cogPG.PG151 374
δὲ θείας θελήσεως ἡ κτίσις καὶ τοῦ ἁγίου Κυρίλλου , Τὸ μέν ποιεῖν ἐνεργείας ἐστί · φύσεως δέ τὸ γεννᾶν . Φύσις δέ καὶ ἐνέργεια οὐ ταυτόν · οἱ ἀδιάφορον εἶναι λέγοντες τὴν θείαν οὐσίαν καὶ τὴν θείαν ἐνέργειαν , ἐπειδὴ κατ´ ἐκεῖνον τῆς φύσεώς ἐστι τὸ γεννᾶν , ἔστι δὲ κατ´ αὐτοὺς ἀδιάφορος τῆς φύσεως ἐνέργεια , ἔσται κατ´ αὐτοὺς καὶ τῆς ἐνεργείας τὸ γεννᾶν · καὶ οὕτω τὰ ποιήματα ἔσονται γεννήματα ἀδια , ὡς ἐκ τῆς θείας φύσεως ὄντα . Ἐπεὶ δὲ πάλιν τῆς ἐνεργείας ἐστὶ τὸ ποιεῖν , ἡ δὲ φύσις ἀδιάφορος τῇ ἐνεργείᾳ , κατ´ αὐτοὺς τῆς φύσεως ἔσται τὸ ποιεῖν . Καὶ οὕτω κατ´ αὐτοὺς τὰ ἐκ τῆς φύσεως ἔσονται ποιήματα Καὶ πάλιν , τοῦ αὐτοῦ γράφοντος ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν πρὸς Ἑρμείαν διαλόγων , Πρὸς δὲ τούτοις ἄπασι πεποιῆσθαί φαμεν ἐκ ἐνεργείας Θεοῦ πῦρ τε τὸ καυστικὸν , καὶ μὴν καὶ τὸ ὕδωρ διαψύχειν εἰδός · οἱ ταυτὸν καὶ ἀδιάφορον οὐσίαν καὶ ἐνέργειαν εἶναι λέγοντες ἐκ τῆς τοῦ Θεοῦ οὐσίας τότε πῦρ καὶ τὸ ὕδωρ λέγειν ἀναγκασθήσονται · καὶ οὔτω τῆς Ἐλλήνων πλάνης χείρων ἡ νῦν κακοδοξία καθέστηκεν , εἴπερ ἐκεῖνοι τὴν λογικὴν μόνην ψυχὴν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ εἶναι ἐνόμισαν · οὗτοι δέ γε καὶ τὰ ὑλικὰ δὴ ταῦτα καὶ αἰσθητὰ σώματα . Ἀλλὰ καὶ τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ ἡμῶν ἐν τῷ κατὰ Ἰωαννην Εὐαγγελίῳ , Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἔν ἐσμεν , εἰρηκότος , ὁ θεῖος . Χρυσόστομος ἐν ὁμιλίᾳ . ἑξηκοστῇ τῆς εἰς τὸ τοιοῦτον Εὐαγγέλιον ἑρμηνείας τοῦτο διασαφῶν τὸ ῥητὸν , κατὰ τὴν δύναμιν ἐνταῦθά φησιν εἰρῆσθαι αὐτό . Καὶ γὰρ περὶ ταύτης ἦν ὁ λόγος ἅπας αὐτῷ . Εἰ δέ ἡ δύναμις ἡ αὐτὴ , εὔδηλον ὄτι καὶ ἡ οὐσία . Καὶ μετὰ βραχέα , Οὐδὲ γὰρ ἔστιν ἄλλην δι´ ἄλλης , οὔτε οὐπίαν οὔτε δύναμιν μαθεῖν , Καὶ πάλιν ἐν τῷ αὐτῷ Εὐαγγελίῳ , τοῦ ἀποστόλου Φιλίππου εἰπόντος , Κύριε , δεῖξον ἡμῖν τὸν πατέρα , καὶ ἀρκεῖ ἡμᾶς , ὁ θεῖος οὖτος Χρυσόστομος ἐν τῇ αὐτῇ ὁμιλίᾳ , « δῶμεν , » φησὶ , τί ὁ Φίλιππος ὤτεῖ ἰδεῖν · ἄρα τὴν σοφίαν τοῦ Πατρὸς , ἄρα τὴν ἀγαθότητα ; Οὐχὶ , ἀλλ´ αὐτὸ ὅ τί ποτέ ἐστιν ὁ Θεός · αὺτὴν τὴν οὐσίαν . Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς , τὸ ἀποστολικὸν ῥητὸν ἐξηγούμενος τῆς πρὸς Ῥωμαίους ἐπιστολῆς , τὸ λέγον , Τό γὰρ φρόνημα τῆς σαρκὸς θάνατος · τὸ δὲ φρόνημα τοῦ πνεύματος ζωὴ καὶ εἰρήνη , Φρόνημα , εἶπε , σαρκὸς τὴν κακίαν φησί · καὶ φρόνηχια πνεύματος τὴν χάριν τὴν διδομένην , καὶ τὴν ἐνέργειαν τὴ ν τῇ προαιρέσει κῳνωμένην τῇ χρηστῇ , οὐδαμοῦ περὶ ὑποστάσεως ἐνταῦθα καὶ οὐσίας διαλεγόμενος . Καὶ αὖθις ὁ αὐτὸς Χρυσόστομος ἐν τῷ λόγῳ ἐν ᾧ ἐξηγεῖται τὸ , Θές τὴν χαιριά σου ἐπὶ τὸν μυχμόν μου , καὶ ὄμοσον , τάδε κατὰ λέξιν φησίν · Λυχνία ἡν ἀληθὴς ἡ σὸρξ ἡ δεσποτικὴ , ἡ τοῦ ἀγίου Πνεύματος τὰς ἐλλάμψεις ἑπταπλασίονι χάριτι δείξασα . « Ἐξελεύσεται γὰρ , » φησλν Ἡσαΐας , « ῥάβδος ἐκ τῆς ῥίζης Ἰεσαὶ καὶ ἄθος ἐξ αὐτῆς ἀναβήσεται , καὶ ἐπαναπαύσεται ἐπ´ αὐτὸν Πνεῦμα Θεοῦ . » Ποῖον ; Τὸ πολυμερές ταῖς ἐνεργείαις , καὶ πολὺ τῇ φύσει · « Ἐπαναπαύσεται Πνεῖμα Θεοῦ , πνεῦμα σοφίας καὶ συνέσεως , πνεῦμα βουλῆς καὶ ἰσχύος , πνεῦμα γκώσεως καὶ εὐσεβείας · πνεῦμα φόβου Θεοῦ . » Τὰς ἐπτὰ χάριτας τοῦ ἀγίου Πνεύματος , τὰς ἐπανακαυσαμένας τῷ σώματι τῷ δεσποτικῷ , ἐκείνας σχηματίζει ἐν τύπῳ ἑπταλύχνῳ . Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς θεῖος Χρυσόστομος ἐν τῷ περὶ τοῦ ἀγίου Πνεύματος λόγῳ , Οὐ πάντα , φησί , τὰ χαρέσματα λαμβάνει τις , ἵνα μή τις τὴν χάριν φύσιν εἴναι νομίσῃ . Ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀγίου μάρτυρος καὶ φιλοσόφου Ἰουστίνου , γράφοντος , Ὡς ἄρα τοῦ Θεοῦ ἑχοντος οὐσίαν μέν πρὸς ὕπαρξιν , βούλησιν δὲ πρὸς ποίησιν , ὁ ἀποῤῥίπτων οὐσίας τε καὶ βουλῆς τὴν διαφορὰν καὶ τὴν ὕπαρξιν ἀποῤῥίπτει τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν ποίησιν · οὐ φανερῶς οἱ τὴν διαφορὰν ἀθετοῦντες , οὖτοι καὶ τὸν Θεὸν ἀρνούμενοι , καὶ τὸ αὐτόματον δοξάζοντες δείκνυνται : Κατὰ γὰρ τὸν ἐκ Δαμασκοῦ θεῖον Ἰωάννην , Ἐνέργειά ἐστι καὶ ἡ βούλησις , ὡς ἐν τῷ περὶ ἐνεργείας τριακοστῷ ἕκτῳ τῶν δογματικῶν κεφαλαίων διασαφεῖ . Εἰπὼν γὰρ πρότερον περί τε ἄλλων , καὶ δὴ καὶ βουλήσεως ἀνθρωπίνης τε καὶ θείας , ἐπάγει εὐθὺς ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ ἐφεξῆς κεφαλαίου ἐπὶ λέξεως οὕτως · Χρὴ γινώσκειν ὡς πᾶσαι αἱ δυνάμεις ἱ προειρημέναι , αἱ τε γνωωτικαὶ , αἴ τε ζωτικαὶ , καὶ φυσικαὶ καὶ τεχνικαὶ ἐνέργειαι λέγονται . Ἐνέργεια γάρ ἐσιιν ἡ φυσικὴ ἑκάστης οὐσίας δύναμίς τε καὶ κίνησις , ἧς μόνον ἐστέρηται τὸ μὴ ὅν . Τούτων τοίνυν οὕτω σαφῶς διευκρινηθέντων . καὶ τῆς διαφορᾶς μάλα ἐναργῶς , καὶ ὡς οὐκ ἄλλως ἐνῆν , ἀποδεδειγμένης , οὐκ ἐν πειθοῖς ἀνθρωπίνης σοφίας λόγοις , κατὰ τὸν θεσπέσιον Παῦλον , ἀλλ´ ἐν διδακτοῖς Πνεύματος ἁγίου , ταῖς . τῶν Πατέρων δήπου θεοπνεύστοις θεολογίαις , ἔδει τοὺς καὶ ὁπωστιοῦν , ἔφη ἡ θεία σύνοδος , περὶ τούτου διαφέρεσθαι πειραθέντας , νῦν γοῦν , εἰ καὶ μὴ πρίτερον , τὴν τῆς φιλονεικίας νόσον τῆς ἑαυτῶν διανοίας εὐσεβῶς ἐξεληλακέναι , καὶ τοῖς κοινοῖς ἡμῶν καθηγεμόσι καὶ διδασκάλοις τῆς εὐσεβείας εὖ μάλα προθύμως ἐθελῆσαι πεισθῆναι , σάλπιγγος ἀπάσης περὶ διαφορᾶς θείας οὐσίας καὶ θείας ἐνεργείας μονονουχὶ λαμπροτέρας φωνὰς ἀφιεῖσι · καὶ μηδέν τι πλέον μηδόλως ἐπιχειρεῖν αὐτοῖς ἀντιβλίνειν ναὶ πειρᾶσθαι πολυπραγμονεῖν περαιτέρω , τίς ἡ ἐνέργεια ,
Lemmas: δέ θεῖος θέλησις ὁ κτίσις καί ὁ ἅγιος Κύριλλος , ὁ μέν ποιέω ἐνέργεια εἰμί · φύσις δέ ὁ γεννάω . Φύσις δέ καί ἐνέργεια οὖον αὐτός · ὁ ἀδιάφορος εἰμί λέγω ὁ θεῖος οὐσία καί ὁ θεῖος ἐνέργεια , ἐπεί κατ´ ἐκεῖνος ὁ φύσις εἰμί ὁ γεννάω , εἰμί δέ κατ´ αὐτός ἀδιάφορος ὁ φύσις ἐνέργεια , εἰμί κατ´ αὐτός καί ὁ ἐνέργεια ὁ γεννάω · καί οὗτος ὁ ποίημα εἰμί γέννημα ἀδια , ὡς ἐκ ὁ θεῖος φύσις εἰμί . ἐπεί δέ πάλιν ὁ ἐνέργεια εἰμί ὁ ποιέω , ὁ δέ φύσις ἀδιάφορος ὁ ἐνέργεια , κατ´ αὐτός ὁ φύσις εἰμί ὁ ποιέω . καί οὗτος κατ´ αὐτός ὁ ἐκ ὁ φύσις εἰμί ποίημα καί πάλιν , ὁ αὐτός γράφω ἐν ὁ δύο ὁ πρός Ἑρμῆς διάλογος , πρός δέ οὗτος ἄπας ποιέω φημί ἐκ ἐνέργεια Θεός πῦρ τε ὁ καυστικός , καί μήv καί ὁ ὕδωρ διαψύχω οἶδα · ὁ τατός καί ἀδιάφορος οὐσία καί ἐνέργεια εἰμί λέγω ἐκ ὁ ὁ Θεός οὐσία τότε πῦρ καί ὁ ὕδωρ λέγω ἀναγκάζω · καί οὐτάω ὁ Ἕλλην πλάνης χείρων ὁ νῦν κακοδοξία καθίστημι , εἴπερ ἐκεῖνος ὁ λογικός μόνος ψυχή ἐκ ὁ οὐσία ὁ Θεός εἰμί νομίζω · οὗτος δέ γε καί ὁ ὑλικός δή οὗτος καί αἰσθητός σῶμα . ἀλλά καί ὁ κύριος καί Θεός ἐγώ ἐν ὁ κατά Ἰωάννης Εὐαγγέλιος , ἐγώ καί ὁ πατήρ ἐν εἰμί , ἐρῶ , ὁ θεῖος . Χρυσόστομος ἐν ὁμιλία . ἑξηκοστός ὁ εἰς ὁ τοιοῦτος Εὐαγγέλιος ἑρμηνεία οὗτος διασαφέω ὁ ῥητός , κατά ὁ δύναμις ἐνταῦθα φημί εἴρω αὐτός . καί γάρ περί οὗτος εἰμί ὁ λόγος ἅπας αὐτός . εἰμί δέ ὁ δύναμις ὁ αὐτός , εὔδηλος ὅστις καί ὁ οὐσία . καί μετά βραχύς , οὐδέ γάρ εἰμί ἄλλος δις ἄλλος , οὔτε οὐπίαν οὔτε δύναμις μανθάνω , καί πάλιν ἐν ὁ αὐτός Εὐαγγέλιος , ὁ ἀπόστολος Φίλιππος εἶπον , κύριος , δείκνυμι ἐγώ ὁ πατήρ , καί ἀρκέω ἐγώ , ὁ θεῖος οὗτος Χρυσόστομος ἐν ὁ αὐτός ὁμιλία , « δήω , » φημί , τίς ὁ Φίλιππος ὅτῳ ὁράω · ἄρα ὁ σοφία ὁ πατήρ , ἄρα ὁ ἀγαθότης ; οὐ , ἀλ αὐτός ὅς τίς ποτός εἰμί ὁ Θεός · αὐτός ὁ οὐσία . καί πάλιν ὁ αὐτός , ὁ ἀποστολικός ῥητός ἐξηγέομαι ὁ πρός Ῥωμαῖος ἐπιστολή , ὁ λέγω , ὁ γάρ φρόνημα ὁ σάρξ θάνατος · ὁ δέ φρόνημα ὁ πνεῦμα ζωή καί εἰρήνη , Φρόνημα , εἶπον , σάρξ ὁ κακία φημί · καί φρόνηχια πνεῦμα ὁ χάρις ὁ δίδωμι , καί ὁ ἐνέργεια ὅς Ν ὁ προαίρεσις κνάω ὁ χρηστός , οὐδαμοῦ περί ὑπόστασις ἐνταῦθα καί οὐσία διαλέγω . καί αὖθις ὁ αὐτός Χρυσόστομος ἐν ὁ λόγος ἐν ὅς ἐξηγέομαι ὁ , τίθημι ὁ χαΐρι σύ ἐπί ὁ μυχμός ἐγώ , καί ὄμνυμι , ὅδε κατά λέξις φημί · λυχνία ἐάν ἀληθής ὁ σὸρξ ὁ δεσποτικός , ὁ ὁ ἅγιος πνεῦμα ὁ ἐλλάμπω ἑπταπλάσιος χάρις δείκνυμι . « ἐξέρχομαι γάρ , » φησλν Ἠσαΐας , « ῥάβδος ἐκ ὁ ῥίζα ἵημι καί ἄθος ἐκ αὐτός ἀναβαίνω , καί ἐπαναπαύω ἐπι αὐτός πνεῦμα Θεός . » Ποῖον ; ὁ πολυμερής ὁ ἐνέργεια , καί πολύς ὁ φύσις · « ἐπαναπαύω Πνεῖμα Θεός , πνεῦμα σοφία καί σύνεσις , πνεῦμα βουλή καί ἰσχύς , πνεῦμα γκώσεως καί εὐσέβεια · πνεῦμα φόβος Θεός . » ὁ ἑπτά χάρις ὁ ἅγιος πνεῦμα , ὁ ἐπανακαυσαμένας ὁ σῶμα ὁ δεσποτικός , ἐκεῖνος σχηματίζω ἐν τύπος ἑπτάλυχνος . καί πάλιν ὁ αὐτός θεῖος Χρυσόστομος ἐν ὁ περί ὁ ἅγιος πνεῦμα λόγος , οὖον πᾶς , φημί , ὁ χαρέσματα λαμβάνω τις , ἵνα μή τις ὁ χάρις φύσις εἶμι νομίζω . ἀλλά καί ὁ ἅγιος μάρτυς καί φιλόσοφος Ἰουστῖνος , γράφω , ὡς ἄρα ὁ Θεός ἔχω οὐσία μέν πρός ὕπαρξις , βούλησις δέ πρός ποίησις , ὁ ἀπορρίπτω οὐσία τε καί βουλή ὁ διαφορά καί ὁ ὕπαρξις ἀπορρίπτω ὁ Θεός καί ὁ ποίησις · οὖον φανερῶς ὁ ὁ διαφορά ἀθετέω , οὗτος καί ὁ θεός ἀρνέομαι , καί ὁ αὐτόματος δοξάζω δείκνυμι : κατά γάρ ὁ ἐκ Δαμασκός θέω Ἰωάννης , ἐνέργεια εἰμί καί ὁ βούλησις , ὡς ἐν ὁ περί ἐνέργεια τριακοστός ἕκτος ὁ δογματικός κεφάλαιος διασαφέω . εἶπον γάρ πρότερος περί τε ἄλλος , καί δή καί βούλησις ἀνθρώπινος τε καί θεῖος , ἐπάγω εὐθύς ἐν ὁ ἀρχή ὁ ἐφεξῆς κεφάλαιος ἐπί λέξις οὕτως · χρή γιγνώσκω ὡς πᾶς ὁ δύναμις Ι προερέω , ὁ τε γνωωτικαὶ , ἀεί τε ζωτικός , καί φυσικός καί τεχνικός ἐνέργεια λέγω . ἐνέργεια γάρ εἰμί ὁ φυσικός ἕκαστος οὐσία δύναμις τε καί κίνησις , ὅς μόνος στερέω ὁ μή ὅς . οὗτος τοίνυν οὗτος σαφῶς διευκρίνω . καί ὁ διαφορά μάλα ἐναργής , καί ὡς οὐ ἄλλως ἐν-εἰμί , ἀποδείκνυμι , οὐ ἐν πειθώ ἀνθρώπινος σοφία λόγος , κατά ὁ θεσπέσιος Παῦλος , ἀλ ἐν διδακτός πνεῦμα ἅγιος , ὁ . ὁ Πατέρων δήπου θεόπνευστος θεολογία , ἐσθίω ὁ καί ὁπωσοῦν , φημί ὁ θεῖος σύνοδος , περί οὗτος διαφέρω πειράω , νῦν γοῦν , εἰμί καί μή πριτερος , ὁ ὁ φιλονεικία νόσος ὁ ἑαυτοῦ διάνοια εὐσεβής ἐξελαύνω , καί ὁ κοινός ἐγώ καθηγεμών καί διδάσκαλος ὁ εὐσέβεια εὕω μάλα προθύμως ἐθέλω πείθω , σάλπιγξ ἀπασάω περί διαφορά θεῖος οὐσία καί θεῖος ἐνέργεια μονονού λαμπρός φωνή ἀφίημι · καί μηδείς τίς πλέω μηδόλως ἐπιχειρέω αὐτός ἀντιβάλλω ναί πειράω πολυπραγμονέω περαιτέρω , τίς ὁ ἐνέργεια ,