cogPG.PG151 284
μόνως ἐπιτυχεῖν τῶν εἰκότων , καὶ μόνης ἂν ἦν τῆς διανοίας καὶ τῆς γλώττης ἐκείνης οὗτος ὁ ἄθλος , καὶ μόνος ἐκεῖνος ὁ λόγος κατὰ σκοπὸν ἐβεβλήκει . Ἐκείνου δὲ μὴ παρόντος , μηδὲ τῶν πραγμάτων τὰ τοιαῦτα διδόντων , ἀλλ´ ὑποχωρούντων , καθάπερ ἔφην , ἐξίσης τῶν δυναμένων κατὰ λόγον , καθόσον οἷόν τε τὰ τοιαῦτα περαίνειν , ἀνάγκη τὴν φιλίαν ἐκνικῆσαι κἀνταῦθα , καὶ τοῦ μεγέθους τῶν ἀγώνων κατατολμῆσαι , μὴ τὸ ἑαυτῆς , ὅ φησιν ὁ μακάριος Παῦλος , ζητοῦσαν , πάντα δὲ καὶ πιστεύουσαν καὶ ἐλπίζουσαν , ῶς φησιν ὁ αὐτὸς αὖθις . Ῥητόρων μὲν οὖν καὶ λογογράφων πάντων σχεδὸν τῶν καθ´ ἡμᾶς αὐτὸς τὰ ἔσχατα φάρων , τοῦ δέ γε πόθου τοῦ πρὸς ἐκεῖνον , καὶ τοῦ καταλόγου τῶν φίλων ἑνὶ μηδενὶ παραχωρεῖν ἀνεχόμενος τῶν πρωτείων , δίκαιος ἂν εἴην καὶ πρὸ τῶν ἄλλων ὑπεισελθεῖν τὸν ἀγῶνα , τοῦ μὲν κατ´ ἐμαυτὸν καὶ τῆς ἐπακολουθούσης ἥττης τῷ λόγῳ βραχύν τινα ποιούμενος λόγον , τὸ δὲ χρέος ἐκ τῶν ἐνόντων ἀποτιννὺς ὡς οἶόν τε · οὕτω καὶ γὰρ ἕξειν μοι τὰ τοῦ λόγου κατ´ ἐλπίδας νομίζω , εἴτε τῆς ὑποθέσεως εἰπεῖν τι καὶ ὁπωσοῦν ἄξιον δυνηθείη , εἴτε καὶ κατόπιν ἔλθοι τῶν πραγμάτων ὡς λόγος · ἐπιτυχόντι μὲν γὰρ τῷ τὴν εὔνοιαν ἐνδεδεῖχθαι , καὶ τὸ κατὰ σκοπὸν βαλεῖν δν προσέσται · διαμαρτόντι δ´ αὖ τῆς ἀξίας , εἰ καὶ μὴ ἄμφω , τὸ γοῦν ἕτερον πάντως ἔσται . Καὶ δείξομεν ὡς οὐ φιλοτιμίας καὶ λόγων ἐπιδείξεως χάριν , ἀλλὰ φιλίας μόνης , καὶ τοῦ κατ´ αὐτὴν χιγνομένου , καὶ τῶν ὑπὲρ ἡμᾶς πολλῷ τινι τῷ μέσῳ κατατολμῶμεν , ἐπαίνων τε καὶ κρότων καὶ δόξης οὐδένα ποιούμενοι , λόγον , εἰ τὰ τῆς εὐνοίας τῆς πρὸς ἐκεῖνον σώζοιτο μόνον , καθὰ δὴ καὶ προὔφην . Οὐ μὴν ἡ φιλία τὸν λόγον , ὡς ἂν οἰηθείη τις , ἴσως δεκάσει πρὸς ὑπερβολὰς ἐξαχθεῖσα · οὔτε γὰρ πρὸς ἡμῶν τε κἀκείνου τὸ τοῖς τοιούτοις διδόναι , καὶ παρὰ τοῖς εἰδόσιν ὁ λόγος , καὶ κριταὶ κάθηνται σχεδὸν πάντες τῶν λεγομένων , τοῖς πράγμασι παρατιθέντες τοὺς λόγους , καὶ μετὰ τῆς ἀκριβείας ἀπαιτοῦντες τὰ ὄντα · ὡς καὶ τοὐναντίον ἅπαν ἡμᾶς δεδιέναι μᾶλλον , οὐ τὴν ὑπερβολὴν καὶ τὴν πλεονεξίαν τοῦ λόγου , τὴν μειονεξίαν δὲ καὶ τὴν ὕφεσιν μᾶλλον , καὶ τὸ μὴ πᾶσιν ὡσαύτως ἐπεξελθεῖν ἂν δεδυνῆσθαι · ὑπὲρ οὗ καὶ παραιτεῖσθαι παρὰ τοῖς εὐγνώμοσι τῶν ἀκροατῶν ό λόγος δίκαιος ἂν εἴη πρό γε τῶν ἄλλων , ὡς μὴ πὰ ἐκείνου παρὰ τούτου ζητεῖν πάντα , μηδὲ τὸ τοῖς πᾶσιν ἐφεξῆς καὶ κατ´ ἀκολουθίαν ἐπεξιέναι · οὐδὲ γὰρ οἷόν τε μήτε τοῦ πλήθους μήτε τοῦ μεγέθους πῶν πραγμάτων ταυτὶ συγχωρούντων , μνησθήσεται δὲ τῶν ἀναγκαιοτέρων τῆς ἰστορίας τοῦ θαυμαστοῦ βίου ἐκείνου καὶ μᾶλλον κατεπειγόντων , ἐξίσης τήν τε ἀμετρίαν καὶ τὴν βραχυλογίαν ἐκκλίνων , καθ´ ὅσον οἶόν τε καὶ κατὰ δύναμιν ἐκεῖνον μιμούμενος . Γρηγορίῳ τοιγαροῦν τῷ μεγάλῳ πατέρες κατὰ πὸν μέγαν Ἰωδ , εὐγενεῖς μὲν τῶν ἀφ´ ἡλίου ἀνατολῶν · τὴν δὲ μεγίστην ταυτηνὶ καὶ βασιλεύουσαν τὴν τοῦ θαυμαστοῦ Κωνσταντίνου φημὶ , πόλιν σχόντες εἰς μετοικίαν , ἐνταῦθα καὶ παίδων πατέρες ἀρρένων τε καὶ θηλειῶν ὁμοῦ χρηματίζουσιν , ὡν ὁ θαυμαστὸς Γρηγόριος πρῶτος κατὰ γένεσιν εἰσιὼν τὸν βίον , πρῶτος οὐκ ἐν τοῖς κατὰ κόσμον καὶ λά · γοις καὶ πράγμασι μόνον , ἀλλὰ κἀν τοῖς ὑψηλοῖς πολλῷ πλέον καὶ ὑπὲρ κόσμον ἐφάνη , ὡς ἑνί τινι μηδενὶ καὶ ὁπωσοῦν τῶν πρεσβείων ἐκστῆναι . Πατρίδος μὲν οὖν εἴνεκα καὶ τοῦ κατ´ αὐτὴν ἐσχηκότος περιττόν μοι δοκῶ πως τὸ λόγοις νῦν θέλειν ἐπεξιέναι · ἀρκεῖ καὶ γὰρ αὐτὸ τοῦτο , τὸ βασιλεύουσαν ἁπασῶν φημι παρὰ πάντων αὐτὴν ἄνωθεν καὶ προσειρῆσθαι καὶ εἶναι , καὶ πάσας ὑφ´ ἑαυτὴν ἔχειν , καὶ ὁμοῦ τῶν ἁπασῶν ἐν ἅπασιν ὑπερέχειν , καὶ μεγέθει καὶ κάλλει καὶ θέσει , καὶ κράσει στοιχείων , καὶ ἀέρων ἐπιτηδειότητι , καὶ ξηρᾷ καὶ θαλάσση , καὶ τὸ πανταχόθεν ἐκ γῆς τε καὶ θαλάττης ὑφ´ Ἐλλήνων τε καὶ βαρβάρων , καὶ παντὸς ὁμοῦ γένους δωροφορεῖσθαι · ´ τὸ δὲ κράτιστον καὶ ὑπερκείμενον τούτων , τὸ καὶ λόγων καὶ σοφίας ἄνωθεν χρηματίζειν ταύτην μητέρα καὶ οἰκητήριον Ἐλλήνων ἄντικρυς πεφηνέναι , τὴν πάλαι θρυλλουμένην Στοὰν καὶ τοὺς Περιπάτους καὶ τὰς Ἀκαδημίας εἰς ἑαυτὴν ὁμοῦ πάντα συναγαγοῦσαν μετὰ τῆς εὐσεβείας · καὶ τὴν μὲν ἀθεῖαν καὶ τοὺς μύθους καὶ τοὺς μακροὺς λήρους μετὰ τοῦ ψεύδους καὶ τῶν παραλογισμῶν , καὶ τῆς συχνῆς ἀδολεσχίας καὶ τῆς ἀπάτης εἰς τὸ ἐκείνων Κυνόσαργες ἀποῤῥίψασαν , τῇ δ´ ἀληθείᾳ , καὶ τῇ τοῦ ἑνὸς τρισνποστάτου καὶ παντοδυνάμου καὶ παντοκράτορος Θεοῦ πίστει , τῳ τε σταυρῷ καὶ τῇ τοῦ Ἐόαγγελίου ἁπλότητι κατακοσμήσασαν τὴν σοφίαν ἐκείνην , καὶ δούλην εὐγνώμονα καὶ ὑπηρέτιν ἀναδείξασαν τῆς ἀληθινῆς καὶ πρώτης σοφίας , Τὴν γοῦν οὕτω διὰ πάντων θαυμαζομένην Γρηγόριος ὁ θαυμαστὸς εὐμοιρήσας πατρίδα , τοιούτους καὶ τοὺς κατὰ σάρκα πατέρας ἔσχεν , ὁποίους τὸν τοιοῦτον ἔδει τῆς γενέσεως ἔχειν αἰτίους · ἢ ὁποίους τινάς εἶναι τὸν τοιοῦτον εἰσενεγκόντας τῷ βίῳ , καὶ δῆλον ἐκεῖθεν . Τοῦ γὰρ δευτέρου τῶν Παλαιολόγων Ἀνδρονίκου φημὶ τοῦ πάνυ , τῶν τῆς βασιλείας ἐπειλημμένου σκήπτρων τὸ τηνικαῦτα , τῆς συγκλήτου μὲν εἶς καὶ ὁ τοῦ σοφοῦ Γρηγορίου πατὴρ ἦν , καὶ τοῖς ἐν τέλει συνηριθμεῖτοο . τοσοῦτο γε μὴν τὸ τῆς ἀρετῆς περιὸν ἐκείνῳ προσῆν , καὶ τὸ συγκεχωρηκὸς παρὰ πάντων ἐν τοῖς τοιούτοις » ὡς καὶ πατέρα καὶ διδάσκαλον τοῦ μλωνοῦ τε καὶ βασιλέως τὰ ἐς ἀρετήν φημι καὶ ψυχῆς παίδευσιν καὶ κατόρθωσιν ἤθους , αὐτὸν ἐλέσθαι τὸν βασιλέα . Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἐκεῖνος , καίτοι γε καὶ συνετὸς καὶ ἀξύς τις πεφυκώς ἐν ἅπασι καὶ ἀγχίνους , καὶ τὰ πρωτεῖα φιλοτιμούμενος ἐν τοῖς τοιούτοις φέρεσθαι κατὰ πάντων , οὐκ ᾐδεῖτο καὶ διδάσκαλον ἀρετῆς , καὶ σύμβουλον ἀγαθὸν , καὶ μυσταγωγὸν καὶ ὁδηγὸν τοῦ καλλίστου παντὸς ἐκεῖνον κεκτῆσθαι . Ἀμέλει καὶ σφοδρότερον ἔσθ´ ὅτε τῷ βασιλεῖ τῷ θυμῷ κατὰ τῶν οἰκείων χρωμένῳ , καὶ πρὸς ὀργὴν ἐξαγομένῳ καὶ ἀπειλὰς καὶ λοιδορίας ἐκείνων , πάντες μὲν ὥσπερ ἀπὸ συνθήματος ὁμοῦ καὶ ὑπεξίσταντο , καὶ τῷ κράτει καὶ τῷ θυμῷ παρεχώρουν , τὴν τοῦ λέοντος ἐρυγὴν κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπεπτηχότες . Ὁ δὲ καὶ ἐπειοῄει ὀργιζομένῳ μετὰ τοῦ σχήματος καὶ τῆς παῤῥησίας , καὶ τῆς ὀργῆς ὑφιέναι καὶ ὑποχαλᾷν παρεσκεύαζεν εὐθέως ἐκεῖνον , τοῦ τε ταπεινοῦ καὶ
Lemmas: μόνος ἐπιτυγχάνω ὁ εἰκός , καί μόνος εἄν εἰμί ὁ διάνοια καί ὁ γλῶσσα ἐκεῖνος οὗτος ὁ ἆθλος , καί μόνος ἐκεῖνος ὁ λόγος κατά σκοπός βάλλω . ἐκεῖνος δέ μή πάρειμι , μηδέ ὁ πρᾶγμα ὁ τοιοῦτος δίδωμι , ἀλ ὑποχωρέω , καθάπερ φημί , ἐξίσης ὁ δύναμαι κατά λόγος , καθόσον οἷος τε ὁ τοιοῦτος περαίνω , ἀνάγκη ὁ φίλιος ἐκνικάω ἐνταῦθα , καί ὁ μέγεθος ὁ ἀγών κατατολμάω , μή ὁ ἑαυτοῦ , ὅς φημί ὁ μακάριος Παῦλος , ζητέω , πᾶς δέ καί πιστεύω καί ἐλπίζω , ῶς φημί ὁ αὐτός αὖθις . Ῥήτωρ μέν οὖν καί λογογράφος πᾶς σχεδόν ὁ καθ´ ἐγώ αὐτός ὁ ἔσχατος φᾶρος , ὁ δέ γε πόθος ὁ πρός ἐκεῖνος , καί ὁ κατάλογος ὁ Φίλων εἷς μηδείς παραχωρέω ἀνέχω ὁ πρωτεῖος , δίκαιος εἄν εἰμί καί πρό ὁ ἄλλος υπεισέρχομαι ὁ ἀγών , ὁ μέν κατ´ ἐμαυτοῦ καί ὁ ἐπακολουθέω ἧσσα ὁ λόγος βραχύς τις ποιέω λόγος , ὁ δέ χρέος ἐκ ὁ ἔνειμι ἀποτίνω ὡς οἶος τε · οὗτος καί γάρ ἔχω ἐγώ ὁ ὁ λόγος κατ´ ἐλπίς νομίζω , εἴτε ὁ ὑπόθεσις εἶπον τίς καί ὁπωσοῦν ἄξιος δύναμαι , εἴτε καί κατόπιν ἔρχομαι ὁ πρᾶγμα ὡς λόγος · ἐπιτυγχάνω μέν γάρ ὁ ὁ εὔνοια ἐνδείκνυμι , καί ὁ κατά σκοπός βάλλω δν πρόσειμι · διαμαρτάνω δδʹ αὖος ὁ ἄξιος , εἰμί καί μή ἄμφω , ὁ γοῦν ἕτερος πάντως εἰμί . καί δείκνυμι ὡς οὖον φιλοτιμία καί λόγος ἐπίδειξις χάρις , ἀλλά φίλιος μόνος , καί ὁ κατ´ αὐτός χιγνομενω , καί ὁ ὑπέρ ἐγώ πολύς τις ὁ μέσος κατατολμάω , ἔπαινος τε καί Κρότων καί δόξα οὐδείς ποιέω , λόγος , εἰμί ὁ ὁ εὔνοια ὁ πρός ἐκεῖνος σῴζω μόνος , καθά δή καί προφαίνω . οὖον μήv ὁ φίλιος ὁ λόγος , ὡς εἄν οἴομαι τις , ἴσως δεκάζω πρός ὑπερβολή ἐξάγω · οὔτε γάρ πρός ἐγώ τε ἐκεῖνος ὁ ὁ τοιοῦτος δίδωμι , καί παρά ὁ οἶδα ὁ λόγος , καί κριτής κάθημαι σχεδόν πᾶς ὁ λέγω , ὁ πρᾶγμα παρατίθημι ὁ λόγος , καί μετά ὁ ἀκρίβεια ἀπαιτέω ὁ εἰμί · ὡς καί ἐναντίος ἅπας ἐγώ δείδω μᾶλλον , οὖον ὁ ὑπερβολή καί ὁ πλεονεξία ὁ λόγος , ὁ μειονεξία δέ καί ὁ ὕφεσις μᾶλλον , καί ὁ μή πᾶς ὡσαύτως ἐπεξέρχομαι εἄν δύναμαι · ὑπέρ ὅς καί παραιτέομαι παρά ὁ εὐγνώμων ὁ ἀκροατής ὅς λόγος δίκαιος εἄν εἰμί πρό γε ὁ ἄλλος , ὡς μή πη ἐκεῖνος παρά οὗτος ζητέω πᾶς , μηδέ ὁ ὁ πᾶς ἐφεξῆς καί κατ´ ἀκολουθία ἐπέξειμι · οὐδέ γάρ οἷος τε μήτε ὁ πλῆθος μήτε ὁ μέγεθος ποῦ πρᾶγμα οὗτος συγχωρέω , μιμνήσκω δέ ὁ ἀναγκαῖος ὁ ἱστορία ὁ θαυμαστός βίος ἐκεῖνος καί μᾶλλον κατεπείγω , ἐξίσης ὁ τε ἀμετρία καί ὁ βραχυλογία ἐκκλίνω , καθ´ ὅσος οἶος τε καί κατά δύναμις ἐκεῖνος μιμέομαι . Γρηγόριος τοιγάρ ὁ μέγας πατήρ κατά πως μέγας Ἰώδης , εὐγενής μέν ὁ ἀφή ἥλιος ἀνατολή · ὁ δέ μέγας οὗτος καί βασιλεύω ὁ ὁ θαυμαστός Κωνσταντῖνος φημί , πόλις ἔχω εἰς μετοικία , ἐνταῦθα καί παῖς πατήρ ἄρσην τε καί θῆλυς ὁμοῦ χρηματίζω , ὡς ὁ θαυμαστός Γρηγόριος πρῶτος κατά γένεσις εἴσειμι ὁ βίος , πρῶτος οὐ ἐν ὁ κατά κόσμος καί λάω · γος καί πρᾶγμα μόνος , ἀλλά ἐν ὁ ὑψηλός πολύς πλέω καί ὑπέρ κόσμος φαίνω , ὡς εἷς τις μηδείς καί ὁπωσοῦν ὁ πρεσβεῖον ἐξίστημι . Πατρίς μέν οὖν ἕνεκα καί ὁ κατ´ αὐτός ἔχω περισσός ἐγώ δοκέω πως ὁ λόγος νῦν ἐθέλω ἐπέξειμι · ἀρκέω καί γάρ αὐτός οὗτος , ὁ βασιλεύω ἅπας φημί παρά πᾶς αὐτός ἄνωθεν καί προσλέγω καί εἰμί , καί πᾶς ὑφ´ ἑαυτοῦ ἔχω , καί ὁμοῦ ὁ ἅπας ἐν ἅπας ὑπερέχω , καί μέγεθος καί κάλλος καί θέσις , καί κρᾶσις στοιχεῖον , καί ἀήρ ἐπιτηδειότης , καί ξηρός καί θάλασσα , καί ὁ πανταχόθεν ἐκ γῆ τε καί θάλασσα ὑφ´ Ἕλλην τε καί βάρβαρος , καί πᾶς ὁμοῦ γένος δωροφορέω · ´ ὁ δέ ἀγαθός καί ὑπέρκειμαι οὗτος , ὁ καί λόγος καί σοφία ἄνωθεν χρηματίζω οὗτος μήτηρ καί οἰκητήριον Ἕλλην ἄντικρυς φαίνω , ὁ πάλαι θρυλέω Στοά καί ὁ περίπατος καί ὁ Ἀκαδημία εἰς ἑαυτοῦ ὁμοῦ πᾶς συνάγω μετά ὁ εὐσέβεια · καί ὁ μέν ἀθεΐα καί ὁ μῦθος καί ὁ μακρός λῆρος μετά ὁ ψεῦδος καί ὁ παραλογισμός , καί ὁ συχνός ἀδολεσχία καί ὁ ἀπάτη εἰς ὁ ἐκεῖνος Κυνόσαργες ἀπολείπω , ὁ δδʹ ἀλήθεια , καί ὁ ὁ εἷς τρισνποστατος καί παντοδύναμος καί παντοκράτωρ Θεός πίστις , ὁ τε σταυρός καί ὁ ὁ Ἐόαγγελίου ἁπλότης κατακοσμέω ὁ σοφία ἐκεῖνος , καί δοῦλος εὐγνώμων καί ὑπηρέτις ἀναδείκνυμι ὁ ἀληθινός καί πρῶτος σοφία , ὁ γοῦν οὗτος διά πᾶς θαυμάζω Γρηγόριος ὁ θαυμαστός εὐμοιρέω πατρίς , τοιοῦτος καί ὁ κατά σάρξ πατήρ ἔχω , ὁποῖος ὁ τοιοῦτος ἐσθίω ὁ γένεσις ἔχω αἴτιος · ἢ ὁποῖος τις εἰμί ὁ τοιοῦτος εἰσφέρω ὁ βίος , καί δῆλος ἐκεῖθεν . ὁ γάρ δύο ὁ παλαιολογέω Ἀνδρόνικος φημί ὁ πάνυ , ὁ ὁ βασίλεια ἐπιλαμβάνω σκῆπτρον ὁ τηνικαῦτα , ὁ σύγκλητος μέν εἰμί καί ὁ ὁ σοφός Γρηγόριος πατήρ εἰμί , καί ὁ ἐν τέλος συναριθμέω . τοσοῦτος γε μήv ὁ ὁ ἀρετή περιέρχομαι ἐκεῖνος πρόσειμι , καί ὁ συγχωρέω παρά πᾶς ἐν ὁ τοιοῦτος » ὡς καί πατήρ καί διδάσκαλος ὁ Μλώνου τε καί βασιλεύς ὁ εἰς ἀρετή φημί καί Ψυχή παίδευσις καί κατόρθωσις ἦθος , αὐτός αἱρέω ὁ βασιλεύς . οὖον μήv ἀλλά καί αὐτός ἐκεῖνος , καίτοι γε καί συνετός καί ἀξύς τις φύω ἐν ἅπας καί ἀγχίνοος , καί ὁ πρωτεῖος φιλοτιμέομαι ἐν ὁ τοιοῦτος φέρω κατά πᾶς , οὐ αἰδέομαι καί διδάσκαλος ἀρετή , καί σύμβουλος ἀγαθός , καί μυσταγωγός καί ὁδηγός ὁ καλός πᾶς ἐκεῖνος κτάομαι . ἀμέλει καί σφοδρός ἐσθίω ὅτε ὁ βασιλεύς ὁ θυμός κατά ὁ οἰκέω χράω , καί πρός ὀργή ἐξάγω καί ἀπειλή καί λοιδορία ἐκεῖνος , πᾶς μέν ὥσπερ ἀπό σύνθημα ὁμοῦ καί ὑπεξίσταμαι , καί ὁ κράτος καί ὁ θυμός παραχωρέω , ὁ ὁ λέων ἐρυγή κατά ὁ εἴρω ὑποπτήσσω . ὁ δέ καί ἐπειοῄει ὀργίζω μετά ὁ σχῆμα καί ὁ παρρησία , καί ὁ ὀργή ὑφίημι καί ὑποχαλάω παρασκευάζω εὐθύς ἐκεῖνος , ὁ τε ταπεινός καί