cogPG.PG151 469
ἀπώλεσεν ὁ φιλόσοφος ἐνταῦθα τὸν ἱερὸν δηλαδὴ τόμον ἀναγινώσκων , κατὰ τὸν αὐτοῦ κωμικὸν διδάσκαλον · πλὴν ὄσον ἐκεῖνος μὲν κωμῳδίαν ὑφαίνων , καὶ κατὰ τῶν ἀντιτέχνων τὰ μὴ ὄντα συμπλάττων , καὶ γελωτοποιῶν ἐπίτηδες · ὁ δ´ ἀφιλόσοφος οὑτοσὶ καὶ πρόσφατος δογματιστής , καὶ πλαστὸς αὐθημερὸν θεολόγος , οὐκ οἶδ´ εἴτε μετὰ τῆς ἀληθείας καὶ αὐτὴν τὴν τοῦ λόγου σύνταξιν ἀγνοήσας , εἴτε καὶ κακουργῶν ἑκὼν καὶ συγχέων , εἴτε καὶ ἄμφω ταῦτα . Τοῦ γὰρ ἱεροῦ τῶν Πατέρων τόμου , καθὰ δὴ καὶ αὐτὸς οὖτός φησιν ἀνωτέρω , καὶ τοῦτο φήσαντος , ἀπεδείχθη ὅτι οἱ μὴ δεχόμενοι τὴν φυσικὴν καὶ ἀχώριστον τῆς θείας οὐσίας ἐνέρ γειαν , κτίσμα τε ποιοῦσι καὶ αὐτὴν τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ . Εἰτα μεταξὺ τὰ προῤῥηθέντα τῶν ἀγίων εἰσαγαγόντος ἀμφοῖν ῥητὰ πρὸς μαρτυρίαν τοῦ λόγου , καὶ οὔτω τὸ ἕτερον σκέλος κατὰ διαίρεσιν ἁπαγαγόντος , τὸ , Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ Μονοθελῆταί εἰσι , καὶ τὰ ἑξῆς , καὶ ἄρτιον ἀποδεδωκότος οὕτω τὸν λόγον , ὃ δὴ καὶ ὁ προτεθεὶς ἐξ ἀνάγκης συμπλεκτικὸς ἀπῄτει σύνδεσμος , ὁ φιλόσοφος αἰσχρῶς ἀποτεμόμενος ὅλον ἐκεῖνο τοῦ παντὸς , καὶ μήτε τῆς ἀνάγκης τῆς φράσεως , μήτε τοῦ σκοποῦ καὶ τῆς ἑννοίας τοῦ λόγου φροντίσας μηδοτιουν , μᾶλλον μὲν οὖν κατ´ αὐτῆς ἐκείνης χωρῶν ὅση δύναμις , τὰ μὲν ἀφῆκε λήθης καὶ σιγῆς βυθοῖς παντελοῦς , μηδ´ εἰσέπειτα μνησθεὶς μηδοπωστιοῦν · αὐτὸς δ´ εὐθὺς τὰς ἑαυτοῦ παρεξηγήσεις ἀντεισάγει τῷ λόγῳ , τὴν αἴρεσιν καὶ αὖθις διδάσκων τὸν ἑαυτοῦ ἀκροατὴν Ἀγαθάγγελον , καὶ τὴν καθ´ ἡμῶν , μᾶλλον δὲ τὴν κατὰ Θεοῦ καὶ τῶν ἀγίων αὐτοῦ συκοφαντίαν τε καὶ τὸ ψεῦδος , ὡς ἔθος . Ἃ δὴ καὶ ἡμᾶς ἀνάγκη κατ´ ἐκεῖνον ἐνταῦθα τοῖς ἐκείνῳ προῤῥηθεῖσι συνάψαι , καὶ οὕτω τῷ τῆς αἱρέσεως σκότει τὰς τῆς ἀληθοῦς θεολογίας ἀκτῖνας ἐκεῖθεν ἐπενεγκεῖν . οἶδας , φησὶν , ὧ καλὲ Ἀγαθάγγελε , ὡς ἑνωθείσης τῆς θεότητος τῇ ἀνθρωπότητι , σαρκωθέντος τοῦ θείου Λόγου , καθάπερ δύο φύσεις , οὕτω καὶ δύο λέγονται ἐνέργειαι . Ἀλλ´ ἡ μὲν τῆς θεότητος ἦν καὶ προῆν , καὶ ἀναλλοίωτος οὖσα , ἀναλλοίωτον εἴγε καὶ τὴν τοῦ ἐνεργεῖν δύναμίν τε καὶ θέλησιν , καὶ ἁπλῆν . Προδέδεικται δ´ ἡμῖν πάντως , ὡς ἐπὶ τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσωμάτου φύσεως τὸν αὐτὸν τῇ οὐσίᾳ λόγον εἴτουν ὅρον ἐπιδέχεται ἡ ἐνέργεια . Καὶ αὐτενέργεια πρὸς τῶν ἁγίων καλεῖται , ὅταν πρὸς τὴν ἐνεργοῦσαν θεότητα τὴν ἀναφορὰν ἔχῃ τοὔνομα · ἄλλως δ´ οὐκ ἂν δήπου . Δυοῖν γὰρ θάτερον ἕποιτ´ ἂν ἑξῆς , ἢ κτίσμα εἶναι , ἢ μὴ ὃν , καθά μοι καὶ ἀνωτέρω που τριχῆ τὴν τῆς ἐνεργείας φωνὴν διηρῆσθαι συμπέπτωκεν , ὁμώνυμον οὖσαν . Ἀλλὰ τῷ γε Παλαμᾷ , καλὲ Ἀγαθάγγελε , διὰ τὴν τῆς σαρκὸς κοινωνίαν ἡλλοιῶσθαι οἶομένῳ τὴν τοῦ λόγου θεότητα , τρεῖς δογματίζειν ἐπὶ Χριστοῦ νενόμισται τὰς θελήσεις · μίαν μὲν καὶ ὑπερκειμένην τὴν τῆς θεῖκῆς οὐσίας . δευτέραν δὲ τῆς τοῦ Λόγου ὑποστάσεως , ἄκτιστον μὲν καὶ αὐτὴν , ὑφειμένην δὲ , καὶ τρίτην τὴν τῆς ἀνθρωπότητος . Εἶτα μεταξὺ πολλὰ τοιαῦτα παραληρήσας Ἑρηγορᾶ , καὶ νῦν μὲν τὴν ἀνθοωπείαν τοῦ Χριστοῦ θέλησιν ἄκτιστον , ὡς αὐτός φησιν , οἰόμενος ὃιᾶλέγειν , νῦν δὲ τὸν Χριστὸν τρεῖς ἔχειν θελήσεις . καὶ δὴ καὶ ἀνομοίους , καὶ οὕς φησιν αὐτὸς Ἀκτιστίτας οὐκ οἶδ´ ὅθεν καὶ παρὰ τίνων τοῦτο λαβὼν , τοὺς ἐκδεδωκότας τὸν τόμον ἱεροὺς προσειπὼν Πατέρας , ἃ καὶ κατὰ μέρος διεξιέναι , καὶ περιττὸν καὶ ἄχρηστον καὶ πορθμὸς , ο φασι , Σικελίας , ἐπιφέρει κάκεῖνα . Ἡμεῖς γὰρ ἐπὶ τῆς ἀπλῆς καὶ θείας , . ὡς ἔφημεν , φύσεως μὴ δύο νοεῖν ἔχοντες ἄκτιστα , τῶν ἀγίων διαῤῥήδην ἀπαγορευόντων παντάπασιν , αὐτὸν εἶναι θέλησιν τὸν τοῦ Θεοῦ λέγομεν Λόγον , καὶ ταυτὸν οὐσίαν καὶ θέλησιν ἀκριβῶς . ὄντως οὐδὲν κενοδοξίας καὶ φθόνου χεῖρον ἄν ποτε γένοιτο . Ταῦτα δαίμονας ἐξ ἀγγέλων , καὶ διάβολον τὸν αὐτῶν ἀρχηγὸν εἰργάσατο . Ταῦτα τὸν πρῶτον ἄνθρωπον ἐξῶσε τοῦ παραδείσου . Ταῦτα τὸν Κάῖν ἀδελφοκτόνον ἀπέδειξε . Ταῦτα τὸν βέλτιστον Ἰωσὴφ τῶν πατρικῶν ἀγκαλῶν ἀφαρπάσαντα , δοῦλον καὶ δεσμώτην εἰς Αἴγυπτον ὑπερώρισε . Καὶ τί χρὴ τἄλλα λέγειν ; Ταῦτα καὶ τὴν φρικτὴν ἐκείνην Χριστοκτονίαν , καὶ τὸν μαθητὴν καὶ φίλον , προδότην , φεῦ ! καὶ θεοκτόνον πεποίηκε . Ταῦτα καὶ τὴν τοῦ Γρηγορᾶ τουτουὶ πάλαι κατασχόντα ψυχὴν τοῖς δαίμοσιν ἐλεεινῶς ὅλην ἐξέδοτο . Ἡ γὰρ ἂν οὐ τοιαῦτα λέγειν τε καὶ γράφειν ὁ δυστυχὴς προήχθη κατὰ Θεοῦ τε καὶ τῆς κατ´ εὐσέβειαν ἀληθείας , μὴ ὅλος τοῖς ἀλάστορσιν ἐκείνοις καὶ πικροῖς ἐκδοθεὶς μιαιόνοις ὑπὸ τῆς πονηρᾶς συζυγίας τῶν μιαρῶν ἐκείνων παθῶν . Ἐγὼ γὰρ , ἵνα τοὐμὸν εἴπω κἀκείνου , καὶ οὗπερ αὐτὸς ἀκροατὴς καὶ αὐτόπτης γέγονα , ἄρτι τότε πρώτως τὴν βασιλεύουσαν ταυτηνὶ τῶν πόλεων ἐξ Ἄθω καὶ τῆς ἐκεῖ φίλης διατριβῆς εἰσιών , καὶ τὴν τῆς Ἐκκλησίας προστασίαν ἐγχειρισθείς , ἐκείνης φημὶ τῆς κατὰ τὴν τῆς Θράκης Ἡράκλειαν , ἐνιαυτοῦ παρῳχηκότος , οἷμαι , μετὰ τὴν χειροτονίαν , ἐπεὶ πολλὰ περὶ τοῦ Γρηγορᾶ τουτουῒ καὶ τῆς κοινῆς τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας ἀκούων ἄνωθεν ἦν , καὶ ὡς διαφέροιτο πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ οὗτος , καὶ ἀντιλέγοι τῷ τῆς εὐσεβείας ὀρθῷ λόγῳ , ὁ γὰρ τῆς δυσσεβείας μετὰ τὸν πρῶτον ἔξαρχος καὶ προστάτης Ἀκίνδυνος ἦν ἐκποδὼν ἤδη κάκιστα σὺν τῇ αἰρέσει τὸν βίον μετηλλαχώς , δεῖν εἰναι πρὸς ἐμαυτὸν ἐκεκρίκειν , εἰς ὄψιν τε καὶ λόγους ἐλθεῖν ἐκείνῳ , καὶ τῶν ἀμφισβητουμένων τε καὶ ἀντιλεγομένων τῷ φιλοσόφῳ γενέσθαι αὐτήκοος . Ἀπῄειν δ´ οὖν , καὶ προσελθὼν καὶ προσαγορεύσας , ὡς ἔθος , καὶ καθεσθεὶς , μετὰ μικρὸν πρὸς τὸν λόγον αὐτὸν εἴλκυσα καὶ τὴν δογματικὴν τῆς Ἐκκλησίας ὑπόθεσιν , καίτοι γε καὶ ἀννοῦντά πως καὶ ἀναδυόμενον . Ἰρόμην οὖν ἐκεῖνον , εἰ φρονοίη τε καὶ λέγοι τὸν Θεὸν ἐνέργειαν φυσικὴν κεκτῆσθαι , διαφέρουσαν τῆς οὐσίας αὐτοῦ Τοῦ δὲ καταθεμένου , καὶ δευτέραν ἐπῆγον πεῦσιν , εἰ καὶ ἄκτιστον καὶ θεοπρεπῆ τὴν ἐνέργειαν ταύτην δοξάζοι . Τοῦ δὲ , Καὶ πῶς γὰρ οὖ , φήσαντος , οὖτω ξυμπάντων ὁμοῦ τῶν ἰερῶν διδασκάλων καὶ φρονούντων καὶ διδασκόντων ; θαυμάζειν ἰσχυρῶς ἔφην ἐγὼ , πῶς οὕτω γε τῶν πραγμάτων ἐχόντων καὶ οὕτω τὰ τῆς κοινῆς Ἐκκλησίας φρονῶν καὶ αὐτὸς , ἔπειτα διίσταται τῷ τόπῳ καὶ τῇ κοινωνία , καὶ σννκποῤῥήγνυσι
Lemmas: ἀπόλλυμι ὁ φιλόσοφος ἐνταῦθα ὁ ἱερόν δηλαδή τόμος ἀναγιγνώσκω , κατά ὁ αὐτός κωμικός διδάσκαλος · πλήν ὅσος ἐκεῖνος μέν κωμῳδία ὑφαίνω , καί κατά ὁ ἀντίτεχνος ὁ μή εἰμί συμπλάσσω , καί γελωτοποιός ἐπίτηδες · ὁ δδʹ ἀφιλόσοφος οὗτος καί πρόσφατος δογματιστής , καί πλαστός αὐθήμερος θεολόγος , οὐ οἶδα εἴτε μετά ὁ ἀλήθεια καί αὐτός ὁ ὁ λόγος σύνταξις ἀγνοέω , εἴτε καί κακουργέω ἑκών καί συγχέω , εἴτε καί ἄμφω οὗτος . ὁ γάρ ἱερός ὁ Πατέρων τόμος , καθά δή καί αὐτός οὗτος φημί ἀνωτέρω , καί οὗτος φημί , ἀποδείκνυμι ὅτι ὁ μή δέχομαι ὁ φυσικός καί ἀχώριστος ὁ θεῖος οὐσία ἐνὲρ γειαν , κτίσμα τε ποιέω καί αὐτός ὁ οὐσία ὁ Θεός . εἶτα μεταξύ ὁ προλέγω ὁ Ἀγίων εἰσάγω ἄμφω ῥητός πρός μαρτυρία ὁ λόγος , καί οὐτάω ὁ ἕτερος σκέλος κατά διαίρεσις ἁπάγω , ὁ , οὖον μήv ἀλλά καί μονοθελήτης εἰμί , καί ὁ ἑξῆς , καί ἄρτιος ἀποδίδωμι οὗτος ὁ λόγος , ὅς δή καί ὁ προτίθημι ἐκ ἀνάγκη συμπλεκτικός ἀπαιτέω σύνδεσμος , ὁ φιλόσοφος αἰσχρῶς ἀποτέμνω ὅλος ἐκεῖνος ὁ πᾶς , καί μήτε ὁ ἀνάγκη ὁ φράσις , μήτε ὁ σκοπός καί ὁ ἔννοια ὁ λόγος φροντίζω μηδοτιουν , μᾶλλον μέν οὖν κατ´ αὐτός ἐκεῖνος χώρα ὅσος δύναμις , ὁ μέν ἀφίημι λήθη καί σιγή βυθός παντελής , μηδ´ εἰσέπειτα μιμνήσκω μηδοπωστιοῦν · αὐτός δδʹ εὐθύς ὁ ἑαυτοῦ παρεξήγηση ἀντεισάγω ὁ λόγος , ὁ αἵρεσις καί αὖθις διδάσκω ὁ ἑαυτοῦ ἀκροατής Ἀγαθάγγελος , καί ὁ καθ´ ἐγώ , μᾶλλον δέ ὁ κατά Θεός καί ὁ Ἀγίων αὐτός συκοφαντία τε καί ὁ ψεῦδος , ὡς ἔθος . ἁ δή καί ἐγώ ἀνάγκη κατ´ ἐκεῖνος ἐνταῦθα ὁ ἐκεῖνος προλέγω συνάπτω , καί οὗτος ὁ ὁ αἵρεσις σκότος ὁ ὁ ἀληθής θεολογία ἀκτίς ἐκεῖθεν ἐπιφέρω . οἶδα , φημί , ἵημι καλός Ἀγαθάγγελος , ὡς ἑνόω ὁ θεότης ὁ ἀνθρωπότης , σαρκόω ὁ θεῖον Λόγος , καθάπερ δύο φύσις , οὗτος καί δύο λέγω ἐνέργεια . Ἀλ ὁ μέν ὁ θεότης εἰμί καί προέρχομαι , καί ἀναλλοίωτος εἰμί , ἀναλλοίωτος εἰ καί ὁ ὁ ἐνεργέω δύναμις τε καί θέλησις , καί ἁπλόος . προδείκνυμι δδʹ ἐγώ πάντως , ὡς ἐπί ὁ ἁπλόος καί ἀσώματος φύσις ὁ αὐτός ὁ οὐσία λόγος εἴτουν ὅρος ἐπιδέχομαι ὁ ἐνέργεια . καί αὐτενέργεια πρός ὁ ἅγιος καλέω , ὅταν πρός ὁ ἐνεργέω θεότης ὁ ἀναφορά ἔχω ὄνομα · ἄλλως δδʹ οὐ εἄν δήπου . δύο γάρ ἕτερος ἕπω εἄν ἑξῆς , ἢ κτίσμα εἰμί , ἢ μή ὅς , καθά ἐγώ καί ἀνωτέρω ποῦ τριχῆ ὁ ὁ ἐνέργεια φωνή διερέω συμπίπτω , ὁμώνυμος εἰμί . ἀλλά ὁ γε Παλαμά , καλός Ἀγαθάγγελος , διά ὁ ὁ σάρξ κοινωνία ἀλλοιόω οἴομαι ὁ ὁ λόγος θεότης , τρεῖς δογματίζω ἐπί Χριστός νομίζω ὁ ἐθέλω · εἷς μέν καί ὑπέρκειμαι ὁ ὁ θεῖος οὐσία . δύο δέ ὁ ὁ Λόγος ὑπόστασις , ἄκτιστον μέν καί αὐτός , ὑφέζομαι δέ , καί τρίτος ὁ ὁ ἀνθρωπότης . εἶτα μεταξύ πολύς τοιοῦτος παραληρέω Ἑρηγορᾶ , καί νῦν μέν ὁ ἀνθοωπείαν ὁ Χριστός θέλησις ἄκτιστον , ὡς αὐτός φημί , οἴομαι οιαλεγω , νῦν δέ ὁ Χριστός τρεῖς ἔχω ἐθέλω . καί δή καί ἀνόμοιος , καί ὅς φημί αὐτός ακτιστιος οὐ οἶδα ὅθεν καί παρά τίνω οὗτος λαμβάνω , ὁ ἐκδίδωμι ὁ τόμος ἱερός προσεῖπον Πατέρας , ὁ καί κατά μέρος διεξιέναι , καί περισσός καί ἄχρηστος καί πορθμός , ὁ φημί , Σικελία , ἐπιφέρω ἐκεῖνος . ἐγώ γάρ ἐπί ὁ ἁπλόος καί θεῖος , . ὡς φημί , φύσις μή δύο νοέω ἔχω ἄκτιστος , ὁ Ἀγίων διαρρήδην ἀπαγορεύω παντάπασι , αὐτός εἰμί θέλησις ὁ ὁ Θεός λέγω Λόγος , καί τατός οὐσία καί θέλησις ἀκριβῶς . εἰμί οὐδείς κενοδοξία καί φθόνος χείρων ἄν ποτός γίγνομαι . οὗτος δαίμων ἐκ ἄγγελος , καί διάβολος ὁ αὐτός ἀρχηγός ἐργάζομαι . οὗτος ὁ πρῶτος ἄνθρωπος ἐξωθέω ὁ παράδεισος . οὗτος ὁ Κάϊν ἀδελφοκτόνος ἀποδείκνυμι . οὗτος ὁ ἀγαθός Ἰωσήφ ὁ πατρικός ἀγκάλη ἀφαρπάζω , δοῦλος καί δεσμώτης εἰς Αἴγυπτος ὑπερορίζω . καί τίς χρή ἄλλος λέγω ; οὗτος καί ὁ φρικτός ἐκεῖνος Χριστοκτονία , καί ὁ μαθητής καί φίλος , προδότης , φεῦ ! καί θεοκτόνος ποιέω . οὗτος καί ὁ ὁ Γρηγορά οὗτος πάλαι κατέχω ψυχή ὁ δαίμων ἐλεεινός ὅλος ἐκδίδωμι . ὁ γάρ εἄν οὖον τοιοῦτος λέγω τε καί γράφω ὁ δυστυχής προάγω κατά Θεός τε καί ὁ κατ´ εὐσέβεια ἀλήθεια , μή ὅλος ὁ ἀλάστωρ ἐκεῖνος καί πικρός ἐκδίδωμι μιαίνω ὑπό ὁ πονηρός συζυγία ὁ μιαρός ἐκεῖνος πάθος . ἐγώ γάρ , ἵνα ἐμός εἶπον ἐκεῖνος , καί ὅσπερ αὐτός ἀκροατής καί αὐτόπτης γίγνομαι , ἄρτι τότε πρῶτος ὁ βασιλεύω οὗτος ὁ πόλις ἐκ Ἄθως καί ὁ ἐκεῖ φίλος διατριβή εἴσειμι , καί ὁ ὁ ἐκκλησία προστασία ἐγχειρίζω , ἐκεῖνος φημί ὁ κατά ὁ ὁ Θρᾴκη Ἡράκλεια , ἐνιαυτός παρῳνχόνω , οἴομαι , μετά ὁ χειροτονία , ἐπεί πολύς περί ὁ Γρηγορά οὗτος καί ὁ κοινός ὁ Χριστός ἐκκλησία ἀκούω ἄνωθεν εἰμί , καί ὡς διαφέρω πρός ὁ ἄλλος καί οὗτος , καί ἀντιλέγω ὁ ὁ εὐσέβεια ὀρθός λόγος , ὁ γάρ ὁ δυσσέβεια μετά ὁ πρῶτος Ἔξαρχος καί προστάτης Ἀκίνδυνος εἰμί ἐκποδών ἤδη κακός σύν ὁ αἵρεσις ὁ βίος μεταλλάσσω , δήω εἰναι πρός ἐμαυτοῦ κρίνω , εἰς ὄψις τε καί λόγος ἔρχομαι ἐκεῖνος , καί ὁ ἀμφισβητέω τε καί ἀντιλέγω ὁ φιλόσοφος γίγνομαι αὐτήκοος . ἄπειμι δδʹ οὖν , καί προσέρχομαι καί προσαγορεύω , ὡς ἔθος , καί καθέζομαι , μετά μικρός πρός ὁ λόγος αὐτός ἕλκω καί ὁ δογματικός ὁ ἐκκλησία ὑπόθεσις , καίτοι γε καί ἀνέω πως καί ἀναδύνω . ιρομεις οὖν ἐκεῖνος , εἰμί φρονέω τε καί λέγω ὁ θεός ἐνέργεια φυσικός κτάομαι , διαφέρω ὁ οὐσία αὐτός ὁ δέ κατατίθημι , καί δύο ἐπάγω πεῦσις , εἰμί καί ἄκτιστον καί θεοπρεπής ὁ ἐνέργεια οὗτος δοξάζω . ὁ δέ , καί πῶς γάρ οὖον , φημί , οὗτος σύμπας ὁμοῦ ὁ ἱερός διδάσκαλος καί φρονέω καί διδάσκω ; θαυμάζω ἰσχυρῶς φημί ἐγώ , πῶς οὗτος γε ὁ πρᾶγμα ἔχω καί οὗτος ὁ ὁ κοινός ἐκκλησία φρονέω καί αὐτός , ἔπειτα διίστημι ὁ τόπος καί ὁ κοινωνία , καί σννκποῤῥήγνυσι