cogPG.PG151 481
ἐνέργειαν ὅλως εἶπεν , Ἡ παρελθὼν αὐτὸς ταῦτα δεῖξον , καὶ ἡμεῖς σιγήσομεν . Ἀλλ´ οὐκ ἄν ποτε σχοίης . Σὲ Σὲ περὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ ἐνεργείας ἀρξάμενος λέγειν , περὶ γὰρ ταύτης ἡμῖν τε καὶ σοὶ πᾶς ὁ προκείρενος λόγος , καθὼς δὴ καὶ προὔφην , ἐκείνης φημὶ τῆς φυσικῆς ἐνεργείας , ἦν μετὰ Πατρός τε καὶ Πνεύματος ὡς Υἱὸς μονογενής ἔχει καὶ Θεοῦ ὁμοούσιος , ἐκ πρώτης βαλβῖδος εὐθὺς , Αέγεται μὲν ἐνεργείᾳ , ἔφης , ὁ Υἱὸς καὶ Κόγος τοῦ Θεοῦ·λέγεται ὅʹ οὔν ἐνέργεια καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . Καὶ τούτοις ἐξῆς τοὺς θεολόγους Ἀθανάσιον τε καὶ Κύριλλον ἐἰς μαρτυρίαν δῆθεν ἑπεισάγεις τῶν σῶν λόγων · καὶ ἦν ἐνέργειαν ἐν τοῖς φθάσασιν ἔλεγες τὸν Λόγον εἶναι τοῦ Θεοῦ , καὶ ταυτὸν οὐσίαν καὶ θέλησιν ἀκριβῶς , νῦν αὖθις μεταβαλὼν ἐνέργειαν τοῦ Θεοῦ λέγεις ἐκείνης εἶναι τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ἀπορίαις ἀπορίας συνάπτων καὶ συγχύσεις σύγχύσεσι , τῶν προᾶαβουσῶν πολλῳ σκοτεινοτέρας καὶ ἀδιανοήτους . εἶπα γάρ · ᾔδει καὶ ὁ σοφὸς Ἰωάννης ἐνέργειαν ἔστιν οὖ τοῖς πρὸ αὐτοῦ θεολόγοις Πατράσι ῥηθέντα τῆν Υὸν τοῦ Θεοῦ καὶ τὸ Πνεῦμα , ἢ οὐκ ᾔδει ; Καὶ εἰ μὲν τὸ δεύτερον φῇς . βλασφημεῖς ἄντικρυς κατὰ τόῦ τῆς Ἐκκλησίας κοινοῦ διδασκάλου , μὴ εἰδέναι λἐγων αὐτὸν ἐκεῖνα , περὶ ὧν δὴ καὶ διδάσκειν προὔετο · εἰ ὅὲ ζδει , καθάπερ ᾔδει , καὶ οὐδείς ποτ´ ἀντερεῖ νοῦν ἔχων , τίνος χάριν μὴ καὶ αὐτὸς αὐτὰ δὴ ταῦτα κατὰ σὲ προὐστήσατο , καίτοι γε τὰ προκείμενα ταῦτα παποιημένος καὶ αὐτὸς ὑπόθεσιν τοῦ οἰκείου λόγου , καὶ τὰ περὶ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Χριστοῦ σκοπρύμενος , ὡς αὐτὸς οὗτός φησιν . ἨἭ γὰρ ἡμῖν , ἢ τοῖς εἰποῦσιν ἐκείνοις φθονῶν ἐπίτηδες πάντως ἀκεῖνα σεσίγηκεν . Εἰ δὲ ταῦτα κἂν ὁ διάβολος αἰδεαθεὶς κατὰ τοῦ τῆς Ἐκκλησίας εἰπεῖν διασκάλου , καὶ ἅμα τοῦ σκοποῦ καὶ τῆς προθέσεως ἐκείνου πόῤῥω γε ἅντα , τὸ γὰρ προκείμενον αὐτῷ , καὶ ὁ τοῦ βιβλίου παντὸς λόγος τὴν εὖαγγελικήν τε καὶ ἀποστολικὴν θεολογίαν τε καὶ τὴν πίστιν Εκ τε παλαιᾶς καὶ νέας Γραφῆς , καὶ δὴ καὶ τῶν πρὸ αὐτοῦ Πατέρων καὶ θεολόγων τὴν Χριστοῦ Ἐκκλησίαν διδάξαι , καὶ μηδὲν μὲν ἐπεισαγαγεῖν παρ´ ἑαυτοῦ τοῖς ἱεροῖς δόγμασι , πάντα δ´ ἐκείνοις ἐπιτρέψαντα , συναγαγεῖν μόνον αὐτὸν καὶ σωντεμεῖν καθόσον οἷόν τε τὰ διὰ μακρῶν καὶ σποράδην ἐκείνοις ῥηθέντα , καὶ οὗτω καθ´ εἱρμὸν τινα παὶ τάξιν ἕτοεμα τοῖς φιλομαθέσι προθεῖναι , ταῦτα καὶ γὰρ αὐτὸς τοῦ συγγράμματος ἀρχόμενος εἶπον · εὔὸηλον ὡς οὔτ´ ἀγνοῶν , οὕθ´ ἡμῖν οὔτε τοῖς πρὸ αὐτοῦ θεολόγοις τε καὶ δεδασκάλοις φθονῶν , οὐ μὴν ἀλλ´ οὐδ´ αὐτὸς ἑαυτῷ καὶ τῷ ἴίῳ σκοπῷ καὶ τοῖς λέγοις ἐναντιούμενος , ἐκεῖνα παρῆκεν , ἀλλ´ ὡς μηδὲν πφοηγουμένως πρὸς τόν πρακείμενον αὐτῷ σκοπὸν καὶ τὸν λόγον ὄντα , καθὼς δὴ καὶ προῖὼν ὁ λόγος δείξει ταφέστερον . Τὴν γὰρ ἕκτην τῶν οἰκουμενικῶν ἁγίων συνόδων τοῦ οἱκείου προστησάμενος λόγυ , καὶ ὡς εἰς σκοπὸν ἀπλανῆ τινα βλέπων ἐκείνην , καὶ δὴ καὶ τοὺς μικρῷ πρὸ ἐκείνης τε καὶ μετ´ ἐκείνην τὰ αὐτὰ περὶ τῶν αὐτῶν φθεγξαμένους ὡσαύτως ὁμολογητὰς , καὶ θεολόγους Πατίρας , οῦτω τοὺς περὶ θελημάτων καὶ ἐνεργειῶν ἑκδέδωκε ποῦ Χριστοῦ λόγους , μηδὲν ἐλλείπων , μηδὲν προστιθεὶς , μηδὲ οῦ ακοποῦ καὶ τοῦ λόγου μηδοπωστιοῦν ἔξω βάλλων . Πλὴν ἀλλ´ ἐπειδὴ καὶ αὐτὸς ἀψέ που καὶ μόλις , καὶ μετὰ τὸ πάντα τὰ παρὰ σαυτοῦ τῷ περὶ ἐνεργείας ἐπεισενεγκεῖν λόγῳ καθάπερ ἐβούλου , καὶ τοῦ μακαρίου τούτου μνησθῆναί πος ἱδαξας , φέρε σκεψώμεθα καὶ ἡμεῖς μικρὸν ἐπαναλαβόντες αὖθις τὸν λόγον . τίνα μὲν σὺ περὶ αὐτοῦ τε καὶ τῶν αὐτοῦ λόγων , τίνα δ´ αὖθις περὶ αὐτὸς ἐαυτοῦ καὶ τῶν προκειμένων γε τούτων φησὶ , καὶ οὕτως ἐπὶ τὰ προῤῥηθέντα σοι περὶ θείας ἐνεργείας καὶ τὴν σύνοδον ἐλευσόμεθα τὴν οἰκουμενικήν . Περὶ θείως ἐνεργείας , ὅτι ἄκτιστος , καὶ ὅτι οὐ σύνθετον διὰ ταυτην τὸ Θεῖον ἀλλ´ ἀπλοῦν κατὰ φύσιν . Οτοίνυν ἐκ Δαμαοκοῦ θεῖος Ἰωάννης , περὶ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ φιλοσοφῶν , ὥς φησιΓρηγορὰς , Ἡ τῶν θαυμάτων , φησί , δύναμις τῆς θεότητος αὐτοῦ ὑπῆρχεν ἐνέργεια , ἡδὲχειρουργία , καὶ τὸ θελῆσαι , καὶ τὸ εἰπεῖν , Θέλω , καθαρίσθητι , τῆς ἀνθρωπότητος αὐτοῦ ὑπῆρχεν ἐνέργεια · ἀποτέλεσμα δὲ τῆς μὲν ἀνθρωπίνης ἐνεργείας ἡ τῶν ἄρτων κλάσις , καὶ τὸ ακοῦσαι τὸν λεπρόν · τῆς δὲ θείας ἐνεργείας ὁ τῶν ἄρτων πληθυσμὸς καὶ ἡ τοῦ λεπροῦ κάθαρσις . Ὁ δὲ θεῖός φησι Κύριλλος κατὰ τὸν αὐτὸν Γρηγορᾶν καὶ τοῦτο , Τὸ μὲν βαδίζειν , ἔφη , σωματικοῖς ποσὶ καὶ διὰ γλώττης λαλεῖν ἀνθρωπίνης φύσεως ἔργον ἐτύγ κανε · τὸ δὲ τοῦ παραλυτικοῦ τὰ μέλη θεραπεῦσαι » καὶ τοῦ κωφοῦ πρὸς τὸ φθέγγεσθαι διαρθρῶσαι τὴν γλῶσοαν ἔργα θεῖκῆς ὑπῆρχε δυνάμεως . Ἀλλ´ οὐδέτερον ἄνευ θατέρου γέγονε . Τὰ γὰρ ἑτερογενῆ τε καὶ ἑτεροφυὰ τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν ἔχειν οὐκ ἄν τις δοίη σωφρονῶν , ἀλλ´ ὥσπερ ἀπεσχοινισμένον ἔχουσι τῆς οὐσίας τὸν λόγον ἤτοι τῆς ποιότητος · οὕτω καὶ διάφορον ἀποδώσουσι τὴν ἐνέργειαν . Καὶ ταῦτα μὲν τὰ τῶν θεολόγων , ἃ δὴ καὶ φέρων αὐτὸς εἰσήνεγκε τῷ λόγῳ δι´ ἑαυτοῦ Γρηγορᾶς , ἡμᾶς δὲ πρὸ τοῦ καταὄῆναι πρὸς τὸς ἐξηγήσεις ἐκείνου , καὶ τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν εἰρημένων , ἐκεῖνο συνιδεῖν ἀνανκαῖον .
Lemmas: ἐνέργεια ὅλως εἶπον , ὁ παρέρχομαι αὐτός οὗτος δείκνυμι , καί ἐγώ σιγάω . Ἀλ οὐ ἄν ποτός ἔχω . σός σός περί ὁ ὁ Χριστός ἐνέργεια ἄρχω λέγω , περί γάρ οὗτος ἐγώ τε καί σύ πᾶς ὁ προκείρενος λόγος , καθώς δή καί προφαίνω , ἐκεῖνος φημί ὁ φυσικός ἐνέργεια , εἰμί μετά πατήρ τε καί πνεῦμα ὡς υἱός μονογενής ἔχω καί Θεός ὁμοούσιος , ἐκ πρῶτος βαλβίς εὐθύς , Αέγεται μέν ἐνέργεια , φημί , ὁ υἱός καί Κόγος ὁ Θεοῦ·λέγεται οὐ οὒν ἐνέργεια καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . καί οὗτος ἑξῆς ὁ θεολόγος Ἀθανάσιος τε καί Κύριλλος εἰς μαρτυρία δῆθεν ἐπεισάγω ὁ σός λόγος · καί εἰμί ἐνέργεια ἐν ὁ φθάνω λέγω ὁ Λόγος εἰμί ὁ Θεός , καί τατός οὐσία καί θέλησις ἀκριβῶς , νῦν αὖθις μεταβάλλω ἐνέργεια ὁ Θεός λέγω ἐκεῖνος εἰμί ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ἀπορία ἀπορία συνάπτω καί σύγχυσις σύγχυσις , ὁ προβαίνω πολλος σκοτεινός καί αδιανόητος . εἶπον γάρ · οἶδα καί ὁ σοφός Ἰωάννης ἐνέργεια εἰμί οὖον ὁ πρό αὐτός θεολόγος πατήρ εἴρω ὁ υἱός ὁ Θεός καί ὁ πνεῦμα , ἢ οὐ οἶδα ; καί εἰμί μέν ὁ δύο φημί . βλασφημέω ἄντικρυς κατά ὅς ὁ ἐκκλησία κοινός διδάσκαλος , μή οἶδα λέγω αὐτός ἐκεῖνος , περί ὅς δή καί διδάσκω προέρχομαι · εἰμί οεʹ ζδει , καθάπερ οἶδα , καί οὐδείς ποτ ἀντιλέγω νόος ἔχω , τίς χάρις μή καί αὐτός αὐτός δή οὗτος κατά σύ προΐστημι , καίτοι γε ὁ πρόκειμαι οὗτος παποιαειδω καί αὐτός ὑπόθεσις ὁ οἰκεῖος λόγος , καί ὁ περί ὁ ἐνέργεια ὁ Χριστός σκοπρύμενος , ὡς αὐτός οὗτος φημί . ἄγω γάρ ἐγώ , ἢ ὁ εἶπον ἐκεῖνος φθονέω ἐπίτηδες πάντως ἐκεῖνος σιγάω . εἰμί δέ οὗτος κἀν ὁ διάβολος αἰδέομαι κατά ὁ ὁ ἐκκλησία εἶπον διασκάλλω , καί ἅμα ὁ σκοπός καί ὁ πρόθεσις ἐκεῖνος πόρρω γε ἄντα , ὁ γάρ πρόκειμαι αὐτός , καί ὁ ὁ βιβλίον πᾶς λόγος ὁ εὐαγγελικός τε καί ἀποστολικός θεολογία τε καί ὁ πίστις Εκ τε παλαιός καί νέος γραφή , καί δή καί ὁ πρό αὐτός Πατέρων καί θεολόγος ὁ Χριστός ἐκκλησία διδάσκω , καί μηδείς μέν ἐπεισάγω παρ´ ἑαυτοῦ ὁ ἱερός δόγμα , πᾶς δδʹ ἐκεῖνος ἐπιτρέπω , συνάγω μόνος αὐτός καί σῴζω καθόσον οἷος τε ὁ διά μακρός καί σποράδην ἐκεῖνος εἴρω , καί οὗτος καθ´ εἱρμός τις πη τάξις ετοεμος ὁ φιλομαθής προτίθημι , οὗτος καί γάρ αὐτός ὁ σύγγραμμα ἄρχω εἶπον · εὔειλος ὡς οὔτ´ ἀγνοέω , ὕω ἐγώ οὔτε ὁ πρό αὐτός θεολόγος τε καί δεδασκάλοις φθονέω , οὖον μήv ἀλ οὐδός αὐτός ἑαυτοῦ καί ὁ ἴος σκοπός καί ὁ λέγω ἐναντιόομαι , ἐκεῖνος παρίημι , ἀλ ὡς μηδείς πφοηγεομαι πρός ὁ πρακειμενω αὐτός σκοπός καί ὁ λόγος εἰμί , καθώς δή καί προῖων ὁ λόγος δείκνυμι τάφος . ὁ γάρ ἕκτος ὁ οἰκουμενικός ἅγιος σύνοδος ὁ οἰκεῖος προΐστημι λόγος , καί ὡς εἰς σκοπός ἀπλανῆ τις βλέπω ἐκεῖνος , καί δή καί ὁ μικρός πρό ἐκεῖνος τε καί μετέ ἐκεῖνος ὁ αὐτός περί ὁ αὐτός φθέγγομαι ὡσαύτως ὁμολογητής , καί θεολόγος πατιηρα , οὗτος ὁ περί θέλημα καί ἐνέργεια ἐκδίδωμι ποῦ Χριστός λόγος , μηδείς ἐλλείπω , μηδείς προστίθημι , μηδέ ἀρτύω άκοπος καί ὁ λόγος μηδοπωστιοῦν ἔξω βάλλω . πλήν ἀλ ἐπεί καί αὐτός ἀψέ ποῦ καί μόλις , καί μετά ὁ πᾶς ὁ παρά σεαυτοῦ ὁ περί ἐνέργεια ἐπεισφέρω λόγος καθάπερ βούλομαι , καί ὁ μακάριος οὗτος μιμνῄσκω πούς ἱδαξας , φέρω σκέπτομαι καί ἐγώ μικρός ἐπαναλαμβάνω αὖθις ὁ λόγος . τίς μέν σύ περί αὐτός τε καί ὁ αὐτός λόγος , τίς δδʹ αὖθις περί αὐτός ἑαυτοῦ καί ὁ πρόκειμαι γε οὗτος φημί , καί οὕτως ἐπί ὁ προλέγω σύ περί θεῖος ἐνέργεια καί ὁ σύνοδος ἔρχομαι ὁ οἰκουμενικός . περι θεῖος ἐνέργεια , ὅτι ἄκτιστος , καί ὅτι οὖον συντίθημι διά οὗτος ὁ θεῖον ἀλ ἀπολόω κατά φύσις . Οτοίνυν ἐκ δαμαοπου θεῖος Ἰωάννης , περί ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός φιλοσοφέω , ὅς φησιγρηγοηρα , ὁ ὁ θαῦμα , φημί , δύναμις ὁ θεότης αὐτός ὑπάρχω ἐνέργεια , ἡδὲχειρουργία , καί ὁ ἐθέλω , καί ὁ εἶπον , ἐθέλω , καθαρίζω , ὁ ἀνθρωπότης αὐτός ὑπάρχω ἐνέργεια · ἀποτέλεσμα δέ ὁ μέν ἀνθρώπινος ἐνέργεια ὁ ὁ ἄρτος κλάσις , καί ὁ ἀκούω ὁ λεπρός · ὁ δέ θεῖος ἐνέργεια ὁ ὁ ἄρτος πληθυσμός καί ὁ ὁ λεπρός κάθαρσις . ὁ δέ θεῖος1 φημί Κύριλλος κατά ὁ αὐτός Γρηγορᾶς καί οὗτος , ὁ μέν βαδίζω , φημί , σωματικός πούς καί διά γλῶσσα λαλέω ἀνθρώπινος φύσις ἔργον σύ καίνω · ὁ δέ ὁ παραλυτικός ὁ μέλος θεραπεύω » καί ὁ κωφός πρός ὁ φθέγγομαι διαρθρόω ὁ γλῶσοαν ἔργον θεῖος ὑπάρχω δύναμις . Ἀλ οὐδέτερος ἄνευ θατέρου γίγνομαι . ὁ γάρ ἑτερογενής τε καί ἑτεροφυής ὁ αὐτός ἐνέργεια ἔχω οὐ ἄν τις δήω σωφρονέω , ἀλ ὥσπερ ἀποσχοινίζω ἔχω ὁ οὐσία ὁ λόγος ἤτοι ὁ ποιότης · οὗτος καί διάφορος ἀποδίδωμι ὁ ἐνέργεια . καί οὗτος μέν ὁ ὁ θεολόγος , ὁ δή καί φέρω αὐτός εἰσφέρω ὁ λόγος δις ἑαυτοῦ Γρηγοράς , ἐγώ δέ πρό ὁ καταὄῆναι πρός τός ἐξήγησις ἐκεῖνος , καί ὁ ἐπεξεργασία ὁ εἴρω , ἐκεῖνος συνοράω ἀνανκαῖον .