cogPG.PG151 509
εἶδος , κααθάπεο ἠκούσαμεν , ἀπαριθμησάμενος , ἑξῆς ἐπιφέρει · Καὶ εἴ τι ἄλλο ἐστὶν ἀγαθὸν , ὃ μέχρις ἡμῶν καταβαίνει . Εἶτα ἡ πᾶσα χάρις καὶ δύναμις , καὶ τὸ πᾶν ἀγαθὸν , ὃ μέχρι τῶν ἀγίων ἐκ Θεοῦ καταβαίνει , τοῦτο τῆς ἐνεργείας ἀποτέλεσμα καὶ ποίημα φῇς εἶναι , καὶ οὐ φυσικὴν ἐνέργειαν καὶ δύναμιν τοῦ Θεοῦ , ἐν ἁγίῳ χορηγουμένην - Πνεύματι Πάνυ μοι δοκεῖς ἄγευστος εἶναι , μᾶλλον δὲ καὶ τὸ παράπαν ἀνήκοος τῶν τοῦ Πνεύματος χαρισμάτων καὶ δωρεῶν · ἦ γὰρ ἂν οὐ τὰ τοιαῦτα περὶ ἐκείνων διενοοῦ . Καίτοι γε διὰ τοῦτο καὶ τὸ , Μέχρις Κἡμῶν καταβαίνει , προσέθηκεν ὁ διδάσκαλος , ἵνα σε διδάξῃ τὴν πρὸς τὴν ἀνθρωπίνην ἐσχατιὰν συγκατάβασιν τοῦ τῆς θεότητος ὕψους , καὶ ὅτι τὸ ἄνωθεν κἀταβαῖνον μέχρις ἡμῶν οὐ ποίημά τι καὶ ἀποτέλεσῥα , θεία δὲ μᾶλλον χάρις , καὶ φυσικὴ τοῦ Θεοῦ δύναμις , ἦς ἐνεργήματα καὶ ἀποτελέσματα τὰ κτιστὰ πάντα , εἴτε οὐσίαι δηλονότι τῶν ὄντων , εἴτε καὶ τὰ τοῖς οὖσιν ἀναλόγως δωρούμενα . Τί δὲ ἡ ὑπὲρ ἡμᾶς οἰκονομία ἡ ἑν τῇ αἰσθητῇ καὶ νοητῇ κτίσει ; Οὐκ ἀκούεις ὅτι καὶ αὕτη τῆς ἐνεργείας καὶ τῆς δυνάμεώς ἐστι τοῦ ἀγίου Πνεύματος , καὶ ὅτι τὰ ὑπὲρ ἡμᾶς μετὰ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ οἱκονομεῖται τῇ δυνάμει τοῦ Πνεύματος ; Μὴ ποιήματος καὶ ἀποτελέσματος κατὰ σὲ ἔστιν ἔργον , καὶ ἀποτέλεσμα ἡ οἰκονομία τῶν ὅπερ ἡμᾶς ; Ἀλλὰ τὴν φύσιν αὐτὴν εἶναι σὺ λέγεις τὴν ἐνέργειαν καὶ τὴν δύναμιν τοῦ ἀγίου Πνεύματος , οὐχὶ τὴν φυσικὴν καὶ δραστικὴν τῆς φύσεως κίνησιν , ἦς κατ´ αὐτοὺς δὴ τούτους τοὺς θεολόγους μόνον ἐστέρηται τὸ μὴ ὄνς Ἀλλ´ ὁ συγγραφόμενος καὶ θεολογῶν ταῦτα διδάσκαλος οὐχ οὔτω βούλεται , βέλτιστε · ὡς πᾶσαν εἶναι ἀνάγκην τοῖς ἐκείνου πείθεσθαι μᾶλλον ἢ τοῖς σοῖς . Τί γάρ φησιν ἐπάγων αὖθις ἐκεῖνος ; Οὐκοῦν ἄλλο μέν τί ἐστιν ἡ οὐσία , ἡς οὕπω λόγος μηνυτὴς ἐξευρέθη , ἄλλο δὲ τῶν περὶ αὐτὴν ὀνομάτων ἡ σημασία , ἐξ ἐνεργείας τινὸς ἢ ἀξίας ὀνομαζομένων . Οὐκ εἰπεν , ἅπι ἄλλο μὲν ἡ οὐσία , ἄλλο δὲ τὰ τῆς οὐσίας ὀνόματα , καθὰ δήπου Γρηγορᾶς ὑποπτεύων διαθρυλλεῖ τολλαχοῦ · ἀλλὰ πῶς ; Ἄλλο μὲν , φησὶν , ἡ οὐσία , ἕς οὕπω λόγος μηνυτὴς ἐξευρέθη · καὶ διὰ τοῦτο καὶ ὑπερώνυμος καὶ ἀνώνυμος πρὸς τῶν ἱερῶν θεολόγων ὑμκεῖται . Ἐτέρα δὲ , φησί , τῶν περὶ αὐτὴν ὀνομάτων ἡ σημασία · οἱονεὶ τὰ περὶ αὐτὴν ὑπὸ τῶν ὀνομάτων σημαινόμενα ἐξ ἐνεργείας τινὸς ἢ ἀξίας ὀνομαζομένων · ὡς τὸ Θεὸς δηλονότι , καὶ δημιουργὸς , καὶ παντοκράτωρ , καὶ Κύριος , καὶ Βασιλεύς . Ὅρα γοῦν καὶ κατὰ τοῦτον τὸν μέγαν , ὅτι οὔτε ἡ φύσις αὐτὴ καθ´ ἑαυτήν ἐστιν ἡ τὰ θεῖα ἐφ´ ἑαυτῆς δεχομένη ὀνόματα . οὖτε τὰ ὀνόματα πραγμάτων εἰσὶν ἄμοιρα κατὰ Γρηγορᾶν , μέχρι ψιλῶν προῖόντα μόνων των λέξεων · ἀλλὰ τῶν προσόντων τῇ θείᾳ φύσει οὐσιωδῶς ὀνόματα ταῦτα πέφυκεν , ἐξ ἐνεργείας τινὸς , φησὶν , ἢ ἀξίας ὀνομαζομένων . Λιὸ καὶ Μάξιμος ὁμοῦ καὶ Ἰωάννης ὁ Σύρος , οἱ μετὰ τοῦτόν φημι θεολόγοι τὸν μέγαν , ἄλλο τὴν οὐνκαὶ ἄλλο τὴν ἐνέργειαν , καὶ δὴ καὶ οὐσιώδη καὶ φυσικὴν ταύτην εἶπον , ἔκ τε τῶν λογίων αὐτῶν καὶ παρὰ τοῦ θεολόγου τούτου λαβόντες , ὡς καὶ ταῖς λέξεσιν αὐταῖς σύν γε τοῖς νοήμασι τούτου κεχρῆσθαι , καὶ τοῖς ἀντιθέτοις , φημὶ , διαλεγόμενοι , καὶ γράφοντες , καὶ διδάσκοντες , καὶ θεολογοῦντες . Φησὶ γὰρ ὁ μὲν θεόληπτος Μάξιμος Πύῤῥῳ διαλεγόμενος τῷ Μονοθελήτῃ , ἵνα τοῖς προῤῥηθεῖσιν ὑπ´ αὐτοῦ πολλοῖς καὶ μεγάλοις καὶ ταῦτα προσθῶμεν · τῷ γοῦν Πύῤῥῳ περὶ ἀποτελεσμάτων τε καὶ ἐνεργη μάτων , καὶ κρεῖττον ἢ κατὰ Γρηγορᾶν τοῦτον εἰπόντι , Οὐ περὶ τῶν ἔξω Χριστοῦ ἐστιν ὁ λόγος ἡμῖν , ἡ θεῖός φησι Μάξιμος , ἀλλὰ περὶ τῶν ἐν αὐτῷ τῷ xριστῷ , τουτέστι περὶ τοῦ φυσικοῦ τῶν οὐσιῶν τοῦ Χριστοῦ λόγου , εἴτε ἑλλιπής ἐκ τῆς ἑνώσεως , εἴτε ἀνελλιπής μεμένηκε . Καὶ εἰ ἐλλιπὴς , οὐ δυνατὸν ἐλλιποῦς φύσεως ὕπαρξιν εἶναι · εἰ δὲ ἀνελλιπὴς , ἢ ἐν αὐτῷ φημι δὴ τῷ συστατικῷ τῆς οὐσίας λόγῳ ἡ ἐνέογεια θεωρεῖται , ἢ τῶν ἐκτὸς τυγχάνει . Ὅτι δὲ οὐ τῶν ἐκτὸς τυγχάνει ἡ κατὰ φύσιν ἐνέργεια , δῆλον ἐκ τοῦ ἄνευ μὲν των ἔργων δύνασθαι τὴν φύσιν εἶναι . Ἄνευ δὲ τῆς κατὰ φύσιν ἐνεργείας σὔτε εἶναι τὴν φύσιν οὔτε γινώσκεσθαι δυνατόν . Οἷς γὰρ ἕκαστον φυσικῶς ἐνεργεῖ , πιστοῦται ὅπερ ἐστὶ μὴ τρεπόμενον . Καὶ αὖθις · Ἡ γὰρ ἐνέργεια φυσικὴ οὖσα , φύσεως ὑπάρχει συστατικὸς καὶ ἔμφυτος χαρακτήρ . Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἑν τοῖς αὐτοῖς · Οὐδὲν τῶν ὄντων κατὰ φύσιν μένον τὰ ἐναντία ποιεῖν πέφυκεν . Οὐ γὰρ θερμαίνει τὸ πῦρ καὶ ψύχει , οὔτε ψύχει ὁ κρύσταλλος καὶ θερμαίνει , οὕτε ξηραίνει ἡ γῆ καὶ ὑγραίνει , οὔτε ὑγραίνει τὸ ὕδωρ καὶ ξηραίνει . Εἰ οὖν ἑπ´ οὐδενὸς τῶν πάντων τοῦτοθεωρεῖται , πῶς τὸν σαρκωθέντα Λόγον , καὶ οὐσιωδῶς γενόμενον ἄνθρωπον μιᾷ ἐνεργείᾳ τά τε θαύματα καὶ τὰ πάθη λόγῳ φύσεως ἀλλήλων διαφέροντα ἐπιτελέσαι λέγοντες , οὐ δεδοίκατε ; Καὶ αὖθις πάντες οἱ Πατέρες διαῤῥήδην κοινῇ καὶ εἶπον , καὶ ἐδίδαξαν τὰ τῆς αὐτῆς ὄντα οὐσίας καὶ τῆς αὐτῆς εἶναι ἐνεργείας , καὶ τὰ τῆς αὐτῆς ὄντα ἐνεργείας τῆς αὐτῆς εἶναι οὐσίας , καὶ ὅτι τὰ τῇ οὐσίᾳ διαφέροντα καὶ τῇ ἐνεργεία διαφέρουσι , καὶ τὰ τῇ ἐνεργείᾳ διαφέροντα καὶ τῇ οὐσίᾳ διαφέρουσιν . Ὁ δ´ ἐκ Δαμασκοῦ θεῖος διδάσκαλος , Ἐν τοῖς θεολογικοῖς δύο , φησὶν , ἐπὶ Χριστοῦ τὰς ἐνεργείας λέγειν ἁναγκαῖον διὰ τὸ διττὸν τῆς φύσεως . Ὧν γὰρ ἡ φύσις παρηλλαγμένη , τούτων διάφορος ἡ ἐνεργείᾳ · ὧν δὲ ἡ ἐνέργεια παρηλλαγμένη , τούτων ἡ φύσις διάφορος . Καὶ τὸ ἀνάπαλιν ὧν ἡ φύσις ἡ αὐτὴ , τούτων καὶ ἡ ἐνέργεια ἡ αὐτή · καὶ ὧν ἡ ἐνέργεια μία , τούτων καὶ ἡ οὐσία μία κατὰ τοὺς θεηγόρους Πατέρας . Καὶ πάλιν · Οἱ δὲ ἅγιοι Πατέρες συμφώνως εἰρήκασι , τὰ τῆς αὐτῆς οὐσίας καὶ τῆς αὐτῆς εἶναι ἐνεργείας , Καὶ αὐθις · Δεῖ πάντως κατάλληλα ταῖς φύσεσιν εἶναι τὰ φυσικάς Ἀδύνατον γὰρ ἐλλιποῦς φύσεως ὕπαρξιν εἶναι . Ἡ δὲ κατὰ φύσιν ἐνέργεια οὐ τῶν ἐκτός ὑπάρχει . Καὶ δῆλον ὅτι οὔτε εἶναι οὕτε γινώσκεσθαι τὴν φύσιν δυνατὸν ἄνευ τῆς κατὰ φύσιν ἐνεργείας . Δι´ ὥν γὰρ ἐνεργεῖ ἕκαστον τὴν οἰκείαν φύσιν πιστοῦται . Ὅπερ ἐστὶ μὴ τρεπόμενον . Καὶ πάλιν ἐν τοῖς αὐτοῖς · Εἰ μία τοῦ Χριστοῦ ἡ ἐνέργεια ἡ αὐτὴ τῶν θείων καὶ ἀνθρωπίνων ποιητικὴ ,
Lemmas: εἶδος , καθάπτω ἀκούω , ἀπαριθμέω , ἑξῆς ἐπιφέρω · καί εἰμί τίς ἄλλος εἰμί ἀγαθός , ὅς μέχρι ἐγώ καταβαίνω . εἶτα ὁ πᾶς χάρις καί δύναμις , καί ὁ πᾶς ἀγαθός , ὅς μέχρι ὁ Ἀγίων ἐκ Θεός καταβαίνω , οὗτος ὁ ἐνέργεια ἀποτέλεσμα καί ποίημα φημί εἰμί , καί οὖον φυσικός ἐνέργεια καί δύναμις ὁ Θεός , ἐν ἅγιος χορηγέω - πνεῦμα πάνυ ἐγώ δοκέω ἄγευστος εἰμί , μᾶλλον δέ καί ὁ παράπαν ἀνήκοος ὁ ὁ πνεῦμα χάρισμα καί δωρεά · εἰμί γάρ εἄν οὖον ὁ τοιοῦτος περί ἐκεῖνος διανοέομαι . καίτοι γε διά οὗτος καί ὁ , μέχρι κημός καταβαίνω , προστίθημι ὁ διδάσκαλος , ἵνα σύ διδάσκω ὁ πρός ὁ ἀνθρώπινος ἐσχατιά συγκατάβασις ὁ ὁ θεότης ὕψος , καί ὅτι ὁ ἄνωθεν καταβαίνω μέχρι ἐγώ οὖον ποίημα τίς καί ἀποτελέω , θεῖος δέ μᾶλλον χάρις , καί φυσικός ὁ Θεός δύναμις , εἰμί ἐνέργημα καί ἀποτέλεσμα ὁ κτιστός πᾶς , εἴτε οὐσία δηλονότι ὁ εἰμί , εἴτε καί ὁ ὁ εἰμί ἀνάλογος δωρέω . τις δέ ὁ ὑπέρ ἐγώ οἰκονομία ὁ ἑν ὁ αἰσθητής καί νοητός κτίζω ; οὐ ἀκούω ὅτι καί οὗτος ὁ ἐνέργεια καί ὁ δύναμις εἰμί ὁ ἅγιος πνεῦμα , καί ὅτι ὁ ὑπέρ ἐγώ μετά πατήρ καί υἱός οἰκονομέω ὁ δύναμις ὁ πνεῦμα ; μή ποίημα καί ἀποτέλεσμα κατά σύ εἰμί ἔργον , καί ἀποτέλεσμα ὁ οἰκονομία ὁ ὅσπερ ἐγώ ; ἀλλά ὁ φύσις αὐτός εἰμί σύ λέγω ὁ ἐνέργεια καί ὁ δύναμις ὁ ἅγιος πνεῦμα , οὐ ὁ φυσικός καί δραστικός ὁ φύσις κίνησις , εἰμί κατ´ αὐτός δή οὗτος ὁ θεολόγος μόνος στερέω ὁ μή ὄνος Ἀλ ὁ συγγράφω καί θεολογέω οὗτος διδάσκαλος οὐ οὐτάω βούλομαι , ἀγαθός · ὡς πᾶς εἰμί ἀνάγκη ὁ ἐκεῖνος πείθω μᾶλλον ἢ ὁ σός . τις γάρ φημί ἐπάγω αὖθις ἐκεῖνος ; οὐκοῦν ἄλλος μέν τίς εἰμί ὁ οὐσία , εἰμί οὔπω λόγος μηνυτής ἐξευρίσκω , ἄλλος δέ ὁ περί αὐτός ὄνομα ὁ σημασία , ἐκ ἐνέργεια τις ἢ ἄξιος ὀνομάζω . οὐ εἶπον , θέραψ ἄλλος μέν ὁ οὐσία , ἄλλος δέ ὁ ὁ οὐσία ὄνομα , καθά δήπου Γρηγοράς ὑποπτεύω διαθρυλέω τολλαχοῦ · ἀλλά πῶς ; ἄλλος μέν , φημί , ὁ οὐσία , ἵημι οὔπω λόγος μηνυτής ἐξευρίσκω · καί διά οὗτος καί ὑπερώνυμος καί ἀνώνυμος πρός ὁ ἱερός θεολόγος υμκειος . ἕτερος δέ , φημί , ὁ περί αὐτός ὄνομα ὁ σημασία · οἱονεί ὁ περί αὐτός ὑπό ὁ ὄνομα σημαίνω ἐκ ἐνέργεια τις ἢ ἄξιος ὀνομάζω · ὡς ὁ θεός δηλονότι , καί δημιουργός , καί παντοκράτωρ , καί Κύριος , καί Βασιλεύς . Ὅρας γοῦν καί κατά οὗτος ὁ μέγας , ὅτι οὔτε ὁ φύσις αὐτός καθ´ ἑαυτοῦ εἰμί ὁ ὁ θεῖον ἐφίημι ἑαυτοῦ δέχομαι ὄνομα . οὔτε ὁ ὄνομα πρᾶγμα εἰμί ἄμοιρος κατά Γρηγορᾶς , μέχρι ψιλός πρόειμι μόνος ὁ λέξις · ἀλλά ὁ πρόσειμι ὁ θεῖος φύσις οὐσιωδῶς ὄνομα οὗτος φύω , ἐκ ἐνέργεια τις , φημί , ἢ ἄξιος ὀνομάζω . Λιός καί Μάξιμος ὁμοῦ καί Ἰωάννης ὁ Σύρος , ὁ μετά οὗτος φημί θεολόγος ὁ μέγας , ἄλλος ὁ οὐνκαὶ ἄλλος ὁ ἐνέργεια , καί δή καί οὐσιώδης καί φυσικός οὗτος εἶπον , ἐκ τε ὁ λόγιος αὐτός καί παρά ὁ θεολόγος οὗτος λαμβάνω , ὡς καί ὁ λέξις αὐτός σῦς γε ὁ νόημα οὗτος χράομαι , καί ὁ ἀντίθετος , φημί , διαλέγω , καί γράφω , καί διδάσκω , καί θεολογέω . φημί γάρ ὁ μέν θεοβλαβής Μάξιμος Πύρρος διαλέγω ὁ μονοθελήτης , ἵνα ὁ προλέγω ὑπό αὐτός πολύς καί μέγας καί οὗτος προστίθημι · ὁ γοῦν Πύρρος περί ἀποτέλεσμα τε καί ἐνεργέω Μάτων , καί ἀγαθός ἢ κατά Γρηγορᾶς οὗτος εἶπον , οὖον περί ὁ ἔξω Χριστός εἰμί ὁ λόγος ἐγώ , ὁ θεῖος1 φημί Μάξιμος , ἀλλά περί ὁ ἐν αὐτός ὁ ὁριστός , τουτέστι περί ὁ φυσικός ὁ οὐσία ὁ Χριστός λόγος , εἴτε ελλιπής ἐκ ὁ ἕνωσις , εἴτε ἀνελλιπής μένω . καί εἰμί ἐλλιπής , οὖον δυνατός ἐλλιπής φύσις ὕπαρξις εἰμί · εἰμί δέ ἀνελλιπής , ἢ ἐν αὐτός φημί δή ὁ συστατικός ὁ οὐσία λόγος ὁ φέρω θεωρέω , ἢ ὁ ἐκτός τυγχάνω . ὅτι2 δέ οὖον ὁ ἐκτός τυγχάνω ὁ κατά φύσις ἐνέργεια , δῆλος ἐκ ὁ ἄνευ μέν ὁ ἔργον δύναμαι ὁ φύσις εἰμί . ἄνευ δέ ὁ κατά φύσις ἐνέργεια Σύτε εἰμί ὁ φύσις οὔτε γιγνώσκω δυνατός . οἷς γάρ ἕκαστος φυσικός ἐνεργέω , πιστόω ὅσπερ εἰμί μή τρέπω . καί αὖθις · ὁ γάρ ἐνέργεια φυσικός εἰμί , φύσις ὑπάρχω συστατικός καί ἔμφυτος χαρακτήρ . καί πάλιν ὁ αὐτός ἑν ὁ αὐτός · οὐδείς ὁ εἰμί κατά φύσις μένω ὁ ἐναντίος ποιέω φύω . οὖον γάρ θερμαίνω ὁ πῦρ καί ψύχω , οὔτε ψύχω ὁ κρύσταλλος καί θερμαίνω , ἵημι ξηραίνω ὁ γῆ καί ὑγραίνω , οὔτε ὑγραίνω ὁ ὕδωρ καί ξηραίνω . εἰμί οὖν ἑπ´ οὐδείς ὁ πᾶς τουτοθεωρεω , πῶς ὁ σαρκόω Λόγος , καί οὐσιωδῶς γίγνομαι ἄνθρωπος εἷς ἐνέργεια ὁ τε θαῦμα καί ὁ πάθος λόγος φύσις ἀλλήλων διαφέρω ἐπιτελέω λέγω , οὖον δείδω ; καί αὖθις πᾶς ὁ πατήρ διαρρήδην κοινός καί εἶπον , καί διδάσκω ὁ ὁ αὐτός εἰμί οὐσία καί ὁ αὐτός εἰμί ἐνέργεια , καί ὁ ὁ αὐτός εἰμί ἐνέργεια ὁ αὐτός εἰμί οὐσία , καί ὅτι ὁ ὁ οὐσία διαφέρω καί ὁ ἐνέργεια διαφέρω , καί ὁ ὁ ἐνέργεια διαφέρω καί ὁ οὐσία διαφέρω . ὁ δδʹ ἐκ Δαμασκός θεῖος διδάσκαλος , ἐν ὁ θεολογικός δύο , φημί , ἐπί Χριστός ὁ ἐνέργεια λέγω ἀναγκαῖος διά ὁ δισσός ὁ φύσις . ὅς γάρ ὁ φύσις παραλλάσσω , οὗτος διάφορος ὁ ἐνέργεια · ὅς δέ ὁ ἐνέργεια παραλλάσσω , οὗτος ὁ φύσις διάφορος . καί ὁ ἀνάπαλιν ὅς ὁ φύσις ὁ αὐτός , οὗτος καί ὁ ἐνέργεια ὁ αὐτός · καί ὅς ὁ ἐνέργεια εἷς , οὗτος καί ὁ οὐσία εἷς κατά ὁ θεηγόρος Πατέρας . καί πάλιν · ὁ δέ ἅγιος πατήρ σύμφωνος εἴρω , ὁ ὁ αὐτός οὐσία καί ὁ αὐτός εἰμί ἐνέργεια , καί αὖθις · Δεύς πάντως κατάλληλος ὁ φύσις εἰμί ὁ φυσικός ἀδύνατος γάρ ἐλλιπής φύσις ὕπαρξις εἰμί . ὁ δέ κατά φύσις ἐνέργεια οὖον ὁ ἐκτός ὑπάρχω . καί δῆλος ὅτι οὔτε εἰμί ἵημι γιγνώσκω ὁ φύσις δυνατός ἄνευ ὁ κατά φύσις ἐνέργεια . Δις ἀνά γάρ ἐνεργέω ἕκαστος ὁ οἰκεῖος φύσις πιστόω . ὅπερ εἰμί μή τρέπω . καί πάλιν ἐν ὁ αὐτός · εἰμί εἷς ὁ Χριστός ὁ ἐνέργεια ὁ αὐτός ὁ θεῖον καί ἀνθρώπινος ποιητικός ,