cogPG.PG151 563
τῆς καὶ θρεψαμένης καὶ παιδαγωγησάσης καὶ λόγων καὶ ὀνόματος μεταδούσης , ὡς μὴ ὥφελεν , Ἐκκλησίας , καὶ τὰ δεινότατα καὶ ἀπευκτότατα καὶ πόῤῥω παντὸς παραδείγματος ἀκολάστῳ καὶ τολμηρᾷ γλώττῃ κατὰ τῆς Χριστοῦ νύμφης ὑβρίδει . Καὶ Βαρλαὰμ κατ´ αὐτό φημι τοῦτο τὸν μυσταγωγὸν τῶν τοιούτων παρενεγκών , ὅσον ἐκεῖνος μὲν εἰς τῆν ἱερὰν ἡσυχίαν καὶ τοὺς σπουδαστὰς ταύτης ἐκ φαύλων τινῶν ἀρχῶν ὑβρίζειν ἀρξάμενος , ἐπεὶ τὴν θεολόγον τοῦ Γρηγορίου γλῶτταν ἀντικρούουσαν ἰσχυρῶς ἔσχε , πρὸς τὰς ἀτόπους ἐκείνας δόξας καὶ τὰς αἱρέσεις ἐξεκυλίσθη , ἐν τῷ πορίζειν ἀπολογίας τῶν προημαρτημένων , ἑαυτῷ δῆθεν ἁμαρτάνων ὑπὲρ πᾶσαν συγγνώμην , καὶ πάσης ἀπολογίας ὁμοῦ καὶ παραιτήσεως καθάπαξ ἀποστερούμενος · . πλήν ὅσον οὐ πρὸς τὴν ἱερωσύνην καὶ τοὺς σεπτοὺς ἱεράρχας τε καὶ μυσταγωγοὺς τῶν ἱερῶν ἀπαναισχυντήσας ὦπται μυστηρίω » ἐκεῖνος , ἀλλὰ καὶ κυρίους τῆς κατ´ αὐτὸν αὐτοὺς ἐποιεῖτο δίκης , καὶ τῶν δογματικῶν καὶ θεολογικῶν δοκιμαστὰς λόγων , καὶ πῶν ἀντιλεγόντων καὶ κριτὰς ἅμα καὶ κολαστὰς , εἰ καὶ τρόπον ἕτερον οὐ καλῶς οὐδὲ δικαίως ὤετο ταῦτα . Ὁ δὲ μύστης οὐτοσὶν ἐκείνου καὶ τῆς πλάνης διάδοχος ὑβρίζει μὲν ὡς ἱερέας Θεοῦ καὶ ποιμένας ὁμοῦ πάντας καὶ διδασκάλους , καὶ δὴ καὶ λεὸν τὸν ὑπ´ αὐτῶν τούτων εὐσεβῶς ὁμοῦ καὶ θεοπρεπῶς θεολογούμενόν τε καὶ κηρυττόμενον , ὅσα καὶ ὁ λόγος ἡμῖν ἔφθη δείξας ἐκ μέρους · ὑβρίζει Γ ἀκρατῶς εἰς τὴν ἱερὰν ἡσυχίαν διὰ τῶν αὐτῆς ἀθλητῶν τε καὶ ἀσκητῶν · μᾶλλον δ´ οὐκ εἰς τὴν ἡσυχίαν μόνην , ἀλλὰ καὶ τὴν ἀρετὴν ὁμοῦ πᾶσαν , δση τε τῆς θεωρίας καὶ ὅση τῆς πράξεως , τὸν ἱερὸν θω τῷ λόγῳ προθεὶς , τὸ μόνον ὡς ἀληθῶς ἀπάσης τῆς ἀρετῆς κοινὸν ἐργαστήριον , τῶν καθ´ ἡμᾶς τις ἔφη σοφῶν , τὸν τῶν ἐκασταχοῦ τῆς οἰκουμένης πῶς ἂν εἴποιμι ὁμολογουμένως ἐξειλεγμένον μάλιστα χῶρον , τὸν ἱερὸν χηραμὸν , τὸ μέγα καὶ θαυμαστὸν ὄντως τῆς ἀρετῆς παγκράτιον , τῶν Ὀλύμπου πραγμάτων τὸν διαφερόντως νομέα · μᾶλλον δ´ οὐκ οἶδ´ ὅ τί τις ἂν εἰρηκὼς ἔπειτ´ ἁρκέσαι · ἡ γὰρ τῶν ἐποικούντων ἀρετὴ πᾶσαν ὑπερβολὴν ἀμβλύνει . Ὃν δήπου καὶ βασιλεὺς ὁ σοφὸς , οὔπω τότε τοῦ σκήπτρου καὶ τοῦ κράτους ἑπειλημμένος , ἄρτι πρώτως ἐπιδεδημηκὼς τοῖς ἐκεῖ , καὶ τὴν ἀρετὴν μεθ´ ὑπερβολῆς ἀποθαυμάζων τῶν ἐνοικούντων , Ἔλληνες μὲν , ἔλεγεν , ἐν μύθοις φασὶν Ἄτλαντά τινα τῶν μετὰ Κρόνου θεῶν καθῃρημένων , ταύτην ὑπὸ τῶν ἀρξάντων τὴν δικην κατεψηφίσθαι , τοὺς τῆς γῆς κνέχειν κίονας ὡς ἂν πιέζοιτο τῶ τοσούτῳ βάρει · ἐγὼ δὲ τούτους φαίην ἄν , καὶ τῆς ἀληθείας ἐμοὶ συμμαρτυρούσης , ταύτην τὴν τιμὴν λαχεῖν , τοῦ βίου τῆς πολλῆς φιλοσοφίας ἕνεκα παρὰ Θεοῦ τὸ τὴν γῆν ἁνέχειν , εὐχαῖς ἱλεουμένους αὐτῇ τὸ Θεῖον , Τὸν γοῦν οὕτως ὑπὸ μεγάλων τε καὶ σοφῶν ἀνδρῶν καὶ θαυμαστῶν ὁμοῦ βασιλέων μεθ´ ὑπερβολῆς θαυμαζόμενον θαυμαστὸν Ἄθω , διὰ τὸ περιὸν τῆς ἀρετῆς φημι , καὶ τῆς ἁγιότητος τῶν προσοίκων , ἐῶ γὰρ νῦν τοὺς πρὸ ἡμῶν συγγραφέας τε καὶ σοφοὺς λέγειν , οὐδὲν ἧττον εἰ μὴ καὶ μᾶλλον τῶν νῦ Δύτων τεθαυμακότας , ὁ Γρηγορᾶς εἰς μέσους παρηχὼς , ὅπερ ἔφην , οὐδέν φησιν ἀρετῆς ἔχνος διὰ τοῦ οἰκείου Ἀγαθαγγέλου , οὐδὲ μόριον γοῦν ἁγαθοῦ τι καὶ λείψανον παρὰ τοῖς ὁσίοις ἐκείνοις καὶ ὁπηοῦν εὑρεῖν , εἰ μὴ καὶ πᾶν , φησί , τοὐναντίον . Εἰκότως · οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τοῖς ὁφθαλμιῶσιν ἔξεστι βλέπειν πρὸς τὰς ἀκτῖνας , μᾶλλον δὲ καὶ πειρωμένοις ἐνατενιζειν , εἰς σκότος αὐτοῖς ἀντιπεριίσταται τὰ τῆς αἴγλης · καὶ νυκτερίσιν ὡσαύτως ἀθέατον τὸ λαμπρὸν τουτοῖ τοῦ φωσφόρου . Ὡς δὲ καὶ Γρηγορᾷ καὶ τοῖς ὁμιληταῖς ἐκείνου καὶ τῆς αἱρέσεως κοινωνοῖς ἀθέατον τοπαράπαν τὸ λαμπρότατον καὶ ὑπερφυὲς φῶς τῆς παντοδαπῆς ἀρετῆς φημι τῶν ὁσίων ἐκείνων , πυρσοῦ τινος περιφανοῦς δίκην , οὐ τοῖς ἐκεῖ νοητῶς διὰ παντὸς μόνον φαῖνον , ἀλλὰ καὶ γῇ καὶ θαλάττῃ καὶ νήσοις καὶ πόλεσι , καὶ Ἔλλησι καὶ βαρβάροις καὶ εἰς τὰς τῆς οἰκουμένης ἐσχατιὰς ὑπερφυῶς ὑπεροαῖνον , καὶ πᾶσιν ὁμοῦ περικυκλούμενόν τε καὶ θαυμαζόμενον ... τοῖς τῆς ἡ . ρας .. αὐ..φημι μόνον ... ὖ κατὰ.ʹ .. σταχοῦ .. οῦ κατὰ . ἀλλὰ ... ἀπίστοις ... τι γὰρ .. οις τῶν .. ον καὶ ... λων ... ὑπὲρ ... κατορ ἵν ... ἐκ τῶν ... εως καὶ,.ὲ ομένων ... τοῦ πρακτιτ .. τῆς ἀρετῆς ομαι . Οὐ νηστείᾳ .. ἡτις ... καὶ ὑ .. ὕής . Ὢς ... νας τῶν ... ὁρῶν ἐκείνον .. μὲν , πρὸς . αν τε καὶ καὶ δὴ καὶ ... μον Ἰησοῦν ὕστερον ... καὶ τῶν ἡ..ν ἅμιλ ... αι , τοὺς δὲ , ... παρελαύνειν ρίας ὑπὲρ σπεύδειν ... ὅτε τούτῳ ... καὶ τῷ ... νον ἄπαξ .. ἀλλὰ καὶ . ἁκις ... ἑκάστης .. τοῦ περιτρο .. παρὰ ... α ταυτὶ διαθλεῖν ἔχειν τὸν βίον , ὥσπερ οὐδ´ ἐκ γῆς καὶ πηλοῦ , ἀλλ´ ἄσαρκοί τινες καὶ ἄναίμονες ὄντες καὶ τὸν ἄνθρωπον ὑπερφυῶς ὑπερβαίνοντες ; Οὐκ ἀγρυπνία , ὐ στάσις πάννυχος , οὐ ψαλμῳδία καὶ μέλη καὶ Γραφῶν θείων καὶ λόγων ερῶν ἀνάγνωσις νύκτωρ καὶ μεθ´ ἡμέραν · μέλη μυστικὰ , καινῶς τε καὶ σχεδὸν ὑπὲρ λόγον ἀδόμενα μετὰ τῆς θαυμαστῆς συμφωνίας τε καὶ τοῦ ῥυθμοῦ καὶ τοῦ σχήματος καὶ τῆς καινῆς ἐορτῆς τῶν ἠθῶν ἐκείνων , ποίας οὐ παριόντα σειρῆνας ; τίνας Ὁρφέας , τίνας τῶν ὑφ´ ἡλίῳ μελφδούς τε καὶ μουσικοὺς οὐ λῆρον ὁμοῦ πάντας ἀποδεικνύντα τῷ τῆς πνευματικῆς περιόντι χάριτος καὶ τῆς μούσης ; Τίς τῶν τοῦ Πνεύματος καρπῶν οὐ μετὰ πολλῆς τῆς δαψιλείας ἐν ἐκείνοις βρύει τοῖς μακαρίοις , ἀγάπη , χαρὰ , εἰρήνη , μακροθυμία , χρηστότης , ἀγαθωσύνη . πΓστις , πραότης , ἐγκράτεια , καθ´ ὧν οὐδὲ νόμος ἐστὶν ὡς ὅπερ νόμον ὃηλαδὴ ζῶσι , κατὰ τὸν μακάριον Παῦλον εἰπεῖν . Ἐῶ γὰρ νῦν χαμευνίας λέγειν καὶ ἀλουσίας καὶ κλίσεις χονάτων συνεχεῖς , καὶ χειρῶν ἔργα καὶ πόνους πανημερίους , καὶ τὸ ἐν κνδύμασι καὶ ὑποδήμασι καὶ τροφαῖς ὡσαύτως εὐτελές τε καὶ ἄτυφον , καὶ τὴν σκληρὰν ἀγωγὴν ὁμοῦ πᾶσαν οἷς ἐντρυφῶσιν οἱ γενναῖοι παρὰ πάντα τὸν βίον φιλοσοφοῦντες . Ἐπεὶ δὲ τῶν καρπῶν τοῦ Πνεύματος μετὰ τοῦ Ἀποστόλου πρὸ βραχέος μνημονεύων ὁ λόγος , καὶ ἀγάπης ἐμνήσθη τῆς ἄκρας κορυφῆς τῶν ἀρετῶν δηλαδὴ , τὸ δὲ κατ´ αὐτὴν κατὰ θείους φάναι χρησμοὺς εἰς Θεόν τε καὶ τὸν πλησίον διήρηται , τῆς μὲν πρὸς Θεὸν ἀγάπης δν
Lemmas: ὁ καί τρέφω καί παιδαγωγέω καί λόγος καί ὄνομα μεταδίδωμι , ὡς μή ὀφείλω , ἐκκλησία , καί ὁ δεινός καί ἀπευκτός καί πόρρω πᾶς παράδειγμα ἀκόλαστος καί τολμηρός γλῶσσα κατά ὁ Χριστός νύμφη ὑβρίς . καί Βαρλαάμ κατ´ αὐτός φημί οὗτος ὁ μυσταγωγός ὁ τοιοῦτος παραφέρω , ὅσος ἐκεῖνος μέν εἰς ὁ ἱερά ἡσυχία καί ὁ σπουδαστής οὗτος ἐκ φαῦλος τις ἀρχή ὑβρίζω ἄρχω , ἐπεί ὁ θεολόγος ὁ Γρηγόριος γλῶσσα ἀντικρούω ἰσχυρῶς ἔχω , πρός ὁ ἄτοπος ἐκεῖνος δόξα καί ὁ αἵρεσις ἐκκυλίνδω , ἐν ὁ πορίζω ἀπολογία ὁ προαμαρτάνω , ἑαυτοῦ δῆθεν ἁμαρτάνω ὑπέρ πᾶς συγγνώμη , καί πᾶς ἀπολογία ὁμοῦ καί παραίτησις καθάπαξ ἀποστερέω · . πλήν ὅσος οὖον πρός ὁ ἱερωσύνη καί ὁ σεπτός ἱεράρχης τε καί μυσταγωγός ὁ ἱερός ἀπαναισχυντέω ὁράω μυστήριον » ἐκεῖνος , ἀλλά καί κύριος ὁ κατ´ αὐτός αὐτός ποιέω δίκη , καί ὁ δογματικός καί θεολογικός δοκιμαστής λόγος , καί ποῦ ἀντιλέγω καί κριτής ἅμα καί κολαστής , εἰμί καί τρόπος ἕτερος οὖον καλῶς οὐδέ δικαίως οἴομαι οὗτος . ὁ δέ μύστης οὗτος ἐκεῖνος καί ὁ πλάνης διάδοχος ὑβρίζω μέν ὡς ἱερεύς Θεός καί ποιμήν ὁμοῦ πᾶς καί διδάσκαλος , καί δή καί Λεόν ὁ ὑπό αὐτός οὗτος εὐσεβής ὁμοῦ καί θεοπρεπῶς θεολογέω τε καί κηρύσσω , ὅσος καί ὁ λόγος ἐγώ φθάνω δείκνυμι ἐκ μέρος · ὑβρίζω Γ ἀκρατής εἰς ὁ ἱερά ἡσυχία διά ὁ αὐτός ἀθλητής τε καί ἀσκητής · μᾶλλον δδʹ οὐ εἰς ὁ ἡσυχία μόνος , ἀλλά καί ὁ ἀρετή ὁμοῦ πᾶς , δέση τε ὁ θεωρία καί ὅσος ὁ πρᾶξις , ὁ ἱερόν τίθημι ὁ λόγος προτίθημι , ὁ μόνος ὡς ἀληθής ἀπασάω ὁ ἀρετή κοινός ἐργαστήριον , ὁ καθ´ ἐγώ τις φημί σοφός , ὁ ὁ ἐκασταχοῦ ὁ οἰκέω πῶς εἄν εἶπον ὁμολογουμένως ἐκλέγω μάλιστα χῶρος , ὁ ἱερόν χηραμός , ὁ μέγας καί θαυμαστός εἰμί ὁ ἀρετή παγκράτιον , ὁ Ὄλυμπος πρᾶγμα ὁ διαφερόντως νομεύς · μᾶλλον δδʹ οὐ οἶδα ὅς τίς τις εἄν ἐρῶ ἔπειμι ἀρκέω · ὁ γάρ ὁ ἐποικέω ἀρετή πᾶς ὑπερβολή ἀμβλύνω . ὅς δήπου καί βασιλεύς ὁ σοφός , οὔπω τότε ὁ σκῆπτρον καί ὁ κράτος ἐπιλαμβάνω , ἄρτι πρῶτος ἐπιδημέω ὁ ἐκεῖ , καί ὁ ἀρετή μεθ´ ὑπερβολή ἀποθαυμάζω ὁ ἐνοικέω , Ἔλληνες μέν , λέγω , ἐν μῦθος φημί Ἄτλας τις ὁ μετά Κρόνος θεός καθαιρέω , οὗτος ὑπό ὁ ἄρχω ὁ δίκη καταψηφίζομαι , ὁ ὁ γῆ κνέχειν κίων ὡς εἄν πιέζω ὁ τοσοῦτος βάρος · ἐγώ δέ οὗτος φημί ἄν , καί ὁ ἀλήθεια ἐγώ συμμαρτυρέω , οὗτος ὁ τιμή λαγχάνω , ὁ βίος ὁ πολύς φιλοσοφία ἕνεκα παρά Θεός ὁ ὁ γῆ ἀνέχω , εὐχή ἱλέομαι αὐτός ὁ θεῖον , ὁ γοῦν οὕτως ὑπό μέγας τε καί σοφός ἀνήρ καί θαυμαστός ὁμοῦ βασιλεύς μεθ´ ὑπερβολή θαυμάζω θαυμαστός Ἄθως , διά ὁ περιέρχομαι ὁ ἀρετή φημί , καί ὁ ἁγιότης ὁ πρόσοικος , ἐάω γάρ νῦν ὁ πρό ἐγώ συγγραφεύς τε καί σοφός λέγω , οὐδείς κακός εἰμί μή καί μᾶλλον ὁ νῦ δύο θαυμάζω , ὁ Γρηγοράς εἰς μέσος παράγω , ὅσπερ φημί , οὐδείς φημί ἀρετή ἔχνος διά ὁ οἰκεῖος Αγαθαγγέλου , οὐδέ μόριον γοῦν ἀγαθός τίς καί λείψανον παρά ὁ ὅσιος ἐκεῖνος καί ὅσπης εὑρίσκω , εἰμί μή καί πᾶς , φημί , ἐναντίος . εἰκότως · οὐδέ γάρ οὐδέ ὁ οφθαλμιους ἔξεστι βλέπω πρός ὁ ἀκτίς , μᾶλλον δέ καί πειράω ἐνατενίζω , εἰς σκότος αὐτός ἀντιπεριίστημι ὁ ὁ αἴγλη · καί νυκτερίς ὡσαύτως ἀθέατος ὁ λαμπρός οὗτος ὁ φωσφόρος . ὡς δέ καί Γρηγορά καί ὁ ὁμιλητής ἐκεῖνος καί ὁ αἵρεσις κοινωνός ἀθέατος τοπάλαι ὁ λαμπρός καί ὑπερφυής φάος ὁ παντοδαπής ἀρετή φημί ὁ ὅσιος ἐκεῖνος , πυρρός τις περιφανής δίκη , οὖον ὁ ἐκεῖ νοητός διά πᾶς μόνος φαίνω , ἀλλά καί γῆ καί θάλασσα καί νῆσος καί πόλις , καί Ἕλλην καί βάρβαρος καί εἰς ὁ ὁ οἰκέω ἐσχατιά ὑπερφυῶς υπεροαινος , καί πᾶς ὁμοῦ περικυκλέω τε καί θαυμάζω ... ὁ ὁ ὁ . Ἥρα .. αὐ..φημι μόνος ... ὒ κατά .. Στάχου .. ἀρτύω κατά . ἀλλά ... ἄπιστος ... τίς γάρ .. οἶς ὁ .. εἰμί καί ... λάω ... ὑπέρ ... Κάτορ ἵνα ... ἐκ ὁ ... ἠώς εἰμί ὄμνυμι ... ὁ πρακτιτ .. ὁ ἀρετή ὁμός . οὖον νηστεία .. ὅστις ... καί ὑ .. ὕω . Ὤς ... νάω ὁ ... ὁράω ἐκεῖνος .. μέν , πρός . αν τε καί καί δή καί ... νυμφότιμον Ἰησοῦς ὕστερος ... καί ὁ ὅς ἅμιλ ... ὁ , ὁ δέ , ... παρελαύνω ῥίος ὑπέρ σπεύδω ... ὅτε οὗτος ... καί ὁ ... νοῦς ἅπαξ .. ἀλλά καί . ἀκίς ... ἕκαστος .. ὁ περιτρος .. παρά ... ὅς οὗτος διαθλάω ἔχω ὁ βίος , ὥσπερ οὐδός ἐκ γῆ καί πηλός , ἀλ ἄσαρκος τις καί ἀναίμων εἰμί καί ὁ ἄνθρωπος ὑπερφυῶς ὑπερβαίνω ; οὐ ἀγρυπνία , υἱός στάσις παννύχιος , οὖον ψαλμῳδία καί μέλος καί Γραφής θεῖον καί λόγος ἐράω ἀνάγνωσις νύκτωρ καί μεθ´ ἡμέρα · μέλος μυστικός , καινός τε καί σχεδόν ὑπέρ λόγος ἀείδω μετά ὁ θαυμαστός συμφωνία τε καί ὁ ῥυθμός καί ὁ σχῆμα καί ὁ καινός ἑορτή ὁ ἠθέω ἐκεῖνος , Ποίας οὖον πάρειμι Σειρήν ; τίς Ὀρφέας , τίς ὁ ὑφ´ ἥλιος μελφδούς τε καί μουσικός οὖον λῆρος ὁμοῦ πᾶς ἀποδείκνυμι ὁ ὁ πνευματικός περίειμι χάρις καί ὁ Μοῦσα ; Τῖς ὁ ὁ πνεῦμα καρπός οὖον μετά πολύς ὁ δαψίλεια ἐν ἐκεῖνος βρύω ὁ μακάριος , ἀγάπη , χαρά , εἰρήνη , μακροθυμία , χρηστότης , ἀγαθωσύνη . πΓστις , πραότης , ἐγκράτεια , καθ´ ὅς οὐδέ νόμος εἰμί ὡς ὅσπερ νόμος ὃηλαδὴ ζῶ , κατά ὁ μακάριος Παῦλος εἶπον . ἀίω γάρ νῦν χαμευνία λέγω καί ἀλουσία καί κλίσις χοναω συνεχής , καί χείρ ἔργον καί πόνος πανημέριος , καί ὁ ἐν κνδυπημα καί ὑπόδημα καί τροφή ὡσαύτως εὐτελής τε καί ἄτυφος , καί ὁ σκληρός ἀγωγή ὁμοῦ πᾶς ὅς ἐντρυφάω ὁ γενναῖος παρά πᾶς ὁ βίος φιλοσοφέω . ἐπεί δέ ὁ καρπός ὁ πνεῦμα μετά ὁ ἀπόστολος πρό βραχύς μνημονεύω ὁ λόγος , καί ἀγάπη μιμνήσκω ὁ ἄκρος κορυφή ὁ ἀρετή δηλαδή , ὁ δέ κατ´ αὐτός κατά θεῖος φαίνω χρησμός εἰς Θεός τε καί ὁ πλησίος διαιρέω , ὁ μέν πρός θεός ἀγάπη δν