cogPG.PG151 299
μετὰ τῆς προκατασχούσης ἀπάσης , τῷ σοφιστῇ τῆς κακίας ἑαυτὸν ἀντιστήσας κατ´ ἐκείνης πολυειδῶς , νῦν μὲν ἱεραῖς διβασκαλίαις καὶ πατρικοῖς νόμοις καὶ εἰσηγήσεσι , νῦν δὲ μυστικαῖς εὐχαῖς τε καὶ δάκρυσι , καὶ πρὸς τούτοις ταῖς κοιναῖς ὑπὲρ τοῦ νοσοῦντος τῆς Ἐκκλησίας εὐχαῖς καὶ δεήσεσιν , ὧν αὐτὸς καὶ δημιουργὸς καὶ πρύτανις ἦν , ἕως εἰς τέλος τὴν δαιμονικὴν ἐνέργειαν πᾶσαν ἀπελάσας ἐκεῖεν , οὐχ ὑγιᾶ μόνον , ἀλλὰ καὶ δόκιμον , ἢ εὐδοκιμοῦντα φερωνύμως ἀπειργάσατο τὸν Εὐδόκιμον , τῇ μεγάλῃ τοῦ Πνεύματος ἐνεργείᾳ καὶ χάριτι Σπάνις ἦν ἐλαίου τοῖς μοναχοῖς · ὁ δὲ μέγας τοῦτ Καὐτὸ παρ´ ἐκείνων ἀκηκοὼς , καὶ τὸ τοῦ πράγματος λογισάμενος ἀναγκαῖον , παρὰ τὸ ταμεῖον ἄγειν ἐκέλεωεν · εἰσιὼν τοιγαροῦν , καὶ τῷ ἀγγείῳ τοῦ ἐλαίου μετὰ πίστεως παραστὰς , καὶ Θεὸν καλέσας τὸν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος πάντα παράγειν ὑπερφυῶς μόνον δυνάμενον , καὶ χειρὶ καὶ τύπῳ σφραγίσας σταυροῦ , τὸν τῆς Σαραφθίας ἐδείκνυ καμψάκην ἐκεῖνον ἄντικρυς , οἰά τις νέος Ἡλίας , τοῖς μονα χοῖς · οὐ γὰρ ἐξέλιπεν ὁ τοῦ ἐλαίου κἀνταῦθα πίθος ὥσπερ κἀκεῖ παρ´ ὅλον φημὶ τὸν ἐνιαυτὸν , καίτοι γε καὶ χειρὶ πλουσίᾳ παρά τε τοῦ μεγάλου καὶ τῶν μοναχῶν τοῖς ἐντός τε καὶ τοῖς ἐκτὸς ἐξαντλούμενος . Ἐπεὶ δὲ καὶ τὸ τὰς ἐλαίας μη προς καρποὺς ἐὲῤῶσθαι αἴτιον εἰναι τῆς τοῦ ἐλαίου ἐνδείας ἐμάνθανε , καὶ παρὰ τὸν ἐλαιῶνα σύν γε τοῖς πρεσβυτέροις ἔρχεται καὶ τοῖς μοναχοῖς , καὶ ἐλθὼν ἐπεύχεται , κατασφραγίζει τὰ δένδρα τύπῳ σταυροῦ , ἀγιάζει πάντα τὸν χῶρον ἐκεῖνον λιταῖς ἱεραῖς καὶ δεήσεσι καὶ ῥαντισμῷ θείων ὑδάτων , εἶτα καὶ διδάξας ὠς ἔθος τὰ ἱερὰ , καὶ τὴν ψυχικὴν μάλιστα νουθετήσας ἀκαρπίαν ἐκφεύγειν , ἅτε δὴ τῇ ἀξίνῃ καὶ τῷ πυρὶ προσήκουσαν μᾶλλον , κατὰ τὸν τοῦ μεγάλου Βαπτιστοῦ καὶ Προδρόμου δηλαδὴ λόγον , εἰς ἑαυτὸν καὶ τὸ φροντιστήριον ἐπανέρχεται · καὶ τῆς ὥρας ἐπιστάσης , ὢ τοῦ θαύματος ! τὰ πολλοῖς ἤδη χρόνοις οὐκ ἐῤῥωμένα φυτὰ πρὸς καρποὺς γόνιμα παρ´ ἐλπίδας γε πάσας καὶ καρπῶν καθεωρᾶτο μεστά · ἵνα δὲ καὶ λαμπρότερον εἴη τὸ θαῦμα . καὶ ἡ ἐνεργοῦσα παρὰ τῷ Γρηγορίῳ μεγάλη τοῦ Χριστοῦ δύναμις , ἐκεῖνα τῶν δένδρων μᾶλλον ἐφαίνετο βριθόμενα τοῖς καρποῖς , ὅσοις ἢ διερχόμενος ἐκεῖνος προσήγγισεν , ἢ διαλεγόμενος παρ´ ἐκείνοις ἔστη , ἢ καὶ καθήμενος ὑπὸ τὴν σκιάν . Ἀλλὰ καιρὸς ἂν εἴη λοιπὸν , καὶ τὴν πρὸς τὰς καινὰς αἱρέσεις μάχην ἐκείνου , καὶ τοὺς μεγάλους ὑπὲρ τῆς θείας χάριτος ἀγῶνας , καὶ τὰ μακρὰ παλαίσματα καὶ τοὺς ἄθλους , καθ´ ὅσον ἂν οἷοί τε ὧμεν τῷ λόγῳ διαλαβεῖν · πᾶσι μὲν ἐγνωσμένα καὶ πανταχοῦ διαθρυλλούμενα καὶ περιφερόμενα , καὶ οἰκείοις καὶ ἀλλοτρίοις , καὶ τοῖς ἐγγὺς καὶ τοῖς πόῤζω , καὶ ὅσους τὸ τῆς διδασκαλίας ἐκείνου κράτος καὶ ὁ λόγος καὶ τὰ σεπτὰ τὰῦτα καὶ θεόπνευστα περιέλαβε γράμματα · πλὴν ὅσον ἀναλαβεῖν καὶ ἡμᾶς καθ´ ὅπον οἱόν τε τῳ λόγῳ , καὶ τὰ καιριώτερα πρὸς ἀνάμνησιν ἀγαγεῖν · εἴη δ´ ἂν καὶ τοῦτο τῆς ἐκείνου προστασίας τε καὶ τῆς ἱερᾶς συμμαχίας τὸν λόγον , καὶ κατ´ ἐκείνου δηλαδὴ γνώμην διαθέαθαι τὰ πράγματα , καὶ οὔτω γε μὴ διαμαρτεῖν τοῦ προσήκοντος · ἐπεὶ καὶ τοῦτ´ αὐτὸ προβργου μοι δοκεῖ πεφυκέναι τῶν ἄλλων , οὐ τὸ τί λέγειν εὑρεῖν , ἀλλὰ τὸ τί παραλιπεῖν μᾶλλον εὐκαίρως , καὶ μὴ δε´ ἐκείνου τῷ παντὶ δόξαι λυμήνασθαι . Εἶχε μὲν αὖθις ἡ μεγάλη λαύρα τὸν μέγαν Γρηγόριον , τῆς μὲν προστασίας ἐκείνης καὶ τῆς μονῆς ἀποστάντα ταχέως , πρὸς δὲ τὴν φίλην ἡσυχίαν καὶ τὸ φροντιστήριον ἀπιόντα , τῷ τῆς σχολῆς τε καὶ τῆς ἀναχωρήσεως ἔρωτι · ἑπεὶ καὶ τὰ τῆς σωματικῆς ἕξεως ἤδη Θεοῦ συναιρομένου κρειττόνως ὅσχεν αὐτῷ , καὶ τὰ τοῦ ἥπατος ὑπενόστει κακὰ , καὶ οὐ καθεῖλκε πρὸς ἰατρείας τε καὶ τροφὰς ἅσπερ ἐρημία καὶ ἀναχώρησις πορίζειν οὐ πέφυκε , καθάπερ δὴ καὶ τὸ πρότερον . Ὁ δ´ ἐκ Καλαβρίας Βαρλαὰμ , ἄρτι τότε πρώτως τῇ Ῥωμαίων ἔπὶ κακῷ´ τῆς ἰδίας κεφαλῆς , καὶ δὴ καὶ τῶν αὐτῷ πειθομένων ἐπιδεδημηκὼς , καὶ τὸν φιλόσοφόν τε καὶ μοναχὸν , καὶ πρὸ τούτου τὰ τῆς ὁρθῆς δόξης καὶ τὴν τῆς ἡμετέρας Ἐκκλησίας συμφωνίαν ὑποκρινόμενος , καὶ πρὸς τοὺς ὁμογενεῖς Λατίνους δογματικῶς ἄρχεται γράφειν , καὶ λογικῶς ὑπὲρ τῆς τοῦ θείου Πνεύματος ἐκπορεύσεως διαλέγεσθαι , τῇ τῶν καθ´ ἡμᾶς θεολόγων δῆθεν συνιστάμενος δόξῃ , καὶ τοῦ τῆς πίστεως ὅρου καὶ τῶν τοῦ Χριστοῦ λόγων ὑπερμαχῶν · τὸ δὲ ἄρα σόφισμα κατὰ τῆς Ἐκκλησίας μᾶλλον ἦν ἐναργας , καὶ δέλεαρ κατὰ τὸν εἰπόντα τοῖς ἁπλουστέροις τῶ τῆς δυσαειβείας χαλκῷ περικείμενον . Ἀλλ´ οὐχὶ καὶ τὸν τῆς θεολογίας στῦλον , τὸν τῖς ἄνω σοφίας μύστην τε καὶ μυσταγωγὸν , τὸν θεῖόν φημι Γρνγόριον , ἐδυνήθη τὰ τοιαῦτα λαθεῖν · πολλοῦ γε καὶ δεῖ · ὰλλὰ καὶ ἀνετάζει λαβὼν μετὰ χεῖρας , καὶ διαγινώσκει καὶ δικάζει καλῶς , καὶ δείκνυσι τὸὸ πεπλασμένον ἐν τοῖς γράμμασιν ἔλεγχον δόλον κατὰ τῆς ἀληθείας σαφῆ · τῶν γὰρ Λατίνων , ὡς ἄπαντες ἴσμεν , ἐν τῇ τοῦ Πνεύματος ἐκπορεύσει δύο κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην θεότητος εἰσαγόντων ἀρχὰς , τὸ ἄεοπαν ὁ Βαρλαὰμ ἐξελέγχων δῆθεν , κακῷ τὸ κακὸν ἰώμενος ἀν τοῖς ἑαυτοῦ λόγοις ἐφαίνετο , κατὰ δή τινα τρόπον εἰ καὶ μὴ κατ´ ἐκείνους καὶ αὐτὸς πὸ ἄτοπον συγχωρῶν · καὶ τὰς μὲν κατὰ τῶν αἱρέσεων συλλογιστικὰς ἀποδείξεις τῶν σοφῶν θεολόγων παραγραφόμενος , τοὺς δὲ τῶν Ἑλλήνων σοφοὺς , Ἀριστοτέλην φημὶ καὶ Πλάτωνα , καὶ ὅσοι τοῦ κατ´ αὐτοὺς συνεδρίου θείους τινὰς καὶ παρὰ Θεοῦ περωτιος.νους ἀποκαλῶν · πρὸς δὴ τοὺς τοιούτους κατὰ τὴς εὐσεβείας φληνάφους λόγους ὁ γενναῖος ἀντιστήσας Γρηγόριος ἀξίους ἑαυτοῦ τε καὶ τῆς ἀληθείας ὑπὲρ ἦς καὶ ὁ λόγος , καὶ τῇ μὲν δεδωκὼς τὸ κράτος , τὸ δὲ ὑεῦδος ἐξελέγξας περιφανῶς , οὕτω τὸν ἀντίπαλον ἄρτι πρώτως ἐπισπᾶται καθ´ ἑαυτοῦ , ἢ μᾶλλον τὸν κεκρυμμένον ἀνακαλύπτειν ἄρχεται δόλον ἐκείνου καὶ τὴν ὑπόκρισιν · καὶ γίγνονται προαγῶνες οἱονεὶ τῶν μελλόντων ταῦτα τῷ Γρηγορίῳ , καὶ τῶν ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας μεγίστων ἑς ὕστερον ἄθλων καὶ τῆς ἐνστάσεως . βραχὺ τι τὸ μεταξὺ , καὶ πρὸς τὴν τῶν ποιῶν
Lemmas: μετά ὁ προκατέχω ἀπασάω , ὁ σοφιστής ὁ κακία ἑαυτοῦ ἀνθίστημι κατ´ ἐκεῖνος πολυειδῶς , νῦν μέν ἱερός διβασκαλιος καί πατρικός νόμος καί εἰσήγησις , νῦν δέ μυστικός εὐχή τε καί δάκρυ , καί πρός οὗτος ὁ κοινός ὑπέρ ὁ νοσέω ὁ ἐκκλησία εὐχή καί δέησις , ὅς αὐτός καί δημιουργός καί πρύτανις εἰμί , ἠώς εἰς τέλος ὁ δαιμονικός ἐνέργεια πᾶς ἀπελαύνω καίω , οὐ ὑγιής μόνος , ἀλλά καί δόκιμος , ἢ εὐδοκιμέω φερώνυμος ἀπεργάζομαι ὁ Εὐδόκιμος , ὁ μέγας ὁ πνεῦμα ἐνέργεια καί χάρις σπάνις εἰμί ἔλαιον ὁ μοναχός · ὁ δέ μέγας οὗτος κἀτός παρ´ ἐκεῖνος ἀκούω , καί ὁ ὁ πρᾶγμα λογίζομαι ἀναγκαῖος , παρά ὁ ταμιεῖον ἄγω ἐκέλεωεν · εἴσειμι τοιγάρ , καί ὁ ἀγγεῖον ὁ ἔλαιον μετά πίστις παραστὰς , καί θεός καλέω ὁ ἐκ ὁ μή εἰμί πᾶς παράγω ὑπερφυῶς μόνος δύναμαι , καί χείρ καί τύπος σφραγίζω σταυρός , ὁ ὁ Σαραφθίας δείκνυμι κάμπτω ἐκεῖνος ἄντικρυς , οἶος τις νέος Ἡλίας , ὁ μόνος χόω · οὖον γάρ ἐκλείπω ὁ ὁ ἔλαιον ἐνταῦθα πίθος ὥσπερ ἐκεῖ παρ´ ὅλος φημί ὁ ἐνιαυτός , καίτοι γε καί χείρ πλούσιος παρά τε ὁ μέγας καί ὁ μοναχός ὁ ἐντός τε καί ὁ ἐκτός ἐξαντλέω . ἐπεί δέ καί ὁ ὁ ἐλαία μη προς καρπός1 ἐάω αἴτιος εἰναι ὁ ὁ ἔλαιον ἔνδεια μανθάνω , καί παρά ὁ ελαιώνας σῦς γε ὁ πρέσβυς ἔρχομαι καί ὁ μοναχός , καί ἔρχομαι ἐπεύχομαι , κατασφραγίζω ὁ δένδρον τύπος σταυρός , ἁγίζω πᾶς ὁ χῶρος ἐκεῖνος λιτός ἱερός καί δέησις καί ῥαντισμός θεῖον ὕδωρ , εἶτα καί διδάσκω ὡς ἔθος ὁ ἱερόv , καί ὁ ψυχικός μάλιστα νουθετέω ἀκαρπία ἐκφεύγω , ἅτε δή ὁ ἀξίνη καί ὁ πῦρ προσήκω μᾶλλον , κατά ὁ ὁ μέγας βαπτιστής καί πρόδρομος δηλαδή λόγος , εἰς ἑαυτοῦ καί ὁ φροντιστήριον ἐπανέρχομαι · καί ὁ ὥρα ἐφίστημι , ὦ ὁ θαῦμα ! ὁ πολύς ἤδη χρόνος οὐ ῥώννυμι φυτόν πρός καρπός1 γόνιμος παρ´ ἐλπίς γε πᾶς καί καρπός καθοράω μεστός · ἵνα δέ καί λαμπρός εἰμί ὁ θαῦμα . καί ὁ ἐνεργέω παρά ὁ Γρηγόριος μέγας ὁ Χριστός δύναμις , ἐκεῖνος ὁ δένδρον μᾶλλον φαίνω βρίθω ὁ καρπός , ὅσος ἢ διέρχομαι ἐκεῖνος προσεγγίζω , ἢ διαλέγω παρ´ ἐκεῖνος ἵστημι , ἢ καί κάθημαι ὑπό ὁ σκιά . ἀλλά καιρός εἄν εἰμί λοιπός , καί ὁ πρός ὁ καινός αἵρεσις μάχη ἐκεῖνος , καί ὁ μέγας ὑπέρ ὁ θεῖος χάρις ἀγών , καί ὁ μακρός πάλαισμα καί ὁ ἆθλος , καθ´ ὅσος εἄν οἷος τε ἵημι ὁ λόγος διαλαμβάνω · πᾶς μέν γιγνώσκω καί πανταχοῦ διαθρυλλουμην καί περιφέρω , καί οἰκέω καί ἀλλότριος , καί ὁ ἐγγύς καί ὁ πόῤζω , καί ὅσος ὁ ὁ διδασκαλία ἐκεῖνος κράτος καί ὁ λόγος καί ὁ σεπτός Ούτος καί θεόπνευστος περιλαμβάνω γράμμα · πλήν ὅσος ἀναλαμβάνω καί ἐγώ καθ´ ὄψ οἷος τε ὁ λόγος , καί ὁ καίριος πρός ἀνάμνησις ἄγω · εἰμί δδʹ εἄν καί οὗτος ὁ ἐκεῖνος προστασία τε καί ὁ ἱερός συμμαχία ὁ λόγος , καί κατ´ ἐκεῖνος δηλαδή γνώμη διαθεάομαι ὁ πρᾶγμα , καί οὐτάω γε μή διαμαρτάνω ὁ προσήκω · ἐπεί καί τοῦτος αὐτός προβργου ἐγώ δοκέω φύω ὁ ἄλλος , οὖον ὁ τίς λέγω εὑρίσκω , ἀλλά ὁ τίς παραλείπω μᾶλλον εὔκαιρος , καί μή δεʹ ἐκεῖνος ὁ πᾶς δόξα λυμαίνομαι . ἔχω μέν αὖθις ὁ μέγας λαύρα ὁ μέγας Γρηγόριος , ὁ μέν προστασία ἐκεῖνος καί ὁ μονή ἀφίστημι ταχέως , πρός δέ ὁ φίλος ἡσυχία καί ὁ φροντιστήριον ἄπειμι , ὁ ὁ σχολή τε καί ὁ ἀναχώρησις Ἔρως · ἐπεί καί ὁ ὁ σωματικός ἕξις ἤδη Θεός συναίρω κρατύς ὄσχος αὐτός , καί ὁ ὁ ἧπαρ ὑπονοστέω κακός , καί οὖον καθέλκω πρός ἰατρεία τε καί τροφή ὅσπερ ἐρημία καί ἀναχώρησις πορίζω οὖον φύω , καθάπερ δή καί ὁ πρότερος . ὁ δδʹ ἐκ Καλαβρία Βαρλαάμ , ἄρτι τότε πρῶτος ὁ Ῥωμαῖος ἐπί κακός ὁ ἴδιος κεφαλή , καί δή καί ὁ αὐτός πείθω ἐπιδημέω , καί ὁ φιλόσοφος τε καί μοναχός , καί πρό οὗτος ὁ ὁ ὀρθός δόξα καί ὁ ὁ ἡμέτερος ἐκκλησία συμφωνία ὑποκρίνομαι , καί πρός ὁ ὁμογενής Λατῖνος δογματικός ἄρχω γράφω , καί λογικός ὑπέρ ὁ ὁ θεῖον πνεῦμα εκπόρευση διαλέγω , ὁ ὁ καθ´ ἐγώ θεολόγος δῆθεν συνίστημι δόξα , καί ὁ ὁ πίστις ὁράω καί ὁ ὁ Χριστός λόγος ὑπερμαχέω · ὁ δέ ἄρα σόφισμα κατά ὁ ἐκκλησία μᾶλλον εἰμί ἐναργής , καί δέλεαρ κατά ὁ εἶπον ὁ ἁπλόος ὁ ὁ δυσαειβείας χαλκός περίκειμαι . Ἀλ οὐ καί ὁ ὁ θεολογία στῦλος , ὁ Τῖς ἄνω σοφία μύστης τε καί μυσταγωγός , ὁ θεῖος1 φημί Γρνγόριον , δύναμαι ὁ τοιοῦτος λανθάνω · πολύς γε καί δεῖ · ἀλλά καί ἀνετάζω λαμβάνω μετά χείρ , καί διαγιγνώσκω καί δικάζω καλῶς , καί δείκνυμι ὅς πλάσσω ἐν ὁ γράμμα ἔλεγχος δόλος κατά ὁ ἀλήθεια σαφής · ὁ γάρ Λατῖνος , ὡς ἀπάντομαι οἶδα , ἐν ὁ ὁ πνεῦμα ἐκπορεύω δύο κατά πᾶς ἀνάγκη θεότης εἰσάγω ἀρχή , ὁ αεοπας ὁ Βαρλαάμ ἐξελέγχω δῆθεν , κακός ὁ κακός ἰάομαι εἰς ὁ ἑαυτοῦ λόγος φαίνω , κατά δή τις τρόπος εἰμί καί μή κατ´ ἐκεῖνος καί αὐτός πόα ἄτοπος συγχωρέω · καί ὁ μέν κατά ὁ αἵρεσις συλλογιστικός ἀποδείκνυμι ὁ σοφός θεολόγος παραγράφω , ὁ δέ ὁ Ἕλλην σοφός , Ἀριστοτέλης φημί καί Πλάτων , καί ὅσος ὁ κατ´ αὐτός συνέδριον θεῖος τις καί παρά Θεός περωτιος.νους ἀποκαλέω · πρός δή ὁ τοιοῦτος κατά σής εὐσέβεια φλήναφος λόγος ὁ γενναῖος ἀνθίστημι Γρηγόριος ἄξιος ἑαυτοῦ τε καί ὁ ἀλήθεια ὑπέρ εἰμί καί ὁ λόγος , καί ὁ μέν δίδωμι ὁ κράτος , ὁ δέ ὕδωρ ἐξελέγχω περιφανής , οὗτος ὁ ἀντίπαλος ἄρτι πρῶτος ἐπισπάω καθ´ ἑαυτοῦ , ἢ μᾶλλον ὁ κρύπτω ἀνακαλύπτω ἄρχω δόλος ἐκεῖνος καί ὁ ὑπόκρισις · καί γίγνομαι προαγών οἱονεί ὁ μέλλω οὗτος ὁ Γρηγόριος , καί ὁ ὑπέρ ὁ εὐσέβεια μέγας ἑες͂ς ὕστερος ἆθλος καί ὁ ἔνστασις . βραχύς τίς ὁ μεταξύ , καί πρός ὁ ὁ ποιέω