cogPG.PG151 375
καὶ ποταπὴ ἡ διαφορὰ , καὶ πῶς ἂν γένοιτο αὔτη . Οὐ γὰρ , ὡς ἕοικε , τοῦ Χρυσοστόμου Πατρὸς ἀκηκόασιν , ἐν οἷς τὸ κατὰ Ἰωάννην θεῖον Εὐαγγέλιον ἐξηγεῖται , διδάσκοντος ἀνερμήνευτον καὶ ἀπερινόητον καὶ ὑπὲρ τοὺς τῆς φύσεως νόμους τὴν θείαν ἐνέργειαν εἶναι . Εἰ γὰρ τούτου , φησὶ , τοῦ πνεύχματος , οὖ τὴν αἴσθησνν δέχῃ τῇ ἀκοῇ καὶ τῇ ἀφῇ . δρμηνεῦσαι οὐκ οἶδας οὐδὲ τὴν ὁδὸν , αῶς τὴν ἀπὸ τοῦ θείου Πνεύματος ἐνέργεισν πεΕιεργάζη , τὴν τοῦ ἀνέμου οὐκ ἐπιστάμενος , καίτοι φωνὴν ἀκούων ; Τὸ δὲ , « Ὅπου θέλει πνεῖ » πρὸς παράστασιν τῆς τοῦ Παρακλήτου ερηται ἐξουσίας . Εἰ γὰρ τοῦτο οὐδεὶς κατέχει , ἀλλ´ ὅπου θέλει , φέρεται , πολλῷ μᾶλλον τὴν τοῦ Πνεύματος ἐνέργειαν οὐ φύσεως δυνήσονται νόμοι κατασχεῖν , οὐχ ὅροι σωματικῆς γεννήσεως , οὐκ ἄλλο τῶν τοιούτων οὐδέν · οὐδέ γε τοῦ μεγάλου Πασιλείου Εὐνομίῳ ἀντιλέγοντος καὶ θεολογοῦντος , « Ὡς ἀρα εἰ μέλοιμεν ἄπαντα τῇ καταλήψει μετρεῖν , καὶ τὸ τοῖς λογισμοῖς ἀπερίληπτον μηδὲ εἶναι τὸ παράπαν ὑπολαμβάνειν , οἰχήσεται μέν ὁ τῆς πίστεως , οἰχήσεται δέ ὁ τῆς ἐλπίδος μισθός . Πῶς δ´ ἂν εἴημεν ἔτι τῶν μακαρισμῶν ἄξιοι , τῶν ἐπὶ τῇ πίστει τῶν ἀοράτων ἐπικειμένων , οἱ μόνοις τοῖς κατὰ λογισμὸν ἐναργέσι πειθόμενοι ; Πόθεν ἐματαιώθησαν τὰ ἔθνη , καὶ ἑσκοτίσθη ἀσύνετος αὐτῶν καρδία ; οὐκ ἐπειδὴ τοῖς τῷ λογισμῷ φαινομένοις ἀκολουθοῦντες , τῷ κηρύγματι τοῦ Πνεύματος ἀπειθοῦσι ; Τίνας δὲ Ἡσαΐας ἀπολωλότας ὀδύρεται ; οὐ καὶ οἶ σοφοὶ παρ´ ἑαυτοῖς καὶ ἐνώπιον αὐτῶν ἐπιστήμονες ; οὐ τοὺς τοιούτους ; Ταῦτα ἐχρῆν αὐτοὺς τῶν ἁγίων θεολογούντων ἀκούειν , καί γ´ εὐθὺς ἀσμένως ὑπακούειν , ὡς ἥδιστα τε τούτοις προσεσχηκέναι , καὶ ἀβασανίστως ταῖς τὴν διαφορὰν σημαινούσαις θείαις φωναῖς αὐτῶν ὑποπεπτωκέναι , εὐσεβεῖ σιωπῇ ταύτην στέργοντάς τε καὶ δεχομένους · τὸ δ´ ὅπως , ἢ μηδαμοῦ , ἢ μὴ ἐπ´ ἀναιρέσει τῆς διαφορᾶς προστιθέντας , εἴπερ ἄρα τοῖς καὶ ὁπωσοῦν εἰς εὐσεβοῦντας τελεῖν δοκοῦσιν , ἑαυτοὺς συγκαταλέγειν ἠξίουν . Ἐπεὶ δὲ εἰς τοσοῦτον ὕβρεως καὶ ἀναιδείας , μᾶλλον δὲ παραπληξίας ἀφίκοντο , ὡς καὶ κατ´ αὐτῶν μανῆναι τῶν τε ἁγίων καὶ οἰκουμενικῶν συνόδων καὶ πάν των , ὡς εἰπεῖν , τῶν ἱερῶν θεολόγων , καὶ τολμᾷν εἰς εὐθύνας ἤδη καὶ τούτους ἄγειν , καὶ τοὺς μὲν » φεῦ ! τῶν Ἑλληνικῶν ἔτι καὶ συντρόφων αὐτοῖς δογμάτων ἀπόζειν λέγειν , τοὺς δ´ ἀμαθίας γρόφεσθαι πλείστης , ὅλην καὶ ταῦτα σύνοδον ὄντας , ἐνίους δ´ ὑπ´ ἀνάγκης εἰς ταύτην θεολογίαν ἐξῆχθαι , καίτοι μαρτυρίου θάνατον προθύμως ὑπὲρ αὐτῆς ἑλομένους , ἄλλους δ´ ἐγκωμιάζοντας οὐκ ἀληθεύοντας ταῦτα γράψαι,(πῶς ἄν τις ἐν μέρει λέγειν τὰς αὐτῶν ἀνάσχοιτο βλασφημίας ; ] φέρε νῦν ἡμεῖς , δῖαν τὸ μὴ καταδέχεσθαι τῶν φιλοχρίστων τὴν ἀκοὴν , ὥς πού τις ἔφη τῶν παρ´ αὐτοῖς ἀθετουμένων Πατέρων , ὅ τί ποτε περὶ θείου δόγματος εἴρηται τοῖς ἀγίοις , μὴ σφόδρα ἀληθείας καὶ θεολογικῆς ἀκριβείας ἐξηρτημένον , τῷ παρ´ σὐτῶν πρεσβευσμένῳ Θεῷ θαῤῥήσαντες , περί τε ἑνώσεως καὶ διακρίσεως τρόπου θείας οὐσίας καὶ ἐνεργείας βραχέ´ ἄττα πειραθῶμεν διεξιέναι · οὐκ οἴκοθεν λογισμοὺς ἑφευρίσκειν ἐπιχειροῦντες , εἰς συνηγορίαν τινὰ τῶν ὑπ´ αὐτῶν εὐσεβῶς πάλαι τε θεολοναθέντων · ἀλλ´ ὅνπερ ἁπανταχοῦ τηρεῖν ἐσπουδάκαμεν νόμον , τὰ τῆς Ἐκκλησίας διὰ τῶν τῆς Ἐκκλησίας διδασκάλων πιστοῦσθαι , καὶ μηδαμοῦ παρ´ ἑαυτῶν προστιθέναι ἢ ἀφαιρεῖν τῶν τούτοις δογματισθέντων , τούτῳ δὴ κεχρημένοι κἀνταῦθα , τὴν θείαν ἐνέργειαν ἐκ τῆς θείας οὐσίας εἶναι διαῤῥήδην τῶν ἀγίων βούντων ἀκηκοότες , οὐχ ὡς τὰ πάντα ἐκ τοῦ Θεοῦ , καὶ ταύτην εἶναι νομίζομεν , καθάπερ τοῖς διαφερομένοις σὺν πολλοῖς ἑτέροις ἁτόποις καὶ τοῦτο δοκεῖ , Τὸ μὲν γὰρ ἐκ τοῦ Θεοῦ κἀπὶ τῶν κτισμάτων εἴρηται · τὸ δ´ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ ἐπ´ οὐδενὸς εἴρηταί ποτε τῶν ποιημάτων , Μάλιστα μὲν οὖν καὶ ἀπείρηται παντελῶς τοῦτό ] γε τοῖς ἀγίοις . Ὅ τε γὰρ μέγας Βασίλειος , Τὸ ποιούμενον , φησὶν , οὐκ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ ποιοῦντός ἑστι · καὶ ὁ θεῖος Δαμασκηνὸς , Ἡ κτίσις , εἰ καὶ μετὰ ταῦτα γέγονεν , ἀλλ´ οὐκ ἐκ τῆς τοῦ Θεοῦ οὐσίας . Καὶ πάλιν , κτίσις δὲ καὶ ποίησις , τῷ ἔξωθεν , καὶ οὐκ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ κτίζοντος καὶ ποιοῦντος . γενέσθαι , τὸ κτιζόμενον καὶ ποιούμενον , ἀνόμοιον παντελῶς . Οὐ μὴν ἀλλ´ οὐδ´ ὡς ἔξω τῆς δείας οὐσίας , αὐτὴν ἐκ τῆς θείας οὑσίας ὑπειλήφαμεν εἶναι , ὥσπερ καὶ τοῦτο ληρεῖν οὐ τοσοῦτον ἀσεβῶς ὅφον ἀμαθῶς τοῖς δι´ ἐναντίας ἐπῆλθεν · μήποτέ τις οὔτω φρενῶν ἐκσταίη · ἀλλ´ οὐσιώδη καὶ φυσικὴν ταύτην τοῦ Θεοῦ κίνησιν οὖσαν κατὰ τοὺς θεολόγους εἰδότες , ὡς ἐκ πηγῆς ἀεννάου φαμὲν τῆς θείας οὐσίας προέρχεσθαί τε καὶ πηγάζειν , καὶ ταύτης χωρὶς οὐδέποτε θεωρεῖσθαι · ἀλλ´ ἀδιαίρετον αὐτῆς ἀεὶ διαμένειν , ἐξ ἀτδίου τε τῇ θείᾳ συνυπάρχειν οὐσίᾳ , καὶ ἀχωρίστως ἡνωμένην εἶναι , μήτ´ αἰῶνι μήτε χρονικῷ ἢ τοπικῷ τινι διαστήματι τῆς θεία ; οὐσίας διαιρεῖσθαί ποτε δυναμένην , ἀλλ´ ἀχρόνως καὶ προαιωνίως ἐξ αὐτῆς τε προῖοῦσαν , καὶ ἀδιασπάστως αὐτῇ συνοῦσαν . Ὃ γὰρ μέγας Ἀθανάσιος , Ὅταν δέ , φησὶ , τὰ πάντα ἐνεργεῖται ὑπὸ τοῦ Θεοῦ διὰ Χριστοῦ ἐν ἀγίῳ Πνεύματε ,
Lemmas: καί ποδαπός ὁ διαφορά , καί πῶς εἄν γίγνομαι οὗτος . οὖον γάρ , ὡς ἔοικα , ὁ χρυσόστομος πατήρ ἀκούω , ἐν ὅς ὁ κατά Ἰωάννης θέω Εὐαγγέλιος ἐξηγέομαι , διδάσκω ἀνερμηνεύω καί ἀπερινόητος καί ὑπέρ ὁ ὁ φύσις νόμος ὁ θεῖος ἐνέργεια εἰμί . εἰμί γάρ οὗτος , φημί , ὁ πνεύχματος , οὖον ὁ αἴσθησις δέχομαι ὁ ἀκοή καί ὁ ἀφίημι . δρμηνευσος οὐ οἶδα οὐδέ ὁ ὁδός , ἠώς ὁ ἀπό ὁ θεῖον πνεῦμα ἐνέργεισν πεΕιεργάζη , ὁ ὁ ἄνεμος οὐ ἐπίσταμαι , καίτοι φωνή ἀκούω ; ὁ δέ , « ὅπου ἐθέλω πνέω » πρός παράστασις ὁ ὁ Παράκλητος ἔραμαι ἐξουσία . εἰμί γάρ οὗτος οὐδείς κατέχω , ἀλ ὅπου ἐθέλω , φέρω , πολύς μᾶλλον ὁ ὁ πνεῦμα ἐνέργεια οὖον φύσις δύναμαι νόμος κατέχω , οὐ ὅρος σωματικός γέννησις , οὐ ἄλλος ὁ τοιοῦτος οὐδείς · οὐδέ γε ὁ μέγας πασιλειος Εὐνόμιος ἀντιλέγω καί θεολογέω , « ὡς ἀρά εἰμί μέλω ἅπας ὁ καταλαμβάνω μετρέω , καί ὁ ὁ λογισμός ἀπερίληπτος μηδέ εἰμί ὁ παράπαν ὑπολαμβάνω , οἴχομαι μέν ὁ ὁ πίστις , οἴχομαι δέ ὁ ὁ ἐλπίς μισθός . Πῶς δδʹ εἄν εἰμί ἔτι ὁ μακαρισμός ἄξιος , ὁ ἐπί ὁ πίστις ὁ ἀόρατος ἐπίκειμαι , ὁ μόνος ὁ κατά λογισμός ἐναργής πείθω ; πόθεν ματαιόω ὁ ἔθνος , καί εσκοτινω ἀσύνετος αὐτός καρδία ; οὐ ἐπεί ὁ ὁ λογισμός φαίνω ἀκολουθέω , ὁ κήρυγμα ὁ πνεῦμα ἀπειθέω ; τίς δέ Ἠσαΐας ἀπόλλυμι ὀδύρομαι ; οὖον καί οἶς σοφός παρ´ ἑαυτοῦ καί ἐνώπιος αὐτός ἐπιστήμων ; οὖον ὁ τοιοῦτος ; οὗτος χρή αὐτός ὁ ἅγιος θεολογέω ἀκούω , καί γγʹ εὐθύς ἄσμενος ὑπακούω , ὡς ἡδύς τε οὗτος προσέχω , καί ἀβασανίστως ὁ ὁ διαφορά σημαίνω θεῖος φωνή αὐτός ὑποπίπτω , εὐσεβής σιωπή οὗτος στέργω τε καί δέχομαι · ὁ δδʹ ὅπως , ἢ μηδαμοῦ , ἢ μή ἐπι ἀναίρεσις ὁ διαφορά προστίθημι , εἴπερ ἄρα ὁ καί ὁπωσοῦν εἰς εὐσεβέω τελέω δοκέω , ἑαυτοῦ συγκαταλέγω ἀξιόω . ἐπεί δέ εἰς τοσοῦτος ὕβρις καί ἀναίδεια , μᾶλλον δέ παραπληξία ἀφικνέομαι , ὡς καί κατ´ αὐτός μαίνομαι ὁ τε ἅγιος καί οἰκουμενικός σύνοδος καί πᾶς ὁ , ὡς εἶπον , ὁ ἱερός θεολόγος , καί τολμάω εἰς εὐθύνω ἤδη καί οὗτος ἄγω , καί ὁ μέν » φεῦ ! ὁ Ἑλληνικός ἔτι καί Συντρόφων αὐτός δόγμα ἀπόζω λέγω , ὁ δδʹ ἀμαθία γρόφω πλεῖστος , ὅλος καί οὗτος σύνοδος εἰμί , ἔνιοι δδʹ ὑπό ἀνάγκη εἰς οὗτος θεολογία ἐξάγω , καίτοι μαρτύριον θάνατος προθύμως ὑπέρ αὐτός αἱρέω , ἄλλος δδʹ ἐγκωμιάζω οὐ ἀληθεύω οὗτος γράψαι,(πῶς ἄν τις ἐν μέρος λέγω ὁ αὐτός ἀνέχω βλασφημία ; ] φέρω νῦν ἐγώ , δῖος ὁ μή καταδέχομαι ὁ φιλόχριστος ὁ ἀκοή , ὅς πού τις φημί ὁ παρ´ αὐτός ἀθετέω Πατέρων , ὅς τίς ποτός περί θεῖον δόγμα εἴρω ὁ ἀγάω , μή σφόδρα ἀλήθεια καί θεολογικός ἀκρίβεια ἐξαρτάω , ὁ παρ´ οὐτάω πρεσβεύω Θεός θαρσέω , περί τε ἕνωσις καί διάκρισις τρόπος θεῖος οὐσία καί ἐνέργεια βραχύς τις πειράω διεξιέναι · οὐ οἴκοθεν λογισμός ἐφευρίσκω ἐπιχειρέω , εἰς συνηγορία τις ὁ ὑπό αὐτός εὐσεβής πάλαι τε θεολοναθέντων · ἀλ ὅσπερ ἁπανταχοῦ τηρέω σπουδάζω νόμος , ὁ ὁ ἐκκλησία διά ὁ ὁ ἐκκλησία διδάσκαλος πιστόω , καί μηδαμοῦ παρ´ ἑαυτοῦ προστίθημι ἢ ἀφαιρέω ὁ οὗτος δογματίζω , οὗτος δή χράομαι ἐνταῦθα , ὁ θεῖος ἐνέργεια ἐκ ὁ θεῖος οὐσία εἰμί διαρρήδην ὁ Ἀγίων βοῦς ἀκούω , οὐ ὡς ὁ πᾶς ἐκ ὁ Θεός , καί οὗτος εἰμί νομίζω , καθάπερ ὁ διαφέρω σύν πολύς ἕτερος ἄτοπος καί οὗτος δοκέω , ὁ μέν γάρ ἐκ ὁ Θεός ἐπί ὁ κτίσμα εἴρω · ὁ δδʹ ἐκ ὁ οὐσία ὁ Θεός ἐπι οὐδείς εἴρω2 ποτός ὁ ποίημα , μάλιστα μέν οὖν καί ἀπεῖπον παντελῶς οὗτος ] γε ὁ ἀγάω . ὅς τε γάρ μέγας Βασίλειος , ὁ ποιέω , φημί , οὐ ἐκ ὁ οὐσία ὁ ποιέω εἰμί · καί ὁ θεῖος Δαμασκηνός , ὁ κτίσις , εἰμί καί μετά οὗτος γίγνομαι , ἀλ οὐ ἐκ ὁ ὁ Θεός οὐσία . καί πάλιν , κτίσις δέ καί ποίησις , ὁ ἔξωθεν , καί οὐ ἐκ ὁ οὐσία ὁ κτίζω καί ποιέω . γίγνομαι , ὁ κτίζω καί ποιέω , ἀνόμοιος παντελῶς . οὖον μήv ἀλ οὐδός ὡς ἔξω ὁ Δείας οὐσία , αὐτός ἐκ ὁ θεῖος οὐσία ὑπολαμβάνω εἰμί , ὥσπερ καί οὗτος ληρέω οὖον τοσοῦτος ἀσεβής ὅσος ἀμαθής ὁ δις ἐναντίος ἐπέρχομαι · μήποτε τις οὐτάω φρήν ἐξίστημι · ἀλ οὐσιώδης καί φυσικός οὗτος ὁ Θεός κίνησις εἰμί κατά ὁ θεολόγος οἶδα , ὡς ἐκ πηγή ἀέναος φημί ὁ θεῖος οὐσία προέρχομαι τε καί πηγάζω , καί οὗτος Χωρὶς οὐδέποτε θεωρέω · ἀλ ἀδιαίρετος αὐτός ἀεί διαμένω , ἐκ ἀτδίου τε ὁ θεῖος συνυπάρχω οὐσία , καί ἀχώριστος ἑνόω εἰμί , μῆτε αἰών μήτε χρονικός ἢ τοπικός τις διάστημα ὁ θεῖος ; οὐσία διαιρέω ποτός δύναμαι , ἀλ ἄχρονος καί προαιώνιος ἐκ αὐτός τε πρόειμι , καί ἀδιασπάστως αὐτός σύνειμι . ὅς γάρ μέγας Ἀθανάσιος , ὅταν δέ , φημί , ὁ πᾶς ἐνεργέω ὑπό ὁ Θεός διά Χριστός ἐν ἅγιος πνεῦμα ,