cogPG.PG151 204
καὶ ζημίαις καὶ ὕβρεσι καὶ συκοφαντίαις καὶ πάθεσι , τοῦ λέγοντος ἀκούοντες · « Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι , ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν · μακάριοι οἱ πενθοῦντες ὅτι αὐτοὶ παρακληθήσονται · μακάριοι οἱ πραεῖς , ὅτι αὐτοὶ κληρονομήσουσι τὴν γῆν · μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην , » καὶ ὅσα τῶν ἑξῆς . Ἀλλὰ τίνος ἕνεκεν , εἰπών ὁ Κύριος ; Μακάριοι οἱ πτωχοί , προσέθηκε , τῷ πνεύματι ; Ἵνα τῆς ἀθλίας τὴν μακαρίαν ἦ διέλῃ πτωχείαν , καὶ ἵνα πᾶσαν ὡς ἐν ὀλίγῳ μεμακαρισμένην πτωχείαν συμπεριλάβῃ , καὶ πρὸς τούτοις , ἴνα τὸ αἴτιον τῆς μακαριότητος ἡμῖν ἐπιδείξῃ . Πρωτοπαθὲς γὰρ ὃν τὸ καθ´ ἡμᾶς πνεῦμα , καλῶς μὲν ἔχον καὶ θερφιλῶς μακαρίους ἡμᾶς ποιεῖ · κακῶς δὲ καὶ θεομισῶς διακείμενον ἀθλίους ἀποκαθίστησι · καὶ διὰ τοῦτο ὁ Κύριος ἀπὸ τούτου τὴν ἀρχὴν τῶν μακαρισμῶν ἐποιήσατο . Τρεῖς δέ εἰσι πτωχεῖαι , μία μὲν ἡ κατὰ τὸν βίον ἑκάστου καὶ τὴν περιουσίαν , ἥτις ἐστὶν ἡ στένωσις τῶν πρὸς τὸ ζῇν ἀναγκαίων , ᾗ ἐναντιώτατόν ἐστιν ὁ πλοῦτος , κατὰ τὸν εἰπόντα · Πλοῦτον καὶ πενίαν μή μοι δός . Ἐτέρα ἐστὶ πτωχεία ἡ κατὰ τὸ οἰκεῖον ἑκάστου σῶμα , ὅταν ὑπὸ λιτῆς ἄγαν διαίτης καὶ ὀλιγοτροφίας ὑπάρχῃ κατεσκλημένον , κατὰ τὸν εἰπόντα · « Τὰ γόνατά μου ἠσθένησαν ἀπὸ νηστείας , καὶ ἡ σάρξ μου ἠλλοιώθη δι´ ἔλαιον . » Ἐτέρα ἐστὶ πτωχεία τὸ μετριάζον καὶ συνεσταλμένον τοῦ φρονήματος τῆς ψυχῆς , ὅπερ ἐστὶν ἡ τοῦ καθ´ ἡμᾶς πνεύματος τῆς ψυχῆς ταπείνωσις , ᾗ ἐναντίον ἡ ὑπερηφανία . ἐκεῖναι τοίνυν , ἡ τοῦ βίου λέγω , καὶ τοῦ σώματος πτωχεία , ἐὰν μὲν συνημμέναι ὧσι τῷ ταπεινῷ τῆς ψυχῆς φρονήματι , μακαριότητός εἰσιν ἄξιαι · εἰ δὲ διεζευγμέναι τῆς ταπεινώσεως μεθ´ ὑπερηφανίας εἰσιν . ἀθλιότητος ὄντως εἰσὶ μεσταί . Ἡ γὰρ ἑκουσίως τις ὑπάρχει κατὰ τὸν βίον , ἢ κατὰ τὸ σῶμα πτωχὸς , ἢ ἀκουσίως · ἂν οὖν ἀκουσίως ᾗ τις πτωχὸς , οὐκ ἔχει δὲ τὴν ἐκ μετανοίας τῇ ψυχῇ προσγινομένην ἀγαθὴν διάθεσιν , τὴν ταπείνωσιν , οὐ φέρει γενναίως τὴν ἀκουσίως προσοῦσαν αὐτῷ πτωχείαν , ἀλλὰ καὶ κατὰ Θεοῦ γογγύζει , τῆς δικαιοτάτης αὐτοῦ προνοίας ὡς μὴ τοιαύτης οὕσης καταφερόμενος · καὶ τοῖς ἀνθρώποις πολυτρόπως ἐπηρεάζει , μὴ πρὸς Θεὸν βλέπων , ἐφ´ ὃν οὐδεὶς ἐλπίσας κατῃσχύνθη ποτέ · οὐδὲ τὰς δαπάνας συστέλλων , καὶ ταῖς χερσὶ τὸ ζῇν ποριζόμενος , ἢ προσαιτῶν παρὰ τῶν εὐπορούντων σὐν ταπεινώσει · ἀλλ´ ἢ κλέπτης , λωποδύτης , τυμβωρύχος , ἅρπαξ γινόμενος · ἢ παράσιτος , συκοφάντης , ψεύστης , ὑποκριτὴς , ἀγενῆ καὶ δουλοπρεπῆ κολακείας ὑπερχόμενος πρὸς τοὺς ἔχοντας , ἐπὶ προσδοκίᾳ τοῦ λαβεῖν τινα πορισμὸν παρ´ αὐτῶν , Ἀρ´ οὐκ ἀθλιώτατός ἐστιν ὁ τοιοῦτος πτωχός ; μᾶλλον δὲ οἱ τοιοῦτοι , καὶ τῶν ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ μακαριζομένων ἀλλοτριώτατοι ; Εἰ δέ τις εὑρεθείη πτωχεύων ἑκουσίως μὲν , φυσιώσει δέ τινι μᾶλλον , ἀλλ´ οὐ σὺν ταπεινώσει τοῦτο πράττων , μηδὲ διὰ τὴν ἐπαινετὴν πτωχείαν του πνευματος , τὴν τρυφὴν καὶ τὸν πλοῦτον ἀποποιούμενος , καὶ οὗτος μικροῦ παραπλήσιος ὑπάρχει τοῖς δαίμοσιν · ἐκείνων γὰρ ἡ ΦΑπΑΟΓ . ΑΔΙΙ
Lemmas: καί ζημία καί ὕβρις καί συκοφαντία καί πάθος , ὁ λέγω ἀκούω · « μακάριος ὁ πτωχός ὁ πνεῦμα , ὅτι αὐτός εἰμί ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός · μακάριος ὁ πενθέω ὅτι αὐτός παρακαλέω · μακάριος ὁ πρᾶος , ὅτι αὐτός κληρονομέω ὁ γῆ · μακάριος ὁ πεινάω καί διψάω ὁ δικαιοσύνη , » καί ὅσος ὁ ἑξῆς . ἀλλά τίς ἕνεκα , εἶπον ὁ Κύριος ; μακάριος ὁ πτωχός , προστίθημι , ὁ πνεῦμα ; ἵνα ὁ ἄθλιος ὁ μακάριος εἰμί διαιρέω πτωχεία , καί ἵνα πᾶς ὡς ἐν ὀλίγος μακαρίζω πτωχεία συμπεριλαμβάνω , καί πρός οὗτος , ἵνα ὁ αἴτιος ὁ μακαριότης ἐγώ ἐπιδείκνυμι . πρωτοπαθής γάρ ὅς ὁ καθ´ ἐγώ πνεῦμα , καλῶς μέν ἔχω καί θερφιλῶς μακάριος ἐγώ ποιέω · κακῶς δέ καί θεομισής διάκειμαι ἄθλιος ἀποκαθίστημι · καί διά οὗτος ὁ Κύριος ἀπό οὗτος ὁ ἀρχή ὁ μακαρισμός ποιέω . τρεῖς δέ εἰμί πτωχεία , εἷς μέν ὁ κατά ὁ βίος ἕκαστος καί ὁ περιουσία , ὅστις εἰμί ὁ στένωσις ὁ πρός ὁ ζάω ἀναγκαῖος , ὅς ἐναντίος εἰμί ὁ πλοῦτος , κατά ὁ εἶπον · Πλοῦτος καί πενία μή ἐγώ δίδωμι . ἕτερος εἰμί πτωχεία ὁ κατά ὁ οἰκέω ἕκαστος σῶμα , ὅταν ὑπό λιτός ἄγαν δίαιτα καί ὀλιγοτροφία ὑπάρχω κατασκέλλω , κατά ὁ εἶπον · « ὁ γόνυ ἐγώ ἀσθενέω ἀπό νηστεία , καί ὁ σάρξ ἐγώ ἀλλοιόω δις ἔλαιον . » ἕτερος εἰμί πτωχεία ὁ μετριάζω καί συστέλλω ὁ φρόνημα ὁ Ψυχή , ὅσπερ εἰμί ὁ ὁ καθ´ ἐγώ πνεῦμα ὁ Ψυχή ταπείνωσις , ὅς ἐναντίος ὁ ὑπερηφανία . ἐκεῖνος τοίνυν , ὁ ὁ βίος λέγω , καί ὁ σῶμα πτωχεία , ἐάν μέν συνάπτω ἵημι ὁ ταπεινός ὁ Ψυχή φρόνημα , μακαριότης εἰμί ἄξιος · εἰμί δέ διαζεύγνυμαι ὁ ταπείνωσις μεθ´ ὑπερηφανία εἰμί . ἀθλιότης εἰμί εἰμί μεστός . ὁ γάρ ἑκούσιος τις ὑπάρχω κατά ὁ βίος , ἢ κατά ὁ σῶμα πτωχός , ἢ ἀεκούσιος · εἄν οὖν ἀεκούσιος ὅς τις πτωχός , οὐ ἔχω δέ ὁ ἐκ μετάνοια ὁ Ψυχή προσγίγνομαι ἀγαθός διάθεσις , ὁ ταπείνωσις , οὖον φέρω γενναῖος ὁ ἀεκούσιος πρόσειμι αὐτός πτωχεία , ἀλλά καί κατά Θεός γογγύζω , ὁ Δίκαιος αὐτός πρόνοια ὡς μή τοιοῦτος ὗσις καταφέρω · καί ὁ ἄνθρωπος πολύτροπος ἐπηρεάζω , μή πρός θεός βλέπω , ἐφίημι ὅς οὐδείς ἐλπίζω καταισχύνω ποτός · οὐδέ ὁ δαπάνη συστέλλω , καί ὁ χείρ ὁ ζάω πορίζω , ἢ προσαίτης παρά ὁ εὐπορέω σῦς ταπείνωσις · ἀλ ἢ κλέπτης , λωποδύτης , τυμβωρύχος , ἅρπαξ γίγνομαι · ἢ παράσιτος , συκοφάντης , ψεύστης , ὑποκριτής , ἀγενής καί δουλοπρεπής κολακεία ὑπέρχομαι πρός ὁ ἔχω , ἐπί προσδοκία ὁ λαμβάνω τις πορισμός παρ´ αὐτός , Ἀρ οὐ ἄθλιος εἰμί ὁ τοιοῦτος πτωχός ; μᾶλλον δέ ὁ τοιοῦτος , καί ὁ ὑπό ὁ Χριστός μακαρίζω ἀλλότριος ; εἰμί δέ τις εὑρίσκω πτωχεύω ἑκούσιος μέν , φυσίωσις δέ τις μᾶλλον , ἀλ οὖον σύν ταπείνωσις οὗτος πράσσω , μηδέ διά ὁ ἐπαινετός πτωχεία ὁ πνεῦμα , ὁ τρυφή καί ὁ πλοῦτος ἀποποιέω , καί οὗτος μικρός παραπλήσιος ὑπάρχω ὁ δαίμων · ἐκεῖνος γάρ ὁ ΑΒ . Ι