cogPG.PG151 574
φΟ χέ´ ἄττα πρὸς τὸν φιλόσοφον ὑπὲρ τῶν εἰρημένων εἰπὼν τῇ συνόδῳ τε καὶ τῷ τόμῳ . Ὁδὲ τρίτος τὰ περὶ διαφορᾶς θείας οὐσίας καὶ ἀνεργείας σκοπούμενος καὶ αὐτὸς , τὸν περὶ θείας δυνάμεως τῆς φυσικῶς τῷ Θεῷ προσούσης ἐξετάζει λόγον , τὸν Ἀρεοπαγίτην θεῖον εἰσάγων Διονύσιον . Τούτῳ καὶ γὰρ ὁ Γρηγορᾶς ἀντιλέγων διὰ τοῦ συνοδικοῦ τόμου , κτιστὴν ἀποδεικνύναι πειρᾶται τὴν φυσικὴν τοῦ Θεοῦ δύναμιν . Ἐν οἷς καὶ τὸν θεοφόρον Δαμασκηνὸν σύν γε τῷ προῤῥηθέντι θείῳ Διονυσίῳ συκοφαντῶν ἐλέγχεται παρὰ τοῦ ἀληθοῦς λόγου . Φησὶ γὰρ μὴ κυρίως μηδὲ κατὰ φύσιν ἔχειν τὸν Θεὸν τὴν τοῦ ἔχειν δύναμιν , καὶ τούτους τοὺς ἁγίους εἰδέναι τε καὶ διδάσκειν . Εἶναι γὰρ τοῦτο τῶν κτισμάτων , ὡς αὐτός φησιν , ἰδιον . Ἐξελέγχει δʹ´ αὐτὸν ὁ λόγος ἐν τούτοις νῦν μὲν τὰ Σαβελλίου φρονοῦντα , λέγοντος , μὴ κυρίως καὶ ὑποστατικῶς ἔχειν Υἱὸν καὶ Πνεῦμα τὸν Θεὸν , εἰ καὶ λέγεται , νῦν δὲ τοῖς τοῦ Ἀρείου καὶ Εὐνομίου συναπαγόμενον . Ἐκείνων καὶ γάρ ἐστι τὸ ἑτεροούσιον , καὶ τὸ ὡς οὐσίας περὶ οὐσίαν ἔχειν τὸν Θεὸν τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν καὶ τὸ Πνεῦμα , κατὰ τὰς τοῦ φιλοσόφου δηλονότι φιλοσόφους κατηγορίας . Τῷ δὲ τετάρτῳ τῶν λόγων περὶ διαφορᾶς ὡσαύτως οὐσίας θείας καὶ ἐνεργείας , καὶ δὴ καὶ δυνάμεως αὐτοῦ φυσικῆς τὴν ὁρμὴν ἔχοντι ἐξελέγχεται Γρηγορᾶς , οὐ κακούργως μόνον τοῖς ἐν τῷ συνοδικῷ τόμῳ , ἀλλὰ καὶ λίαν ἀμαθῶς ἐπιβάλλων . Καὶ πρῶτον μὲν ὁ λόγος αὐτὸν ἐλέρχει , οὐ τὰ Αρείου καὶ Μακεδονίου νοσοῦντα μόνον , ἀλλὰ καὶ τούτους ὑπερελάσαντα τῇ δυσσεβείᾳ , ὅσον οἱ μὲν τὸν λἰὸν καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ διαιρεῖν τῆς πατρικῆς οὐσίας τολμῶντες , καὶ κυρίως οὐδὲ φυσικῶς , ἀλλὰ κατὰ μετοχὴν καὶ ἐπείσακτα κεκτῆσθαι τὰ τῆς θείας φύσεως ἔλεγον ἰδιώματα , ὁ δὲ καὶ αὐτὸν τὸν Πατέρα , τὴν τρισυπόστατον ὁμοῦ λέγω Θεότητα , οὐ κυρίως 2ησὶν ἕχειν ταῦτα , ἀλλ´ ἢ ἐπίκτητα καὶ ὑστερογενη , ἢ ψευδῆ · εἰτα προῖὼν ὁ λόγος δείκνυσι Γρηγορᾶν νῦν μὲν Εὐνομίῳ συνᾴδοντα , ἐν οἷς κατ´ ἐκεῖνον καὶ οὗτός φησι , μὴ ἄλλο μὲν οὐσίαν νοεῖν , ἄλλο δὲ δύναμιν , ἄλλο δ´ ἐνέργειαν καὶ σοφίαν , ὡς καὶ τῆς Ἐκκλησίας τοῦτ´ αὐτὸ κατηγορεῖν ἔχειν , καὶ τῆς αὐσίας καὶ ἀλλήλων διάφορά πως εἰναι ταυτὶ λεγούσης , οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἄκτιστα καθὸ φυσικὰ τοῦ Θεοῦ · νῦν δὲ καὶ Νεστορίῳ καὶ Μονοφυσίταις ὁμόφρονα τὸν αὐτὸν , ὡς κατ´ οὐσίαν τὴν ἕνωσιν λέγοντα , καὶ δὴ καὶ σχετικὴν , ὥστε δυάδα τελείων ὑπο στάσεων ἑνωθῆναι . Εἰτα χρῆσιν εὑρών ἐκεῖ τοῦ ἁγίου Κυρίλλου , περὶ διαφορᾶς θείας οὐσίας καὶ θείας ἐνεργείας θεολογοῦσαν , καὶ ταύτην εἰς δύο κακῶς διελὼν , καὶ τὸ μὲν ἐκείνης τῷ γεννήτορι δεδωκὼς , τὸ δὲ προσρίψας τῷ τόμῳ καὶ ἡμῖν ὡς ἡμέτερον δῆθεν , εἶτα κατ´ ἐκείνου χωρεῖ καὶ ἡμῶν ἀκρατῶς . Ἐν τούτοις γοῦν ἐξελέγξας αὐτὸν ὁ ἡμέτερος λόγος , ὡς κακοῦργον , ὡς ἀμαθῆ , ὡς τῶν ἀγίων ὑβριστὴν καὶ βλάσφημον ἐκτόπως , εἶτα καὶ συκοφάντην αὐτὸν ἀποδείκνυσι τοῦ τε θείου Κυρίλλου καὶ Ἰωάννου φημὶ τοῦ σοφοῦ . Ἐπὶ τούτοις τὸν περὶ αἰτίου καὶ αἰτιατοῦ λόγον κινήσας , καθ´ ὁν ὁ Γρηγορᾶς καὶ αὖθις τοὺς ἱεροὺς θεολόγους Ἀθανάσιόν τε καὶ Βασίλειον συκοφαντεῖ , ὡς · ἐπὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ τῷ αἰτίῳ τε καὶ αἰτιατῷ μόνῳ χρωμένους , ἐξελέγχει τοῦτον καὶ αὖθις ἐξ αὐτῶν τε τούτων τῶν θεολόγων ΙΠατέρων , καὶ δὴ καὶ τῶν ἄλλων , καὶ ψεύστην ὁμοῦ καὶ βλάσφημον . ὡς ἐπὶ τῆς θείας οὐσίας καὶ τῆς φυσικῆς ἐνεργείας μᾶλλον , καὶ οἰ . κειότερον τῇ τοῦ αἰτίου τε καὶ αἰτιατοῦ προσηγορίᾳ χρωμένων αὐτῶν . Πρὸς δέ γε τοῖς ῥηθεῖσιν ἀτόποις καὶ τῶν Μονοθελητῶν τε καὶ Μονοφυσιτῶν ἀποδείκνυσι πολλῷ χείρονα καὶ ἀτοπώτερα κατασκευάζοντα Γρηγορᾶν ὁ λόγος , ὅσον ἐκεῖνοι μὲν τὸ τῆς θεότητος ὁμολογοῦντες φυσικὸν θέλημα καὶ τὴν ἐνέργειαν , τὸ τῆς ἀνθροπότητος τοῦ Χριστοῦ κακῶς ἀπηρνοῦντο · ὁ δὲ τὸ τῆς ἀγίας Τριάδος ἀπαρνεῖται διαῤῥήδην θέλημα καὶ τὴν ἐνέργειαν , καὶ ἁπλῶς πάντα τὰ φυσικῶς αὐτῇ προσόντα . Τῷ πέμπτῳ περί τε ἡνωμένης καὶ διακεκριμένης θεολογίας καὶ διαφορᾶς αὖθις θείας ἐνεργείας διεξιόντι , καὶ δὴ καὶ τοῦ ταύτης ἡνωμένου , καὶ τὸ μὲν θεωρεῖσθαι πράγματι λέγοντι , τὴν δε διαφοράν ἐπινοίᾳ , οὐπράγματι , αἱ τούτων ἀποδείξεις ἔκ τε Διο νυσίου καὶ Ἰεροθέου τῶν ὁμιλητῶν τε καὶ διαδόχων τῶν ἰερῶν ἀποστόλων εἰσὶν , ἀπὸ τῶν θείων Γραφῶν , ἀπὸ τῶν οἰκουμενικῶν συνόδων , καὶ δὴ καὶ τῶν ἱερῶν διδασκάλων τε καὶ θεολόγων ἐκ μέρους . Συναποδείκνυται δὲ τῷ λόγῳ κἀκεῖνο , ὅτι οὐ μανὸν ὑπὸ τῆς ἕκτης οἰκουμενικῆς συνόδου οἱ τὰ Γρηγορᾶ καὶ Ἀκινδύνου νοσοῦντες ἐξελέγχονται χείρω καὶ ἀπο πώτερα φρονοῦντες τῶν Μονοθέλητῶν ἐκείνων , ἀλλὰ καὶ ὑπὸ πασῶν ὁμοῦ τῶν συνόδων τῶν τε καθόλου καὶ τῶν μερικῶν , ἐπειδὴ καὶ ἀλλήλαις εἰσίν αἱ πᾶσαι σύμφωνοι καὶ βεβαιοῦσαι ἀλλήλας . Διὸ καὶ παρὰ πασῶν ἐστιν ἡ ἀρὰ καὶ ἡ ἀποκήρυξις ἐπενηνεγμένη τοῖς τὰναντία φρονοῦσιν ἐκείναις , ἀλλ´ οὐχ αἱ καθ´ ἡμᾶς ἀπλῶς σύνοδοι καὶ οἱ τόμοι . Τὰκείνων καὶ γὰρ ἐκφαίνουσιν οὗτοι , μηδὲν παρ´ ἑαυτῶν εἰσφέροντες ἢ μόνην τὴν ὁμολογίαν καὶ τὴν συμφωνίαν ἐκείνων , Πρὸς δὲ τούτοις καὶ τὰ Ὡριγένους ἐλέγχονται νοσοῦντες κατὰ τὴν οἰκουμενικὴν πέμπτην ἀγίαν φημὶ σύνοδον , πρὸς ἐκεῖνον εἰποῦσαν , ὡς εἶχε μὲν ὁ Θεὸς ἀεὶ τὴν τοῦ κτίζειν δύναμιν , ἐνηργήθη δὲ ἡ τοιαύτη δύναμις , ὅτε αὐτὸς ἐβουλήθη . Ὅθεν οὐδ´ ἐτράπη Θεὸς , φησίν , ἀφ´ ἐτέρου εἰς ἕτερον . Τῷ γε μὴν ἕκτῳ πρός τε τὸν τρίτον καὶ τὸν τέίταρτον τοῦ Γρηγορᾶ βλέποντι , καὶ περὶ ματοχῆς θείας καὶ ἐνεργείας ἀγωνιζομένῳ , καὶ αὐθις ὁ αὐτὸς ἐλέγχεται , τά τε ἄλλα διὰ τοῦ ληπτοῦ καὶ μεθεκτοῦ τῆς θείας οὐσίας βλασφημῶν εἰς Θεὸν ἀτόπως , καὶ δὴ καὶ τὸν Ἀντιοχείας μέγαν Ἀναστάσον σύν γε τῷ συνοδικῷ τόμῳ συκοφαντῶν καὶ ἀκρατῶς ὑβρίζων · τὰ γὰρ περὶ τοῦ θείου Πνεύματος εἰρημένα τῷ σοφῷ διδασκάλῳ τούτῳ συλήσας ἀπὸ τοῦ τόμου , καὶ τούτος ὡς ἡμετέροις δῆθεν χρησάμενος , τὰ αἴσχιστα καὶ συκοφαντεῖ καὶ ἐνυβρίζε . τούτοις , ὥσπερ δὴ καὶ τοῖς τοῦ ἁγίου Κυρίλλου πρότερον · οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ Ἀθανάσιον σὺν ἐκείνῳ τὸν μέγαν μεθεκτὴν τὴν τοῦ Πνεύματος οὐσίαν τε καὶ ὑπόστασιν , καὶ δὴ καὶ αὐτὴν τὴν ἁγίαν ὡσαύτως
Lemmas: Φο χέω τις πρός ὁ φιλόσοφος ὑπέρ ὁ εἴρω εἶπον ὁ σύνοδος τε καί ὁ τόμος . ὁδός τρίτος ὁ περί διαφορά θεῖος οὐσία καί ἀνέργεια σκοπέω καί αὐτός , ὁ περί θεῖος δύναμις ὁ φυσικός ὁ Θεός πρόσειμι ἐξετάζω λόγος , ὁ Ἀρεοπαγίτης θέω εἰσάγω Διονύσιος . οὗτος καί γάρ ὁ Γρηγοράς ἀντιλέγω διά ὁ συνοδικός τόμος , κτίστης ἀποδείκνυμι πειράω ὁ φυσικός ὁ Θεός δύναμις . ἐν ὅς καί ὁ θεοφόρος δαμασκηνόν σῦς γε ὁ προλέγω θεῖον Διονύσιος συκοφάντης ἐλέγχω παρά ὁ ἀληθής λόγος . φημί γάρ μή κύριος μηδέ κατά φύσις ἔχω ὁ θεός ὁ ὁ ἔχω δύναμις , καί οὗτος ὁ ἅγιος οἶδα τε καί διδάσκω . εἰμί γάρ οὗτος ὁ κτίσμα , ὡς αὐτός φημί , ἴδιος . ἐξελέγχω δʹ´ αὐτός ὁ λόγος ἐν οὗτος νῦν μέν ὁ Σαβέλλιος φρονέω , λέγω , μή κύριος καί ὑποστατικός ἔχω υἱός καί πνεῦμα ὁ θεός , εἰμί καί λέγω , νῦν δέ ὁ ὁ Ἄρειος καί Εὐνόμιος συναπάγω . ἐκεῖνος καί γάρ εἰμί ὁ ἑτεροούσιος , καί ὁ ὡς οὐσία περί οὐσία ἔχω ὁ θεός ὁ ἑαυτοῦ υἱός καί ὁ πνεῦμα , κατά ὁ ὁ φιλόσοφος δηλονότι φιλόσοφος κατηγορία . ὁ δέ τέταρτος ὁ λόγος περί διαφορά ὡσαύτως οὐσία θεῖος καί ἐνέργεια , καί δή καί δύναμις αὐτός φυσικός ὁ ὁρμή ἔχω ἐξελέγχω Γρηγοράς , οὖον κακοῦργος μόνος ὁ ἐν ὁ συνοδικός τόμος , ἀλλά καί λίαν ἀμαθής ἐπιβάλλον . καί πρῶτος μέν ὁ λόγος αὐτός λέγω , οὖον ὁ Ἄρειος καί Μακεδόνιος νοσέω μόνος , ἀλλά καί οὗτος ὑπερελαύνω ὁ δυσσέβεια , ὅσος ὁ μέν ὁ Λιόν καί ὁ πνεῦμα ὁ Θεός διαιρέω ὁ πατρικός οὐσία τολμάω , καί κύριος οὐδέ φυσικός , ἀλλά κατά μετοχή καί ἐπείσακτος κτάομαι ὁ ὁ θεῖος φύσις λέγω ἰδίωμα , ὁ δέ καί αὐτός ὁ πατήρ , ὁ τρισυπόστατος ὁμοῦ λέγω θεότης , οὖον κύριος εἶμι ἔχω οὗτος , ἀλ ἢ ἐπίκτητος καί υστερογενής , ἢ ψευδής · εἶτα προῖων ὁ λόγος δείκνυμι Γρηγορᾶς νῦν μέν Εὐνόμιος συνᾴδω , ἐν ὅς κατ´ ἐκεῖνος καί οὗτος φημί , μή ἄλλος μέν οὐσία νοέω , ἄλλος δέ δύναμις , ἄλλος δδʹ ἐνέργεια καί σοφία , ὡς καί ὁ ἐκκλησία τοῦτος αὐτός κατηγορέω ἔχω , καί ὁ αὔσιος καί ἀλλήλων διάφορος πως εἰναι οὗτος λέγω , οὖον μήv ἀλλά καί ἄκτιστος καθό φυσικός ὁ Θεός · νῦν δέ καί Νεστόριος καί Μονοφυσίτης ὁμόφρων ὁ αὐτός , ὡς κατ´ οὐσία ὁ ἕνωσις λέγω , καί δή καί σχετικός , ὥστε δυάς τέλειος ὑπο στάσις ἑνόω . εἶτα χρῆσις εὑρίσκω ἐκεῖ ὁ ἅγιος Κύριλλος , περί διαφορά θεῖος οὐσία καί θεῖος ἐνέργεια θεολογέω , καί οὗτος εἰς δύο κακῶς διαιρέω , καί ὁ μέν ἐκεῖνος ὁ γεννήτωρ δίδωμι , ὁ δέ προσρίπτω ὁ τόμος καί ἐγώ ὡς ἡμέτερος δῆθεν , εἶτα κατ´ ἐκεῖνος χωρέω καί ἐγώ ἀκρατής . ἐν οὗτος γοῦν ἐξελέγχω αὐτός ὁ ἡμέτερος λόγος , ὡς κακοῦργος , ὡς ἀμαθής , ὡς ὁ Ἀγίων ὑβριστής καί βλάσφημος ἔκτοπος , εἶτα καί συκοφάντης αὐτός ἀποδείκνυμι ὁ τε θεῖον Κύριλλος καί Ἰωάννης φημί ὁ σοφός . ἐπί οὗτος ὁ περί αἴτιος καί αἰτιατός λόγος κινέω , καθ´ εἰμί ὁ Γρηγοράς καί αὖθις ὁ ἱερός θεολόγος Ἀθανάσιος τε καί Βασίλειος συκοφαντέω , ὡς · ἐπί πατήρ καί υἱός ὁ αἴτιος τε καί αἰτιατός μόνος χράω , ἐξελέγχω οὗτος καί αὖθις ἐκ αὐτός τε οὗτος ὁ θεολόγος Πατέρων , καί δή καί ὁ ἄλλος , καί ψεύστης ὁμοῦ καί βλάσφημος . ὡς ἐπί ὁ θεῖος οὐσία καί ὁ φυσικός ἐνέργεια μᾶλλον , καί ὁ . κεῖος ὁ ὁ αἴτιος τε καί αἰτιατός προσηγορία χράω αὐτός . πρός δέ γε ὁ εἴρω ἄτοπος καί ὁ μονοθελήτης τε καί μονοφυσίτης ἀποδείκνυμι πολύς χείρων καί ἄτοπος κατασκευάζω Γρηγορᾶς ὁ λόγος , ὅσος ἐκεῖνος μέν ὁ ὁ θεότης ὁμολογέω φυσικός θέλημα καί ὁ ἐνέργεια , ὁ ὁ ανθροποτης ὁ Χριστός κακῶς ἀπαρνέομαι · ὁ δέ ὁ ὁ Ἀγίας Τριάς ἀπαρνέομαι διαρρήδην θέλημα καί ὁ ἐνέργεια , καί ἁπλόος πᾶς ὁ φυσικός αὐτός πρόσειμι . ὁ πέμπτος περί τε ἑνόω καί διακρίνω θεολογία καί διαφορά αὖθις θεῖος ἐνέργεια διεξέρχομαι , καί δή καί ὁ οὗτος ἑνόω , καί ὁ μέν θεωρέω πρᾶγμα λέγω , ὁ δέ διαφορά ἐπίνοια , ουπραγμα , ὁ οὗτος ἀποδείκνυμι ἐκ τε Διο νύσιος καί Ιεροθέου ὁ ὁμιλητής τε καί διάδοχος ὁ ἱερός ἀπόστολος εἰμί , ἀπό ὁ θεῖον Γραφής , ἀπό ὁ οἰκουμενικός σύνοδος , καί δή καί ὁ ἱερός διδάσκαλος τε καί θεολόγος ἐκ μέρος . συναποδείκνυμι δέ ὁ λόγος ἐκεῖνος , ὅτι οὖον μανός ὑπό ὁ ἕκτος οἰκουμενικός σύνοδος ὁ ὁ Γρηγορά καί Ἀκίνδυνος νοσέω ἐξελέγχω χείρων καί ἀπος φωτερός φρονέω ὁ μονοθελήτης ἐκεῖνος , ἀλλά καί ὑπό πᾶς ὁμοῦ ὁ σύνοδος ὁ τε καθόλου καί ὁ μερικός , ἐπεί καί ἀλλήλων εἰμί ὁ πᾶς σύμφωνος καί βεβαιόω ἀλλήλων . Διὸ καί παρά πᾶς εἰμί ὁ ἀρά καί ὁ ἀποκήρυξις ἐπιφέρω ὁ τἀναντία φρονέω ἐκεῖνος , ἀλ οὐ ὁ καθ´ ἐγώ ἀπλόος σύνοδος καί ὁ τόμος . τακειναω καί γάρ ἐκφαίνω οὗτος , μηδείς παρ´ ἑαυτοῦ εἰσφέρω ἢ μόνος ὁ ὁμολογία καί ὁ συμφωνία ἐκεῖνος , πρός δέ οὗτος καί ὁ Ὠριγένης ἐλέγχω νοσέω κατά ὁ οἰκουμενικός πέμπτος ἅγιος φημί σύνοδος , πρός ἐκεῖνος εἶπον , ὡς ἔχω μέν ὁ θεός ἀεί ὁ ὁ κτίζω δύναμις , ἐνεργέω δέ ὁ τοιοῦτος δύναμις , ὅτε αὐτός βούλομαι . ὅθεν οὐδός τρέπω θεός , φημί , ἀφή ἔτερον εἰς ἕτερος . ὁ γε μήv ἕκτος πρός τε ὁ τρίτος καί ὁ τέταρτος ὁ Γρηγορά βλέπω , καί περί ματοχεω θεῖος καί ἐνέργεια ἀγωνίζομαι , καί αὖθις ὁ αὐτός ἐλέγχω , ὁ τε ἄλλος διά ὁ ληπτός καί μεθεκτός ὁ θεῖος οὐσία βλασφημέω εἰς θεός ἄτοπος , καί δή καί ὁ Ἀντιόχεια μέγας ἀνίστημι σῦς γε ὁ συνοδικός τόμος συκοφάντης καί ἀκρατής ὑβρίζω · ὁ γάρ περί ὁ θεῖον πνεῦμα εἴρω ὁ σοφός διδάσκαλος οὗτος συλάω ἀπό ὁ τόμος , καί τούτος ὡς ἡμέτερος δῆθεν χράω , ὁ αἰσχρός καί συκοφαντέω καί ἐνυβρίζω . οὗτος , ὥσπερ δή καί ὁ ὁ ἅγιος Κύριλλος πρότερος · οὖον μήv ἀλλά καί Ἀθανάσιος σύν ἐκεῖνος ὁ μέγας μεθεκτός ὁ ὁ πνεῦμα οὐσία τε καί ὑπόστασις , καί δή καί αὐτός ὁ ἅγιος ὡσαύτως