cogPG.PG151 519
βοθύνου κακῶς εἰς βαθύτερον ἐξωλισθήσατε βόθρον , οὐ μόνον κτιστὴν ἔχειν εἰπόντες θεότητα τὸν Θεὸν , ὅπερ φεύγειν προσεποιεῖσθε , ἀλλὰ καὶ δύο θεότητας δογματίσαντες αὐτὸν ἔχειν , μίαν μὲν ἄκτιστον τὴν οὐσίαν αὐτοῦ , δευτέραν δ´ οὐκ οἶδα ποίαν καὶ ὅθεν , πλὴν , ὡς αὐτοί φατε , κτιστὴν , καὶ ἄθλιοι διθεῖται τῷ ὄντι καὶ πολύθεοι καὶ ἄθεοι γεγονότες , καὶ τῇ κτίσει διαῤῥήδην κελεύοντες λατρεύειν παρὰ τὸν κτίσαντα ἢ καὶ μετὰ τοῦ κτίσαντος , ὥς φατε . Ἐνταῦθα δὲ τί περὶ τοῦ Θεοῦ λέγετε · πότερον δύο εἰσὶ καθ´ ὑμᾶς κἀνταῦθα θεοὶ , ὁ μὲν ἄκτιστος , ὁ δὲ κτιστὸς , ὃ δὴ καὶ ἐπὶ τῆς θεότητος ἔφητε , ἢ ὁ αὐτός τε καὶ εἶς Θεὸς ποτὲ μὲν ἐστιν ἄκτιστος , ποτὲ δὲ κτιστός ; Ἑλοῦ , Γρηγορᾶ , τῶν ἀσεβειῶν ἣν ἂν ἐθέ λῃς , ἐπειδὴ μὴ καὶ τὰς δύο διαφυγεῖν δυνατὸν , κατά γε τὰ σὰ δόγματα καὶ τὰς ὑποθέσεις φημί . Ἢ γὰρ δύο δοξάσες θεοὺς , τὸν μὲν ἄκτιστον , ὡς , λέγεις , τὸν δὲ κτιστὸν , κατ´ ἐκείνους δήπου , οὓς ὁ Ἐλληνικὸς ὕθλος ἀνέπλασε πάλαι δημιουργηθέντας ὑπὸ τοῦ ἑνὸς ἐκείνων καὶ πρώτου , ὅς καὶ πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε παρὰ τῶν ἐν ἐκείνοις ποιητῶν τε καὶ μυθολόγων εἴρηται · ἢ τὸν αὐτὸν ἄκτιστόν τε ἄμα καὶ κτιστὸν δοξάσεις ὁμοῦ , νῦν μὲν τοῦτο , νῦν δ´ ἐκεῖνο γιγνόμενον ἢ λεγόμενον , ἀλλόκοτόν τινα , καὶ τερατώδη καὶ φασματώδη , καὶ μηδὲ πλάσμασι γοῦν καὶ μύθοις ἐγνωσμένον ποτὲ , κατὰ τὸν παρ´ ἐκείνοις ὕπατον φημι τῶν θεῶν , ποτὲ μὲν εἰς κύκνον , ποτὲ δ´ εἰς χρυσὶν , εἰς ταῦρον δ´ αὖθις μεταβάλλοντα , καὶ δὴ καὶ τὰ παραπλήσια τούτοις ὅσα γε ὁ Ἀν ἐκείνοις πάλαι διεθρύλλησε πλάνος , ὡν ὁ σὸς κτιστοάκτιστος οὑτοσὶ Θεὸς ὑπερέχει τῇ καινοτομίᾳ καὶ καινοφωνίᾳ φημί , πολλῷ τινι καὶ καθ´ ὑπερβολὴν τῷ μέσῳ . Ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτά σε ἡ τῶν μετεώρων ἐδίδαξε συχνὴ καὶ χρονία μελέτη , ἡν ἀστρονομίαν ἢ ἀστρολογίαν αὐτὸς φῇς μετὰ Χαλδαίων τε καὶ Περσῶν , καὶ οὐκ οἷδ´ ὡντινωνοῦν Ἐλλων · ταῦτα τῶν ἀστέρων οἱ δρόμοι καὶ αἱ σύνοδοι καὶ ἀποστάσεις , καὶ ὁ ἰσημερινὸς , καὶ ὁ τροπικὸς , καὶ ὁ ζωδιακὸς , καὶ αἱ ζῶναι , καὶ οἱ πλάνητες , καὶ αἱ σφαῖραι , καὶ οἱ ἀστρολάβοι , καὶ ὁ μακρὸς ἐκεῖνος καὶ ἀδιεξίτητος λῆρος καὶ κύκλος , ὃν παρὰ πᾶσαν ἔστρεφες τὴν ζωὴν , ἐμφιλοσοφῶν ἀφιλοσόφως , καὶ θύων μονονοὺ τοῖς μὴ οὖσι , καὶ τὰ μάταια κακῶς προσκυνῶν , ὑφ´ ὧν ἐκτραχηλισθεὶς εἰς τέλος καὶ τὰς φρένας διαφθαρείς , ἄθλιε , καὶ αὐτὴν ἐπ´ ἐσχάτων τὴν ἀληθινὴν εἰς Θεὸν πίστιν καὶ τὴν εὐσέβειαν φεῦ ἠρνήσω , τῆς ἁπλότητος τοῦ Εὐαγγελίου καταπτύσας , καὶ τῆς ἐν Πνεύματι διδασκαλίας τῶν ἁλιέων καὶ σκηνοῤῥάφων , καὶ ἁγροίκων ἡμῶν κατορχησάμενος αἴσχιστα , καὶ κακὸν ἐντάφιον σεαυτῷ , καὶ στήλην δυσσεβείας καὶ ἀθεϊας τοὺς σοὺς καταλιπὼν τουτουσὶ λόγους τῇ Ἐκκλησίᾳ , στήλην ἀεὶ μὲν καθαιρουμένην τοῖς εὐσεβέσιν , ἀεὶ δὲ τοὺς ὑπὲρ δυσσεβείας καὶ ἀθεῖας στηλιτεύουσαν σοὺς ἀγῶνας καὶ δρόμους · καὶ τὸ δὴ χεῖρον ἔτι καὶ ἀτοπώτερον τούτων , ὅτι καὶ τοὺς ἐζωγρημένους καὶ πεπλανημένους κακῶς ὑπὸ σοῦ , καὶ τῶν σῶν τουτωνὶ λόγων , ἐμπύρευμά σοι καθαπερεὶ παραπέμπουσαν ἐκεῖσε τῆς ἡτοιμασμένης ἀτελευτήτου φλογὸς , ὃ δὴ καὶ δακρύων τίνων τε , καὶ ὅσων οὐκ ἄξιον ; Εἶτα καὶ θεολογεῖν ἐτόλμησας ἐπὶ τούτοις , οἰκειόάτερον δʹ´ εἰπεῖν μᾶλλον θεομαχεῖν καὶ θεολέ γοις ὁμοῦ πᾶσι καὶ θεοφόροις παλαιοῖς τε καὶ νέοις ἐπίτηδες κακῶς ἀντιλέγειν , οὐκ ἐξ ἀνθρωπείας , διανοίας τε καὶ σοφίας , ἐξ ἐπιπνοίας δὲ μᾶλλον τοῦ ἐνοικοῦντος αὐτοῖς ἀγαθοῦ Πνεύματος , τὰ τῆς θεότητος αὐτοῦ μυηθεῖσιν , ὧν αἱ διδασκαλίαι καὶ οἱ λόγοι καὶ τὸ τῆς θεολογίας ὑπερφυὲς κράτος , ὡν ὁ φθόγγος εἰς πᾶσαν ἐξῆλθε τὴν γῆν ἀποστολικῶς εἰπεῖν , καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα . Οἱ καὶ σὲ καὶ τοὺς σοὺς στηλιτεύοντες ἀξίως νυνὶ λόγους , τρόπαιον ἀνάγραπτον ἀναστήσουσι κατὰ τῆς σῆς βλασφημίας τε καὶ θεομαχίας , μηδενὶ μηδέποτε καθαιρούμενον εἰς αἰῶνας , μὴ λόγῳ , μὴ χρόνῳ , μὴ τρόπῳ τῶν πάντων ἑνὶ μηδενί . Λέγε τοιγαροῦν καὶ προστίθει καὶ τὰ ἑξῆς τοῦ τῆς βλασφημίας τε καὶ θεομᾳχίας αὖθις βιβλίου , ἵνα καὶ ἡμεῖς αὖθις ἐπιστήσωμεν αὐτοῖς ἢ ἀντιστήσωεν τὰ τοῦ Πνεύματος ἔμψυχα ταῦτα πυκτία . Ὀργᾷ καὶ Ὅτι ἄσχετος καὶ ἀμίμητος ἡ θεία χάρις καὶ ὑέωσις τῇ ἀνθρωπείᾳ φύσει , εἰ καὶ Πνεύματι ἀγίῳ ἐν σχέσει καὶ μιμήσει γίνεται ἡ αὐτή · καὶ πῶς καὶ κατὰ τίνας τοὺς λόγους ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , καὶ ἐνέργειαι λέγονται τοῦ Πατρὸς παρὰ των θεολόγων , καὶ αὖθις οὐκ ἐνέργειαι οἱ αὐτοί , Ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα κατὰ τῆς μιᾶς παντοδυνάμου καὶ ἀκτίστου θεότητος καὶ τῶν ταύτης ἱερῶν θεολόγων κακῶς πεφιλοσοφηκότι τῷ Γρηγορᾷ , καὶ αὖθις ὁ πλαστὸς ἐκεῖνος ὁμιλητὴς καὶ φίλος εἰσάγεται Ἀγαθάγγελος , λέγων ὡδί · Ἐπίλογόν τινα , φησί , τῷ τοῦ παρανόμου ἐκείνου τόμου κεφαλαίῳ τῳδὶ ταρέχεται Πνλαμᾶς · ὄν καὶ αὐτὸν οἱ αὐτοῦ μοι δεδώκασι θιασῶται , καὶ ἅμα τοῦ ἐν Θαβωρείῳ ἐκείνου μνησθέντες φωτὸς ὡς εἰώθεσαν , ὡς ἀμάχου τινὸς ὰκροπάλεως . καὶ πάνυ τοι συόδρα πολεμίοις δυσαντιβλέπτου . Χρεὼν οὖν σοι μηδὲ ταῦτα τῆς ἀνηκούσης ὡς ποῤῥωτάτω λιπεῖν θεωρίας , τὴν ἀνήκουσαν καὶ τούτοις ἐῤῥᾳθυμηκότι παραδοῦναι τῆς ἀναλύσεως ἑορτήν . Καὶ μετ´ ὀλίγον · ἔχει γὰρ οὑτωσὶ . οοπροωΟΟΙς
Lemmas: βόθυνος κακῶς εἰς βαθύς ἐξόλλυμι βόθρος , οὖον μόνος κτίστης ἔχω εἶπον θεότης ὁ θεός , ὅσπερ φεύγω προσποιέω , ἀλλά καί δύο θεότης δογματίζω αὐτός ἔχω , εἷς μέν ἄκτιστον ὁ οὐσία αὐτός , δύο δδʹ οὐ οἶδα ποῖος καί ὅθεν , πλήν , ὡς αὐτός φημί , κτίστης , καί ἄθλιος διθεΐτης ὁ εἰμί καί πολύθεος καί ἄθεος γίγνομαι , καί ὁ κτίζω διαρρήδην κελεύω λατρεύω παρά ὁ κτίζω ἢ καί μετά ὁ κτίζω , ὅς φημί . ἐνταῦθα δέ τίς περί ὁ Θεός λέγω · πότερος δύο εἰμί καθ´ σύ ἐνταῦθα θεός , ὁ μέν ἄκτιστος , ὁ δέ Κτιστὸς , ὅς δή καί ἐπί ὁ θεότης φημί , ἢ ὁ αὐτός τε καί εἰμί θεός ποτέ μέν εἰμί ἄκτιστος , ποτέ δέ Κτιστὸς ; αἱρέω , Γρηγορά , ὁ ἀσέβεια ὅς εἄν ἐθέειμι Λῆς , ἐπεί μή καί ὁ δύο διαφεύγω δυνατός , κατά γε ὁ σός δόγμα καί ὁ ὑπόθεσις φημί . ἤ γάρ δύο δοξάζω θεός , ὁ μέν ἄκτιστον , ὡς , λέγω , ὁ δέ κτιστός , κατ´ ἐκεῖνος δήπου , ὅς ὁ ἑλληνίζω ὕθλος ἀναπλάσσω πάλαι δημιουργέω ὑπό ὁ εἷς ἐκεῖνος καί πρῶτος , ὅς καί πατήρ ἀνήρ τε θεός τε παρά ὁ ἐν ἐκεῖνος ποιητής τε καί μυθολόγος εἴρω · ἢ ὁ αὐτός ἄκτιστος τε ἄμη καί κτιστός δοξάζω ὁμοῦ , νῦν μέν οὗτος , νῦν δδʹ ἐκεῖνος γίγνομαι ἢ λέγω , ἀλλόκοτος τις , καί τερατώδης καί φασματώδης , καί μηδέ πλάσμα γοῦν καί μῦθος γιγνώσκω ποτέ , κατά ὁ παρ´ ἐκεῖνος ὕπατος φημί ὁ θεός , ποτέ μέν εἰς κύκνος , ποτέ δδʹ εἰς Χρύσιν , εἰς ταῦρος δδʹ αὖθις μεταβάλλω , καί δή καί ὁ παραπλήσιος οὗτος ὅσος γε ὁ εἰς ἐκεῖνος πάλαι διαθρυλώ πλάνος , ὡς ὁ σός κτιστοάκτιστος οὗτος θεός ὑπερέχω ὁ καινοτομία καί καινοφωνία φημί , πολύς τις καί καθ´ ὑπερβολή ὁ μέσος . οὗτος καί ὁ τοιοῦτος σύ ὁ ὁ μετέωρος διδάσκω συχνός καί χρόνιος μελέτη , ἐάν ἀστρονομία ἢ ἀστρολογία αὐτός φημί μετά Χαλδαῖος τε καί Πέρσης , καί οὐ ὅδε ὅστις ἐλλός · οὗτος ὁ ἀστήρ ὁ δρόμος καί ὁ σύνοδος καί ἀπόστασις , καί ὁ ἰσημερινός , καί ὁ τροπικός , καί ὁ ζωδιακός , καί ὁ ζώνη , καί ὁ πλάνης , καί ὁ σφαῖρα , καί ὁ ἀστρολάβος , καί ὁ μακρός ἐκεῖνος καί ἀδιεξίτητος λῆρος καί κύκλος , ὅς παρά πᾶς στρέφω ὁ ζωή , ἐμφιλοσοφέω ἀφιλόσοφος , καί θύω μονονού ὁ μή εἰμί , καί ὁ μάταιος κακῶς προσκυνέω , ὑφ´ ὅς ἐκτραχηλίζω εἰς τέλος καί ὁ φρήν διαφθείρω , ἄθλιος , καί αὐτός ἐπι ἔσχατος ὁ ἀληθινός εἰς θεός πίστις καί ὁ εὐσέβεια φεῦ ἀρνέομαι , ὁ ἁπλότης ὁ Εὐαγγέλιος καταπτύω , καί ὁ ἐν πνεῦμα διδασκαλία ὁ ἁλιεύς καί σκηνορράφος , καί ἄγροικος ἐγώ κατορχέομαι αἰσχρός , καί κακός ἐντάφιον σεαυτοῦ , καί στήλη δυσσέβεια καί ἀθεΐα ὁ σός καταλείπω οὗτος λόγος ὁ ἐκκλησία , στήλη ἀεί μέν καθαιρέω ὁ εὐσεβής , ἀεί δέ ὁ ὑπέρ δυσσέβεια καί ἀθεΐα στηλιτεύω σός ἀγών καί δρόμος · καί ὁ δή χείρων ἔτι καί ἄτοπος οὗτος , ὅτι καί ὁ ζωγρέω καί πλανάω κακῶς ὑπό σύ , καί ὁ σός οὗτος λόγος , ἐμπύρευμα σύ καθαπερεί παραπέμπω ἐκεῖσε ὁ ἑτοιμάζω ἀτελεύτητος φλόξ , ὅς δή καί δάκρυ τίνω τε , καί ὅσος οὐ ἄξιος ; εἶτα καί θεολογέω τολμάω ἐπί οὗτος , οἰκεῖος δʹ´ εἶπον μᾶλλον θεομαχέω καί θεολέ γος ὁμοῦ πᾶς καί θεοφορέω παλαιός τε καί νέος ἐπίτηδες κακῶς ἀντιλέγω , οὐ ἐκ ἀνθρώπειος , διάνοια τε καί σοφία , ἐκ ἐπίπνοια δέ μᾶλλον ὁ ἐνοικέω αὐτός ἀγαθός πνεῦμα , ὁ ὁ θεότης αὐτός μυάω , ὅς ὁ διδασκαλία καί ὁ λόγος καί ὁ ὁ θεολογία ὑπερφυής κράτος , ὡς ὁ φθόγγος εἰς πᾶς ἐξέρχομαι ὁ γῆ ἀποστολικός εἶπον , καί εἰς ὁ πέρας ὁ οἰκέω ὁ ῥῆμα . ὁ καί σύ καί ὁ σός στηλιτεύω ἀξίως νυνί λόγος , τρόπαιον ἀνάγραπτος ἀνίστημι κατά ὁ σός βλασφημία τε καί θεομαχία , μηδείς μηδέποτε καθαιρέω εἰς αἰών , μή λόγος , μή χρόνος , μή τρόπος ὁ πᾶς εἷς μηδείς . λέγω τοιγάρ καί προστίθημι καί ὁ ἑξῆς ὁ ὁ βλασφημία τε καί θεομαχία αὖθις βιβλίον , ἵνα καί ἐγώ αὖθις ἐφίστημι αὐτός ἢ ἀνθίστημι ὁ ὁ πνεῦμα ἔμψυχος οὗτος πυκτίον . ὀργάω καί ὅτι2 ἄσχετος καί Ἀμίμητος ὁ θεῖος χάρις καί ὕω ὁ ἀνθρώπειος φύσις , εἰμί καί πνεῦμα ἅγιος ἐν σχέσις καί μιμέομαι γίγνομαι ὁ αὐτός · καί πῶς καί κατά τίς ὁ λόγος ὁ υἱός ὁ Θεός καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , καί ἐνέργεια λέγω ὁ πατήρ παρά ὁ θεολόγος , καί αὖθις οὐ ἐνέργεια ὁ αὐτός , οὗτος καί ὁ τοιοῦτος κατά ὁ εἷς παντοδύναμος καί ἄκτιστος θεότης καί ὁ οὗτος ἱερός θεολόγος κακῶς φιλοσοφέω ὁ Γρηγορά , καί αὖθις ὁ πλαστός ἐκεῖνος ὁμιλητής καί φίλος εἰσάγω Ἀγαθάγγελος , λέγω ὧδε · Ἐπίλογος τις , φημί , ὁ ὁ παράνομος ἐκεῖνος τόμος κεφάλαιος ᾳδίς ταρέχεται Πνλαμᾶς · εἰμί καί αὐτός ὁ αὐτός ἐγώ δίδωμι θιασώτης , καί ἅμα ὁ ἐν Θαβωρείῳ ἐκεῖνος μιμνήσκω φάος ὡς εἴωθα , ὡς ἄμαχος τις κρόπαλη . καί πάνυ ὅς συοδραω πολέμιος δυσαντιβλεπτέω . χρεὼν οὖν σύ μηδέ οὗτος ὁ ἀνήκω ὡς προσωτέρω λείπω θεωρία , ὁ ἀνήκω καί οὗτος ῥᾳθυμέω παραδίδωμι ὁ ἀνάλυσις ἑορτή . καί μετέ ὀλίγος · ἔχω γάρ οὑτωσί . οοπροωΟΟΙς