cogPG.PG151 430
ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς , τὸ δὲ ἐκπορευτῶς ἐξ αὐτοῦ τὰ δὲ κτίσματα δημιουργικῶς , ἅτε δὴ καὶ θελήσεως κεὶ δυνάμεως ἔργα θείας , ἀλλ´ οὐχὶ φύσεως , καθὰ δὴ καὶ φθάσαντες οἱ θεολόγοι ἐδίδαξαν . Ση , δὲ τλν νεννῶντα καὶ τὸν γεννώμενον μόνα λέγων εἶναι αἴτια καὶ αἰτιατὰ , ταὐτοῦ τι λένειν δοκεῖς ] ὥσπερ ἂν εἴ τινος τὴν οὐσίαν κατηγοροῦντος τοῦ λίθου , αὐτὸς μὴ τὸν λέθον , ἀλλὰ τὸ ζῶον ἔλεγες τὴν οὐσίαν εἶναι , ἢ τὸ ζῶον ἐκείνου κατηγοροῦντος τοῦ ἐλέφαντος , μὴ τὸν ἐλέφαντα , τὸν δὲ ἄνθρωπον αὐτὸς ἔλεγες εἶναι τὸ ζῷον . Παρὰ γὰρ τὸ λογικόν τε καὶ τὸ ἄλογον ἡ διαφορὰ τούτοις , ὅτι τὸ μὲν τοιονδὶ ζῶον , ; ὁ δὲ ἄνθρωπος τοιονδὶ , οὐ παρὰ τὸ ζῶον ἁπλῶς , ὥσπερ ἐν ἐκείνοις παρὰ τὸ ἔμψυχόν πε καὶ ἄψυγον , ἀλλ´ οὐ παρὰ τὴν οὐσίαν ἡ διαφορὰ , ἐπεὶ καὶ λίθος , καὶ ζῶον οὐαίά . Εἰ δὲ λέγοις , παρὰ μὲν τῶν θεολόγων Πατέρων καταλλήλως εἰλῆφθαι τὴν εἰκόνα τοῦ πυρὸς , καὶ τοῦ ἐξ αὐτοῦ φωτὸς , τὴν τοῦ Μονογενοῦς ἐκ Πατρὸς σκοπουμένοις γέννησιν , καὶ καλῶς τὸ αἰτιατόν τε καὶ τὸ αἴτιον ἐκ τούτων ὡς ἐξ εἰκόνων ἐκείνοις προσηρμόσθαι τοῖς ἀῤῥήτοις τε καὶ ὑπερφυέσι , τὸν δὲ τόμον ἁμαρτάνειν καὶ τοὺς ἐκτεθεικότας , τὰς τῶν θεαρχικῶν ὑποστάσεων εἰκόνας τε καὶ τὰ παραδείγματα τῇ ἐνεργείᾳ προσάπτοντας , καὶ τὴν μὲν ἐντεῦθεν Υἱὸν , τὴὴν δὲ τρισυπόστατον θεότητα , μᾶλλον δὲ τὴν ταύτης οὐσίαν Πατέρα ταύτης κατασκευάζοντας , εἰ δὴ ταῦτα λέγων ὁ φιλόσοφος , ἀναξίως ἡμᾶς φησι τῷ παραδείγματι τῶν ἀγίων , καὶ μὴ κατὰ τὸν σκοπὸν ἐκείνων κεχρῆσθαι , μκοπεῖτε δὴ καὶ τὸν ἡμέτερον λόγον πρὸς ταῦτα , ταυτὸ δ´ εἰπεῖν καὶ τοῦ τόμου καὶ τῶν ἁγίων · οὐδὲ γὰρ ἔξω τι τῶν ἐκείνοις δοκούντων , ἀλλὰ τὰ ἐκείνων καὶ αὖθις ἐροῦμεν . Πρῶτον μὲν οὕν ἀποδέδεικται ὅτι τὸ αἰτιατὸν καὶ τὸ αἴτιον , ᾖ αἰτιατόν τε καὶ αἴτιον , οὐ τοῦ Πατρὸς μόνον καὶ τοῦ Υἱοῦ , ἀλλὰ καὶ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Πνεύματος , καὶ Θεοῦ καὶ κτισμάτων ἐστίν · καὶ οὐ τούτων μόνων , ἀλλὰ καὶ πλείστων ἑτέρων ἐν τοῖς κτίσμασι τῶν ἑξ ἀλλήλων ὄντων , ὧν ἐστιν ὃῦ καὶ τὴ ῥηθὲν ἐκεῖνο τοῖς ἀγίοις παράδειγμα , τὸ πῦρ φημι καὶ τὸ ἐξ αὐτοῦ φῶς . Καὶ κείσθω τοῦτο . Ἔπειτα κἀκεῖνο δεῖ σκοπεῖν ἀναγκαίως . Τῶν αἰσθητῶν τούτων καὶ Ὀλικῶν εἰκόνων τε καὶ παραδειγμάτων ἀσθενῶν ὄντων καὶ σαθρῶν πάνυ , πρὸς τὸ τὰ ὑπὲρ αἴσθησίν τε καὶ νοῦν εἰκονίζειν · Οὐδὲν γάρ ἐστι . φησὶν ὁ τῆς θεολογίας ἐπώνυμος , ὅ μοι τὴν διάνοιαν ἷστησιν , ἐπὶ τῶν ὑποδειγμάτων θεωροῦντι τὸ φανταζόμενον , πλὴν εἴ τις ἕν τι λαβὼν τῆς εἰκόνος ὑπ´ εὐγνωμοσύνης τὰ πολλὰ ῥίψειε · καὶ πάλιν · Κᾶν γὰρ μικρά τις ὁμοίωσις εὐρεθῇ , φεύγει τὸ πλεῖον ἀφέν με κἀτω μετὰ τοῦ ὑποδείγματος · ἐπεὶ οὖν οὕτω ἀσθενῆ πρὸς τὰ θεῖα τὰ κάτω ταῦτα καὶ ἀνθρώπινα ὑποδείγματα , ἀναγκαῖά γε μὴν ἄλλως δι´ ἡμᾶς τοὺς πρὸς οὓς ὁ λόγος , ὡς καὶ τῷ φιλοσόφῳ τούτῳ δοκεῖ , ἐκεῖνο τῶν ὑποδειγμάτων μᾶλλον ἂν εἴη ξυγγενὲς πρὸς τὸ εἰκονιζόμενον , καὶ κατάλληλον , ὅπερ προσαρμόζει μᾶλλον , καὶ οἰκειοῦται διὰ πλειόνων , καθρσον οἷόν τε . ωμεν οὖν καὶ τὴν τοῦ πυρός τε καὶ τοῦ φωτὸς εἰκόνα , τίνι μᾶλλον καὶ κατὰ πλείονάς περ προσήκει τοὺς λόγους , τῇ ἐκ Πατρὸς ὑπερφυεῖ καὶ ἀδίῳ τοῦ Υἱοῦ γεννήσει , ἢ τῆ ἑκ τῆς θείας φύσεως ἀῤῥήτῳ καὶ ἀἵδίῳ προόδῳ τῆς ἐνεργείας . Ἕ μὲν γὰρ ἐκ τῆς τοῦ πυρὸς οὐσίας ἐστὶ τὸ φῶς , καὶ ἦ πράτι σιν ἐξ αὐτοῦ , καὶ προῖὸν ἀδιαίρετον μένει , καὶ ᾗ τῇ μὲν τάξει δεύτερον ἐπινοίᾳ θεωρεῖται , τῷ χρόνῳ δὲ οὐδαμῶς , καὶ ᾗ ἡνωμένον ἅμα καὶ διακεκριμένον ἐστὶ , τὸ μὲν τῷ ἓν καὶ ἀχώριστον εἶναι , τὸ δὲ τῷ ἐξ κὐτοῦ εἶναι ὡς ἐξ αἰτίου , κατὰ ταῦτα τοίνυν ἀμυδρὰν εἰκόνα τινὰ φέρει τὸ πῦρ , καὶ τὸ ἐξ αὐτοῦ φῶς , ὡς ἐξ ὑλικοῦ καὶ σωματικοῦ παραδείγματος φάναι τῆς ἐκ Πατρὸς ἀῤῥήτου καὶ ἀιδίου γεννήσεως τοῦ Ψιοῦ . Καθὸ δὲ πάλιν οὐ δύναμίς ἐστιν ὁ Υἱὸς οὐκ ἐν ἡὑποστάσει οὖσα ἰδίᾳ καὶ ἐν ἑτέρω θεωρουμένῃ , ἀλλ´ ὑπόστασις τελεία ἐκ τῆς πατρικῆς ὑποστάσεως γεννητῶς προῖοῦσα , ζῶσα καθ´ ἑαυτὴν καὶ ὑφεστῶσα , καὶ θεοπρεπῶς ἐνεργοβσα , Θεὸς τέλειος ἐκ Θεοῦ τελείου , φῶς ἐκ φωτὸς , καὶ ζωὴ , καὶ σοφία , καὶ δύναμις ἐνυπόστατος , ἐκ ζωῆς , καὶ σοφίας , καὶ δυνάμεως ἐνυποστάτου Λόγος ἐνυπόστατος , καὶ Υἱὸς πάντα ἔχων ὅσα ὁ Πατὴρ πλὴν τῆς αἰτίας , κατὰ ταῦτα δὲ οὐκ ἂν εἰκόνα σχοίη ποτὲ τὸ φῶς τὸ ἐκ τοῦ πυρός . Ἠ μέντοι φυσικὴ τοῦ Θεοῦ ἐνέργεια , καὶ κατ´ ἐκεῖνα τὰ πρότερα καταλλήλως ἔχουσα πρὸς τὴν ψηθεῖσαν εἰκόνα τοῦ φωτὸς , καὶ γὰρ καὶ ἐκ τῆς τοῦ Θεοῦ οὐσίας ἐστὶ φυσικῶς , καὶ προῖοῦσα ἐκεῖθεν ἀδιαίρετος μένει καὶ τῇ τάξει δευτέρα τῆς πηναζούσης ἐστὶ φύσεως , τῷ χρόνῳ δὲ οὓ , καὶ τὸ ἡνωμένον ὁμοῦ καὶ τὸ διακεκριμένον ἔχει , καὶ τέλλα κἀκεῖνα τὰ ὕστερα μεθ´ ἑαυτῆς οὐδὲν ἦττον ἔχουσα φαίνεται · φημὶ δὴ τὸ μὴ ὑπόστασις , ἢ οὐσία , ἀλλὰ δύναμις εἶναι μᾶλλον , ἐν τῇ οὐσίᾳ ὡς ἐν ὑποκειμένῳ θεωρουμένη · οὐδεμία γὰρ ἐνέργεια ἐνυπόστατος , φησὶν ὁ μέγας Βασίλειος , τουτέστιν αὐθυπόστατος · καὶ πρός γε ἔτι , ὅτι καὶ μεθεκτή ἐστι κατὰ τὴν τοῦ φωτὸς φύσιν , ἀμεθέκτου κατ´ οὐσίαν τοῦ πυρὸς ὄντος , ὅπερ οὐδαμῶς ἔστιν εἰπεῖν ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ · ἀμέθεκτος γὰρ καθ´ ἑαυτὸν ἐκεῖνος , ὥσπερ δὴ καὶ ὁ Πατὴρ , καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . Ἐπεὶ τοίνυν δέδεικται κατὰ πλείοναε λάγοι - εἱ κόνα πεφυκέναι τὸ πῦρ , καὶ τὸ ἐξ αὐτοῦ φῶς , τῆς θείας οὐσίας , καὶ τῆς φυσικῆς αὐτῆς ἐνεργείας , ἢ τοῦ Πατρός τε καὶ τοῦ Υἱοῦ , μᾶλλον ἂν εἴη καὶ προσφυέστερον ἐκείνων παράδειγμα ἢ τούτων . Καὶ εἰκότως καὶ κατὰ τὸν προσήκοντα λόγον ἡ τῶν Πατέρων σύνοδος ἐχρήσαντο τούτῳ , καὶ τῷ σεπτῷ δεδώκασι τόμῳ τὸ ἡνωμένον τε καὶ διακεκριμένον , καὶ τὸ ἀδιαιρέτως ἐκ τῆς θείας οὐσίας προῖέναι τὴν θείαν ἐνέργειαν παριστάντες , καὶ ψεῦδος ἄντικρυς τὰ τοῦ Γρηγορᾶ . καὶ κακῶς , καὶ δυσσεβῶς κατὰ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦτο τὸ βέλος ἀφῆκε . Δεῖ δὲ καὶ τοῖς θεολογικοῖς καὶ πατρικοῖς λόγοις πιστώσασθαι τὰ ῥηθέντα , ἵνα μή τισι δόξωμεν ἁπλῶς τὰ παρ´ ἑαυτῶν λέγειν . Ἡλιον ἐνεθυμήθην , καὶ ἀκτῖνα , καὶ φῶς , φησὶν ὁ τῆς θεολογίας στῦλος Γρηγόριος , περέ τε τοῦ ὁμοουσίου , καὶ δὴ καὶ τοῦ ἡνωμένου , καὶ οοιαεορΟΟϛ
Lemmas: ἐκ ὁ Θεός καί πατήρ , ὁ δέ εκπορευος ἐκ αὐτός ὁ δέ κτίσμα δημιουργικός , ἅτε δή καί θέλησις κύ δύναμις ἔργον θεῖος , ἀλ οὐ φύσις , καθά δή καί φθάνω ὁ θεολόγος διδάσκω . σός , δέ τλν νάω καί ὁ γεννάω μόνος λέγω εἰμί αἴτιος καί αἰτιατός , αὐτός τίς λένω δοκέω ] ὥσπερ εἄν εἰμί τις ὁ οὐσία κατηγορέω ὁ λίθος , αὐτός μή ὁ λανθάνω , ἀλλά ὁ ζῷον λέγω ὁ οὐσία εἰμί , ἢ ὁ ζῷον ἐκεῖνος κατηγορέω ὁ ἐλέφας , μή ὁ ἐλέφας , ὁ δέ ἄνθρωπος αὐτός λέγω εἰμί ὁ ζῷον . παρά γάρ ὁ λογικός τε καί ὁ ἄλογος ὁ διαφορά οὗτος , ὅτι ὁ μέν τοονδ́ς ζῷον , ; ὁ δέ ἄνθρωπος τοονδ́ς , οὖον παρά ὁ ζῷον ἁπλόος , ὥσπερ ἐν ἐκεῖνος παρά ὁ ἔμψυχος μετά καί αψυγος , ἀλ οὖον παρά ὁ οὐσία ὁ διαφορά , ἐπεί καί λίθος , καί ζῷον οὐαί . εἰμί δέ λέγω , παρά μέν ὁ θεολόγος Πατέρων κατάλληλος λαμβάνω ὁ εἰκών ὁ πυρός , καί ὁ ἐκ αὐτός φάος , ὁ ὁ Μονογενώ ἐκ πατήρ σκοπάω γέννησις , καί καλῶς ὁ αἰτιατός τε καί ὁ αἴτιος ἐκ οὗτος ὡς ἐκ εἰκών ἐκεῖνος προσαρμόζω ὁ ἄρρητος τε καί ὑπερφυής , ὁ δέ τόμος ἁμαρτάνω καί ὁ ἐκτίθημι , ὁ ὁ θεαρχικός ὑπόστασις εἰκών τε καί ὁ παράδειγμα ὁ ἐνέργεια προσάπτω , καί ὁ μέν ἐντεῦθεν υἱός , τῆ δέ τρισυπόστατος θεότης , μᾶλλον δέ ὁ οὗτος οὐσία πατήρ οὗτος κατασκευάζω , εἰμί δή οὗτος λέγω ὁ φιλόσοφος , ἀνάξιος ἐγώ φημί ὁ παράδειγμα ὁ Ἀγίων , καί μή κατά ὁ σκοπός ἐκεῖνος χράομαι , μκολεω δή καί ὁ ἡμέτερος λόγος πρός οὗτος , τατός δδʹ εἶπον καί ὁ τόμος καί ὁ ἅγιος · οὐδέ γάρ ἔξω τίς ὁ ἐκεῖνος δοκέω , ἀλλά ὁ ἐκεῖνος καί αὖθις εἴρω . Πρῶτος μέν οὖν ἀποδείκνυμι ὅτι ὁ αἰτιατός καί ὁ αἴτιος , εἰμί αἰτιατός τε καί αἴτιος , οὖον ὁ πατήρ μόνος καί ὁ υἱός , ἀλλά καί ὁ πατήρ καί ὁ πνεῦμα , καί Θεός καί κτίσμα εἰμί · καί οὖον οὗτος μόνος , ἀλλά καί πλεῖστος ἕτερος ἐν ὁ κτίσμα ὁ ἕξ ἀλλήλων εἰμί , ὅς εἰμί οὐ καί ὅς ἐρώ ἐκεῖνος ὁ ἀγάω παράδειγμα , ὁ πῦρ φημί καί ὁ ἐκ αὐτός φάος . καί κεῖμαι οὗτος . ἔπειτα ἐκεῖνος δεῖ σκοπέω ἀναγκαῖος . ὁ αἰσθητής οὗτος καί ολικός εἰκών τε καί παράδειγμα ἀσθενής εἰμί καί σαθρός πάνυ , πρός ὁ ὁ ὑπέρ αἴσθησις τε καί νόος εἰκονίζω · οὐδείς γάρ εἰμί . φημί ὁ ὁ θεολογία ἐπώνυμος , ὅς ἐγώ ὁ διάνοια ἵστημι , ἐπί ὁ ὑπόδειγμα θεωρέω ὁ φαντάζω , πλήν εἰμί τις εἷς τίς λαμβάνω ὁ εἰκών ὑπό εὐγνωμοσύνη ὁ πολύς ῥίπτω · καί πάλιν · κἄν γάρ μικρός τις ὁμοίωσις εὑρίσκω , φεύγω ὁ πλείων ἀφίημι ἐγώ κάτω μετά ὁ ὑπόδειγμα · ἐπεί οὖν οὗτος ἀσθενής πρός ὁ θεῖον ὁ κάτω οὗτος καί ἀνθρώπινος ὑπόδειγμα , ἀναγκαῖος γε μήv ἄλλως δις ἐγώ ὁ πρός ὅς ὁ λόγος , ὡς καί ὁ φιλόσοφος οὗτος δοκέω , ἐκεῖνος ὁ ὑπόδειγμα μᾶλλον εἄν εἰμί συγγενής πρός ὁ εἰκονίζω , καί κατάλληλος , ὅσπερ προσαρμόζω μᾶλλον , καί οἰκειόω διά πλείων , καθαίρω οἷος τε . εἰμί οὖν καί ὁ ὁ πῦρ τε καί ὁ φάος εἰκών , τίς μᾶλλον καί κατά πολύς περ προσήκω ὁ λόγος , ὁ ἐκ πατήρ ὑπερφυής καί ἀδίῳ ὁ υἱός γεννάω , ἢ τῆ ἐκ ὁ θεῖος φύσις ἄρρητος καί ἀΐδιος πρόοδος ὁ ἐνέργεια . ὅς μέν γάρ ἐκ ὁ ὁ πυρός οὐσία εἰμί ὁ φάος , καί εἰμί Πράτι βρόχος ἐκ αὐτός , καί πρόειμι ἀδιαίρετος μένω , καί ὅς ὁ μέν τάξις δύο ἐπίνοια θεωρέω , ὁ χρόνος δέ οὐδαμῶς , καί ὅς ἑνόω ἅμα καί διακρίνω εἰμί , ὁ μέν ὁ εἷς καί ἀχώριστος εἰμί , ὁ δέ ὁ ἐκ κυτόω εἰμί ὡς ἐκ αἴτιος , κατά οὗτος τοίνυν ἀμυδρός εἰκών τις φέρω ὁ πῦρ , καί ὁ ἐκ αὐτός φάος , ὡς ἐκ ὑλικός καί σωματικός παράδειγμα φαίνω ὁ ἐκ πατήρ ἄρρητος καί ἀίδιος γέννησις ὁ ψιόω . καθό δέ πάλιν οὖον δύναμις εἰμί ὁ υἱός οὐ ἐν ὑποστάζω εἰμί ἴδιος καί ἐν ἕτερος θεωρέω , ἀλ ὑπόστασις τέλειος ἐκ ὁ πατρικός ὑπόστασις γεννητός πρόειμι , ζῶ καθ´ ἑαυτοῦ καί ὑφίστημι , καί θεοπρεπῶς ἐνεργέω , θεός τέλειος ἐκ Θεός τέλειος , φάος ἐκ φάος , καί ζωή , καί σοφία , καί δύναμις ἐνυπόστατος , ἐκ ζωή , καί σοφία , καί δύναμις ενυπόστατος Λόγος ἐνυπόστατος , καί υἱός πᾶς ἔχω ὅσος ὁ πατήρ πλήν ὁ αἴτιος , κατά οὗτος δέ οὐ εἄν εἰκών ἔχω ποτέ ὁ φάος ὁ ἐκ ὁ πῦρ . ὁ μέντοι φυσικός ὁ Θεός ἐνέργεια , καί κατ´ ἐκεῖνος ὁ πρότερος κατάλληλος ἔχω πρός ὁ ψάω εἰκών ὁ φάος , καί γάρ καί ἐκ ὁ ὁ Θεός οὐσία εἰμί φυσικός , καί πρόειμι ἐκεῖθεν ἀδιαίρετος μένω καί ὁ τάξις δύο ὁ πηναζουω εἰμί φύσις , ὁ χρόνος δέ ἕ , καί ὁ ἑνόω ὁμοῦ καί ὁ διακρίνω ἔχω , καί Τέλλα ἐκεῖνος ὁ ὕστερος μεθ´ ἑαυτοῦ οὐδείς ἀίσσω ἔχω φαίνω · φημί δή ὁ μή ὑπόστασις , ἢ οὐσία , ἀλλά δύναμις εἰμί μᾶλλον , ἐν ὁ οὐσία ὡς ἐν ὑπόκειμαι θεωρέω · οὐδείς γάρ ἐνέργεια ἐνυπόστατος , φημί ὁ μέγας Βασίλειος , τουτέστιν αὐθυπόστατος · καί πρός γε ἔτι , ὅτι καί μεθεκτός εἰμί κατά ὁ ὁ φάος φύσις , ἀμέθεκτος κατ´ οὐσία ὁ πυρός εἰμί , ὅσπερ οὐδαμῶς εἰμί εἶπον ἐπί ὁ υἱός · ἀμέθεκτος γάρ καθ´ ἑαυτοῦ ἐκεῖνος , ὥσπερ δή καί ὁ πατήρ , καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . ἐπεί τοίνυν δείκνυμι κατά πλείων λαγός - εἰ Κόνα φύω ὁ πῦρ , καί ὁ ἐκ αὐτός φάος , ὁ θεῖος οὐσία , καί ὁ φυσικός αὐτός ἐνέργεια , ἢ ὁ πατήρ τε καί ὁ υἱός , μᾶλλον εἄν εἰμί καί προσφυής ἐκεῖνος παράδειγμα ἢ οὗτος . καί εἰκότως καί κατά ὁ προσήκω λόγος ὁ ὁ Πατέρων σύνοδος χράω οὗτος , καί ὁ σεπτός δίδωμι τόμος ὁ ἑνόω τε καί διακρίνω , καί ὁ ἀδιαιρέτως ἐκ ὁ θεῖος οὐσία προΐημι ὁ θεῖος ἐνέργεια παρίστημι , καί ψεῦδος ἄντικρυς ὁ ὁ Γρηγορά . καί κακῶς , καί δυσσεβῶς κατά ὁ ἐκκλησία καί οὗτος ὁ βέλος ἀφίημι . Δεύς δέ καί ὁ θεολογικός καί πατρικός λόγος πιστόω ὁ εἴρω , ἵνα μή τις δοκέω ἁπλόος ὁ παρ´ ἑαυτοῦ λέγω . Ἥλιος ἐνθυμέομαι , καί ἀκτίς , καί φάος , φημί ὁ ὁ θεολογία στῦλος Γρηγόριος , Περός τε ὁ ὁμοούσιος , καί δή καί ὁ ἑνόω , καί οοιαεορΟΟϛ