cogPG.PG151 527
ἄλλο κατανοεῖν καὶ ὁρᾷν ἔχει , εἰ μή που τὸν ἐγκέφαλον οὑτοσὶ διασέσεισται , ἢ ὅτι τὸ σχετὸν θείῳ Πνεύματι σχέσιν ἄσχετον οἱ θεολόγοι ὡνόμασαν , οὐχὶ τὴν ἁπλῶς σχέσιν , τὴν χρῆσιν αὐτῆς δηλαδὴ , ἥτοι τὴν διάθεσιν τοῦ δρῶντός τε καὶ τοῦ πάσχοντος ; Ὅρα δὲ κἀκεῖνα . Χρίσιν φησὶ τῆς ἀνθρωπότητος ὁ Θεολόγος Γρηγόριος ἐπὶ Χριστοῦ τὴν θεότητα . Εἰ δὲ χρίσις , καὶ σχέσις ἂν εἴη τοῦ χρίοντος πάντως πρὸς τὸ χριόμενον . Τί οὖν , εἰ σχέσις ἡ χρίσις αὐτη , οὐ πρᾶγμα κατὰ τὸν φιλόσοφον διὰ τοῦτο ; Τῆς ἀθεὶας ! αὐτὴ καὶ γάρ ἐστιν ἡ ἐνυπόστατος τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ θεότης , ἡ τὴν προσληφθεῖσαν αὐτῷ καθ´ ἕνωσιν ἀπόῤῥητον ἀνθρωπότητα χρίσασα . Διὸ καὶ χρίσιν αὐτὴν προσειπὼν ὁ Θεολόγος , ὁμωνύμως δηλαδὴ τῇ πρὸς τὸ χριόμενον σχέσει τοῦ χρίοντος , αὐτὴν ἑκείνην εὐθὺς εἰναι τὸ χρῖσαν δείκνυσι . Χριστὸς γὰρ , φησὶν , εἴρηται διὰ τὴν θεότητα . Χρίσις γὰρ αὔτη τῆς ἀνθρωπότητος , οὐκ ἐνέργεια κατὰ τοὺς ἄλλους χριστοὺς ἁγιάζουσα · παρουσία δὲ ὅλου τοῦ χρίοντος , ἧς ἔργον ἄνθρωπον ἀκοῦσαι τὸ χρῖον , καὶ ποιῆσαι Θεὸν τὸ χριόμενον . Ἀθανάσιος δὲ ὁ μέγας πρὸς τὸν ἐπίσκοπον Σεραπίωνα γράφων , καὶ χρίσμα καὶ σφραγῖδα τὸ Πνεῦμα λέγει τὸ ἅγιον , καίτοι γε αὐτὸ τὸ χρίον τε καὶ σφραγῖζον ὃν , ἐκ . τῆς θείας λαβών τοῦτο Γραφῆς . Χρίσμα καὶ γὰρ , φησὶ , λέγεται τὸ Πνεῦμα καὶ σφραγίς . Ὁ μὲν γὰρ Ἰωάννης γράφει , Καὶ ὑμεῖς τὸ χρίσμα , ὃ ἐλάβετε παρ´ αὐτοῦ , μένει ἐν ὑμῖν καὶ οὐ χρείαν ἔχετε , να τις διδάξῃ ὑμᾶς · ἀλλ´ ὡς τὸ αὐτὸ χρίσμα διδάσκῃ ὑμᾶς περὶ πάντων · ἐν δὲ τῷ προφήτῃ Ἡσαὶᾳ γέγραπται , Πνεῦμα Κυρίου ἐπ´ ἐμὲ , οὗ εῖνοκεν ἔχρισέ με · ὁ δὲ Παῦλός φησι · Ἐν ᾧ καὶ πιστεύσαντες , ἐσφραγίσθητε εἰς ἡμέραν ἀπολυτρώσεως . Τὸ δὲ χρίσμα τὴν εὐωδίαν καὶ πνοὺν τοῦ χρίοντος ἔχει · καὶ οἱ χριόμενοι τούτου μεταλαμόάνοντες λέγουσι , Χριστοῦ εὐωδία ἐσμέν . Ἡ δὲ σφραγὶς τὴν μορφὴν Χριστοῦ τοῦ σοραγίζοντος ἔχει · καὶ ταύτης οἱ σφραγιζόμενοι μετέχουσι , μορφούμενοι κατ´ αὐτὴν , λέγοντος τοῦ Ἀποστόλου , Τεκνία μου οὐς πάλιν ὡδίνω , ἄχρις οὖ μορφωθῇ xριστὸς ἐν ὑμῖν . Οὔτω δὲ σφραγιζόμενοι , εἰκότως καὶ κοινωνοὶ θείας φύσεως γινόμεθα , ὡς εἶπεν ὁ Πέτρος . Καὶ οὔτω μετέχει πᾶυα ἡ κτίσις τοῦ Λόγου ἐν τῷ Πνεύματι · καὶ διὰ τοῦ Πνεύματος λεγόμεθα πάντες μέτοχοι Θεοῦ . Καὶ ταῦτα μὲν ὁ διδάσκαλος , ἀποστόλους τε καὶ προφήτας ἔχων μεθ´ ἑαυτοῦ , Καὶ ὑμεῖς τὸ χρίσμα ὃ ἐλάβετε ἀπ´ αὐτοῦ , λέγοντας , ἐν ὑμῖν μένει , καὶ οὐ χρείαν ἔχετε , Ἰνα τις διδάσκῃ ὑμᾶς · ἀλλ´ ὠς τὸ αὐτὸ χρίσμα διδάσκῃ ὑμᾶς περὶ πάντων · καὶ ὅτι πιστεύσαντες ἐν τῷ Χριστῷ , ἐσφραγίσθητε τῷ Πνεύματι τῆς ἐπαγγελίας τῷ ἁγίῳ ὅς ἐστιν ἀῤῥαβὼν τῆς κληρονομίας ἡμῶν . Ὅπως δὲ τοῦ λόγου μετέχουσιν ἐν Πνεύματι οἱ μετέχοντες , καὶ κατὰ τίνας τοὺς λόγους τοῦτο λαμβάνοντες , Θεὸν ἔχειν ἐν ἑαυτοῖς λέγονται , ἰκανῶς ἐν τῷ περὶ θείας μετοχῆς λόγῳ , εὐαγνεὶισταί το καὶ ἀπόστολοι καὶ προφῆται , καὶ θεολόγων τε καὶ διδασκάλων χορὸς μετ´ ἐκείνους , ἐν οἷς καὶ ὁ θεσπέσιος οἶτος , φθάσαντες ἡμᾶς πλατύτερον ἐξεπαίδευσαν , ἐνεργείᾳ καὶ δυνάμει καὶ χάριτι θεία τὴν ἱερὰν ἐκείνην καὶ ἀπόῤῥητον μετοχὴν , καὶ τὴν κοινωνίαν εἰπόντες καὶ τὴν ἕνωσιν γίγνεσθαι . Δέδεικται τοιγαροῦν διὰ πάντων τούτων τοῖς θεολόγοις καὶ μάλα τρανῶς , ὡς ἡ θεοποιὸς τοῦ Πνεύματος χάρις τε καὶ ἐνέργεια , ἡ θεότης αὐτή φημι τοῦ Θεοῦ , ἡ τῶν θεουμένων ἀπόῤῥητος θέωσις , ἄσχετος μὲν ἕστι καθάπαξ τῇ ἀνθρωπείᾳ φύσει , μηδόλως παρ´ ἐαυτῆς ἐχούσῃ δεκτικὴν ταύτην δύναμιν · Πνεύματος δὲ θείου δυνάμει καὶ σχετὴ καθὰ δὴ καὶ νοητὴ καὶ θεωρητὴ καινῶς ἄγαν καὶ ὑπερφυῶς γίνεται . Καὶ διὰ τοῦτο μὴ μόνον σχέσις καὶ μίμησις , ἀλλὰ καὶ ἄσχετος καὶ ἀμίμητος πρός γε τῶν ἱερῶν εἴρηται θεολόγων . Οὐ διὰ τοῦτο δὲ μόνον , ἀλλ´ ὅτι μηδὲ σχάσις ἁπλῶς ἐστι , δρᾶσις δηλονότι καὶ πεῖσις τοῦ δρῶντός τε καὶ τοῦ πάσχοντος . Ὃ δοκεῖ τοῖς ἐπηρεασταῖς ταύτης , τὴν αὐτῆς χρῆσιν αὐτὴν εἰναι ταύτην ἀπλῶς διὰ τὴν ὁμωνυμίαν οἰομένοις κακῶς , κἀντεῦθεν μηδὲ πρᾶγμα τὴν τοῦ Θεοῦ φυσικὴν λογιζομένοις δύναμιν καὶ θεότητα , καίτοι γε τὴν αὐτὴν οὖσαν ἐτέρῳ λόγῳ καὶ οὐκ ἄλλην , εἴ τις καλῶς τε καὶ ἀπταίστως ἐθέλοι νοεῖν · ὃ δὴ καὶ ἐπὶ τοῦ τῆς ἐνεργείας ὀνόματος , καθὰ δὴ καὶ προὔφην , ἡμᾶς οἱ θεολόγοι ἐδίδαξαν . Ἄλλως τε καὶ ἡ τοῦ ποιοῦντος πρὸς τὸ πάσχον διάθεσις , ἣν δὴ καὶ σχέσιν ἁπλῶς καὶ χρῆσίν φαμεν τοῦ σχετοῦ , πῶς ἂῃ καὶ ἄσχετος εἴη , συνιδεῖν οὐκ ἔχω . Τὸ γὰρ ἄσχετον πρᾶγμά τι ὃν , εἴη δηλονότι πρὸς τὸ σχετὸν ἀντιδιαστελλόμενον , ἀλλ´ οὐ διάθεσις ἁπλῶς τῶν δύο ἄκρων , τοῦ τε ποιοῦντός φημι καὶ τοῦ πάσγοντος . Ὧσπερ οὖν τὸ σχετὸν οὐκ ἄν τις εἴποι ποτὲ μὴ πρᾶγμα πεφυκέναι πρὸς σχέσιν ἰὸν , ἢ δὴ καὶ ἁπλῶς ἐστι καὶ λέγεται σχέσις , ὡς δὲ καὶ τὸ ἄσχετον οὐδέποτέ τις ἐρεῖ μὴ πρᾶγμα πεφυκέναι , σχέσει τε καὶ μιμήσει μηδαμῶς ὑποπίπτον . Ὥστε κἀκ τῶν συλλαβῶν αὐτῶν φημι καὶ τῶν λέξεων ἀρκούντως τῷ θαυμαστῷ Διονυσίῳ δεδεῖχθαι , μὴ περὶ σχέσεων ἁπλῶς καὶ μιμήσεών τε καὶ δεά . θέσεων , ἀλλὰ περὶ πραγμάτων θείων καὶ ὑψηλῶν , αὐτῶν φημι τῶν φυσικῶν τοῦ Θεοῦ προόδων τε καὶ δυνάμεων αὐτῷ πεφυκέναι τὸν λόγον , σχέσεῷν τε καὶ μιμήσεων ἀσχέτων τε καὶ ἀμιμήτων ὁμωνύμως εἰρημένων αὐτῷ , διὰ τὸ χάριτι καὶ δυνάμει Πνεύματος θείου , καθὰ δὴ καὶ πολλάκις εἶπον οἱ θεολόΚαὶ ταῦτα νῦν ἐγὼ λέγω διὰ τοὺς θηρευτὰς τῶν συλλαβῶν καὶ τῶν λέξεων , καὶ τῶν ὁμωνυμιῶν ἀκροσφαλεῖς ἐξεταστάς τε καὶ ῥήτορας . Ἐπεί τοί γε ἄλλως οὐδὲ βραχὺν ἂν κατ´ ἐμαυτὸν ἐποιησάμην τουτονὶ λόγον , οὐ διὰ τὴν περιττήν φημι μόνον ἀδολεσχίαν , καὶ τοὺς ἐπαλλήλους τῶν λόγων τουτουσὶ λόγους καὶ τὰς ταυτολογίας , ἀλλ´ ὅτι καὶ οὐσιοποιοὺς , καὶ ζωογόνους , καὶ σοφοδώρους , καὶ καλοποιοὺς καὶ εἰρηνοποιοὺς καὶ τῶν θεουργουμένων θεοποιοὺς , καὶ ἀνάρχους , καὶ ἀτελευτήτους ἐπὶ πᾶσι τὰς φυσικὰς ταυτασὶ τοῦ Θεοῦ προόδους τε καὶ δυνάμεις , διὰ παντὸς ἐκεῖ τοῦ βιβλίου τοῖς ἀκούουσιν ὁ μέγας προσειπὼν Διονύσιος , τὰς τῶν ἀντιθέτων γλωσσαλγίας κενὴν φλυαρίαν ὁμοῦ πάσας ἀπέδειξεν . Ἀλλὰ καὶ
Lemmas: ἄλλος κατανοέω καί ὁράω ἔχω , εἰμί μή ποῦ ὁ ἐγκέφαλος οὗτος διασείω , ἢ ὅτι ὁ ἔχω θεῖον πνεῦμα σχέσις ἄσχετος ὁ θεολόγος ὀνομάζω , οὐ ὁ ἁπλόος σχέσις , ὁ χρῆσις αὐτός δηλαδή , ἤτοι ὁ διάθεσις ὁ δράω τε καί ὁ πάσχω ; Ὅρας δέ ἐκεῖνος . χρῖσις φημί ὁ ἀνθρωπότης ὁ Θεολόγος Γρηγόριος ἐπί Χριστός ὁ θεότης . εἰμί δέ χρῖσις , καί σχέσις εἄν εἰμί ὁ χρίω πάντως πρός ὁ χρίω . τις οὖν , εἰμί σχέσις ὁ χρῖσις ἀϋτή , οὖον πρᾶγμα κατά ὁ φιλόσοφος διά οὗτος ; ὁ ἀθεία ! αὐτός καί γάρ εἰμί ὁ ἐνυπόστατος ὁ μονογενής υἱός ὁ Θεός θεότης , ὁ ὁ προσλαμβάνω αὐτός καθ´ ἕνωσις ἀπόρρητος ἀνθρωπότης χρίω . Διὸ καί χρῖσις αὐτός προσεῖπον ὁ Θεολόγος , ὁμώνυμος δηλαδή ὁ πρός ὁ χρίω σχέσις ὁ χρίω , αὐτός ἐκεῖνος εὐθύς εἰναι ὁ χρίω δείκνυμι . Χριστός γάρ , φημί , εἴρω διά ὁ θεότης . χρῖσις γάρ οὗτος ὁ ἀνθρωπότης , οὐ ἐνέργεια κατά ὁ ἄλλος χριστός ἁγίζω · παρουσία δέ ὅλος ὁ χρίω , ὅς ἔργον ἄνθρωπος ἀκούω ὁ χρίω , καί ποιέω θεός ὁ χρίω . Ἀθανάσιος δέ ὁ μέγας πρός ὁ ἐπίσκοπος Σεραπίων γράφω , καί χρίσμα καί σφραγίς ὁ πνεῦμα λέγω ὁ ἅγιος , καίτοι γε αὐτός ὁ χρίω τε καί σφραγίζω ὅς , ἐκ . ὁ θεῖος λαμβάνω οὗτος γραφή . χρίσμα καί γάρ , φημί , λέγω ὁ πνεῦμα καί σφραγίς . ὁ μέν γάρ Ἰωάννης γράφω , καί σύ ὁ χρίσμα , ὅς λαμβάνω παρ´ αὐτός , μένω ἐν σύ καί οὖον χρεία ἔχω , νάω τις διδάσκω σύ · ἀλ ὡς ὁ αὐτός χρίσμα διδάσκω σύ περί πᾶς · ἐν δέ ὁ προφήτης Ἡσαΐας γράφω , πνεῦμα κύριος ἐπι ἐγώ , ὅς φέρω χρίω ἐγώ · ὁ δέ Παῦλος φημί · ἐν ὅς καί πιστεύω , σφραγίζω εἰς ἡμέρα ἀπολύτρωσις . ὁ δέ χρίσμα ὁ εὐωδία καί πνέω ὁ χρίω ἔχω · καί ὁ χράω οὗτος μεταλαμοανειμι λέγω , Χριστός εὐωδία εἰμί . ὁ δέ σφραγίς ὁ μορφή Χριστός ὁ σοραγίζοντος ἔχω · καί οὗτος ὁ σφραγίζω μετέχω , μορφόω κατ´ αὐτός , λέγω ὁ ἀπόστολος , τεκνίον ἐγώ οὖς πάλιν ὠδίνω , ἄχρι οὖον μορφόω ὁριστός ἐν σύ . οὐτάω δέ σφραγίζω , εἰκότως καί κοινωνός θεῖος φύσις γίγνομαι , ὡς εἶπον ὁ Πέτρος . καί οὐτάω μετέχω πᾶυα ὁ κτίσις ὁ Λόγος ἐν ὁ πνεῦμα · καί διά ὁ πνεῦμα λέγω πᾶς μέτοχος Θεός . καί οὗτος μέν ὁ διδάσκαλος , ἀπόστολος τε καί προφήτης ἔχω μεθ´ ἑαυτοῦ , καί σύ ὁ χρίσμα ὅς λαμβάνω ἀπ´ αὐτός , λέγω , ἐν σύ μένω , καί οὖον χρεία ἔχω , ἵνα τις διδάσκω σύ · ἀλ ὡς ὁ αὐτός χρίσμα διδάσκω σύ περί πᾶς · καί ὅτι πιστεύω ἐν ὁ Χριστός , σφραγίζω ὁ πνεῦμα ὁ ἐπαγγελία ὁ ἅγιος ὅς εἰμί ἀρραβών ὁ κληρονομία ἐγώ . ὅπως δέ ὁ λόγος μετέχω ἐν πνεῦμα ὁ μετέχω , καί κατά τίς ὁ λόγος οὗτος λαμβάνω , θεός ἔχω ἐν ἑαυτοῦ λέγω , ἱκανῶς ἐν ὁ περί θεῖος μετοχή λόγος , ευαγνειιειμι ὁ καί ἀπόστολος καί προφήτης , καί θεολόγος τε καί διδάσκαλος χορός μετέ ἐκεῖνος , ἐν ὅς καί ὁ θεσπέσιος οἶτος , φθάνω ἐγώ πλατύς ἐκπαιδεύω , ἐνέργεια καί δύναμις καί χάρις θεῖος ὁ ἱερά ἐκεῖνος καί ἀπόρρητος μετοχή , καί ὁ κοινωνία εἶπον καί ὁ ἕνωσις γίγνομαι . δείκνυμι τοιγάρ διά πᾶς οὗτος ὁ θεολόγος καί μάλα τρανής , ὡς ὁ θεοποιός ὁ πνεῦμα χάρις τε καί ἐνέργεια , ὁ θεότης αὐτός φημί ὁ Θεός , ὁ ὁ θεόω ἀπόρρητος θέωσις , ἄσχετος μέν εἰμί καθάπαξ ὁ ἀνθρώπειος φύσις , μηδόλως παρ´ ἑαυτοῦ ἔχω δεκτικός οὗτος δύναμις · πνεῦμα δέ θεῖον δύναμις καί σχετός καθά δή καί νοητός καί θεωρητός καινός ἄγαν καί ὑπερφυῶς γίγνομαι . καί διά οὗτος μή μόνος σχέσις καί μίμησις , ἀλλά καί ἄσχετος καί Ἀμίμητος πρός γε ὁ ἱερός εἴρω θεολόγος . οὖον διά οὗτος δέ μόνος , ἀλ ὅτι μηδέ σχάσις ἁπλόος εἰμί , δρᾶσις δηλονότι καί πεῖσις ὁ δράω τε καί ὁ πάσχω . ὅς δοκέω ὁ ἐπηρεαστής οὗτος , ὁ αὐτός χρῆσις αὐτός εἰναι οὗτος ἀπλόος διά ὁ ὁμωνυμία οἴομαι κακῶς , ἐντεῦθεν μηδέ πρᾶγμα ὁ ὁ Θεός φυσικός λογίζομαι δύναμις καί θεότης , καίτοι γε ὁ αὐτός εἰμί ἔς λόγος καί οὐ ἄλλος , εἰμί τις καλῶς τε καί ἄπταιστος ἐθέλω νοέω · ὅς δή καί ἐπί ὁ ὁ ἐνέργεια ὄνομα , καθά δή καί προφαίνω , ἐγώ ὁ θεολόγος διδάσκω . ἄλλος τε καί ὁ ὁ ποιέω πρός ὁ πάσχω διάθεσις , ὅς δή καί σχέσις ἁπλόος καί χρῆσις φημί ὁ σχετός , πῶς ἀάω καί ἄσχετος εἰμί , συνοράω οὐ ἔχω . ὁ γάρ ἄσχετος πρᾶγμα τίς ὅς , εἰμί δηλονότι πρός ὁ ἔχω ἀντιδιαστέλλω , ἀλ οὖον διάθεσις ἁπλόος ὁ δύο ἄκρος , ὁ τε ποιέω φημί καί ὁ πάσσω . ὡς οὖν ὁ ἔχω οὐ ἄν τις εἶπον ποτέ μή πρᾶγμα φύω πρός σχέσις ἰός , ἢ δή καί ἁπλόος εἰμί καί λέγω σχέσις , ὡς δέ καί ὁ ἄσχετος οὐδέποτε τις εἴρω μή πρᾶγμα φύω , σχέσις τε καί μιμέομαι μηδαμῶς ὑποπίπτω . ὥστε ἐκ ὁ συλλαβή αὐτός φημί καί ὁ λέξις ἀρκούντως ὁ θαυμαστός Διονύσιος δείκνυμι , μή περί σχέσις ἁπλόος καί μίμησις τε καί δεά . θέσις , ἀλλά περί πρᾶγμα θεῖον καί ὑψηλός , αὐτός φημί ὁ φυσικός ὁ Θεός πρόοδος τε καί δύναμις αὐτός φύω ὁ λόγος , σχέσις τε καί μίμησις άσχω τε καί ἀμίμητος ὁμώνυμος εἴρω αὐτός , διά ὁ χάρις καί δύναμις πνεῦμα θεῖον , καθά δή καί πολλάκις εἶπον ὁ θεολόΚαὶ οὗτος νῦν ἐγώ λέγω διά ὁ θηρευτής ὁ συλλαβή καί ὁ λέξις , καί ὁ ὁμωνυμία ἀκροσφαλής ἐξεταστής τε καί ῥήτωρ . ἐπεί ὅς γε ἄλλως οὐδέ βραχύς εἄν κατ´ ἐμαυτοῦ ποιέω οὗτος λόγος , οὖον διά ὁ περισσός φημί μόνος ἀδολεσχία , καί ὁ ἐπάλληλος ὁ λόγος οὗτος λόγος καί ὁ ταὐτολογία , ἀλ ὅτι καί οὐσιοποιός , καί ζωογόνος , καί σοφόδωρος , καί καλοποιός καί εἰρηνοποιός καί ὁ θεουργέω θεοποιός , καί ἄναρχος , καί ἀτελεύτητος ἐπί πᾶς ὁ φυσικός οὗτος ὁ Θεός πρόοδος τε καί δύναμις , διά πᾶς ἐκεῖ ὁ βιβλίον ὁ ἀκούω ὁ μέγας προσεῖπον Διονύσιος , ὁ ὁ ἀντίθετος γλωσσαλγία κενός φλυαρία ὁμοῦ πᾶς ἀποδείκνυμι . ἀλλά καί