cogPG.PG151 426
καὶ κοινωνία ,, οὐ λέξεων ἕνεκά φημι καὶ προθέσεων , ἀλλὰ τῶν καιριωτέρων αὐτῶν , καὶ τῆς τοῦ Πνεύματος ἐκπορεύσεώς τε καὶ μετοῆς ἐν τοῖς ἑξῆς ὑποδείξομεν , τίς ὁ ὑπεύθυνος ἐκεῖνα , εἴτε ὁ τῆς συνόδου φημὶ τόμος , εἰτε δὴ καὶ Γρηγορᾶς αὐτός · περὶ δὲ τῆς προσθήκης τῆς ἐκ ἢ τὸν κωφὸν καὶ τὰς ὄψεις πεπηρωμένον ἑκὼν ὁ Γρηγορᾶς ὑποκρίνεται , ἢ καὶ τῶν λεγόντων ἀκούων , καὶ ὁρῶν τὰ γεγραμμένα τὴν κατ´ ἐκείνων βλασφημίαν ἐπίτηδες ἐπάγει τῷ τόμῳ , τὸ παῤῥησίᾳ πρὸς ἐκείνους ἀναισχυντεῖν δεδιώς · τῶν γὰρ θεολόγων οἱ λόγοι , ἀλλ´ οὐχ ἡμέτεροι , μᾶλαν δὲ καὶ ἡμέτεροι , ἐπειδή γε ἐκείνων · οὓς δὴ καὶ πρὸ βραχέος αὐτὸς ὁ Γρηγορᾶς δι´ ἑαυτοῦ μεταξυ τῶν ἰδίων ἀνεγίνωσκε λόγων , οὕτως ἔχοντας . Γέννησίς ἐστι , φησὶ , τὸ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ γεννῶντος προάγεσθαι τὸ γεννώμενον , ὅμοιον κατ´ οὐσίαν . Καὶ μετ´ ὀλίγον , Ἡ γέννησις , φησὶν , ἄναρχος καὶ ἀίδιος φύσεως ἔργον οὖσα , καὶ ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προάγούσα . Καὶ ὅτι μὲν πρὸς τοὺς θεολόγους ὁ πόλεμος τῷ ἀντικειμένῳ , δέδεικται παρ´ αὐτῶν ἐκείνων · εἰ δὲ καὶ μὴ προσέκειτο παρ´ ἐκείνων ἡ πρόθεσις , ὦ Γρηγορᾶ , καθάπερ ἀναγινώσκεις , ἀλλὰ τῆς οὐσίας ἀπλῶς ἔλεγον τὸ γεννώμενον , οὐκ ἂν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν εἶπας , ὡς μὴ καὶ ῥητῶς τῆς προθέσεως προσκειμένης ; Μᾶλλον δὲ τί χρὴ τὰ τοιαῦτα λέγειν τε καὶ πυνθάνεσθαι ; ὅπου γε καὶ ῥητῶς παρὰ τῶν ἁγίων κειμένης , αὐτὸς ἀπαρνεῖται , ἀποδυσπετεῖ , καὶ καταβοᾷ τῶν λεγόντων ἐκ τῆς οὐσίας εἶναι τοῦ Πατρὸς τὸν Υιὸν , καὶ τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης διαστῆσαι τοῦτό φησι , καὶ τοὺς οἰκείους μαθητὰς διδάσκει , μὴ ἐκ τῆς φύσεως τοῦ γεννῶντος λέγειν τὸν γεννηθέντα , ὁμώνυμον φωνὴν καθαρῶς μετὰ Ἀρείου δογματίζων τὸ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ αοῆ Θεοῦ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα , κάτω τε μετὰ τῆς κτίσεως τὸν τῇς κτίσεως Δεσπότην τολμηρᾷ καὶ δαιμονιώδει γνύμῃ καὶ γλώττῃ τιθεὶς , καὶ τὸν τῆς πίστεως κοινὸν ἀνατρέπων ὅρον , τὸ τῆς εὐσεβείας φημὶ σύμβολον , καὶ οὕς φησι Λατίνους ἐξ ἀντιστρόφου μιμούμενος , μᾶλλον δὲ καὶ παρελαύνων ἐπὶ τὸ χείριστόν τε καὶ ἀτοπώτατον , ὅσον ἐκεῖνοι μὲν Θεὸν ἐκ Θεοῦ τὸ Πνεῦμα φρονοῦντες , τὴν μὴ οὖσαν ἐκ τοῦ Υἱοῦ ἐκπόρευοιν φιλονείκως καὶ κακῶς προστιθέασιν , ὁ δὲ τὸν μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Υἱὸν μὴ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ εἶναι , καὶ δοξάζει , καὶ γράφει , καὶὰίοειτι . κοὺς ἀποκαλῶν ἄμα τοὺς τοῦτο λέγοντας , οὐκ Ἀρειον μόνον , ἀλλὰ καὶ Εὐνόμιον ὁμοῦ , καὶ Εὐδόξιον , καὶ πᾶσαν τὴν ἄθεον κατ´ ἐκείνους φατρίαν πάλαι ἀε κρωθεῖσάν τε καὶ μετ´ ἤχου γενομένην ἐκ μέσου , πειρώμενος εἰς τὴν Ἐκκλησίαν εἰσάγειν . Καὶ ἡ σκῆψις ὡς εὐπρεπής ! Ἐπειδὴ , φησὶν , ὁ τόμος τὴν θείαν ἐνέργειαν σπεύδει δεῖξαι διὰ τούτων , ὡς ἐξ ατίας τῆς θείας φύσεως οὖσαν , καὶ υἱὸν αὐτὴν τοῦ Θεοῦ κατασκευάζει , καὶ πᾶν ἀνατρέπει τὸ τῆς εὐσεβείας μυστήριον . ΚΚαὶ ποῦ τῶν ἐνταῦθα λόγων ἀκήκοας , βέλτιστε , περὶ ἐνεργείας εἰπόντων τοιαῦτα ; Ὅτι μὲν γὰρ ὴ θεία ἐνέργεια ἐκ τῆς θείας ἐστὶν οὐσίας , οὐχ ὡς Υἱὸς ἐκ Πατρὸς γεννηθεῖσα , καθάπερ αὐτὸς λέγεις συκοφαντῶν , ἀλλ ὡς φυσικὴ δύναμίς τε καὶ πρόοδος , τὸ μὲν εἴρηται , τὸ δὲ καὶ αὖθις εἰρήσεται · ἐν δὲ τοῖς προῤῥηθεῖσιν ὁ τόμος περὶ διαφορᾶς οὐσίας θείας καὶ ἐνεργείας τὸν λόγον ποιούμενος ἄλλους τε πολλοὺς καὶ μεγάλους τῶν ἱερῶν διδασκάλων λόγους προήνεγκεν , οὓς αὐτὸς ὡς μηδὲ τὴν ἀρχὴν εἰρημένους παρέδραμες , καὶ δὴ καὶ τοὺς σοφοὺς τουτουσὶ διδασκάλους , Ἰωάννην λέγω καὶ Κύριλλον , οὕτω τὴν διαφορὰν τῆς οὐσίας ἐναργῆ μαρτυροῦντας πρὸς τὴν ἐνέργειαν , ὡς ἄλλο τὸ τῆς οὐσίας ἔργον εἶναι λέγειν , καὶ τὸ τῆς ἐνεργείας ἕτερον , καὶ τὸν αὐτὸν καὶ ἕνα Θεὸν διὰ μὲν τῆς οὐσίας αὐτοῦ τὴν ἄναρχον καὶ ἀίδιον τοῦ Υἱοῦ ἐνεργοῦντα γέννησιν , διὰ δὲ τῆς φυσικῆς ἐνεργείας ποιοῦντα τὴν κτίσιν , ὡς καὶ διὰ τῆς εἰς ἄτοπον ἀπαγωγῆς τοὺς Ἀρειανοὺς ἐπιστομίζειν τὸν μέγαν Κύριλλον . Εἰ τῷ γεννᾷν γὰρ , φησί , ταυτόν ἐστι τὸ ποιεῖν , ὁ γεννῶν ἔσται ποιῶν τὸ γεννώμενον , καὶ ὁ ποιῶν γεννῶν τὸ ποιούμενον Καίτοι γε , εἰ καὶ περὶ τῆς θείας ἐνεργείας ἦν ὁ λόγος , ὅτι ἐκ τοῦ Θεοῦ ὡς ἐξ αἰτίου ἐστὶν , οὐδὲ οὔτω σε μανικῶς ἔδει κατὰ τοῦ τοιοῦδε λόγου χωρεῖν , καὶ λέγειν εὐθὺς , καὶ συκοφαντεῖν ἀνερυθριάστως ἡμᾶς , ὅτι Υἱὸν Θεοῦ φαμεν τὴν ἐνέργειαν , ἐπειδὴ , τὴν θείαν οὐσίαν αἰτίαν ταύτης ὡς φυσικῆς λέγομεν , τοῖς θεολόγοις ἀκολουθοῦντες . Ἐπεὶ καὶ τῶν κτισμάτων αἴτιόν φαμεν τὸν Θεὸν , καὶ ἐξ αὐτοῦ λέγομεν εἶναι τὰ κτίσματα · καὶ Πατέρα αὐτόν φαμεν τῶν ἀπάντων , ἀλλ´ οὐχὶ φύσει , ἀλλ´ ὡς δημιουργόν . Καὶ τοὺς ἀνθρώπους υἱοὺς αὐτοῦ λέγομεν , ἀλλὰ νῦν μὲν ὡς κτίσματα , νῦν δὲ ὡς υἱοθετηθέντας χάριτι · φύσοι δὲ μόνον Υἱὸν τὸν μονογενῆ καὶ ὁμοούσιον υἱὸν τοῦ Θεοῦ . Τίς οὖν ἡ μανία καὶ ὁ κατὰ τῶν φυσικῶν τοῦ Θεοῦ δαιμονιώδης πόλεμος οὐτος , ὡς καὶ τῶν κτισμάτων Ἀκ τοῦ Θεοῦ λεγομένων , καὶ μηδενὸς ὄντος υἱοῦ φύσει , τὰ φυσικὰ τοῦ Θεοῦ εἰ ἐκ τῆς φύσεως αὐτοῦ λέγοιτο , ἢ καὶ υἱοὶ τοῦ Θεοῦ εἶναι , ἢ μηδὲ τὴν ἀρχὴν εἶναι ; ὥσπερ εἶ τις ἔλεγε τὸν λέοντα ἢ λογικὸν εἶναι ζῶον , ἢ μηδὲ ζῶον εἶναι , ἢ τὴν συκῆν ἢ ἀειθαλὲς φυτὸν εἶναι , ἢ μηδὲ φυτὸν τὴν ἀρχὴν πεφυκέναι . Ἀλλ´ αἰ μὲν τῶν θεολόγων . Πατέρων περὶ τῶν τοιούτων πολλαὶ καὶ καλαὶ μαρτυρίαι διεξοδικώτερον ἔν γε τοῖς ἑξῆς μοι προενεχθήσονται · νῦν δὲ καὶ εῖς ἢ δύο των κορυφαίων ἀρκέσουσιν ἀντὶ πάντων . Ὁ γοῦν μέγας Βασίλειος Εὐναμίῳ περὶ τῶν τοιούτων διαλεγόμενος , τοιάδε φησίν ἐν τοῖς Ἀντιῥῥητικρῖς · Τὸ ἔκ τινος ἢ δημιουργικῶς ἐστιν ἐξ αὐτοῦ , ὡς τὸ , Εἶς ὁ Θεὸς ὁ Πατὴρ , ἐξ οὖ τὰ πάντα , ἢ γεννητικός ὡς τὸ , Ἐγὼ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον καὶ τὸ , Ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐγέννησά σε , ἢ φυσικῶς , ὡς Ἠ ἐνέργεια , ἡμῶν ἐξ ἡμῶν , ἢ ὡς Τὸ ἀπαὸ ασμα τοῦ ἡλίου ἐξ αὐτοῦ . Ὁ δὲ τὴν γλῶτταν χρυσοῦς Ἰωάννης τὸν Εὐαγγελιστὴν ἐξηγούμενος Ἰωάννην , καὶ τὴν ῥῆσιν ἐκείνην τὴν θείαν ἐξετάζων τὴν λέγουσαν , Καὶ ἐκ τοῦ πληρόματος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν καὶ χάριν ὄντι χάριτος , Ὑποθώμεθα ,
Lemmas: καί κοινωνία ,, οὖον λέξις ἕνεκα φημί καί πρόθεσις , ἀλλά ὁ καίριος αὐτός , καί ὁ ὁ πνεῦμα εκπόρευση τε καί μετοῆς ἐν ὁ ἑξῆς ὑποδείκνυμι , τίς ὁ ὑπεύθυνος ἐκεῖνος , εἴτε ὁ ὁ σύνοδος φημί τόμος , εἴτε δή καί Γρηγοράς αὐτός · περί δέ ὁ προσθήκη ὁ ἐκ ἢ ὁ κωφός καί ὁ ὄψις πηρόω ἑκών ὁ Γρηγοράς ὑποκρίνομαι , ἢ καί ὁ λέγω ἀκούω , καί ὁράω ὁ γράφω ὁ κατ´ ἐκεῖνος βλασφημία ἐπίτηδες ἐπάγω ὁ τόμος , ὁ παρρησία πρός ἐκεῖνος ἀναισχυντέω δείδω · ὁ γάρ θεολόγος ὁ λόγος , ἀλ οὐ ἡμέτερος , μᾶλα δέ καί ἡμέτερος , ἐπειδή γε ἐκεῖνος · ὅς δή καί πρό βραχύς αὐτός ὁ Γρηγοράς δις ἑαυτοῦ μεταξύ ὁ ἴδιος ἀναγιγνώσκω λόγος , οὕτως ἔχω . γέννησις εἰμί , φημί , ὁ ἐκ ὁ οὐσία ὁ γεννάω προάγω ὁ γεννάω , ὅμοιος κατ´ οὐσία . καί μετέ ὀλίγος , ὁ γέννησις , φημί , ἄναρχος καί ἀίδιος φύσις ἔργον εἰμί , καί ἐκ ὁ οὐσία αὐτός προάγω . καί ὅτι μέν πρός ὁ θεολόγος ὁ πόλεμος ὁ ἀντίκειμαι , δείκνυμι παρ´ αὐτός ἐκεῖνος · εἰμί δέ καί μή πρόσκειμαι παρ´ ἐκεῖνος ὁ πρόθεσις , εἰμί Γρηγορά , καθάπερ ἀναγιγνώσκω , ἀλλά ὁ οὐσία ἀπλόος λέγω ὁ γεννάω , οὐ εἄν ἐκ ὁ οὐσία ὁ πατήρ ὁ υἱός εἶπον , ὡς μή καί ῥητός ὁ πρόθεσις πρόσκειμαι ; μᾶλλος δέ τίς χρή ὁ τοιοῦτος λέγω τε καί πυνθάνομαι ; ὅπου γε καί ῥητός παρά ὁ ἅγιος κεῖμαι , αὐτός ἀπαρνέομαι , ἀποδυσπετέω , καί καταβοάω ὁ λέγω ἐκ ὁ οὐσία εἰμί ὁ πατήρ ὁ υἱός , καί ὁ πέρας ὁ οἰκέω διΐστημι οὗτος φημί , καί ὁ οἰκεῖος μαθητής διδάσκω , μή ἐκ ὁ φύσις ὁ γεννάω λέγω ὁ γεννάω , ὁμώνυμος φωνή καθαρός μετά Ἄρειος δογματίζω ὁ ὁ μονογενής υἱός ἀείδω Θεός ὄνομα ὁ ὑπέρ πᾶς ὄνομα , κάτω τε μετά ὁ κτίσις ὁ ὅς κτίσις δεσπότης τολμηρός καί δαιμονιώδης γνύμῃ καί γλῶσσα τίθημι , καί ὁ ὁ πίστις κοινός ἀνατρέπω ὅρος , ὁ ὁ εὐσέβεια φημί σύμβολον , καί ὅς φημί Λατῖνος ἐκ ἀντίστροφος μιμέομαι , μᾶλλον δέ καί παρελαύνω ἐπί ὁ κακός τε καί ἄτοπος , ὅσος ἐκεῖνος μέν θεός ἐκ Θεός ὁ πνεῦμα φρονέω , ὁ μή εἰμί ἐκ ὁ υἱός ἐκπορεύω φιλόνεικος καί κακῶς προστίθημι , ὁ δέ ὁ μονογενής ὁ Θεός υἱός μή ἐκ ὁ οὐσία ὁ Θεός εἰμί , καί δοξάζω , καί γράφω , καίω . κός ἀποκαλέω ἄμη ὁ οὗτος λέγω , οὐ Ἀρειος μόνος , ἀλλά καί Εὐνόμιον ὁμοῦ , καί Εὐδόξιος , καί πᾶς ὁ ἄθεος κατ´ ἐκεῖνος φατρία πάλαι ἀεί κείρω τε καί μετέ ἦχος γίγνομαι ἐκ μέσος , πειράω εἰς ὁ ἐκκλησία εἰσάγω . καί ὁ σκῆψις ὡς εὐπρεπής ! ἐπεί , φημί , ὁ τόμος ὁ θεῖος ἐνέργεια σπεύδω δείκνυμι διά οὗτος , ὡς ἐκ Ἀτίας ὁ θεῖος φύσις εἰμί , καί υἱός αὐτός ὁ Θεός κατασκευάζω , καί πᾶς ἀνατρέπω ὁ ὁ εὐσέβεια μυστήριον . Κία ποῦ ὁ ἐνταῦθα λόγος ἀκούω , ἀγαθός , περί ἐνέργεια εἶπον τοιοῦτος ; ὅτι2 μέν γάρ ἤ θεῖος ἐνέργεια ἐκ ὁ θεῖος εἰμί οὐσία , οὐ ὡς υἱός ἐκ πατήρ γεννάω , καθάπερ αὐτός λέγω συκοφάντης , ἀλλ' ὡς φυσικός δύναμις τε καί πρόοδος , ὁ μέν εἴρω , ὁ δέ καί αὖθις εἴρω · ἐν δέ ὁ προλέγω ὁ τόμος περί διαφορά οὐσία θεῖος καί ἐνέργεια ὁ λόγος ποιέω ἄλλος τε πολύς καί μέγας ὁ ἱερός διδάσκαλος λόγος προφέρω , ὅς αὐτός ὡς μηδέ ὁ ἀρχή εἴρω παρατρέχω , καί δή καί ὁ σοφός οὗτος διδάσκαλος , Ἰωάννης λέγω καί Κύριλλος , οὗτος ὁ διαφορά ὁ οὐσία ἐναργής μαρτυρέω πρός ὁ ἐνέργεια , ὡς ἄλλος ὁ ὁ οὐσία ἔργον εἰμί λέγω , καί ὁ ὁ ἐνέργεια ἕτερος , καί ὁ αὐτός καί εἷς θεός διά μέν ὁ οὐσία αὐτός ὁ ἄναρχος καί ἀίδιος ὁ υἱός ἐνεργέω γέννησις , διά δέ ὁ φυσικός ἐνέργεια ποιέω ὁ κτίσις , ὡς καί διά ὁ εἰς ἄτοπος ἀπαγωγή ὁ αρειανός ἐπιστομίζω ὁ μέγας Κύριλλος . εἰμί ὁ γεννάω γάρ , φημί , αὐτός εἰμί ὁ ποιέω , ὁ γεννάω εἰμί ποιέω ὁ γεννάω , καί ὁ ποιέω γεννάω ὁ ποιέω καίτοι γε , εἰμί καί περί ὁ θεῖος ἐνέργεια εἰμί ὁ λόγος , ὅτι ἐκ ὁ Θεός ὡς ἐκ αἴτιος εἰμί , οὐδέ οὐτάω σύ μανικός ἐσθίω κατά ὁ τοιόσδε λόγος χωρέω , καί λέγω εὐθύς , καί συκοφαντέω ἀνερυθρίαστος ἐγώ , ὅτι υἱός Θεός φημί ὁ ἐνέργεια , ἐπεί , ὁ θεῖος οὐσία αἴτιος οὗτος ὡς φυσικός λέγω , ὁ θεολόγος ἀκολουθέω . ἐπεί καί ὁ κτίσμα αἴτιος φημί ὁ θεός , καί ἐκ αὐτός λέγω εἰμί ὁ κτίσμα · καί πατήρ αὐτός φημί ὁ ἀπαντάω , ἀλ οὐ φύσις , ἀλ ὡς δημιουργός . καί ὁ ἄνθρωπος υἱός αὐτός λέγω , ἀλλά νῦν μέν ὡς κτίσμα , νῦν δέ ὡς υἱοθετέω χάρις · φύω δέ μόνος υἱός ὁ μονογενής καί ὁμοούσιος υἱός ὁ Θεός . Τῖς οὖν ὁ μανία καί ὁ κατά ὁ φυσικός ὁ Θεός δαιμονιώδης πόλεμος οὐτος , ὡς καί ὁ κτίσμα ἐκ ὁ Θεός λέγω , καί μηδείς εἰμί υἱός φύσις , ὁ φυσικός ὁ Θεός εἰμί ἐκ ὁ φύσις αὐτός λέγω , ἢ καί υἱός ὁ Θεός εἰμί , ἢ μηδέ ὁ ἀρχή εἰμί ; ὥσπερ εἰμί τις λέγω ὁ λέων ἢ λογικός εἰμί ζῷον , ἢ μηδέ ζῷον εἰμί , ἢ ὁ συκέα ἢ ἀειθαλής φυτόν εἰμί , ἢ μηδέ φυτόν ὁ ἀρχή φύω . Ἀλ ὁ μέν ὁ θεολόγος . Πατέρων περί ὁ τοιοῦτος πολύς καί κάλαις μαρτυρία διεξοδικός ἐν γε ὁ ἑξῆς ἐγώ προφέρω · νῦν δέ καί ἔρχομαι ἢ δύο ὁ κορυφαῖος ἀρκέω ἀντί πᾶς . ὁ γοῦν μέγας Βασίλειος Εὐναμίῳ περί ὁ τοιοῦτος διαλέγω , τοιόσδε φημί ἐν ὁ Ἀντιῥῥητικρῖς · ὁ ἐκ τις ἢ δημιουργικός εἰμί ἐκ αὐτός , ὡς ὁ , Εἶς ὁ θεός ὁ πατήρ , ἐκ οὖον ὁ πᾶς , ἢ γεννητικός ὡς ὁ , ἐγώ ἐκ ὁ πατήρ ἐξέρχομαι καί ὁ , ἐκ γαστήρ πρό Ἑωσφόρος γεννάω σύ , ἢ φυσικός , ὡς ὁ ἐνέργεια , ἐγώ ἐκ ἐγώ , ἢ ὡς ὁ ἀφίημι ᾆσμα ὁ ἥλιος ἐκ αὐτός . ὁ δέ ὁ γλῶσσα χρύσεος Ἰωάννης ὁ εὐαγγελιστής ἐξηγέομαι Ἰωάννης , καί ὁ ῥῆσις ἐκεῖνος ὁ θεῖος ἐξετάζω ὁ λέγω , καί ἐκ ὁ πλήρωμα αὐτός ἐγώ πᾶς λαμβάνω καί χάρις εἰμί χάρις , ὑποτίθημι ,