cogPG.PG151 385
μέσον προενεχθὲν ἀνεγνώσθη · ἐν ᾧ καὶ ἄλλας μὲν κακοδοξίας παλαιάς τε καὶ νέας δογματίζων ἐφαίνετο · διισχυρίζετο δὲ καὶ μηδεμίαν πρεσβεύειν ἐνέργειαν ἄκτιστον κοινὴν τῆς τρισυποστάτου Θεότητος , εἰ μὴ τὸν Υἱὸν μόνον καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . Ἀλλ´ ἡ θεία σύνοδος , καλῶς τε καὶ θεοφιλῶς ἐπιγνούσαΜαρκέλλου καὶ Φωτεινοῦ καὶ Σωφρονίου τῶν παλαιῶν αἱρετικῶν τὴν δυσσέβειαν ταύτην οὗσαν , εὐθὺς τὸν θεῖον Χρυσόστομον κατὰ τῆς κακοδοείας ταύτης ἀντεπεξάγουσι , καθάπερ τινὰ οὐρανόθεν αὐτὸν ἀφιέντες πρηστῆρα , τὰ φρυγανώδη τοῦ Ἀκινδύνουληρήματα κατακαύσοντα · ὃς δή καὶ τὴν πρὸς Φιλιππησίους ἐπιστολὴν ἐξηγούμενος , Μάρκε.λλος , φησὶ , καὶ Φωτεινὸς καὶ Σωφρόνιος , τὸν Λόγον ἐνέργειιαν εἶναί φασιν · τὴν δέ ἐνέργειαν ταύτην ἐνοικῆσαι τῷ ἐκ σπέρματος Δαβὶδ , οὐκ οὐσίαν έύυπόστατον . Ἄρειος Υἱὸν μέν ὁμολογεῖ ῥήματι δὲ μόνῳ · κτίσμα δὲ εἶναί φησι , καὶ τοῦ Πατρὸς έλάττονα πολύ . Ἔτεροι δὲ οὔ φασιν ἔχειν αὐτ´ ν ψυχήν . εἶδες τὰ ἄρματα ἑστῶτα ; Θεώρει τοίνυν αὐτῶν καὶ τὰ πτώματα , πῶς ὁμοῦ πάντας κατα . κρούων βάλλει , καὶ μιᾷ πληγῇ πάντας ἀθρόον . Ιῶς οὖν καταβάλλει ; « Τοῦτο γὰρ φρονείσθω ἐν ὑμῖν , φησὶν , ὃ καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ · ὃς ἐν μορφρῇ Θεοῦ ὑπάρχων , οὐχ ἁρπαγγιὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ . » Ἐντεῦθεν καὶ Παῦλος ὁ Σαμοσατεὺς ἔπεσε , καὶ Μάρκελλος καὶ Σαβέλλιος . Ἐν μορφῇ γὸρ , φησὶ , Θεοῦ ὑπάρχων . « Πῶς οὐν Ζέγεις , Ἀπὸ Μαρίας , ὥ μιαρὲ , ἡρξατο , καὶ πρὸ τούτου ρὐκ ἧνς Πῶς δὲ σὸ λέγεις , Ἐνέργεια ἧν · Μορφὴ γὰρ Θεοῦ , φησὶκ , μορφὴν δούλου ἔλαβεν . Ἡ μορφὴ τοῦ δούλου ἐνέργεια ὀούλου ἐστλν , ἢ φύσις δούλου ; Πάντως δήπου φύσις δούλου · οὐκοῦν καὶ ἡ μορφὴ τοῦ Θεοῦ Θεοῦ φύσις · οὐκ ὰρα ἐνέργεια . Ἀλλὰ καὶ ὁ Νύσσης θεῖος Γρηγόριος ἐν τῷ πρὸς Ἀβλάβιον λόγῳ , Θεὸς , φησὶν , ἐνεργοῦντα δηλοῖ · Θεότης δὲ ἐνέργειαν . Οὐδὲν δὲ τῶν τριῶν ἐνέργεια · ἀλλὰ μᾶλλον ἐνεργοῦν ἔκαστον αὐτών . Ἐκ δὴ τούτων ἡ θεία σύνοδος , Ἀποδέδεικται , φησίν , ὡς ὁ λέγων μόνον τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅνιον ἀκτίστους ἐνεργείας εἶναι τοῦ Θεοῦ , ὡς μὴ κοινὴν ἐνέργειαν δοξάζων φυσικὴν τῶν τριῶν ὑποστάσεων , ἥν ὁ Ἀκίνδυνος ἀθετεῖ , τὴν Μαρκέλλου καὶ Φωτεινοῦ καὶ Σωφρονίου αἵρεσιν , πάλαι τεθνηκυῖαν καὶ καταργηθεῖσαν , εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τολμᾷ παρεισάγειν Θεοῦ . Εἰ δὲ καί τισι τῶν ἁγίων δύναμις ἢ ἐνέργειᾳ εῆρηται ὁ Υἱὸς ἢ τὸ Πνεῦμα τὸ ἄγιον , ἀλλὰ τοῦ Πατρός καὶοὕτως ἑκάτερον ὡς ὑπόστασις τελεία καὶ ἐνέργειαν καὶ δύναμιν ἔχον · καὶ ἔστι τοῦτο κοινὸν ὄνομα , κατὰ τὸν θεῖον Διονύσιον , τῆς ὁλοτελοῦς καὶ ὑπερπλήρους Θεότητος · καθ´ ὃ σημαινόμενον καὶ ὁ Πατὴρ δύναμις καλεῖται . Ἡμῖν δὲ ἀλλ´ οὐ περὶ ταύτης τῆς ἐνεργείας καὶ δυνάμεω , ὀλλὰ περὶ τῆς κοινῆς τῆς τρισυποστάτου Θεότητος , ἥτις οὐχ ὑπόστασίς ἐστι , ἀλλὰ φύσει καὶ ὑπερφυῶς πρόσεστιν ἐκάστη τῶν θεαρχικῶν ὑποστάσεων , κατὰ τὴν τῶν θεολόγων παράδοσιν . Ἔνα γὰρ Θεὸν ἑν τρισὶν ὑποστάσεσι κατὰ τὸν μέγαν Ἀθανάσον θεολογοῦμεν , μίαν ἔχοντα τὴν οὐσίαν καὶ τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἐνέργειαν , καὶ ὅσα ἄλλα περὶ τὴν οὐσίαν θεωρεῖται θεολογούμενα καὶ ὑμνούμενα . Καὶ ἵνα τύπον δῶμεν τῷ λόγῳ , καὶ ἄθροισμα ἢ πλήρωμα τὰ κατὰ θεολογίαν ἔχωμεν καθεξῆς , ἀκούσωμεν , ὅτι τὸ ἄκτιστον , τὸ ἀσώματον , τὸ ἄχρονον , τὸ ἄναρχον , τὸ ἀίδιον , τὸ ἀτελεύτητον , τὸ ἄπειρον , τὸ ἄγνωστον , τὸ ἀσχημάτιστον , τὸ ἀνερμήνευτον , τὸ ἀνεξιχνίαστον , τὸ Θεὸν θεῶν λέγεσθαι αὐτὸν , τὸ Κύριον κυρίων , τὸ Βασιλέα βασιλευόντων , τὸ Παντοκράτορα , τὸ Ποιητὴν , τὸ Δημιουργὸν , τὸ φῶς , τὸ ἅγιον , τὸ ζωὴν , τὸ ἀγαθὸν , τὸ ἰσχυρὸν , τὸ παντοδύναμον , καὶ ὅσα ἄλλα κατά τε ὑπεροχὴν καὶ αἰτιολογίαν , οὐχ ἕκαστον οὐσία λέγεται , ἀλλὰ περὶ τὴν οὐσίαν · ἃ καὶ ἄθροισμα καὶ πλήρωμα Θεότητος λέγεται κατὰ τὴν Γραφὴν , καθ´ ἑκάστην τῶν ἁγίων τριῶν ὑποστάσεων ἐπίσης θεωρούμενα καὶ θεολογουμενα . Πάντα γὰρ δσα ἔχει ὁ Πατὴρ ἐμά ἐστι · καὶ δεδόξασμαι ἐν αὐτοῖς · ἄλλως τε δύναμις καλεῖται ὁ Υἱὸς τοῦ Πατρὸς , ἢ καὶ τὸ Πνεῦμα ἅγιον , καὶ δι´ ἄλλας μὲν αἰτίας , ἂς οἱ θεολόγοι παρέδοσαν , μάλιστα δὲ , ὡς ὅλης τῆς πατρικῆς δυνάμεως ἐναποκειμένης τῷ Υἱῷ , ὡς ὁ μέγας Βαὰίλειος ῥητῶς τοῦτο γράφει Εὐνομίῳ παλαίων . Πῶς οὖν δίκαιον ἀναιρεῖν τὴν φυσικὴν καὶ κοινὴν τῆς τρισυποστάτου Θεότητος δύναμιν , δι´ ἡἣν καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον δύναμις τοῦ Πατρὸς παρὰ τῶν θεολόγων ὕμνηται ; Ἐπὶ τούτοις ὁρισμῷ τοῦ κραταιοῦ καὶ ἀγίου ἡμῶν αὐτοκράτορος καὶ βασιλέως ἠρωτᾶτο παρὰ τοῦ μεγάλου χαρτοφύλακος καὶ ὑπάτου τῶν φιλοσόφων τῶν ἀρχιερέων ἕκαστος καὶ τῶν συγκλητικῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν ἀρχόντων , τίνα γνώμην ἔχει περὶ τῶν λαληθέντων καὶ ἐξετασθέντων τῶν πάντων νῦν ἐπὶ θείας καὶ ἱερᾶς συνόδου . Καὶ καθ´ ἕνα πάντες ἀναμφιβόλως ἔχειν περὶ τούτων ἀπεφήναντο , καὶ πολλὴν χάριν εἰδέναι τῷ ἱερωτάτῳ μητροπολίτῃ Θεσσαλονίκης ἔλεγον , ὡς συμφώνως τοῖς ἁγίοις πᾶσιν εἰπόντι καὶ συγγραψαμένῳ , καὶ εἰς συνηγορίαν τῆς κατ´ εὐσέβειαν ἀληθείας ἐπὶ τοσοῦτον σπουδάσαντι , καὶ τοσαύτας ὕβρεις τε καὶ συκοφαντίας καὶ ἐπηρείας ἄλλας ὑπενεγκόντι ὑπὲρ τοῦ ἐξελέγξαι Βαρλαὰμ ἐκεῖνον , καὶ τὸν Ἀκίνδυνον , καὶ τοὺς μετὰ ταῦτα μέχρι νῦν ἀναφανέντας συμφώνους αὐτοῖς , καὶ τῆς πατροπαραδότου πρὸς Θεὸν πίστεως καὶ εὐσεβείας τὴν τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίαν μεταστῆσαι σπουδάζοντας . Μετὰ δὲ πάντας ὕστερον ἀπεφήνατο καὶ ὁ μεγαλοφυέστατος ὄντως καὶ τὰ θεῖα σοφὸς , γαληνότατος , κράτιστος καὶ ἅγιος ἡμῶν αὐτοκράτωρ καὶ βασιλεὺς , πάντων τῆς καθέδρας ἐξαναστάντων τῶν τε λαμπροτάτων συγκλητικῶν καὶ τῶν ἱερωτάτων ἀρχιερέων , ὥσπερ δὴ νόμος ἐν τοῖς τοιούτοις , κύριος Ἰωάννης ὁ Καντακουζηνὸς , διορισάμενος , Ὅτι μέγα ἡ ἀδικία κακὸν καὶ ἐπὶ τῶν γηΐνων τούτων καὶ χαμερπῶν , ὡς καὶ ἔθνος ὅλον ἀχρειῶσαι καὶ καπασπᾶσαι δυνάμενον · ἐπεὶ καὶ τὸ ἐναντίον ταύτης , Ἡ δικαοσύνη , κατὰ τὸ γεγραμμένον , ὑύοῖ ἔθνος . Εἰ δὲ ἐπὶ τῶν κάτω ἡ ἀδικία τοσοῦτον μέγα κακὸν , πόσῳ μᾶλλον , ὅταν εἰς τὸ θεῖον ὕψος λαλῆται παρὰ τῶν κακῶς φρονούντων , καὶ αὐτὴ ἡ ἐν τῷ Θεῷ ἀλήθεια
Lemmas: μέσος προφέρω ἀναγιγνώσκω · ἐν ὅς καί ἄλλος μέν κακοδοξία παλαιός τε καί νέος δογματίζω φαίνω · διισχυρίζομαι δέ καί μηδείς πρεσβεύω ἐνέργεια ἄκτιστον κοινός ὁ τρισυπόστατος θεότης , εἰμί μή ὁ υἱός μόνος καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . Ἀλ ὁ θεῖος σύνοδος , καλῶς τε καί θεοφιλῶς ἐπιγνούσαΜαρκέλλου καί Φωτεινός καί Σωφρόνιος ὁ παλαιός αἱρετικός ὁ δυσσέβεια οὗτος ὕω , εὐθύς ὁ θέω Χρυσόστομος κατά ὁ κακοδοεαω οὗτος ἀντεπεξάγω , καθάπερ τις οὐρανόθεν αὐτός ἀφίημι πρηστήρ , ὁ φρυγανώδης ὁ Ἀκινδύνουληρήματα κατακαίω · ὅς δή καί ὁ πρός Φιλιππήσιος ἐπιστολή ἐξηγέομαι , Μάρκελλος , φημί , καί Φωτεινός καί Σωφρόνιος , ὁ Λόγος ἐνέργεια εἰμί φημί · ὁ δέ ἐνέργεια οὗτος ἐνοικέω ὁ ἐκ σπέρμα Δαυίδ , οὐ οὐσία ευυποστατος . Ἄρειος υἱός μέν ὁμολογέω ῥῆμα δέ μόνος · κτίσμα δέ εἰμί φημί , καί ὁ πατήρ μικρός πολύς . ἔτερος δέ οὖον φημί ἔχω αὐτ Ν Ψυχή . ὁράω ὁ ἅρμα ἵστημι ; θεωρέω τοίνυν αὐτός καί ὁ πτῶμα , πῶς ὁμοῦ πᾶς κατά . κρούω βάλλω , καί εἷς πλήσσω πᾶς ἀθρόος . ἰός οὖν καταβάλλω ; « οὗτος γάρ φρονέω ἐν σύ , φημί , ὅς καί ἐν Χριστός Ἰησοῦς · ὅς ἐν μορφή Θεός ὑπάρχω , οὐ ἁρπαγγιὸν ἡγέομαι ὁ εἰμί ἴσος Θεός . » ἐντεῦθεν καί Παῦλος ὁ Σαμοσατεύς πίπτω , καί Μάρκελλος καί Σαβέλλιος . ἐν μορφή γόρ , φημί , Θεός ὑπάρχω . « Πῶς ὀν Ζέγος , ἀπό Μαρία , ὅς μιαρός , ἄρχω , καί πρό οὗτος ρ̅ ὅς Πῶς δέ σός λέγω , ἐνέργεια ἧμαι · Μορφή γάρ Θεός , φησὶκ , μορφή δοῦλος λαμβάνω . ὁ μορφή ὁ δοῦλος ἐνέργεια οουλας ἐστλν , ἢ φύσις δοῦλος ; πάντως δήπου φύσις δοῦλος · οὐκοῦν καί ὁ μορφή ὁ Θεός Θεός φύσις · οὐ ἄρα ἐνέργεια . ἀλλά καί ὁ Νύσσα θεῖος Γρηγόριος ἐν ὁ πρός Ἀβλάβιος λόγος , θεός , φημί , ἐνεργέω δηλόω · θεότης δέ ἐνέργεια . οὐδείς δέ ὁ τρεῖς ἐνέργεια · ἀλλά μᾶλλον ἐνεργέω ἕκαστος αὐτός . ἐκ δή οὗτος ὁ θεῖος σύνοδος , ἀποδείκνυμι , φημί , ὡς ὁ λέγω μόνος ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα ὁ ἀνέρχομαι ἄκτιστος ἐνέργεια εἰμί ὁ Θεός , ὡς μή κοινός ἐνέργεια δοξάζω φυσικός ὁ τρεῖς ὑπόστασις , ὅς ὁ Ἀκίνδυνος ἀθετέω , ὁ Μάρκελλος καί Φωτεινός καί Σωφρόνιος αἵρεσις , πάλαι θνῄσκω καί καταργέω , εἰς ὁ ἐκκλησία τολμάω παρεισάγω Θεός . εἰμί δέ καί τις ὁ ἅγιος δύναμις ἢ ἐνέργεια αἱρέω ὁ υἱός ἢ ὁ πνεῦμα ὁ ἀγάω , ἀλλά ὁ πατήρ καῦος ἑκάτερος ὡς ὑπόστασις τέλειος καί ἐνέργεια καί δύναμις ἔχω · καί εἰμί οὗτος κοινός ὄνομα , κατά ὁ θέω Διονύσιος , ὁ ὁλοτελής καί υπερπλήρης θεότης · καθ´ ὅς σημαίνω καί ὁ πατήρ δύναμις καλέω . ἡμῖν δέ ἀλ οὖον περί οὗτος ὁ ἐνέργεια καί δυναμέω , ὀλλͅόν περί ὁ κοινός ὁ τρισυπόστατος θεότης , ὅστις οὐ ὑπόστασις εἰμί , ἀλλά φύσις καί ὑπερφυῶς πρόσειμι ἐκάδιος ὁ θεαρχικός ὑπόστασις , κατά ὁ ὁ θεολόγος παράδοσις . Ἔνα γάρ θεός ἑν τρεῖς ὑπόστασις κατά ὁ μέγας Ἀθανάσον θεολογέω , εἷς ἔχω ὁ οὐσία καί ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια , καί ὅσος ἄλλος περί ὁ οὐσία θεωρέω θεολογώ καί ὑμνέω . καί ἵνα τύπος δήω ὁ λόγος , καί ἄθροισμα ἢ πλήρωμα ὁ κατά θεολογία ἔχω καθεξῆς , ἀκούω , ὅτι ὁ ἄκτιστον , ὁ ἀσώματος , ὁ ἄχρονος , ὁ ἄναρχος , ὁ ἀίδιος , ὁ ἀτελεύτητος , ὁ ἤπειρος , ὁ ἄγνωστος , ὁ ἀσχημάτιστος , ὁ ἀνερμηνεύω , ὁ ἀνεξιχνίαστος , ὁ θεός θεός λέγω αὐτός , ὁ κύριος κύριος , ὁ Βασιλεύς βασιλεύω , ὁ Παντοκράτορα , ὁ Ποιητής , ὁ Δημιουργός , ὁ φάος , ὁ ἅγιος , ὁ ζωή , ὁ ἀγαθός , ὁ ἰσχυρός , ὁ παντοδύναμος , καί ὅσος ἄλλος κατά τε ὑπεροχή καί αἰτιολογία , οὐ ἕκαστος οὐσία λέγω , ἀλλά περί ὁ οὐσία · ὁ καί ἄθροισμα καί πλήρωμα θεότης λέγω κατά ὁ γραφή , καθ´ ἕκαστος ὁ ἅγιος τρεῖς ὑπόστασις ἐπίσης θεωρέω καί θεολογουμην . Πάν γάρ δσοι ἔχω ὁ πατήρ ἐμός εἰμί · καί δοξάζω ἐν αὐτός · ἄλλως τε δύναμις καλέω ὁ υἱός ὁ πατήρ , ἢ καί ὁ πνεῦμα ἅγιος , καί δις ἄλλος μέν αἴτιος , ὅς ὁ θεολόγος παραδίδωμι , μάλιστα δέ , ὡς ὅλος ὁ πατρικός δύναμις ἐναπόκειμαι ὁ υἱός , ὡς ὁ μέγας Βαὰίλειος ῥητός οὗτος γράφω Εὐνόμιος Παλαίων . Πῶς οὖν Δίκαιος ἀναιρέω ὁ φυσικός καί κοινός ὁ τρισυπόστατος θεότης δύναμις , δις εἰμί καί ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος δύναμις ὁ πατήρ παρά ὁ θεολόγος ὑμνέω ; ἐπί οὗτος ὁρισμός ὁ κραταιός καί ἅγιος ἐγώ αὐτοκράτωρ καί βασιλεύς ἐρωτάω παρά ὁ μέγας χαρτοφύλακος καί ὕπατος ὁ φιλόσοφος ὁ ἀρχιερεύς ἕκαστος καί ὁ συγκλητικός καί ἐκκλησιαστικός ἄρχω , τίς γνώμη ἔχω περί ὁ λαλέω καί ἐξετάζω ὁ πᾶς νῦν ἐπί θεῖος καί ἱερός σύνοδος . καί καθ´ εἷς πᾶς ἀναμφιβόλως ἔχω περί οὗτος ἀποφαίνω , καί πολύς χάρις οἶδα ὁ ἱερός μητροπολίτης Θεσσαλονίκη λέγω , ὡς σύμφωνος ὁ ἅγιος πᾶς εἶπον καί συγγράφω , καί εἰς συνηγορία ὁ κατ´ εὐσέβεια ἀλήθεια ἐπί τοσοῦτος σπουδάζω , καί τοσοῦτος ὕβρις τε καί συκοφαντία καί ἐπήρεια ἄλλος ὑποφέρω ὑπέρ ὁ ἐξελέγχω Βαρλαάμ ἐκεῖνος , καί ὁ Ἀκίνδυνος , καί ὁ μετά οὗτος μέχρι νῦν ἀναφαίνω σύμφωνος αὐτός , καί ὁ πατροπαράδοτος πρός θεός πίστις καί εὐσέβεια ὁ ὁ Χριστός ἐκκλησία μεθίστημι σπουδάζω . μετά δέ πᾶς ὕστερος ἀποφαίνω καί ὁ μεγαλοφυής εἰμί καί ὁ θεῖον σοφός , γαληνός , ἀγαθός καί ἅγιος ἐγώ αὐτοκράτωρ καί βασιλεύς , πᾶς ὁ καθέδρα ἐξανίστημι ὁ τε λαμπρός συγκλητικός καί ὁ ἱερός ἀρχιερεύς , ὥσπερ δή νόμος ἐν ὁ τοιοῦτος , κύριος Ἰωάννης ὁ Καντακουζηνός , διορίζω , ὅτι2 μέγας ὁ ἀδικία κακός καί ἐπί ὁ γήινος οὗτος καί χαμερπής , ὡς καί ἔθνος ὅλος ἀχρειόω καί καπασπᾶσαι δύναμαι · ἐπεί καί ὁ ἐναντίος οὗτος , ὁ δικάζω , κατά ὁ γράφω , ὕω ἔθνος . εἰμί δέ ἐπί ὁ κάτω ὁ ἀδικία τοσοῦτος μέγας κακός , πόσος μᾶλλον , ὅταν εἰς ὁ θέω ὕψος λαλέω παρά ὁ κακῶς φρονέω , καί αὐτός ὁ ἐν ὁ Θεός ἀλήθεια