cogPG.PG151 497
ἡμᾶς διὰ τῆς ἁπλότητος . Αὐτοὶ γὰρ ὡμολόγησαν , ἄλλο καὶ ἄλλο εἶναι τήν τε οὐσίαν καὶ τῶν ἀπηριθμημένων ἕκαστον . Ἀλλ´ αἱ μὲν ἐνέργειαι ποικίλαι , ἡ δὲ οὐσία ἁπλῆ . Ὅταν οὖν κατὰ τούτους τοὺς διδασκάλους ἐπὶ τῶν φυσικῶν τοῦ Θεοῆ ἐνεο νειῶν οἰκεῖα αὐτῶν ὀνόματα λέγηται , τότε οὐχ ἕν ἐστι τὸ ὑπ´ αὐτῶν σημαινόμενον · οὔτε γὰρ ἡ οὐσία τοῦ Θεοῦ σύνθετον ἐκ τοσούτων , οὔτε ἰσοδυναμεῖ ἀλλήλοις τὰ τοιαῦτα , καθάπερ ἀκούεις · ἀλλ´ ἕκαστον τῶν ὀνομάτων ἕν τι τῶν φυσικῶς τῷ Θεῷ προσόν . των προσφυῶς ὑποσημαίνει κατὰ τὸν αὐτὸν αὖθις διδάσκαλον . Εἰ ταῦτα καὶ γὰρ , φησὶ , πάντα πρὸς ἕν σημαινόμενον τείνει , ἀνάγκη πᾶσα ταυτὸν ἀλλήλοις δύνασθαι τὰ ὀνόματα , ὡς ἐπὶ τῶν πολυωνύμων . Καὶ μετὰ βραχό · Καὶ ταύτης τί ἂν γένοιτο τῆς συγχύσεως ἀτοπώτερον , ἀφελόμενον τὴν ἰδίαν ἑκάστου τῶν ὀνομάτων σημασίαν , ἀντινομοθετεῖν τῇ κοινῇ χρήσει καὶ τῇ διδασκαλίᾳ τοῦ Πνεύματος ; Καὶ πάλιν · Πῶς οὐχὶ μανία σαφὴς μὴ ἴδιον σημαινόενον ἑκάστῳ τῶν ὀνομάτων ὑποβεβλῆσθαι λέγειν , ἀλλὰ παρὰ τὴν ἐνέργειαν πάντα ταυτὸν δύνασθαι ἀλλήλοις διορίζειν τὰ ὀνόματα · Ἀλλ´ ἀκούσωμεν καὶ αὖθις τοῦ Γρηγορᾶ , πῶς μὲν ἡμᾶς τε καὶ τὸν συνοδικὸν συκοφαντεῖ τόμον , ἀνερυθριάστως τὰ ἑαυτοῦ περιάπτειν ἐπιχειρῶν αἴσχη τοῖς αὐτῶν ἀναιρέταις , πῶς δὲ καὶ τοῖς τῶν θεολόγων ἁπεναντίας διὰ πάντων ἵσταται λόγοις , ἐκεῖνα βλασφημῶν καὶ ὑβρίζων ἁναίδην , ἅπερ ἐκεῖνοι θεολογοῦσί τε καὶ ὑμνοῦσιν ὡς ἴδια μόνον Θεοῦ , Φησὶ τοιγαροῦν τὸν ἀκροατὴν ἑαυτοῦ συνήθως καὶ πάλιν διδάσκων Ἄγγελον · Εἰ γὰρ καὶ τῶν ὀνομάτων τὰ πλεῖοτα τῆς εὑρέσεως τὰς γονὰς ἐξ οἱασδηποτοῦν ἐνεργείας λαμβάνει , ἀλλ´ οὐδαμοῦ περὶ τὴν ἐνέργειαν τὸ σημαινόμενον ἵστησι τῆς ἐννοίας , ἀλλ´ . ἐπὶ τὴν ἑνεργοῦσαν ἀνατρέχει φύσιν , καθάπερ σκιᾶς τινος ὁμοῦ καὶ τῆς ἐνεργείας συνεπινοουμένης , Οὐ διὰ τὴν τῶν ὀνομάτων τοίνυν διάφορον παραγωγὴν , καὶ τὴν τῶν νοημάτων τῶν ἀπὸ τῶν ὀνομάτων ἡμῖν ἐγγινομένων διαφοράν , διάφορον ἥδη πρὸς ἑαυτὸν καὶ σύνθετον νοοῦμεν καὶ τὸν Θεὸν , ὡς ὁ Παλαμᾶς , ἀλλʹ ὥσπερ ὁ συκοφαντούμενος ὑπ´ αὐτοῦ διδάσκει Βασίλειος . Καὶ βλέπε τὸν ἀναιδῆ συκοφάντην , ὅπερ ἔφην , καὶ βλάσφημον , πῶς τὴν μὲν ἑαυτοῦ βλασφημίαν ἡμῖν περιτιθέναι πειρᾶται , τὰ δὲ τῶν ἁγίων προβάλλεσθαι δοκῶν καθ´ ἡμῶν , κατ´ ἐκείνων ὅλος χωρεῖ . Αὐτοῦ γὰρ τούτου πάντα τὰ θεῖα ὀνόματα . Καὶ δὴ καὶ τὰ παρεπόμενα τῇ θείᾳ φύσει , ἃ δὴ καὶ φυσικὰ καὶ οὐσιώδη τοῦ Θεοῦ τῇ θεολογίᾳ πεφιλοσόφηται , οὐσίαν εἶναι τοῦ Θεοῦ λέγοντος , καὶ μηδεμίαν ἐμεῖναι διαφορὰν , σύνθετον οἱ θεολόγοι κατασκευάζειν ἐντεῦθεν αὐτὸν τὸν Θεὸν διὰ τῶν οἰκείων ἀπέδειξαν λόγων , καθὰ δὴ καὶ φθάσαντες ἀπεδείξαμεν , ἐν οἷς δήπου καὶ ὁ θεηγόρος Νύσσης πρός γε τοῖς ἄλλοις πρὸς αὐτόν τε καὶ τὸν αὐτοῦ καθηγητὴν Εὐνόμιον ἔλεγε , Τίς διφυὰ τὸν Θεὸν εἶναι λέγων πλὴν σοῦ , πᾶσαν ὀνόματος ἔννοιαν τῇ τοῦ Θεοῦ οὐσίᾳ συμφύοντος , καὶ μηδὲν ἔξωθεν προσεῖναι λέγοντος , ἀλλ´ ἕκαστον τῶν περὶ τὸ Θεῖον ὀνομάτων τῇ τοῦ Θεοῦ οὐσία ἐγκεντρίζοντος · Ὁ δὲ πόρνης ἀνειληφώς πρόσωπον . καὶ ἀπαναισχυντήσας πρὸς πάντας ἁγίους , τὸ τῆς θείας κἀνταῦθα φάναι Γραφῆς , καὶ πάντα θεολογικὸν ὁμοῦ καὶ πατρικὸν διαπτύσας λόγον , Εἰ γὰρ καὶ τῶν ὀνομάτων , φησὶ , τὰ πλεῖστα τῆς εὐρέσεως τὰς γονὰς ἐξ οἰασδηποτοῦν ἐνεργείας λαμβάνει , ἀλλ´ οὐδαμοῶ περὶ τὴν ἐνέργειαν τὸ σημαινόμενον ἴστησι τῆς ἐννοίας , ἀλλ´ ἐπὶ τὴν ἐνεργοῦσαν ἀναρέχει φύσιν Καὶ πάλιν · Οὐ διὰ τὴν τῶν ὀνομάτων τοίνυν , φησὶ , διάφορον παραγωγὴν καὶ τὴν τῶν νοημάτων διάφορον ἤδη πρὸς ἐαυτὸν νοοῦμεν τὸν Θεὸν καὶ σύνθετον , ὥσπερ ὁ Παλαμᾶς , ἀλλ´ ὥσπερ ὁ συκοφαντούμενος ὑπ´ αὐτοῦ διδάσκει Πασίλειος . Καίτοι γε , συκοφάντα καὶ ψευδολόγε , τοῦτ´ αὐτὸ τῇ συνόδῳ καὶ ἡμῖν ἐστι τὸ σπουδαζόμενον ἔν γε τῷ μέρει τούτῳ τοῦ λόγου , τὸ τῆς σῆς συνθέσεως ἀνώτερον τὸν Θεὸν δεῖξαι , καὶ τὸ ἀπλοῦν αὐτοῦ διὰ τῶν θεολόγων ἀνακηρύξαι , καθὰ δὴ καὶ δέδεικται . Βασίλειος δ´ ὁ μέγας , ᾧ σχηχματιζόμενος αὐτὸς ἕπεσθαι . κατὰ πρόσωπον ἀντιλέγεις μᾶλλον , ἐκεῖνα πρὸς σὲ καὶ τὸν σὸν καθηγητὴν Εύνόμιον ἔλεγε πρὸ βραχέος , διὰ τοῦ συνοδικοῦ φημι τόμου , τὸ , Εἴπερ εἰς τὴν οὐσίαν φέροντες ἅπαντα καταθήσομεν τὰ ὀνόματα , οὐ μόνον σύνθετον , ἀλλὰ παὶ ἐξ ἀνομοιομερῶν συγκείμενον τὸν Θεὸν ἀποδείξομεν , διὰ τν ἄλλο καὶ ἄλλο ὑφ´ ἑκάστου τῶν ὁνομάτων σημαίνεσθαι . Τίς οὖν ἐστιν ὁ συκοφαντῶν , Γρηγορᾶ , τοῦτον τὸν μέγαν ; Τίς ἐστιν ὁ σύνθετον ποιῶν τὸν Θεόν ; Σὺ ὁ πάντα τὰ περὶ τὸν Θεὸν´ θεῖα ὀνόματα καὶ νοήματα συμφύρων τῇ θείᾳ οὐσίᾳ , μᾶλλον δ´ αὐ τὰ ταῦτα τὴν θείαν εἶναι λέγων οὐσίαν , καὶ μηδὲν περὶ αὐτὴν φυσικὸν θεωρεῖσθαι , ἢ ἡχεῖς , οἱ σὺν τῷ λαμπρῷ θεολόγῳ τούτῳ , καὶ δὴ καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ δεδασκάλοις ὑπὲρ τούτων αὐτῶν Εὐνομίῳ τε καὶ Πύῤ ῥῳ , καὶ σοί γε αὐτῷ φημι τρίτῳ μετ´ ἐκείνους οὐτωσὶ πολεμοῦντες ; Εὔδηλον ὅτι σὺ , καὶ οὐκ ἂν τοὺς τῆς ἀληθείας τούτους ἐλέγχους , καὶ τὰ βέλη τοῦ δυνατοῦ διαφύγοις , κἂν μυρίους πανταχόθεν περιβάλλη κύκλους τοῦ ψεύδους , κἂν τὴν ἅδου κυνῆα μετὰ τῶν σῶν διδασκάλων ὑπέλθῃς . Τί οὐν φησιν αὖθις ὁ τῆς κατ´ εὐσέβειαν ἀληθείας πολέμιος οὐτοσίν ; Ὁρᾷς , φησὶν , ὅπως ἡ θεία καὶ ἀπλουστάτη φύσις ἐκείνη πολλοῖς μὲν καὶ διαφόροις ὀνόμασι , καὶ διαφόρων ἐννοιῶν σημαντικοῖς δνοιιάζεται . ἓν δὲ τὸ ὑποκείμενον τοῖς πᾶσιν ὀνόμασίν ἐστι τὸ διὰ πάντων ὀνομαζόμενον , καὶ οὐ σύνθετον ὅ τι ποτέ ἐστιν ἐκεῖνο , διὰ ταῦτα γίνεται · Ἐνταῦθα λόγοις μὲν ὁ Γρηγορᾶς σχηματίζεται τὴν σύνθεσιν ἐπὶ Θεοῦ ἀναιρεῖν , ἢν αὐτὸς καὶ ἡ κατ´ αὐτὸν συμμορία τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας κατηγορεῖ . Οὕτω γε μὴν ἀναιρεῖ ταύτην , ὡς οὐσίας μόνης τοῦ Θεοῦ πεφυκότος , τῶν δ´ ἐπινοουμένων καὶ λεγομένων οὐσιωδῶς περὶ αὐτὸν μηδαμῇ μηδαμῶς ὄντων πλὴν ψόφου μόνου φωνῆς · ὃ δὴ καὶ προῖόντος αὐτῷ τοῦ λόγου δείξει πλατύτερον . Ὁ δὲ μέγας Βασίλειος , ὧ φιλόσοφε , λέγων , καθάπερ ἤκουσας , πρὸς τὸν σὸν μυσταγωγὸν Εὐνόμιον , Ἄλλο μὲν ἡ οὐσία ,
Lemmas: ἐγώ διά ὁ ἁπλότης . αὐτός γάρ ὁμολογέω , ἄλλος καί ἄλλος εἰμί ὁ τε οὐσία καί ὁ ἀπαριθμέω ἕκαστος . Ἀλ ὁ μέν ἐνέργεια ποικίλος , ὁ δέ οὐσία ἁπλόος . ὅταν οὖν κατά οὗτος ὁ διδάσκαλος ἐπί ὁ φυσικός ὁ θεόω Ενέο νειός οἰκεῖος αὐτός ὄνομα λέγω , τότε οὐ εἷς εἰμί ὁ ὑπό αὐτός σημαίνω · οὔτε γάρ ὁ οὐσία ὁ Θεός συντίθημι ἐκ τοσοῦτος , οὔτε ἰσοδυναμέω ἀλλήλων ὁ τοιοῦτος , καθάπερ ἀκούω · ἀλ ἕκαστος ὁ ὄνομα εἷς τίς ὁ φυσικός ὁ Θεός πρόσειμι . ὁ προσφυῶς ὑποσημαίνω κατά ὁ αὐτός αὖθις διδάσκαλος . εἰμί οὗτος καί γάρ , φημί , πᾶς πρός εἷς σημαίνω τείνω , ἀνάγκη πᾶς τατός ἀλλήλων δύναμαι ὁ ὄνομα , ὡς ἐπί ὁ πολυώνυμος . καί μετά βράχος · καί οὗτος τίς εἄν γίγνομαι ὁ σύγχυσις ἄτοπος , ἀφαιρέω ὁ ἴδιος ἕκαστος ὁ ὄνομα σημασία , ἀντινομοθετέω ὁ κοινός χρῆσις καί ὁ διδασκαλία ὁ πνεῦμα ; καί πάλιν · Πῶς οὐ μανία σαφής μή ἴδιος σημαίνω ἕκαστος ὁ ὄνομα ὑποβάλλω λέγω , ἀλλά παρά ὁ ἐνέργεια πᾶς τατός δύναμαι ἀλλήλων διορίζω ὁ ὄνομα · Ἀλ ἀκούω καί αὖθις ὁ Γρηγορά , πῶς μέν ἐγώ τε καί ὁ συνοδικός συκοφαντέω τόμος , ἀνερυθρίαστος ὁ ἑαυτοῦ περιάπτω ἐπιχειρέω αἶσχος ὁ αὐτός ἀναιρέτης , πῶς δέ καί ὁ ὁ θεολόγος απεναντίας διά πᾶς ἵστημι λόγος , ἐκεῖνος βλασφημέω καί ὑβρίζω ἀναιδής , ὅσπερ ἐκεῖνος θεολογέω τε καί ὑμνέω ὡς ἴδιος μόνος Θεός , φημί τοιγάρ ὁ ἀκροατής ἑαυτοῦ συνήθης καί πάλιν διδάσκω Ἄγγελος · εἰμί γάρ καί ὁ ὄνομα ὁ πλέω ὁ εὕρεσις ὁ γονή ἐκ οί̔ας ἐνέργεια λαμβάνω , ἀλ οὐδαμοῦ περί ὁ ἐνέργεια ὁ σημαίνω ἵστημι ὁ ἔννοια , ἀλ . ἐπί ὁ ενεργώ ἀνατρέχω φύσις , καθάπερ σκιά τις ὁμοῦ καί ὁ ἐνέργεια συνεπινοέω , οὖον διά ὁ ὁ ὄνομα τοίνυν διάφορος παραγωγή , καί ὁ ὁ νόημα ὁ ἀπό ὁ ὄνομα ἐγώ ἐγγίγνομαι διαφορά , διάφορος ἥδη πρός ἑαυτοῦ καί συντίθημι νοέω καί ὁ θεός , ὡς ὁ Παλαμάς , ἀλλά ὥσπερ ὁ συκοφαντέω ὑπό αὐτός διδάσκω Βασίλειος . καί βλέπω ὁ ἀναιδής συκοφάντης , ὅσπερ φημί , καί βλάσφημος , πῶς ὁ μέν ἑαυτοῦ βλασφημία ἐγώ περιτίθημι πειράω , ὁ δέ ὁ ἅγιος προβάλλω δοκέω καθ´ ἐγώ , κατ´ ἐκεῖνος ὅλος χωρέω . αὐτός γάρ οὗτος πᾶς ὁ θεῖον ὄνομα . καί δή καί ὁ παρέπομαι ὁ θεῖος φύσις , ὁ δή καί φυσικός καί οὐσιώδης ὁ Θεός ὁ θεολογία φιλοσοφέω , οὐσία εἰμί ὁ Θεός λέγω , καί μηδείς μένω διαφορά , συντίθημι ὁ θεολόγος κατασκευάζω ἐντεῦθεν αὐτός ὁ θεός διά ὁ οἰκέω ἀποδείκνυμι λόγος , καθά δή καί φθάνω ἀποδείκνυμι , ἐν ὅς δήπου καί ὁ θεηγόρος Νύσσα πρός γε ὁ ἄλλος πρός αὐτός τε καί ὁ αὐτός καθηγητής Εὐνόμιον λέγω , Τῖς διφυὰ ὁ θεός εἰμί λέγω πλήν σύ , πᾶς ὄνομα ἔννοια ὁ ὁ Θεός οὐσία συμφύω , καί μηδείς ἔξωθεν πρόσειμι λέγω , ἀλ ἕκαστος ὁ περί ὁ θεῖον ὄνομα ὁ ὁ Θεός οὐσία ἐγκεντρίζω · ὁ δέ πόρνη ἀναλαμβάνω πρόσωπον . καί ἀπαναισχυντέω πρός πᾶς ἅγιος , ὁ ὁ θεῖος ἐνταῦθα φαίνω γραφή , καί πᾶς θεολογικός ὁμοῦ καί πατρικός διαπτύω λόγος , εἰμί γάρ καί ὁ ὄνομα , φημί , ὁ πλεῖστος ὁ εύρεση ὁ γονή ἐκ οιασδηποος ἐνέργεια λαμβάνω , ἀλ οὐδαμοῦ περί ὁ ἐνέργεια ὁ σημαίνω ἵστημι ὁ ἔννοια , ἀλ ἐπί ὁ ἐνεργέω ἀνέρχομαι φύσις καί πάλιν · οὖον διά ὁ ὁ ὄνομα τοίνυν , φημί , διάφορος παραγωγή καί ὁ ὁ νόημα διάφορος ἤδη πρός ἑαυτοῦ νοέω ὁ θεός καί συντίθημι , ὥσπερ ὁ Παλαμάς , ἀλ ὥσπερ ὁ συκοφαντέω ὑπό αὐτός διδάσκω Πασίλειος . καίτοι γε , συκοφάντης καί ψευδολόγος , τοῦτος αὐτός ὁ σύνοδος καί ἐγώ εἰμί ὁ σπουδάζω ἐν γε ὁ μέρος οὗτος ὁ λόγος , ὁ ὁ σός σύνθεσις ἀνώτερος ὁ θεός δείκνυμι , καί ὁ ἀπολόω αὐτός διά ὁ θεολόγος ἀνακηρύσσω , καθά δή καί δείκνυμι . Βασίλειος δδʹ ὁ μέγας , ὅς σχηματίζω αὐτός ἕπω . κατά πρόσωπον ἀντιλέγω μᾶλλον , ἐκεῖνος πρός σύ καί ὁ σός καθηγητής Εὐνόμιον λέγω πρό βραχύς , διά ὁ συνοδικός φημί τόμος , ὁ , εἴπερ εἰς ὁ οὐσία φέρω ἅπας κατατίθημι ὁ ὄνομα , οὖον μόνος συντίθημι , ἀλλά πη ἐκ ἀνομοιομερής σύγκειμαι ὁ θεός ἀποδείκνυμι , διά τ ἄλλος καί ἄλλος ὑφ´ ἕκαστος ὁ ὁν͂ομα σημαίνω . Τῖς οὖν εἰμί ὁ συκοφάντης , Γρηγορά , οὗτος ὁ μέγας ; Τῖς εἰμί ὁ συντίθημι ποιέω ὁ Θεός ; σύ ὁ πᾶς ὁ περί ὁ Θεός θεῖον ὄνομα καί νόημα συμφύρω ὁ θεῖος οὐσία , μᾶλλον δδʹ αὖος ὁ οὗτος ὁ θεῖος εἰμί λέγω οὐσία , καί μηδείς περί αὐτός φυσικός θεωρέω , ἢ ἠχέω , ὁ σύν ὁ λαμπρός θεολόγος οὗτος , καί δή καί ὁ σύν αὐτός δεδασκάλοις ὑπέρ οὗτος αὐτός Εὐνόμιος τε καί πῦρ ῥῶ , καί σύ γε αὐτός φημί τρίτος μετέ ἐκεῖνος οὕτως πολεμέω ; Εὔδηλος ὅτι σύ , καί οὐ εἄν ὁ ὁ ἀλήθεια οὗτος ἔλεγχος , καί ὁ βέλος ὁ δυνατός διαφεύγω , κἀν μυρίος πανταχόθεν περιβάλλω κύκλος ὁ ψεῦδος , κἀν ὁ ἅδος κυνέω μετά ὁ σός διδάσκαλος ὑπέρχομαι . τις ὀν φημί αὖθις ὁ ὁ κατ´ εὐσέβεια ἀλήθεια πολέμιος οὗτος ; ὁράω , φημί , ὅπως ὁ θεῖος καί απλός φύσις ἐκεῖνος πολύς μέν καί διάφορος ὄνομα , καί διάφορος ἔννοια σημαντικός δνοιιαζω . εἷς δέ ὁ ὑπόκειμαι ὁ πᾶς ὄνομα εἰμί ὁ διά πᾶς ὀνομάζω , καί οὖον συντίθημι ὅς τίς ποτός εἰμί ἐκεῖνος , διά οὗτος γίγνομαι · ἐνταῦθα λόγος μέν ὁ Γρηγοράς σχηματίζω ὁ σύνθεσις ἐπί Θεός ἀναιρέω , εἄν αὐτός καί ὁ κατ´ αὐτός συμμορία ὁ ὁ Θεός ἐκκλησία κατηγορέω . οὕτως γε μήv ἀναιρέω οὗτος , ὡς οὐσία μόνος ὁ Θεός φύζω , ὁ δδʹ ἐπινοέω καί λέγω οὐσιωδῶς περί αὐτός μηδαμός μηδαμῶς εἰμί πλήν ψόφος μόνος φωνή · ὅς δή καί προῖω αὐτός ὁ λόγος δείκνυμι πλατύς . ὁ δέ μέγας Βασίλειος , ἵημι φιλόσοφος , λέγω , καθάπερ ἀκούω , πρός ὁ σός μυσταγωγός Εὐνόμιον , ἄλλος μέν ὁ οὐσία ,