cogPG.PG151 480
ἡμᾶς συνόδου τόμος ἐξ ἐκείνης ὁρμᾶται μᾶλλον , κἀκεῖθεν ὡσανεὶ τοὐνδόσιμον εἰληφώς , οὕτω καὶ ἐπὶ τὰ πρόσω τῆς θεολογίας μετά γε τῆς ἀληθείας χωρεῖ . μᾶλλον δ´ ἐπεὶ καὶ Γρηγορᾶς ἐκείνης ὅοκεῖ πως μεμνῆσθαι διὰ τὴν ἀνάγκην ἴσως τὴν ἐκ τοῦ τόμου , τὰ ἐκείνου δὴ καὶ σκοπήσωμεν πρότερα , καὶ μάλιστα τὴν περὶ ἐνεργείας αὐτοῦ διαίρεσιν ὡς ὁμωνύμου φωνῆς · μᾶλλον δὲ ἃ κατὰ τῆς θείας ἐνεργείας ὡσανεὶ τύραννός τις μετ´ ἐξουσίας ὁρίζεται καὶ νομοθετεῖ , τὰ τοῖς ἱεροῖς θεολόγοις περὶ τούτων θεοπρεπῶς εἰρημένα παρ´ οὐδὲν θέφενος , πρὸ τῆς συνόδου δηλαδὴ θεωρήσωμεν . Τὴν γὰρ τῶν εἰσαγομένων παρ´ ἑκείνου καὶ κατ´ ἑκείνου λόγων τε καὶ ῥητῶν τῶν ἰερῶν βοολόγων πλατυτέραν ἐξέτασίν τε καὶ λύσιν , ἰδίᾳ μετὰ τοὸς ἀντιῤῥητικοὺς τουτουοὶ λόγους ποιήσασθαι πολλάκις ὑπέστημεν , ἐπειδὴ καὶ πυκτίων οὐκ ἀλγωνἡμῖν καὶ ἀντιγράφων δεῖ πρὸς τὴν ἐκείνων ἰοῦσιν ἔρευναν , διά γε τὴν συνήθη κλοπὴν , φημί , καὶ τὰς παρεκτροπὰς καὶ διαστροφὰς τοῦ φιλοσόφου ῥησὶ τοιγαροῦν αὐτὸς καὶ αὐθις , περὶ ἐνεργείας μυσταγωγῶν τὸν ἑαυτοῦ ἀκροατὴν Ἀγαθάγγελον · Λέγεται μὲν γὰρ ἐνέργεια ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ · λέγεται δ´ οὗν ἐνέργεια καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . Οὐκ ἀμφίβολον γὰρ , φησίν ὁ πολὺς Ἀθανάσιος , ὅτι αὐτός ἐστιν ἡ τοῦ Πατρὸς ζῶσα βουλὴ , καὶ ἐνούσιος ἐνέργεια , καὶ Λόγος ἀληθινός . Καὶ πάλιν , ἑνὸς ὄντος τοῦ Υἱοῦ , φησί , τοῦζῶντος Λόγου , μίαν εἶναι δεῖ τελείαν καὶ πλήρη τὴν ἁγιαστικὴν καὶ φωτιστικὴν ζωὴν , οὖσαν ἐνέργειαν αὐτοῦ καὶ δωρεὰν , ἤτις ἐκ Πατρὸς λέγεται ἐκπορεύεσθαι . Κύριλλος δ´ ὁμοίως καὶ αὐτὸς , Εἰ ὁ Υἱός ἐστι , φησὶν , ἡ ζῶσα καὶ οὐσιώδης ἐνέργεια καὶ δύναμις καὶ σοφία τοῦ Πατρὸς ἐνέργεια καὶ τοῦ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . Ἐνέργεια λέγεται καὶ ἡ ἐκάστῳ τῶν ὄντων ἐνοῦσα φυσικὴ δύναμις , ὡς τὸ θερμαίνειν τῷ πυρὶ , καὶ ψύχειν τῇ χιόνι . Αέγεται καὶ τὸ τῆς ἐνεργητικῆς δυνάμεως ἀποτέλεσμα ἐνέργεια , καὶ ἔργον , καὶ ἐνέργημα , ὡς ἔργα καὶ ἐνέργειαι Θεοῦ γῆ καὶ οὐρανὸς , καὶ τὰ ἐν τούτοις . Φησὶ γὰρ καὶ ὁ θεῖος ἐκ Δασμασκοῦ Ἰωάννης , ὡς ἡ ἐνέργεια καὶ ἐνέργημα λέγεται , καὶ τοὐναντίον ἐνέργεια τὸ ἐνέργημα , ὡς καὶ τὸ κτίσμα κτίσις · καθ´ ὃ σημαινόμενον καὶ τὸν οἶκον ἐνέργειάν φαμεν τοῦ οἰκοδόμου , καὶ τοῦ ναυπηγοῦ τὴν ὀλκάδα . Ἐνέργεια λέγεται καὶ τὸ μεταξὺ χρονικὸν διάστημα τῆς κινήσεως τοῦ τε οἰκοδόμου πρὸς τὸ οἰκοδομούμενον , καὶ τοῦ ναυπηγοῦ πρὸς τὸ πλοῖον · ὃ καὶ συμβεβηκὸς ὃν καθ´ αὐτὸ , καὶ σχετική τις μεσότης τῶν ἄκρων ἀμφοῖν , τοῦ τε ἐνεργοῦντος καὶ τοῦ ἐνεργουμένου , συγκαταλήγει τῇ τῶν ἄκρων λήξει , καὶ οὐκέτι ἐστὶν οὐδέν · περὶ ἧς καὶ ὁ θεολόγος ἔφη θεῖος Γρηγόριος , ὡς ἐνεργηθήσεται , καὶ οὐκ ἐνεργήσει , καὶ ὁμοῦ τῷ ἐν εργηθῆναι παύσεται , καθάπερ καὶ ἡ μεταξὺ τοῦ ὁρωμένου καὶ τοῦ ὁρῶντος ὅρασις , καὶ ἡ μέσον τοῦ γευομένου καὶ τοῦ γευστοῦ γεῦσις . Ετα μεταξυ καὶ ἕτερ´ ἄττα σημαινόμενα τῆς ἐνεργείας προσθεὶς ὁ φιλόσοφος , ὡς οἴεται μέχρι τῶν δέκα , τὰ μὲν ἐκ τῆς τῶν ἀγίων αὐτῷ θεολογίας εἰλημμένα , τὰ δὲ καὶ παραφθέγματα μᾶλλον αὐτοῦ ἢ φθέγματα καὶ νοήματα , καθὰ δὴ καὶ τῶν προῤῥηθέντων αὐτῷ τὰ πλεῖστα , ἃ δὴ καὶ ὡς κενὸν ὄχλον ῥημάτων καὶ οὐδὲν ὄντα πρὸς τὸ προκείμενον ὁ λόγος ἡμῖν παρῆκεν , εἰτ´ ἐπάγει κἀκεῖνα · Τοαούτων πῶν τῆς ἐνεργείας ὄντων σημαινομένων περὶ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ φιλοσοφῶν ὁ θεῖος ἐκ Δαμασκοῦ Ἰωάννης , τῶν θαυμάτων , φησὶ , δύναμις τῆς θεότητος αὐτοῦ ὑπῆρχεν ἐνέργεια . Ἠ δὲ χειρουργια , καὶ τὸ θελῆσαι , καὶ τὸ εἰπεῖν , Θέλω , καθαρίσθητι , τῆς ἀνθρωπότητος αὐτοῦ ὑπῆρχεν ἐνέργεια . ἀποτέλεσμα δὲ τῆς ἀνθρωπίνης ἐνεργείας ἡ τῶν ἄρτων κλάσις , καὶ τὸ ἀκοῦσαι τὸν λεπρόν · τῆς δὲ θείας ἐνεργείας ὁ τῶν ἄρτων πληθυσμὸς καὶ ἡ τοῦ λεπροῦ κάθαρσις . Καὶ ταῦτα μὲν ὁ Γρηγορᾶς · ἡμᾶς δ´ ἀναγκαῖον Ἀκεῖνον ἐρέσθαι , καὶ τίνος χάριν , ὡ φιλόσοφε , τοῦ ἐκ Δαμασκοῦ τουτουῒ διδασκάλου , καὶ δὴ καὶ τῶν σὺν αὐτῷ καὶ πρὸ αὐτοῦ θεολόγων , οὓς καὶ αὐτὸς μετὰ τοῦτον αὐτὸν προφέρεις ἑξῆς , περὶ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , καὶ τῆς κατ´ αὐτὸν ἐνεργείας , ὡς καὶ αὐτὸς ἔφης , φιλοσοφούντων , μὴ καὶ αὐτὸς κατ´ ἐκείνους περὶ αὐτῆς ταύτης διαλέγῃ καὶ γράφεις , περὶ γὰρ αὐτῆς τῇ τε συνόδῳ καὶ τῷ σεπτῷ τόμῳ καὶ ἡμῖν ἅπας ὁ λόγος , οὐ περὶ ἄλλης , ἀλλὰ τῶν προκειμένων ἐπίτηδες ὥσπερ ἀφέμενος , πολλοὺς περιβάλλῃ κύκλους , καὶ ὁμωνύμους περιεργάζῃ φωνὰς , καὶ τὴν περιττὴν ἐκείνην ἀδολεσχίαν , καὶ τὰς κενὰς καὶ ἀχρήστους διαιρέσεις καὶ ἐξηγήσεις ἐπεισάγεις τῷ λόγῳ ; ἔἰ δὲ καὶ περὶ πάσης ἐνεργείας , ὡς φῇς , θείας τε καὶ ἀνθρωπίνης ἐβουλήθης εἰπεῖν , καὶ διδάξαι τὸν σὸν ἑταῖρον , διατί μὴ τὸν προῤῥηθέντα διδάσκαλον , τὸν θεῖον Ἰωάννην φημί , μᾶλλον καὶ τοὺς ἐκείνου περὶ ἐνεργείας λόγους καὶ τὰς διαιρέσεις καὶ τὴν θεολογίαν εἰς τὸν λογικὸν ἀγῶνα τοῦτον εἰσήγαγες ; Ἐβόκεις γὰρ ἂν οὕτω πάσης ἐκτὸς ὑποψίας εἶναι , καὶ τὰ εἰκότα καὶ κατὰ λόγον ποιεῖν . Νῦν δὲ πᾶν σοι τούναντίον ἔκ γε τῶν λόγων ἐκείνων ἐξέβη . Καὶ εἰ μὲν μὴ τοῦτ´ αὐτὸ πρόθεσις ἦν ἐκείνῳ τῷ θεολόγῳ , τὸ περὶ θείας ἐνεργείας φιλοσοφῆσαέ φημι , καὶ διαστεῖλαι ὁμωνυμίας , καὶ θείαν καὶ ἀνθρωπείαν , καὶ κτιστὴν καὶ ἄκτιστον ἐνέργειαν ἀπ´ ἀλλήλων διελεῖν , καὶ τί μὲν ἐνέργεια , σί δ´ ἀποτέλεσμα , καὶ τί ἐνεργητικὸν , καὶ τί ἐνεργῶν εἰπεῖν , εἶχεν ἄν τινα καὶ παραιτήσεως λόγον ἴσως ἐκεῖνα τὰ σά · νῦν δὲ πρὸς ἐκεῖνα βλέπων ὁ διδάσκαλος πασῃ τῇ προθυμίᾳ , καὶ τοῦτο προὔργου τῶν ἄλλων ποιούμενος ἐν ἐκείνοις , τὸ μὴ μόνον δι´ αὐτὸς αὐτοῦ , ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν πρὸ αὐτοῦ θεολογικῶν τε καὶ πατρικῶν λόγων , καὶ τὴν Ἐκκλησίαν Χρις οὖ ταῦτα διδάξαι , καὶ τοῖς ἀντιλέγουσι τούτοις ἀντικαταστῆναι καὶ διελέγξαι , οὐδὲ παραιτεῖσθαί σε γοῦν συγχωρεῖ . Ὅρα καὶ γάρ · περὶ μὲν τῶν ἐνεργειῶν τῶν ἐν τῷ Κυρίῳ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστῷ τὸν ἐαυτοῦ λόγον ὁ διδάσκαλος ἐπιγράφει , ᾧ δὴ καὶ σὐτὸς οὐκ ἂν διαγράψαι · , οὐδ´ ἀντείποις ποτέ , πολλὰ δὲ περὶ θείας καὶ ἀνθρωπείας εἰπών ἐνεργείας δι´ ὅλου τοῦ λόγου , αὖται καὶ γὰρ αἱ τοῦ ἑνὸς λριστοῦ διτταὶ δηλονότι ἐνέργειαι , ὥσπερ δὴ καὶ αἱ φύσεις , οὐδαμοῦ τὸν Υὲν τοῦ Θεοῦ , ἢ τὸ ὁμοούσιον αὐτοῦ Πνεῦμα
Lemmas: ἐγώ σύνοδος τόμος ἐκ ἐκεῖνος ὁρμάω μᾶλλον , ἐκεῖθεν ὡσανεί ἐνδόσιμος λαμβάνω , οὗτος καί ἐπί ὁ πρόσω ὁ θεολογία μετά γε ὁ ἀλήθεια χωρέω . μᾶλλον δδʹ ἐπεί καί Γρηγοράς ἐκεῖνος ὅοκεῖ πως μιμνήσκω διά ὁ ἀνάγκη ἴσως ὁ ἐκ ὁ τόμος , ὁ ἐκεῖνος δή καί σκοπέω πρότερος , καί μάλιστα ὁ περί ἐνέργεια αὐτός διαίρεσις ὡς ὁμώνυμος φωνή · μᾶλλον δέ ὁ κατά ὁ θεῖος ἐνέργεια ὡσανεί τύραννος τις μετέ ἐξουσία ὁρίζω καί νομοθετέω , ὁ ὁ ἱερός θεολόγος περί οὗτος θεοπρεπῶς εἴρω παρ´ οὐδείς θέφενος , πρό ὁ σύνοδος δηλαδή θεωρέω . ὁ γάρ ὁ εἰσάγω παρ´ ἑκεῖνος καί κατ´ ἑκεῖνος λόγος τε καί ῥητός ὁ ἱερός βοολογος πλατύς ἐξέτασις τε καί λύσις , ἴδιος μετά θοός αντιρρητικός τουτός λόγος ποιέω πολλάκις ὑφίστημι , ἐπεί καί πυκτίον οὐ ἀλγωνἡμῖν καί ἀντίγραφος δεῖ πρός ὁ ἐκεῖνος εἶμι ἔρευνα , διά γε ὁ συνήθης κλοπή , φημί , καί ὁ παρεκτροπή καί διαστροφή ὁ φιλόσοφος ῥῆσις τοιγάρ αὐτός καί αὖθις , περί ἐνέργεια μυσταγωγός ὁ ἑαυτοῦ ἀκροατής Ἀγαθάγγελος · λέγω μέν γάρ ἐνέργεια ὁ υἱός καί Λόγος ὁ Θεός · λέγω δδʹ ἐν ἐνέργεια καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . οὐ ἀμφίβολος γάρ , φημί ὁ πολύς Ἀθανάσιος , ὅτι αὐτός εἰμί ὁ ὁ πατήρ ζῶ βουλή , καί ἐνούσιος ἐνέργεια , καί Λόγος ἀληθινός . καί πάλιν , εἷς εἰμί ὁ υἱός , φημί , τουζω Λόγος , εἷς εἰμί δεῖ τέλειος καί πλήρης ὁ ἁγιαστικός καί φωτιστικός ζωή , εἰμί ἐνέργεια αὐτός καί δωρεά , ὅστις ἐκ πατήρ λέγω ἐκπορεύω . Κύριλλος δδʹ ὁμοίως καί αὐτός , εἰμί ὁ υἱός εἰμί , φημί , ὁ ζῶ καί οὐσιώδης ἐνέργεια καί δύναμις καί σοφία ὁ πατήρ ἐνέργεια καί ὁ υἱός ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . ἐνέργεια λέγω καί ὁ ἕκαστος ὁ εἰμί ἔνειμι φυσικός δύναμις , ὡς ὁ θερμαίνω ὁ πῦρ , καί ψύχω ὁ χιών . Αέγεται καί ὁ ὁ ἐνεργητικός δύναμις ἀποτέλεσμα ἐνέργεια , καί ἔργον , καί ἐνέργημα , ὡς ἔργον καί ἐνέργεια Θεός γῆ καί οὐρανός , καί ὁ ἐν οὗτος . φημί γάρ καί ὁ θεῖος ἐκ Δασμασκοῦ Ἰωάννης , ὡς ὁ ἐνέργεια καί ἐνέργημα λέγω , καί ἐναντίος ἐνέργεια ὁ ἐνέργημα , ὡς καί ὁ κτίσμα κτίσις · καθ´ ὅς σημαίνω καί ὁ οἶκος ἐνέργεια φημί ὁ οἰκοδόμος , καί ὁ ναυπηγέω ὁ ὁλκάς . ἐνέργεια λέγω καί ὁ μεταξύ χρονικός διάστημα ὁ κίνησις ὁ τε οἰκοδόμος πρός ὁ οἰκοδομέω , καί ὁ ναυπηγέω πρός ὁ πλοῖον · ὅς καί συμβαίνω ὅς καθ´ αὐτός , καί σχετικός τις μεσότης ὁ ἄκρος ἄμφω , ὁ τε ἐνεργέω καί ὁ ἐνεργέω , συγκαταλήγω ὁ ὁ ἄκρος λήγω , καί οὐκέτι εἰμί οὐδείς · περί ὅς καί ὁ θεολόγος φημί θεῖος Γρηγόριος , ὡς ἐνεργέω , καί οὐ ἐνεργέω , καί ὁμοῦ ὁ ἐν ἔργω παύω , καθάπερ καί ὁ μεταξύ ὁ ὁράω καί ὁ ὁράω ὅρασις , καί ὁ μέσος ὁ γεύω καί ὁ γευστός γεῦσις . ἔτης μεταξύ καί ἕτερος τις σημαίνω ὁ ἐνέργεια προστίθημι ὁ φιλόσοφος , ὡς οἴομαι μέχρι ὁ δέκα , ὁ μέν ἐκ ὁ ὁ Ἀγίων αὐτός θεολογία λαμβάνω , ὁ δέ καί παράφθεγμα μᾶλλον αὐτός ἢ φθέγμα καί νόημα , καθά δή καί ὁ προερέω αὐτός ὁ πλεῖστος , ὁ δή καί ὡς κενός ὄχλος ῥῆμα καί οὐδείς εἰμί πρός ὁ πρόκειμαι ὁ λόγος ἐγώ παρίημι , εἰμί ἐπάγω ἐκεῖνος · τοαουος ποῦ ὁ ἐνέργεια εἰμί σημαίνω περί ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός φιλοσοφέω ὁ θεῖος ἐκ Δαμασκός Ἰωάννης , ὁ θαῦμα , φημί , δύναμις ὁ θεότης αὐτός ὑπάρχω ἐνέργεια . ὁ δέ χειρουργία , καί ὁ ἐθέλω , καί ὁ εἶπον , ἐθέλω , καθαρίζω , ὁ ἀνθρωπότης αὐτός ὑπάρχω ἐνέργεια . ἀποτέλεσμα δέ ὁ ἀνθρώπινος ἐνέργεια ὁ ὁ ἄρτος κλάσις , καί ὁ ἀκούω ὁ λεπρός · ὁ δέ θεῖος ἐνέργεια ὁ ὁ ἄρτος πληθυσμός καί ὁ ὁ λεπρός κάθαρσις . καί οὗτος μέν ὁ Γρηγοράς · ἐγώ δδʹ ἀναγκαῖος ἐκεῖνος ἔρομαι , καί τίς χάρις , εἰμί φιλόσοφος , ὁ ἐκ Δαμασκός οὗτος διδάσκαλος , καί δή καί ὁ σύν αὐτός καί πρό αὐτός θεολόγος , ὅς καί αὐτός μετά οὗτος αὐτός προφέρω ἑξῆς , περί ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , καί ὁ κατ´ αὐτός ἐνέργεια , ὡς καί αὐτός φημί , φιλοσοφέω , μή καί αὐτός κατ´ ἐκεῖνος περί αὐτός οὗτος διαλέγω καί γράφω , περί γάρ αὐτός ὁ τε σύνοδος καί ὁ σεπτός τόμος καί ἐγώ ἅπας ὁ λόγος , οὖον περί ἄλλος , ἀλλά ὁ πρόκειμαι ἐπίτηδες ὥσπερ ἀφίημι , πολύς περιβάλλω κύκλος , καί ὁμώνυμος περιεργάζω φωνή , καί ὁ περισσός ἐκεῖνος ἀδολεσχία , καί ὁ κενός καί ἄχρηστος διαίρεσις καί ἐξήγησις ἐπεισάγω ὁ λόγος ; εἰμί δέ καί περί πᾶς ἐνέργεια , ὡς φημί , θεῖος τε καί ἀνθρώπινος βούλομαι εἶπον , καί διδάσκω ὁ σός ἑταῖρος , διατί μή ὁ προλέγω διδάσκαλος , ὁ θέω Ἰωάννης φημί , μᾶλλον καί ὁ ἐκεῖνος περί ἐνέργεια λόγος καί ὁ διαίρεσις καί ὁ θεολογία εἰς ὁ λογικός ἀγών οὗτος εἰσάγω ; Ἐβόκεις γάρ εἄν οὗτος πᾶς ἐκτός ὑποψία εἰμί , καί ὁ εἰκός καί κατά λόγος ποιέω . νῦν δέ πᾶς σύ τουναντίον ἐκ γε ὁ λόγος ἐκεῖνος ἐκβαίνω . καί εἰμί μέν μή τοῦτος αὐτός πρόθεσις εἰμί ἐκεῖνος ὁ θεολόγος , ὁ περί θεῖος ἐνέργεια φιλοσοφέω φημί , καί διαστέλλω ὁμωνυμία , καί θεῖος καί ἀνθρώπειος , καί κτίστης καί ἄκτιστον ἐνέργεια ἀπ´ ἀλλήλων διαιρέω , καί τίς μέν ἐνέργεια , βρόχος δδʹ ἀποτέλεσμα , καί τίς ἐνεργητικός , καί τίς ἐνεργός εἶπον , ἔχω ἄν τις καί παραίτησις λόγος ἴσως ἐκεῖνος ὁ σός · νῦν δέ πρός ἐκεῖνος βλέπω ὁ διδάσκαλος πᾶς ὁ προθυμία , καί οὗτος προὔργου ὁ ἄλλος ποιέω ἐν ἐκεῖνος , ὁ μή μόνος δις αὐτός αὐτός , ἀλλά καί διά ὁ πρό αὐτός θεολογικός τε καί πατρικός λόγος , καί ὁ ἐκκλησία Χρις οὖον οὗτος διδάσκω , καί ὁ ἀντιλέγω οὗτος ἀντικαθίστημι καί διελέγχω , οὐδέ παραιτέομαι σύ γοῦν συγχωρέω . Ὅρας καί γάρ · περί μέν ὁ ἐνέργεια ὁ ἐν ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός ὁ ἑαυτοῦ λόγος ὁ διδάσκαλος ἐπιγράφω , ὅς δή καί σὐτὸς οὐ εἄν διαγράφω · , οὐδός ἀντιλέγω ποτός , πολύς δέ περί θεῖος καί ἀνθρώπειος εἶπον ἐνέργεια δις ὅλος ὁ λόγος , αὔτης καί γάρ ὁ ὁ εἷς λιστός δισσός δηλονότι ἐνέργεια , ὥσπερ δή καί ὁ φύσις , οὐδαμοῦ ὁ ὕω ὁ Θεός , ἢ ὁ ὁμοούσιος αὐτός πνεῦμα