cogPG.PG151 482
πῶς οὐκ ὑρθῶς οὐδὲ μετά τοῦ προσήκοντος λόγου τῶν θεολογικῶν ἅπεεται λόγων κἀνταῦθα , ἀλλὰ σκολιῶς τε καὶ διεσνραμμένως , καὶ ὡς ἂν . οὐ τὴν ἀλήθειαν , οὐδὲ τὸν Βεολογικὸν ἐκζητῶν σκοπὸν , ἀλλὰ τὸν κανόνα πρὸς ἑαυτὸν ἕλκων μᾶλλον , καὶ παῖς αὐτοῦ δόξαις καὶ τοῖς λόγοις Κπεσθαι τὸν διδάσκαλον ἀναγκάζων ; Ὁ μὲν γὰρ εὐθὺς τοῦ περὶ ἐνεργείας ἀρχόμενος λόγου , Δύο , φησὶ , καὶ τὰς ἐνεργείας φαμὲν ἐπὶ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ . Εἶχε μὲν γὰρ ὡς Θεὸς καὶ τῷ Πατρὶ ὁμοούσιος τὴν θείαν ἐν έργειαν , καὶ ὡς ἄνθρωτος γενόμενος καὶ ἡμῖν ὁμοούσιος , τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως τὴν ἐνέργειαν . στέον δὲ ὡς ἄλλο ἐστὶν ἐνέργεια , καὶ ἄλλο ἐνεργητικὸν , καὶ ἄλλο ἐν έργημα , καὶ ἄλλο ἐνεργῶν . Ἐνέργεια μὲν οὗν ἐστιν ἡ δραστικὴ καὶ οὐσιώδης τῆς φύσος κίνησις · ἐνεργητικὸν δὲ ἡ φύσις , ἐξ ἦς ἡ ἐνέργεια πρόεισιν·ὲνέρ » γημα δὲ τὸ τῆς ἐνεργείας ἀποτέλεσμα · ἐνεργῶν δὲ ὁ κεχρημένος τῇ ἐνεργείᾳ , ἤτοι ἡ ὑπόστασις , Λέγεται δὲ καὶ ἡ ἐνέργεια ἐνέργημα , καὶ τὸ ἐνέργημα ἐνέργεια . Ὁ δὲ , τοῦ ὑεμελίου τούτου καὶ τῆς οἰονεὶ ῥίζης καὶ ἀρχῆς τῶν ἐφεξῆς ἐπίτηδες ἀποστὰς λόγων , ὡσανεὶ διαιρούντων ἀκριβῶς ἕκαστα , καὶ σαφηνιζόντων , καὶ ὑπόστασίν φημι καὶ οὐσίαν , καὶ τὴν ἐκ ταύτης οὐσιωδῶς προῖοῦσαν ἐνέργειαν , καὶ ἄλλο παρὰ ταύτην οὖσαν ὡς δύναμιν , καὶ κίνησιν αὐτῆς οὐσιώδη καὶ δραστικὴν , καὶ χρῆσιν ὑποδεικνύντων ταύτης τῆς ἐνεργείας καὶ ἀποτέλεσμα , ταύτην τοιγαροῦν τὴν εἰλικρινῆ , καὶ σαφεστάτην , καὶ ἀπηρτισμένην περὶ ἐνεργείας θεολογίαν , καὶ μηδὲ παιδὶ θόρυβον ἐμποιεῖν δυναμένην , ὡς μηδὲ ῥηθεῖσαν τὴν ἀρχὴν μηδὲ οὗσαν ὁ φιλόσοφος παρελθὼν , μέρους τινὸς τῶν ἑξῆς ἅπτεσθαι πως δοκεῖ βραχυτάτου · καὶ τούτῳ μέρος τι συνάψας ὡσαύτως τῶν περὶ ἐνεργειῶν καὶ φύσεων τοῦ Χριστοῦ τῷ θείῳ λεχθέντων Κυρίλλῳ , καθὰ δὴ καὶ πρὸ βραχέος ἡμῖν εἴρηται , καὶ παράλληλα θεὶς οἱονεὶ καὶ συγκρούσας ἀλλήλοις , πειρᾶται δι´ ἀλλήλων συγχεῖν ταῦτα καὶ συνταράττειν , καὶ τὴν συμφωνίαν τῶν θεολόγων ἀμφοῖν καὶ τὸν σκοπὸν ἀναιρεῖν . Ἀλλ´ ἴὸωμεν ἦδη καὶ τὴν ἐξήγησιν , καὶ τὰ ἐπιχειρήματα , καὶ τὰς ἑπεξεργασίας αὐτοῦ.Ἐντεῦθέν γε μὴν , Ἀγαθάγγελε , φησί , δῆλόν σοι γίνεται , ὡς ἃ Κύριλλος ἔργα φησί , ταῦτ´ ἐνεργείας ὁ Δαμασκηνὸς Ἰωάννης , καὶ ἅπερ Ἰωάννης ἐνεργείας ἀποτελέσματα , ταῦτα Κύριλλος ἔργα δυνάμεως . Ἐπεξεργαζόμενοι δέ , καὶ οἱονεὶ συγκεφαλαιούμενοι , Ἰάννης μὲν τὰς τῶν θαυμάτων φησὶ δυνάμεις θεότητος ὑπάρχειν ἐνεργείας , καὶ ἐνεργήματα καὶ ἀποτελέσματα . ταυτὸν δ´ εἰπεῖν ποιήματα Θεοῦ , καθὰ δὴ ἀλλαχῆ πολλαχῆ πλατύτερον γραφικαῖς ἡμῖν ἀποδέδεικται μαρτυρίαις · Κύριλλος δ´ ἃ προείρηκεν ἔργα , ταῦτα προῖὼν ἐνεργείας ἀπεφήνατο , ὡς εἶναι καὶ παρ´ αὐτῷ ταυτὸν ἐνταυθοῖ σαφῶς καὶ ἀναμφιβόλως ἔργα καὶ ἐνεργείας , καὶ εἶναι συμπεραίνειν ἡμᾶς δι´ ἀμφοῖν καὶ ἐξ ἀμφοῖν τοῖν ἀγίοιν αὐτὰ τὰ ποιυύμενα θαύματα παρὰ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν πῶς μὲν δυνάμεως καὶ θελήσεως ἀκτίστου καὶ θείας ὡς ἀνθρώπου . Τὸ μὲν οὖν τὴν φυσικὴν ἐνέργειαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δύναμιν ἀποτελέσματα τῆς αὐτοῦ ἐνεργείας καὶ ποιήματα τὸν φιλόσοφον λέγειν καὶ διδάσκειν κἀνταῦθα . οὐ πάνυ τοι καινὸν , οὐδ´ ἔξω τοῦ κατ´ αὐγὸν ἤγημαι πράγματος . Ἄνωθεν καὶ γὰρ ταῦτα περὶ τῶν τοιούτων ὦπται καὶ φρονῶν καὶ γράφων , καὶ οὐσίαν εἰδὼς μετ´ Εὐνομίου τὸν Θεὸν μόνην , πάντων ἑψιλωμένην τῶν φυσικῶν αὐτῆς ἰδιωμάτων , ὡς ὁμοῦ παρ´ αὐτῷ πάντων τοῖς κτίσμασι συναριθμουμένων . Οὐ ξένον τοαγαροῦν , οὐδὲ καινὸν , ὄπερ ἔφην , εἰ τὴν αὐτὸς αὐτοῦ πάτριον δόξαν καὶ τὴν πίστιν Βαρλαάμ τε καὶ Ἀκινδύνου μετὰ τῶν ἐκείνοις γε φοιτησάντων βούλεται συνιστᾷν . ἐκεῖν ὁ γε μὴν οὐ μικρῶς ἔπεισι . μοι θαυμάζειν αὐτοῦ , καὶ μάλιστα νῦν , πῶς ἀναισχύντως οὕτω καὶ ἰταμῶς ταῖς κοιναῖς περὶ Θεοῦ τῶν ἀγίων δόξαις τε καὶ τοῖς λόγοις ἐπιπηδᾷ , ὥσπερ ἐν ὑπερβορέοις τισὶν , ἢ καὶ τοῖς ἔξω στηλῶν Ἡρακλείων , καὶ πόῤῥω που τῆς καθ´ ἡμᾶς οἰκουμένης οὖσι , καὶ τῆς κοινῆς Ἐκκλησίας , καὶ τῶνἰερῶν ταύτης πυκτίων καὶ λόγων τοὺς ἑαυτοῦ λόγους ποιούμενος ; Εἰπὲ γὰρ ἡμῖν , ὡ τὰ περιττὰ καὶ ἔκφυλα ποφὲ σὺ , πῶς τοῦ θεοφόρου Δαμασκηνοῦ τὰς δύο φυσικὰς τοῦ Χριστοῦ ἐνεργείας ταῖς διτταῖς καταλλήλως αὐτοῦ φύσεσιν εἰσαγαγόντος τῷ λόγῳ , τὴν θείαν τέ φημι καὶ τὴν ἀνθρωπείαν , καὶ τὰ οἰκεῖα καὶ κατάλληλα τέλη καὶ ἀποτελέσματα δεδειχότος ἐκάστης , Ἡ τῶν θαυμάτων καὶ γὰρ , φησὶ , δύναμις τῆς θεότητος αὐτοῦ ὑπῆρχεν ἐνέργεια , ἀπιτέλεσμα δὲ ταύτης ὁ τῶν ἄρτων πληθυσμὸς , καὶ ἡ τοῦ λεπροῦ κάθαρσις , ἡ δὲ χειρουργία , καὶ τὸ θελῆσαι , καὶ τὸ εἰπεῖν , Θέλω , καθαρίσθητι , τῆς ἀνθρωπότητος αὐτοῦ ὑπῆρχεν ἐνέργεια , ἧς ἀποτέλεσμα , φησὶν , ἡ τῶν ἄρτων κλάσις , καὶ τὸ ἀκοῦσαι τὸν λεπρόν · πῶς οὖν , ὅπερ εἶπον , τοῦ θεολόγου κατὰ συζυγίαν ἐκεῖνα προάγαντος , . καὶ ἰδίᾳ μὲν τὴν τῆς φύσεως οὐσιώδη τιθέντος δύναμιν , ἢν ἐν ταῖς ἀρχαῖς τοῦ λόγου καὶ ἄλλο παρὰ τὴν φύσεν εἶπεν αὐτὸς καὶ δραστικὴν καὶ οὐσιώδη κίνησιν ταύτης , ἰδίᾳ δὲ τὸ ταύτης ἀποτέλεσμα , τὸ τέλος δηλαδὴ τῆς ἐπὶ τῷδε χρήσεως τῆς αὐτῆς φυσικῆς δυνάμεώς τε καὶ ἐνεργείας , τὸν πληθυσμὸν , ὡς ἐκεῖνός φησι , τῶν ἄρτων ,, καὶ τὴν τοῦ λεπροῦ κάθαρσιν , αὐτὸς καθαπερεί τις βιαστὴς τῶν θεολογικῶν λόγων καὶ τύραννος , τὴν διαίρεσιν ἐκείνου συνταράττεις καὶ συγχεῖς τοῖς σοῖς λόγοις , ἀσχημονῶν οὐτωσὶ δίχα παντὸς προσωπείου καὶ προκαλύμματος , ἵνα . μόνον τὴν τοῦ Θεοῦ φυσικὴν ἐνέργειαν κατασκευάσῃς κτιστήν ; Ἐκείνου καὶγὰρ οὔτω λαμπρῶς διελόντος , καὶ τὰ προῤῥηθέντα θεολογήσαντος ἀσφαλῶς , σὺ καθαπερεί τις κωφὸς ἰσχυρῶς , καὶ τῶν ὑπ´ ἐκείνου λαγομένων ἀναίσθητος , ἢ καὶ παρὰ τοιούτοις τισὶ τὰ σὰ καὶ λέ γειν καὶ γράφειν δοκῶν , ἐκεῖνα τὰ καταγέλαστα φὴς ὡς Ἱωάννης τὰς τῶν θαυμάτων φησὶ δυνάμεις θεότητος ὑπάρχειν ἐνεργείας καὶ ἐνεργήματα καὶ ἀποτελέσματα , ταυτὸ δ´ εἰπεῖν ποιήματα Θεοῦ · ὥσπερ ἀναισθητῶν , καὶ μηδὲ εἰδὼς ἃ λέγεις . Τί γὰρ κοινὸν ἐμφύτῳ καὶ οὐσιώδει κινήσει καὶ δυνάμει Θεοῦ καὶ κτίσμασι ; Καίτοι γε καὶ δι ὐτὰ αὐτα , τὰ κακῶς
Lemmas: πῶς οὐ εὑρίσκω οὐδέ μετά ὁ προσήκω λόγος ὁ θεολογικός ἅπτω λόγος ἐνταῦθα , ἀλλά σκολιός τε καί διεσνραμμένως , καί ὡς εἄν . οὖον ὁ ἀλήθεια , οὐδέ ὁ βεολογικος ἐκζητέω σκοπός , ἀλλά ὁ κανών πρός ἑαυτοῦ ἕλκω μᾶλλον , καί παῖς αὐτός δόξα καί ὁ λόγος Κπεσθαι ὁ διδάσκαλος ἀναγκάζω ; ὁ μέν γάρ εὐθύς ὁ περί ἐνέργεια ἄρχω λόγος , δύο , φημί , καί ὁ ἐνέργεια φημί ἐπί ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός . ἔχω μέν γάρ ὡς θεός καί ὁ πατήρ ὁμοούσιος ὁ θεῖος ἐν ἔργω , καί ὡς ἄνθρωτος γίγνομαι καί ἐγώ ὁμοούσιος , ὁ ἀνθρώπινος φύσις ὁ ἐνέργεια . στέω δέ ὡς ἄλλος εἰμί ἐνέργεια , καί ἄλλος ἐνεργητικός , καί ἄλλος ἐν ἔργημα , καί ἄλλος ἐνεργός . ἐνέργεια μέν ἐν εἰμί ὁ δραστικός καί οὐσιώδης ὁ φύσος κίνησις · ἐνεργητικός δέ ὁ φύσις , ἐκ εἰμί ὁ ἐνέργεια πρόειμι » γημα δέ ὁ ὁ ἐνέργεια ἀποτέλεσμα · ἐνεργός δέ ὁ χράομαι ὁ ἐνέργεια , ἤτοι ὁ ὑπόστασις , λέγω δέ καί ὁ ἐνέργεια ἐνέργημα , καί ὁ ἐνέργημα ἐνέργεια . ὁ δέ , ὁ ὑεμελίου οὗτος καί ὁ οἱονεί ῥίζα καί ἀρχή ὁ ἐφεξῆς ἐπίτηδες ἀφίστημι λόγος , ὡσανεί διαιρέω ἀκριβῶς ἕκαστος , καί σαφηνίζω , καί ὑπόστασις φημί καί οὐσία , καί ὁ ἐκ οὗτος οὐσιωδῶς πρόειμι ἐνέργεια , καί ἄλλος παρά οὗτος εἰμί ὡς δύναμις , καί κίνησις αὐτός οὐσιώδης καί δραστικός , καί χρῆσις ὑποδείκνυμι οὗτος ὁ ἐνέργεια καί ἀποτέλεσμα , οὗτος τοιγάρ ὁ εἰλικρινής , καί σαφής , καί ἀπαρτίζω περί ἐνέργεια θεολογία , καί μηδέ παῖς θόρυβος ἐμποιέω δύναμαι , ὡς μηδέ εἴρω ὁ ἀρχή μηδέ ὕω ὁ φιλόσοφος παρέρχομαι , μέρος τις ὁ ἑξῆς ἅπτω πως δοκέω βραχύς · καί οὗτος μέρος τίς συνάπτω ὡσαύτως ὁ περί ἐνέργεια καί φύσις ὁ Χριστός ὁ θεῖον λέγω Κύριλλος , καθά δή καί πρό βραχύς ἐγώ εἴρω , καί παράλληλος τίθημι οἱονεί καί συγκρούω ἀλλήλων , πειράω δις ἀλλήλων συγχέω οὗτος καί συνταράσσω , καί ὁ συμφωνία ὁ θεολόγος ἄμφω καί ὁ σκοπός ἀναιρέω . Ἀλ ἰόω ἤδη καί ὁ ἐξήγησις , καί ὁ ἐπιχείρημα , καί ὁ επεξεργασία αὐτοῦ.Ἐντεῦθέν γε μήv , Ἀγαθάγγελος , φημί , δῆλος σύ γίγνομαι , ὡς ὁ Κύριλλος ἔργον φημί , ταῦ ἐνέργεια ὁ Δαμασκηνός Ἰωάννης , καί ὅσπερ Ἰωάννης ἐνέργεια ἀποτέλεσμα , οὗτος Κύριλλος ἔργον δύναμις . ἐπεξεργάζομαι δέ , καί οἱονεί συγκεφαλαιόω , Ἰάννης μέν ὁ ὁ θαῦμα φημί δύναμις θεότης ὑπάρχω ἐνέργεια , καί ἐνέργημα καί ἀποτέλεσμα . τατός δδʹ εἶπον ποίημα Θεός , καθά δή ἀλλαχῆ πολλαχῆ πλατύς γραφικός ἐγώ ἀποδείκνυμι μαρτυρία · Κύριλλος δδʹ ὁ προαγορεύω ἔργον , οὗτος προῖων ἐνέργεια ἀποφαίνω , ὡς εἰμί καί παρ´ αὐτός τατός ἐνταυθοῖ σαφῶς καί ἀναμφιβόλως ἔργον καί ἐνέργεια , καί εἰμί συμπεραίνω ἐγώ δις ἄμφω καί ἐκ ἄμφω ὁ ἅγιος αὐτός ὁ ποιέω θαῦμα παρά Χριστός ὁ Θεός καί Σωτήρ ἐγώ πῶς μέν δύναμις καί θέλησις ἄκτιστος καί θεῖος ὡς ἄνθρωπος . ὁ μέν οὖν ὁ φυσικός ἐνέργεια ὁ Θεός καί ὁ δύναμις ἀποτέλεσμα ὁ αὐτός ἐνέργεια καί ποίημα ὁ φιλόσοφος λέγω καί διδάσκω ἐνταῦθα . οὖον πάνυ ὅς καινός , οὐδός ἔξω ὁ κατ´ ἀβγόν ἡγέομαι πρᾶγμα . ἄνωθεν καί γάρ οὗτος περί ὁ τοιοῦτος ὁράω καί φρονέω καί γράφω , καί οὐσία εἰδοί μετέ Εὐνόμιος ὁ θεός μόνος , πᾶς ψιλόω ὁ φυσικός αὐτός ἰδίωμα , ὡς ὁμοῦ παρ´ αὐτός πᾶς ὁ κτίσμα συναριθμέω . οὖον ξένος τοαγαροῦν , οὐδέ καινός , ὅπερ φημί , εἰμί ὁ αὐτός αὐτός πάτριος δόξα καί ὁ πίστις Βαρλαάμ τε καί Ἀκίνδυνος μετά ὁ ἐκεῖνος γε φοιτάω βούλομαι συνιστάω . ἐκεῖνος ὁ γε μήv οὖον μικρός ἔπειμι . ἐγώ θαυμάζω αὐτός , καί μάλιστα νῦν , πῶς ἀναίσχυντος οὗτος καί ἰταμός ὁ κοινός περί Θεός ὁ Ἀγίων δόξα τε καί ὁ λόγος ἐπιπηδάω , ὥσπερ ἐν Ὑπερβόρεοι τις , ἢ καί ὁ ἔξω στήλη Ἡρακλείων , καί πόρρω ποῦ ὁ καθ´ ἐγώ οἰκέω εἰμί , καί ὁ κοινός ἐκκλησία , καί τωνιεραω οὗτος πυκτίον καί λόγος ὁ ἑαυτοῦ λόγος ποιέω ; εἶπον γάρ ἐγώ , εἰμί ὁ περισσός καί ἔκφυλος ποφὲ σύ , πῶς ὁ θεόφορος Δαμασκηνός ὁ δύο φυσικός ὁ Χριστός ἐνέργεια ὁ διττός κατάλληλος αὐτός φύσις εἰσάγω ὁ λόγος , ὁ θεῖος τε φημί καί ὁ ἀνθρώπειος , καί ὁ οἰκεῖος καί κατάλληλος τέλος καί ἀποτέλεσμα δείκνυμι ἕκαστος , ὁ ὁ θαῦμα καί γάρ , φημί , δύναμις ὁ θεότης αὐτός ὑπάρχω ἐνέργεια , ἀπιτέλεσμα δέ οὗτος ὁ ὁ ἄρτος πληθυσμός , καί ὁ ὁ λεπρός κάθαρσις , ὁ δέ χειρουργία , καί ὁ ἐθέλω , καί ὁ εἶπον , ἐθέλω , καθαρίζω , ὁ ἀνθρωπότης αὐτός ὑπάρχω ἐνέργεια , ὅς ἀποτέλεσμα , φημί , ὁ ὁ ἄρτος κλάσις , καί ὁ ἀκούω ὁ λεπρός · πῶς οὖν , ὅσπερ εἶπον , ὁ θεολόγος κατά συζυγία ἐκεῖνος προάγω , . καί ἴδιος μέν ὁ ὁ φύσις οὐσιώδης τίθημι δύναμις , εἄν ἐν ὁ ἀρχή ὁ λόγος καί ἄλλος παρά ὁ φύζω εἶπον αὐτός καί δραστικός καί οὐσιώδης κίνησις οὗτος , ἴδιος δέ ὁ οὗτος ἀποτέλεσμα , ὁ τέλος δηλαδή ὁ ἐπί ὅδε χρῆσις ὁ αὐτός φυσικός δύναμις τε καί ἐνέργεια , ὁ πληθυσμός , ὡς ἐκεῖνος φημί , ὁ ἄρτος ,, καί ὁ ὁ λεπρός κάθαρσις , αὐτός καθαπερεί τις βιαστής ὁ θεολογικός λόγος καί τύραννος , ὁ διαίρεσις ἐκεῖνος συνταράσσω καί συγχέω ὁ σός λόγος , ἀσχημονέω οὕτως δίχα πᾶς προσωπεῖον καί προκάλυμμα , ἵνα . μόνος ὁ ὁ Θεός φυσικός ἐνέργεια κατασκευάζω κτίστης ; ἐκεῖνος καὶγὰρ οὐτάω λαμπρῶς διαιρέω , καί ὁ προλέγω θεολογέω ἀσφαλῶς , σύ καθαπερεί τις κωφός ἰσχυρῶς , καί ὁ ὑπό ἐκεῖνος λαγομένων ἀναίσθητος , ἢ καί παρά τοιοῦτος τις ὁ σός καί λεʹ γειν καί γράφω δοκέω , ἐκεῖνος ὁ καταγέλαστος φημί ὡς Ἰωάννης ὁ ὁ θαῦμα φημί δύναμις θεότης ὑπάρχω ἐνέργεια καί ἐνέργημα καί ἀποτέλεσμα , τατός δδʹ εἶπον ποίημα Θεός · ὥσπερ ἀναισθητέω , καί μηδέ εἰδοί ὁ λέγω . τις γάρ κοινός ἔμφυτος καί οὐσιώδης κινέω καί δύναμις Θεός καί κτίσμα ; καίτοι γε καί Ζεύς ὐτὰ αὐτός , ὁ κακῶς