cogPG.PG151 618
Τοῦτο γὰρ τῷ μὲν σκοπῷ πρότερόν ἐστι τοῦ τῆς οἰκίας εἴδους , τῇ δὲ ποιήσει ὕστερον . Καὶ ἔτι περαιτέρω ποιεῖ διὰ τὸ ἑαυτοῦ ἀγαθόν . Τό τε γὰρ εἶδος τοῦ οἴκου , καὶ τὴν τῶν σκευῶν φυλακὴν ποιεῖται , διὰ ὰ τὴν τοῦ μισθοῦ ἀπόληψιν · ἤτις ἐστὶν ἴδιον ὰνοθὸν αὐτοῦ . Θεωροῦμεν δέ , καὶ βουλόμεθα , καὶ αἰσθανόμεθα , ἕκαστον διὰ´ αὐτὸ , καὶ οὐ διὰ´ ἄλλοἘπεὶ οὕν πᾶν τὸ ποιοῦν ποιεῖ τέλους ἔνεκα , εἰ μηδὲν εἴη τέλος ποιητὸν , εἰς ὃ ὁρίζεται , ἡ ἐνέργειά ἐστιν αὐτὴ τέλος . Δῆλον δέ , ὅτι τὸ τέλος ἀεὶ βέλτιον τῶν πρὸς τέλος . Τὸ γὰρ διὰ´ ὅ τι αἱρετὸν , ἐκεῖνο μᾶλλον τοιοῦ ον . Ἐπεὶ τοίνυν αἱ μὲν τελειωτικαὶ νοῦ ἔχοντος ἐνέργειαι , οἷον , τὸ νοεῖν , τὸ βούλεσθαι , τὸ αἰσθάνεσθαι , ἔχουσιν ὡς τέλος , αἱ δὲ ποιητικαί τινων ἀποτελεσμάτων ἔξοθεν ἔχουσι πρὸς τέλος , ἀνάγκη βελτίους ἐκείνους εἶναι τούτων . Διὸ καὶ περὶ ἐκείνων ῥητέον πρῶτον , καὶ διοριστέον , πότερον ταυτόν ἐστι τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ ἢ ἕτερον , Κεφάλ . Βʹ . Ὁτι οὐκ ἔστιν ἕν τῷ Θεῷ ἡ αἴσθησις . Καὶ περὶ μὲν τοῦ αἰσθάνεσθαι οὐδὲ πράγματα ἔχειν , ἐφ´ ὅσον μὴ ἔστιν ἐν τῷ Θεῷ αἴσθησις · πρὸς μὲν γὰρ τὸ αἰσθάνεσθαι δεῖ σωματικῶν ὀργάνων · ὁ δὲ Θεὸς οὐκ ἔχει σῶμα ὀργανικόν . Δέδεικται γὰρ πάσης ὕλης καθαρεύειν . Ὁ Θεὸς ἄρα οὐκ αἰσθάνεται . βʹ . Ἔτι ἡ αἴσθησις ἐκ πάθους γίνεται . Μεταταβολῇ γὰρ καὶ ἀλλοιώσει τῶν αἰσθητηρίων γίνεται . Ἐν δὲ τῷ Θεῷ δέδεικται μὴ εἶναι δύναμιν παθητικήν . Οὐδ´ ἄρα αἴσθησις . γʹ . Ἔτι ἡ ἐνέργεια αἴσθησίς ἐστι τὸ ἐνεργεῖν αἰσθητὸν καθ´ ὃ ὑποκείμενόν ἐστι τῶν αἰσθητῶν εἰδῶν . Ὁ δὲ Θεὸς οὐκ ἔστιν ὑποκείμενόν τινος εἴδους αἰσθητοῦ . Οὐκ ἄρα αἰσθάνεται . δʹ . Ἔτι τὸ αἰσθητόν ἐστι πρὸ τοῦ αἰσθητικοῦ , ὥς φησιν ὀ φιλόσοφος ἐν ταῖς Κατηγορίαις . Ὁ δὲ Θεὸς οὐκ ἔστιν αἰσθητόν . Οὐ γάρ ἐστιν αἴσθησις αὐτοῦ φησίν ὁ ἅγιος Διονύσιος . πολλῷ ἄρα οὐκ αἰσθητικόν . Οὐ γάρ ἐστι πρότερον τοῦ Θεοῦ , οὔτε . πράγματι , οὕτε ἐπινοία . Οὐκ ἄρα αἰσθάνεται εʹ . Ἔτι ἡ αἴσθησις οὐκ οἶδε τὰ καθόλου , καὶ τὰ Κἀΐδια , ἀλλὰ τόδε , καὶ τὸ νῦν . Ὁ δὲ Θεὸς ἐπίσταται τὰ καθόλου , καὶ τὰ ἀίδια , καὶ ὅσα δὲ τῶν καθ´ ἕκαστα καὶ νῦν ἐπίσταται καθόλου καὶ ἀίδια ἐπίπταται , ἐφ´ ὅσον ἐν ἑαυτῷ πάντα ἐπίσταται . Οὐκ ἄρα αἰσθάνεται . ϛʹ . Ἔτι τὸ αἰσθάνεσθαι ἐστι τὸ ἔχειν τὴν ἐκ τῶν πραγμάτων κατάληψιν . Ὁ δὲ Θεὸς οὐκ ἔχει τὴν ἐκ ποαγμάτων κατάληψιν , ἀλλὰ μᾶλλον τὴν πρὸς τὰ πράγματα . Οὐκ ἄρα αἰσθάνεται . Ἀλλ´ ἀρκεῖ καὶ ταῦτα . Κεφάλ . Γʹ . Ὃτι ὁ Θεός ἐστι νοῶν . Τὸ μὲν οὖν μὴ εἶναι αἴσθησιν ἐν τῷ Θεῷ ἐκ τοσούτων δῆλον · ὅτι δέ ἐστι νοῶν ὁ Θεὸς , φανερὸν ἐπτεῦθεν . Ἐν γὰρ τοῖς κινοῦσι , καὶ κινουμένοις , οὐκ ἔστιν ἄπειρον προῖέναι · πρῶτον μὲν , ὅτι πάντα τὰ τοιαῦτα τὰ ἄπειρα δεῖ σώματα εἶναι · πᾶν γὰρ
Lemmas: οὗτος γάρ ὁ μέν σκοπός πρότερος εἰμί ὁ ὁ οἰκίον εἶδος , ὁ δέ ποιέω ὕστερος . καί ἔτι περαιτέρω ποιέω διά ὁ ἑαυτοῦ ἀγαθός . ὁ τε γάρ εἶδος ὁ οἶκος , καί ὁ ὁ σκεῦος φυλακή ποιέω , διά ά ὁ ὁ μισθός ἀπόληψις · ὅστις εἰμί ἴδιος νοθός αὐτός . θεωρέω δέ , καί βούλομαι , καί αἰσθάνομαι , ἕκαστος διά αὐτός , καί οὖον διά ἄλλοἘπεὶ οὖν πᾶς ὁ ποιέω ποιέω τέλος ἕνεκα , εἰμί μηδείς εἰμί τέλος ποιητός , εἰς ὅς ὁρίζω , ὁ ἐνέργεια εἰμί αὐτός τέλος . Δῆλος δέ , ὅτι ὁ τέλος ἀεί ἀγαθός ὁ πρός τέλος . ὁ γάρ διά ὅς τίς αἱρετός , ἐκεῖνος μᾶλλον οιὁ εἰμί . ἐπεί τοίνυν ὁ μέν τελειωτικός νόος ἔχω ἐνέργεια , οἷος , ὁ νοέω , ὁ βούλομαι , ὁ αἰσθάνομαι , ἔχω ὡς τέλος , ὁ δέ ποιητικός τίνω ἀποτέλεσμα ἔξοθεν ἔχω πρός τέλος , ἀνάγκη ἀγαθός ἐκεῖνος εἰμί οὗτος . Διὸ καί περί ἐκεῖνος ῥητέος πρῶτος , καί διοριστέον , πότερος αὐτός εἰμί ὁ οὐσία ὁ Θεός ἢ ἕτερος , Κεφάλ . βέ . ὅτι οὐ εἰμί εἷς ὁ Θεός ὁ αἴσθησις . καί περί μέν ὁ αἰσθάνομαι οὐδέ πρᾶγμα ἔχω , ἐφίημι ὅσος μή εἰμί ἐν ὁ Θεός αἴσθησις · πρός μέν γάρ ὁ αἰσθάνομαι δεῖ σωματικός ὄργανον · ὁ δέ θεός οὐ ἔχω σῶμα ὀργανικός . δείκνυμι γάρ πᾶς ὕλη καθαρεύω . ὁ θεός ἄρα οὐ αἰσθάνομαι . βε . ἔτι ὁ αἴσθησις ἐκ πάθος γίγνομαι . Μεταταβολῇ γάρ καί ἀλλοιόω ὁ αἰσθητήριον γίγνομαι . ἐν δέ ὁ Θεός δείκνυμι μή εἰμί δύναμις παθητικός . Οὐδ ἄρα αἴσθησις . γε . ἔτι ὁ ἐνέργεια αἴσθησις εἰμί ὁ ἐνεργέω αἰσθητός καθ´ ὅς ὑπόκειμαι εἰμί ὁ αἰσθητής εἶδος . ὁ δέ θεός οὐ εἰμί ὑπόκειμαι τις εἶδος αἰσθητής . οὐ ἄρα αἰσθάνομαι . δέ . ἔτι ὁ αἰσθητός εἰμί πρό ὁ αἰσθητικός , ὅς φημί ὁ φιλόσοφος ἐν ὁ κατηγορία . ὁ δέ θεός οὐ εἰμί αἰσθητός . οὖον γάρ εἰμί αἴσθησις αὐτός φημί ὁ ἅγιος Διονύσιος . πολύς ἄρα οὐ αἰσθητικός . οὖον γάρ εἰμί πρότερος ὁ Θεός , οὔτε . πρᾶγμα , ἵημι ἐπίνοια . οὐ ἄρα αἰσθάνομαι εἰ . ἔτι ὁ αἴσθησις οὐ οἶδα ὁ καθόλου , καί ὁ Ἀΐδιος , ἀλλά ὅδε , καί ὁ νῦν . ὁ δέ θεός ἐπίσταμαι ὁ καθόλου , καί ὁ ἀίδιος , καί ὅσος δέ ὁ καθ´ ἕκαστος καί νῦν ἐπίσταμαι καθόλου καί ἀίδιος ἐπιπέτομαι , ἐφίημι ὅσος ἐν ἑαυτοῦ πᾶς ἐπίσταμαι . οὐ ἄρα αἰσθάνομαι . ϛυʹ . ἔτι ὁ αἰσθάνομαι εἰμί ὁ ἔχω ὁ ἐκ ὁ πρᾶγμα κατάληψις . ὁ δέ θεός οὐ ἔχω ὁ ἐκ ποαγμα κατάληψις , ἀλλά μᾶλλον ὁ πρός ὁ πρᾶγμα . οὐ ἄρα αἰσθάνομαι . Ἀλ ἀρκέω καί οὗτος . Κεφάλ . γε . ὅτι ὁ Θεός εἰμί νοέω . ὁ μέν οὖν μή εἰμί αἴσθησις ἐν ὁ Θεός ἐκ τοσοῦτος δῆλος · ὅτι δέ εἰμί νοέω ὁ θεός , φανερός ἐπιτίθημι . ἐν γάρ ὁ κινέω , καί κινέω , οὐ εἰμί ἤπειρος προΐημι · πρῶτος μέν , ὅτι πᾶς ὁ τοιοῦτος ὁ ἤπειρος δεῖ σῶμα εἰμί · πᾶς γάρ