cogPG.PG151 589
Ὡς ἂν δὲ καὶ τὰς δοκούσας πάσας λαβὰς καὶ τὸ περιττόν τε καὶ φιλότιμον τῆς τινων ἀδολεσχίας ἐκ περιουσίας καὶ αὖθις ἐγκόψωμεν , πρὸς δὲ καὶ τοὺς ἀγνοοῦντας πλατύτερον ὡς μάλιστα διδάξωμεν τὸ μυστήριον , ἴνα μὴ τοῖς ὑπ´ ἐκείνων παραῤῥιπτουμένοις προσκόμμασι συμποδίζοιντο , τοὺς μετὰ τοὺς πρώτους εὐαγγελιστὰς καὶ ἀποστόλους Χριστοῦ μαθητὰς σὐδὲν ἧττον αὐτοῦ καὶ εὐαγγελιστάς , τοὺς Κἀρχηγοὺς καὶ Πατέρας καὶ διδασκάλους μετὰ τοὺς ρώτους ἐκείνους Πατέρας τε καὶ διδασκάλους περὶ τῶν αὐτῶν ἐρωτήσωμεν , ὅπως μὴ δόξωμέν τισι τῶν πάντα ῥᾳδίων ἀφ´ ἑαυτῶν τι παρεισάγειν τῷ λόγῳ , καὶ συνάγειν ἐκεῖνον δῆθεν , πρός γε τὸ τῆς γνώμης βουλόμενον . Ἐπερώτησον , καὶ γάρ φησι , διὰ τοῦ θείου Δαβὶδ τὸ Πνεῦμα τὸ ἄγιον τὸν Πατέρα σου , καὶ ἀναγγελεῖσοι τοὺς πρεσβυτέρους σΡυ . καὶ ἐροῦαί σοι . Παρίτω τοιγαροῦν πρῶτος τῶν ἄλλων περὶ τούτων διδάξων ὁ μόνος ἀξιώτατος εἴπερ τις ἐξηγητὴς τῶν εὐαγγελίων Χριστοῦ , τὸ χρυσοῦν τῆς Ἐκκλησίας φημὰ στόμα , Ἰωάννης ὁ κοινὸς τῆς οἰκουμένης διδάσκαλος . Οὗτος τοιγαροῦν τὸν εὐαγγελιστὴν Ματθαῖον ἡμῖν ἐξηγούμενος , ἀκούσωμεν οἶά φησι περὶ Χριστοῦ καὶ τῆς αὐτοῦ θείας μεταμορφώσεως . Ἐπειδὴ , φησὶ , πολλὰ περὶ κινδύνων διελέχθη καὶ θανάτου καὶ τοῦ πάθους τοῦ ἑαυτοῦ καὶ τῆς τῶν μαθητῶν σφαγῆς , καὶ τὰ αὐστηρὰ ἐπέταξεν ἐκεῖνα , καὶ τὰ μὲν ἦν ἐν τῷ παρόντι βίῳ καὶ ἐν χεραί , τὰ δὲ ἀγαθὰ ἐν ἐλπίσι καὶ προσδοκίαις , οἷον τὸ σώζειν ψυχὴν τοὺς ἀπολλύντας αὐτὴν , τὸ ἔρχεσθαι αὐτὸν ἐν τῆ δόξῃ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ , τὸ ἀποδιδόναι τὰ ἔπαθλα , βουλόμενος καὶ τὴν ὄψιν αὐτῶν πληροφορῆσαι , καὶ δεῖξαι τές ποτέ ἐστιν ἡ δόξα ἐκείνη , μεθ´ ἧς μέλλει παραγίνεσθαι , ὡς ἐγχωροῦν ἦν αὐτοῖς μαθεῖν καὶ κατὰ τὸν παρόντα βίον , δείκνυσιν αὐτοῖς καὶ ἀποκαλύπτει ταύτην , ἴνα μήτε ἐπὶ τῷ οἰκείῳ θανάτῳ μήτε ἐπὶ τῷ τοῦ Αεσπότου λοιπὸν ἀλγῶς . Κάτεχε δή μοι ταῦτα παρὰ σεαυτῷ ἀσφαλῶς καὶ μάλιστα τῶν ἄλλων ἐκεῖνα , τὸ , ὅτι βουλόμενος τὴν ὄψιν αὐτῶν πληροφορῆσαι , καὶ ὅτι δεῖξαι θέλων τίς ποτέ ἐστιν ἡ δόξα ἐκείνη , μεθ´ ἦε μέλλει παραγίνεσθαι ἐν τῇ δευτέρᾳ δηλονότι παρουσίᾳ αὐτοῦ , ὡς ἐγχωροῦν ἦν αὐτοῖς μαθεῖν κατὰ τὸν παρόντα βίον , ὰποκαλύπτει καὶ δείκνυσιν αὐτοῖς διὰ τῆς ἰδίας μεταμορφώσεως . Ἄκουε δή μοι καὶ πάλιν τῆς αὐτῆς χρυσῆς σάλπιγγοι , μέγα τι καὶ θαυμαστὸν περὶ τῶν αὐτῶν διηχούσης , καὶ οἷον ἐξ οὐρανοῦ φθεγγομένης καὶ διδασκούσης τὰ θεῖα μυστήρια . Τὰ γὰρ τοῦ σοφοῦ Δαβὶδ ὁ σοφὸς ἐξηγούμενος , Ἀνέβη , φησὶν εἰς τὸ ὄρος ὁ Ἰησοῦς , καὶ μετεμορφώθη ἔμπροπθεν αὐτῶν . Τί ἐστι μετεμορφώθη ; Παρήνοιξε , λένει , ὀλίγον τῆς θεότητος , καὶ ἔδειξεν αὐτοῖς τύν ἐνοικοῦντα Θεὸν , καὶ ἔλαμψε τὸ πρόσωσον αύτοῦ ὡς ὁ ἣλιος . Τὰ δέ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο λευκὰ ὠς ἡ χιών . ἠθέλησε δεῖξαι τὴν λαμπηδόνααὐτοῦ ὁ Εὐαγγελιστὴς , καὶ λέγει ἔλαμύεν . Ἔλαμψε πῶς ; ἔλαμψε φαιδρῶς , εἰπέ μοι , καὶ πῶς ; Ὡς ὁ ήιλιος . Ὡς ὁ ἥλιος λέγεις ; Ναί . Διατί ; Οὐκ ἔχω ἄλλο ἄστρον φαιδρὸν καὶ λευκόν . Αευκὸς ἧν ὡς χών . Οὐκ ἔχω ἄλλην ὕλην λευκοτέραν . Ὃτι γρ οὐχ οὔτως ἔλαμψεν , ἀπὸ τοῦ ἑξῆς δείκνυται , Καὶ ἔκεσον χαμαὶ οἱ μαθηταί . Εἰ δὲ ὡς ἥλιος ἔλαμψε , οὐκ ἔπιπτον οἱ μαθηταί . Ἥλεον μὲν γὰρ ἔβλεπον καθ´ ἡμέραν , καὶ οὐκ ἔπιπτον . Ἀλλ´ ἐπειδὴ ὑπὲρ τὸν ἤλιον ἔλαμψε καὶ ὑπὲρ τὴν χ όνα , διὰ τοῦτο μὴ φέροντες τὴν λαμπηδόνα κατέπεσον . Καὶ μετ´ ὀλίγον · Ταῦτα εἶπον , φησίν , ἵνα μὴ τῇ κὔτελείᾳ τῆς λέξεως ἐναπομείνῃς . Ἐδειξά σοι τὸ πτῶμα τῶν μαθητῶν . Καὶ ἔπεσον χαμαί . Ἐκαρώθησαν καὶ κατεχώννυντο . ἀναστήσας ἤγειρεν αὐτοὺς , καὶ ἧσαν βεβαρημένοι . Τὴν γὰρ ὑπερβολὴν τῆς λαμπηδόνος οὐκ ἤνεγκαν , ἀλλὰ κάρος ἔλαβε τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν . Οθτω τὸ φαινόμενον φῶς ὑπὲρ ἤλιον ἦν . Ἔχεις κ τοῦ κοινοῦ τούτου διδασκάλου σαφέστερον καιὶ μὗθις μαθὼν , τί ἐστι τὸ μστεμορσώθη . Ὅτι παρήνοιξε , φησὶν , ὀλίγον τῆς θεότητος καὶ ἔδειξε τὸν ἐνοικοῦντα Θεὸν , ὅτι τε ὑπὲρ πᾶσαν αἰσθητοῦ σωτὸς φύσιν λαμπρότερον ἀπαραμίλλως ἦν ἐκεῖνο τὸ φῶς , καὶ ὅτι καὶ ὀφθαλμοῖς εἶδον αὐτὸ οἱ ἀπόστολοι , καὶ διὰ τοῦτο καὶ τῇ ὑπερβολῇ τῆς λαμπηδόνος κάρῳ ληφθέντες , ὡς ἤκουσας , Κπεσον χαμαί . Ὅπερ ὁ μηδαμῶς ἐκείνῳ προσορῶν οὐκ ἂν πάθοι δηλονότι ποτε . Εἰ δ´ ἐκεῖνοι λέγοιεν αὖθις , λέγουσι γὰρ ἀναισχυντοῦντες καὶ τοῦτο , ὅτι εἰ καὶ ἰδεῖν οὗτοι τοὺς ἀποστόλους τὸ φῶς ἔφησαν , ἀλλ´ οὐχὶ καὶ ὀφθαλμοῖς εἶπον ἰδεῖν , ἀλλ´ οὐδὲ φυσικὴν δόξαν , ὥσπερ ὑμεῖ , ἀλλὰ δόξαν μόνον τοῦτό φασι , μάλιστα μὲν καὶ χελοῖόν πως καὶ ἀδιανόητον τοῦτο καθάπαξ στιὶ , κά κεῖνης δήπου τοῖς παρὰ τοῦ Ἀκινδύνου καὶ τῶν κερὶ αὐτὸν εἰρημένοις πολλάκις προσόμοιον , τὸ τὸν Θεὸν ἐνεργεῖν μὲν τὰ καὶ τὰ , κεκτῆσθαί γε μὴν ἐνέργειαν οὐδαμῶς · ὡς ἂν εἰ καὶ ὑπάρχειν αὐτὸν Αεγον ὑπόρξεως χωρὶς , καὶ λέγειν μὲν , λόγον δὲ μὴ κεκτῆσθει . Ἀλλ´ ὅμως τὸ τῶν θεολόγων τούτων ὑπερφυὲς ὁμοῦ καὶ φιλάνθρωπον οὐδὲ τοῦτον ἀπαξιώσει τὸν λόγον , καιτοι γε φαύλως οὕτω καὶ μικρῶς ἔχοντα . ἀλλὰ καὶ κατὰ λέξιν ὑποδείξουσι τὸ ζητούμενον , προφητικῶς , ὡς ἔοικεν , ἄνωθεν καὶ κατὰ μίμησιν ἄντικρυς δείαν πρὸς τὸ σὸν συγκατιόντες μικρόψυχον ἢ φιλόνεικον , καὶ τὸ φυσικὸν ἐρμηνεύσουσι τῆς θεῖοῆς ταυτησὶ δόξης ἄμα καὶ τῆς λαμπρότητος . Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὅτι προοίμιον τοῦτο τῆς μελλούσης αὐτοῦ βασιλείας καὶ δόξης καὶ πάλιν ἐροῦσι , καὶ τὸ πῶς εἶδον καθόσον οἷόν τε προσθήσουσιν , εἰ καὶ ἄῤῥητον ἀνθρώποις τοῦτο καὶ ἀνερμήνευτον αὖθις καθὸ πέφυκε . Βασίλειος τοιγαροῦν ὁ τὸν νοῦν ἅμα καὶ τὴν σοφίαν ὑπερφυής , καὶ Πνεύματι τὰ τοιαῦτα καὶ παδὼν καὶ μαθὼν . οὕτω πώς φησι τοὺς ἱεροὺς τοῦ Λαβὶδ vαλμοὺς ἐξηγούμενος · Εἶδον δὲ τὸ τοῦ Χριστοῦ κάλλος Πέτρος καὶ υἱοὶ τῆς βροντῆς ἐν τῷ ὄρει ὑπερλάμπον τὴν τοῦ ἡλίου λαμπρότητα , καὶ τὰ προοίμια τῆς ἐνδόξου αὐτοῦ παρουσίας ὀρθαλμοῖς παραλαβεῖν κατηξιώθησαν . Ἔχεις ὅπερ ἐζήτεις , μᾶλλον δ´ ὥσπερ ἡπίστεις , καὶ παρά τοῦ μεγάλου τούτου μαθὼν αὐταῖς
Lemmas: ὡς εἄν δέ καί ὁ δοκέω πᾶς λαβή καί ὁ περισσός τε καί φιλότιμος ὁ τίνω ἀδολεσχία ἐκ περιουσία καί αὖθις ἐγκόπτω , πρός δέ καί ὁ ἀγνοέω πλατύς ὡς μάλιστα διδάσκω ὁ μυστήριον , ἵνα μή ὁ ὑπό ἐκεῖνος παραλέγω πρόσκομμα συμποδίζω , ὁ μετά ὁ πρῶτος εὐαγγελιστής καί ἀπόστολος Χριστός μαθητής εἰσοράω κακός αὐτός καί εὐαγγελιστής , ὁ ἀρχηγός καί Πατέρας καί διδάσκαλος μετά ὁ ρώτους ἐκεῖνος Πατέρας τε καί διδάσκαλος περί ὁ αὐτός ἐρωτάω , ὅπως μή δοκέω τις ὁ πᾶς ῥᾴδιος ἀφή ἑαυτοῦ τίς παρεισάγω ὁ λόγος , καί συνάγω ἐκεῖνος δῆθεν , πρός γε ὁ ὁ γνώμη βούλομαι . ἐπερωτάω , καί γάρ φημί , διά ὁ θεῖον Δαυίδ ὁ πνεῦμα ὁ ἀγάω ὁ πατήρ σύ , καί ἀναγγέλλω ὁ πρέσβυς Ρ . καί ῥούα σύ . πάρειμι τοιγάρ πρῶτος ὁ ἄλλος περί οὗτος διδάσκω ὁ μόνος ἄξιος εἴπερ τις ἐξηγητής ὁ εὐαγγέλιον Χριστός , ὁ χρύσεος ὁ ἐκκλησία φῆμα στόμα , Ἰωάννης ὁ κοινός ὁ οἰκέω διδάσκαλος . οὗτος τοιγάρ ὁ εὐαγγελιστής Ματθαῖος ἐγώ ἐξηγέομαι , ἀκούω οἷος φημί περί Χριστός καί ὁ αὐτός θεῖος μεταμόρφωσις . ἐπεί , φημί , πολύς περί κίνδυνος διαλέγω καί θάνατος καί ὁ πάθος ὁ ἑαυτοῦ καί ὁ ὁ μαθητής σφαγή , καί ὁ αὐστηρός ἐπιτάσσω ἐκεῖνος , καί ὁ μέν εἰμί ἐν ὁ πάρειμι βίος καί ἐν χείρ , ὁ δέ ἀγαθός ἐν ἐλπίς καί προσδοκία , οἷος ὁ σῴζω ψυχή ὁ ἀπόλλυμι αὐτός , ὁ ἔρχομαι αὐτός ἐν τῆ δόξα ὁ πατήρ αὐτός , ὁ ἀποδίδωμι ὁ ἔπαθλον , βούλομαι καί ὁ ὄψις αὐτός πληροφορέω , καί δείκνυμι τέ ποτός εἰμί ὁ δόξα ἐκεῖνος , μεθ´ ὅς μέλλω παραγίγνομαι , ὡς ἐγχωρέω εἰμί αὐτός μανθάνω καί κατά ὁ πάρειμι βίος , δείκνυμι αὐτός καί ἀποκαλύπτω οὗτος , ἵνα μήτε ἐπί ὁ οἰκεῖος θάνατος μήτε ἐπί ὁ ὁ αεσποος λοιπός ἀλγῶς . κατέχω δή ἐγώ οὗτος παρά σεαυτοῦ ἀσφαλῶς καί μάλιστα ὁ ἄλλος ἐκεῖνος , ὁ , ὅτι βούλομαι ὁ ὄψις αὐτός πληροφορέω , καί ὅτι δείκνυμι ἐθέλω τίς ποτός εἰμί ὁ δόξα ἐκεῖνος , μεθ´ εἰμί μέλλω παραγίγνομαι ἐν ὁ δύο δηλονότι παρουσία αὐτός , ὡς ἐγχωρέω εἰμί αὐτός μανθάνω κατά ὁ πάρειμι βίος , ἀποκαλύπτω καί δείκνυμι αὐτός διά ὁ ἴδιος μεταμόρφωσις . Ἄκουος δή ἐγώ καί πάλιν ὁ αὐτός χρύσεος σάλπιγξ , μέγας τίς καί θαυμαστός περί ὁ αὐτός διηχέω , καί οἷος ἐκ οὐρανός φθέγγομαι καί διδάσκω ὁ θεῖον μυστήριον . ὁ γάρ ὁ σοφός Δαυίδ ὁ σοφός ἐξηγέομαι , ἀναβαίνω , φημί εἰς ὁ ὄρος ὁ Ἰησοῦς , καί μεταμορφόω ἔμπροπθεν αὐτός . τις εἰμί μεταμορφόω ; παρηνοικω , λένω , ὀλίγος ὁ θεότης , καί δείκνυμι αὐτός τύν ἐνοικέω θεός , καί λάμπω ὁ προσῴζω αὐτός ὡς ὁ ἥλιος . ὁ δέ ἱμάτιον αὐτός γίγνομαι λευκόν ὡς ὁ χιών . ἐθέλω δείκνυμι ὁ λαμπηδών ὁ εὐαγγελιστής , καί λέγω ἐλαύνω . Λάμπω πῶς ; λάμπω φαιδρός , εἶπον ἐγώ , καί πῶς ; ὡς ὁ ήλιος . ὡς ὁ ἥλιος λέγω ; Ναίς . διατί ; οὐ ἔχω ἄλλος ἄστρον φαιδρός καί λευκός . Αευκὸς ἧμαι ὡς χόω . οὐ ἔχω ἄλλος ὕλη λευκός . ὅτι γρ οὐ οὔτως λάμπω , ἀπό ὁ ἑξῆς δείκνυμι , καί κεῖμαι χαμαί ὁ μαθητής . εἰμί δέ ὡς ἥλιος λάμπω , οὐ πίπτω ὁ μαθητής . ἀλέω μέν γάρ βλέπω καθ´ ἡμέρα , καί οὐ πίπτω . Ἀλ ἐπεί ὑπέρ ὁ ἥλιος λάμπω καί ὑπέρ ὁ χ ἄκμων , διά οὗτος μή φέρω ὁ λαμπηδών καταπίπτω . καί μετέ ὀλίγος · οὗτος εἶπον , φημί , ἵνα μή ὁ κυτελειος ὁ λέξις ἀπομένω . δείκνυμι σύ ὁ πτῶμα ὁ μαθητής . καί πίπτω χαμαί . καρόω καί καταχώννυμι . ἀνίστημι ἐγείρω αὐτός , καί ἧσαν βαρέω . ὁ γάρ ὑπερβολή ὁ λαμπηδών οὐ φέρω , ἀλλά κάρος λαμβάνω ὁ ὀφθαλμός αὐτός . Οθτω ὁ φαίνω φάος ὑπέρ ἥλιος εἰμί . ἔχω Κ ὁ κοινός οὗτος διδάσκαλος σαφής καί μὗθις μανθάνω , τίς εἰμί ὁ μστεμορσώθη . ὅτι2 παρανοίγνυμι , φημί , ὀλίγος ὁ θεότης καί δείκνυμι ὁ ἐνοικέω θεός , ὅτι τε ὑπέρ πᾶς αἰσθητής Σῶτος φύσις λαμπρός ἀπαραμίλλως εἰμί ἐκεῖνος ὁ φάος , καί ὅτι καί ὀφθαλμός εἶδον αὐτός ὁ ἀπόστολος , καί διά οὗτος καί ὁ ὑπερβολή ὁ λαμπηδών κάρος λαμβάνω , ὡς ἀκούω , Κπεσον χαμαί . ὅπερ ὁ μηδαμῶς ἐκεῖνος προσοράω οὐ εἄν πάσχω δηλονότι ποτός . εἰμί δδʹ ἐκεῖνος λέγω αὖθις , λέγω γάρ ἀναισχυντέω καί οὗτος , ὅτι εἰμί καί ὁράω οὗτος ὁ ἀπόστολος ὁ φάος φημί , ἀλ οὐ καί ὀφθαλμός εἶπον ὁράω , ἀλ οὐδέ φυσικός δόξα , ὥσπερ ὕω , ἀλλά δόξα μόνος οὗτος φημί , μάλιστα μέν καί χελοῖόν πως καί ἀδιανόητος οὗτος καθάπαξ στιὶ , ἀλκή ἐκεῖνος δήπου ὁ παρά ὁ Ἀκίνδυνος καί ὁ κερί αὐτός εἴρω πολλάκις προσόμοιος , ὁ ὁ θεός ἐνεργέω μέν ὁ καί ὁ , κτάομαι γε μήv ἐνέργεια οὐδαμῶς · ὡς εἄν εἰμί καί ὑπάρχω αὐτός Αεγον ὑπόρξεως Χωρὶς , καί λέγω μέν , λόγος δέ μή κτάομαι . Ἀλ ὅμως ὁ ὁ θεολόγος οὗτος ὑπερφυής ὁμοῦ καί φιλάνθρωπον οὐδέ οὗτος ἀπαξιόω ὁ λόγος , καίτοι γε φαῦλος οὗτος καί μικρός ἔχω . ἀλλά καί κατά λέξις ὑποδείκνυμι ὁ ζητέω , προφητικός , ὡς ἔοικα , ἄνωθεν καί κατά μίμησις ἄντικρυς δεία πρός ὁ σός συγκάτειμι μικρόψυχος ἢ φιλόνεικος , καί ὁ φυσικός ἐρμηνεύω ὁ θειόω οὗτος δόξα ἄμη καί ὁ λαμπρότης . οὖον μήv ἀλλά καί ὅτι προοίμιον οὗτος ὁ μέλλω αὐτός βασίλεια καί δόξα καί πάλιν εἴρω , καί ὁ πῶς εἶδον καθόσον οἷος τε προστίθημι , εἰμί καί ἄρρητος ἄνθρωπος οὗτος καί ἀνερμηνεύω αὖθις καθό φύω . Βασίλειος τοιγάρ ὁ ὁ νόος ἅμα καί ὁ σοφία ὑπερφυής , καί πνεῦμα ὁ τοιοῦτος καί πάδος καί μανθάνω . οὗτος πως φημί ὁ ἱερός ὁ Λαβδί vαλμοὺς ἐξηγέομαι · εἶδον δέ ὁ ὁ Χριστός κάλλος Πέτρος καί υἱός ὁ βροντή ἐν ὁ ὄρος ὑπερλάμπω ὁ ὁ ἥλιος λαμπρότης , καί ὁ προοίμιον ὁ ἔνδοξος αὐτός παρουσία ὀρθαλμοῖς παραλαμβάνω καταξιόω . ἔχω ὅσπερ ζητέω , μᾶλλον δδʹ ὥσπερ ἀπιστέω , καί παρά ὁ μέγας οὗτος μανθάνω αὐτός