cogPG.PG151 484
κατὰ τὴν αὐτῆς αἰνιττόμενος χρῆσιν , ἀρχομένην τε καὶ παυομένην κατ´ αὐτὴν , ὡς ἤδη πολλάκις ἔφηννεργεῖται γὰρ ἡ χρῆσις , οὐκ ἐνεργεῖ . Ἐπεί τοί γε κατ´ αὐτὴν αὐτὴ θεωρουμένη περὶ τὴν δείαν φύσιν ἡ συμφυής ταύτης ἐνέργεια καὶ κίνησίς ἐστι δραστικὴ καὶ καντοδύναμός τε καὶ παντουργὸς κατὰ τοὺς θεολόγους Πατέρας . Ἔστι μὲν οὖν κατ´ αὐτοὺς τούτους τὸ ἐνεργητικὸν ἡ θεία φύσις , ἐξ ἧς ἡ οὐσιώδης πηγάζει ἐνέργεια , περὶ τὴν φύσιν αὐτὴν ὡσι φυσικὸν θεωρουμένη ἰδίωμα , καὶ ἀδιαίρετος αὐτῆς οὖσα , καὶ τὸ παράπαν ἀχώριστος . Εἰ γὰρ καὶ διαα φορὰν αὐτῆς φασι πρὸς τὴν οὐσίαν οἱ δεολόγοι , κατά γε τοὺς προαποδοθέντας καὶ ἡμῖν λόγους , καὶ ἄλλο φασὶν οὐσίαν , καὶ ἄλλο ἐνέργειαν , ἀλλ´ ἐπινοίᾳ φασὶ τὴν διαφορὰν ταύτην , οὐ πράγματι · πράγματι δὲ μᾶλλον τὴν ἕνωσιν . Καὶ ὁ ἀριθμὸ , κατ´ αὐτοὺς τούτους , τὴν μὲν κατ´ ἐπίνοιαν διαφορὰν καὶ διάκρισιν τῆς οὐσίας τε καὶ τῆς ἐνεργείας , καὶ τὴν τῶν ἰδιοτήτων φυλακὴν , κἀν τῇ ἑνώσει γνωρίζει · διαίρεσιν δὲ τὸ παράπαν ἡντινοῦν οὐκ εἰσάγει . Ἃστι μὲν οὖν , ὅπερ εἶπον , κατὰ τοὺς θεολόγους , τὸ ἐνεργητικὸν ἡ θεία φύσις , ἐξ ἧς ἡ οὐσιώδης καὶ κατάλληλος ἐνέργεια θεοπρεπῶς πρόεισι · τὸ δὲ τῆς φυσικῆς ἐνεργείας ἀποτέλεσμα κτίσμα , εἴτε κατὰ δημιουργίαν φημὶ , εἴτε κατὰ θαυματουργίαν τινὰ λέγοιτο . Ἡ δὲ τῆς θείας φύσεως ἐνέργεια , ὃραστικὴ καὶ οὐσιώδης οὖσα κίνησις ἐκείνης καὶ δύναμις , καὶ πρὸ τῆς χρήσεως δηλονότι τῆς ἐπὶ τῷδε τῶ πράγματι , ἢ ἀκείνῳ , κἀν τῇ χρήσει , καὶ μετὰ τὴν χρῆσιν ἡ αὐτὴ πέφυκεν ὡσαύτως , ἄκτιστος οὗσα , καὶ ἀναλλοίωτο καὶ ἀόριστος , καὶ τὴν ἑαυτῆς ἕξιν οἰονεὶ , καὶ ποιότητα κατὰ τοὺς θεολόγους Πατέρας , οὐδοτιοῦν οὐδέποτε μετατιθεῖσα οὐδὲ ἀμείβουσα . Διὸ καὶ ὁ θεοφόρος πρὸ βραχέος περὶ ταύτης ἔλεγεν Ἰωάννης , ὡς ἡ τῶν θαυμάτων δύναμις τῆς θεότητος αὐτοῦ ὑπῆρχεν ἐνέργεια · καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὴν περὶ τὰ θεῖα θαύματα χρῆσιν αὐτῆς οὐκ ἀποτελέσματα καὶ κτίσματά φασιν οἱ θεολόγοι , ἀλλ´ αὐτὴν ἐκείνην τὴν οὐσιώδη καὶ ἔμφυτον τοῦ Θεοῦ δύναμιν , κατ´ αὐτὴν τὴν χρῆσιν , ὡς ἔφην , καὶ τὸ ἐνεργεῖσθαι παρὰ τῆς ἐν ᾗ θεωρεῖται φύσεως φαινομένην , ἦς δηλαδὴ τὰ ἀποτελέσματα . Εἰ ἐκ τῶν θαυμάτων , καὶ γάρ φησιν ὁ αὐτὸς θεολόγος διδάσκαλος , τῆς αὐτῆς ρύσίας ὄντα τῷ Πατρὶ τὸν Χριστὸν ἐγνώκαμεν , ἐνέργεια δὲ Θεοῦ τυγηάνει τὰ θαύματα , ἄρα καὶ μετὰ σάρκωσιν τῆς αὐτῆς ἐστιν ἐνεργείας τῷ Πατρί . Καὶ πάλιν ὁ αὐτός · Εἰ πᾶσα ἐνέργεια φύσεώς τινος οὐσιώδης ὁρίζεται κίνησις , ὡς οἱ περὶ ταῦτα δεινοὶ διειλήφασι , ποῦ φύσιν τις οἶδεν ἀκίνητον , ἢ παντελῶς ἀνενέργητον , ἢ ἐνέργειαν , μὴ φυσικῆς δυνάμεως ὑπάρχουσαν κίνησιν ; Μίαν δὲ φυσικὴν τὴν ἐνέργειαν Θεοῦ καὶ ποιήματος οὐκ ἄν τις εὖ φρονῶν δοίη κατὰ τὸν μακάριον Κύριλλονα Καὶ πάλιν · Εἰ μία τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ ἡ ἐνέργεια , ἢ κτιστὴ ἱσται , ἢ ἄκτιστος · μέσον γὰρ τούτων οὐκ ἔστιν ἐνέργεια ὥσπιρ οὐδὲ φύσις . Εἰ οὖν κτιστὴ , κτιστὴν μόνην δηλώσει φύσιν · εἰ δὲ ἄκτιστος , ἄκτιστον μόνην χαρακτηρίσει οὐσίαν . Καὶ μετ´ ὀλίγον · Ἡ δὲ κατὰ φύσιν ἐνέργεια οὐ τῶν ἐκτὸς ὑπάρχει . Καὶ δῆλον , ὅτι οὔτε εἶναι , οὔτε γινώσκεσθαι τὴν φύς ν δυνατὸν ἄνευ τῆς κατὰ φύσιν ἐνεργείας . Δι´ ὧν γὰρ ἐνεργεῖ ἕκαστον , τὴν οἰκείαν φύσιν πιστούῦται , ὅπερἑστὶ μὴ τρεπόμενον . Ἀκουέτωσαν δὴ καὶ τούτων οἱ περὶ Γρηγορᾶν , καὶ μανθανέτωσαν , ὅτι πᾶσα ἐνέργεια φύσεώς τινος οὐσιώδης ὁρίζεται κίνησις , καὶ ὅτι οὐδεὶς οἶδεν ἐνέργειαν μὴ φυσικῆς δυνάμεως ὑπάρχουσαν κίνησιν , καὶ ὅτι μέσον κτιστῆς καὶ ἀκτίστου οὐκ ἔστιν ἐνέρηεια , οὐδὲ φύσις · καὶ ὅτι ἡ κατὰ φύσιν ἐνέργεια οὐ τῶν ἐκτὸς ὑπάρχει . Καὶ τούτων συνέντες τὰς πολὺ τὸ νάθον ἑπισυρομίμένας καὶ πεπλανημένας ἐκείνας περὶ ἐνεργείας δόξας καὶ διαιρέσεις , καὶ τὰς οὖ καλὰς ὁμωνυμίας ἀπομαθέτωσαν . Πᾶσαν γὰρ ἐνέργειαν ὁ θεολόγος εἰπὼν , καὶ ὅτι οὐδεὶς οἶδεν ἄλλην ἐνέργειαν παο´ ἀκείνην , καὶ ὅτι μέσον κτιστῆς καὶ ἀκτίστου οὐκ ἔστι , καὶ ὅτι ἡ κατὰ φύσιν οὖσα οὐ τῶν ἐκτός ἐστι , καὶ διαιρέσεσι καὶ ὀρισμοῖς , καὶ πυκναῖς ἀτοφάσεσί πε καὶ καταφάσεσι τὸν ἑαυτοῦ πανταχόθεν κατασφαλισάμενος λόγον , ἐκεῖνο τοῖς πᾶσι δέδειχεν ἐναργῶς , ὅτι οὔτε φύσις ἁπλῶς ἡ τοῦ Θεοῦ φυσικὴ πέφυκεν ἐνέργεια , οὔτε κτίσμα , ἀλλὰ δύναμις θεοπρεπὴς , καὶ κίνησις φυσικὴ , ἄκτιστος , ἀίδιος , ἀόριστος , ἀναλλοίωτος , τῆς πηγαζούσης αὐτὴν φύσεως ἀδιαίρετος , ἐπινοίᾳ μόνῃ τὴν πρὸς τὴν φόσιν αὐτῆς κεκτημένη διαφοράν , κατὰ τὰ πολλάκις ἤδη τοῖς τε θεολόγοις Πατράσι , καὶ ἡμῖν τοῖς ἐκείνων ἀκροαταῖς κἰρημένα . Διὸ οὐδὲ πολλὰ τὰ ἄκτιστα , καὶ πολλὰς τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς δημιουργικὰς καὶ προνοητικὰς ἴσμεν δυνάμεις , κατ´ ἐκείνους φημὶ τοὺς ψεύστας καὶ συκοφάντας τῆς Χριστοῦ Ἐκκλησίας , εἰ καὶ παντουργὸν καὶ παντοδύναμον οἱ θεολόγοι τὴν τοῦ Θετῦ φυσικήν φασιν ἐνέργειαν καὶ τὴν πρόνοιαν · ἀλλ´ εἷς ἡμῖν ὁ διὰ τούτων καὶ ἐν τούτοις πρεσβευόμενος Θεὸς καὶ δημιουργὸς καὶ ποιητὴς πάντων καὶ Δεσπότης , εἶς , τρισυπόστατος , ἐνεργὸς , θελητικὸς , παντοδύναμος . Καὶ ὥσπερ ἐπὶ τῶν λαλουμένων , καὶ τὸν λέγοντα λένοντες λαλεῖν , καὶ τὴν γλῶτταν ἐκείνου , καὶ δὴ καὶ τὸν λόγον ὡσαύτως , οὐ πολλοὺς διὰ ταῦτά φαμεν τοὺς τὰ λαλούμενα λέγοντας , ἀλλ´ ἕνα τὸν λέγοντα , ἐπειδή γε καὶ ἡ γλῶττα καὶ ὁ λόγος φυσικῶς αὐτοῦ τούτου , καὶ εἶς ἐστιν ὁ δι´ αὐτῶν τὰ λαλούμενα λέγων , κἂν εἰ καὶ ἐκεῖνα φαίημεν λέγειν , καθάπερ εἴρηται , τὴν μὲν , ὡς ὄργανον πρὸς τοὺς λόγους τῷ λέγοντι , τὸν δὲ λόγον αὖ , ὡς δύναμιν τοῦ λέγοντος φυσικὴν , ἐξαγγελτικὴν τῶν νοημάτων , ὡς δὲ καὶ ὀφθαλμὸν καὶ διάνοιαν , τὸν μὲν ὁρᾷν , τὴν δὲ νοεῖν εἰ λέγοιμαν , οὔτε τὸν νοῦν ἀφαιρούμεθα τὸ νοεῖν , οὔτε τὸ ὁρᾷν τὸν ὁρῶντα , ἀλλ´ οὐδ´ αὖ διὰ ταῦτα δύο τοὺς ὁρῶντάς τε καὶ τοὺς νοοῦντάς φαμεν , ἀλλ´ εἷς ἐστιν ὅ τε ὁρῶν διὰ τῶν ὁφθαλμῶν , καὶ ὁ διὰ τῆς οἰκείας διανοίας νοῶν νοῦς , κἀπὶ τῶν ἄλλων αἰσθητηρίων τε καὶ τῶν αἰσθήσεων ὡσαύτως , οὔτω καὶ τὸν Θεὸν λέγοντες ἐνεργεῖν τε καὶ δημιουργεῖν καὶ κινεῖσθαι θεοπρεπῶς , καὶ προνοεῖν τῶν ἰδίων , λέγοντες δʹ ὡσαύτως καὶ τὴν φυσικὴν αὐτοῦ δύναμιν καὶ τὴν ἐνέργειαν κατὰ τοὺς θεολόγους ἐκεῖνα ποιεῖν , οὐ δύο διὰ τοῦτό φαμεν τοὺς ἐνεργοῦντας , καὶ κτίζοντας , καὶ προνοοῦντας , ἀλλ´ ἕνα
Lemmas: κατά ὁ αὐτός αἰνίσσομαι χρῆσις , ἄρχω τε καί παύω κατ´ αὐτός , ὡς ἤδη πολλάκις εφηννεργειος γάρ ὁ χρῆσις , οὐ ἐνεργέω . ἐπεί ὅς γε κατ´ αὐτός αὐτός θεωρέω περί ὁ δεία φύσις ὁ συμφύω οὗτος ἐνέργεια καί κίνησις εἰμί δραστικός καί καντοδύναμός τε καί παντουργός κατά ὁ θεολόγος Πατέρας . εἰμί μέν οὖν κατ´ αὐτός οὗτος ὁ ἐνεργητικός ὁ θεῖος φύσις , ἐκ ὅς ὁ οὐσιώδης πηγάζω ἐνέργεια , περί ὁ φύσις αὐτός ὡσι φυσικός θεωρέω ἰδίωμα , καί ἀδιαίρετος αὐτός εἰμί , καί ὁ παράπαν ἀχώριστος . εἰμί γάρ καί διαα φορά αὐτός φημί πρός ὁ οὐσία ὁ δεολογος , κατά γε ὁ προαποδίδωμι καί ἐγώ λόγος , καί ἄλλος φημί οὐσία , καί ἄλλος ἐνέργεια , ἀλ ἐπίνοια φημί ὁ διαφορά οὗτος , οὖον πρᾶγμα · πρᾶγμα δέ μᾶλλον ὁ ἕνωσις . καί ὁ αριθμός , κατ´ αὐτός οὗτος , ὁ μέν κατ´ ἐπίνοια διαφορά καί διάκρισις ὁ οὐσία τε καί ὁ ἐνέργεια , καί ὁ ὁ ἰδιότης φυλακή , ἐν ὁ ἕνωσις γνωρίζω · διαίρεσις δέ ὁ παράπαν ὅστις οὐ εἰσάγω . Άστι μέν οὖν , ὅσπερ εἶπον , κατά ὁ θεολόγος , ὁ ἐνεργητικός ὁ θεῖος φύσις , ἐκ ὅς ὁ οὐσιώδης καί κατάλληλος ἐνέργεια θεοπρεπῶς πρόειμι · ὁ δέ ὁ φυσικός ἐνέργεια ἀποτέλεσμα κτίσμα , εἴτε κατά δημιουργία φημί , εἴτε κατά θαυματουργία τις λέγω . ὁ δέ ὁ θεῖος φύσις ἐνέργεια , ἐραστικός καί οὐσιώδης εἰμί κίνησις ἐκεῖνος καί δύναμις , καί πρό ὁ χρῆσις δηλονότι ὁ ἐπί ὅδε ὁ πρᾶγμα , ἢ ἐκεῖνος , ἐν ὁ χρῆσις , καί μετά ὁ χρῆσις ὁ αὐτός φύω ὡσαύτως , ἄκτιστος ὕω , καί αναλλοίωτος καί ἀόριστος , καί ὁ ἑαυτοῦ ἕξις οἱονεί , καί ποιότης κατά ὁ θεολόγος Πατέρας , οὐδοτιοῦν οὐδέποτε μετατίθημι οὐδέ ἀμείβω . Διὸ καί ὁ θεοφόρος πρό βραχύς περί οὗτος λέγω Ἰωάννης , ὡς ὁ ὁ θαῦμα δύναμις ὁ θεότης αὐτός ὑπάρχω ἐνέργεια · καί διά οὗτος καί ὁ περί ὁ θεῖον θαῦμα χρῆσις αὐτός οὐ ἀποτέλεσμα καί κτίσμα φημί ὁ θεολόγος , ἀλ αὐτός ἐκεῖνος ὁ οὐσιώδης καί ἔμφυτος ὁ Θεός δύναμις , κατ´ αὐτός ὁ χρῆσις , ὡς φημί , καί ὁ ἐνεργέω παρά ὁ ἐν ὅς θεωρέω φύσις φαίνω , εἰμί δηλαδή ὁ ἀποτέλεσμα . εἰμί ἐκ ὁ θαῦμα , καί γάρ φημί ὁ αὐτός θεολόγος διδάσκαλος , ὁ αὐτός ῥύσιος εἰμί ὁ πατήρ ὁ Χριστός γιγνώσκω , ἐνέργεια δέ Θεός τυγηάνει ὁ θαῦμα , ἄρα καί μετά σάρκωσις ὁ αὐτός εἰμί ἐνέργεια ὁ πατήρ . καί πάλιν ὁ αὐτός · εἰμί πᾶς ἐνέργεια φύσις τις οὐσιώδης ὁρίζω κίνησις , ὡς ὁ περί οὗτος δεινός διαλαμβάνω , ποῦ φύσις τις οἶδα ἀκίνητος , ἢ παντελῶς ἀνενέργητος , ἢ ἐνέργεια , μή φυσικός δύναμις ὑπάρχω κίνησις ; μία δέ φυσικός ὁ ἐνέργεια Θεός καί ποίημα οὐ ἄν τις εὕω φρονέω δήω κατά ὁ μακάριος Κύριλλος καί πάλιν · εἰμί εἷς ὁ δεσπότης Χριστός ὁ ἐνέργεια , ἢ κτιστός ἵστημι , ἢ ἄκτιστος · μέσος γάρ οὗτος οὐ εἰμί ἐνέργεια ὥσπιρ οὐδέ φύσις . εἰμί οὖν κτιστός , κτίστης μόνος δήλωσις φύσις · εἰμί δέ ἄκτιστος , ἄκτιστον μόνος χαρακτηρίζω οὐσία . καί μετέ ὀλίγος · ὁ δέ κατά φύσις ἐνέργεια οὖον ὁ ἐκτός ὑπάρχω . καί δῆλος , ὅτι οὔτε εἰμί , οὔτε γιγνώσκω ὁ φύς Ν δυνατός ἄνευ ὁ κατά φύσις ἐνέργεια . Δις ὅς γάρ ἐνεργέω ἕκαστος , ὁ οἰκεῖος φύσις πιστόω , ὅπερἑστὶ μή τρέπω . ἀκούω δή καί οὗτος ὁ περί Γρηγορᾶς , καί μανθάνω , ὅτι πᾶς ἐνέργεια φύσις τις οὐσιώδης ὁρίζω κίνησις , καί ὅτι οὐδείς οἶδα ἐνέργεια μή φυσικός δύναμις ὑπάρχω κίνησις , καί ὅτι μέσος κτιστός καί ἄκτιστος οὐ εἰμί ἐνερείδω , οὐδέ φύσις · καί ὅτι ὁ κατά φύσις ἐνέργεια οὖον ὁ ἐκτός ὑπάρχω . καί οὗτος συνίημι ὁ πολύς ὁ νήθω ἑπισύρω καί πλανάω ἐκεῖνος περί ἐνέργεια δόξα καί διαίρεσις , καί ὁ οὖον κάλως ὁμωνυμία απομανθανω . πᾶσα γάρ ἐνέργεια ὁ θεολόγος εἶπον , καί ὅτι οὐδείς οἶδα ἄλλος ἐνέργεια παʹ ἐκεῖνος , καί ὅτι μέσος κτιστός καί ἄκτιστος οὐ εἰμί , καί ὅτι ὁ κατά φύσις εἰμί οὖον ὁ ἐκτός εἰμί , καί διαίρεσις καί ὁρισμός , καί πυκνός ατοφασις μετά καί κατάφασις ὁ ἑαυτοῦ πανταχόθεν κατασφαλίζω λόγος , ἐκεῖνος ὁ πᾶς δείκνυμι ἐναργής , ὅτι οὔτε φύσις ἁπλόος ὁ ὁ Θεός φυσικός φύω ἐνέργεια , οὔτε κτίσμα , ἀλλά δύναμις θεοπρεπής , καί κίνησις φυσικός , ἄκτιστος , ἀίδιος , ἀόριστος , ἀναλλοίωτος , ὁ πήγνυμι αὐτός φύσις ἀδιαίρετος , ἐπίνοια μόνος ὁ πρός ὁ Φόσι αὐτός κτάομαι διαφορά , κατά ὁ πολλάκις ἤδη ὁ τε θεολόγος πατήρ , καί ἐγώ ὁ ἐκεῖνος ἀκροατής κείρω . Διὸ οὐδέ πολύς ὁ ἄκτιστος , καί πολύς ὁ ἀρχή καί ὁ δημιουργικός καί προνοητικός οἶδα δύναμις , κατ´ ἐκεῖνος φημί ὁ ψεύστης καί συκοφάντης ὁ Χριστός ἐκκλησία , εἰμί καί παντουργός καί παντοδύναμος ὁ θεολόγος ὁ ὁ Θετῦ φυσικός φημί ἐνέργεια καί ὁ πρόνοια · ἀλ εἷς ἐγώ ὁ διά οὗτος καί ἐν οὗτος πρεσβεύω θεός καί δημιουργός καί ποιητής πᾶς καί Δεσπότης , εἰμί , τρισυπόστατος , ἐνεργός , θελητικός , παντοδύναμος . καί ὥσπερ ἐπί ὁ λαλέω , καί ὁ λέγω λένω λαλέω , καί ὁ γλῶσσα ἐκεῖνος , καί δή καί ὁ λόγος ὡσαύτως , οὖον πολύς διά οὗτος φημί ὁ ὁ λαλέω λέγω , ἀλ εἷς ὁ λέγω , ἐπειδή γε καί ὁ γλῶσσα καί ὁ λόγος φυσικός αὐτός οὗτος , καί εἰμί εἰμί ὁ δις αὐτός ὁ λαλέω λέγω , κἀν εἰμί καί ἐκεῖνος φημί λέγω , καθάπερ εἴρω , ὁ μέν , ὡς ὄργανον πρός ὁ λόγος ὁ λέγω , ὁ δέ λόγος αὖος , ὡς δύναμις ὁ λέγω φυσικός , ἐξαγγελτικός ὁ νόημα , ὡς δέ καί ὀφθαλμός καί διάνοια , ὁ μέν ὁράω , ὁ δέ νοέω εἰμί λέγω , οὔτε ὁ νόος ἀφαιρέω ὁ νοέω , οὔτε ὁ ὁράω ὁ ὁράω , ἀλ οὐδός αὖος διά οὗτος δύο ὁ ὁράω τε καί ὁ νοέω φημί , ἀλ εἷς εἰμί ὅς τε ὁράω διά ὁ ὀφθαλμός , καί ὁ διά ὁ οἰκεῖος διάνοια νοέω νόος , ἐπί ὁ ἄλλος αἰσθητήριον τε καί ὁ αἴσθησις ὡσαύτως , οὐτάω καί ὁ θεός λέγω ἐνεργέω τε καί δημιουργέω καί κινέω θεοπρεπῶς , καί προνοέω ὁ ἴδιος , λέγω δέ ὡσαύτως καί ὁ φυσικός αὐτός δύναμις καί ὁ ἐνέργεια κατά ὁ θεολόγος ἐκεῖνος ποιέω , οὖον δύο διά οὗτος φημί ὁ ἐνεργέω , καί χτίζω , καί προνοέω , ἀλ εἷς