cogPG.PG151 544
Ι]ή ΝΓμΑ ΟΙΕΘΚΑΑΝΙΙμμΕΡΙΩΟΗΟΜ ΧΙ . ἀνάγκης ἢ τῆς θεότητος ἢ τῆς ἀνθρωπότητος λέγοιτυ τοῦ Χριστοῦ . Τοιαῦτα καὶ γὰρ τὰ τῆς θεολογίας , ἢ Χριστομαχίας τοῦ καινοῦ τουτουῒ θεολόγου , ἃ δὴ καὶ φθάσας αὐτὸς διὰ τῶν οἰκείων ὅρων τε καὶ συλλογισμῶν ἔδειξεν . Ἀλλ´ ἐκεῖνό φαμεν , τοῖς προῤῥηθεῖσιν ἱεροῖς θεολόγοις καὶ διδασκάλοις ἑπόμενοι , ὡς ἡ τοῦ Θεοῦ μορφὴ τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ἀνειληφυῖα ἐκ τῶν παρθενικῶν αἱμάτων ὑπὲρ τοὺς τῆς φύσεως νόμους Πνεύματος ἁγίου δυνάμει , καὶ ἄμα τήν τε πρόσληψιν ἐκείνης ἀποῤῥήτως ἐργασαμένη , καὶ τὴν Ξνωσιν , καὶ τὴν θέωσιν , ὡς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν εἰναι δόξαν τοῦ Λόγου καὶ τῆς σαρκὸς , τοῦ μὲν φυσικοῦ καὶ οὐσιώδους αὐτὴν οὐκ ἐξέστησεν , οὐδ´ ὅλην ἐξ ὅλου μετέβαλέ τε καὶ μετεποίησε . Πῶς γὰρ ἂν ὁ αὐτὸς Υἱὸς ἀνθρώπου , καὶ Υἱὸς εἴη Θεοῦ κατὰ τοὺς αὐτοῦ δηλαδὴ θείους χρησμοὺς , τέλειος ὁ αὐτὸς ἐν θεότητί τε καὶ ἀνθρωπότητι ; Τί δ´ ἂν εἴη καὶ τὸ τὰ πάθη δεχόμενον ἐν αὐτῷ καὶ τὸν θάνατον , εἰ μὴ τὸν ἄνθρωπον ὅλον ἐν ἑαυτῷ φέροι συμφυἄ τε καὶ ἡνωμένον ἀδιαιρέτως κατὰ τὴν ἰδίαν ὑπόστασιν τῆς θεότητος ; Ἀλλὰ μένουσαν ὅλην ἄνθρωπον κατὰ φύσιν ὅλην Θεὸν καθ´ ἕνωσιν ἀπόῤῥητον ἀπειργάσατο · ἐκνικᾷ γὰρ τὸ θεῖον , καθὰ δήπου τῶν θεολόγων λεγόντων ἠκούσαμεν , καὶ μεταδίδωσι τῆς οἰκείας λαμπρότητος καὶ δόξης τῷ σώματι , καὶ ἡ δόξα τῆς θεότητος δόξα καὶ τοῦ σώματος γίνεται . Ἀλλ´ ἐπεὶ τοῖς ἀνθρωπίνοις ὀφθαλμοῖς ἀχώρητον ἦν τὸ ὑπὲρ φύσιν μυστήριον , τότε μὲν ὡς ὑπὸ παραπετάσματί τινι τῇ σαρκὶ τὸ ἄστεκτον καὶ ἀπρός . ιτον ὑπεκρύπτετο φῶς , καὶ γὰρ ἀνθρώποις αὐτὸν ώς ἄνθρωπον καὶ συνεῖναι , καὶ πιστοῦσθαι τὴν σάρκα τέως καὶ λόγοις καὶ πράγμασιν , εἰ καὶ τότε τοῖς καθαροῖς τὴν καρδίαν , ὥσπερ φῶς δι´ ἐσόπτρου τινὸς , ἢ δι´ ὑελίνων ὑμένων κατὰ τὸν εἰπόντα θεολόγον , ἔστιν ὢς διεφαίνετο · ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ σταυρὸς ἐγγὺς ἦν καὶ ὁ θάνατος , καὶ ὁ προωρισμένος ὑπ´ ἐκείαιω καιρὸς ἐπ´ ἐκεῖνα , καὶ δὴ παρεκάλει , τὸτε προλέγει μὲν ὁμοῦ πᾶσι τοῖς μαθηταῖς , καὶ προαναφωνεῖ τὴν τοῦ θείου τούτου μυστηρίου φανέρωσιν μετὰ πλείστης ὅσης τῆς ἀξιώσεως , βασλείαν ἀποκαλῶν ἐαυτοῦ τε καὶ τοῦ Πατρὸς , οὐ πᾶσιν , ἀλλά τισιν ἐξ αὐτῶν ὀφθησομένην καὶ πρὸ τὴς φυσικὴς τοῦ σώματος λύσεως . Ἀμὴν γὰρ , φησὶ , ὰέγω ὑμὴν · εἰσί τινες τῶν ὥδε ἑστῶτες , οἱ οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου , ἔως ἂν ἴδωσι τὸν Υἱδν τοῦ ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν τῇ Εασιλείᾳ αὐτοῦ . Καὶ μεθ´ ἡμέρας ἕξτοὺς ἐκκρίτους τρεῖς τῶν οἰκείων ἀπολεξάμενος μαθητῶν , ἀναφέρει αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψηλὸν κατ´ ἰδίαν , καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν , οὐκ ἀμείψας , οὐ μετασχηματίσας , οὐ μεταποιήσας τὴν τοῦ δούλου μορφὴν , οὐ τότε γενόμενος ἑαιτοῦ διαυγέστερος ἢ ὑψηλότερος · οὐ γὰρ ἔξωθεν ἡ δόξα , φησὶ , τῷ σώματι προσεγένετο · ἀλλ´ ὅπερ ἦν τοῖς μαθηταῖς ἐκφαινόμενος , διανοίγων τούτων τὰ ὄμματα τῇ ὑπερφυεῖ δυνάμει δηλονότι τοῦ Πνεύματος , καὶ ὡσανεί τινας τυφλοὺς ὄντας πρότερον πρὸς ἐκεῖνα τῷ ζόφῳ τοῦ ἐπικειμένου τοῦδε σαρκίου , καὶ τῷ προβλήματι , νῦν ὑπερφυῶς ἐργαζόμενος βλέποντας . Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ , Μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτων . Μένων καὶ γὰρ ὁ θεάνθρωπος Λόγος ἐπὶ τῆς οἰκείας φανότητος , παρὰ τοπρότερον ἑωρᾶτο , τοῖς ἀποστόλοις καθεωρᾶτο φαινόμενος , καὶ ὅτι παρήνοιξεν ὀλίγον τῆς θεότητος , φησὶν Ἰωάννης ὁ τὴν γλῶτταν χρυσοῦς , καὶ ἔδειξεν αὐτοῖς τὸν ἐνοικοῦντα Θεὸν , καθόσον ἐδύναντο φέρειν οἱ σωματικοὺς ὀφθαλμοὺς περιφέροντες , ἀλλοιωθέντας δηλαδὴ τῇ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ τοῦ Πνεύματος . Αὕτη καὶ γὰρ , φησίν , ἡ ἀλλοίωσις τῆς δεξιᾶς τοῦ ὑψίστου . Ταῦτά ἐστιν ἃ ῥφθαλμὸς οὐκ εἶδε , καὶ οὗς οὐκ ἤκουσε , καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη ποτέ . Οὕτως ἐν αἰῶνι τῷ μέλλοντι πάντοτε σὺν Κυρίῳ ἐσόμεθα , Χριστὸν ὁρῶντες , τῷ φωτὶ ἀστράπτοντα τῆς θεότητος . Οὕτω κατὰ τὸν θεῖον μελῳδὸν καθεωράθη ἀποστόλοις τὰ άθέατα θεότης ἐν σαρκίῳ , ἐν τῷ ὄρειΘαβὼρ ἀστράπτουσα . Οθτω συγκραθεὶς ἀσυγχύτως ὁ τοῦ Θεοῦ Θεὸς Λόγος , ἄνθρακα ὑπέδειξεν ἡμῖν θεότητος καταφλέγοντα μὲν ἀμαρτίας , ψυχὰς δὲ φωτίζοντα . Οὕτως ὁ χερσὶν ἀοράτοις πλάσας κατ´ οἰκείαν εἰκόνα Χριστὸς τὸν ἄνθρωπον ἐν τῷ πλάσματι τῷ ἰδίῳ τὸ ἀρχέτυπον κάλλος ὑπέδειξεν . Οὕτως ἡ ἀναλλοίωτος φύσις τῇ βροτείᾳ μιχθεῖσα , τῆς ἐμφεροῦς αὐλοῦ θεότητος φῶς παραγυμνοῦσα τοῖς ἀποστόλοις ἀποῤῥήτως ἐξέλαμψε , τοῦ ἐπὶ τέλει τῶν αἰώνων ὡς ἐν ἐσόπτρῳ , φησὶ , διὰ σαρκὸς λάμψαντος τῷ κόσμῳ καὶ μέχρις ἅδου κατελθόντος , καὶ τὸ ἐκεῖσε σκότος λύσαντος . Ἐπειδὴ καὶ γὰρ , φησίν αὖθις ὁ τὴν γλῶτταν χρυσοῦς Ἰωάννης , πολλὰ περὶ κινδύνων διελέχθη τοῖς μαθηταῖς καὶ θλίψεων , καὶ πειρασμῶν παντοδαπῶν καὶ θανάτιων , καὶ τὰ μὲν ἦν αὐτοῖς ἐν πράγμασι πρὸ ὀφθαλμῶν κείμενα καθ´ ἑκάστην , ἡ δὲ τῶν ἀγαθῶν ἀπόλαυσις ἐν ἐλπίσιν ἔτι καὶ προσδοκίαις , βουλόμενος καὶ τὴν ὄψιν αὐτῶν πληροφορῆσαι , καὶ δεῖξαι τί ποτέ ἐστι τὸ προσδοκώμενον ἐκεῖνο , καὶ τίς ἡ ἀπόῤῥητος καὶ θεοπρεπὴς δόξα , ὡς ἦν ἐγχωροῦν , καὶ κατὰ τὸ παρὸν αὐτοῖς δείκνυσι καὶ ἀποκαλύπτει . Καὶ πάλιν · Ἐπειδὴ γὰρ ἄδηλον ἦν , φησί , τοῖς ἀκούουσι τέως τὸ ῥῆμα τῆς βασιλείας , διὰ τοῦτο ἀνελθὼν ἐν τῷ ὄρει , μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν , παρανοίγων αὐτοῖς τῶν μελλόντων τὴν δόξαν . Ὁ δὲ Γρηγορᾶς καὶ βασιλείαν ἀκούων Θεοῦ , κακῶς οὐκ οἷδ´ ὅπως μετ´ Ἀκινδύνου τοῦ κάκιστ ἀπολωλότος καὶ ταύτην εἰς κτίσμα παρανοεῖ τὸν Θεὸν τολμηρᾷ καὶ διανοίᾳ , καὶ γλόττῃ λέγοντες οἱ τάλανες εἶναί ποτε βασιλείας χωρίς . Περὶ οὓ καὶ βραχέα τινὰ παρὰ τῶν θεολόγων διδασκάλων εἰπεῖν πρὸς ἐκείνους οὐκ ἄκαιρον οἷμαι . Χρυσόστομος τοιγαροῦν καὶ πάλιν ὁ θεῖος , τὰ τοῦ θεοφόρου Δαβὶδ σκοπούμενος , Τί τοίνυν , φησὶν , ὃ Δαβὶδ βούλεται , λέγων , Ὁ Κύριος ἐβασίλευσεν ; , Εἰ γὰρ ἀεὶ βασιλεύει , περιττὸν τὸ ἀβασίλευσε . Δέον εἰ ἄρα βασιλείαν ὑμνεῖν ἤθελε , διατί ἔφη , Ὁ Κύριος έβασίλευσεν , ὡς ἀρχὴν λαβούσης τῆς βασιλείας · Εἶτα πότε ἀρχὴν λαμβάνει βασιλεία Θεοῦ πρόσφατον , καὶ ἦν ποτε Θεὸς , ὅτε μὴ ἦν βασιλεύς ; Καὶ πῶς ; Οὐδὲν ἐπὶ Θεοῦ πρόσφατον . Οὐ προσλαμβάνει ἐξουσίαν , οὐκ ἐνδύεται βασιλείαν , ἀλλ´ ἐξ αἰῶνος Θασιλεὺς ἐξ αἰῶνος δεσπότης , ἐξαἰῶνος δημιουργὸς , ὥς φησιν ὁ μακάριος Μωῦσῆς · Κύριος βασιλεύων τὸν αἰῶνα
Lemmas: Ἰώ Γ ΑΟ ΧΙάς . ἀνάγκη ἢ ὁ θεότης ἢ ὁ ἀνθρωπότης λέγος ὁ Χριστός . τοιοῦτος καί γάρ ὁ ὁ θεολογία , ἢ χριστομαχιαω ὁ καινός οὗτος θεολόγος , ὁ δή καί φθάνω αὐτός διά ὁ οἰκέω ὁράω τε καί συλλογισμός δείκνυμι . Ἀλ ἐκεῖνος φημί , ὁ προλέγω ἱερός θεολόγος καί διδάσκαλος ἕπομαι , ὡς ὁ ὁ Θεός μορφή ὁ ὁ δοῦλος μορφή ἀναλαμβάνω ἐκ ὁ παρθενικός αἷμα ὑπέρ ὁ ὁ φύσις νόμος πνεῦμα ἅγιος δύναμις , καί ἄμη ὁ τε πρόσληψις ἐκεῖνος ἀπόρρητος ἐργάζομαι , καί ὁ Ξνωσιν , καί ὁ θέω , ὡς εἷς καί ὁ αὐτός εἰναι δόξα ὁ Λόγος καί ὁ σάρξ , ὁ μέν φυσικός καί οὐσιώδης αὐτός οὐ ἐξίστημι , οὐδός ὅλος ἐκ ὅλος μεταβάλλω τε καί μεταποιέω . Πῶς γάρ εἄν ὁ αὐτός υἱός ἄνθρωπος , καί υἱός εἰμί Θεός κατά ὁ αὐτός δηλαδή θεῖος χρησμός , τέλειος ὁ αὐτός ἐν θεότης τε καί ἀνθρωπότης ; τις δδʹ εἄν εἰμί καί ὁ ὁ πάθος δέχομαι ἐν αὐτός καί ὁ θάνατος , εἰμί μή ὁ ἄνθρωπος ὅλος ἐν ἑαυτοῦ φέρω συμφυή τε καί ἑνόω ἀδιαιρέτως κατά ὁ ἴδιος ὑπόστασις ὁ θεότης ; ἀλλά Μένων ὅλος ἄνθρωπος κατά φύσις ὅλος θεός καθ´ ἕνωσις ἀπόρρητος ἀπεργάζομαι · ἐκνικάω γάρ ὁ θέω , καθά δήπου ὁ θεολόγος λέγω ἀκούω , καί μεταδίδωμι ὁ οἰκεῖος λαμπρότης καί δόξα ὁ σῶμα , καί ὁ δόξα ὁ θεότης δόξα καί ὁ σῶμα γίγνομαι . Ἀλ ἐπεί ὁ ἀνθρώπινος ὀφθαλμός ἀχώρητος εἰμί ὁ ὑπέρ φύσις μυστήριον , τότε μέν ὡς ὑπό παραπέτασμα τις ὁ σάρξ ὁ ἄστεκτος καί Ἄπρος . ἔρχομαι ὑποκρύπτω φάος , καί γάρ ἄνθρωπος αὐτός οὖς ἄνθρωπος καί συνίημι , καί πιστόω ὁ σάρξ τέως καί λόγος καί πρᾶγμα , εἰμί καί τότε ὁ καθαρός ὁ Καρδία , ὥσπερ φάος δις εἴσοπτρον τις , ἢ δις ὑελινᾶς ὑμήν κατά ὁ εἶπον θεολόγος , εἰμί ὡς διαφαίνω · ἐπεί δέ καί ὁ σταυρός ἐγγύς εἰμί καί ὁ θάνατος , καί ὁ προορίζω ὑπό ἐκείαιω καιρός ἐπι ἐκεῖνος , καί δή παρακαλέω , τότε προλέγω μέν ὁμοῦ πᾶς ὁ μαθητής , καί προαναφωνέω ὁ ὁ θεῖον οὗτος μυστήριον φανέρωσις μετά πλεῖστος ὅσος ὁ ἀξίωσις , βασλείαν ἀποκαλέω ἑαυτοῦ τε καί ὁ πατήρ , οὖον πᾶς , ἀλλά τις ἐκ αὐτός ὁράω καί πρό σής φυσικός ὁ σῶμα λύσις . ἀμήν γάρ , φημί , ἄγω ὑμήν · εἰμί τις ὁ ὥδε ἵστημι , ὁ οὖον μή γεύω θάνατος , ἔως εἄν ὁράω ὁ Υἱδν ὁ ἄνθρωπος ἔρχομαι ἐν ὁ εασιλειος αὐτός . καί μεθ´ ἡμέρα Ἔξος ἔκκριτος τρεῖς ὁ οἰκέω ἀπολέγω μαθητής , ἀναφέρω αὐτός εἰς ὄρος ὑψηλός κατ´ ἴδιος , καί μεταμορφόω ἔμπροσθεν αὐτός , οὐ ἀμείβω , οὖον μετασχηματίζω , οὖον μεταποιέω ὁ ὁ δοῦλος μορφή , οὖον τότε γίγνομαι αἰτέω διαυγής ἢ ὑψηλός · οὖον γάρ ἔξωθεν ὁ δόξα , φημί , ὁ σῶμα προσγίγνομαι · ἀλ ὅσπερ εἰμί ὁ μαθητής ἐκφαίνω , διανοίγνυμι οὗτος ὁ ὄμμα ὁ ὑπερφυής δύναμις δηλονότι ὁ πνεῦμα , καί ὡσανεί τις τυφλός εἰμί πρότερος πρός ἐκεῖνος ὁ ζόφος ὁ ἐπίκειμαι ὅδε σαρκίον , καί ὁ πρόβλημα , νῦν ὑπερφυῶς ἐργάζομαι βλέπω . καί οὗτος εἰμί ὁ , μεταμορφόω ἔμπροσθεν αὐτῖς . Μένων καί γάρ ὁ θεάνθρωπος Λόγος ἐπί ὁ οἰκεῖος φανότης , παρά τόπρος ὁράω , ὁ ἀπόστολος καθοράω φαίνω , καί ὅτι παραφέρω ὀλίγος ὁ θεότης , φημί Ἰωάννης ὁ ὁ γλῶσσα χρύσεος , καί δείκνυμι αὐτός ὁ ἐνοικέω θεός , καθόσον δύναμαι φέρω ὁ σωματικός ὀφθαλμός περιφέρω , ἀλλοιόω δηλαδή ὁ δύναμις καί ἐνέργεια ὁ πνεῦμα . ἄτη καί γάρ , φημί , ὁ ἀλλοίωσις ὁ δεξιός ὁ ὕψιστος . ταῦτα εἰμί ὁ ῥφθαλμὸς οὐ ὁράω , καί ὗς οὐ ἀκούω , καί ἐπί Καρδία ἄνθρωπος οὐ ἀναβαίνω ποτός . οὕτως ἐν αἰών ὁ μέλλω πάντοτε σύν κύριος εἰμί , Χριστός ὁράω , ὁ φάος ἀστράπτω ὁ θεότης . οὕτως κατά ὁ θέω μελῳδός καθοράω ἀπόστολος ὁ αθέατος θεότης ἐν σαρκίον , ἐν ὁ ὄρειΘαβὼρ ἀστράπτω . Οθτω συγκεράννυμι ἀσύγχυτος ὁ ὁ Θεός θεός Λόγος , ἄνθραξ ὑποδείκνυμι ἐγώ θεότης καταφλέγω μέν ἁμαρτία , ψυχή δέ φωτίζω . οὕτως ὁ χείρ ἀόρατος πλάσσω κατ´ οἰκεῖος εἰκών Χριστός ὁ ἄνθρωπος ἐν ὁ πλάσμα ὁ ἴδιος ὁ ἀρχέτυπος κάλλος ὑποδείκνυμι . οὕτως ὁ ἀναλλοίωτος φύσις ὁ βρότειος μίγνυμι , ὁ ἐμφερής αὐλός θεότης φάος παραγυμνόω ὁ ἀπόστολος ἀπόρρητος ἐκλάμπω , ὁ ἐπί τέλος ὁ αἰών ὡς ἐν εἴσοπτρον , φημί , διά σάρξ λάμπω ὁ κόσμος καί μέχρι ἅδος κατέρχομαι , καί ὁ ἐκεῖσε σκότος λύω . ἐπεί καί γάρ , φημί αὖθις ὁ ὁ γλῶσσα χρύσεος Ἰωάννης , πολύς περί κίνδυνος διαλέγω ὁ μαθητής καί θλῖψις , καί πειρασμός παντοδαπής καί θανατιάω , καί ὁ μέν εἰμί αὐτός ἐν πρᾶγμα πρό ὀφθαλμός κεῖμαι καθ´ ἕκαστος , ὁ δέ ὁ ἀγαθός ἀπόλαυσις ἐν ἐλπίς ἔτι καί προσδοκία , βούλομαι καί ὁ ὄψις αὐτός πληροφορέω , καί δείκνυμι τίς ποτός εἰμί ὁ προσδοκάω ἐκεῖνος , καί τίς ὁ ἀπόρρητος καί θεοπρεπής δόξα , ὡς εἰμί ἐγχωρέω , καί κατά ὁ πάρειμι αὐτός δείκνυμι καί ἀποκαλύπτω . καί πάλιν · ἐπεί γάρ ἄδηλος εἰμί , φημί , ὁ ἀκούω τέως ὁ ῥῆμα ὁ βασίλεια , διά οὗτος ἀνέρχομαι ἐν ὁ ὄρος , μεταμορφόω ἔμπροσθεν αὐτός , παρανοιγη αὐτός ὁ μέλλω ὁ δόξα . ὁ δέ Γρηγοράς καί βασίλειος ἀκούω Θεός , κακῶς οὐ ὅδε ὅπως μετέ Ἀκίνδυνος ὁ κακός ἀπόλλυμι καί οὗτος εἰς κτίσμα παρανοέω ὁ θεός τολμηρός καί διάνοια , καί γλόττῃ λέγω ὁ τάλας εἰμί ποτός βασίλεια χωρίς . περι ἕ καί βραχύς τις παρά ὁ θεολόγος διδάσκαλος εἶπον πρός ἐκεῖνος οὐ ἄκαιρος οἴομαι . Χρυσόστομος τοιγάρ καί πάλιν ὁ θεῖος , ὁ ὁ θεόφορος Δαυίδ σκοπέω , τις τοίνυν , φημί , ὅς Δαυίδ βούλομαι , λέγω , ὁ Κύριος βασιλεύω ; , εἰμί γάρ ἀεί βασιλεύω , περισσός ὁ αβασιλευσω . Δέος εἰμί ἄρα βασίλειος ὑμνέω ἐθέλω , διατί φημί , ὁ Κύριος βασιλεύω , ὡς ἀρχή λαμβάνω ὁ βασίλεια · εἶτα πότε ἀρχή λαμβάνω βασίλειος Θεός πρόσφατος , καί εἰμί ποτός θεός , ὅτε μή εἰμί βασιλεύς ; καί πῶς ; οὐδείς ἐπί Θεός πρόσφατος . οὖον προσλαμβάνω ἐξουσία , οὐ ἐνδύω βασίλειος , ἀλ ἐκ αἰών θασιλαας ἐκ αἰών δεσπότης , εξαιοινος δημιουργός , ὅς φημί ὁ μακάριος Μωυσῆς · Κύριος βασιλεύω ὁ αἰών