cogPG.PG151 542
Εὸσεβίου καὶ τῶν Εἰκονομάχων μετα . βεβλῆσθαι καὶ τραπῆναι κακῶς λέγοντα · τοῦθ´ ἄπερ τῇ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ τῆ τῶν Πατέρων ἱερᾷ συνόδῳ , καθαπερεί τις ἐξεστηκὼς ἑαυτοῦ καὶ μεθύων , μετὰ πολλῆς τῆς ἀναισχυντίας τε καὶ συκοφαντίας φέρων προσέῤῥιψεν . Εἰ δὲ καὶ μορφῆς ἀλλοίωσιν ἐπὶ τὸ λαμπρότερον τὴν τοῦ Χριστοῦ μεταμόρφωσιν μεταξὺ τῶν αὐτοῦ λόγων φησὶ Γρηγορᾶς , οὑτωσὶ πως τὸν ἑαυτοῦ μύστην διδάσκων καὶ λέγων · Ὅτι μὲν οὖν τοῖς Εἰκονομάχοις ἡ τοῦ Σωτῆρος μεταμόρφωσις ἐπὶ τοῦ ὄρους οὐ μορφῆς ἀλλοίωσις ἐπὶ τὸ λαμπρότερον ἐνομίσθη ,, ἀλλὰ καὶ τοῦτο πρῶτον μὲν ἥκιστα συνάδοντός ἐστιν ἑαυτῷ · οὐδὲ γὰρ εἶχον ὅλως τι τοιοῦτον οἱ περὶ τῆς μεταμορφώσεως ὅροι , καὶ αἱ διαιρέσεις αὐτοῦ , καὶ οἱ συλλογισμοί · ἔπειτα καὶ τὴν ἐπὶ τὸ λαμπρότερον ταύτην ἀλλοίωσιν τῆς μορφῆς τοῦ Χριστοῦ , ἢν ὡς μὴ φρονούντων τῶν Εἰκονομάχων δῆθεν κατηγορεῖ , οὐκ ἀλλοίωσιν τῆς δεξιᾶς τοῦ Ὑψίστου . οὐδὲ τῶν κατὰ φύσιν ἐπὶ τὰ ὑπὲρ φύσιν ἔκστασιν καὶ ἀνάβασιν , οὐδὲ τῆς φύσεως θέωσιν , τὴν λαμπρότητα τῆς μορφῆς τοῦ Χριστοῦ δοξάζων λέγει . Οὐδὲ γὰρ ἔμαθε τὰ τῶν θεολόγων φρονεῖν ἀληθῶς , καὶ λέγειν ἐκεῖνα , ὅτι πεπτώκασιν οἱ ἁπόστολοι τῇ δόξῃ τοῦ φωτὸς τοῦ Υἱοῦ ἀτενίσαι μὴ δυνηθέντες , διὰ τὸ εἶναι αὐτὴν φῶς ἀπρόσιτον . Ἀνέβη γὰρ , φησὶν , εἰς τὸ ὄρος ὁ Ἰησοῦς καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν . Τί ἐστι μετεμορφώθη ; Παρήνοιξε , λέγει , ὀλίγον τῆς θεότητος , καὶ ἔδειξεν αὐτοῖς τὸν ἐνοικοῦντα Θεὸν , καὶ ἔλαμψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἤλιος . Καὶ πάλιν · Πληροφορῶν μὲν , φησὶν , ὁ Χριστὸς τοὺς ἀποστόλους , ἔδειξεν αὐτοῖς τῆς ἀθεάτου βασιλείας τὴν θεῖκὴν δόξαν , οὐχ ὅση τις ἦν , ἀλλ´ ὅσον ἐδύναντο φέρειν οἱ σωματικοὺς ὀφθαλμοὺς περιφέροντες , φειδόμενος δὲ καὶ οὐχὶ φθονῶν , οὐκ ἔδειξεν αὐτοῖς τὴν πᾶσαν δόξαν Ἰνα μὴ σὺν τῇ ὁράσει καὶ τὸ ζῇν ἀπολέσωσι . Καὶ ὅτι Χριστὸς ἀνάγει , φησί , τοὺς μαθητὰς εἰς τὸ ὄρος , τὴν ὑπεραστράπτουσαν παραδείξων τῆς οἰκείας θεότητος δόξαν τε καὶ λαμπρότητα , εἰς ἣν μικρῷ πρότερον μυστικώτερον , καὶ νῦν ἐμφανέστερον διὰ τῆς μεταμορφώσεως αὐτοῦ μετεστοιχείωσε τὴν ἀκούσασαν φύσιν , Γῆ εἴ , καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ . Τοῦτο τοίνυν ἑορτάζομεν σήμερον , τὴν τῆς φύσεως θέωσιν , τὴν εἰς τὸ κρεῖττον ἀλλοίωσιν , τὴν ἐπὶ τὰ ὑπὲρ φύ·σιν τῶν κατὰ φύσιν ἔκστασιν καὶ ἀνάβασιν . Οὐ τούτοις τοίνυν καὶ τοῖς τοιούτοις εὐσεβῶς ὁ φιλόσοφος οὑτοσὶ συνάδειν ἐθέλων , μορφῆς ἀλλοίωσιν ἐπὶ τὸ λαμπρότερον εἶπε τὴν μεταμόρφωσιν τοῦ Χριστοῦ · πολλοῦ γε καὶ δεῖ . Ἀλλ´ αὐτὸς μὲν κτίσμα καὶ ἴνδαλμα , σύν γε τῇ κατ´ αὐτὸν ἑταιρίᾳ φησὶ τὸ θεῖον καὶ ἀπρόσιτον τῆς τοῦ Χριστοῦ μεταμορφώσεως φῶς , τὴν φυσικήν τῆς θεότητος δόξαν , τὴν κοινὴν βασιλείαν αὐτοῦ τε καὶ τοῦ Πατρός . ΚΜᾶλλον δὲ καὶ κτίσμα τὸ αὐτὸ καὶ οὐσίαν λέγει Θεοῦ · κἀν τούτῳ συνάδων Ἀκινδύνῳ τῷ οἰκείῳ καθηγητῇ . Συγκαταδικάζει δὲ τοῖς Εἰκονομάχοις οὐ τὴν σύνοδον , καὶ τὴν νῦν Ἐκκλησίαν ἁπλῶς μόνην , ἀλλὰ καὶ πεντας ὁμοῦ θεολόγους ἱεροὺς , καὶ Πατέρας τοὺς ἐπεῖνα θεολογοῦντας περὶ τοῦ θείου καὶ ἀπροσίτου φωτὸς , καὶ θεότητα καὶ θέωσιν , καὶ φυσικὴν Θεοῦ δόξαν , καὶ τὰ τούτοις ἑπόμενα καλοῦντας αὐτό . Ἐπάγει καὶ γάρ · Τὸ μὲν σωτήριον , φησὶ , σῶμα τοῖς Εἰικονομάχοις ἐνομίσθη πρὸς τὸ ἄκτιστον μεταβεβλῆσθαι καὶ ἄφθαρτον · τὸ δὲ φανὲν τηνικαῦτα φῶς θεότης ἄκτιστος καὶ ἀνούσιος εἶναι · τότε μὲν ἐπὶ τοῦ ὄρους , οἷον ἀρχῆς γενομένης τῆ ἀκτιστότητι τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἀφθαρσίᾳ , ὡς ἐν ἀῤῥαβῶνος τρόπῳ , μετὰ δὲ θάνατον καὶ πρὸς οὐρανοὺς ἀνάβασιν τελέως ἤδη γενέσθαι καὶ φύσει ἄκτιστον . Καὶ ὅρα τὸ ἐν τοῖς βραχέσι τούτοις ῥήμασι σκολιὸν καὶ ποικίλον τῆς κακουργίας καὶ τοῦ ψεύδους , καὶ τῆς θεομαχίας αὐτοῦ . Ἐγένοντο καὶ γὰρ περὶ ταῦτα σοφοί · τὸ δὲ καλὸν ποιῆσαί τε καὶ εἰπεῖν οὐκ ἔγνωσαν . Τὸ μὲν οὗν μεταβεβλῆσθαι καὶ μεταπεποιῆσθαι διὰ τῆς μεταμορφώσεως τοῦ Χριστοῦ σῶμα , πρὸς τὸ ἄφθαρτόν τε καὶ ἄκτιστον παρὰ Εὐσεβίου καὶ τῶν Εἰκονομάχων λαβὼν , ὅτι δὲ θεότης καὶ ἄκτιστον τὸ ἵεῖον τῆς μεταμορφώσεως ἐκείνου φῶς ὡς ἰδίωμα φυσικὸν τοῦ Θεοῦ , καὶ ὑπόστασις καθ´ ἑαυτὸ οὔτε οὐσία , ἀλλ´ ἐν τῇ οὐσίᾳ μᾶλλον ὡς δόξα φυσικὴ , καὶ λαμπρότης ὁρώμενον τοῦ Θεοῦ . Ταῦτα τοίνυν ἐκ τῆς θεολογίας τῶν ἁγίων ἀρπάσας , καὶ προοέτι ἀῤῥαβῶνα τοῦ Πνεύματος προσειρῆσθαι παρὰ τῶν αὐτῶν θεολόγων , ἐκ τοῦ Ἀποστόλου τοῦτο λαβόντων , καὶ συγκαταμίξας τῇ δυσσεβείᾳ τὴν μεγάλην θεολογίαν τοῦ Πνεύματος , καὶ συγχέας καὶ συνταράξας , καὶ τὴν τοῦ θείου Πνεύματος χάριν κατὰ τοὺς θεομάχους Ἰουδαίους πάλαι κατενεγκὼν εἰς Βεελζεβοὺλ , οὕτω τὴν τῆς εἰκονομαχίας αἴρεσιν καὶ τὴν καταδίκην , ὡς αὐτὸς οἵεται , τῇ καθ´ ἡμᾶς συνόδῳ , καὶ τῇ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίᾳ δι´ ὧν κακῶς τε καὶ ἀμαθῶς συνήγαγε , προσάπτειν ἐπιχειρεῖ , οὐ μᾶλλον ἡμῶν ἢ τῆς θείας Γραφῆς , καὶ τῶν ἐκείνην ἐξητακότων πάλαι μετὰ τοῦ Πνεύματος , τὰ τοιαῦτα κατηγορῶν . Παρ´ ὡν δήπου καὶ ἡμεῖς ταῦτα λαβόντες ἔχομεν . Ἐπάγει καὶ γὰρ οὑτοσὶ πως ἐκεῖνα μετὰ μικρόν · Περί γε μὴν τῆς θείας εἰκονομαχίας τοῦ Παλαμᾶ , ἣν δὴ καὶ τὸ σκοπιμώτατον τοῦ παρόντος εἶναι γινώσκεις ἀγῶνος , ἔξεστι μὲν καὶ σοὶ δήπου παρεξετάζοντι συνορᾷν , ὡς καὶ αὐτὸς τὰ αὐτὰ τοῖς αὐτοῖς βλασφημεῖ , εἴ τις ὁρῴη τὰς τῆς κακίας ῥίζας αὐτὰς , καὶ τὴν πρώτην βλάστην · ἔξεστι δ´ οὐχ ἧττον συνορᾷν καὶ ὅσην αὐτὸς πεποίηται τὴν προσθήκην , βλάστῃ βλάστην ἐφευρὼν , καὶ ἀνομίαν ἐπενεγκὼν ἀνομίᾳ . Ἀρ´ οὐχὶ προδήλως ἐνταῦθα Γρηγορᾶς τὴν ἀνομίαν , καὶ τὴν δυασέβειαν καὶ τὸ ἄθεον ὄντως ἐξέῤῥηξε τοῦ οἰκείου φρονήματος , ἀνομίαν τὴν τῶν ἁγίων θεολογίαν προσειπὼν , ῥίζαν κακίας , καὶ βλάστην πονηράν ἐπὶ βλάστῃ ; Ἐκεῖνα γὰρ ἄντικρυς βλασφημεῖ τὴν ἀνομίαν εἶναι καὶ τὴν τῆς κακίας ῥίζαν τε καὶ τὴν βλάστην , ὁ τῆς ἀνομίας τε καὶ τῆς ἀπωλείας ὄντως υἱὸς , ἃ περὶ τῆς φυσικῆς τοῦ Θεοῦ δόξης , τοῦ ἀνάρχου καὶ ἀπροσίτου φωτὸς τῆς τοῦ Χριστοῦ φημι θεότητος , παρὰ τῶν ἀποστολικῶν τε καὶ θεολογικῶν φωνῶν λαβόντες ἡμεῖς ἐκηρύξαμεν . Τίνα δὴ ταῦτα · Φως , φησὶν , ἡ παραδειχθεῖσα θεότης ἐπὶ τοῦ ἔρους
Lemmas: Εὸσεβίου καί ὁ εικονομάχος μετά . βάλλω καί τρέπω κακῶς λέγω · τοῦτος Ἄπερ ὁ ὁ Χριστός ἐκκλησία καί τῆ ὁ Πατέρων ἱερός σύνοδος , καθαπερεί τις ἐξίστημι ἑαυτοῦ καί μεθύω , μετά πολύς ὁ ἀναισχυντία τε καί συκοφαντία φέρω προσρίπτω . εἰμί δέ καί μορφή ἀλλοίωσις ἐπί ὁ λαμπρός ὁ ὁ Χριστός μεταμόρφωσις μεταξύ ὁ αὐτός λόγος φημί Γρηγοράς , οὑτωσί πως ὁ ἑαυτοῦ μύστης διδάσκω καί λέγω · ὅτι2 μέν οὖν ὁ εἰκονομαχέω ὁ ὁ Σωτήρ μεταμόρφωσις ἐπί ὁ ὄρος οὖον μορφή ἀλλοίωσις ἐπί ὁ λαμπρός νομίζω ,, ἀλλά καί οὗτος πρῶτος μέν ἥκιστος συνάδοντός εἰμί ἑαυτοῦ · οὐδέ γάρ ἔχω ὅλως τίς τοιοῦτος ὁ περί ὁ μεταμόρφωσις ὅρος , καί ὁ διαίρεσις αὐτός , καί ὁ συλλογισμός · ἔπειτα καί ὁ ἐπί ὁ λαμπρός οὗτος ἀλλοίωσις ὁ μορφή ὁ Χριστός , εἄν ὡς μή φρονέω ὁ εικονομάχος δῆθεν κατηγορέω , οὐ ἀλλοίωσις ὁ δεξιός ὁ ὕψιστος . οὐδέ ὁ κατά φύσις ἐπί ὁ ὑπέρ φύσις ἔκστασις καί ἀνάβασις , οὐδέ ὁ φύσις θέω , ὁ λαμπρότης ὁ μορφή ὁ Χριστός δοξάζω λέγω . οὐδέ γάρ μανθάνω ὁ ὁ θεολόγος φρονέω ἀληθής , καί λέγω ἐκεῖνος , ὅτι πίπτω ὁ ἀπόστολος ὁ δόξα ὁ φάος ὁ υἱός ἀτενίζω μή δύναμαι , διά ὁ εἰμί αὐτός φάος ἀπρόσιτος . ἀναβαίνω γάρ , φημί , εἰς ὁ ὄρος ὁ Ἰησοῦς καί μεταμορφόω ἔμπροσθεν αὐτός . τις εἰμί μεταμορφόω ; παρηνοικω , λέγω , ὀλίγος ὁ θεότης , καί δείκνυμι αὐτός ὁ ἐνοικέω θεός , καί λάμπω ὁ πρόσωπον αὐτός ὡς ὁ ἥλιος . καί πάλιν · πληροφορέω μέν , φημί , ὁ Χριστός ὁ ἀπόστολος , δείκνυμι αὐτός ὁ αθέατος βασίλεια ὁ θεῖος δόξα , οὐ ὅσος τις εἰμί , ἀλ ὅσος δύναμαι φέρω ὁ σωματικός ὀφθαλμός περιφέρω , φείδομαι δέ καί οὐ φθονέω , οὐ δείκνυμι αὐτός ὁ πᾶς δόξα ἵνα μή σύν ὁ ὅρασις καί ὁ ζάω ἀπόλλυμι . καί ὅτι Χριστός ἀνάγω , φημί , ὁ μαθητής εἰς ὁ ὄρος , ὁ ὑπεραστράπτω παραδείκνυμι ὁ οἰκεῖος θεότης δόξα τε καί λαμπρότης , εἰς ὅς μικρός πρότερος μυστικός , καί νῦν ἐμφανής διά ὁ μεταμόρφωσις αὐτός μεταστοιχειώνω ὁ ἀκούω φύσις , Γῆ εἰμί , καί εἰς γῆ ἀπέρχομαι . οὗτος τοίνυν ἑορτάζω σήμερον , ὁ ὁ φύσις θέω , ὁ εἰς ὁ ἀγαθός ἀλλοίωσις , ὁ ἐπί ὁ ὑπέρ φύ·σιν ὁ κατά φύσις ἔκστασις καί ἀνάβασις . οὖον οὗτος τοίνυν καί ὁ τοιοῦτος εὐσεβής ὁ φιλόσοφος οὗτος συνᾴδω ἐθέλω , μορφή ἀλλοίωσις ἐπί ὁ λαμπρός εἶπον ὁ μεταμόρφωσις ὁ Χριστός · πολύς γε καί δεῖ . Ἀλ αὐτός μέν κτίσμα καί ἴνδαλμα , σῦς γε ὁ κατ´ αὐτός ἑταιρεία φημί ὁ θέω καί ἀπρόσιτος ὁ ὁ Χριστός μεταμόρφωσις φάος , ὁ φυσικός ὁ θεότης δόξα , ὁ κοινός βασίλειος αὐτός τε καί ὁ πατήρ . Μᾶλλος δέ καί κτίσμα ὁ αὐτός καί οὐσία λέγω Θεός · ἐν οὗτος συνᾴδω Ἀκίνδυνος ὁ οἰκεῖος καθηγητής . Συγκαταδικάζω δέ ὁ εἰκονομαχέω οὖον ὁ σύνοδος , καί ὁ νῦν ἐκκλησία ἁπλόος μόνος , ἀλλά καί πεντάς ὁμοῦ θεολόγος ἱερός , καί Πατέρας ὁ πεινάω θεολογέω περί ὁ θεῖον καί ἀπρόσιτος φάος , καί θεότης καί θέω , καί φυσικός Θεός δόξα , καί ὁ οὗτος ἕπομαι καλέω αὐτός . ἐπάγω καί γάρ · ὁ μέν σωτήριος , φημί , σῶμα ὁ εἰκονομαχέω νομίζω πρός ὁ ἄκτιστον μεταβάλλω καί ἄφθαρτος · ὁ δέ φαίνω τηνικαῦτα φάος θεότης ἄκτιστος καί ἀνούσιος εἰμί · τότε μέν ἐπί ὁ ὄρος , οἷος ἀρχή γίγνομαι τῆ ἀκτιστότης ὁ ἄνθρωπος καί ἀφθαρσία , ὡς ἐν ἀρραβών τρόπος , μετά δέ θάνατος καί πρός οὐρανός ἀνάβασις τέλειος ἤδη γίγνομαι καί φύσις ἄκτιστον . καί ὁράω ὁ ἐν ὁ βραχύς οὗτος ῥῆμα σκολιός καί ποικίλος ὁ κακουργία καί ὁ ψεῦδος , καί ὁ θεομαχία αὐτός . γίγνομαι καί γάρ περί οὗτος σοφός · ὁ δέ καλός ποιέω τε καί εἶπον οὐ γιγνώσκω . ὁ μέν ἐν μεταβάλλω καί μεταποιέω διά ὁ μεταμόρφωσις ὁ Χριστός σῶμα , πρός ὁ ἄφθαρτος τε καί ἄκτιστον παρά Εὐσέβιος καί ὁ εικονομάχος λαμβάνω , ὅτι δέ θεότης καί ἄκτιστον ὁ ἵημι ὁ μεταμόρφωσις ἐκεῖνος φάος ὡς ἰδίωμα φυσικός ὁ Θεός , καί ὑπόστασις καθ´ ἑαυτοῦ οὔτε οὐσία , ἀλ ἐν ὁ οὐσία μᾶλλον ὡς δόξα φυσικός , καί λαμπρότης ὁράω ὁ Θεός . οὗτος τοίνυν ἐκ ὁ θεολογία ὁ ἅγιος ἀρπάζω , καί προΐημι ἀρραβών ὁ πνεῦμα προσλέγω παρά ὁ αὐτός θεολόγος , ἐκ ὁ ἀπόστολος οὗτος λαμβάνω , καί συγκαταμείγνυμι ὁ δυσσέβεια ὁ μέγας θεολογία ὁ πνεῦμα , καί συγχέω καί συνταράσσω , καί ὁ ὁ θεῖον πνεῦμα χάρις κατά ὁ θεομάχος Ἰουδαῖος πάλαι καταφέρω εἰς Βεελζεβούλ , οὗτος ὁ ὁ εἰκονομαχία αἵρεσις καί ὁ δίκη , ὡς αὐτός οἴομαι , ὁ καθ´ ἐγώ σύνοδος , καί ὁ ὁ Χριστός ἐκκλησία δις ὅς κακῶς τε καί ἀμαθής συνάγω , προσάπτω ἐπιχειρέω , οὖον μᾶλλον ἐγώ ἢ ὁ θεῖος γραφή , καί ὁ ἐκεῖνος ἐξετάζω πάλαι μετά ὁ πνεῦμα , ὁ τοιοῦτος κατηγορέω . Παρ´ ὡς δήπου καί ἐγώ οὗτος λαμβάνω ἔχω . ἐπάγω καί γάρ οὗτος πως ἐκεῖνος μετά μικρός · Περί γε μήv ὁ θεῖος εἰκονομαχία ὁ Παλαμά , ὅς δή καί ὁ σκόπιμος ὁ πάρειμι εἰμί γιγνώσκω ἀγών , ἔξεστι μέν καί σύ δήπου παρεξετάζω συνοράω , ὡς καί αὐτός ὁ αὐτός ὁ αὐτός βλασφημέω , εἰμί τις ὁράω ὁ ὁ κακία ῥίζα αὐτός , καί ὁ πρῶτος βλάστη · ἔξεστι δδʹ οὐ κακός συνοράω καί ὅσος αὐτός ποιέω ὁ προσθήκη , βλαστάνω βλάστη ἐφευρίσκω , καί ἀνομία ἐπιφέρω ἀνομία . Ἀρ οὐ πρόδηλος ἐνταῦθα Γρηγοράς ὁ ἀνομία , καί ὁ δυασεβεια καί ὁ ἄθεος εἰμί ἐκλήγω ὁ οἰκεῖος φρόνημα , ἀνομία ὁ ὁ ἅγιος θεολογία προσεῖπον , ῥίζα κακία , καί βλάστη πονηρός ἐπί βλαστάνω ; ἐκεῖνος γάρ ἄντικρυς βλασφημέω ὁ ἀνομία εἰμί καί ὁ ὁ κακία ῥίζα τε καί ὁ βλάστη , ὁ ὁ ἀνομία τε καί ὁ ἀπώλεια εἰμί υἱός , ὁ περί ὁ φυσικός ὁ Θεός δόξα , ὁ ἄναρχος καί ἀπρόσιτος φάος ὁ ὁ Χριστός φημί θεότης , παρά ὁ ἀποστολικός τε καί θεολογικός φωνή λαμβάνω ἐγώ κηρύσσω . τίς δή οὗτος · Φως , φημί , ὁ παραδείκνυμι θεότης ἐπί ὁ Ἔρως