cogPG.PG151 423
τῶν θεολόγων Πατέρων ἱερὰς ῥήσεις εἰς μέσον ἐνεγκόντες τῷ λόγῳ , ἀκριβέστερον ἐπιστήσωμεν τοῖς παρ´ αὐτῶν λεγομένοις , καὶ δείξωμέν πως γυμνάτερον , τί μὲν οἱ διδάσκαλοι , τί δὲ ὁ τόμος περὶ τούτων αὐτῶν βούλεται , καὶ δὴ καὶ τὰ τοῦ Γρηγορᾶ καθ´ ἡμῶν ὑπὲρ τούτων ἐγκλήματα , καὶ τὰς μακρὰς μέμψεις , μᾶλλον δὲ καὶ πρὸ τοῦ ταῦτα βασάνῳ δοῦναι , καὶ διακωδωνίσαι τοὺς λόγους , κἀνταῦθα νικητὰς ἡμᾶς , εἰ καὶ μὴ κατὰ γνώμην καὶ πρόθεσιν , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς οἷον , οἱ τοῦ ἀντιπάλου θαυμαστῶς ἀπεργάζονται λόγοι . Εἰ γὰρ τὸ ζητούμενον ἐν ἀρχῇ κατά γε τὸν προῤῥηθέντα καθ´ ἡμῶν τοῦ Γρηγορᾶ λόγον , ὡς ὁμολογούμενον λαμβάνοντες , καὶ τοῦτον ὡς ἀληθῆ καθ´ ἡμῶν κρατοῦντα δεικνύντες τὸν λόγον περί τε τοὺς λόγους αὐτοὺς ἡμαρτάνομεν ἂν ὡς εἰκὸς , καὶ τὸν περὶ τοῦ ζητουμένου λόγον οὐδὲν μᾶλλον ἐλύομεν , ὅσον κατ´ αὐτό γέ φημι τοῦτο τέως , ἀλλὰ καὶ ἔτι ζητεῖεθαι τὸ ζητούμενον πᾶσά γε ἦν ἀνάγκη , πρόδηλον ὅτι τὸ ὁμολογούμενον ὡς ὁμολογούμενόν τε καὶ ἀληθὲς παρὰ τοῦ τῆς ἀληθείας καλῶς εἰληφότες καὶ θεολόγου καὶ κήρυκος , μεθ´ ἡμῶν ἔχομεν τὴν νικῶσανᾷκαὶ οὐδεὶς ἀντερεῖ , εἰ μή τις ἀνοήτως ἐθέλοι λέγειν καὶ τὴν ἀντίφασιν ἑαυτῇ σπείσασθαι . Μάλιστα δὲ τί χρὴ μακρὰ λέγειν , ὅπου γε καὶ τὸν κατήγορονκαὶ δικαστὴν τῶν τοιούτων , τὸν Γρηγορᾶν αὐτόν φημι , μεθ´ ἡμῶν ἱστάμενον ἔχομεν , καὶ τῇ πολεμουμένῃ παρʹ αὐτοῦ ἀληθείᾳ προσμαρτυροῦντα μάλα τρανῶς ; Ἐπειδὴ καὶ αὐτός ἐστιν , οὐκ ἄλλος , ὁ λέγων , καθάπερ ἠκούσαμεν , ὅτι τὸ ζητούμενον ἐλάβομεν ὡς ὁμολογούμενον . Ἐπεὶ οὖν καὶ κατὰ Γρηγορᾶν ὁμολογούμενον ἐκεῖνο καὶ ἀληθὲς , λέχω δὴ τὸ ἄλλο φύσις , καὶ ἄλλο ἐνέργεια , καὶ οὐκέτι ζητούμενον οὐδὲ ἀμφιβαλλόμενον εἴη γ´ ἂν , εἴληπται δὲ οὐ παρ´ ἡμῶν καὶ τῶν ἡμετέρων αὐτῶν λόγων , ὡς κακῶς αὐτὸς ᾤετο δήπουθεν , ἀλλὰ παρὰ τοῦ τῆς Ἐκκλησίας κοινοῦ διδασκάλου καὶ θεολόγου Κυρίλλου τοῦ θείου φημὶ , μετὰ τοῦ τόμου τε καὶ τῆς Ἐκκλησίας ἡ νίκη περιφανῶς , καθὰ δὴ καὶ εἰπὼν ἔφθην , καὶ δῆλος καὶ σαφὴς ὁ περὶ διαφορὰς θείας οὐσίας κοὶ ἐνεργείας λόγος , καὶ ἀληθείας περιουσία , καὶ παρ´ αὐτῶν τῶν ἐχθρῶν μαρτυρούμενος . Καὶ ψεῦδος ἐκεῖνα πάντα , καὶ μῦθος , καὶ λῆρος , καὶ συκοφαντία , καὶ γέλως πλατὺς ἄντικρυς τὰ κατ´ αὐτῆς καὶ λαλούμενα καὶ γραφόμενα , καὶ οὐδὲ λέγειν ἡμᾶς αὐδὲ γράφειν ἑξῆς περὶ τούτων ἔδει , ὅ γε καὶ παιδίον ἂν , οἶμαι , δικάζον εἶπεν . Ἀλλ´ ἵνα μὴ δόξωμεν ἀτελῆ πως τὸν ἡμέτερον καταλείπειν ἐνταῦθα λόγον , καὶ μεταξὺ τῶν ἀγώνων οἷον ἀναχωρεῖν , φέρε τοὺς προῤῥηθέντας τῶν Πατέρων ἱεροὺς λόγους , καὶ ἄ φησιν ὁ Γρηγορᾶς ἐπ´ αὐτοῖς , καὶ αὖθις ἐπισκεψώμεθα . Εἰσάγει μὲν τὸν συνοδικὸν οὑτοσὶ τόμον , καθὰ δὴ καὶ πρὸ μικροῦ δεδε χὺς ὦπται , τὰς τῶν θεολόγων ἐν ἐπιτομῇ ῥήσε οὖτω διεξιόντα . Μᾶλλον δὲ καὶ πλατύτερον ἡμε ἐκεῖνα προθῶμεν ἐνταῦθα , ἐπειδὴ καὶ τῷ κατηγόρ τοῦτ´ ἔδοξεν . Ὁ γοῦν θεοφόρος Δαμασκηνὸς περὶ τ γίας Τριάδς θεολογῶν , Γέννησις μέν ἐστι , φησί , ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ γεννῶντος προά - εσθαι τὸ γενν μενον , ὅμοιον κατ´ οὐσίαν , κτισις δὲ καὶ ποίησις ἔωθεν , καὶ οὐκ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ κτίζοντος , ποιοῦν - ἡ μὲν γέννησις ἄναρχος καὶ ἀδιος , φύσεως ἔργον οὗσα , καὶ κ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προάγουσα , ἵνα τροπὴν ὁ γεννῶν μὴ ὑπομείνῃ , καὶ ἵνα μὴ Θεὸς πρῶτος καὶ Θεὸς ὄστερος εἴη , καὶ προσθήκην δέξηται · ἡ δὲ κτίσις Θεοῦ θελήσεως ἔργον οὖσα , οὐ συναὶδιός ἐστι τῷ Θεῷ · ἐπειδὴ οὐ πέφυκε τὸ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παραγόμενον συναῖδιον εἶναι τῷ ἀνάρχῳ καὶ ἀεὶ ὄντι . Κύριλλος δὲ ὁ μέγας Ἀρειανοῖς ἀντικαθεστάμενος ποίημα τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ κακῶς δογματίζουσιν , Εἰ τῷ γεννᾷν ταυτόν ἐστι τὸ ποιεῖν , φησὶν , ὁ γεννῶν ἔσται ποιῶν τὸ γεννώμενον , καὶ ὁ ποιῶν τὸ ποιούμενον . Ἀλλὰ τὸ ποιεῖν ἐνεργείας ἐστὶ , φύσειις » δὲ τὸ γεννᾶν . Φύσις δὲ καὶ ἐνέργεια οὐ ταυτόν · οὐκ ἄρα τῷ γεννᾷν τὸ ποιεῖν ταυτόν ἐστι . Τούτων ὡδὶ παρὰ τῶν θεολόγων εἰρημένων , ἄ τῆς συνόδου τόμυς φησὶν , Οἱἀδιάφορον εἶναι λέγοντες τὴν θείαν οὐσίαν καὶ τὴν θείαν ἐνέργειαν , ἐπειδὴ κατ´ ἐκεῖνον τῆς φύσεώς ἐστι τὸ γεννᾷν , ἔστι δὲ κατ´ αὐτοὺς ἀδιάφορος τῆς φύσεως ἡ ἐνέργεια , ἔσται κατ´ αὐτούς καὶ τῆς ἐνεργείας τὸ γεννᾷν · καὶ οὕτω τὰ ποιήματα ἔσονται γεννήματα ἀδια , ὡς ἐκ τῆς θείας φύσεως βντα . Ἐπεὶ δὲ πάλιν τῆς ἐνεργείας ἐστὶ τὸ ποιεῖν , ἡ δὲ φύσις ἀδιάφορος τῇ ἐνεργείᾳ κατ´ αὐτοὺς , τῆς φύσεως ἔσται τὸ ποιεῖν · καὶ οὕτω κατ´ αὐτοὺς τὰ ἐκ τῆς φύσεως ἔσονται ποιήματα . Μετὰ δὲ ταῦτα τὰς οἰκείας ἀντιθέσεις πρὸς τοὺς γεγραφότας τὸν τόμον δῆθεν , μᾶλλον δὲ κατ´ αὐτῶν ἄντικρυς τῶν ἱερῶν τοῦ Πνεύματος θεολόγων , ὁ κοινὸς τούτων εἰσάγων πολέμιος οὕτω πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Ἀγαθάγγελον αὖθίς φησιν · Ἀλλὰ γὰρ ἔξεστί σοι κἀνταῦθα , φιλότης , ὁρᾷν , τῇ συνήθει βωμολοχίᾳ καὶ παρεκτροπῇ κατὰ τῶν θείων ῥητῶν κεχρημένον τὸν ἀλιτήριον · οὐδὲ γὰᾳ κύων ἅν σκυτοτραγεῖν μαθοῦσα παύσαιτό ποτε , φησὶν ἡ παροιμία . Ἔξεστι δὲ ἀναπτύξαντι πρότερον τὴν τῶν προτεθειμένων ῥητῶν διάνοιαν , ἔπειτ´ ἐπενηνεγμένας συνορᾷν τὰς ἐκείνου παρεκτροπάς . Ὁ μὲν γὰρ Ἰωάννης γέννησιν λέγει , τοῦτο Κύριλλος γεννᾷν , ὡς εἶναι ταυτὸν παρ´ ἀμφοῖν γεννᾷν καὶ γέν νησιν . Πλὴν ὅ τι ὁ μὲν περὶ Θεοῦ φησιν , ὁ δὲ ἁπλῶς περὶ πάσης γεννώσης φύσεως · καὶ ὥσπερ ἐκεῖνος θελήσεως φάσκει τὴν κτίσιν , οὕτω Κύριλλος ἐνεργείας τὴν ποίησιν . Ὁν γοῦν λόγον θέλησις ἔχει πρὸς κτίσιν , τὸν αὐτὸν πρὸς ποίησιν ἐνέργεια · καὶ ἐναλλὰξ , ὃν θέλησις πρὸς ἐνέργειαν , τὸν αὐτὸν κτίσις πρὸς ποίησιν · καὶ ἀνάπαλιν , ὡς κτίσις πρὸς θέλησιν , οὕτω πρὸς ἐνέργειαν ποίησις , ἐπί τε θείων ἀναλόγως καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων . Καὶ οὕτω πανταχόθεν ὑγιῶς ἔχοντα δείκνυται τὰ τῆς τεχνικῆς ἀναλογίας περὶ τοὺς τῶν ἀγίων λόγους . Καὶ μὴν ἀποδέδεικται , ἐξελήλεγκταί γε ἤδη τῷ λόγῳ , τίς ὁ τὰς βωμολοχίας , καὶ τὰς παρεκτροπὰς καὶ συκοφαντίας τῶν θείων ἐργαζόμενος λόγων ἀναίδην , ὃν δὴ καὶ ἀλιτήριον ἀξίως πρὸς τοῖς ἄλλοις προσεῖπες , καὶ τὴν προσήκουσαν δίκην αὐτὸς ἔλαχες σαυτῷ ὸὰ τῶν σῶν λόγων δικαίως , καθὰ δὴ καὶ προῦφην , καὶ σὰ δήπου παιδικά , καὶ σὸς κόσμος
Lemmas: ὁ θεολόγος Πατέρων ἱερή ῥῆσις εἰς μέσος φέρω ὁ λόγος , ἀκριβής ἐφίστημι ὁ παρ´ αὐτός λέγω , καί δείκνυμι πως γυμνάς , τίς μέν ὁ διδάσκαλος , τίς δέ ὁ τόμος περί οὗτος αὐτός βούλομαι , καί δή καί ὁ ὁ Γρηγορά καθ´ ἐγώ ὑπέρ οὗτος ἔγκλημα , καί ὁ μακρός μέμψις , μᾶλλον δέ καί πρό ὁ οὗτος βάσανος δίδωμι , καί διακωδωνίζω ὁ λόγος , ἐνταῦθα νικητής ἐγώ , εἰμί καί μή κατά γνώμη καί πρόθεσις , ἀλλά κατά συμβαίνω οἷος , ὁ ὁ ἀντίπαλος θαυμαστός ἀπεργάζομαι λόγος . εἰμί γάρ ὁ ζητέω ἐν ἀρχή κατά γε ὁ προλέγω καθ´ ἐγώ ὁ Γρηγορά λόγος , ὡς ὁμολογέω λαμβάνω , καί οὗτος ὡς ἀληθής καθ´ ἐγώ κράτος δείκνυμι ὁ λόγος περί τε ὁ λόγος αὐτός ἁμαρτάνω εἄν ὡς εἰκός , καί ὁ περί ὁ ζητέω λόγος οὐδείς μᾶλλον λύω , ὅσος κατ´ αὐτός γε φημί οὗτος τέως , ἀλλά καί ἔτι ζητέω ὁ ζητέω πᾶς γε εἰμί ἀνάγκη , πρόδηλος ὅτι ὁ ὁμολογέω ὡς ὁμολογέω τε καί ἀληθής παρά ὁ ὁ ἀλήθεια καλῶς λαμβάνω καί θεολόγος καί κῆρυξ , μεθ´ ἐγώ ἔχω ὁ νικάω οὐδείς ἀντιλέγω , εἰμί μή τις ἀνόητος ἐθέλω λέγω καί ὁ ἀντίφασις ἑαυτοῦ σπένδω . μάλιστα δέ τίς χρή μακρός λέγω , ὅπου γε καί ὁ κατήγορονκαὶ δικαστής ὁ τοιοῦτος , ὁ Γρηγορᾶς αὐτός φημί , μεθ´ ἐγώ ἵστημι ἔχω , καί ὁ πολεμέω παρά αὐτός ἀλήθεια προσμαρτυρέω μάλα τρανής ; ἐπεί καί αὐτός εἰμί , οὐ ἄλλος , ὁ λέγω , καθάπερ ἀκούω , ὅτι ὁ ζητέω λαμβάνω ὡς ὁμολογέω . ἐπεί οὖν καί κατά Γρηγορᾶς ὁμολογέω ἐκεῖνος καί ἀληθής , λεχώ δή ὁ ἄλλος φύσις , καί ἄλλος ἐνέργεια , καί οὐκέτι ζητέω οὐδέ ἀμφιβάλλω εἰμί γγʹ εἄν , λαμβάνω δέ οὖον παρ´ ἐγώ καί ὁ ἡμέτερος αὐτός λόγος , ὡς κακῶς αὐτός οἴομαι δήπουθεν , ἀλλά παρά ὁ ὁ ἐκκλησία κοινός διδάσκαλος καί θεολόγος Κύριλλος ὁ θεῖον φημί , μετά ὁ τόμος τε καί ὁ ἐκκλησία ὁ νίκη περιφανής , καθά δή καί εἶπον φθάνω , καί δῆλος καί σαφής ὁ περί διαφορά θεῖος οὐσία κοί ἐνέργεια λόγος , καί ἀλήθεια περιουσία , καί παρ´ αὐτός ὁ ἐχθρός μαρτυρέω . καί ψεῦδος ἐκεῖνος πᾶς , καί μῦθος , καί λῆρος , καί συκοφαντία , καί γέλως πλατύς ἄντικρυς ὁ κατ´ αὐτός καί λαλέω καί γράφω , καί οὐδέ λέγω ἐγώ αὐδέ γράφω ἑξῆς περί οὗτος ἐσθίω , ὅς γε καί παιδίον εἄν , οἴομαι , δικάζω εἶπον . Ἀλ ἵνα μή δοκέω ἀτελής πως ὁ ἡμέτερος καταλείπω ἐνταῦθα λόγος , καί μεταξύ ὁ ἀγών οἷος ἀναχωρέω , φέρω ὁ προλέγω ὁ Πατέρων ἱερός λόγος , καί ὅς φημί ὁ Γρηγοράς ἐπι αὐτός , καί αὖθις ἐπισκοπέω . εἰσάγω μέν ὁ συνοδικός οὗτος τόμος , καθά δή καί πρό μικρός δεδε χὺς ὁράω , ὁ ὁ θεολόγος ἐν ἐπιτομή Ῥῆσος οὗτος διέξειμι . μᾶλλος δέ καί πλατύς ἡμος ἐκεῖνος προτίθημι ἐνταῦθα , ἐπεί καί ὁ κατήγωρ τοῦτος δοκέω . ὁ γοῦν θεοφόρος Δαμασκηνός περί τ γία Τριάς θεολογέω , γέννησις μέν εἰμί , φημί , ἐκ ὁ οὐσία ὁ γεννάω προά - ἵημι ὁ γεν μένω , ὅμοιος κατ´ οὐσία , κτίσις δέ καί ποίησις εἴωθα , καί οὐ ἐκ ὁ οὐσία ὁ κτίζω , ποιέω - ὁ μέν γέννησις ἄναρχος καί α̅δ̅ι̅ο̅ς̅ , φύσις ἔργον ὕω , καί Κ ὁ οὐσία αὐτός προάγω , ἵνα τροπή ὁ γεννάω μή ὑπομένω , καί ἵνα μή θεός πρῶτος καί θεός ὄστερος εἰμί , καί προσθήκη δέχομαι · ὁ δέ κτίσις Θεός θέλησις ἔργον εἰμί , οὖον συναὶδιός εἰμί ὁ Θεός · ἐπεί οὖον φύω ὁ ἐκ ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί παράγω συναδικέω εἰμί ὁ ἄναρχος καί ἀεί εἰμί . Κύριλλος δέ ὁ μέγας Ἀρειανός ἀντικαθίστημι ποίημα ὁ υἱός ὁ Θεός κακῶς δογματίζω , εἰμί ὁ γεννάω αὐτός εἰμί ὁ ποιέω , φημί , ὁ γεννάω εἰμί ποιέω ὁ γεννάω , καί ὁ ποιέω ὁ ποιέω . ἀλλά ὁ ποιέω ἐνέργεια εἰμί , φύω » δέ ὁ γεννάω . Φύσις δέ καί ἐνέργεια οὖον αὐτός · οὐ ἄρα ὁ γεννάω ὁ ποιέω αὐτός εἰμί . οὗτος ὡδί παρά ὁ θεολόγος εἴρω , ὅς ὁ σύνοδος τόμος φημί , οιαδιαφορος εἰμί λέγω ὁ θεῖος οὐσία καί ὁ θεῖος ἐνέργεια , ἐπεί κατ´ ἐκεῖνος ὁ φύσις εἰμί ὁ γεννάω , εἰμί δέ κατ´ αὐτός ἀδιάφορος ὁ φύσις ὁ ἐνέργεια , εἰμί κατ´ αὐτός καί ὁ ἐνέργεια ὁ γεννάω · καί οὗτος ὁ ποίημα εἰμί γέννημα ἀδια , ὡς ἐκ ὁ θεῖος φύσις βντα . ἐπεί δέ πάλιν ὁ ἐνέργεια εἰμί ὁ ποιέω , ὁ δέ φύσις ἀδιάφορος ὁ ἐνέργεια κατ´ αὐτός , ὁ φύσις εἰμί ὁ ποιέω · καί οὗτος κατ´ αὐτός ὁ ἐκ ὁ φύσις εἰμί ποίημα . μετά δέ οὗτος ὁ οἰκεῖος ἀντίθεσις πρός ὁ γράφω ὁ τόμος δῆθεν , μᾶλλον δέ κατ´ αὐτός ἄντικρυς ὁ ἱερός ὁ πνεῦμα θεολόγος , ὁ κοινός οὗτος εἰσάγω πολέμιος οὗτος πρός ὁ ἑαυτοῦ Ἀγαθάγγελος αὖθις φημί · ἀλλά γάρ ἔξειμι σύ ἐνταῦθα , φιλότης , ὁράω , ὁ συνήθης βωμολοχία καί παρεκτροπή κατά ὁ θεῖον ῥητός χράομαι ὁ ἀλιτήριος · οὐδέ γάη κύω ὅς σκυτοτραγέω μανθάνω παύω ποτός , φημί ὁ παροιμία . ἔξεστι δέ ἀναπτύσσω πρότερος ὁ ὁ προτίθημι ῥητός διάνοια , ἔπειμι ἐπιφέρω συνοράω ὁ ἐκεῖνος παρεκτροπή . ὁ μέν γάρ Ἰωάννης γέννησις λέγω , οὗτος Κύριλλος γεννάω , ὡς εἰμί τατός παρ´ ἄμφω γεννάω καί γε νη . πλήν ὅς τίς ὁ μέν περί Θεός φημί , ὁ δέ ἁπλόος περί πᾶς γεννάω φύσις · καί ὥσπερ ἐκεῖνος θέλησις φάσκω ὁ κτίσις , οὗτος Κύριλλος ἐνέργεια ὁ ποίησις . εἰμί γοῦν λόγος θέλησις ἔχω πρός κτίσις , ὁ αὐτός πρός ποίησις ἐνέργεια · καί ἐναλλάξ , ὅς θέλησις πρός ἐνέργεια , ὁ αὐτός κτίσις πρός ποίησις · καί ἀνάπαλιν , ὡς κτίσις πρός θέλησις , οὗτος πρός ἐνέργεια ποίησις , ἐπί τε θεῖον ἀνάλογος καί ἀνθρώπινος πρᾶγμα . καί οὗτος πανταχόθεν ὑγιής ἔχω δείκνυμι ὁ ὁ τεχνικός ἀναλογία περί ὁ ὁ Ἀγίων λόγος . καί μήv ἀποδείκνυμι , ἐκλήγω γε ἤδη ὁ λόγος , τίς ὁ ὁ βωμολοχία , καί ὁ παρεκτροπή καί συκοφαντία ὁ θεῖον ἐργάζομαι λόγος ἀναίδην , ὅς δή καί ἀλιτήριος ἀξίως πρός ὁ ἄλλος προσεῖπον , καί ὁ προσήκω δίκη αὐτός λαγχάνω σεαυτοῦ ὄα ὁ σός λόγος δικαίως , καθά δή καί προφαίνω , καί σός δήπου παιδικός , καί σός κόσμος