cogPG.PG151 486
φησιν ἐκεῖνος , ὡς αὐτὸς φὴς , τὴν φυσικὴν ἐνέργειαν καὶ τὴν δύναμιν τοῦ Θεοῦ · ἀλλὰ ταύτης αἶναι μᾶλλον τὸ τοιονδὶ ἀποτέλεσμα καὶ κτίσμα . Τίνας δὲ καὶ φής εἶναι τὰς ἐνεργείας ἐκείνας , ὧν ἀποτελέσματα λέγεις , καὶ ποιήματα τὰς τῶν θαυμάτων δυνάμεις , καὶ τὰς τῆς θεότητος ἐνεργείας ; Εἰ μὲν γὰρ ἑνικῶς τῆς ἐνεργείας ἔλεγες ἐνεργήματα καὶ ἀποτελέσματα ταύτας τὰς δυνάμεις καὶ τὰς ἐνεργείας , ἅπερ καὶ κτίσματα φῇς , ἐδόκεις ἂν τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ λέγειν , ἣν αὐτὸς ἄκτιστον δοξάζεις ἐνέργειαν , καὶ τέως γοῦν ἐν τούτῳ τῷ μέρει συνεφώνεις σαυτῷ · νῦν δὲ πληθυντικῶς προάγων ἐκείνας , ἐνεργειῶν γὰρ ἔφης , οὐδὲ ἐκεῖνο δύνασαι λέγειν ἐνταῦθα , οὐδὲ συνᾴδειν σαυτῷ · οὐδὲ γάρ πολλαὶ αἱ οὐσίαι τοῦ Θεοῦ , οὐδὲ πληθυντικῶς δύνασαι προάγειν ἐκείνην ποτέ , ἀλλ´ ἑνικῶς , εἰμή τοί γε κτίσματα φαίης τὰς σὰς ἐνεργείας ἐκείνας , ὧν ἀποτελέσματα κατὰ σὲ καὶ ποιήματα ἡ δύναμις καὶ ἡ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ · ὡς νῦν μὲν τὴν θείαν ἐνέργειαν αὐτὴν σε θεολογεῖν εἶναι τὸν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ . νῦν δ´ αὐτὴν ταύτην ἀποτέλεσμα καὶ ποίημα βλασφημεῖν , οὐκ οἶδ´ ὧντινων φής ἐνεργειῶν κτιστῶν . Βλέπεις , ὧ Γρηγορᾶ , πῶς τῆς ἁληθινῆς τῶν ἁγίων θεολογίας ἑκὼν ἀποπλανήσας σαυτὸν , οὐδ´ ὅ´ τι λέγεις , οὐδ´ ὅτι γράφεις αἰσθάνῃ , ἀλλὰ καὶ σαυτῷ πολεμεῖς ἐν τοῖς λόγοις τούτοις προδήλως , μηδὲ τὰς σὰς γοῦν ὑποθέσεις καὶ τὰ ἀξιώματα συντηρεῖν δυνάμενος , ἀλλὰ κἀκεῖνα πάσῃ χειρὶ καταστρέφων καὶ διαγράφων ἐκ τοῦ σύνεγγυς οὕτω , τοῦτο καὶ μόνον ἴσως ἄν τις εἰπε δικαίως ; Οθτω κεαὶ τὸν σοφὸν Κύριλλον ὁ αὐτὸς εἰσάγων ὡσαύτως , Τὸ λὲν βαδίζειν . λέγοντα , σωματικοῖς ποσὶ , καὶ διὰ γλώσσης λαλεῖν , ἀνθροπίνης φύσεως ἔργον ἐτύγχανε , τὸ Αὲ τοῦ παραλυτικοῦ τὰ μέλη λόγῳ θεραπεῦσαι , καὶ τοῦ κωφοῦ πρὸς τὸ φθέγγεσθαι διαρθρῶσαι τὴν γλῶσσαν , ἔργα θεῖκῆς ὑπῆρχε δυνάμεως , οὐδὲ ἃς ἀναγίνώσκει λέξεις ἀκούει κἀνταῦθα τοῦ διδασκάλου , οὐδὲ τῆς τῶν λενομένων διανοίας οὑτωσὶ φανερῶς προκειμένης ὄλως συνίησι . Τὰ γὰρ θεοπρεπῆ τοῦ Χριστοῦ θαύματα θεῖκῆς ἔργα δυνάμεως εἶναι θεολογοῦντος τούτου , καθάπερ ἀκούομεν , ἐκεῖνος τὴν οὐσιώδη καὶ φυσικὴν τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ δάναμιν καὶ ἐνέργειαν , ἣν ἐν τοῖς τοῦ Θεοῦ ῥητοῖς Ἱωάννου πρὸ βραχέος ἐνέργημα καὶ θείων ἐνεργειῶν ἔλεγεν ἀποτέλεσμα καὶ κτίσμα , νῦν τὴν οὐσαν αὐτὴν εἶναι μεταβαλών σησι τοῦ Θεοῦ , ἧς ἔργα καὶ ἀποτελέσματά φησι τὰ θαύματα , ἃ δὴ καὶ ἐνεργείας Θεοῦ φησιν αὖθις λέγειν τὸν θεῖον Κύριλλον . Ἐγὼ δὲ , εἱ μὲν ἀπὸ τῶν ἐνεργημάτων τε καὶ κτισμάτων ἐπὶ τὴν θεωρίαν τῆς οὐσίας αὐτῆς ἀναβαίνειν ἦν τοῦ Θεοῦ κατ´ Εὐνόμιόν τε καὶ Γρηγορᾶν , ἐδεξάμην ἂν τὸν αὐτοῦ λόγον , ὀλίγα φροντίσας τῶν λέξεων · νῦν δὲ οὐχ οὕτως ἔχειν τὰ τοιάδε φαοὶν οἱ τούτων θεολόγοι τε καὶ διδάσκαλοι , ἀλλ´ ἐκ τῶν ποιημάτων οὐκ ἐπὶ τὴν οὐσίαν , ἀλλ´ ἐπὶ τὴν σοφίαν καὶ τὴν δημιουργικὴν δύναμιν καὶ ἐνέργειαν μᾶλλον ἀναφίρεσθαι τοῦ Θεοῦ · φησὶ καὶ γὰρ ἐν τοῖς Θησαυροῖς ὁ αὐτὸς θεῖος Κύριλλος · Οὐδὲν ἐπίκτητον τῶν θείον ἰδιωμάτων , ἐκ μέντοι τῶν ἀποτελεσμάτων , δηλαδὴ τῶν κτισμάτων , κατὰ τὰς ἐνεργείας ταύτας , ἀλλ´ οὐ κατ´ οὐσίαν ὁ Θεὸς ὁρᾶται . Ἥκουσας διαφορὰν κτισμάτων καὶ θείας οὐσίας καὶ ἐνεργείας , μᾶλλον δὲ ἐνεργειῶν , καὶ ὅτι κατὰ ταύτας αὐτοῦ τὰς ἐνεργείας ὁ Θεὸς ἀπὸ τῶν κτισμάτων ὁρᾶται , ἀλλ´ οὐ κατὰ τὴν οὐσίαν αὐτοῦ · Ἄκουε δὴ καὶ τοῦ μεγάλου Βασιλείου τὰ αὐτὰ περὶ τῶν αὐτῶν ὡσαύτως διδάσκοντος . Δυνάμεως . φησί , καὶ σοφίας καὶ τέχνης , οὐχὶ δὲ τῆς οὐσίας αὐτῆς ἐνδεικτικά ἐστι τὰ ποιήματα · καὶ οὐδὲ αὐτὴν πᾶσαν τοῦ δημιουργοῦ τὴν δύναμιν ἀναγκαίως παρίστησιν , ἐνδεχομένου ποτὲ τον τεχνίτην μὴ πᾶσαν ἑαυτοῦ τὴν ἱσχὺν ἐναποθέσθαι ταῖς ἐνεργείαις , ἀλλ´ ὑφειμένοις πολλάκις ἐπὶ τῶν ἔργων τῆς τέχνης τοῖς τόνοις χρήσασθαι . Εἰ δὲ καὶ ὅλην τὴν δύναμιν ἐπὶ τὸ ἔργον ἀνακινήσειε , καὶ οὕτως ἄν ὑπάρχοι τὴν ἰσχὺν αὐτοῦ διὰ τῶν ἔρφων ἀναμετρεῖσθαι , οὐχὶ δὲ τὴν οὐσίαν , ἤτις ποτέ ἐστι . καταλαλμβάνεσθαι . Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν τοῖς αὐτοῖς · Εἰκὸς αὐτὴν μὲν τὴν οὐσίαν ἀπερίοπτον εἶναι παντὶ πλὴν ἡ τῷ Μονογενεῖ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι · ἐκ δὲ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Θεοῦ ἀναγομένους ἡμᾶς , καὶ διὰ τῶν ποιημάτων τὸν ποιητὴν ἐννοοῦντας , τῆς ἀγαθότητος αὐτοῦ καὶ τῆς σοφίας λαμβάνειν τὴν αἴσθησιν . Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ γνωστὸν τοῦ Θεοῦ , ὃ πᾶσιν ἀνθρώποις ὁ Θεὸς ἐωανέρωσεν . Ὃ δὲ Γρηγορᾶς οὑτοσὶ τούτων καὶ τῶν τοιούτων ἀργίαν , ὡς ἔοικε , καταγνοὺς ὁμοῦ πάντων , ὡς ἃν εἰ μηδὲ τὴν ἀρχήν παρὰ τῶν τοιούτων εἴρητο , τοὺς θεολόγους καὶ ἄμφω συγκρούσας ἐκείνους ἀλλήλοις , Ἰωάννην φημὶ καὶ Κύριλλον , καὶ συκοφαντήσας ὁμοῦ τὴν θεολογίαν αὐτῶν , καὶ τὴν ἐναλλὰξ ἀναλογίαν ἐκ τῶν λόγων αὐτῶν , ὡς ᾤετο , συναγαγὼν , οὕτω καὶ γὰρ ἐπέγραψε , κτίσμα Θεοῦ κατασκευάζει τὴν οὐσιώδη καὶ φυσικὴν τοῦ θεοῦ δόναμιν καὶ ἐνέργειαν , καὶ ἀπὸ τοῦ κτίσματος τούτου πρὸς τὴν οὐσίαν τοῦ θεοῦ κατ´ Κὐνόμιόν φησι διαβαίνειν . Ἀλλ´ ἡμεῖς , τὴν ψευδῆ καὶ ἄτοπον ἀναλογίαν αὐτοῦ τῷ τῆς ἀληθείας ἀνατρέποντες ὑγιεῖ λόγῳ , φαμὲν κατὰ τοὺς θείους Πατέρας , ὡς ἥν ὁ μακάριος Ἰωάννης δύναμιν ἔφη τῶν τοῦ Χριστοῦ θαυμάτων , καὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ ἐνέργειαν , ταύτην καὶ ὁ σοφὸς εἰπεν ὡσαύτως Κύριλλος θεῖκὴν δύνα μιν , αὐτὴν δηλαδὴ τὴν οὐσιώδη καὶ φυσικὴν δύναμιν καὶ κίνησιν καὶ ἐνέργειαν τῆς θεότητος , κερὶ ἧς ὁ μὲν σοφὸς Ἰωάννης , Ἐκ τῶν θαυμάτων , φησί , τῆς αὐτῆς οὐσίας ὄντα τῷ Πατρὶ τὸν Χριστὸν ἔγνωμεν · ἐνέργεια δέ , φησὶ , Θεοῦ τυγχάνει τὰ θαύματα · ὁ δὲ θεσπέσιος Κύριλλος , Τὰ ἑτερογενῆς φησὶ , καὶ ἐτεροφυᾷ τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν ἔχειν οὕκ ἄν τις δοίη σωφρονῶν · ἀλλ ὥσπερ ἀπεσχοινισμένον ἔχουσι τῆς οὐσίας τὸν λόγον ἤτοι τῆς ποιότητος , ρὕτω καὶ διάφορον ἀποδώσουσι τὴν ἐνέργειαν · ἐκεῖνο μονονουχὶ λέγων , ὅπερ ὁ σοφὸς Ἰωάννης μετὰ Μαξίμου τοῦ θείου περὶ τῶν αὐτῶν φθάσας εἴρηκεν , Ἀπὸ τῆς ἐνεργείας , λέγων , ἡ ἑκάστου φύσις χαρακτηρίζεται , τῆς μὲν ἀκτίστου ἐνεργείας ἄκτιστον δεικνύσης φύσιν , κτιστὴν δὲ τῆς κτιστῆς , καὶ ὅτε δεῖ κατάλληλα ταῖς φύσεσιν εἶναι τὰ φσικά . Ἡν
Lemmas: φημί ἐκεῖνος , ὡς αὐτός φημί , ὁ φυσικός ἐνέργεια καί ὁ δύναμις ὁ Θεός · ἀλλά οὗτος αἰνός μᾶλλον ὁ τοονδ́ς ἀποτέλεσμα καί κτίσμα . τίς δέ καί φημί εἰμί ὁ ἐνέργεια ἐκεῖνος , ὅς ἀποτέλεσμα λέγω , καί ποίημα ὁ ὁ θαῦμα δύναμις , καί ὁ ὁ θεότης ἐνέργεια ; εἰμί μέν γάρ ἑνικός ὁ ἐνέργεια λέγω ἐνέργημα καί ἀποτέλεσμα οὗτος ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια , ὅσπερ καί κτίσμα φημί , δοκέω εἄν ὁ οὐσία ὁ Θεός λέγω , ὅς αὐτός ἄκτιστον δοξάζω ἐνέργεια , καί τέως γοῦν ἐν οὗτος ὁ μέρος συμφωνέω σεαυτοῦ · νῦν δέ πληθυντικός προάγω ἐκεῖνος , ἐνέργεια γάρ φημί , οὐδέ ἐκεῖνος δύναμαι λέγω ἐνταῦθα , οὐδέ συνᾴδω σεαυτοῦ · οὐδέ γάρ πολύς ὁ οὐσία ὁ Θεός , οὐδέ πληθυντικός δύναμαι προάγω ἐκεῖνος ποτός , ἀλ ἑνικός , ειμή ὅς γε κτίσμα φημί ὁ σός ἐνέργεια ἐκεῖνος , ὅς ἀποτέλεσμα κατά σύ καί ποίημα ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια ὁ Θεός · ὡς νῦν μέν ὁ θεῖος ἐνέργεια αὐτός σύ θεολογέω εἰμί ὁ οὐσία ὁ Θεός . νῦν δδʹ αὐτός οὗτος ἀποτέλεσμα καί ποίημα βλασφημέω , οὐ οἶδα ὅστις φημί ἐνέργεια κτίστης . βλέπω , ἵημι Γρηγορά , πῶς ὁ ἀληθινός ὁ ἅγιος θεολογία ἑκών ἀποπλανάω σαυτοῦ , οὐδός ὅς τίς λέγω , οὐδός ὅτι γράφω αἰσθάνομαι , ἀλλά καί σεαυτοῦ πολεμέω ἐν ὁ λόγος οὗτος πρόδηλος , μηδέ ὁ σός γοῦν ὑπόθεσις καί ὁ ἀξίωμα συντηρέω δύναμαι , ἀλλά ἐκεῖνος πᾶς χείρ καταστρέφω καί διαγράφω ἐκ ὁ σύνεγγυς οὗτος , οὗτος καί μόνος ἴσως ἄν τις εἶπον δικαίως ; Οθτω κεῖος ὁ σοφός Κύριλλος ὁ αὐτός εἰσάγω ὡσαύτως , ὁ Λεν βαδίζω . λέγω , σωματικός πούς , καί διά γλῶσσα λαλέω , ανθροπινω φύσις ἔργον τυγχάνω , ὁ ἀεί ὁ παραλυτικός ὁ μέλος λόγος θεραπεύω , καί ὁ κωφός πρός ὁ φθέγγομαι διαρθρόω ὁ γλῶσσα , ἔργον θεῖος ὑπάρχω δύναμις , οὐδέ ὅς ἀναγιγνώσκω λέγω ἀκούω ἐνταῦθα ὁ διδάσκαλος , οὐδέ ὁ ὁ λένω διάνοια οὑτωσί φανερῶς πρόκειμαι ὅλως συνίημι . ὁ γάρ θεοπρεπής ὁ Χριστός θαῦμα θεῖος ἔργον δύναμις εἰμί θεολογέω οὗτος , καθάπερ ἀκούω , ἐκεῖνος ὁ οὐσιώδης καί φυσικός ὁ θεότης ὁ Χριστός δάναμιν καί ἐνέργεια , ὅς ἐν ὁ ὁ Θεός ῥητός Ἰωάννης πρό βραχύς ἐνέργημα καί θεῖον ἐνέργεια λέγω ἀποτέλεσμα καί κτίσμα , νῦν ὁ εἰμί αὐτός εἰμί μεταβάλλω σός ὁ Θεός , ὅς ἔργον καί ἀποτέλεσμα φημί ὁ θαῦμα , ὁ δή καί ἐνέργεια Θεός φημί αὖθις λέγω ὁ θέω Κύριλλος . ἐγώ δέ , εἰ μέν ἀπό ὁ ἐνέργημα τε καί κτίσμα ἐπί ὁ θεωρία ὁ οὐσία αὐτός ἀναβαίνω εἰμί ὁ Θεός κατ´ Εὐνόμιον τε καί Γρηγορᾶς , δέχομαι εἄν ὁ αὐτός λόγος , ὀλίγος φροντίζω ὁ λέξις · νῦν δέ οὐ οὕτως ἔχω ὁ τοιόσδε φάος ὁ οὗτος θεολόγος τε καί διδάσκαλος , ἀλ ἐκ ὁ ποίημα οὐ ἐπί ὁ οὐσία , ἀλ ἐπί ὁ σοφία καί ὁ δημιουργικός δύναμις καί ἐνέργεια μᾶλλον ἀναφέρω ὁ Θεός · φημί καί γάρ ἐν ὁ θησαυρός ὁ αὐτός θεῖος Κύριλλος · οὐδείς Ἐπίκτητος ὁ θεῖον ἰδίωμα , ἐκ μέντοι ὁ ἀποτέλεσμα , δηλαδή ὁ κτίσμα , κατά ὁ ἐνέργεια οὗτος , ἀλ οὖον κατ´ οὐσία ὁ θεός ὁράω . ἀκούω διαφορά κτίσμα καί θεῖος οὐσία καί ἐνέργεια , μᾶλλον δέ ἐνέργεια , καί ὅτι κατά οὗτος αὐτός ὁ ἐνέργεια ὁ θεός ἀπό ὁ κτίσμα ὁράω , ἀλ οὖον κατά ὁ οὐσία αὐτός · Ἄκουος δή καί ὁ μέγας Βασίλειος ὁ αὐτός περί ὁ αὐτός ὡσαύτως διδάσκω . Δύναμις . φημί , καί σοφία καί τέχνη , οὐ δέ ὁ οὐσία αὐτός ἐνδεικτικός εἰμί ὁ ποίημα · καί οὐδέ αὐτός πᾶς ὁ δημιουργός ὁ δύναμις ἀναγκαῖος παρίστημι , ἐνδέχομαι ποτέ ὁ τεχνίτης μή πᾶς ἑαυτοῦ ὁ ἰσχύς ἐναποτίθημι ὁ ἐνέργεια , ἀλ ὑφίημι πολλάκις ἐπί ὁ ἔργον ὁ τέχνη ὁ τόνος χράω . εἰμί δέ καί ὅλος ὁ δύναμις ἐπί ὁ ἔργον ἀνακινέω , καί οὕτως ἄν ὑπάρχω ὁ ἰσχύς αὐτός διά ὁ ἔρφος ἀναμετρέω , οὐ δέ ὁ οὐσία , ὅστις ποτός εἰμί . καταλαμβάνω . καί πάλιν ὁ αὐτός ἐν ὁ αὐτός · εἰκώς αὐτός μέν ὁ οὐσία ἀπερίοπτος εἰμί πᾶς πλήν ὁ ὁ Μονογενής καί ὁ ἅγιος πνεῦμα · ἐκ δέ ὁ ἐνέργεια ὁ Θεός ἀνάγω ἐγώ , καί διά ὁ ποίημα ὁ ποιητής ἐννοέω , ὁ ἀγαθότης αὐτός καί ὁ σοφία λαμβάνω ὁ αἴσθησις . οὗτος γάρ εἰμί ὁ γνωστός ὁ Θεός , ὅς πᾶς ἄνθρωπος ὁ θεός ἐωανέρωσεν . ὅς δέ Γρηγοράς οὗτος οὗτος καί ὁ τοιοῦτος ἀργία , ὡς ἔοικα , καταγιγνώσκω ὁμοῦ πᾶς , ὡς ἄν εἰμί μηδέ ὁ ἀρχή παρά ὁ τοιοῦτος εἴρω , ὁ θεολόγος καί ἄμφω συγκρούω ἐκεῖνος ἀλλήλων , Ἰωάννης φημί καί Κύριλλος , καί συκοφαντέω ὁμοῦ ὁ θεολογία αὐτός , καί ὁ ἐναλλάξ ἀναλογία ἐκ ὁ λόγος αὐτός , ὡς οἴομαι , συνάγω , οὗτος καί γάρ ἐπιγράφω , κτίσμα Θεός κατασκευάζω ὁ οὐσιώδης καί φυσικός ὁ θεός δόναμιν καί ἐνέργεια , καί ἀπό ὁ κτίσμα οὗτος πρός ὁ οὐσία ὁ θεός κατ´ κυνομιζω φημί διαβαίνω . Ἀλ ἐγώ , ὁ ψευδής καί ἄτοπος ἀναλογία αὐτός ὁ ὁ ἀλήθεια ἀνατρέπω ὑγιής λόγος , φημί κατά ὁ θεῖος Πατέρας , ὡς ὅς ὁ μακάριος Ἰωάννης δύναμις φημί ὁ ὁ Χριστός θαῦμα , καί ὁ θεότης αὐτός ἐνέργεια , οὗτος καί ὁ σοφός εἶπον ὡσαύτως Κύριλλος θεῖος δύναμαι ὅς , αὐτός δηλαδή ὁ οὐσιώδης καί φυσικός δύναμις καί κίνησις καί ἐνέργεια ὁ θεότης , κερί ὅς ὁ μέν σοφός Ἰωάννης , ἐκ ὁ θαῦμα , φημί , ὁ αὐτός οὐσία εἰμί ὁ πατήρ ὁ Χριστός γιγνώσκω · ἐνέργεια δέ , φημί , Θεός τυγχάνω ὁ θαῦμα · ὁ δέ θεσπέσιος Κύριλλος , ὁ ἑτερογενής φημί , καί ετεροφυη ὁ αὐτός ἐνέργεια ἔχω οὐ ἄν τις δήω σωφρονέω · ἀλλ' ὥσπερ ἀποσχοινίζω ἔχω ὁ οὐσία ὁ λόγος ἤτοι ὁ ποιότης , ῥέω καί διάφορος ἀποδίδωμι ὁ ἐνέργεια · ἐκεῖνος μονονού λέγω , ὅσπερ ὁ σοφός Ἰωάννης μετά Μάξιμος ὁ θεῖον περί ὁ αὐτός φθάνω εἴρω , ἀπό ὁ ἐνέργεια , λέγω , ὁ ἕκαστος φύσις χαρακτηρίζω , ὁ μέν ἄκτιστος ἐνέργεια ἄκτιστον δείκνυμι φύσις , κτίστης δέ ὁ κτιστός , καί ὅτε δεῖ κατάλληλος ὁ φύσις εἰμί ὁ φσικά . ἐάν