cogPG.PG151 294
εἰς τὴν πόλιν ἐλθόντας διὰ τοῦτ´ αὐτὸ παρ´ ἑαυτῇ κατασχοῦσα , καὶ Θεοδοσίου τοῦ δευτέρου τῶν ἀδελφῶν τὸν θάνατον ὡσαύτως ἤκειν ὅσον οὔπω Πνεύματι θείῳ προεῖπε , καὶ ὡς ἁπελεύσεται μὲν ὁ Γρηγόριος σύναμα τἀδελφῷ Μακαρίῳ καὶ αὖθις μετ´ ὀλίγον ἐς Ἄθω , πειρασμοῖς δὲ μετ´ ἐκεῖνο περιπεσεῖται ποικίλοις πρὸς χρηστὸν ἀφορῶσι τὸ πέρας . Ἃ δὴ καὶ κατὰ τὴν ἐκείνης ἐξέβη πρόῤῥησιν , μηδενός τινος μηδ´ ὁτιοῦν διαπεπτωκότος · εἶχε γὰρ ἐκ παιδικῆς πάνυ τῆς ἡλικίας οἱονεί τινα σύντροφον καὶ συνακμάζουσαν τὴν ἀρετὴν , καὶ τὸ πρὸς Θεὸν διὰ παντὸς ἐπεστράφθαι , καὶ δὴ καὶ τὴν εὐτέλειαν καὶ τὸ πένθος , καὶ τὴν τῶν ῥεόντων τουτωνὶ καὶ φθαρτῶν περιφρόνησιν · περὶ ἧς δήπου καὶ Γρηγόριος ὁ σοφὸς θαυμαστά τινα καὶ μνήμης ἄξια διεξῄει παρὰ τῆς καλλίστης ἀκηκοὼς μητρὸς , ὡς αὐτὸς ἐκεῖνος πρὸς τοὺς οἰκείους ἔλεγεν ὕστερον , ἃ καὶ διὰ τὸν μῆκος νῦν ὁ λόγος παρῆκεν · ἐκεῖνο γε μὴν ἀναγκαῖον τοῖς εἰρημένοις προσθεῖναι ΙΙολλῶν τινων τὸ τηνικαῦτα σπουδαίων παροικούντων ἐκεῖνο τὸ ὄρος , καί τις παρ´ ἐκείνοις γηραιὸς ἦν καὶτὴν ἡλικίαν ὁμοῦ καὶ τὸν τρόπον τὴν κλῆσιν Ἰώβ · σπουδαῖος τὴν πολιτείαν , ἁπλοῦς τὸ ἦθος , ἐπιεικείᾳ καὶ χρηστότητι · καὶ πᾶσιν ἀγαθοῖς , ὡς εἰπεῖν ἐν βραχεῖ , διαλάμπων . Οὗτος ἐν γειτόνων αὐτοῦ που σκηνούμενος , Γρηγορίῳ καὶ συνήθης καὶ ὁμιλητὴς ἐγεγόνει καὶ φίλος , τῆς ἀρετῆς τοὺς τῶν αὐτῶν ἐραστὰς δι´ ἑαυτῆς ὡς τὰ πολλὰ συνδεούσης ἀλλήλοις . Οὐτος τῳ μεγάλῳ συνήθως ποτὲ συγκαθήμενος , καὶ φιλήκοον οὖς τοῖς ὑπ´ ἐκείνου λεγομένοις διδοὺς , ἐπειδὴ πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ ταῦτα λέγοντος ἠκηκόει , ὡς πάντα τὸν ἀπὸ Χριστοῦ καλούμενον , ὁποίου ποτ´ ἂν εἴη τάγματος , τὴν ἀδιάλειπτον ἀσκεῖν δεῖ προσευχὴν κατά γε τὴν ἀποστολικὴν παραίνεσιν , « Ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε · , » κοινῇ τὴν Ἑκκλησίαν διδάσκουσαν , καὶ δὴ καὶ τὸν προφήτην Δαβίδ · καίτοι γε καὶ βασιλέα πεφηνότα , τό · « Προεωρώμην τὸν Κύριον ἐνώπιόν μου διὰ παντὸςʹ , » φάσκοντα , οἷς δήπου καὶ Γρηγόριος ὁ μέγας ἑπόμενος , Μνημονευτέον Θεοῦ , φησί , μᾶλλον ἢ ἀναπνεπστέον , κοινῇ καὶ αὐτὸς πρὸς τοὺς πιστοὺς ὡσαύτως τὸν λόγον ποιούμενος · καὶ , Χρὴ , φησὶ , καὶ ἡμᾶς πειθομένους τοῖς προῤῥηθεῖσι , μὴ τοὺς ἔξω κόσμου καὶ μοναστὰς μόνον , ἀλλὰ καὶ ἄνδρας καὶ γυναῖκας καὶ παῖδας , καὶ σοφοὺς καὶ ἰδιώτας , καὶ πάντας · ὁμοῦ ταυτὰ διδάσκειν ὡσαύτως , καὶ πρὸς αὐτὸ τοῦτ´ ἐνάγειν πάσῃ στουδῇ . Τούτων ὁ γηραιὸς ἀκούσας πρὸς τοῦ σοφοῦ , καὶ οὐκ οἶδ´ ὅ τι παθὼν , ἀντιλέγειν κπειρᾶτο τοῖς οὕτω φανεροῖς καὶ ἀντιῤῥήτοις τῶν ἀνακεχωρηκότων τοῦ κόσμου καὶ μοναστῶν μόνον διατεινόμενος εἶναι ταυτὶ , ἀλλ´ οὐ τῶν πολλῶν καὶ κατὰ κόσμον ἁπλῶς . Ἐπεὶ ὄὲ καὶ πόλλ´ ἕτερα προσὁμοια τοῖς ῥηθεῖσιν αὖθις ὁ μέγας προσθεὶς πείειν οὐδαμῶς εἶχε τὸν γέροντα , τὸν μὲν περὶ τούτων ἷατησι λόγον , τὴν πολυλογίαν καὶ τὴν ἔριν ἀποποιούμενος πάσῃ σπουδῇ · ἐπεὶ δὲ καὶ διαλυθέντες σκος εἶχε συνήθως ἐκάτερον εὐχῇ καὶ ἡσυχίᾳ προσέχοντα , Θεὸς ἄνωθεν εὑθὺς διαιτᾷ τοῖς λεχθεῖσιν , ἀγγέλῳ δηλαδὴ διακόνῳ χρησάμενος , διδάσκων μὲν καὶ τὸν ἀγνοοῦντα φιλανθρώπως ἃ μὴ μεμάθηκε , τιμῶν δ´ ὑπερφυῶς πῶς ἂν εἴποις σύν γε τοῖς λαληθεῖσι καὶ τὸν Γρηγόριον · ὃς καὶ λαμπρὸς λαμπρῶς εὐχομένῳ τῷ γέροντι παραστὰς , Μηδαμῶς , φησίν , ἄλλως περὶ τῶν διωμιλημένων ὑμῖν πρὸ βραχέος , ὧ οὗτος , ἔχε καὶ φρόνει , ἢ καθάπερ ὁ ἱερὸς ἔφη Γρηγόριος . Καὶ ὁ μὲν ταῦτ´ ἐπιτάξας ἀφανὴς ἦν εὐθύς · ὁ δ´´ ἀγγελικὴν εἶναι καὶ θείαν μὴ ἀγνοήσας τὴν διδασκαλίαν τε καὶ τὴν ἐπιφάνειαν , σπουδῇ πρὸς τὸν ὅσιον εὐθὺς ἄπεισι , τὰ ὁραθέντα τε καὶ ἀκουσθέντα θείως μηνύων , καὶ συγγνώμην αἰτῶν τῆς οὐ καλῆς ἐκείνης ἀπειθείας καὶ τῆς ἐνατάσεωως , ἧς καὶ τυχὼν , καὶ κρεῖττον ἤπερ ἐβούλετο , τίς γὰρ ἐκείνῳ πρὸς μετριότητά τε καὶ ἀγάπην ἐνάμιλλος ; ἀχώριστος ἦν ἐξ ἐκείνου σχεδὸν τοῦ μεγάλου , καὶ δεσμοῖς ἀῤῥήκτοις ὁμονοίας τε καὶ φιλίας ἀλλήλοις ἄριστα συνεδέθησαν . Μετὰ μικρὸν δὲ καὶ πρὸς ὃν ἐφίλει Χριστὸν ἀπιὼν , καὶ πρὸς ταῖς ἐσχάταις ἀναπνοαῖς ὁ χρηστὸς Ἰὼβ ἤδη γενόμενος , μεγάλας ἐπὶ πάντων ἀνομολογῶν ἦν τῷ Θεῷ τὰς χάριτας , ὅτι τε συνήθης καὶ ὁμιλητὴς ἐγεγόνει τῷ Γρηγορίῳ , καὶ ὅτι πολλά τινα καὶ μεγάλα τῆς ἐκείνου διδασκαλίας καὶ τῆς φιλίας ἀπώvΑΤΟ . Πέμπτος ἐνιαυτὸς ἦν καθ´ ἡσυχίαν , ἧπερ ἔφην , ἐνταῦθα τῷ σοφῷ διατρίβοντι , καὶ τὸ Ἰλλυριῶν ἐπιστρατεῦσαν ἔθνος τοῖς χωρίοις ἐκείνοις , μᾶλλον δὲ καὶ συνεχῶς ἐπιόντες , καὶ ὄρη καὶ πεδία καὶ ἀγροὺς καὶ συνοικίας ὁμοῦ πάσας , τὰς μὲν ἐξανδραποδιζόμενοι καὶ δηοῦντες , τὰς δὲ καὶ πυρὶ κατακαίοντες , ὰναγκάζουσι κἀκεῖνον μεταβῆναι καὶ αὖθις καὶ παρὰ τὸν βέλτιστον ἐλθεῖν Ἄθω · ὃν δὴ καὶ καταλαβὼν , καὶ πρὸς τῇ μεγίστῃ λαύρα τοῦ θαυμαστοῦ καὶ πάλιν Ἀθανασίου γενόμενος . καὶ χαίρων χαίρουσι τοῖς φίλοις Πατράσι καὶ τοῖς ἀδελφοῖς ἐποφθείς , οὐκέτι μὲν τῆς λαύρας ἐντὸς ὥσπερ δὴ καὶ τὸ πρότερον , ἐκτὸς δέ που μᾶλλον καὶ ταύτης ἐγγὺς , ἔν γε τῷ τοῦ θείου Σάββα φροντιστηρίῳ φημὶ , τὴν καθέδραν καὶ τὴν τὴς ἡσυχίας σκηνὴν πήγνυσιν · λγα μὲν τῇ λαύρᾳ καὶ τῷ πλήθει προσιών τε καὶ συγγινόμενος , ὁπηνίκα δηλαδὴ πρὸς ἰερουργίαν μόνον καὶ τὴν τῶν μυστικῶν τελετὴν ἐκ διαλειμμάτων ὡς καὶ τοὺς λοιποὺς πρεσβυτέρους τὸ κοινὸν αὐτὸν τῆς ἐκκλησίας ἐκάλει , κοσμεῖν ἑαυτοὺς καὶ δοξάζειν ὥσπερ , οἷα τὰ τῆς καλῆς περὶ τὰ τοιαῦτα σπουδῆς τε καὶ φιλοτιμίας ἐκείνων , κἀντεῦθεν βουλόμενοι · Ἀαυτῷ δὲ καθ´ ἡσυχίαν ἀκροτάτην συνήθως μόνῳ συνὼν καὶ Θεῷ , καὶ μήτε τῆς καλύβης μηδ´ ὁπωσοῦν προῖὼν , μήτ´ εἰς ὁμιλίαν καὶ θέαν ἐρχόμενος τὸ παράπαν τινὶ , ὡς μηδ´ αὐτὸν τὸν ταῖς ἀναγκαιοτάταις ἐξυπηρετούμενον δήπου χρείαις ἀνέχεσθαι προσορᾷν , Σαββάτου φημὶ καὶ Κυριακῆς δίχα , καθ´ ἂς καὶ τοῖς ἄλλοις καὶ θεατὸς ἅμα καὶ προσιτὸς ἦν .
Lemmas: εἰς ὁ πόλις ἔρχομαι διά τοῦτος αὐτός παρ´ ἑαυτοῦ κατέχω , καί Θεοδόσιος ὁ δύο ὁ ἀδελφός ὁ θάνατος ὡσαύτως ἥκω ὅσος οὔπω πνεῦμα θεῖον προεῖπον , καί ὡς ἀπέρχομαι μέν ὁ Γρηγόριος σύναμα ἀδελφός Μακάριος καί αὖθις μετέ ὀλίγος εἰς Ἄθως , πειρασμός δέ μετέ ἐκεῖνος περιπίπτω ποικίλος πρός χρηστός ἀφοράω ὁ πέρας . ἁ δή καί κατά ὁ ἐκεῖνος ἐκβαίνω πρόρρησις , μηδείς τις μηδ´ ὁστισοῦν διαπίπτω · ἔχω γάρ ἐκ παιδικός πάνυ ὁ ἡλικία οἱονεί τις σύντροφος καί συνακμάζω ὁ ἀρετή , καί ὁ πρός θεός διά πᾶς ἐπιστρέφω , καί δή καί ὁ εὐτέλεια καί ὁ πένθος , καί ὁ ὁ ῥέω οὗτος καί φθαρτός περιφρόνησις · περί ὅς δήπου καί Γρηγόριος ὁ σοφός θαυμαστός τις καί μνήμη ἄξιος διέξειμι παρά ὁ καλός ἀκούω μήτηρ , ὡς αὐτός ἐκεῖνος πρός ὁ οἰκεῖος λέγω ὕστερος , ὁ καί διά ὁ μῆκος νῦν ὁ λόγος παρίημι · ἐκεῖνος γε μήv ἀναγκαῖος ὁ εἴρω προστίθημι ιιολλω τίνω ὁ τηνικαῦτα σπουδαῖος παροικέω ἐκεῖνος ὁ ὄρος , καί τις παρ´ ἐκεῖνος γηραιός εἰμί καΐτης ἡλικία ὁμοῦ καί ὁ τρόπος ὁ κλῆσις Ἰώβ · σπουδαῖος ὁ πολιτεία , ἁπλόος ὁ ἦθος , ἐπιείκεια καί χρηστότης · καί πᾶς ἀγαθός , ὡς εἶπον ἐν βραχύς , διαλάμπω . οὗτος ἐν γείτων αὐτός ποῦ σκηνόω , Γρηγόριος καί συνήθης καί ὁμιλητής γίγνομαι καί φίλος , ὁ ἀρετή ὁ ὁ αὐτός ἐραστής δις ἑαυτοῦ ὡς ὁ πολύς συνδέω ἀλλήλων . οὐτος ὁ μέγας συνήθης ποτέ συγκάθημαι , καί φιλήκοος οὖς ὁ ὑπό ἐκεῖνος λέγω δίδωμι , ἐπεί πρός ὁ ἄλλος καί οὗτος λέγω ἀκούω , ὡς πᾶς ὁ ἀπό Χριστός καλέω , ὁποῖος ποτ εἄν εἰμί τάγμα , ὁ ἀδιάλειπτος ἀσκέω δεῖ προσευχή κατά γε ὁ ἀποστολικός παραίνεσις , « ἀδιαλείπτως προσεύχομαι · , » κοινός ὁ ἐκκλησία διδάσκω , καί δή καί ὁ προφήτης Δαβίδ · καίτοι γε καί βασιλεύς φαίνω , ὁ · « προοράω ὁ κύριος ἐνώπιον ἐγώ διά παντὸς , » φάσκω , ὅς δήπου καί Γρηγόριος ὁ μέγας ἕπω , μνημονευτέον Θεός , φημί , μᾶλλον ἢ ἀναπνέω , κοινός καί αὐτός πρός ὁ πιστός ὡσαύτως ὁ λόγος ποιέω · καί , χρή , φημί , καί ἐγώ πείθω ὁ προλέγω , μή ὁ ἔξω κόσμος καί μοναστής μόνος , ἀλλά καί ἀνήρ καί γυνή καί παῖς , καί σοφός καί ἰδιώτης , καί πᾶς · ὁμοῦ ευτός διδάσκω ὡσαύτως , καί πρός αὐτός τοῦτος ἐνάγω πᾶς στουδῇ . οὗτος ὁ γηραιός ἀκούω πρός ὁ σοφός , καί οὐ οἶδα ὅς τίς πάσχω , ἀντιλέγω κπειρᾶτο ὁ οὗτος φανερόω καί ἀντιῤῥήτοις ὁ ἀναχωρέω ὁ κόσμος καί μοναστής μόνος διατείνω εἰμί οὗτος , ἀλ οὖον ὁ πολύς καί κατά κόσμος ἁπλόος . ἐπεί οεʹ καί πόλος ἕτερος προσόμοια ὁ εἴρω αὖθις ὁ μέγας προστίθημι πείθω οὐδαμῶς ἔχω ὁ γέρων , ὁ μέν περί οὗτος ἵημι λόγος , ὁ πολυλογία καί ὁ Ἔρις ἀποποιέω πᾶς σπουδή · ἐπεί δέ καί διαλύω σκου ἔχω συνήθης ἐκάς εὐχή καί ἡσυχία προσέχω , θεός ἄνωθεν εὐθύς διαιτάω ὁ λέγω , ἄγγελος δηλαδή διάκονος χράω , διδάσκω μέν καί ὁ ἀγνοέω φιλάνθρωπος ὁ μή μανθάνω , τιμή δδʹ ὑπερφυῶς πῶς εἄν εἶπον σῦς γε ὁ λαλέω καί ὁ Γρηγόριος · ὅς καί λαμπρός λαμπρῶς εὔχομαι ὁ γέρων παραστὰς , μηδαμῶς , φημί , ἄλλως περί ὁ διωμιλημένων σύ πρό βραχύς , ἵημι οὗτος , ἔχω καί φρονέω , ἢ καθάπερ ὁ ἱερός φημί Γρηγόριος . καί ὁ μέν ταῦ ἐπιτάσσω ἀφανής εἰμί εὐθύς · ὁ δδʹ ἀγγελικός εἰμί καί θεῖος μή ἀγνοέω ὁ διδασκαλία τε καί ὁ ἐπιφάνεια , σπουδή πρός ὁ ὅσιος εὐθύς ἄπειμι , ὁ ὁράω τε καί ἀκούω θεῖος μηνύω , καί συγγνώμη αἰτέω ὁ οὖον καλός ἐκεῖνος ἀπείθεια καί ὁ ἐνατάσεωως , ὅς καί τυγχάνω , καί ἀγαθός ἤ2 βούλομαι , τίς γάρ ἐκεῖνος πρός μετριότης τε καί ἀγάπη ἐνάμιλλος ; ἀχώριστος εἰμί ἐκ ἐκεῖνος σχεδόν ὁ μέγας , καί δεσμός ἄρρηκτος ὁμόνοια τε καί φίλιος ἀλλήλων ἀγαθός συνδέω . μετά μικρός δέ καί πρός ὅς φιλέω Χριστός ἀπέρχομαι , καί πρός ὁ ἔσχατος ἀναπνοή ὁ χρηστός Ἰώβ ἤδη γίγνομαι , μέγας ἐπί πᾶς ἀνομολογέω εἰμί ὁ Θεός ὁ χάρις , ὅτι τε συνήθης καί ὁμιλητής γίγνομαι ὁ Γρηγόριος , καί ὅτι πολύς τις καί μέγας ὁ ἐκεῖνος διδασκαλία καί ὁ φίλιος Ἀπώ . Πέμπτος ἐνιαυτός εἰμί καθ´ ἡσυχία , ὁ φημί , ἐνταῦθα ὁ σοφός διατρίβω , καί ὁ Ἰλλυριός ἐπιστρατεύω ἔθνος ὁ χωρίον ἐκεῖνος , μᾶλλον δέ καί συνεχῶς ἔπειμι , καί ὄρος καί πεδίον καί ἀγρός καί συνοικία ὁμοῦ πᾶς , ὁ μέν ἐξανδραποδίζω καί δῃόω , ὁ δέ καί πῦρ κατακαίω , ἀναγκάζω ἐκεῖνος μεταβαίνω καί αὖθις καί παρά ὁ ἀγαθός ἔρχομαι Ἄθως · ὅς δή καί καταλαμβάνω , καί πρός ὁ μέγας λαύρα ὁ θαυμαστός καί πάλιν Ἀθανάσιος γίγνομαι . καί χαίρω χαίρω ὁ φίλος πατήρ καί ὁ ἀδελφός ἐποφθείς , οὐκέτι μέν ὁ λαύρα ἐντός ὥσπερ δή καί ὁ πρότερος , ἐκτός δέ ποῦ μᾶλλον καί οὗτος ἐγγύς , ἐν γε ὁ ὁ θεῖον Σάββας φροντιστήριον φημί , ὁ καθέδρα καί ὁ σής ἡσυχία σκηνή πήγνυμι · λγα μέν ὁ λαύρα καί ὁ πλῆθος πρόσειμι τε καί συγγίγνομαι , ὁπηνίκα δηλαδή πρός ἱερουργία μόνος καί ὁ ὁ μυστικός τελετή ἐκ διάλειμμα ὡς καί ὁ λοιπός πρέσβυς ὁ κοινός αὐτός ὁ ἐκκλησία καλέω , κοσμέω ἑαυτοῦ καί δοξάζω ὥσπερ , οἷος ὁ ὁ καλός περί ὁ τοιοῦτος σπουδή τε καί φιλοτιμία ἐκεῖνος , ἐντεῦθεν βούλομαι · Ἀαυτῷ δέ καθ´ ἡσυχία ἄκρος συνήθης μόνος σύνειμι καί Θεός , καί μήτε ὁ καλύβη μηδ´ ὁπωσοῦν προῖων , μῆτε εἰς ὁμιλία καί θέα ἐρχόμενος ὁ παράπαν τις , ὡς μηδ´ αὐτός ὁ ὁ ἀναγκαῖος ἐξυπηρετέω δήπου χρεία ἀνέχω προσοράω , Σάββατο φημί καί Κυριακός δίχα , καθ´ ὅς καί ὁ ἄλλος καί θεατός ἅμα καί προσιτός εἰμί .