cogPG.PG151 594
νεῦαα πνεῖ τὰο ὅπου θέλει καὶ ἡνίκα καὶ ὅσον , τεθῆναι ζητῶν αὐτὰ ἐνενόησε . Πῶς γὰρ , ὅπου οὐδὲ κατά γε τὸν δεσποτικὸν λόγον , ὡς οἱ αὐτο καὶ τοῦτόΘαθιν . Ἀλλὰ σύ μοι , φίλος , κἀκ τούτων ὅπερ ἕφην ἀκριὄέστερον αὖθις μάνθανε , ὡς οὐκ ἄγνοια μᾶλλον καὶ ἀπειρία , ὅσον κακουργία τε καὶ φιλονεικία , καὶ τὸ μὴ τοῖς ἱεροῖς ὑπείκειν τούτοις Πατράσιν ἐθέλειν . τὴν ἔνστασιν ἐκείνοις καὶ τὸ πρὸς τὴν φανερὰν ταύτην ἀλήθειαν κακῶς ἀντιλέγειν ἔχειν ἐνεργάζεσθαι πέφυκε , Μᾶλλον δὲ καὶ τῆς ἀγνοίας οὐκ ἄν τις ἁμάρτοι τὴν ἀπιστίαν , καὶ τὴν ἄκαιρον ἔριν αὐτοῖς εἰπὼν πρόξενον , ὥσπερ ἐν σταθερᾷ μεσημβρίᾳ μέσον τῶν ἡλιακῶν ἀκτίνων ἂστῶσι , καὶ συκοφαντεῖν ἐκείνου τὸ φῶς πειρωμένοις , κατὰ πάσης γῆς κεχυμένον , καὶ φωτίζον εὐαγγελικῶς εἰπεῖν πάντα ἄνθρωπον . Αρα γὰρ οὐ διαῤῥήδην ἤκουσαν κἀνταῦθα τοῦ θεολόγου τούτου βοῶντος , ὅτιπερ ἀνάρκας κατὰ χρόνον ἐκ τοῦ Πατρὸς ὁ ιὸς πεφυκὼς , τὴν φυαικὴν ταύτην ἀκτῖνα τῆς θεότητος ἄναρχον κέκτηται ; καὶ ὅτι ἕτερον μὲν ἐν αὐτῷ τὸ ἀνθρώπενον σῶμα , ἕτερον δ´ ἡ θεότης ἡ παντοδύναμος · ἀλλ´ ἐπεὶ μία ἐξ ἀμφοτέρων ὑπόστασις , καὶ εἷς ὁ Χριστὸς ὁ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἅμα νοούμενος , διὰ το ῦτο καὶ ἡ τῆς θεότητος δόξα δόξα καὶ τοῦ σώματο ἔ γίνεται · καὶ τὸ ἄπειρον ἐκεῖνο φῶς ἐκ τῆς εωθείσης λάμπει σαρκὸς , ὥσπερ δι´ ὑελίνων . ὑμένων , ὅ φησιν ὁ μέγας Βασίλειος , τοῦ κρείττονος ἐκνικήσαντος δηλαδὴ τῆς θεότητος , καὶ τῇ σαρκὶ μεταδόντος τῆς αἰκείας δόξης τε καὶ λαμπρότητος ; Κἀκείνου δὲ πῶς οὐ συνῆκαν οἱ σοφοὶ λαμπρῶς τε καὶ ἀπερικαλύπτως οὕτως ἀκούοντες , ὅτι μεταμορφοῦται Χριστὸς , οὐχ ὃ οὐκ ἠν προσλαβόμενος , οὐδὲ εἰς ὅπερ οὐκ ἦν μεταβαλλόμενος , ἀλλ´ ὅπερ ἦν τοῖς μαθηταῖς ἐκφαινόζενος , διανοίγων τούτων τὰ ὄμματα , καὶ ἐκ τυφλῶν ἐργαζόμενος βλέποντας ; καὶ Κὅτι ρὐ παραβάλλει , οὐδὲ συγκρίνει , φησὶν ὁ εὐαγγελιστὴς , Χριστὸν καὶ τὸ τούτου ἄναρχον φῶς καὶ ἀπρόσιτον πρός γε τὸν αἰοθητὸν τοῦτον ἥλιον · ἐπειδὴ , φησὶν , ἀμήχανον ἀπαραλείπτως ἐν τῇ κτίσει τὸ ἄκτιστον εἰκονίζεσθαι . Ἀλλ´ οὗτος φιλανθρώπως καὶ τὸν τῆς μετοχῆς τράπον συγκατασκευάζει καθόσον οἷόν τε καὶ συμπαραδείκνυσι τοῖς ἀπταίστως ὁρῶσί τε καὶ ἀκούουσιν . Ὅπερ γὰρ , φησὶν , ἀνάρχως ἦν ὡς Θεὸς πρό τε τῆς σαρκὸς καὶ μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν , ἐν τῇ μεταμορφώσει τοῖς μαθηταῖς Κἐξεφαίνετο , διανοίγων τούτων τὰ ὄμματα , καὶ ἐκ τυφλῶν ἐργαζόμενος βλέποντας . Ὥστε κατὰ μὲν τὴν φυσικὴν ἐνέργειαν τῆσὀράσεως τυφλῶν οὐδὲν ἄμεινον πρὸς τὴν θέαν τοῦ ἁπροσίτου φωτὸς ἐκείνου κατὰ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους κἀκεῖνοι διέκειντο . Οὐ γὰρ ὁφθαλμοῖς ἀνθρωπίνοις , ἀλλ´´ οὐδὲ διανοίᾳ τὰ ὑπὲρ νοῦν ὑποπίπτει μυστήρια . Ταῦτα καὶ γὰρ μετὰ τοῦ Ἀποστόλου φησὶν ὁ θεολόγος οὗτος εἶναι , ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε , καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε , καὶ ἂπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη ποτέ . Πνεύματι δὲ θείῳ τῶν ὁφθαλμῶν αὐτοῖς διανοιγέντων ἢ μεταπλασθέντων , εἶδον ὑπερφυῶς τὰ τοῖς ἀνθρωπίνοις ἀθέατα ὄμμασι · καθὰ δήπου καὶ Ἡσατας ὁ προφήτης , ὡτίον αὐτῷ παρὰ Θεοῦ προσἄγγελοι αὐτὰ ᾔδεσαν · Τὴν δὲ κατὰ τὸν Ἡσαϊαν θείαν πάλιν ἐξηγούμενος ὅρασιν , οὕτω φησὶ , τὸν προφήτην εἰσάγων περὶ ἑαυτοῦ λέγοντα , Εἶδον τὸν Κύριον καθήμενον ἐπὶ θρόνου ὑψνηλοῦ καὶ ἐπηρμένου . Πῶς εἶδεν , οὐκ οἶδα · ὅτι μὲν γὰρ εἰδεν , εἶπε · τὸ δὲ πῶς ἐσκώπησε . Δέχομσι τὰ εἰρημένα , οὐ πολυπραγμονῶ τὰ σεσιγημένα · κατανοῶ τὰ ἀποκαλυφθέντα , οὐ περιεργάζομαι τὰ συγκεκαλυμμένα . Διὰ τοῦτο γὰρ συγκεκάλυπται . Πέπλος χρυσοῦς ἐστιν ἡ τῶν Γραφῶν διήγησις . Ὁ στήμων χρυσός . Ἠ κρόκη χρυσός . Οὐ παρυφαίνω τῶν ἀραχνῶν τὰ ὑφάσματα . Τῶν ἐμῶν λογισμῶν τὴν ἀσθένειαν οἰδα . Μὴ μέταιρε ὅρια αἰώνια , φησὶν , ἃ ἔθεντο οἱ πατέρες σου . Ὅρια κινεῖν οὐκ ἀσφαλές . Καὶ πῶς ἃ παρέθηκεν ἡμῖν ὁ Θιὸς μεταθήσομιν ; Βούλει μαθεῖν πῶς εἶδε τὸν ρεόν · Γενοῦ καὶ αὐτὸς προφήτης . Καὶ ἐν ἐτέρῳ πάλιν οὕτω φησί · Ἑὸ δὲ πῶς ὁρῶσιν οἰ προφῆται ταῦτα , ἅπερ ὁρῶσιν , οὐχ ἡμέτερον εἰπεῖν . Οὐδὲ γὰρ δυνατὸν ἔρμηνευθῆναι λόγῳ τὸν τρόπον τῆς ὄψεως . Ἀλλ´ ἐκεῖνος μόνος εἶδε σαφῶς ὁ τὴ πείρα μαθών · εἰ γὰρ φύσεως ἔργα καὶ πάθη πολλάκις οὐδεὶς ἂν περιστήσειε λόγῳ , πολλῷ μᾶλλον τὸν τρόπον τῆς τοῦ Πνεύματος δυνάμεως . Εἰ δὲ ἀμυδραῖς εἰκόσιν ἀποχρησάμενον δεῖ κατατογμῆσαι , οὐχ , ὥστε τὸ σαφὲς παραστῆσαι , ἀλλ´ ὥστε αἴνιγμά τι παρασχεῖν , ἐμοὶ δοκεῖ ταυτὸ καὶ ἐπὶ τῶν προφητῶν γίνεσθαι · οἱον εἰ καθαρῶν ὑδάτων φύσις ἡλίου ἀκτῖνας δεξαμένη καταυγασθείη , οὕτω καὶ τῶν προφητῶν τὰς ψυχὰς καθαιρομένας οἰκείᾳ ἀρετῇ πρῶτον , ὑποδέχεσθαι τὴν τοῦ Πνεύματος δωρεὰν , καὶ πρὸς τὴν λαμπηδόνα ποιουμένας ἐκείνην , οὔτω καὶ τῶν μελλόντων σεχεσθαι τὴν γνῶσιν . Αὐτὰ δὲ ταῦτα σχεδὸν καὶ τὸ τῆς θεολογίας στόμα τὸ χωρητικώτατον δοχεῖον τοῦ Πνεύματος , ἄ μέγας φημὶ Βασίλειος , περὶ τῶν αὐτῶν φησι . Περὶ γὰρ τῆς ἐνεργείας καὶ τῆς μετοχῆς καὶ οὗτος φιλοσοφῶν τοῦ ἁγίου Πνεύματος , οὕτωπώς φησι · Καθαρθέντα δὴ οὗν ἀπὸ τοῦ αἴσχους , ἃ ἀνεμάξατο ἀπὸ τῆς κακίας , καὶ εἰς τὸ ἐκ φύσεως κάλλος ἐπανελθόντα , καὶ οἷον εἰκόνι βασιλικῇ τὴν ἀρχαίαν μορφὴν διὰ καθαρότητος ἀποδόντα , οὕτως ἕστι μόνως προσεγγίσαι τῷ Παρακλήτῳ . Ὥ δ´ ὥσπερ ἥλιος κεκαθαρμένον ὄμμα παραλαβὼν δείξει σοι ἐν ἑαυτῷ τὴν εἰκόνα τοῦ ἀοράτου . Ἐν δὲ τῷ μακαρίῳ τῆς εἰκόνος θεάματι τὸ ἄῤῥητον ὄψει τοῦ ἀρχετύπου κάλλος . Διὰ τούτου ὑμνῳδιῶν ἀνάβασις , χειραγωγία τῶν ἀσθενούντων , τῶν προκοπτόντων τελείωσις . Τοῦτο τοῖς ἀπὸ πάσης κηλῖδος κεκαθαρμένοις ἐκλάμπον τῇ πρὸς αὐτὸ κοινωνίᾳ πνευματικοὺς ἀποἄείκνυσι · καὶ ὥσπερ τὰ διαφανῆ καὶ λαμπρὰ τῶν σωμάτων ἀκτῖνος αὐτοῖς ἐπεισπεσούόης , αὐτά τε γίνεται περιλαμπῆ καὶ ἑτέραν αὐγήν ἀφ´ ἑαυτῶν ἀποστίλβει , οὕτως αἱ πνευματοφόροι ψυχαὶ ἐλλαμφθεῖσαι παρὰ τοῦ Πνεύματος , αὐταί τε ἀποτελοῦνται πνευματικαὶ , καὶ εἰς ἐτέρους τὴν χάριν ἐξαποστέλλουσι . Καὶ μετὰ μικρόν · Ἐντεῦθεν ἡ πρὸς Θεὸν ὁμοίωσις , τὸ ἀκρότατον τῶν ὀρεκτῶν Θεὸν γενέσθαι .
Lemmas: νεάω πνέω Τάο ὅπου ἐθέλω καί ἡνίκα καί ὅσος , τίθημι ζητέω αὐτός ἐννοέω . Πῶς γάρ , ὅπου οὐδέ κατά γε ὁ δεσποτικός λόγος , ὡς ὁ αὐτός καί τοῦτόΘαθιν . ἀλλά σῦς ἐγώ , φίλος , ἐκ οὗτος ὅσπερ φημί ἀκριὄέστερον αὖθις μανθάνω , ὡς οὐ ἄγνοια μᾶλλον καί ἀπειρία , ὅσος κακουργία τε καί φιλονικία , καί ὁ μή ὁ ἱερός ὑπείκω οὗτος πατήρ ἐθέλω . ὁ ἔνστασις ἐκεῖνος καί ὁ πρός ὁ φανερός οὗτος ἀλήθεια κακῶς ἀντιλέγω ἔχω ἐνεργάζομαι φύω , μᾶλλος δέ καί ὁ ἄγνοια οὐ ἄν τις ἁμαρτάνω ὁ ἀπιστία , καί ὁ ἄκαιρος Ἔρις αὐτός εἶπον Πρόξενος , ὥσπερ ἐν σταθερός μεσημβρία μέσος ὁ ἡλιακός ἀκτίς ὅστε , καί συκοφαντέω ἐκεῖνος ὁ φάος πειράω , κατά πᾶς γῆ χέω , καί φωτίζω εὐαγγελικός εἶπον πᾶς ἄνθρωπος . Αρα γάρ οὖον διαρρήδην ἀκούω ἐνταῦθα ὁ θεολόγος οὗτος βοῦς , ὅτιπερ ἀνάρκας κατά χρόνος ἐκ ὁ πατήρ ὁ ἰός φύω , ὁ φυαικη οὗτος ἀκτίς ὁ θεότης ἄναρχος κτάομαι ; καί ὅτι ἕτερος μέν ἐν αὐτός ὁ ἀνθρωπέω σῶμα , ἕτερος δδʹ ὁ θεότης ὁ παντοδύναμος · ἀλ ἐπεί εἷς ἐκ ἀμφότερος ὑπόστασις , καί εἷς ὁ Χριστός ὁ θεός καί ἄνθρωπος ἅμα νοέω , διά ὁ τοῦτος καί ὁ ὁ θεότης δόξα δόξα καί ὁ σῶμα ἔ γίγνομαι · καί ὁ ἤπειρος ἐκεῖνος φάος ἐκ ὁ ὠθέω λάμπω σάρξ , ὥσπερ δις ὑελινᾶς . ὑμήν , ὅς φημί ὁ μέγας Βασίλειος , ὁ ἀγαθός ἐκνικάω δηλαδή ὁ θεότης , καί ὁ σάρξ μεταδίδωμι ὁ αἰκία δόξα τε καί λαμπρότης ; ἐκεῖνος δέ πῶς οὖον συνίημι ὁ σοφός λαμπρῶς τε καί ἀπερικάλυπτος οὕτως ἀκούω , ὅτι μεταμορφόω Χριστός , οὐ ὅς οὐ ἐάν προσλαμβάνω , οὐδέ εἰς ὅσπερ οὐ εἰμί μεταβάλλω , ἀλ ὅσπερ εἰμί ὁ μαθητής ἐκφαίνω , διανοίγνυμι οὗτος ὁ ὄμμα , καί ἐκ τυφλός ἐργάζομαι βλέπω ; καί Κότι ῥέω παραβάλλω , οὐδέ συγκρίνω , φημί ὁ εὐαγγελιστής , Χριστός καί ὁ οὗτος ἄναρχος φάος καί ἀπρόσιτος πρός γε ὁ αιοθεω οὗτος ἥλιος · ἐπεί , φημί , ἀμήχανος ἀπαράλειπτος ἐν ὁ κτίζω ὁ ἄκτιστον εἰκονίζω . Ἀλ οὗτος φιλάνθρωπος καί ὁ ὁ μετοχή τρέπω συγκατασκευάζω καθόσον οἷος τε καί συμπαραδείκνυμι ὁ ἄπταιστος ὁράω τε καί ἀκούω . ὅπερ γάρ , φημί , ἄναρχος εἰμί ὡς θεός πρό τε ὁ σάρξ καί μετά ὁ ἐνανθρώπησις , ἐν ὁ μεταμορφόω ὁ μαθητής Κἐξεφαίνετο , διανοίγνυμι οὗτος ὁ ὄμμα , καί ἐκ τυφλός ἐργάζομαι βλέπω . ὥστε κατά μέν ὁ φυσικός ἐνέργεια τῆσὀράσεως τυφλός οὐδείς ἀγαθός πρός ὁ θέα ὁ απρόσιτος φάος ἐκεῖνος κατά ὁ ἄλλος ἄνθρωπος ἐκεῖνος διάκειμαι . οὖον γάρ ὀφθαλμός ἀνθρώπινος , ἀλ οὐδέ διάνοια ὁ ὑπέρ νόος ὑποπίπτω μυστήριον . οὗτος καί γάρ μετά ὁ ἀπόστολος φημί ὁ θεολόγος οὗτος εἰμί , ὁ ὀφθαλμός οὐ ὁράω , καί οὖς οὐ ἀκούω , καί θέραψ Καρδία ἄνθρωπος οὐ ἀναβαίνω ποτός . πνεῦμα δέ θεῖον ὁ ὀφθαλμός αὐτός διανοίγω ἢ μεταπλάσσω , εἶδον ὑπερφυῶς ὁ ὁ ἀνθρώπινος ἀθέατος ὄμμα · καθά δήπου καί ἀσάω ὁ προφήτης , ὠτίον αὐτός παρά Θεός προσαγγελεύς αὐτός οἶδα · ὁ δέ κατά ὁ Ἠσαΐας θεῖος πάλιν ἐξηγέομαι ὅρασις , οὗτος φημί , ὁ προφήτης εἰσάγω περί ἑαυτοῦ λέγω , εἶδον ὁ κύριος κάθημαι ἐπί θρόνος ὑψηλός καί ἐπαίρω . Πῶς ὁράω , οὐ οἶδα · ὅτι μέν γάρ ὁράω , εἶπον · ὁ δέ πῶς σκώπτω . Δέχομσι ὁ εἴρω , οὖον πολυπραγμονέω ὁ σιγάω · κατανοέω ὁ ἀποκαλύπτω , οὖον περιεργάζομαι ὁ συγκαλύπτω . Ζεύς οὗτος γάρ συγκαλύπτω . Πέπλος χρύσεος εἰμί ὁ ὁ Γραφής διήγησις . ὁ στήμων χρυσός . ὁ κρόκη χρυσός . οὖον παρυφαίνω ὁ ἀράχνης ὁ ὕφασμα . ὁ ἐμέω λογισμός ὁ ἀσθένεια οἰδα . μή μεταίρω ὅριον αἰώνιος , φημί , ὁ τίθημι ὁ πατήρ σύ . ὅριον κινέω οὐ ἀσφαλής . καί πῶς ὁ παρατίθημι ἐγώ ὁ Θεός μετατίθημι ; βούλομαι μανθάνω πῶς ὁράω ὁ ῥέω · γίγνομαι καί αὐτός προφήτης . καί ἐν ἔς πάλιν οὗτος φημί · εἰμί δέ πῶς ὁράω ὁ προφήτης οὗτος , ὅσπερ ὁράω , οὐ ἡμέτερος εἶπον . οὐδέ γάρ δυνατός ἐρμηνεύω λόγος ὁ τρόπος ὁ ὄψις . Ἀλ ἐκεῖνος μόνος ὁράω σαφῶς ὁ ὅς πείρω μανθάνω · εἰμί γάρ φύσις ἔργον καί πάθος πολλάκις οὐδείς εἄν περιίστημι λόγος , πολύς μᾶλλον ὁ τρόπος ὁ ὁ πνεῦμα δύναμις . εἰμί δέ ἀμυδρός εἰκών ἀποχράω δεῖ κατατογμῆσαι , οὐ , ὥστε ὁ σαφής παρίστημι , ἀλ ὥστε αἴνιγμα τίς παρέχω , ἐγώ δοκέω τατός καί ἐπί ὁ προφήτης γίγνομαι · οἱος εἰμί καθαρός ὕδωρ φύσις ἥλιος ἀκτίς δέχομαι καταυγάζω , οὗτος καί ὁ προφήτης ὁ ψυχή καθαίρω οἰκεῖος ἀρετή πρῶτος , ὑποδέχομαι ὁ ὁ πνεῦμα δωρεά , καί πρός ὁ λαμπηδών ποιέω ἐκεῖνος , οὐτάω καί ὁ μέλλω ἔχω ὁ γνῶσις . αὐτός δέ οὗτος σχεδόν καί ὁ ὁ θεολογία στόμα ὁ χωρητικός δοχεῖον ὁ πνεῦμα , ὅς μέγας φημί Βασίλειος , περί ὁ αὐτός φημί . περι γάρ ὁ ἐνέργεια καί ὁ μετοχή καί οὗτος φιλοσοφέω ὁ ἅγιος πνεῦμα , οὕτωπώς φημί · καθαίρω δή ἐν ἀπό ὁ αἶσχος , ὁ ἀναμάσσω ἀπό ὁ κακία , καί εἰς ὁ ἐκ φύσις κάλλος ἐπανέρχομαι , καί οἷος εἰκών βασιλικός ὁ ἀρχαῖος μορφή διά καθαρότης ἀποδίδωμι , οὕτως εἰμί μόνος προσεγγίζω ὁ Παράκλητος . ὅς δδʹ ὥσπερ ἥλιος καθαίρω ὄμμα παραλαμβάνω δείκνυμι σύ ἐν ἑαυτοῦ ὁ εἰκών ὁ ἀόρατος . ἐν δέ ὁ μακάριος ὁ εἰκών θέαμα ὁ ἄρρητος ὁράω ὁ ἀρχέτυπος κάλλος . Ζεύς οὗτος ὑμνῳδία ἀνάβασις , χειραγωγία ὁ ἀσθενέω , ὁ προκόπτω τελείωσις . οὗτος ὁ ἀπό πᾶς κηλίς καθαίρω ἐκλάμπω ὁ πρός αὐτός κοινωνία πνευματικός ἀποφέρω · καί ὥσπερ ὁ διαφανής καί λαμπρός ὁ σῶμα ἀκτίς αὐτός ἐπεισπίπτω , αὐτός τε γίγνομαι περιλαμπής καί ἕτερος αὐγή ἀφή ἑαυτοῦ ἀποστίλβω , οὕτως ὁ πνευματοφόρος ψυχή ἐλλάμπω παρά ὁ πνεῦμα , αὐτός τε ἀποτελέω πνευματικός , καί εἰς ἕτερος ὁ χάρις ἐξαποστέλλω . καί μετά μικρός · ἐντεῦθεν ὁ πρός θεός ὁμοίωσις , ὁ ἄκρος ὁ ὀρεκτός θεός γίγνομαι .