cogPG.PG151 522
ταυτην , ὅσον ἐπί γε τῇ προφορᾷ καὶ τῇ λέξει τέως φημὶ , εἰς κτίσμα γε μὴν καὶ αὖθις ἐπιχειρεῖν κατασπᾷν ἀθέως . Ἐπειδὴ , φησὶ ἀιονύσιος ὁ τῶν τοιούτων ἱερὸς καθηγητής τε καὶ θεολόγος , μίμημα καὶ Κσχέσιν ταύτην προσεῖπεν εἶναι τὴν θέωσιν . Καὶ τοιόνδε μὲν τὸ προτεθὲν τῇ συνόδῳ κεφάλαιον , ἓν τῶν ἑπτὰ πεφηνὸς ἐκείνων , ἅπερ ἐκ τοῦ τόμου φθάσας εἴληφε Γρηγορᾶς , ὡς αὐτὸς ἐκεῖνός φησι , καὶ τοιαύτη παρὰ τῆς αὐτοῦ συμμορίας ἡ κατὰ τοῦ κεφαλαίου γραφὴ , ἣν καὶ πρὸς ἀνάγκης ἦν δήπουθεν τῇ συνόδῳ τε καὶ τῷ τόμῳ λύειν . Καὶ δὴ σκοπεῖν ἀξιῶ τάς τε προτάσεις καὶ τὸ συμπέρασμα τῶν λογοποιῶν τε καὶ σοφιστῶν τούτων , καὶ δὴ καὶ τὴν εὐθεῖαν καὶ ἀπλανῆ τῆς συνόδου λύσιν . Οἱ μὲν γὰρ τὴν μὲν ἐλάττονα τῶν προτάσεων , ς φασιν , ἐκ τοῦ θείου Λιονυσίου λαβόντες , μίμημα καὶ σχέσιν προσειρηκότος τὴν θεοποιὸν δωρεὰν τοῦ Πνεύματο · καὶ ἐνέργειαν , παρὰ δὲ σφῶν αὐτῶν μετὰ πολλῆς τῆς ἀδείας εἰσενεγκόντες τὴν μείζονα , οὐδὲ γὰρ ἔχουσιν ἐκ τῶν θεολόγων δεῖξαι τὸ μίμημα , καὶ τὴν σχέσιν ἐπὶ Θεοῦ κτίσματα ῥηθέντα ποτὲ , εἰ μή που τοὺς τῶν Ἑλλήνων σοφοὺς , ὥς φησιν ὁ φιλόσοφος οὗτος , τυραννικῶς ἐπεισενέγκοι τῇ θείᾳ φιλοσοφίᾳ . Καὶ πάλιν , ὃ δὴ καὶ πεποιηκὼς , οὐ κτίσμα μόνον , ἀλλὰ καὶ ἀνύπαρκτον καὶ μὴ ὃν ἀποδεικνύειν ἐπιχειρεῖ ταῦτα , τὴν γοῦν μείζονα τῶν προτάσεων , ὡς ἔφην , κάκιστα λαβόντες παρ´ ἑαυτῶν ψευδῆ τε προφανῶς καὶ μηδαμῶς πρὸς τοὺς ἰεροὺς βλέπουσαν λόγους , οὐ ψευδὲς μόνον , ἀλλὰ καὶ δυσσεβές τε καὶ ἄθεον ἐπήγαγον τὸ συμπέρασμα , κτιστὴν ἀποφηνάμενοι τὴν θεότητα τοῦ Θεοῦ . Ἡ δὲ καθ´ ἡμᾶς ἱερὰ τοῦ Χριστοῦ σύνοδος τὴν μὲν ἑτέραν τῶν προάσεων , οὐ κατὰ τοὺς συκοφάντας φημὶ τούτους , ἀλλὰ κατὰ τὴν ἰερὰν δεξαμένη θεολογίαν , ἀμίμητον γὰρ μίμημα , καὶ σχέσιν ἄσχετον οἱ θεολόγοι ταύτην φασὶ , τὴν δ´ ἑτέραν ὡς νόθον τε καὶ ψευδῆ , καὶ τῆς ἱερᾶς θεολογίας ἐξόριστον ἀποῤῥίψασα , οὐδαμοῦ καὶ γὰρ ἐκείνη τὴν τοιαύτην θεοπρεπῆ σχέσιν τε καὶ μίμησιν οἶδε κτιστὴν , πολλοῦ γε δεῖ , καὶ ἀνύπαρκτον καὶ μὴ οὖσαν , κατὰ Γρηγορᾶν φημι τουτονὶ , καὶ ψευδὲς ἅμα καὶ δυσσεβές τε καὶ ἄθεον τὸ τούτων συμπέρασμα , καθὰ δὴ καὶ προὔφην , λαμπρῶς ἀπέδειξαν · λέγω δὴ τὸ κτίσμα κατ´ ἐκείνους συνάγον τὴν θεοποιὸν τοῦ Πνεύματος δωρεάν τε καὶ χάριν τὴν ἰερὰν θέωσιν , αὐτήν φημι τὴν καθ´ ὕπαρξιν θεότητα τοῦ Θεοῦ , καθ´ ἢν ὁ μόνος κατὰ φύσιν Θεὸς τοὺς πολλοὺς κατὰ χάριν τούτους θεοὺς ὑπὲρ ῥύσιν ἐργάζεται , καὶ αἱ τούτων ἀποδείξεις οὐ λίαν ἀξιόπιστοι καὶ θεοπρεπεῖς . Οὔτε γὰρ ἀποφάνσεις Οἱονεὶ καὶ τυραννικὰ καὶ Σικελικὰ θεσπίσματα κατὰ τὸν ἄπληστον συκοφάντην φημὶ τῶν ἁγίων τοῦτον οὔτ´ ἐκ τῆς καταργουμένης ἐκεῖνα καὶ μεμωραμμένης ἁπλῶς τῶν ἔξω σοφίας , ἀλλ´ ἐξ αὐτῶν δηλαδὴ πῶν θεολήπτων Πατέρων καὶ θεολόγων , Διονυσίου τέ φημι καὶ Γρηγορίων ὁμοῦ τῶν σοφῶν , καὶ σὺν ἐκείνοις καὶ μετ´ ἐκείνους Μαξίμου τοῦ τῆς θεολογίας τε καὶ ὀμολογίας στεῤῥοῦ στύλου , οὐ καθ´ ὑπεροχὴν λόγου τε καὶ σοφίας ἀνθρωπίνης κατὰ τὸν κοινόν φημι διδάσκαλον Γαῦλον , ἀλλ´ ἐν ἀποδείξει καὶ δυνάμει Πνεύματος θείου παθόντων ὅμοῦ καὶ μαθόντων , καὶ δὴ καὶ δειξάντων ἐκεῖνα καλῶς . Οὓς ὁ μὲν φιλόσοφος Γρηγορᾶς ἀφανείᾳ καὶ σιγῇ παντελεῖ δεδωκώς , μετὰ τῆς θείας καὶ ὑψηλῆς ἐκείνης θεολογίας , ἅτε δὴ καὶ μηδὲ ἀντιβλέώαι δυνηθεὶς πρὸς τὰς θείας ἐκείνας ἀκτῖνας , ὥσπερ οὐδ´ αἱ γλαῦκες αὖται καὶ οἱ ἀσπάλακες πρὸς τὰς αἰσθητὰς τοῦ ἡλίου μαρμαρυγὰς , ἔπειτα καὶ ἀναισχυντεῖν καὶ ἐπανίστασθαι τῇ τε καθ´ ἡμᾶς ἱερᾷ συνόδῳ , καὶ τῷ ταύτης θεοειδεῖ τόμῳ οὐ μάλα ὁ ἀναιδὴς αἰδεῖται , οὐδὲ ἐρυθριᾷ · ἡμεῖς δὲ καὶ μάλα τρανῶς καὶ διὰ πολλῶν ἐδείξαμαν ἤδη θεολογοῦντας ἐκείνους οὐ μόνον ἄσχετον καὶ ἀμίμητον οὖσαν τὴν μίμησιν , καὶ τὴν σλέσιν ἐκείνην , ὡς μὴ μᾶλλον μίνημα καὶ σχέσιν ἡ ἀμίμητόν τε καὶ ἄσχετον πεφυκυῖαν , ὡς ὑπὲρ τοῦτό τε κἀκεῖνο κατὰ φύσιν οὖσαν , καὶ ὅτι τὸ μίμημα , καὶ δὴ καὶ τὸ ἐνεργεῖν ἅμα καὶ ἐνεργεῖσθαι , τοσαύτην κἀπὶ τῶν θείων τε καὶ ἀκτίστων ἴσχουσι χώραν , ὡς τὸ μὲν καὶ ἐπ´ αὐτοῦ τοῦ Μονογενοῦς ἀσφαλῶς ἀκείνοις εἰρῆσθαι , Εἰ αὕτη καὶ γὰρ , φησίν , εἰκόνος φύσις , μίμημα εἶναι τοῦ ἀρχετύπου , τὸ δὲ τῆς ἐνεργείας ὄνομα καὶ πρὸς τὴν πατρικὴν ὑπόστασιν κατὰ τῶν Ἀρειανῶν ἐνστατικῶς ἀναχθῆναι τότε . Ἔστω καὶ γὰρ , φησὶ , τὸ Πατὴρ καὶ ἐνεργείας ὄνομα κατὰ τὸν ὑμέτερον λόγον · οὐδ´ οὕτως ἡμᾶς αἱρήσετε . Αὐτὸ δὲ τοῦτο ἐνηργηκὸς ἄν εἴη τὸ ὁμοούσιον . Καὶ τἄλλα σὺν τούτοις φημὶ , ὅσα δὴ περὶ τῶν αὐτῶν ὡσαύτως οἱ ῥηθέντες οὖτοι θεολόγοι φθάσαντες ἐκδιδάσκουσιν . Οὐ μόνον τοιγαροῦν ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα τοὺς κοινοὺς τῆς Ἐκκλησίας Πατέρας καὶ ὸιδασκάλους λαμπρῶς τεθεολογηκότας καὶ ἡμῖν ὁ λόγος , ὅπερ ἔφην , ὑπέδειξεν , ἀλλὰ καὶ ῥητῶς οὐτωσὶ τὴν θεοποιὸν τοῦ Πνεύματος χάριν , τὴν ὑπερφυᾶ τῶν θεουμένων ἐκθέωσιν ἄκτιστον καὶ ἄναρχον κατὰ χρόνον εἰπόντας . ὡς ἀγένητόν τε καὶ ἄπειρον οὖσαν , καὶ φυσικὸν ἱδίωμα τοῦ Θεοῦ λένει καὶ γὰρ , φησὶν ὁ θεοφόρος Μάξιμος , κἀν τῇ μεθέξει τῶν ἀπολαυόντων αὐτῆς ἀκατάληπτος · ὅτι κατὰ φύσιν ὡς ἀγένητος ἔχει τὴν ἀπειρίαν . Καὶ τοῦτά φηδιν ὁ αὐτὸς εἶναι τὸ τοῦ Θεοῦ Εὐαγγέλιον , τὸ διὰ τοῦ σαρκωθέντος υἱοῦ μισθὸν δεδωρῆσθαι τοῖς πειθομένοις αὐτῷ τὴν ἀγέννητον θέωσιν . ᾯ δὴ καὶ προσγράφων ἔξωθεν ὡς ἔθος αὐτῳ , ἀγένητον λέγω , φησὶ , θέωσιν τὴν κατ´ εἶδοτ ἐνυπόστατον ἔλλαμψιν , ῆτις οὐκ ἔχει γένεσιν , ἀλλ´ ἀνεπινόητον ἐν τοῖς ἀξίοις φανέρωσιν . Τούτοις δ´ ὁ Γρηγορᾶς καὶ καθ´ ὁπερβολὴν , ὡς ἔοικε , δυσχεραίνων καὶ παθαινόμενος , ἅτε δὴ μὴ ταῖς κατηγορίαις καὶ τῇ ματαίᾳ τούτου σοφίᾳ πεφυκόσι συμβαίνειν , πίστει καὶ πείρᾳ γινωσκομένοις μόνον , ὃ δὴ καὶ πολλάκι ; εἰπόντες ἔφθημεν , οὕτοι γε λόγοις ἀνθρωπίνοις καὶ ἀποδείξεσιν , οὐ μόνον ἀφανείᾳ καὶ σιγῇ κρύπτει , καθὰ δὴ καὶ προὔφην , ἀλλὰ καὶ τὴν κατ´ ἐκείνων μανίαν τε καὶ τὴν ὕβριν μετὰ πολλῆς τῆς ἀναισχυντίας ὁμου καὶ τῆς συκοφαντίας ἡμῖν ἐπιφέρει ἀναποδείκτως ἡμᾶς δογματίζειν λέγων , καὶ καθαπερεί τινα τυραννικὰ θεσπίσματα κατ ἀποφάνσεις ταῦτα προφέρειν . Λὐτοὶ καὶ γάρ εἰσιν , οὐχ ἡμεῖς , εἰ καὶ ἡμεῖς ἕτερον τρόπον ὡς μαθηταὶ
Lemmas: οὗτος , ὅσος ἐπί γε ὁ προφορά καί ὁ λέγω τέως φημί , εἰς κτίσμα γε μήv καί αὖθις ἐπιχειρέω κατασπάω ἄθεος . ἐπεί , φημί αιονυθεος ὁ ὁ τοιοῦτος ἱερός καθηγητής τε καί θεολόγος , μίμημα καί Κσχέσιν οὗτος προσεῖπον εἰμί ὁ θέω . καί τοιόσδε μέν ὁ προτίθημι ὁ σύνοδος κεφάλαιος , εἷς ὁ ἑπτά φαίνω ἐκεῖνος , ὅσπερ ἐκ ὁ τόμος φθάνω λαμβάνω Γρηγοράς , ὡς αὐτός ἐκεῖνος φημί , καί τοιοῦτος παρά ὁ αὐτός συμμορία ὁ κατά ὁ κεφάλαιος γραφή , ὅς καί πρός ἀνάγκη εἰμί δήπουθεν ὁ σύνοδος τε καί ὁ τόμος λύω . καί δή σκοπέω ἀξιόω ὁ τε πρότασις καί ὁ συμπέρασμα ὁ λογοποιέω τε καί σοφιστής οὗτος , καί δή καί ὁ εὐθύς καί ἀπλανῆ ὁ σύνοδος λύσις . ὁ μέν γάρ ὁ μέν μικρός ὁ πρότασις , Σ φημί , ἐκ ὁ θεῖον λιονυσιον λαμβάνω , μίμημα καί σχέσις προσλέγω ὁ θεοποιός δωρεά ὁ Πνεῦμα · καί ἐνέργεια , παρά δέ σφεῖς αὐτός μετά πολύς ὁ ἄδεια εἰσφέρω ὁ μείζων , οὐδέ γάρ ἔχω ἐκ ὁ θεολόγος δείκνυμι ὁ μίμημα , καί ὁ σχέσις ἐπί Θεός κτίσμα εἴρω ποτέ , εἰμί μή ποῦ ὁ ὁ Ἕλλην σοφός , ὅς φημί ὁ φιλόσοφος οὗτος , τυραννικός ἐπεισφέρω ὁ θεῖος φιλοσοφία . καί πάλιν , ὅς δή καί ποιέω , οὖον κτίσμα μόνος , ἀλλά καί ἀνύπαρκτος καί μή ὅς ἀποδείκνυμι ἐπιχειρέω οὗτος , ὁ γοῦν μείζων ὁ πρότασις , ὡς φημί , κακός λαμβάνω παρ´ ἑαυτοῦ ψευδής τε προφανῶς καί μηδαμῶς πρός ὁ ἱερός βλέπω λόγος , οὖον ψευδής μόνος , ἀλλά καί δυσσεβής τε καί ἄθεος ἐπάγω ὁ συμπέρασμα , κτίστης ἀποφαίνω ὁ θεότης ὁ Θεός . ὁ δέ καθ´ ἐγώ ἱερόv ὁ Χριστός σύνοδος ὁ μέν ἕτερος ὁ προασις , οὖον κατά ὁ συκοφάντης φημί οὗτος , ἀλλά κατά ὁ ἱερός δέχομαι θεολογία , ἀμίμητος γάρ μίμημα , καί σχέσις ἄσχετος ὁ θεολόγος οὗτος φημί , ὁ δδʹ ἕτερος ὡς νόθος τε καί ψευδής , καί ὁ ἱερός θεολογία ἐξόριστος ἀπορρίπτω , οὐδαμοῦ καί γάρ ἐκεῖνος ὁ τοιοῦτος θεοπρεπής σχέσις τε καί μίμησις οἶδα κτίστης , πολύς γε δεῖ , καί ἀνύπαρκτος καί μή εἰμί , κατά Γρηγορᾶς φημί οὗτος , καί ψευδής ἅμα καί δυσσεβής τε καί ἄθεος ὁ οὗτος συμπέρασμα , καθά δή καί προφαίνω , λαμπρῶς ἀποδείκνυμι · λέγω δή ὁ κτίσμα κατ´ ἐκεῖνος συνάγω ὁ θεοποιός ὁ πνεῦμα δωρεά τε καί χάρις ὁ ἱερός θέω , αὐτός φημί ὁ καθ´ ὕπαρξις θεότης ὁ Θεός , καθ´ εἄν ὁ μόνος κατά φύσις θεός ὁ πολύς κατά χάρις οὗτος θεός ὑπέρ ῥύσις ἐργάζομαι , καί ὁ οὗτος ἀποδείκνυμι οὖον λίαν ἀξιόπιστος καί θεοπρεπής . οὔτε γάρ ἀπόφανσις οἱονεί καί τυραννικός καί Σικελικός θέσπισμα κατά ὁ ἄπληστος συκοφάντης φημί ὁ ἅγιος οὗτος οὔτ´ ἐκ ὁ καταργούμενος ἐκεῖνος καί μωραίνω ἁπλόος ὁ ἔξω σοφία , ἀλ ἐκ αὐτός δηλαδή ποῦ θεόληπτος Πατέρων καί θεολόγος , Διονύσιος τε φημί καί Γρηγόριος ὁμοῦ ὁ σοφός , καί σύν ἐκεῖνος καί μετέ ἐκεῖνος Μάξιμος ὁ ὁ θεολογία τε καί ὁμολογία στερρός στῦλος , οὖον καθ´ ὑπεροχή λόγος τε καί σοφία ἀνθρώπινος κατά ὁ κοινός φημί διδάσκαλος Γαῦλος , ἀλ ἐν ἀποδείκνυμι καί δύναμις πνεῦμα θεῖον πάσχω ὁμοῦ καί μανθάνω , καί δή καί δείκνυμι ἐκεῖνος καλῶς . ὅς ὁ μέν φιλόσοφος Γρηγοράς ἀφάνεια καί σιγή παντελής δίδωμι , μετά ὁ θεῖος καί ὑψηλός ἐκεῖνος θεολογία , ἅτε δή καί μηδέ ἀντιβάλλω δύναμαι πρός ὁ θεῖος ἐκεῖνος ἀκτίς , ὥσπερ οὐδός ὁ γλαῦξ αὔτης καί ὁ ἀσπάλαξ πρός ὁ αἰσθητός ὁ ἥλιος μαρμαρυγή , ἔπειτα καί ἀναισχυντέω καί ἐπανίστημι ὁ τε καθ´ ἐγώ ἱερός σύνοδος , καί ὁ οὗτος θεοειδής τόμος οὖον μάλα ὁ ἀναιδής αἰδέομαι , οὐδέ ἐρυθριάω · ἐγώ δέ καί μάλα τρανής καί διά πολύς δείκνυμι ἤδη θεολογέω ἐκεῖνος οὖον μόνος ἄσχετος καί ἀμίμητος εἰμί ὁ μίμησις , καί ὁ σλέσιν ἐκεῖνος , ὡς μή μᾶλλον μίνημα καί σχέσις ὁ ἀμίμητος τε καί ἄσχετος φύω , ὡς ὑπέρ οὗτος τε ἐκεῖνος κατά φύσις εἰμί , καί ὅτι ὁ μίμημα , καί δή καί ὁ ἐνεργέω ἅμα καί ἐνεργέω , τοσοῦτος ἐπί ὁ θεῖον τε καί ἄκτιστος ἴσχω χώρα , ὡς ὁ μέν καί ἐπι αὐτός ὁ Μονογενώ ἀσφαλῶς ἐκεῖνοις εἴρω , εἰμί οὗτος καί γάρ , φημί , εἰκών φύσις , μίμημα εἰμί ὁ ἀρχέτυπος , ὁ δέ ὁ ἐνέργεια ὄνομα καί πρός ὁ πατρικός ὑπόστασις κατά ὁ Ἀρειανός ἐνστατικός ἀνάγω τότε . ἔστω καί γάρ , φημί , ὁ πατήρ καί ἐνέργεια ὄνομα κατά ὁ ὑμέτερος λόγος · οὐδός οὕτως ἐγώ αἱρέω . αὐτός δέ οὗτος ἐνεργέω ἄν εἰμί ὁ ὁμοούσιος . καί ἄλλος σύν οὗτος φημί , ὅσος δή περί ὁ αὐτός ὡσαύτως ὁ εἴρω οὗτος θεολόγος φθάνω ἐκδιδάσκω . οὖον μόνος τοιγάρ οὗτος καί ὁ τοιοῦτος ὁ κοινός ὁ ἐκκλησία Πατέρας καί οιδασκαλος λαμπρῶς θεολογέω καί ἐγώ ὁ λόγος , ὅσπερ φημί , ὑποδείκνυμι , ἀλλά καί ῥητός οὕτως ὁ θεοποιός ὁ πνεῦμα χάρις , ὁ ὑπερφυής ὁ θεόω ἐκθέωσις ἄκτιστον καί ἄναρχος κατά χρόνος εἶπον . ὡς ἀγένητος τε καί ἤπειρος εἰμί , καί φυσικός ἰδίωμα ὁ Θεός λένω καί γάρ , φημί ὁ θεοφόρος Μάξιμος , ἐν ὁ μετέχω ὁ ἀπολαύω αὐτός ἀκατάληπτος · ὅτι κατά φύσις ὡς ἀγένητος ἔχω ὁ ἀπειρία . καί Τούτα φηδιν ὁ αὐτός εἰμί ὁ ὁ Θεός Εὐαγγέλιος , ὁ διά ὁ σαρκόω υἱός μισθός δωρέω ὁ πείθω αὐτός ὁ ἀγέννητος θέω . ὧ δή καί προσγράφω ἔξωθεν ὡς ἔθος αὐτός , ἀγένητος λέγω , φημί , θέω ὁ κατ´ ὁράω ἐνυπόστατος ἔλλαμψις , ὅστις οὐ ἔχω γένεσις , ἀλ ἀνεπινόητος ἐν ὁ ἄξιος φανέρωσις . οὗτος δδʹ ὁ Γρηγοράς καί καθ´ ὁπερβολὴν , ὡς ἔοικα , δυσχεραίνω καί παθαίνω , ἅτε δή μή ὁ κατηγορία καί ὁ μάταιος οὗτος σοφία φύω συμβαίνω , πίστις καί πείρω γιγνώσκω μόνος , ὅς δή καί πολλάκις ; εἶπον φθάνω , οὕτος γε λόγος ἀνθρώπινος καί ἀπόδειξις , οὖον μόνος ἀφάνεια καί σιγή κρύπτω , καθά δή καί προφαίνω , ἀλλά καί ὁ κατ´ ἐκεῖνος μανία τε καί ὁ ὕβρις μετά πολύς ὁ ἀναισχυντία ὁμοῦ καί ὁ συκοφαντία ἐγώ ἐπιφέρω ἀναπόδεικτος ἐγώ δογματίζω λέγω , καί καθαπερεί τις τυραννικός θέσπισμα κατά ἀπόφανσις οὗτος προφέρω . Λυτός καί γάρ εἰμί , οὐ ἐγώ , εἰμί καί ἐγώ ἕτερος τρόπος ὡς μαθητής