cogPG.PG151 437
οὐδὲ αὐτὸ τοῦτο , τὸ τῆς μιᾶς φημι θεότητος καὶ τῆς μοναρχίας ἔστι ῥητῶς ἐκεῖθεν λαβεῖν , καθάπερ νῦν παρ´ ἡμῖν πολιτεύεται καὶ κηρύττεται . Ποῦ γὰρ οὐσίας ἐκεῖ θείας , ἢ φύσεως λόγος καὶ ὄνομα ; οὐσία γὰρ καὶ ὑποστάσεις Θεοῦ ἀλλήλοις συγκέκρανται , ὡς ἐκείνην ταύτας , καὶ ταύτας ἐκείνην εἰσφέρειν κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην , καὶ τούτων σιωπωμένων αὖθις ἐξ ἀντιστρόφου σιωπᾶσθαι κἀκείνην , ὥσπερ καὶ ταύτης μὴ λεγομένης , μηδὲ ἐκείνας ἐξ ἀνάγκης λαλεῖσθαι . Καὶ οὐ τοῦτό φημι νῦν , ὅτι μονάδα τε καὶ τριάδα τὸν Θεὸν ὁ νόμος οὐκ ἔγνω καὶ οἱ προφῆται · πῶς γὰρ οἱ μὴ ταῦτα μόνον , ἀλλὰ καὶ τὸ κατὰ Χριστὸν ἱερόν μυστήριον ἅπαντες οὕτω καὶ γνόντες τρανῶς , καὶ κηρύξαντες , μᾶλλον δὲ καὶ δι´ αὐτὰ ταῦτα , φημὶ δὴ τὰ τῆς χάριτος , καὶ παρελθόντες εἰς ἀνθρώπους τότε καὶ τύποι , καὶ εἰκόνες καὶ παραδείγματα μυστικὰ γεγονότες τοῦ μέλλοντος ; ἀλλ´ ἐκεῖνό φημι τέως , ὡς αἱνιγματωδῶς τε καὶ συγκεκαλυμμένως ἐῤῥήθη τοῖς ἀρχαίοις κεῖνα , ὡς μηδὲ τοὺς ἀκούοντας καὶ ὁρῶντας ἔχειν εἰδέναι πάντας ἁπλῶς τῶν μυστηρίων τὴν δύναμιν . Καὶ τί χρὴ λέγειν , ὅπου γε καὶ μέχρι τῆς σήμερον Παῦλός φησιν ὁ μέγας περὶ τῶν χρόνον καὶ τῶν καιρῶν ἐκείνων , « Ἡνίκα ἃν ἀναγινώσκηται Μωσῆς , κάλυμμα ἐπὶ τὴν αὐτῶν κεῖται καρδίαν · ἡνίκα δὲ ἂν ἐπιστρέψῃ πρὸς Κύριον , περιαιρεῖται τὸ κάλυμμα ; » Ἀλλοὐδὲ ἐκ τῶν Εὐαγγελίων τε καὶ τῶν ἀποστόλων οὕτω ῥητῶς ἔστι λαβεῖν τὴν τῆς μονάδος τε καὶ τριάδος , οὐσίας τε καὶ ὑποστάσεων , καὶ τῶν ἑπομένων τούτοις πᾶσαν θεολογίαν , ὡς ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ κηρύττεται νῦν . Ποῦ γὰρ παρ´ ἐκείνοις ῥητῶς κείμενον , ὅτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ , ἢ ὅτι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ὁμοούσιον Πατρὶ καὶ Υἱῷ ; Ποῦ δὲ ὅτι Θεὸς εἷς τὰ τρία , ποιητὴς ἀοράτου τε καὶ ὁρωμένης ἁπάσης κτίσεως , καὶ ὅτι Θεὸς μὲν εἶς τὰ τρία σὺν ἀλλήλοις νοούμενα , Θεὸς δὲ ὡσαύτως τέλειος ἕκαστον καθ´ ἑαυτὸ θεωρούμενον , ὁ αὐτὸς μονὰς ἀδιαίρετος καὶ τριὰς ἀσύγχυτος , τὸ μὲν διὰ τὴν οὐσίαν , ἢ τὴν θεότητα , τὸ δὲ διὰ τὰς ὑποστάσεις ἣ πρόσωκα , τὸ παραδοξότατον , Θεὸς , καὶ Θεὸς , καὶ Θεὸς , ἀλλ´ εἶς Θεὸς , καὶ οὐ τρεῖς , ἐπειδὴ μία ἐν τρισὶν ἡ θεότης ; Παρὰ τίνων Εὐαγγελίων ἡ ἀποστόλων ῥητῶς τὸ τῆς ὑποστάσεως ἤκουσας ὄνομα ; καὶ ὅτι μία μὲν οὐσία τὰ τρία , ὑποστάσεις δὲ τρεῖς ; Ποῦ παρ´ ἐκείνοις τὸ ἄναρχον , καὶ τὸ συνάναρχον , καὶ τὸ συναῖδιον , καὶ τὸ ὁμοούσιον , καὶ τίν ἐν ἀλλήλαις τῶν θεαρχικῶν ὑποστάσεων περιχώρησιν , καὶ μονὴν , καὶ ἵδρυσιν εύρες λεγόμενα ; Εἰδὲ πρὸς τὴν τοῦ Χριστοῦ βλέψεις οκονοιιίαν καὶ τὰ ἐκεῖ μυστήρια , δέδοικα μὴ καὶ ἀπιστήσῃς , πᾶσιν ἐντυχών ἀθρόοις τοῖς ἐκεῖ λαλουμένοις ὀνόμασι , καὶ ταῖς λέξεσιν , ἅπερ ἡ τῶν πραγμάτων καὶ τῶν καιρῶν ἐξεῦρε χρεία μετὰ τοῦ Πνεύματος , καὶ τύπους οἰονεὶ , καὶ κανόνας εὐσεβείας τοῖς πιστοῖς ἐνεχείρτσεν . Εἰ δὲ τὰς τῆς πίστεως ἀρχὰς , καὶ τοὺς τῆς θεολογίας τουτουσὶ θεμελίους ὁμοῦ πάντας , καίτοι γε παρὰ τῶν λογίων ῥητῶς οὐκ ἔχων οὑτωσὶ κείμεναζ ὅμως τῇ τῶν Πατέρων θεολογίᾳ τούτων θαῤῥεῖς περὶ τοῦ παντὸς , τῶν ἄκρων ἀποστόλων ἀκροατάς τε καὶ διαδόχους αὐτοὺς εἰδὼς , διδασκά λους τε τῆς ἐκκλησίας πρώτους εὐθὺς μετὰ τοὺς πρώτους ἐκείνους καὶ μύστας ἀκριβεῖς ἐξηγητὰς τῶν λογίων , καὶ δὴ καὶ ἀποκαλύψεσι θείαις ἐκεῖνα μαθόντας τε καὶ παθόντας , ὡς καὶ λόγια δεύτερα , καθάπερ ἔφθην εἰπών , τὴν τούτων ἱερὰν προσειρῆαθαι θεολογίαν , πῶς ἐν τῷ μέρει τούτῳ τῆς θεολογίας τοῖς αὐτοῖς οὐ θαῤῥεῖς ὡσαύτως , καίτοι γε τὴν τῶν ἄκρων ἀποστόλων παράδοσιν , καὶ τὴν τῶν λογίων ἱερὸν μαρτυρίαν συνεχῶς ὑπὲρ τούτων ἀκούων βοώντων , καὶ δὴ καὶ τὰς θείας ἀποκαλύψεις ; Τοῦτο καὶ γὰρ οὐ τῆς καθ´ ἡμᾶς μόνον θεοσόφου διδασκαλίας τε καὶ θεολογίας , καὶ τῆς ἀποστολικῆς παραδόσεως , ἀλλὰ καὶ λογισμῶν ἐστι πόῤῥω , καὶ εἰς αἴνιγμα πίπτειν δοκεῖ . Οἱ δὲ τοσοῦτον τῇ θεολογίᾳ θαῤῥοῦσι τῇ ἑαυτῶν καὶ τῇ τῶν λογίων ἱερᾷ ἐπιστήμῃ , καὶ πρὸ τούτων τῷ καλῶς ὁδηγοῦντι καὶ φωτίζοντι Πνεύματι , ὡς καὶ τὴν μαρτυρίαν καὶ τὰς πίστεις ἐκεῖθεν ἐπάγειν τοῖς παρ´ αὐτῶν εἰρημένοις , καὶ πόῤῥω πᾶσαν ἀμφιβολίαν καὶ λογισμοὺς ἀνθρωπίνους ἐλαύνειν . Οὕτω καὶ γὰρ , φησὶν , ἡμεῖς τὰ θεῖα καὶ ἑνοῦν τῷ λόγῳ , καὶ διακρίνειν σπεύδα μεν , ὡς αὐτὰ τὰ θεῖα καὶ ἥνωται , καὶ διακέκριται . Οὐ στοχασμὸς , φησὶν , ἐνταῦθα , καὶ λσγισμῶν τις ὰμσιβολία , καὶ ὑπόνοια , καὶ λόγων ἀνθρωπίνων κτύπος , καὶ θόρυβος · ἀλλὰ Θεός ἐστιν ἄντικρυς ὁ δι´ ἡμῶν τὴν θεολογίαν διδάσκων . Τοῦτο καὶ γὰρ ἡμῖν ἐστιν ἡ τοῦ λόγου σπουδὴ , τὸ οὔτω καὶ ἑνοῦν καὶ διακρίνειν τὰ θεῖα , ὡς αὐτά γε ἐκεῖνα καὶ ἤνωται , καὶ διακέκριται , καὶ οὐκ ἄλλως · ὡς εἶναι πᾶσαν ἀνάγκην τοὺς μὴ κατὰ τὴν τούτων θεολογίαν ἑνοῦν . τάς τε καὶ διακρίνοντας τὰ θεῖα , μὴ οὐχ ὡς αὐτὰ τὰ θεῖα ἤνωται , καὶ διακέκριται , καὶ ἑνοῦν , καὶ διακρίνειν . Ἀλλὰ πῶς ; Ἐγὼ μὲν ὀκνῶ τὸ βλάσφημον , οἱ δὲ νοῦν ἔχοντες οἶδ´ ὅτι συνίασι πάντως . Καὶ γὰρ ἀνάγκη καὶ Θεὸν ἐπεισάγειν ἀλλότριον τὴν ἀλλοτρίαν ἕνωσίν τε καὶ διάκρισιν , καὶ διὰ τοῦτο δήπουθεν καὶ Γρηγόριος ὁ Νύσσης θαυμαστὸς πρόεδρος , Τοιοῦτος ἡμῖν , ἔλεγεν , ὁ τοῦ Εὐνομίου Θεὸς ἀναδέδεικται . Ἔδει μὲν οὖν ἐνταῦθα στῆναι τὸν περὶ τούτων λόγον ἡμῖν , ὥσπερ εἰς ἔφισίν τινα τοὺς θείους χρησμοὺς ἀναδραμόντα , καὶ τὰς ἐκεῖθεν μετὰ πλείστης ὅσης τῆς ἀξιώσεως κομισάμενον ψήφους · ἢ τί γὰρ ἄν τις καὶ προσπεριεργάζοιτο , καὶ προσεξετάζοι , Θεοῦ τὸ κῦρος διδόντος τοῖς λόγοις ; ἀλλ´ ὁ λόγος βούλεται τῇ τῆς ἀληθείας περιουσία , καί τινα τῶν τοῦ Πνεύματος λογίων αὐτῶν ῥητῶς παραγαγεῖν ὑπὲρ τῶν προκειμένων ἐνταῦθα , καὶ βεβαιῶσαι τὰ οἰκεῖα κἀντεῦθεν . Εἰ μὲν οὖν κἀκεῖνο παρῆν , τὸ τοῦ θείου φημὶ Διονυσίου βιβλίον σύν γε τοῖς ἄλλοις , ὃ δὴ καὶ θεολογικὰς ὑποτυπώσεις αὐτὸς οὗτος καλῶν , συνεχῶς ἐν τούτῳ μάλιστα μέμνηται τῷ βιβλίῳ , τάλαι ἂν ἦμεν ἀπηλλαγμένοι πραγμάτων · ἐν ἐκείνῳ κοὶ γάρ φησιν ὁ θεολόγος τὰς ἐκ τῶν λογίων ἱερὰς μαρτυρίας αὐτῷ προτεθεῖσθαι , ὅσαι δηλαδὴ περὶ θείας ἑνώσεώς τε καὶ διακρίσεως διειλήφασιν · ἐκείνου δὲ μὴ παρόντος , μηδὲ ἐγνωσμένου τοπαράπαν
Lemmas: οὐδέ αὐτός οὗτος , ὁ ὁ εἷς φημί θεότης καί ὁ μοναρχία εἰμί ῥητός ἐκεῖθεν λαμβάνω , καθάπερ νῦν παρ´ ἐγώ πολιτεύω καί κηρύσσω . πός γάρ οὐσία ἐκεῖ θεῖος , ἢ φύσις λόγος καί ὄνομα ; οὐσία γάρ καί ὑπόστασις Θεός ἀλλήλων συγκεράννυμι , ὡς ἐκεῖνος οὗτος , καί οὗτος ἐκεῖνος εἰσφέρειν κατά πᾶς ἀνάγκη , καί οὗτος σιωπάω αὖθις ἐκ ἀντίστροφος σιωπάω ἐκεῖνος , ὥσπερ καί οὗτος μή λέγω , μηδέ ἐκεῖνος ἐκ ἀνάγκη λαλέω . καί οὖον οὗτος φημί νῦν , ὅτι μόνος τε καί τριάς ὁ θεός ὁ νόμος οὐ γιγνώσκω καί ὁ προφήτης · πῶς γάρ ὁ μή οὗτος μόνος , ἀλλά καί ὁ κατά Χριστός ἱερός μυστήριον ἅπας οὗτος καί γιγνώσκω τρανής , καί κηρύσσω , μᾶλλον δέ καί δις αὐτός οὗτος , φημί δή ὁ ὁ χάρις , καί παρέρχομαι εἰς ἄνθρωπος τότε καί τύπος , καί εἰκών καί παράδειγμα μυστικός γίγνομαι ὁ μέλλω ; ἀλ ἐκεῖνος φημί τέως , ὡς αἰνιγματώδης τε καί συγκεκαλυμμένως εἴρω ὁ ἀρχαῖος ἐκεῖνος , ὡς μηδέ ὁ ἀκούω καί ὁράω ἔχω οἶδα πᾶς ἁπλόος ὁ μυστήριον ὁ δύναμις . καί τίς χρή λέγω , ὅπου γε καί μέχρι ὁ σήμερον Παῦλος φημί ὁ μέγας περί ὁ χρόνος καί ὁ καιρός ἐκεῖνος , « ἡνίκα ἄν ἀναγιγνώσκω Μωσῆς , κάλυμμα ἐπί ὁ αὐτός κεῖμαι Καρδία · ἡνίκα δέ εἄν ἐπιστρέφω πρός κύριος , περιαιρέω ὁ κάλυμμα ; » ἄλλος ἐκ ὁ Εὐαγγελίων τε καί ὁ ἀπόστολος οὗτος ῥητός εἰμί λαμβάνω ὁ ὁ μόνος τε καί τριάς , οὐσία τε καί ὑπόστασις , καί ὁ ἕπομαι οὗτος πᾶς θεολογία , ὡς ἐν ὁ ἐκκλησία κηρύσσω νῦν . πός γάρ παρ´ ἐκεῖνος ῥητός κεῖμαι , ὅτι ὁμοούσιος ὁ υἱός ὁ πατήρ , ἢ ὅτι ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ὁμοούσιος πατήρ καί υἱός ; πός δέ ὅτι θεός εἷς ὁ τρεῖς , ποιητής ἀόρατος τε καί ὁράω ἅπας κτίσις , καί ὅτι θεός μέν εἰμί ὁ τρεῖς σύν ἀλλήλων νοέω , θεός δέ ὡσαύτως τέλειος ἕκαστος καθ´ ἑαυτοῦ θεωρέω , ὁ αὐτός μονή ἀδιαίρετος καί τριάς ἀσύγχυτος , ὁ μέν διά ὁ οὐσία , ἢ ὁ θεότης , ὁ δέ διά ὁ ὑπόστασις ὅς πρόσοικος , ὁ παράδοξος , θεός , καί θεός , καί θεός , ἀλ εἰμί θεός , καί οὖον τρεῖς , ἐπεί εἷς ἐν τρεῖς ὁ θεότης ; παρά τίνω Εὐαγγελίων ὁ ἀπόστολος ῥητός ὁ ὁ ὑπόστασις ἀκούω ὄνομα ; καί ὅτι εἷς μέν οὐσία ὁ τρεῖς , ὑπόστασις δέ τρεῖς ; πός παρ´ ἐκεῖνος ὁ ἄναρχος , καί ὁ συνάναρχος , καί ὁ συναδικέω , καί ὁ ὁμοούσιος , καί ὅς ἐν ἀλλήλων ὁ θεαρχικός ὑπόστασις περιχώρησις , καί μονή , καί ἵδρυσις εὑρίσκω λέγω ; ἀνάκλεις πρός ὁ ὁ Χριστός βλέψις οκονοιιεις καί ὁ ἐκεῖ μυστήριον , δείδω μή καί ἀπιστέω , πᾶς ἐντυγχάνω ἀθρόος ὁ ἐκεῖ λαλέω ὄνομα , καί ὁ λέξις , ὅσπερ ὁ ὁ πρᾶγμα καί ὁ καιρός ἐξευρίσκω χρεία μετά ὁ πνεῦμα , καί τύπος οἱονεί , καί κανών εὐσέβεια ὁ πιστός ἐνεχείρτσεν . εἰμί δέ ὁ ὁ πίστις ἀρχή , καί ὁ ὁ θεολογία οὗτος θεμέλιος ὁμοῦ πᾶς , καίτοι γε παρά ὁ λόγιος ῥητός οὐ ἔχω οὑτωσί κείμενο ὅμως ὁ ὁ Πατέρων θεολογία οὗτος θαρσέω περί ὁ πᾶς , ὁ ἄκρος ἀπόστολος ἀκροατής τε καί διάδοχος αὐτός εἰδοί , διδάσκω Λοῦς τε ὁ ἐκκλησία πρῶτος εὐθύς μετά ὁ πρῶτος ἐκεῖνος καί μύστης ἀκριβής ἐξηγητής ὁ λόγιος , καί δή καί ἀποκάλυψις θεῖος ἐκεῖνος μανθάνω τε καί πάθος , ὡς καί λόγιος δύο , καθάπερ φθάνω εἶπον , ὁ οὗτος ἱερά προσλέγω θεολογία , πῶς ἐν ὁ μέρος οὗτος ὁ θεολογία ὁ αὐτός οὖον θαρσέω ὡσαύτως , καίτοι γε ὁ ὁ ἄκρος ἀπόστολος παράδοσις , καί ὁ ὁ λόγιος ἱερόν μαρτυρία συνεχῶς ὑπέρ οὗτος ἀκούω βοῦς , καί δή καί ὁ θεῖος ἀποκάλυψις ; οὗτος καί γάρ οὖον ὁ καθ´ ἐγώ μόνος θεόσοφος διδασκαλία τε καί θεολογία , καί ὁ ἀποστολικός παράδοσις , ἀλλά καί λογισμός εἰμί πόρρω , καί εἰς αἴνιγμα πίπτω δοκέω . ὁ δέ τοσοῦτος ὁ θεολογία θαρσέω ὁ ἑαυτοῦ καί ὁ ὁ λόγιος ἱερός ἐπιστήμη , καί πρό οὗτος ὁ καλῶς ὁδηγέω καί φωτίζω πνεῦμα , ὡς καί ὁ μαρτυρία καί ὁ πίστις ἐκεῖθεν ἐπάγω ὁ παρ´ αὐτός εἴρω , καί πόρρω πᾶς ἀμφιβολία καί λογισμός ἀνθρώπινος ἐλαύνω . οὕτως καί γάρ , φημί , ἐγώ ὁ θεῖον καί ἑνόω ὁ λόγος , καί διακρίνω σπεύδω μέν , ὡς αὐτός ὁ θεῖον καί ἑνόω , καί διακρίνω . οὖον στοχασμός , φημί , ἐνταῦθα , καί λσγισμαω τις αμσιβολιον , καί ὑπόνοια , καί λόγος ἀνθρώπινος κτύπος , καί θόρυβος · ἀλλά Θεός εἰμί ἄντικρυς ὁ δις ἐγώ ὁ θεολογία διδάσκω . οὗτος καί γάρ ἐγώ εἰμί ὁ ὁ λόγος σπουδή , ὁ οὐτάω καί ἑνόω καί διακρίνω ὁ θεῖον , ὡς αὐτός γε ἐκεῖνος καί ἑνόω , καί διακρίνω , καί οὐ ἄλλως · ὡς εἰμί πᾶς ἀνάγκη ὁ μή κατά ὁ οὗτος θεολογία ἑνόω . ὁ τε καί διακρίνω ὁ θεῖον , μή οὐ ὡς αὐτός ὁ θεῖον ἑνόω , καί διακρίνω , καί ἑνόω , καί διακρίνω . ἀλλά πῶς ; ἐγώ μέν ὀκνέω ὁ βλάσφημος , ὁ δέ νόος ἔχω οἶδα ὅτι συνέρχομαι πάντως . καί γάρ ἀνάγκη καί θεός ἐπεισάγω ἀλλότριος ὁ ἀλλότριος ἕνωσις τε καί διάκρισις , καί διά οὗτος δήπουθεν καί Γρηγόριος ὁ Νύσσα θαυμαστός πρόεδρος , τοιοῦτος ἐγώ , λέγω , ὁ ὁ Εὐνόμιος θεός ἀναδείκνυμι . δέω μέν οὖν ἐνταῦθα ἵστημι ὁ περί οὗτος λόγος ἐγώ , ὥσπερ εἰς ἔφισίν τις ὁ θεῖος χρησμός ἀνατρέχω , καί ὁ ἐκεῖθεν μετά πλεῖστος ὅσος ὁ ἀξίωσις κομίζω ψῆφος · ἢ τίς γάρ ἄν τις καί προσπεριεργάζομαι , καί προσεξετάζω , Θεός ὁ κῦρος δίδωμι ὁ λόγος ; ἀλ ὁ λόγος βούλομαι ὁ ὁ ἀλήθεια περιουσία , καί τις ὁ ὁ πνεῦμα λόγιος αὐτός ῥητός παράγω ὑπέρ ὁ πρόκειμαι ἐνταῦθα , καί βεβαιόω ὁ οἰκεῖος ἐντεῦθεν . εἰμί μέν οὖν ἐκεῖνος πάρειμι , ὁ ὁ θεῖον φημί Διονύσιος βιβλίον σῦς γε ὁ ἄλλος , ὅς δή καί θεολογικός ὑποτύπωσις αὐτός οὗτος καλός , συνεχῶς ἐν οὗτος μάλιστα μιμνήσκω ὁ βιβλίον , Ταλάι εἄν εἰμί ἀπαλλάσσω πρᾶγμα · ἐν ἐκεῖνος κοί γάρ φημί ὁ θεολόγος ὁ ἐκ ὁ λόγιος ἱερή μαρτυρία αὐτός προτίθημι , ὅσος δηλαδή περί θεῖος ἕνωσις τε καί διάκρισις διαλαμβάνω · ἐκεῖνος δέ μή πάρειμι , μηδέ γιγνώσκω τοπάλαι