cogPG.PG151 152
νουθετεῖ ; « Νίκα , φησὶν , ἐν τῷ ἀγαθῷ τὸ κακὸν , καὶ δίδου τόπον τῇ ὀργῆ , καὶ μὴ ἀντιστῇς τῷ πονηρῷ , μηδὲ ἀποδώσῃς κακὸν ἀντὶ κακοῦ , ἢ λοιδορίαν ἀντὶ λοιδορίας , ἀλλ´ ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς , εὐλογεῖτε τοὺς καταρωμένους , καλῶς ποιεῖτε τοῖς μισοῦσιν ὑμᾶς , καὶ προσεύχεσθε ὑπὲρ τῶν ἐπηρεαζόντων ὑμᾶς καὶ διωκόντων . » Τί δὲ τὸ τοῦ βιαίου τούτου βίου τέλος , καὶ τῶν ἀγώνων τὸ ἔπαθλον ; « Ὅπως γένησθε , φησί , υἱοὶ τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τοῦ ἐν τοῖς οὐραιοῖς , » καὶ κληρονόμοι μὲν Θεοῦ , συγκληρονόμοι δὲ Χριστοῦ , καὶ ζωὴν ἀθάνατον σχοίητε , καὶ βασιλείαν ἄῤῥητον , ἀσάλευτον , ἀδιάδοχον παραλάὄητε , εἰς αἰῶνας ἀπείρους τῷ Θεῷ συζῶντες καὶ συμβασιλεύοντες . Ἴστε τὴν στενὴν καὶ τεθλιμμένην ὁδὸν τίς ἐστι ; καὶ διατί παρὰ ἡμῶν ἀπαιτεῖται , ΙΟ καὶ πρὸς ποίαν δόξαν καὶ χαράν καὶ κέρδος φέρει τὸν δι´ αὐτῆς ἰέναι προαιρούμενον ; Ἀρα εἴ τίς σε πολυετῆ ποιήσειν ὑπισχνεῖτο , ἐὰν μόνον ὑπακούσῃς αὐτῷ , οὐκ ἂν προθύμως ὑπῆλθες τὴν ὑπακοὴν , εἰ μή τι τῶν ἀδυνάτων ἀπαιτῶν ἦν ; Εἰ δὲ καὶ ὑγείαν καὶ δόξανκαὶ ἡδονὴν προσυπισχνεῖτο , τῷ πολυετεῖ βίῳ συμπαρεκτεινομένην , τί οὐκ ἂν προῦπέστης ὑπὲρ τούτου ; Εἰ δὲ καὶ βασιλείαν προσετίθει , καὶ βασιλείαν ἀπόλεμόν τε καὶ ἀνεπηρέαστον μετὰ μακροῦ τε καὶ ἀνόσου βίου , ἆρ´ οὐκ ἂν ἀνεπτερώθης , καὶ κοῦφον πᾶν ᾠήθης βαρὺ τὸ πρὸς ἐκείνην φέρον , ταῖς ἐλπίσι τρεφόμενος , καὶ ὡς παρούσης ἀπολαύειν τῆς ἐλπιζομένης , εἴπερ ἀληθῆ λέγοντα ᾠήθης · Εἴτα πολυχρονίου μὲν ζωῆς ἐπιθυμοῦμεν , τῆς αἰωνίου δὲ ζωῆς οὐ ποιησόμεθα λόγον ; Καὶ βασιλείαν μὲν εἰ καὶ μακρὰν , ἀλλ´ ὅμως ἔχουσαν τέλος , καὶ δόξαν καὶ χαρὰν εἰ καὶ μεγάλην , ἀλλ´ ὅμως ἀπανθοῦσαν , καὶ πλοῦτον τῷ βίῳ τούτῳ συγκαταλυόμενον , οὕτω ποθήσομεν , καὶ ὑπὲρ τούτου πονήσομεν , τὰ δὲ μετὰ τῆς ὑπερβολῆς καὶ ἀκήρατα ὄντα καὶ ἀτελεύτητα οὐκ ἐκζητήσομεν , οὐδὲ μικρὰν ὑπομενοῦμεν βίαν ὑπὲρ τῆς αὐτῶν κληρονομίας ; Καίτοι βασιλείαν ἀπόλεμον ὑπεθέμεθα , ἥτις οὐκ ἂν γένοιτο ἐπὶ τῆς γῆς , καὶ βίον ἄλυπον , ὃν οὐκ ἂν εὔροις , εἰ μὴ ἐν τοῖς οὐρανοῖς . Ὥστε εἰ ταῦτα ποθεῖ τις , πρὸς τὸν οὐρανὸν τρεχέτω · καὶ εἴτε ῥαδία εἴτε δύσκολος ἡ πρὸς αὐτὸν ἄγουσα , δι´ ἐκείνης ὁδευέτω , τῇ ἐλπίδι χαίρων καὶ τῇ θλίψει ὑπομένων . ἴστε πάντες , ὑπὲρ ὧν εἰς πόνους καὶ θανάτους ἐαυτοὺς παραδιδόασιν ἄνθρωποι . Οὐ μικροῦ σιτηρεσίου ὁ στρατιώτης πρὸς κινδύνους ἀνηκέστους καὶ σφαγὰς παρασκευάζεται ; Οὐ μικρᾶς προσθήκης ὁ ἔμπορος καταποντισμοῦ περιφρονεῖ , καὶ πνευμάτων καὶ ἀγρίων ἀνθρώπων ἐπὶ γῆς καὶ θαλάττης ἐπηρείας ἐπιφερόντων ; Οὐ μικρᾶς μάζης πολλάκις δοῦλοι γίνονται πολλοὶ δεσποτῶν ἀπανθρώπων · Ἡμεῖς δὲ οὐ δουλεύσομεν τῷ φύσει φιλανθρώπῳ Δεσπότῃ ; οὐ προκινδυνεύσομεν τῆς ζωῆς ; οὐκ ἐκφορήσομεν τὰ περιττὰ τῶν κτημάτων , ἵνα κτησώμεθα τὸν οὐράνιον πλοῦτον ; οὐχ ὑπομενοῦμεν τὴν ἐξ ἀνθρώπων ἀδοξίαν , καὶ ταῦθ᾽´ ὡς τὰ πολλὰ φαύλων , ἵνα θείας ἐπιτύχωμεν δόξης , τὴν θνητὴν ἀντιδιδόντες τῆς ἀθανάτου ; οὐ πεινάσομεν μετρίως , οὐδὲ διψήσομεν , ἵνα φάγωμεν τὸν ἐξ οὐρανοῦ καταβάντα
Lemmas: νουθετέω ; « Νίκα , φημί , ἐν ὁ ἀγαθός ὁ κακός , καί δίδωμι τόπος ὁ ὀργής , καί μή ἀνθίστημι ὁ πονηρός , μηδέ ἀφοδόω κακός ἀντί κακός , ἢ λοιδορία ἀντί λοιδορία , ἀλ ἀγαπάω ὁ ἐχθρός , εὐλογέω ὁ καταράομαι , καλῶς ποιέω ὁ μισέω σύ , καί προσεύχομαι ὑπέρ ὁ ἐπηρεάζω σύ καί διώκω . » τις δέ ὁ ὁ βίαιος οὗτος βίος τέλος , καί ὁ ἀγών ὁ ἔπαθλον ; « ὅπως γίγνομαι , φημί , υἱός ὁ πατήρ σύ ὁ ἐν ὁ οὐραῖος , » καί κληρονόμος μέν Θεός , συγκληρονόμος δέ Χριστός , καί ζωή ἀθάνατος ἔχω , καί βασίλειος ἄρρητος , ἀσάλευτος , ἀδιάδοχος παραλαμβάνω , εἰς αἰών ἤπειρος ὁ Θεός συζάω καί συμβασιλεύω . οἶδα ὁ στενός καί θλίβω ὁδός τίς εἰμί ; καί διατί παρά ἐγώ ἀπαιτέω , Ίος καί πρός ποῖος δόξα καί χαρά καί κέρδος φέρω ὁ δις αὐτός εἶμι προαιρέω ; Ἀρά εἰμί τίς σύ πολυετής ποιέω ὑπισχνέομαι , ἐάν μόνος ὑπακούω αὐτός , οὐ εἄν προθύμως ὑπέρχομαι ὁ ὑπακοή , εἰμί μή τίς ὁ ἀδύνατος ἀπαιτέω εἰμί ; εἰμί δέ καί ὑγεία καί δόξανκαὶ ἡδονά προσυπισχνέομαι , ὁ πολυετής βίος συμπαρεκτείνω , τίς οὐ εἄν προπίπτω ὑπέρ οὗτος ; εἰμί δέ καί βασίλειος προστίθημι , καί βασίλειος ἀπόλεμος τε καί ἀνεπηρέαστος μετά μακρός τε καί ἄνοσος βίος , ἀείρω οὐ εἄν ἀναπτερόω , καί κοῦφος πᾶς οἴομαι βαρύς ὁ πρός ἐκεῖνος φέρω , ὁ ἐλπίς τρέφω , καί ὡς πάρειμι ἀπολαύω ὁ ἐλπίζω , εἴπερ ἀληθής λέγω οἴομαι · εἴτα̅ πολυχρόνιος μέν ζωή ἐπιθυμέω , ὁ αἰώνιος δέ ζωή οὖον ποιέω λόγος ; καί βασίλειος μέν εἰμί καί μακράν , ἀλ ὅμως ἔχω τέλος , καί δόξα καί χαρά εἰμί καί μέγας , ἀλ ὅμως ἀπανθέω , καί πλοῦτος ὁ βίος οὗτος συγκαταλύω , οὗτος ποθέω , καί ὑπέρ οὗτος πονέω , ὁ δέ μετά ὁ ὑπερβολή καί ἀκήρατος εἰμί καί ἀτελεύτητος οὐ ἐκζητέω , οὐδέ μικρός ὑπομένω βία ὑπέρ ὁ αὐτός κληρονομία ; καίτοι βασίλειος ἀπόλεμος ὑποτίθημι , ὅστις οὐ εἄν γίγνομαι ἐπί ὁ γῆ , καί βίος ἄλυπος , ὅς οὐ εἄν εὑρίσκω , εἰμί μή ἐν ὁ οὐρανός . ὥστε εἰμί οὗτος ποθέω τις , πρός ὁ οὐρανός τρέχω · καί εἴτε ῥᾴδιος εἴτε δύσκολος ὁ πρός αὐτός ἄγω , δις ἐκεῖνος ὁδεύω , ὁ ἐλπίς χαίρω καί ὁ θλῖψις ὑπομένω . οἶδα πᾶς , ὑπέρ ὅς εἰς πόνος καί θάνατος ἑαυτοῦ παραδίδωμι ἄνθρωπος . οὖον μικρός σιτηρέσιον ὁ στρατιώτης πρός κίνδυνος ἀνήκεστος καί σφαγή παρασκευάζω ; οὖον μικρός προσθήκη ὁ ἔμπορος καταποντισμός περιφρονέω , καί πνεῦμα καί ἄγριος ἄνθρωπος ἐπί γῆ καί θάλασσα ἐπήρεια ἐπιφέρω ; οὖον μικρός μᾶζα πολλάκις δοῦλος γίγνομαι πολύς δεσπότης απάνθρωπος · ἐγώ δέ οὖον δουλεύω ὁ φύσις φιλάνθρωπον δεσπότης ; οὖον προκινδυνεύω ὁ ζωή ; οὐ ἐκφορέω ὁ περισσός ὁ κτῆμα , ἵνα κτάομαι ὁ οὐράνιος πλοῦτος ; οὐ ὑπομένω ὁ ἐκ ἄνθρωπος ἀδοξία , καί ταῦθ᾽´ ὡς ὁ πολύς φαῦλος , ἵνα θεῖος ἐπιτυγχάνω δόξα , ὁ θνητός ἀντιδίδωμι ὁ ἀθάνατος ; οὖον πεινάω μέτριος , οὐδέ διψάω , ἵνα ἐσθίω ὁ ἐκ οὐρανός καταβαίνω