cogPG.PG151 442
καλῇ καὶ θεοπρεπεῖ διαφορᾷ τῆς θείας οὐσίας πρὸς τὴν θείαν ἐνέργειαν τό τε ἀμφίκρημνον τοῦτο λύουσι ζήτημα , καὶ τῶν βόθρων ἐκατέρων τὴν τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίαν ἀπαλλάττουσι κάλλιστα , τῆς ἐνεργείας , ἀλλ´ οὐ τῆς φύσεως τοῦ Θεοῦ εἰπόντες ἔργα τὰ κτίσματα . Διὸ τὰ μὲν τῆς φύσεως ἴδια τοῦ Θεοῦ ἔργα , ὅπερ ἐστὶ δηλαδὴ ἡ τῶν ὁμοουαίων Υἱοῦ τε καὶ Πνεύματος γέννησις ὁμοῦ καὶ ἐκπόρευσις , συναίδια μὴ εἶναι οὐ πέφυκε , καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἄναρχος καὶ συναὶδιος τῷ Πατρὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα , ἵνα μὴ τροπὴν ὁ ἄτρεπτος ὑπομείνῃ , οὐκ ἐξ ἀδίου γεννῶν , καὶ ἐκπορεύων τὰ ὁμοούσια , καὶ ἵνα μὴ Θεὸς πρῶτος καὶ ὕστερος νομισθῇ , κατὰ τοὺς ἤδη διδάξαντας παῦτα θεολόγους Πατέρας · τὰ δὲ κτίσματα , θελήσεως καὶ ἐνεργείας ἔργα γε ὄντα , καὶ ἔξω καθάπαξ τῆς τοῦ Θεοῦ φύσεως , οὐ δύναται τροπὴν ἐπενεγκεῖν καὶ ὕστερον γινόμενα · ἀπὸ γὰρ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρήχθη θελήσει καὶ ἐνεργείᾳ Θεοῦ . Εἰτα καὶ τὸ ἄκτιστον καὶ ἀτδισν τῆς θείας ἐνεργείας , καὶ τὸ κατὰ ταύτην ἄτρεπτον τοῦ Θεοῦ συνεκφαίνοντες οἱ θεῖοι διδάσκαλοι , Οὐδὲ κατὰ τὴν ἐνέργειαν , φασὶν , ἐτράπη ὁ Θεὸς , ὡς ἐξ ἀδίου μὲν ταύτην μὴ ἔχειν φυσικῶς , ὕστερον δὲ αὐτὴν προσκτήσασθαι , καὶ τροπήν τινα κατὰ τοῦτο δέξασθαι . Εἶχε μὲν γὰρ , φησὶν , ἀεὶ τὴν δύναμιν τοῦ κτίζειν , ἅτε δὴ καὶ φισικὴν αὐτοῦ πεφυκυῖαν · ἐνηργήθη γε μὴν ἡ τοιαύτη δύναμις , ὅτε ὁ Θεὸς ἐβουλήθη . Τὰ δὲ τῆς οἰκουμενικῆς ἕκτης συνόδου μέλλων σκοπεῖν , πρὸ τῶν ἄλλων ἐκεῖνο λέγω , ὡς εἰ μὴ καὶ Κτὰ προειρημένα πάντ´ ἐκεῖνα περὶ διαφορᾶς θείας οὐσίας καὶ θείας ἐνεργείας ἡμῖν ἦσαν , καὶ δὴ καὶ τὰ ἔξῆς περὶ τούτων αὐτῶν τοῖς ἰεροῖς ὡσαύτως ῥηθησόμενα Πατράσι καὶ θεολόγοις , ἤρκει τὰ παρ´ αὐτῆς ταύτης μόνα τῇ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία πρός γε τὸν ἑντελῆ τῆς ὑποθέσεως λόγον , οἰκουμενικῆς τε οὔσης , καὶ οὔτω λαμπρῶς , καὶ παρὰ τοσούτων διδασκάλων , οὐκ ἐπ´ ἄλλοις , ἀλλ´ ἐπὶ τοῖς προκειμένοις τούτοις συγκροτηθείσης , καὶ ταῦτα μόνα προὔργου κεκτημένης . Ὑπὲρ οὗ καὶ θαυμάζειν οὐ μικρῶς , Κἀλλὰ καθ´ ὑπερβολὴν ἂν εἴη Γρηγορᾶν τε καὶ τοὺς Κἐκείνου Πατέρας καὶ μυσταγωγαὺς τῆς καινοφανοῦς ταύτης θρησκείας , ποῦ τὰ τοῦ ἀγώνων καὶ τῶν κατορθωμάτων παρέῤῥιψαν τῆς μεγάλης ταύτης συνέδου , ὥσπερ μηδὲ γεγενημένης ὅλως μηδὲ σοστάσης τὴν ἀρχήν , μηδὲ ἐν ὀνείροις μνησθέντες , μᾶλλον δὲ καὶ μνησθέντας , εἰ καὶ μὴ γράμμασιν , ἀλλὰ τοῖς ἀπὸ στόματος λόγοις , ὡς ἐγώ τινος ἤκουσα τῶν πεπλησιακότων ἐκείνοις , κάκιστα μέντοι καὶ ἀτοπώτατα , καὶ τῶν ὑπ´ ἐκιενης καλῶς τε καὶ δικαίως ἀποκηρυχθέντων Μονοθελητῶν οὐδὲν ἄμεινον . Τῶν γὰρ ὁμιλητῶν Ἀκινδύνου τινές , τὰ κατὰ τῆς θείας ἐνεργείας ὑπ´ ἐκείνου μυσταγωγούμενοι συνήθως , ποτὲ μὲν κτίσμα Θεοῦ τὴν φυσικὴν αὐτοῦ ταύτην καὶ θεοπρεπῆ δύναμίν τε καὶ κίνησιν ἀποκαλοῦντος , ποτὲ δὲ τὴν οὐσίαν αὐτὴν εἰναι τοῦ Θεοῦ , καὶ κατ´ οὐδὲν Ἀιαφέρειν , ἄλλοτε δ´ αὖθις τὸν μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ , καὶ τὸ αὐτοῦ Πνεῦμα , ταῦτα καὶ γὰρ τὰ τῆς θεολογίας ἢ βλασφημίας οἰκειότερον μᾶλλον εἰπεῖν Ἀκινδύνου πρῶτα στοιχεῖα , οἷς ὁὴ καὶ εἰσέτι τά τε ἐκείνου συγγράμματα καὶ οἱ διάδοχοι μαρτοροῦσι παρόντα , ἐκείθου τοιγαροῦν βι´ ἑαυτοῦ τοὺς ἰδίους ἀκροατὰς τὰ τοιαῦτα διδάσκοντος τότε , καὶ τὰ τῶν ἀγίων ῥητὰ καὶ τοὺς περὶ θείας ἐνεργείας ἱεροὺς λόγους , καὶ τὴν ἐκείνων παρεξήγησιν καὶ τὴν διαστροφὴν , ἔργον ἑαυτοῦ ποιουμένου καὶ σπούδασμα , καὶ περὶ τῆς μεγάλης ταυτησὶ καὶ οἰκουμενικῆς ἕκτης συνόδου τῶν φοιτητῶν ἤροντό τινες τί δεῖ φρονεῖν ἐκείνους καὶ λέγειν , οὕπω διαῤῥήδην τὰναντιώτατα τῶν αὐτῷ δοκούντων καὶ φρονούσης καὶ κηρυττούσης . Ὁ δὲ χρηστὸς Ἀκίνδυνος , ὥσπερ ἐπιλελησμένος ἐνταῦθα τῆς ἐν χεροῖν ἐπιστήμης , καὶ τοῦ διαστρέφειν τε καὶ συκοφαντεῖν τὰ πάσης διαστροφῆς τε καὶ συκοφαντίας ἀνώτερα , τοῦτο καὶ μόσν ἐνταῦθά πως καλῶς καὶί ἀξίως τὰ τῆς οἰκείας κακαδοξίας τα καὶ τῆς ἀπιστίας ἀνερυθριάστως ἀποκαλύπτει , ἀγροίκους τενὰς καὶ βαράρους καὶ λάγον καὶ ἦθος , καὶ ἀμαθεῖς ἀποκαλέσας ὁμου πάντας τοὺς τῆς ἀγίας ἐκείνης συνόδου Πατέρας , καὶ μηδὲν ὑγιὲς περὶ τῶν προκειμένων ἐκείνοις ; τότε φρονήσαντας , σύνοδον οἰκουμενικήν ὁμοῦ πᾶσαν ὡς ἕν τι τῶν εὐτελῶν καὶ παροράσεως ἀξίων ἀποβαλλόμενός τε καὶ διαγράφων , εἰς ἑκατὸν καὶ ἑξήκοντα Πατέρας καὶ διδασκάλους ἀριθμουμένην , πατριάρχας ὁμοῦ προκαθημένους ἑαυτῆς ἔχουσαν πάντας , καὶ βασιλέα θαυμαστόν τε καὶ μέγαν σύν γε τῇ περὶ αὐτὸν πάσῃ συγκλήτῳ , καὶ σὺν τούτοις τε καὶ πρὸ τούτων τὸν τῶν ἐκκλησιῶν ἀπασῶν ὁμοῦ τὸ πρεσβεῖον ἔχοντα τότε , φημὶ δὴ τὸν τῆς πρεσβυτέρας Ῥώμης ἱερὸν πάπαν · μᾶλλον δ´ οὐχ ἔνα μόνον , ἀλλὰ καὶ δεύτερον μετ´ ἐκεῖνον καὶ τρίτον , καὶ δὴ καὶ τὴν ὑπ´ αὐτοὺς τῶν ἐκκλησιῶν ἱερὰν σύνοδον ὁμοῦ πᾶσαι , λόγοις καὶ πρέσβεσι , καὶ τοποτηρηταῖς οἰκείοις , καὶ πρές γε Κτι γράμμασι συνοδικοῖς καὶ ἐπιστολαῖς μακραῖς τισι καὶ πολυστίχοις , οὐκ ἐξ ἰδίων λογισμῶν , ἀλλ´ ἐκ τῆς ἱερᾶς λογίων θεολογίας , καὶ τῆς τῶν πρὸ αὐτῶν ὁμοῦ θεοπνεὔστου διδασκαλίας τὸν ὀρθόν τε καὶ ἀπλανῆ τῆς πίστεως βεβαιοῦντας λόγον . Καὶ τί χρὴ λέγειν τούτους κἀκείνους ; ὅπου γε μὴ τὴν οἰκουμενικὴλν ταύτην σύνοδον , καὶ τοὺς κατ´ αὐτὴν μόνον , ἀλλὰ καὶ πάσας ὁμοῦ τάς τε πρὸ αὐτῆς καὶ τὰς μετ´ αὐτὴν , ὡσαύτως ἀπεβάλλετο κάκιστα σὺν ἐκείνῃ , ὧν τὰς μὲν ὡσανεί τινα θεμέλιον ἔσχεν αὕτη καὶ βάσιν , τοῖς ἐκείνων ὅροις τε καὶ ταῖς ἱεραῖς περὶ θεότητος δόξαις τὸν οἰκεῖον ἐποικοδομήσασα λόγον καθαπερεί τινα στῦλον καὶ πύργον ἄσειστον εὐσεβείας , αἱ δὲ μετ´ αὐτὴν ὡσαύτως αὐτὴν ἔσχον αὖθις , καὶ συναριθμήσασαι ταῖς πρὸ αὐτῆς , μετὰ πλείστης ἕαης τῆς ἀξιόσειος σὺν ἐκείναις ἀνακηρύξασαι καὶ ταύτην , καὶ οὕσπερ ἀνηγόρευσε συναναγορεύσασαι , καὶ οὓς ἀπεκήρυξεν ἐξ ἀντιστρόφου καὶ αὐταὶ συναποκηρύξασαι , καὶ ὅρον εὐσεβείας , καὶ κανόνα δόξης ὁρθῆς , καὶ στάθμην λογισάμεναι τὰ ἐκείνης , ὡς καὶ ταῖς ἐσχάταις ἀραῖς καὶ ἀποκηρύξεσι καθυποβαλεῖν τοὺς ἐκεῖνα μὴ δεχομένους , ὃ δὴ καὶ προῖὼν ὁ λόγος δείξει σαφέστερον . Ἀλλ´ οἱ μὲν ἐῤῥίφθων , οὔτω περὶ τὰ τῆς κοινῆς Ἀμῶν πίστεως ἀξιώματα καὶ τὰ μεγάλα στοιχεῖα τῆς εὐσεβείας κάκιστά τε καὶ ἀτοπώτατα διανοηθέντες
Lemmas: καλός καί θεοπρεπής διαφορά ὁ θεῖος οὐσία πρός ὁ θεῖος ἐνέργεια ὁ τε ἀμφίκρημνος οὗτος λύω ζήτημα , καί ὁ βόθρος κατεράω ὁ ὁ Χριστός ἐκκλησία ἀπαλλάσσω καλῶς , ὁ ἐνέργεια , ἀλ οὖον ὁ φύσις ὁ Θεός εἶπον ἔργον ὁ κτίσμα . Διὸ ὁ μέν ὁ φύσις ἴδιος ὁ Θεός ἔργον , ὅσπερ εἰμί δηλαδή ὁ ὁ ὁμοουαίων υἱός τε καί πνεῦμα γέννησις ὁμοῦ καί ἐκπόρευσις , συναιδιον μή εἰμί οὖον φύω , καί διά οὗτος καί ἄναρχος καί συναὶδιος ὁ πατήρ ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα , ἵνα μή τροπή ὁ ἄτρεπτος ὑπομένω , οὐ ἐκ ἀδίου γεννάω , καί ἐκπορεύω ὁ ὁμοούσιος , καί ἵνα μή θεός πρῶτος καί ὕστερος νομίζω , κατά ὁ ἤδη διδάσκω Παῦτα θεολόγος Πατέρας · ὁ δέ κτίσμα , θέλησις καί ἐνέργεια ἔργον γε εἰμί , καί ἔξω καθάπαξ ὁ ὁ Θεός φύσις , οὖον δύναμαι τροπή ἐπιφέρω καί ὕστερος γίγνομαι · ἀπό γάρ ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί παράγω ἐθέλω καί ἐνέργεια Θεός . εἶτα καί ὁ ἄκτιστον καί ἀτδισν ὁ θεῖος ἐνέργεια , καί ὁ κατά οὗτος ἄτρεπτος ὁ Θεός συνεκφαίνω ὁ θεῖος διδάσκαλος , οὐδέ κατά ὁ ἐνέργεια , φημί , τρέπω ὁ θεός , ὡς ἐκ ἀδίου μέν οὗτος μή ἔχω φυσικός , ὕστερος δέ αὐτός προσκτάομαι , καί τροπή τις κατά οὗτος δέχομαι . ἔχω μέν γάρ , φημί , ἀεί ὁ δύναμις ὁ κτίζω , ἅτε δή καί φισικη αὐτός φύω · ἐνεργέω γε μήv ὁ τοιοῦτος δύναμις , ὅτε ὁ θεός βούλομαι . ὁ δέ ὁ οἰκουμενικός ἕκτος σύνοδος μέλλω σκοπέω , πρό ὁ ἄλλος ἐκεῖνος λέγω , ὡς εἰμί μή καί κτάομαι προερέω πάντε ἐκεῖνος περί διαφορά θεῖος οὐσία καί θεῖος ἐνέργεια ἐγώ εἰμί , καί δή καί ὁ ἑξῆς περί οὗτος αὐτός ὁ ἱερός ὡσαύτως λέγω πατήρ καί θεολόγος , ἀρκέω ὁ παρ´ αὐτός οὗτος μόνος ὁ ὁ Χριστός ἐκκλησία πρός γε ὁ ἐντελής ὁ ὑπόθεσις λόγος , οἰκουμενικός τε εἰμί , καί οὐτάω λαμπρῶς , καί παρά τοσοῦτος διδάσκαλος , οὐ ἐπι ἄλλος , ἀλ ἐπί ὁ πρόκειμαι οὗτος συγκροτέω , καί οὗτος μόνος προὔργου κτάομαι . ὑπέρ ὅς καί θαυμάζω οὖον μικρός , καλλά καθ´ ὑπερβολή εἄν εἰμί Γρηγορᾶς τε καί ὁ ἐκεῖνος Πατέρας καί μυσταγωγός ὁ καινοφανής οὗτος θρησκεία , ποῦ ὁ ὁ ἀγών καί ὁ κατόρθωμα παραρρίπτω ὁ μέγας οὗτος συνδέω , ὥσπερ μηδέ γίγνομαι ὅλως μηδέ ἵστημι ὁ ἀρχή , μηδέ ἐν ὄνειρος μιμνήσκω , μᾶλλον δέ καί μιμνήσκω , εἰμί καί μή γράμμα , ἀλλά ὁ ἀπό στόμα λόγος , ὡς ἐγώ τις ἀκούω ὁ πλησιάζω ἐκεῖνος , κακός μέντοι καί ἄτοπος , καί ὁ ὑπό κινέω καλῶς τε καί δικαίως ἀποκηρύσσω μονοθελήτης οὐδείς ἀγαθός . ὁ γάρ ὁμιλητής Ἀκίνδυνος τις , ὁ κατά ὁ θεῖος ἐνέργεια ὑπό ἐκεῖνος μυσταγωγέω συνήθης , ποτέ μέν κτίσμα Θεός ὁ φυσικός αὐτός οὗτος καί θεοπρεπής δύναμις τε καί κίνησις ἀποκαλέω , ποτέ δέ ὁ οὐσία αὐτός εἰναι ὁ Θεός , καί κατ´ οὐδείς Ἀιαφέρειν , ἄλλοτε δδʹ αὖθις ὁ μονογενής υἱός ὁ Θεός , καί ὁ αὐτός πνεῦμα , οὗτος καί γάρ ὁ ὁ θεολογία ἢ βλασφημία οἰκεῖος μᾶλλον εἶπον Ἀκίνδυνος πρῶτος στοιχεῖον , ὅς οηʹ καί εἰσέτι ὁ τε ἐκεῖνος σύγγραμμα καί ὁ διάδοχος μαρτορους πάρειμι , ἐκείθου τοιγάρ βι´ ἑαυτοῦ ὁ ἴδιος ἀκροατής ὁ τοιοῦτος διδάσκω τότε , καί ὁ ὁ Ἀγίων ῥητός καί ὁ περί θεῖος ἐνέργεια ἱερός λόγος , καί ὁ ἐκεῖνος παρεξήγησις καί ὁ διαστροφή , ἔργον ἑαυτοῦ ποιέω καί σπούδασμα , καί περί ὁ μέγας οὗτος καί οἰκουμενικός ἕκτος σύνοδος ὁ φοιτητής ἔρομαι τις τίς δεῖ φρονέω ἐκεῖνος καί λέγω , οὔπω διαρρήδην τὰναντιώτατα ὁ αὐτός δοκέω καί φρονέω καί κηρύσσω . ὁ δέ χρηστός Ἀκίνδυνος , ὥσπερ ἐπιλανθάνομαι ἐνταῦθα ὁ ἐν χείρ ἐπιστήμη , καί ὁ διαστρέφω τε καί συκοφαντέω ὁ πᾶς διαστροφή τε καί συκοφαντία ἀνώτερος , οὗτος καί μόστος ἐνταῦθα πως καλῶς καί ἀξίως ὁ ὁ οἰκεῖος κακαδοξίας ὁ καί ὁ ἀπιστία ἀνερυθρίαστος ἀποκαλύπτω , ἄγροικος Τενᾶς καί βαράρους καί Λᾶγος καί ἦθος , καί ἀμαθής ἀποκαλέω ὁμοῦ πᾶς ὁ ὁ Ἀγίας ἐκεῖνος σύνοδος Πατέρας , καί μηδείς ὑγιής περί ὁ πρόκειμαι ἐκεῖνος ; τότε φρονέω , σύνοδος οἰκουμενικός ὁμοῦ πᾶς ὡς εἷς τίς ὁ εὐτελής καί παρόρασις ἄξιος ἀποβάλλω τε καί διαγράφω , εἰς ἑκατόν καί ἑξήκοντα Πατέρας καί διδάσκαλος ἀριθμέω , πατριάρχης ὁμοῦ προκάθημαι ἑαυτοῦ ἔχω πᾶς , καί βασιλεύς θαυμαστός τε καί μέγας σῦς γε ὁ περί αὐτός πᾶς σύγκλητος , καί σύν οὗτος τε καί πρό οὗτος ὁ ὁ ἐκκλησία ἀπασάω ὁμοῦ ὁ πρεσβεῖον ἔχω τότε , φημί δή ὁ ὁ πρέσβυς Ῥώμη ἱερόν πάππας · μᾶλλον δδʹ οὐ νάω μόνος , ἀλλά καί δύο μετέ ἐκεῖνος καί τρίτος , καί δή καί ὁ ὑπό αὐτός ὁ ἐκκλησία ἱερά σύνοδος ὁμοῦ πᾶς , λόγος καί πρέσβυς , καί τοποτηρητής οἰκέω , καί πρός γε Κτι γράμμα συνοδικός καί ἐπιστολή μακρός τις καί πολύστιχος , οὐ ἐκ ἴδιος λογισμός , ἀλ ἐκ ὁ ἱερός λόγιος θεολογία , καί ὁ ὁ πρό αὐτός ὁμοῦ θεόπνευστος διδασκαλία ὁ ὀρθός τε καί ἀπλανῆ ὁ πίστις βεβαιόω λόγος . καί τίς χρή λέγω οὗτος ἐκεῖνος ; ὅπου γε μή ὁ οἰκουμενικός οὗτος σύνοδος , καί ὁ κατ´ αὐτός μόνος , ἀλλά καί πᾶς ὁμοῦ ὁ τε πρό αὐτός καί ὁ μετέ αὐτός , ὡσαύτως ἀποβάλλω κακός σύν ἐκεῖνος , ὅς ὁ μέν ὡσανεί τις θεμέλιος ἔχω οὗτος καί βάσις , ὁ ἐκεῖνος ὅρος τε καί ὁ ἱερός περί θεότης δόξα ὁ οἰκέω ἐποικοδομέω λόγος καθαπερεί τις στῦλος καί πύργος ἄσειστος εὐσέβεια , ὁ δέ μετέ αὐτός ὡσαύτως αὐτός ἔχω αὖθις , καί συναριθμέω ὁ πρό αὐτός , μετά πλεῖστος ἐάω ὁ ἀξιόω σύν ἐκεῖνος ἀνακηρύσσω καί οὗτος , καί ὅσπερ ἀναγορεύω συναναγορεύω , καί ὅς ἀποκηρύσσω ἐκ ἀντίστροφος καί αὐτός συναποκηρύξασαι , καί ὅρος εὐσέβεια , καί κανών δόξα ὀρθός , καί στάθμη λογίζομαι ὁ ἐκεῖνος , ὡς καί ὁ ἔσχατος ἀρή καί ἀποκήρυξις καθυποβάλλω ὁ ἐκεῖνος μή δέχομαι , ὅς δή καί προῖων ὁ λόγος δείκνυμι σαφής . Ἀλ ὁ μέν ῥίπτω , οὐτάω περί ὁ ὁ κοινός Ἄμη πίστις ἀξίωμα καί ὁ μέγας στοιχεῖον ὁ εὐσέβεια κακός τε καί ἄτοπος διανοέομαι