Θεομήτωρ , καί πρό ὁ ὀφθαλμός ὅσος ὥρα ὁ ἐκεῖνος συμμαχία τε καί ὁ ὄψις καί λόγος καί εὐχή καί νοσροῖς τίθημι κίνημα , καί ὑπό ἐκεῖνος χειραγωγός , ὁ ὁ ὑπακοή δρόμος ἀνύω . Ἐρεμοῦντι δέ ποτός κατά μόνος , καί ἑαυτοῦ καί Θεός καθ´ ἡσυχία προσέχω , θεῖος1 τις ἀνήρ , ὕπαρ οὐ ὄναρ , θεοπρεπῶς ἄφνω πρό ὀφθαλμός ἴστημι ὁ ὁ εὐαγγελιστής . φημί κορυφαῖος Ἰωάννης , ὁ ὁ βροντή γόνος , ὁ ἐξαίρετος Χριστός μαθητής τε καί φίλος εἰμί οὗτος · ὅς δή καί λαρός ἐκεῖνος ὁ ὄψις ἐπιβάλλω , ἥκω σύ , φημί , ἄγγελος πρός ὁ πᾶς Ἀγίων ἐπέκεινα δέσποινα , καθάπερ ὁράω , ἔρομαι , ὅστις χάρις νύκτωρ τε καί μεθ´ ἡμέρα , ὅσος ὥρα σχεδόν , οὖον διαλείπω οὗτος βοῦς · φωτίζω ἐγώ ὁ σκότος , φωτίζω ἐγώ ὁ σκότος · ἐπεί καί ἐγώ ἀπαραποιήτως αὐτός ἐκεῖνος ἐνταῦθα δεῖ ὁ ἱερός ῥῆμα χράω . ὁ δδʹ ἀνθυπενεγκόντος , καί τίς δδʹ εἄν ἄλλος πρός θεός ἐμπαθής καί πλήρης ἁμαρτία ἄνθρωπος αἰτέω προσεύχομαι , ἢ ὁ ἐλεέω καί φωτίζω , πρός ὁ οἶδα τε καί πράσσω ὁ ἐκεῖνος σωτήριος θέλημα , « ἀλλά μή δειλία , . μηδ´ ἀμφιβάλλω , φημί ὁ ἀγαπάω Χριστός μαθητής αὖθις , ὁ πᾶς διακελεύομαι Δέσποινα δις ἐγώ · αὐτός γάρ καί ἐγώ σύ βοηθός εἰμί . » ὁ δέ Γρηγόριος ὁ μυσταγωγός ἐπανέρομαι καί πάλιν ,, καί ποῦ ἐγώ ὁ ὁ συμμαχία ἀρ εἰμί παρά Γέτης Μήτηρ ὁ κύριος ἐγώ , ἐν ὁ πάρειμι ἢ ἐν ὁ . μέλλω ; ὁ ὁ μέγας καί ὑψηλός εὐαγγελιστής , « καί πάλαι καί νῦν , ἐν ὁ πάρειμι , μάλα χαρίεις τε καί ἡδύς φημί , ἐν ὁ μέλλω » καί ὁ μέν οὗτος καί χρηματίζω ὑπερφυῶς , καί ὁ θεῖος ἐκεῖνος ὀμφή καί ὁ μέγας ἐμπίμπλημι ; ἄρρητος ὁ Θεομήτωρ δωρεά ὁ Γρηγόριος ἀφανής ἐάν · ὁ δέ ὁ καλός μαθητής καί συνοικέω καί ζηλωτής ὁ πολιτεία καθόσον οἷος τε , καί ὁ