cogPG.PG151 343
καὶ μοχθηρίας ἐσχάτης πεπληρωμένων , ἕως την πρὸς ἐκεῖνον τῆς ψυχῆς δυσμένειαν εἰς ἔργον εἶδεν ἐκβᾶσαν . Ὡς γὰρ οὐδὲν ἐκείνῳ τῶν δημοσίων ἐγκλημάτων εἶχεν ἐπαγαγεῖν , ἤδει γὰρ αὐτὸν τῶν κατὰ τὸν βίον θορύβων τε καὶ πραγμάτων οὐδὲν ἧττον ἢ οἱ πάλαι τεθνηκότες ἀπεσχημένον , ἐπὶ τὴν εὐσέβειαν εἶδε καὶ τὴν ταύτης συκοφαντίαν · καὶ θᾶττον ἢ ἄν τις ᾠήθη μεταβαλὼν , τοὺς μὲν ἀποκηρύκτους καὶ πολεμίους τῆς ἀληθείας ἐν τοῖς πρώτοις εἶχε τῶν φιλουμένων , καὶ πάντα κατὰ τῇς εὐσεβείας ἢ τῆς ιδίας μᾶλλον ἐχαρίζετο κεφαλῆς · οὓς δὲ πρότερον καὶ λόγοις καὶ γράμμασιν ἦν θαυμάζων , καὶ τῆς ἀληθείας πρεσβευτὰς καὶ τῆς ὁρθῆς πίστεως ἐκάλει προστάτας , τούτους δὲ τῶν αὐτῶν ὧνπερ καὶ πρότερον δογμάτων ἐξεχομένους , καὶ μηδεμίαν ἐπιδεδεγμένους παρατροπὴν , ἐγκλήμασι δυσσεβείας ὑπευθύνους καθίστη . Ἐντεῦθεν τί μὲν ἐπέλιπεν εἶδος κακίας ; μᾶλλον δὲ ποῖον οὐκ ἐπεδείξατο μεθ´ ὑπερβολῆς ; Συλλόγους ἀθέσμους καὶ πονηρὰ συνέδρια συνεκρότει , καὶγράμματα δυσσεβείας ἐξετίθετο μεστὰ , καὶ Γρηγόριος μετὰ τῆς ἀληθείας ὁ στεῤῥὸς ήλαύνετο τῆς ἀληθείας προστάτης , καὶ κακῶς ἤ κουε , καὶ δεσμωτήριον ᾤκει , καὶ διὰ πάσης μηχανῆς ἐκακοῦτο · ἡ δὲ τῆς ἀσεβείας ὑπερῄρετο φλὸξ , καὶ οἱ ταύτης σπουδασταὶ καὶ πρόμάχοι πολλῆς ἠξιοῦντο παρὰ τῷ καλῷ τῆς Ἐκκλησίας προστάτῃ τῆς κηδεμονίας καὶ τῆς αἰδοῦς , καὶ ἱερέων ἐνεγοάφοντο καταλόγοις οἱ βέβηλοι τὰς χεῖρας καὶ τὰς ψυχὰς , καὶ πάντα τὰ δεινότατα ἐτολμᾶτο . Ἄρ´ οὖν ἢ κινουμένης τῆς αἱρέσεως εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὸ δολερὸν ταύτης ἠγνόησε καὶ ἀπόκρυφον τοῖς ἄλλοις παραπλησίως καὶ Γρηγόριος , ὁ , τῷ φωτὶ τῆς Τριάδος πεφωτισμένος ; ἢ οὐκ ἡγνόησε μὲν , πρὸς δὲ τὸ τοῦ ἀγῶνος μέγεθος ἀπιδὼν , καὶ τοὺς πόνους καὶ τοὺς καμάτους ἑτέρῳ τὸ πρωτεῖον ἐν τοῖς πόνοις ἔχειν παρῆκεν , αὐτὸς ἐν ῥαθυμίᾳ ζῇν ᾑρημένος ; ἢ τοῦτο μὲν οὖ , οὐ μετὰ πολλῆς δὲ τῆς προθυμίας καὶ τῆς σπουδῆς τῶν ὑπὲρ τῆς ἀληθείας ἤψατο παλαισμάτων , ἢ ἐν οἷς μὲν εὐδοκίμει καὶ παρὰ πάντων ἐκροτεῖτο καὶ ἐθαυμάζετο , θερμός τις καὶ ἀκάθεκτος ἦν , καὶ πρὸς τὴν ὑπὲρ τῆς ὁρθῆς πίστεως ἔνστασιν ἀπερίτρεπτος , καὶ παῤῥησίας καὶ ζήλου πλήρης , ὥσπερ ὑπὸ τῶν ἐπαίνων καὶ τῶν κρότων ἐρεθιζόμενος , τῶν δὲ πραγμάτων ὀστράκου δίκην μεταπεσόντων , τῶν μὲν ἐναντίων ὑπὸ τῶν τοὺς καιροὺς θεραπευόντων , καὶ ἀγενῶς καὶ μικροψύχως τοὺς ἐν ἐξουσίαις κολακευόντων ἐξαιρουμένων , αὐτοῦ δὲ κακῶς πάσχοντος καὶ εἰργομένου , καὶ παῤῥησίας οὐδαμῶς οὐδ´ ἐλευθερίας ἀπολαύοντός τινος , τὴν ἀτα ξίαν ἔδεισε τῶν καιρῶν , ἢ τὴν ὡμότητα τῶν ἀρχόντων , καὶ μικρόν τι τῆς τόλμης ὑφῆκε , καὶ τῆς ὑπὲρτῆς ἀληθείας ἐνστάσεως ὑπεχώρησεν ; Οὐδαμῶς · ἀλλ´ ἀεὶ καὶ διὰ πάντων ἵσος ἦν καὶ ὅμοιος ἑαυτῷ , καὐ καιοὸς ἀνέσεως καὶ πειρασμῶν παρ´ αὐτῶ διενήνοχεν οὐδέν · ἀλλ´ ἐλευθέρᾳ γλώττῃ καὶ γνώμῃ κἀν τοῖς κινδύνοις τὰ τῆς ὀρθῆς πίστεως δόγματα ἐξετίθετο , καὶ τοὺς δυσσεβοῦντας ὥσπερ βέλεσι κατετίτρωσκε τοῖς λόγοις ἀπὸ τῆς εἰρκτῆς ἀφιτίς . Ἀλ ἐπειδή ποτε καὶ τὴν ἀλήθειαν ἔδει παῤῥησίας τῆς ἀξίας τυχεῖν , καὶ τὸ ψεῦδος φυγαδευθῆναι ὥσπερ νόσος τῆς ὑγείας ὑποχωρῆσαν τῇ παρουσίᾳ , παύεται μὲν ὁ πολιτικὸς πόλεμος καὶ ἡ στάσις τῶν ὁμοφύλων μετὰ τὴν πολλὴν ἐκείνην κάκωσιν καὶ τὴν φορὰν τῶν ἀμυθήτων δεινῶν , ἐκείνῳ δὲ καὶ ὁ τῆς Ἐκκλησίας συναποσβέννυται , ἐπειδὴ καὶ τοῦτον ἔσχεν αἰτίαν , καὶ κατὰ τῆς ἀληθείας ὥσπερ ὑπασπιστὴν καὶ σύμμαχονἰσχυρόν · λύεται δὲ καὶ τὰ δεινὰ Γρηγορίῳ . Καὶ ἦν αὖθις ἐν τοῖς προτέροις , καὶ παρὰ πάντων ἐκροτεῖτο καὶ ἐθαυμάζετο . καὶ τῷ τῆς Ἐκκλησίας μετὰ τὸν διώκτην καλῷ προστάτῃ διὰ πάσης ἤγετο τῆς τιμῆς , εὖ εἰδότι Θεῷ καὶ τοῖς ἐκείνου λατρευταῖς καὶ τῶν ὀρθῶν δογμάτων προστάταις τὸ προσῆκον σέβας ἀπονέμειν καὶ τὴν αἰδώ · καὶ βασιλεῦσι καὶ τοῖς ἐν τέλει καὶ πᾶσιν ὁμοῦ ποθεινὸς ἦν καὶ ἡδὺς ἰδεῖν τε καὶ προστυχεῖν , καὶ τῶν ἐκείνου λόγων ἦσαν ἐξηρτημένοι · κανόνα τινὰ καὶ στάθμην θεολογίας καὶ δογμάτων ὀρθῶν ἀκρότητα τοῖς ἐπ´ εὐσεβείᾳ γνωριμωτάτοις παραπλησίως καὶ διδασκάλοις τῆς Ἐκκλησίας ᾔδεσάν τε καὶ ἀνεκή ΟΙττον . Οὐ μὴν ἄχρι λόγων ἦσαν οὐδ´ ἐν ἑαυτοῖς τὸ κατ´ ἐκεῖνον περιφέροντες θαῦμα , ἀλλ´ εὖ εἰδότες , ὡς οὐκ ἐκεῖνον μᾶλλον ἢ τὸ κοινὸν τῆς τῶν πιστῶν ζημιώσουσιν Ἐκκλησίας , τὸν τῆς σοφίας λύχνον ἐκεῖ νον καὶ καθαρὸν τοῦ Πνεύματος καταγώγιον ὑπὸ τὸν μόδιον κατακρύψαντες , σιγῆς βυθῷ καὶ λήθης παραδοθέντα , μόλις μὲν καὶ μετὰ πολλῆς ἱκετηρίας καὶ πιθανότητος , πείθουσι δ´ οὖν ὅμως τῆς περιωνύμου Θεσσαλονίκης ἱερῶς καὶ ὡς Θεῷ φίλον προστῆναι . Ἵ μεγέθους ὥσπερ καὶ κάλλους καὶ τῆς ἄλλης τῶν ἀγαθῶν χορηγίας ἀφθονωτάτης μετὰ τὴν πρώτην περίεστιν , οὕτω δὴ καὶ φορὰς ἀγαθῶν ἀνδρῶν καὶ βίῳ καὶ λόγῳ καὶ πᾶσιν ὀμοῦ κεκοσμημένων τοῖς ἀγαθοῖς , ὥσπερ συγκεκληρωμένον ἄνωθεν ἐξ ἀρχῆς , οὐκ αὐτόχθοσι μόνον καὶ καρποῖς οἰκείνις καὶ παρ´ αὐτῇ τραφεῖσι καὶ αὐξηθεῖσιν ἐγκαλλωπίζεσθαι , ἀλλὰ καὶ εἴ πού τις ἑτέρα γενναῖον τέκοι , ὑποδέχεσθαί τε καὶ οἰκειοῦσθαι , καὶ κοσμεῖν ὁμοῦ καὶ ἀντικοσμεῖσθαι δαψιλῶς τε καὶ φιλοτίμως . Ἀλλ´ αὖθις ἀγώνων ἄλλων ἀρχαὶ καὶ στεφάνων ἀφορμαὶ φύονται , καὶ μεγαλοψυχίας καὶ καρτερίας δείγματα τῷ ἀγίῳ , ὥσπερ συγκεκληρωμένον αὐτοῦ τῇ φύσει διὰ βίου μὲν παλαίειν ἀνιαροῖς , νικῶντα δὲ διὰ πάντων ὰναγορεύεσθαι . Παρῆν μὲν γὰρ ἐν Θεσσαλονίκῃ εἰρήνην εὐαγγελιζόμενος ἀληθῶς καὶ ἀγαθῶν ἐσμὸν , καὶ πᾶν ὅ τι βέλτιστον ἐπαγόμενος · λείψανα δὲ τῆς στάσεως τὴν ἀρχὴν εἰσέτι παρελύπει Ῥωμαίων , καὶ τῆς φλογὸς κατασβεσθείσης , οἱ ἄνθρακες ὑπελείσοντο · καὶ οἱ στασιασταὶ τῷ μὲν ἐδόκουν ὑπείκειν . τῷ δ´ ἀντιπίπτειν τῶν βασιλέων · καὶ τῇ μὲν πόλει πράγματα παρεῖχον , καὶ κινδύνους ἐνειργάζοντο χαλεποὺς , σφίσι δ´ αὐτοῖς ἐκ τῶν τῆς πατρίδος κακῶν παρεῖχον πλουτεῖν . Ταύτης δὴ τῆς μοχθηρίας τῶν ἐπὶ κακῷ τῆς πόλεως ἀρχόντων ὁ μέγας παραπολαύει ποιμὴν · καὶ τὴν εἴσοδον τὴν εἰς τὴν πόλιν οὐ συγχωρεῖται , ἀλλὰ συνασχημονεῖν αὐτῇ , καὶ τὴν στάσιν συνεπεγείρειν
Lemmas: καί μοχθηρία ἔσχατος πληρόω , ἠώς ὁ πρός ἐκεῖνος ὁ Ψυχή δυσμένεια εἰς ἔργον ὁράω ἐκβαίνω . ὡς γάρ οὐδείς ἐκεῖνος ὁ δημόσιος ἔγκλημα ἔχω ἐπάγω , ἦδος γάρ αὐτός ὁ κατά ὁ βίος θόρυβος τε καί πρᾶγμα οὐδείς κακός ἢ ὁ πάλαι θνῄσκω ἀπέχω , ἐπί ὁ εὐσέβεια ὁράω καί ὁ οὗτος συκοφαντία · καί ταχύς ἢ ἄν τις οἴομαι μεταβάλλω , ὁ μέν ἀποκήρυκτος καί πολέμιος ὁ ἀλήθεια ἐν ὁ πρῶτος ἔχω ὁ φιλέω , καί πᾶς κατά ὅς εὐσέβεια ἢ ὁ ἴδιος μᾶλλον χαρίζομαι κεφαλή · ὅς δέ πρότερος καί λόγος καί γράμμα εἰμί θαυμάζω , καί ὁ ἀλήθεια πρεσβευτής καί ὁ ὀρθός πίστις καλέω προστάτης , οὗτος δέ ὁ αὐτός ὅσπερ καί πρότερος δόγμα ἐκχέω , καί μηδείς ἐπιδέχομαι παρατροπή , ἔγκλημα δυσσέβεια ὑπεύθυνος καθίστημι . ἐντεῦθεν τίς μέν ἐπιλίπτομαι εἶδος κακία ; μᾶλλον δέ ποῖος οὐ ἐπιδείκνυμι μεθ´ ὑπερβολή ; σύλλογος ἄθεσμος καί πονηρός συνέδριον συγκροτέω , καιγραμμα δυσσέβεια ἐκτίθημι μεστός , καί Γρηγόριος μετά ὁ ἀλήθεια ὁ στερεός ἐλαύνω ὁ ἀλήθεια προστάτης , καί κακῶς ἤ Κουές , καί δεσμωτήριον οἰκέω , καί διά πᾶς μηχανή κακόω · ὁ δέ ὁ ἀσέβεια ὑπεραίρω φλόξ , καί ὁ οὗτος σπουδαστής καί πρόμαχος πολύς ἀξιόω παρά ὁ καλός ὁ ἐκκλησία προστάτης ὁ κηδεμονία καί ὁ αἰδώς , καί ἱερός φέρω κατάλογος ὁ βέβηλος ὁ χείρ καί ὁ ψυχή , καί πᾶς ὁ δεινός τολμάω . Ἄρα οὖν ἢ κινέω ὁ αἵρεσις εὐθύς ἐκ ἀρχή ὁ δολερός οὗτος ἀγνοέω καί ἀπόκρυφος ὁ ἄλλος παραπλήσιος καί Γρηγόριος , ὁ , ὁ φάος ὁ Τριάς πεφωτισμένος ; ἢ οὐ ἀγνοέω μέν , πρός δέ ὁ ὁ ἀγών μέγεθος ἀφοράω , καί ὁ πόνος καί ὁ κάματος ἕτερος ὁ πρωτεῖος ἐν ὁ πόνος ἔχω παρίημι , αὐτός ἐν ῥᾳθυμία ζάω αἱρέω ; ἢ οὗτος μέν οὖον , οὖον μετά πολύς δέ ὁ προθυμία καί ὁ σπουδή ὁ ὑπέρ ὁ ἀλήθεια ἄβω πάλαισμα , ἢ ἐν ὅς μέν εὐδοκιμέω καί παρά πᾶς κροτέω καί θαυμάζω , θερμός τις καί ἀκάθεκτος εἰμί , καί πρός ὁ ὑπέρ ὁ ὀρθός πίστις ἔνστασις ἀπερίτρεπτος , καί παρρησία καί ζηλόω πλήρης , ὥσπερ ὑπό ὁ ἔπαινος καί ὁ Κρότων ἐρεθίζω , ὁ δέ πρᾶγμα ὄστρακον δίκη μεταπίπτω , ὁ μέν ἐναντίος ὑπό ὁ ὁ καιρός θεραπεύω , καί ἀγενής καί μικρόψυχος ὁ ἐν ἐξουσία κολακεύω ἐξαιρέω , αὐτός δέ κακῶς πάσχω καί ἔργω , καί παρρησία οὐδαμῶς οὐδός ἐλευθερία ἀπολαύω τις , ὁ ἄτη ξία δείδω ὁ καιρός , ἢ ὁ ωμότητα ὁ ἄρχω , καί μικρός τίς ὁ τόλμα ὑφίημι , καί ὁ ὕπερος ἀλήθεια ἔνστασις ὑποχωρέω ; οὐδαμός · ἀλ ἀεί καί διά πᾶς ἴσος εἰμί καί ὅμοιος ἑαυτοῦ , Καυᾶ καιοὸς ἄνεσις καί πειρασμός παρ´ αὐτός διαφέρω οὐδείς · ἀλ ἐλεύθερος γλῶσσα καί γνώμη ἐν ὁ κίνδυνος ὁ ὁ ὀρθός πίστις δόγμα ἐκτίθημι , καί ὁ δυσσεβέω ὥσπερ βέλος κατατιτρώσκω ὁ λόγος ἀπό ὁ εἱρκτή ἀφιτίς . ἀλ ἐπειδή ποτός καί ὁ ἀλήθεια ἐσθίω παρρησία ὁ ἄξιος τυγχάνω , καί ὁ ψεῦδος φυγαδεύω ὥσπερ νόσος ὁ ὑγεία ὑποχωρέω ὁ παρουσία , παύω μέν ὁ Πολιτικὸς πόλεμος καί ὁ στάσις ὁ ὁμόφυλος μετά ὁ πολύς ἐκεῖνος κάκωσις καί ὁ φορά ὁ ἀμύθητος δεινός , ἐκεῖνος δέ καί ὁ ὁ ἐκκλησία συναποσβέννυμι , ἐπεί καί οὗτος ἔχω αἴτιος , καί κατά ὁ ἀλήθεια ὥσπερ ὑπασπιστής καί σύμμαχονἰσχυρόν · λύω δέ καί ὁ δεινός Γρηγόριος . καί εἰμί αὖθις ἐν ὁ πρότερος , καί παρά πᾶς κροτέω καί θαυμάζω . καί ὁ ὁ ἐκκλησία μετά ὁ διώκτης καλός προστάτης διά πᾶς ἄγω ὁ τιμή , εὕω οἶδα Θεός καί ὁ ἐκεῖνος λατρευτός καί ὁ ὀρθός δόγμα προστάτης ὁ προσήκω σέβας ἀπονέμω καί ὁ αἰδώ · καί βασιλεύς καί ὁ ἐν τέλος καί πᾶς ὁμοῦ ποθεινός εἰμί καί ἡδύς ὁράω τε καί προστυγχάνω , καί ὁ ἐκεῖνος λόγος εἰμί ἐξαρτάω · κανών τις καί στάθμη θεολογία καί δόγμα ὀρθός ἀκρότης ὁ ἐπι εὐσέβεια γνώριμος παραπλήσιος καί διδάσκαλος ὁ ἐκκλησία οἶδα τε καί ἀνίημι οἶτος . οὖον μήv ἄχρι λόγος εἰμί οὐδός ἐν ἑαυτοῦ ὁ κατ´ ἐκεῖνος περιφέρω θαῦμα , ἀλ εὕω οἶδα , ὡς οὐ ἐκεῖνος μᾶλλον ἢ ὁ κοινός ὁ ὁ πιστός ζημιόω ἐκκλησία , ὁ ὁ σοφία λύχνος ἐκεῖ νοῦς καί καθαρός ὁ πνεῦμα καταγώγιον ὑπό ὁ μόδιος κατακρύπτω , σιγή βυθός καί λήθη παραδίδωμι , μόλις μέν καί μετά πολύς ἱκετηρία καί πιθανότης , πείθω δδʹ οὖν ὅμως ὁ περιώνυμος Θεσσαλονίκη ἱερός καί ὡς Θεός φίλος προΐστημι . ἵ μέγεθος ὥσπερ καί κάλλος καί ὁ ἄλλος ὁ ἀγαθός χορηγία ἄφθονος μετά ὁ πρῶτος περίειμι , οὗτος δή καί φορά ἀγαθός ἀνήρ καί βίος καί λόγος καί πᾶς ὀμόω κοσμέω ὁ ἀγαθός , ὥσπερ συγκληρόω ἄνωθεν ἐκ ἀρχή , οὐ αὐτόχθων μόνος καί καρπός οἰκείνις καί παρ´ αὐτός τρέφω καί αὐξάνω ἐγκαλλωπίζομαι , ἀλλά καί εἰμί πού τις ἕτερος γενναῖος τίκτω , ὑποδέχομαι τε καί οἰκειόω , καί κοσμέω ὁμοῦ καί ἀντικοσμέω δαψιλής τε καί φιλότιμος . Ἀλ αὖθις ἀγών ἄλλος ἀρχή καί στέφανος ἀφορμή φύω , καί μεγαλοψυχία καί καρτερία δεῖγμα ὁ ἅγιος , ὥσπερ συγκληρόω αὐτός ὁ φύσις διά βίος μέν παλαίω ἀνιαρός , Νίκη δέ διά πᾶς ἀναγορεύω . πάρειμι μέν γάρ ἐν Θεσσαλονίκη εἰρήνη εὐαγγελίζω ἀληθής καί ἀγαθός ἑσμός , καί πᾶς ὅς τίς ἀγαθός ἐπάγω · λείψανον δέ ὁ στάσις ὁ ἀρχή εἰσέτι παραλυπέω Ῥωμαῖος , καί ὁ φλόξ κατασβέννυμι , ὁ ἄνθραξ ὑπολείπω · καί ὁ στασιαστής ὁ μέν δοκέω ὑπείκω . ὁ δδʹ ἀντιπίπτω ὁ βασιλεύς · καί ὁ μέν πόλις πρᾶγμα παρέχω , καί κίνδυνος ἐνεργάζομαι χαλεπός , ὅς δδʹ αὐτός ἐκ ὁ ὁ πατρίς κακός παρέχω πλουτέω . Ταύτη δή ὁ μοχθηρία ὁ ἐπί κακός ὁ πόλις ἄρχω ὁ μέγας παραπολαύω ποιμήν · καί ὁ εἴσοδος ὁ εἰς ὁ πόλις οὖον συγχωρέω , ἀλλά συνασχημονέω αὐτός , καί ὁ στάσις συνεπεγείρω