cogPG.PG151 590
φημι λέξεαιν , ὅτι καὶ ὁφθαλμοῖς εἶδον τὸ τῆς θεόππτος Χριστοῦ φῶς οἱ ἀπόστολοι . ἄκουε δή μοι καὶ τῶν ἑξῆς παρὰ τῆς χροσῆς γλώττης αὖθις πλατύτερον . ησὶ καὶ γὰρ αὖθις περὶ ταύτης λογογραφῶν τῆς θείας μεταμορφώσεως · Ἐνταῦθα οὐ περὶ τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας τῆς ἐνδόξου λέγει , ἀλλὰ περὶ τῆς ἐν τῷ ὄρει μεταμορφώσεως . Καὶ γὰρ ἐν τῷ ὄρει μεταμορφωθεὶς ὰ Σωτὴρ , μικρῶς πως ὡς δεσπότης ἔδειξε τοῖς ἐαυτοῦ μαθηταῖς τῆς ἀθεάτου θεῖκῆς ἑαυτοῦ βασιλείας τὴν δόξαν . Ἀλλ´ εὐθὺς ἐροῦσιν οἱ ἀπύλωτον καὶ θηρευτικὴν παριφέροντες γλῶσσαν · Καὶ εἰ ἀθέατος ἡ θεῖκὴ τοῦ Θεοῦ Λόγου δόξα , πῶς ὑπέδειξεν αὐτὴν τοῖς Ἀποστόλοις ; εἰ γὰρ ὁρατὴ , οὐκ ἀθέατος · εἰ δὲ ἀθέατος , οὐχ ὁρατή . Διὸ ἄκουε συνετῶς . Ἐνταῦθα ὁ δεσπότης Χριστὸς τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς ἐπέδειξε τῆς ἀθεάτου θεῖκῆς αὐτοῦ βασιλείας τὴν δόξαν , καὶ οὐκ ἐπέδειξε · τουτέστι , μικρὸν παρήνοιξε τὴν θεότητα , καὶ οὐχὶ τελείως , τὸ μὲν πληροφορῶν , τὸ δὲ φειδόμενος . Πληροφορῶν μὲν γὰρ , ἔδειξεν αὐτοῖς τῆς ἀθεάτου βασιλείας τὴν θεῖκὴν δόξαν , οὐχ ὄση τις ἦν , ἀλλ´ ὄσον ἠδύναντο φέρειν οἱ σωρατικοὺς ὁφθαλμοὺς περιφέροντες · φειδόμενος δὲ καὶ οὐχὶ φθονων , οὐκ ἔδειξεν αὐτοῖς τὴν πᾶσαν δόξαν , ἵνα μὴ σὺν τῇ ὁράσει καὶ τὴν ζωὴν ἀπολέσωσιν . Ὁ δέ γε τῆς Ἐκκλησίας ὁμοῦ καὶ τῆς θεολογίας γενναῖος στρατηγός τε καὶ πρόμαχος , Ἀθανάσιος ὁ μέγας φημὶ , καθαπερεί τινι σφενδόνῃ τῷ τῆς ἀληθείας λόγῳ χρησάμενος , οὐ τρισὶ βολαῖς τε καὶ λίθοις , καθάπερ ὁ μέγας πάλαι Δαβὶὸ , ἕνα τὸν ἀρχηγὸν τῶν ἀλλοφύλων κατὰ γῆς βάλλει καὶ νεκρὸν ἀπεργάζεται , ἀλλὰ τοὐναντίον μιᾷ βολῇ μᾶλλον τοὺς τρεῖς τῶν καθ´ ἡμᾶς ἀλλοφύλων προστάτας , ὡς τοὺς τριστάτας πάλαι τῶν Αἰγυπτίων Μωσῆς τῷ σκότῳ καὶ τῷ βυθῷ τῆς δικαίας σιγῆς αὐθωρὸν αὐτοῖς λόγοις τε καὶ δόγμασι δίδωσιν . Ἀρειανοῖς καὶ γὰρ ἐ μέγας γράφων συνήθως , καὶ τὰ εἰωθότα διαλεγόμενος , ἀπαθὴς , φησί , καὶ ἐν τοῖς παθήμασι τῆς σαρκὸς ὁ Χριστὸς , ὡς Θεὸς νικήσας θάνατον , ἀναστὰς τῇ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ , ἀνελθὼν εἰς τὸν οὐρανὸν ἐν δόξῃ φυσικῇ , καὶ οὐκ ἐν χάριτι ἐρχόμενος , ἐν τῇ ἑαυτοῦ θεότητι ἐμφανῶς ἐκλάμπων ἐκ τοῦ ἐκὶ Μαρίας σώματος αὐτοῦ τοῦ ἁγίου τὴν δόξαν τὴν ἀπόρρητον , ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ ὄρους ἔδειξεν ἀπὸ μέρους , διδάσκων ἡμᾶς , ὅτι καὶ πρότερον καὶ νῦν ὁ αὐτός ἐστι . Καὶ μετ´ ὀλίγον · Ἀναλλοίωτος ὢν ἀεὶ καὶ μεταβολὴν οὐδεμίαν ἔχων περὶ τὴν θεότητα . Καὶ πάλιν · Οὐδείς ἀνθρώπων δύναται Θεοῦ οὐσίαν γυμνὴν ἰδεῖν οὐδαμοῦ . Ὅθεν πρόδηλον ὅτι οὐ τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ ἔβλεπον οἱ ἅγιοι , ἀλλὰ τὴν δόξαν , ὡς καὶ περὶ τῶν ἀποστόλων γέγραπται , ὅτι διαγρηγορήσαντες ὁ Πέτρος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ , εἶδον τὴν δόξζαν αὐτοῦ . Ἀρίθμει μοι σὺ νῦν τῶν καταβληθέντων τὰ ππτώματα . Ἐκ γὰρ τῶν εἰρημένων καὶ ὁ μὴ λέγων φυσικὴν τοῦ Θεοῦ τὴν δόξαν , καὶ ὁ κτιστὴν αὐτὴν λέγων , ἅμα πεπτώκασι . Καὶ ὁ λέγων τὴν οὐσίαν ἐαἶναι τοῦ Θεοῦ τὴν δόξαν ἐκείνην καὶ τὸ φῶς πέπτωκε · καὶ πρὸ τούτων τε καὶ σὺν τούτοις ὁ λέγων , ὅτι οὐκ εἶδον ἐκεῖνο τὸ θεῖον φῶς οἱ ἀπόστολοι . Διαγρηγορήσαντες γὰρ , σὺν τῷ Εὐαγγελιστῇ καὶ ὁ μέγας οὗτός φησιν , εἶδον τὴν δόξαν αὐτοῦ . Ταῦτα καὶ Γρηγόριος ὁ τῆς θεολογίας καὶ σύμπνους ὁμοῦ καὶ ἐπώνυμος παρελθὼν διδασκέτω , καὶ δεικνύτιο διὰ βραχέων τί ποτε ἄρα τὸ μυστήριον ἦν ἐκεῖνο τῆς θείας μεταμορφώσεως . Κατὰ γὰρ Ἀπολλιναρίου τοῦ Σύρου πρὸς Κληδόνιον γράφων οὐτος , Εἴ τις ἀποτεθεῖσθαι νῦν , φησὶ , τὴν σάρκα λέγει καὶ γυμνὴν εἶναι τὴν θεότητα σώματος , ἀλλὰ μὴ μετὰ τοῦ προσλήμματος καὶ εἶναι καὶ ἥξειν , μὴ ἴδοι τὴν δόξαν τῆς παρουσίας . Ποῦ γὰρ τὸ σῶμα νῦν , εἰ μὴ μετὰ τοῦ προσλαβόντος ; Ἀλλ´ ἥξει μέν γε μετὰ τοῦ σώματος , ὡς ὁ ἐμὸς λόγος , τοιοῦτος δέ , οἷος ὤφθη τοῖς μαθηταῖς ἐν τῷ ὄρει ἢ παρεδείχθη , ὑπερνικώσης τὸ σαρκίον τῆς θεότητος . Καὶ αὖθις · φῶς ἡ παραδειχθεῖσα θεότης ἐπὶ τοῦ ὄρους τοῖς μαθηταῖς , μικροῦ στεῤῥοτέρα καὶ ὄψεως . Ἀκούεις καὶ τούτου τοῦ λαμπροῦ διδασκάλου , τοῖς πρὸ αὐτοῦ θαολόγοις ὁμοῦ καὶ εὐαγγελισταῖς συμφωνοῦντος ; Τοιοῦτος ἤξει Χριστὸς , φησὶν , ἐπὶ τῆς μελλούσης αὐτοῦ παρουσίας , οἷος ὤφθη τοῖς μαθηταῖς ἐν τῷ Θαβωρίῳ , τὰς τῆς σαρκὸς φυσικὰς κινήσεις τε καὶ δυνάμεις ὑπερνικῶντος τοῦ φωτὸς τῆς θεότητος . Οὐκοῦν ὤφθη τοῖς ἀποστόλοις , καὶ εἶδον αὐτὸν τοῖς ἑαυτῶν ὀφθαλμοῖς , Πνεύματι θείῳ ιανοιγεῖτιν , ἀλλ´ οὐχ ὥς τινές φησιν , οὐκ εἶδον Τὸ δὲ ἡ παρεδείχθη καὶ ἡ παραδειχβεῖσα θεότης προσέθηκε , πρὸς δὲ καὶ τὸ , μικροῦ στεῤῥοτέρα καὶ ὁνεως , ὁμοῦ τε τὴν ὑπερίολὴν τῆς θεῖαῆς ἐκείνης παραδηλῶν ἀστραπῆς καὶ λαμπρότητος , καὶ ὅτι μέρος τι καὶ ὅσον οἱ ὁρῶντες ὑπερφυῶς φέρειν ἐδύναντο , ἀλλ´ οὐχὶ πᾶσαν αὐτοῖς τὴν τῆς θεότητος δόξαν ὑπέδειξε . Περὶ ὧν δήπου καὶ Ἰωάννης χρυσοῦς τὴν γλῶτταν πρὸ βραχέος , καθάπερ ἤκουσας , ἔλεγε νῦν μὲν ὅτι πεπτώκασιν οἱ μαθηταὶί , καὶ ἐκαρώθησαν καὶ κατεχώννυντο · τὴν γὰρ ὑπερβολὴν τῆς λαμπηδόνος οὐκ ἤνεγκαν , ἐπεὶ τὸ φαινόμενον ὑπὲρ ἤλιον ἦν · νῦν δ´ αὖθις , ὅτι τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς ὁ Χριστὸς τῆς ἀθεάτου βασιλείας ἐπέδειξεν ἐνταῦθα τὴν δόξαν καὶ οὐκ ἐπέδειξε , τουτέστι , μικρὸν παρήνοιξε τὴν θεότητα , καὶ οὐχὶ τελείως , οὐχ ὅση τις ἦν , ἀλλ´ ὅσον ἐδύναντο φέρειν οἱ σωματικοὺς ὀφθαλμοὺς περιφέροντες , τὸ μὲν πληροφορῶν , τὸ δὲ φειδόμενο Ἀλλὰ καὶ Διονύσιος ὁ μετὰ τοὺς πρώτους θεολόγους καὶ ἀποστόλους καὶ μαθητὴς ἐκείνων καὶ φίλος καὶ θεολόγος καὶ ἄλλος ἀπόστολος , τὸ κοινὸν ὑποδεικνὺς τῆς ἐν τῆ μεταμορφώσει τοῦ Θεοῦ δόξης πρὸς τὴν μέλλουσαν αὐτοῦ δόξαν καὶ βασιλείαν , Τότε , φησὶν ὅταν ἄφθαρτοι καὶ ἀθάνατοι γενώμεθα , καὶ τῆς χρυσοειδοῦς καὶ μακαριῶτάτης ἐφικώμεθα λήξεως , πάντοτε σὺν Κυρίῳ κατὰ τὸ λόγιον ἐσόμεθα , τῆς μὲν ὁρατῆς αὐτοῦ θεοφανείας ἐν πανάγνοις θεωρίαις ἀποπληρούμενοι , φανοτάταις μαρμαρυγαῖς ἡμᾶς προαυγαζούσης , ὡς τοὺς μαθητὰς ἐν ἐκείνῃ τῇ θειοτάτῃ μεταμορφώσει , τῆς δὲ νοητῆς αὐτοῦ φωτοῦοσίας ἐν ἀπαθεῖ καὶ ἀθλῳ τῷ νῷ μετέχοντες , καὶ ὑπὲρ νοῦν ἑνώσεως ἐν ταῖς τῶν ὑπερφανῶν ἀντίνων ἀγνώστοις καὶ μακαρίαις ἐπιβολαῖς , ἐν
Lemmas: φημί λέχομαι , ὅτι καί ὀφθαλμός εἶδον ὁ ὁ θεόππτος Χριστός φάος ὁ ἀπόστολος . ἀκούω δή ἐγώ καί ὁ ἑξῆς παρά ὁ χροσος γλῶσσα αὖθις πλατύς . ἠμί καί γάρ αὖθις περί οὗτος λογογραφέω ὁ θεῖος μεταμόρφωσις · ἐνταῦθα οὖον περί ὁ δύο αὐτός παρουσία ὁ ἔνδοξος λέγω , ἀλλά περί ὁ ἐν ὁ ὄρος μεταμόρφωσις . καί γάρ ἐν ὁ ὄρος μεταμορφόω ά Σωτήρ , μικρός πως ὡς δεσπότης δείκνυμι ὁ ἑαυτοῦ μαθητής ὁ αθέατος θεῖος ἑαυτοῦ βασίλεια ὁ δόξα . Ἀλ εὐθύς εἴρω ὁ ἀπύλωτος καί θηρευτικός παριφερω γλῶσσα · καί εἰμί ἀθέατος ὁ θεῖος ὁ Θεός Λόγος δόξα , πῶς ὑποδείκνυμι αὐτός ὁ ἀπόστολος ; εἰμί γάρ ὁρατός , οὐ ἀθέατος · εἰμί δέ ἀθέατος , οὐ ὁρατός . Διὸ ἀκούω συνετός . ἐνταῦθα ὁ δεσπότης Χριστός ὁ ἑαυτοῦ μαθητής ἐπιδείκνυμι ὁ αθέατος θεῖος αὐτός βασίλεια ὁ δόξα , καί οὐ ἐπιδείκνυμι · τουτέστι , μικρός παρανοίγνυμι ὁ θεότης , καί οὐ τέλειος , ὁ μέν πληροφορέω , ὁ δέ φείδομαι . πληροφορέω μέν γάρ , δείκνυμι αὐτός ὁ αθέατος βασίλεια ὁ θεῖος δόξα , οὐ ὅσος τις εἰμί , ἀλ ὅσος δύναμαι φέρω ὁ σωρατικα ὀφθαλμός περιφέρω · φείδομαι δέ καί οὐ φθόνος , οὐ δείκνυμι αὐτός ὁ πᾶς δόξα , ἵνα μή σύν ὁ ὅρασις καί ὁ ζωή ἀπόλλυμι . ὁ δέ γε ὁ ἐκκλησία ὁμοῦ καί ὁ θεολογία γενναῖος στρατηγός τε καί πρόμαχος , Ἀθανάσιος ὁ μέγας φημί , καθαπερεί τις σφενδόνη ὁ ὁ ἀλήθεια λόγος χράω , οὖον τρεῖς βολή τε καί λίθος , καθάπερ ὁ μέγας πάλαι Δαβός , εἷς ὁ ἀρχηγός ὁ ἀλλόφυλος κατά γῆ βάλλω καί νεκρός ἀπεργάζομαι , ἀλλά ἐναντίος εἷς βολή μᾶλλον ὁ τρεῖς ὁ καθ´ ἐγώ ἀλλόφυλος προστάτης , ὡς ὁ τριστάτης πάλαι ὁ Αἰγύπτιος Μωσῆς ὁ σκότος καί ὁ βυθός ὁ Δίκαιος σιγή αὐθωρός αὐτός λόγος τε καί δόγμα δίδωμι . Ἀρειανός καί γάρ εἰ μέγας γράφω συνήθης , καί ὁ εἴωθα διαλέγω , ἀπαθής , φημί , καί ἐν ὁ πάθημα ὁ σάρξ ὁ Χριστός , ὡς θεός νικάω θάνατος , ἀνίστημι ὁ ἡμέρα ὁ τρίτος , ἀνέρχομαι εἰς ὁ οὐρανός ἐν δόξα φυσικός , καί οὐ ἐν χάρις ἐρχόμενος , ἐν ὁ ἑαυτοῦ θεότης ἐμφανής ἐκλάμπω ἐκ ὁ ἐπίτεξ Μαρία σῶμα αὐτός ὁ ἅγιος ὁ δόξα ὁ ἀπόρρητος , ὡς καί ἐπί ὁ ὄρος δείκνυμι ἀπό μέρος , διδάσκω ἐγώ , ὅτι καί πρότερος καί νῦν ὁ αὐτός εἰμί . καί μετέ ὀλίγος · ἀναλλοίωτος εἰμί ἀεί καί μεταβολή οὐδείς ἔχω περί ὁ θεότης . καί πάλιν · οὐδείς ἄνθρωπος δύναμαι Θεός οὐσία γυμνός ὁράω οὐδαμοῦ . ὅθεν πρόδηλος ὅτι οὖον ὁ οὐσία ὁ Θεός βλέπω ὁ ἅγιος , ἀλλά ὁ δόξα , ὡς καί περί ὁ ἀπόστολος γράφω , ὅτι διαγρηγορέω ὁ Πέτρος καί ὁ σύν αὐτός , εἶδον ὁ δοξάζω αὐτός . ἀριθμέω ἐγώ σύ νῦν ὁ καταβάλλω ὁ πτώμα . ἐκ γάρ ὁ εἴρω καί ὁ μή λέγω φυσικός ὁ Θεός ὁ δόξα , καί ὁ κτίστης αὐτός λέγω , ἅμα πίπτω . καί ὁ λέγω ὁ οὐσία αἰνός ὁ Θεός ὁ δόξα ἐκεῖνος καί ὁ φάος πίπτω · καί πρό οὗτος τε καί σύν οὗτος ὁ λέγω , ὅτι οὐ εἶδον ἐκεῖνος ὁ θέω φάος ὁ ἀπόστολος . διαγρηγορέω γάρ , σύν ὁ εὐαγγελιστής καί ὁ μέγας οὗτος φημί , εἶδον ὁ δόξα αὐτός . οὗτος καί Γρηγόριος ὁ ὁ θεολογία καί σύμπνους ὁμοῦ καί ἐπώνυμος παρέρχομαι διδάσκω , καί δείκνυμι διά βραχύς τίς ποτός ἄρα ὁ μυστήριον εἰμί ἐκεῖνος ὁ θεῖος μεταμόρφωσις . κατά γάρ Ἀπολλινάριος ὁ Σύρος πρός Κληδόνιος γράφω οὐτος , εἰμί τις ἀποτίθημι νῦν , φημί , ὁ σάρξ λέγω καί γυμνός εἰμί ὁ θεότης σῶμα , ἀλλά μή μετά ὁ πρόσλημμα καί εἰμί καί ἥκω , μή ὁράω ὁ δόξα ὁ παρουσία . πός γάρ ὁ σῶμα νῦν , εἰμί μή μετά ὁ προσλαμβάνω ; Ἀλ ἥκω μέν γε μετά ὁ σῶμα , ὡς ὁ ἐμός λόγος , τοιοῦτος δέ , οἷος ὁράω ὁ μαθητής ἐν ὁ ὄρος ἢ παραδείκνυμι , ὑπερνικάω ὁ σαρκίον ὁ θεότης . καί αὖθις · φάος ὁ παραδείκνυμι θεότης ἐπί ὁ ὄρος ὁ μαθητής , μικρός στερρός καί ὄψις . ἀκούω καί οὗτος ὁ λαμπρός διδάσκαλος , ὁ πρό αὐτός θαολογος ὁμοῦ καί εὐαγγελιστής συμφωνέω ; τοιοῦτος ἦξις Χριστός , φημί , ἐπί ὁ μέλλω αὐτός παρουσία , οἷος ὁράω ὁ μαθητής ἐν ὁ Θαβωρίῳ , ὁ ὁ σάρξ φυσικός κινέω τε καί δύναμις ὑπερνικάω ὁ φάος ὁ θεότης . οὐκοῦν ὁράω ὁ ἀπόστολος , καί εἶδον αὐτός ὁ ἑαυτοῦ ὀφθαλμός , πνεῦμα θεῖον ιανοιγειος , ἀλ οὐ ὅς τις φημί , οὐ εἶδον ὁ δέ ὁ παραδείκνυμι καί ὁ παραδείκνυμι θεότης προστίθημι , πρός δέ καί ὁ , μικρός στερρός καί ὅνος , ὁμοῦ τε ὁ υπεριολος ὁ θεῖος ἐκεῖνος παραδηλόω ἀστραπή καί λαμπρότης , καί ὅτι μέρος τίς καί ὅσος ὁ ὁράω ὑπερφυῶς φέρω δύναμαι , ἀλ οὐ πᾶς αὐτός ὁ ὁ θεότης δόξα ὑποδείκνυμι . περι ὅς δήπου καί Ἰωάννης χρύσεος ὁ γλῶσσα πρό βραχύς , καθάπερ ἀκούω , λέγω νῦν μέν ὅτι πίπτω ὁ μαθητής , καί καρόω καί καταχώννυμι · ὁ γάρ ὑπερβολή ὁ λαμπηδών οὐ φέρω , ἐπεί ὁ φαίνω ὑπέρ ἥλιος εἰμί · νῦν δδʹ αὖθις , ὅτι ὁ ἑαυτοῦ μαθητής ὁ Χριστός ὁ αθέατος βασίλεια ἐπιδείκνυμι ἐνταῦθα ὁ δόξα καί οὐ ἐπιδείκνυμι , τουτέστι , μικρός παρανοίγνυμι ὁ θεότης , καί οὐ τέλειος , οὐ ὅσος τις εἰμί , ἀλ ὅσος δύναμαι φέρω ὁ σωματικός ὀφθαλμός περιφέρω , ὁ μέν πληροφορέω , ὁ δέ φείδομαι ἀλλά καί Διονύσιος ὁ μετά ὁ πρῶτος θεολόγος καί ἀπόστολος καί μαθητής ἐκεῖνος καί φίλος καί θεολόγος καί ἄλλος ἀπόστολος , ὁ κοινός ὑποδείκνυμι ὁ ἐν τῆ μεταμορφόω ὁ Θεός δόξα πρός ὁ μέλλω αὐτός δόξα καί βασίλειος , τότε , φημί ὅταν ἄφθαρτος καί ἀθάνατος γίγνομαι , καί ὁ χρυσοειδής καί μακαριώτης ἐφικνέομαι λῆξις , πάντοτε σύν κύριος κατά ὁ λόγιος εἰμί , ὁ μέν ὁρατός αὐτός θεοφάνεια ἐν πάναγνος θεωρία ἀποπληρόω , φανός μαρμαρυγή ἐγώ προαυγάζω , ὡς ὁ μαθητής ἐν ἐκεῖνος ὁ θεῖος μεταμορφόω , ὁ δέ νοητός αὐτός φωτουοσιος ἐν ἀπαθής καί ἆθλος ὁ νάω μετέχω , καί ὑπέρ νόος ἕνωσις ἐν ὁ ὁ ὑπερφαίνω αντιναω ἄγνωστος καί μακάριος ἐπιβολή , ἐν