cogPG.PG151 483
οὖτω παρὰ σοῦ τε καὶ τῶν σὺν σοὶ καὶ τότε , καὶ νῦν καὶ νοούμενα καὶ λεγόμενα , καὶ ἄνω καὶ κάτω καὶ πανταχοῦ τοῦ λόγου τὰς διαιρέσεις ὡσαύτως τίθησιν , ὥσπερ τῶν φύσεών φημι , καὶ τῶν φυσικῶν ἐκείνων , οὕτω καὶ τῶν φυσικῶν αὐτῶν τούτων αὖθις καὶ τῶν ἰδίων αὐτῶν ἀποτελεσμάτων , ἵνα μή τις παρὰ τὰς ὁμωνυμίας ἐγγένηταί τισι ἄγνοια τοῦ καθήκοντος καὶ πλάνη . Ἄκουε δὴ καὶ τῶν ἐξῆς ὡσαύτως τοῦ αὐτοῦ διδασκάλου φημί . Παραδείγματι καὶ γὰρ συνήθει τοῖς πρὸ αὐτοῦ θεολόγοις περὶ τῶν προκειμένιον αὐτῷ καὶ αὐτὸς χρώμενος , οὔτω πώς · φησι · Καὶ ἐπὶ τῆς πεπυρακτωμένης δὲ μαχαίρας , ὥσπερ αἱ φύσεις σώσονται τοῦ πυρὸς καὶ τοῦ σιδήρου , οὔτω καὶ αἱ δύο ἐνέργειαι , καὶ τὰ τούτων ἀποτελέσματα . Ἔχει γὰρ ὁ σίδηρος τὸ τμητικὸν , τὸ δὲ πῶρ τὸ καυστικόν . Καὶ ἡ τομὴ μὲν τῆς τοῦ σιὰήρου ἐνεργείας ἐστὶν ἀποτέλεσμαι ἡ δὲ καῦσις τοῦ πυρός . Καὶ μετ´ ὀλίγον · Οὕτω καὶ ἐν τῷ Χριστῷ · τῆς μὲν θεότητος αὐτοῦ ἡ θεία καὶ παντοδύναμος ἐνέργεια , τῆς δὲ ἀνθρωπότητος αὐτοῦ ἡ καθ´ ἡμᾶς · ἀποτέλεσμα τῆς μὲν ἀνθρωπίνης τὸ κρατηθῆναι τὴν χεῖρα τοῦ παιδὸς καὶ ἑλκυσθῆναι , τῆς δὲ θείας ἡ ζωοποίησις . Ἄλλο γὰρ τοῦτο , κἀκεῖνο ἱτερον , εἰ καὶ ἀλλήλων ἀχάριστοι ὑπάρχουσιν ἐν τῇ θεανδρικῇ ἐνεργείᾳ . Ηκουσας καὶ αὖθις τοῦ σοφοῦ διδασκάλου τὰ αὐτὰ περὶ τῶν αὐτῶν λέγοντος , καὶ παραδείγμασι σροσφυέσι καὶ καταλλήλοις καὶ ἐπεξεργασίαις καὶ ιαιρέσεσιν οὐ τὴν τῶν φύσεων παριστάντος μόνην διαφορὰν , ἀλλὰ καὶ τὴν τῶν ἑνεργειῶν καὶ τῶν ἀποτελεσμάτων , καὶ πᾶσαν περιαιροῦντος ἀμφιβολίαν καὶ σύγχυσιν ; ὥσπερ καὶ γὰρ ἐπὶ τῆς φεπυρακτωμένης , φησί , μαχαίρας μετὰ τῆς διπλόης τῶν φύσεων , σιδήρου δηλαδὴ καὶ πυρὸς , καὶ τὸ διττὸν τῆς ἐνεργείας ξυνημμένον ὁρῶμεν , τό γε τμητικόν φημι καὶ τὸ καυστικὸν , τὴν τέμνουσαν , ὡς ἂν εἴποι τις , καὶ καίουσακ ἑῆατέρας ὕλης φυσικὴν δύναμιν . ἀποτέλεσμα δέ φησι τῆς μὲν ἐνεργείας τοῦ σιδήρου τὴν τομὴν , τῆς δὲ τοῦ πυρὸς ἐνεργείας ἀποτέλεσμα τὴν καῦσιν · οὕτω καὶ ἐν τῷ Χριστῷ , φησὶ , διττῶν οὐσῶν τῶν αὐτοῦ φύσεων , τῆς θείας δηλονότι καὶ τῆς ἀνρωπείας , τῆς μὲν θεότητος αὐτοῦ ἡ θεία καὶ παντοδύναμος ὑπάρχει ἐνέργεια , τῆς δὲ ἀνθρωπότητος αὐτοῦ ἡ καθ´ ἡμᾶς καὶ ἀνθρωπίνη ὑπάρχει ἐνέργεια . ἀποτέλεσμα δέ φησι τῆς μὲν ἀνθρωπίνης ἐνεργείας τὸ κρατηθῆναι τὴν χεῖρα τῆς παιδὸς καὶ ἐλκυσθῆναι , τῆς δὲ θείας ἐνεργείας ἡ ζωοποίησις ἀποτέλεσμα . Τὰ μὲν οὗν παρὰ τοῦ θεολόγου τούτου περί τε φυσικῆς ἐνεργείας , καὶ τοῦ ταύτης ἀποτελέσματος ῥηθέντα καὶ νῦν καὶ πρότερον , τοιαῦτα τήν τε ἐξαγγελίαν καὶ τὴν διάνοιαν ὄντα τυγχάνει , ὡς μηδ´ ἑρμηνείας μηδ´ ἐπεξεργασιῶν ὡντινωνοῦν ὅλως δεῖσθαι , σαφηνείας ὑπερβολῇ . Ἐπεὶ δὲ καὶ πρὸς τὰ οὕτω σαφῆ καὶ τυφλῷ , φασὶ , δῆλα φιλονεικίας περιουσίᾳ οὐκ οἶδ´ ὅπως ἀναισχυντεῖν ὁ φιλόσοφος ἔγνω , καὶ ἐπεξιργάζεσθαι καὶ παλιλλογεῖν , καὶ σαφηνίζειν αὔθις οὐ παραιτούμεθα , τῶν ἀπλότητι καὶ ἀπειρίᾳ συναρπαζομένων ὑπὸ τῆς πλάνης φειδόμεἐνεργείας , καὶ τοῦ ταύτης ἀποτελέσματος ἄριοτε διελὼν φαίνεται , καθὰ δὴ καὶ ἅπαξ καὶ δις πρότερον , ἀλλὰ καὶ δείαν καὶ παντοδύναμον τῆς δείας τοῦ Χριστοῦ φόσεως τὴν ἐνέργειαν εἴπεν , οὔτε τὴν φύσιν οὖσαν αὐτὴν ἐκείνην γε πάντη , ἀλλὰ τὴν οὐσιώη καὶ ἄμφυτον αὐτῆς κίνησίν τε καὶ δύναμιν , καὶ τοσούτῳ τῶν ἀποτελεσμάτων καὶ κτισμάτωσν αὐθις ἀνκισμένην καὶ ὑπερέχουσσν , ὅσῳ Θεοῦ θιία καὶ φυσικὴ καὶ παντοδύναμος δύναμις , καὶ ἐνέργεια κατὰ τοῦτον τὸν θεολόγον φημὶ , τῶν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι προαγομένων ὑπ´ αὐτῆς . Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς θεολόγος ἐν τοῖς αὐτοῖς · Εἰ ἡ περὶ τὰ ὄντα πρόνοια οὐ μόνον Πατρὸς καὶ ἁγίαυ Πνεύματός ἐστιν , ἀλλὰ καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ μετὰ σάρκωσιν , ἐνεργείᾳ δὲ τοῦτό ἐστιν , ἄρα καὶ μετὰ σέρκασιν τῆς αὐτῆς ἐνεργείας ἐστὶ τῷ Πατρί . Εἰ ἐκ τῶν θαυμάτων τῆς αὐτῆς οὐσίας ὄντα τῷ Πατρὶ τὸν Χριστὸν ἐγνόκαμεν , ἐνέργεια δὲ σοῦ τυγχάνει τὰ θαύματα , ἄρα καὶ μετὰ σάρκωσιν τῆς αὐτῆς ἑστιν ἐνεργείας τῷ Πατρί . Ὅρα πάλιν ἐνταῦθα , πῶς καὶ τὴν περὶ τὰ ὄντα τοῦ Θεοῦ πρόνοιαν ἐνέργειαν θείαν φησίν ὁ διδάσκαλος , ἵνα μήτε τὴν οὐσίαν αὐτὴν ἐκείνην ὑπολάβης εἷναι , μήτε κτίσμα Θεοῦ , ἀλλ´ οὐσιώδη μᾶλλον τῆς φύσεως δύναμίν τε καὶ κίνησιν . Διὸ καὶ τὰς φυσικὰς ταύτας ἐνεργείας οὐ μόνον προόδους τε καὶ ἐκφάνσεις , καὶ μετοχὰς καὶ αὐτομετοχὰς ὁ ἐξ Ἀρειοο πάγου Διονύσιος εἴρηκεν , ἀλλὰ καὶ προνοίας αὐτὰς καὶ ἀγαθότητας εἶπεν , ἑκ Θεοῦ τοῦ ἀμεθέκτου προῖούσας ἀφθόνῳ χύσει καὶ ὑπερβλυζούσας . Καὶ Ἀθανάσιος δὲ αὖθις ὁ μέγας τὴν τοῦ Θεοῦ δημιουργικὴν ἐνέργειαν πρόνοιαν ὡσαύτως φησίν · Οὐ κατ´ ἄλλην , λέγων , καὶ ἄλλην πρόνοιαν ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υiὸς ἐργάζεται , ἀλλὰ κατὰ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν οὐσιώδη τῆς θεότητος ἐνέργειαν . Υπὲρ ἧς καὶ ἡ τῶν οἰκουμενικῶν συνόδων πέμπτη πρὸς τοὺς τὰ Ὡριγένους φρονοῦντας , καθὰ δὴ καὶ φθάσαντες ἔφημεν , ἔλεγεν , ὅτι εἰχε μὴν ὁ Θεὸς ἀεὶ τὴν τοῦ κτίζειν καὶ δημιουργεῖν δύναμιν , ἐνηργήθη δὲ ἡ τοιαύτη δύναμις , δτε Θεὸς ἠβουλήθη , ἵνα μάθῃς ἐκ τούτων τε κἀκείνων πᾶς ὁ τῆς ἀληθινῆς θεολογίας ἐραστὴς , φημὶ , ὅτι τὴν οὐσιώδη καὶ δραστικὴν τῆς τοῦ Θεοῦ φύσεως δύναμιν καὶ κίνησιν καὶ ἐνέργειαν ἄκτιστον , καὶ συναῖδιον , καὶ ἀδιαίρετον οὖσαν τῆς πηγαζούσης φύσεως , οὐκ ἂν ἡ ἐπὶ τῷδέ τινι κτίσματι τυχὸν ἢ θαύματι χρῆσις κατὰ τὸν οἰκεῖον ἑκάστῳ καιρὸν καὶ λόγον κτιστὴν ἐργάσαιτό ποτε . Πῶς γὰρ ἂν ἐκσταίη τῆς οἰκείας φυσικῆς ἰδιότητος , καὶ τοῦτό γε οὐχ ἀπλῶς , ἀλλὰ πρὸς τοὐναντίον ἅπαν ἰοῦσα ; Ἀδύντον καὶ γάρ φασιν οἱ αὐτοὶ θεολόγοι Πατέρες τῆς ἀκτίστου φύσεως κτιστὴν εἶναι τὴν ἐνέργειαν , ὥσπερ δὴ καὶ ἄκτιστον τῆς κτιστῆς οὐδαμῶς . Ἀλλ´ ἡ μὲν χρῆσις , ὅπερ ἔφην , τῆς θείας ἐνεργείας περὶ τόδε τὸ πρᾶγμα ἢ ἐκεῖνο , ἢ κτιζούσης , ἢ θαυματουργούσης τυχόν καὶ ἄρχεται καὶ παύεται · καθὸ δὴ καὶ ὁ μέγας ἐν θεολογίᾳ Γρηγόριος , Εἰ ἐνέργεια τὸ Πνεῦμα τὸ ἄγιον κατά τινας , ἔλεγεν , ἐνεργηθίσεται καὶ οὐκ ἐνεργήσει , καὶ ἄμα τῷ ἐνεργηθῆναι
Lemmas: οὗτος παρά σύ τε καί ὁ σύν σύ καί τότε , καί νῦν καί νοέω καί λέγω , καί ἄνω καί κάτω καί πανταχοῦ ὁ λόγος ὁ διαίρεσις ὡσαύτως τίθημι , ὥσπερ ὁ φύσις φημί , καί ὁ φυσικός ἐκεῖνος , οὗτος καί ὁ φυσικός αὐτός οὗτος αὖθις καί ὁ ἴδιος αὐτός ἀποτέλεσμα , ἵνα μή τις παρά ὁ ὁμωνυμία ἐγγίγνομαι τις ἄγνοια ὁ καθήκω καί πλάνη . Ἄκουος δή καί ὁ ἑξῆς ὡσαύτως ὁ αὐτός διδάσκαλος φημί . παράδειγμα καί γάρ συνήθης ὁ πρό αὐτός θεολόγος περί ὁ πρόκειμαι αὐτός καί αὐτός χράω , οὐτάω πως · φημί · καί ἐπί ὁ πυρακτωμένος δέ μάχαιρα , ὥσπερ ὁ φύσις σῴζω ὁ πυρός καί ὁ σίδηρος , οὐτάω καί ὁ δύο ἐνέργεια , καί ὁ οὗτος ἀποτέλεσμα . ἔχις γάρ ὁ σίδηρος ὁ τμητικός , ὁ δέ πίμπρημι ὁ καυστικός . καί ὁ τομή μέν ὁ ὁ σιὰήρου ἐνέργεια εἰμί ἀποτελέω ὁ δέ καῦσις ὁ πῦρ . καί μετέ ὀλίγος · οὕτως καί ἐν ὁ Χριστός · ὁ μέν θεότης αὐτός ὁ θεῖος καί παντοδύναμος ἐνέργεια , ὁ δέ ἀνθρωπότης αὐτός ὁ καθ´ ἐγώ · ἀποτέλεσμα ὁ μέν ἀνθρώπινος ὁ κρατέω ὁ χείρ ὁ παῖς καί ἕλκω , ὁ δέ θεῖος ὁ ζωοποίησις . ἄλλος γάρ οὗτος , ἐκεῖνος ἱτερον , εἰμί καί ἀλλήλων ἀχάριστος ὑπάρχω ἐν ὁ θεανδρικός ἐνέργεια . ἀκούω καί αὖθις ὁ σοφός διδάσκαλος ὁ αὐτός περί ὁ αὐτός λέγω , καί παράδειγμα σροσφυαδην καί κατάλληλος καί ἐπεξεργασία καί ιαιρέσεσιν οὖον ὁ ὁ φύσις παρίστημι μόνος διαφορά , ἀλλά καί ὁ ὁ ἐνέργεια καί ὁ ἀποτέλεσμα , καί πᾶς περιαιρέω ἀμφιβολία καί σύγχυσις ; ὥσπερ καί γάρ ἐπί ὁ φεπυρακτωμένης , φημί , μάχαιρα μετά ὁ διπλόος ὁ φύσις , σίδηρος δηλαδή καί πυρός , καί ὁ δισσός ὁ ἐνέργεια συνάπτω ὁράω , ὁ γε τμητικός φημί καί ὁ καυστικός , ὁ τέμνω , ὡς εἄν εἶπον τις , καί καίω ἑῆατέρας ὕλη φυσικός δύναμις . ἀποτέλεσμα δέ φημί ὁ μέν ἐνέργεια ὁ σίδηρος ὁ τομή , ὁ δέ ὁ πυρός ἐνέργεια ἀποτέλεσμα ὁ καῦσις · οὗτος καί ἐν ὁ Χριστός , φημί , διττός εἰμί ὁ αὐτός φύσις , ὁ θεῖος δηλονότι καί ὁ ἀνρωπείας , ὁ μέν θεότης αὐτός ὁ θεῖος καί παντοδύναμος ὑπάρχω ἐνέργεια , ὁ δέ ἀνθρωπότης αὐτός ὁ καθ´ ἐγώ καί ἀνθρώπινος ὑπάρχω ἐνέργεια . ἀποτέλεσμα δέ φημί ὁ μέν ἀνθρώπινος ἐνέργεια ὁ κρατέω ὁ χείρ ὁ παῖς καί ἕλκω , ὁ δέ θεῖος ἐνέργεια ὁ ζωοποίησις ἀποτέλεσμα . ὁ μέν ἐν παρά ὁ θεολόγος οὗτος περί τε φυσικός ἐνέργεια , καί ὁ οὗτος ἀποτέλεσμα εἴρω καί νῦν καί πρότερος , τοιοῦτος ὁ τε ἐξαγγελία καί ὁ διάνοια εἰμί τυγχάνω , ὡς μηδ´ ἑρμηνεία μηδ´ επεξεργασία ὅστις ὅλως δήω , σαφήνεια ὑπερβολή . ἐπεί δέ καί πρός ὁ οὗτος σαφής καί τυφλός , φημί , δῆλος φιλονεικία περιουσία οὐ οἶδα ὅπως ἀναισχυντέω ὁ φιλόσοφος γιγνώσκω , καί ἐπεξεργάζομαι καί παλιλλογέω , καί σαφηνίζω αὖθις οὖον παραιτέομαι , ὁ ἀπόλλυμι καί ἀπειρία συναρπάζω ὑπό ὁ πλάνης φειδόμεἐνεργείας , καί ὁ οὗτος ἀποτέλεσμα ἀείρω διαιρέω φαίνω , καθά δή καί ἅπαξ καί δις πρότερος , ἀλλά καί δεία καί παντοδύναμος ὁ Δείας ὁ Χριστός φόσις ὁ ἐνέργεια εἶπον , οὔτε ὁ φύσις εἰμί αὐτός ἐκεῖνος γε πάντῃ , ἀλλά ὁ οὐσιόω καί ἄμφυτος αὐτός κίνησις τε καί δύναμις , καί τοσοῦτος ὁ ἀποτέλεσμα καί κτίσμα αὖθις ἀνίστημι καί ὑπερέχω , ὅσος Θεός θεῖος καί φυσικός καί παντοδύναμος δύναμις , καί ἐνέργεια κατά οὗτος ὁ θεολόγος φημί , ὁ ἐκ ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί προάγω ὑπό αὐτός . καί πάλιν ὁ αὐτός θεολόγος ἐν ὁ αὐτός · εἰμί ὁ περί ὁ εἰμί πρόνοια οὖον μόνος πατήρ καί ἅγιος πνεῦμα εἰμί , ἀλλά καί ὁ υἱός καί μετά σάρκωσις , ἐνέργεια δέ οὗτος εἰμί , ἄρα καί μετά σέρκη ὁ αὐτός ἐνέργεια εἰμί ὁ πατήρ . εἰμί ἐκ ὁ θαῦμα ὁ αὐτός οὐσία εἰμί ὁ πατήρ ὁ Χριστός γιγνώσκω , ἐνέργεια δέ σύ τυγχάνω ὁ θαῦμα , ἄρα καί μετά σάρκωσις ὁ αὐτός εἱμί ἐνέργεια ὁ πατήρ . Ὅρας πάλιν ἐνταῦθα , πῶς καί ὁ περί ὁ εἰμί ὁ Θεός πρόνοια ἐνέργεια θεῖος φημί ὁ διδάσκαλος , ἵνα μήτε ὁ οὐσία αὐτός ἐκεῖνος ὑπολαμβάνω ἵημι , μήτε κτίσμα Θεός , ἀλ οὐσιώδης μᾶλλον ὁ φύσις δύναμις τε καί κίνησις . Διὸ καί ὁ φυσικός οὗτος ἐνέργεια οὖον μόνος πρόοδος τε καί ἔκφανσις , καί μετοχή καί αὐτομετοχή ὁ ἐκ ἀρειάω πάγος Διονύσιος εἴρω , ἀλλά καί πρόνοια αὐτός καί αγαθότητα εἶπον , ἐκ Θεός ὁ ἀμέθεκτος πρόειμι ἄφθονος χύσις καί ὑπερβλύζω . καί Ἀθανάσιος δέ αὖθις ὁ μέγας ὁ ὁ Θεός δημιουργικός ἐνέργεια πρόνοια ὡσαύτως φημί · οὖον κατ´ ἄλλος , λέγω , καί ἄλλος πρόνοια ὁ πατήρ καί ὁ Ὕς ἐργάζομαι , ἀλλά κατά εἷς καί ὁ αὐτός οὐσιώδης ὁ θεότης ἐνέργεια . υπερά ὅς καί ὁ ὁ οἰκουμενικός σύνοδος πέμπτος πρός ὁ ὁ Ὠριγένης φρονέω , καθά δή καί φθάνω φημί , λέγω , ὅτι ἔχω μήv ὁ θεός ἀεί ὁ ὁ κτίζω καί δημιουργέω δύναμις , ἐνεργέω δέ ὁ τοιοῦτος δύναμις , δ θεός βούλομαι , ἵνα μανθάνω ἐκ οὗτος τε ἐκεῖνος πᾶς ὁ ὁ ἀληθινός θεολογία ἐραστής , φημί , ὅτι ὁ οὐσιώδης καί δραστικός ὁ ὁ Θεός φύσις δύναμις καί κίνησις καί ἐνέργεια ἄκτιστον , καί συναδικέω , καί ἀδιαίρετος εἰμί ὁ πήγνυμι φύσις , οὐ εἄν ὁ ἐπί ὅδε τις κτίσμα τυγχάνω ἢ θαῦμα χρῆσις κατά ὁ οἰκέω ἕκαστος καιρός καί λόγος κτίστης ἐργάζομαι ποτός . Πῶς γάρ εἄν ἐξίστημι ὁ οἰκεῖος φυσικός ἰδιότης , καί οὗτος γε οὐ ἀπλόος , ἀλλά πρός ἐναντίος ἅπας εἶμι ; Ἀδύντον καί γάρ φημί ὁ αὐτός θεολόγος πατήρ ὁ ἄκτιστος φύσις κτίστης εἰμί ὁ ἐνέργεια , ὥσπερ δή καί ἄκτιστον ὁ κτιστός οὐδαμῶς . Ἀλ ὁ μέν χρῆσις , ὅσπερ φημί , ὁ θεῖος ἐνέργεια περί ὅδε ὁ πρᾶγμα ἢ ἐκεῖνος , ἢ κτίζω , ἢ θαυματουργέω τυγχάνω καί ἄρχω καί παύω · καθό δή καί ὁ μέγας ἐν θεολογία Γρηγόριος , εἰμί ἐνέργεια ὁ πνεῦμα ὁ ἀγάω κατά τις , λέγω , ἐνεργέω καί οὐ ἐνεργέω , καί ἄμη ὁ ἐνεργέω