cogPG.PG151 118
κτίσας , ὄ τις ἂν τοῦ ἀριθμοῦ μέρος ἀπολαβὼν ἐξεταστικῶς κατίδοι , καλὸν εὑρήσει καὶ καλὸν λίαν , ἑαυτῷ τε καὶ τοῖς ἄλλοις λόγοις ἀναλογίας ἐμπρέπον θαυμασίως . Οὐ μὴν διὰ τὸν ἀριθμὸν ἀπλῶς ἐτέρα τῆς ἑτέρας διενήνοχεν ἡμέρας · ἐπ´ οὐδεμιᾶς γὰρ ὁ Μωϋσῆς ἐπαινετήν ἀριθμοῦ γεγονότα τὸν Θεὸν ἱστόρησεν , ἀλλὰ τὰ καθ´ ἑκάστην ὑπ´ αὐτοῦ προηγμένα δι´ ἐπαίνου τίθεσθαι · τοιγαροῦν οὐδὲ ἡ ἑβδόμῃ των ἡμερῶν διὰ τὸν ἀριθμὸν ἐπαινετέα . Λέγομεν τοίνυν ἡμεῖς τίνος ἕνεκεν ὁ Θεὸς αὐτὴν διαφερόντως εὐλόγησέ τε καὶ ἡγίασεν , ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ Μωσέως λόγων λαβόντες τὰς ἀρχάς . « Κατέπαυσε γὰρ , φησὶν , ὁ Θεὸς τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ ἀπὸ πάνττων τῶν ἔργων αὐτοῦ ὧν ἐποίησεν . » Εἶτα προσθεὶς , ὅτι · « Καὶ εὐλόγησεν ὁ Θεὸς τὴν ἡμέραν τὴν ἑβδόμην , καὶ ἡγίασεν αὐτήν · » καὶ τὴν αἰτίαν εὐθὺς προστίθησι τῆς εὐλογίας αὐτὸ τοῦτο λέγων πάλιν · « Ὅτι κατέπαυσεν ὁ Θεὸς ἀπὸ πάντων τῶν ἔργων αὐτοῦ ὡν ἤρξατο ποιῆσαι . » Οὐκοῦν ἐστιν ἔργα τοῦ Θεοῦ ἅπερ οὔτε ἤρξατο ποιεῖν , οὕτε κατἐπαυσε ποιῶν · ὡς καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος ἀπεκάλυψεν ἡμῖν λέγων · « Ὁ Πατήρ μου ἕως ἄρτι ἐρχάζεται , κἀγὼ ἐργάζομαι . » Θέλων οὖν ὁ Θεὸς τῶν τοιούτων ἔργων ἡμῖν τὴν δυνατὴν γνῶσιν παρασχεῖν , καὶ ταῦτα δεῖξαι ζητητέα μᾶλλον ὑπ´ αἴσθησιν ἁπάντων , τὴν ἑβδόμην καθ´ ἡν κατέπαυσε τὰ αἱσθητὰ ποιῶν εὐλόγησέ τε καὶ ἡγίασεν , ὡς ἐπάνοδον οἷον οὖσαν διὰ τῆς καταπαύσεως ἀπὸ τῶν κάτω , πρὸς ἐκεῖνα τὰ κρείττω καὶ ὑπερκόσμια . Κατὰ γὰρ τὸν μέγαν Διονύσιον εἰπεῖν , ἔξω ἑαυτοῦ γίνεται δι´ ὑπερβολὴν ἀγαθότητοσὁ Θεὸς , καὶ ἐκ τοῦ πάντων ἐξῃρημένου πρὸς τὸ ἐν πᾶσι κατάγεται , κατ´ ἐκστατικὴν ὑπερούσιον δύναμιν ἀνεκφοίτητον ἑαυτοῦ · συγκαταβὰς δὴ φιλανθρώπως , ἐφ´ ὅσον αὐτὸς ἠθέλησε καὶ ἐρχῆν , καὶ τὸν καθ´ ἡμᾶς αἰσθητὸν τοῦτον ἐν ἓξ ἡμέραις ἐργασάμενος κόσμον , κατὰ τὴν ἐβδόμην εἰς τὸ οἰκεῖον ὕψος , ὃ μηδ´ ἀπέλιπε , θεοπρεπῶς ἐπανῆλθε , καὶ τὴν κατ´ αὐτὴν κατάπαυσιν εὐλογημένην μᾶλλον ὑπέδειξε , διδάσκων καὶ ἡμᾶς ζητεῖν εἰσελθεῖν , κατὰ τὸ ἐγχωροῦν , εἰς ἐκείνην τὴν κατάπαυσιν , ἥτις ἐστὶν ἡ κατὰ νοῦν ἡμῶν θεωρία , καὶ ἡ διὰ ταύτης πρὸς Θεὸν ἀνάνευσις . Πρὸς ἡν κατάπαυσιν καὶ ὁ Ἀπόστολος διαῤῥήδην προτρέπεται · προθεὶς γὰρ τὸ παρὰ τοῦ Θεοῦ διὰ τοῦ Ἰαλμῳδοῦ περὶ τοῦ γένους τῶν Ἰουδαίων λεγόμενον · « Ὡς ὥμοσα ἐν τῇ ὀργῇ μου , εἰ εἰσελεύσονται εἰς τὴν κατάπαυσίν μου · » ἐπιφέρει γράφων · « εἴρηται που περὶ τῆς ἑβδόμης ὅτι κατέπαυσεν ὁ Θεὸς ἀπὸ πάντων τῶν ἕργων αὐτοῦ . » Καὶ μετ´ ὀλίγα · « Σπουδάσωμεν οὖν καὶ ἡμεῖς εἰσελθεῖν εἰς τὴν κατάπαυσιν αὐτοῦ · » ὁ γὰρ εἰσελθὼν , κατέπαυσε καὶ αὐτὸς ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτοῦ , καθάπερ ἀπὸ τῶν ἰδίων ὁ Θεός . Ἀλλὰ τίς αὕτη ἡ κατάπαυσις ἔτι σαφέστερεν ποιεῖτε μαθεῖν , καὶ πῶς καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτὴν εἰσελευσόμεθα ; Ἀν τὰ ἔργα μάθωμεν , ὦν ὡς ἀνάσχων αὐτῶν ὁ Θεὸς οὐκ ἥρξατο , ἔτι μᾶλλον καὶ τῆς καταπαύσεως ταύτης , καὶ τῆς πρὸς αὐτὴν εἰσελεύσεως
Lemmas: κτίζω , ὅς τις εἄν ὁ ἀριθμός μέρος ἀπολαμβάνω ἐξεταστικός καθοράω , καλός εὑρίσκω καί καλός λίαν , ἑαυτοῦ τε καί ὁ ἄλλος λόγος ἀναλογία ἐμπρέπω θαυμάσιος . οὖον μήv διά ὁ ἀριθμός ἀπλόος ἕτερος ὁ ἕτερος διαφέρω ἡμέρα · ἐπι οὐδείς γάρ ὁ Μωϋσῆς ἐπαινετός ἀριθμός γίγνομαι ὁ θεός ἱστορέω , ἀλλά ὁ καθ´ ἕκαστος ὑπό αὐτός προηγμένα δις ἔπαινος τίθημι · τοιγάρ οὐδέ ὁ ἕβδομος ὁ ἡμέρα διά ὁ ἀριθμός ἐπαινετέον . λέγω τοίνυν ἐγώ τίς ἕνεκα ὁ θεός αὐτός διαφερόντως εὐλογέω τε καί ἁγίζω , ἐκ αὐτός ὁ ὁ Μωσῆς λόγος λαμβάνω ὁ ἀρχή . « καταπαύω γάρ , φημί , ὁ θεός ὁ ἡμέρα ὁ ἕβδομος ἀπό πάντω ὁ ἔργον αὐτός ὅς ποιέω . » εἶτα προστίθημι , ὅτι · « καί εὐλογέω ὁ θεός ὁ ἡμέρα ὁ ἕβδομος , καί ἁγίζω αὐτός · » καί ὁ αἴτιος εὐθύς προστίθημι ὁ εὐλογία αὐτός οὗτος λέγω πάλιν · « ὅτι2 καταπαύω ὁ θεός ἀπό πᾶς ὁ ἔργον αὐτός ὡς ἄρχω ποιέω . » οὐκοῦν εἰμί ἔργον ὁ Θεός ὅσπερ οὔτε ἄρχω ποιέω , ἵημι καταπαύω ποιέω · ὡς καί αὐτός ὁ Κύριος ἀποκαλύπτω ἐγώ λέγω · « ὁ Πατήρ ἐγώ ἠώς ἄρτι ἐρχάζεται , ἐγώ ἐργάζομαι . » Θέλων οὖν ὁ θεός ὁ τοιοῦτος ἔργον ἐγώ ὁ δυνατός γνῶσις παρέχω , καί οὗτος δείκνυμι ζητητέος μᾶλλον ὑπό αἴσθησις ἅπας , ὁ ἕβδομος καθ´ ἐάν καταπαύω ὁ αἰσθητής ποιέω εὐλογέω τε καί ἁγίζω , ὡς ἐπάνοδος οἷος εἰμί διά ὁ κατάπαυσις ἀπό ὁ κάτω , πρός ἐκεῖνος ὁ ἀγαθός καί ὑπερκόσμιος . κατά γάρ ὁ μέγας Διονύσιος εἶπον , ἔξω ἑαυτοῦ γίγνομαι δις ὑπερβολή ἀγαθότης θεός , καί ἐκ ὁ πᾶς ἐκλέγω πρός ὁ ἐν πᾶς κατάγω , κατ´ ἐκστατικός ὑπερούσιος δύναμις ἀνακόπτω ἑαυτοῦ · συγκαταβαίνω δή φιλάνθρωπος , ἐφίημι ὅσος αὐτός ἐθέλω καί ἐρχῆν , καί ὁ καθ´ ἐγώ αἰσθητός οὗτος ἐν ἓξ ἡμέρα ἐργάζομαι κόσμος , κατά ὁ ἕβδομος εἰς ὁ οἰκέω ὕψος , ὅς μηδ´ ἀπολείπω , θεοπρεπῶς ἐπανέρχομαι , καί ὁ κατ´ αὐτός κατάπαυσις εὐλογέω μᾶλλον ὑποδείκνυμι , διδάσκω καί ἐγώ ζητέω εἰσέρχομαι , κατά ὁ ἐγχωρέω , εἰς ἐκεῖνος ὁ κατάπαυσις , ὅστις εἰμί ὁ κατά νόος ἐγώ θεωρία , καί ὁ διά οὗτος πρός θεός ἀνάνευσις . πρός ἐάν κατάπαυσις καί ὁ ἀπόστολος διαρρήδην προτρέπω · προτίθημι γάρ ὁ παρά ὁ Θεός διά ὁ Ἰαλμῳδοῦ περί ὁ γένος ὁ Ἰουδαῖος λέγω · « ὡς ομνύω ἐν ὁ ὀργή ἐγώ , εἰμί εἰσέρχομαι εἰς ὁ κατάπαυσις ἐγώ · » ἐπιφέρω γράφω · « εἴρω ποῦ περί ὁ ἕβδομος ὅτι καταπαύω ὁ θεός ἀπό πᾶς ὁ ἔργον αὐτός . » καί μετέ ὀλίγος · « σπουδάζω οὖν καί ἐγώ εἰσέρχομαι εἰς ὁ κατάπαυσις αὐτός · » ὁ γάρ εἰσέρχομαι , καταπαύω καί αὐτός ἀπό ὁ ἔργον αὐτός , καθάπερ ἀπό ὁ ἴδιος ὁ Θεός . ἀλλά τίς οὗτος ὁ κατάπαυσις ἔτι σαφής ποιέω μανθάνω , καί πῶς καί ἐγώ εἰς αὐτός εἰσέρχομαι ; εἰς ὁ ἔργον μανθάνω , οὖν ὡς ἀνέχω αὐτός ὁ θεός οὐ ἄρχω , ἔτι μᾶλλον καί ὁ κατάπαυσις οὗτος , καί ὁ πρός αὐτός εἰσέλευσις