cogPG.PG151 533
Βασιλείου λέγοντος · Οὐδεμία ἐνέργεια ἐνυπόστοτος . Μαξίμου δὲ τοῦ σοφοῦ , Λἱ ἐνέργειαι οὐκ εἰσὶν οὐσίαι , ἀλλὰ περὶ τὴν οὐσίαν , καὶ πρὸς τούτοις τοῦ θεοφόρου Δαμασκῃνοῦ πᾶσαν ἐνέργειαν φυσικῆς εἶναι δυνάμεως ἀποτέλεσμα φάσκοντος . εὔδηλον ὡς ὁ φιλόσοφος μόνας ἐνεργείας εἴναι λέγων τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Πνευμα , . καὶ ἀνούσια , καὶ ἀνυπόστατα , καὶ ἐν ἑτέρῳ θεωρούμενα , καὶ φυσικῆς δυνάμεως ἀποτελέσματα ταῦτα κατασκευάζει . Ἀλλὰ τρέποιτο τὰ βλάσφημα ταῦτα καὶ ἀπηχῆ κατὰ τῆς αὐτοῦ κεφαλῆς . Ἔτι , Γρηγορᾶ , τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ , μόνην εἰπών θέλησιν εἶναι καὶ ἐνέργειαν ἀκριβῶς ἀνωτέρω , ἢ κτίσμα καὶ μὴ ὃν εἶναι τὴν ἐνέργειαν , εἰ μὴ τοῦτ´ ἀκριβῶς εἰη , πῶς μετὰ μικρὸν τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον μόνην ἐνέργειαν , καὶ θέλησιν εἶναι φῇς τοῦ Πατρός ; Ἃρα τοῦ Πατρὸς οὐσία εἰσὶν ὁ Υiὸς καὶ τὸ Πνεῦμα ; Καὶ μὴν ὑποστάσεις μὲν διττὰς ἐκ μιᾶς ὑποστάσεως ἴσμεν τῆς πατρικῆς , τὴν μὲν γενητῶς , τὴν δὲ τρόπον ἕτερον · ἡ δὲ οὐσία μία καὶ ἡ αὐτὴ τῶν τριῶν οὖσα , αὐτῶν μὲν ἔστι καὶ λέγεται , ἐξ αὐτῶν δὲ , ἢ ἔκ τινος αὐτῶν , οὔτ´ ἕστιν οὔτε λέγεται , οὐδ´ ἤκουσέ τις μέχρι καὶ τήμερον . Τί δὲ χρὴ λέγειν , ὅπου καὶ εἰς κτίσμα καὶ σχέσιν καὶ μὴ ὓν ἐκεῖ καταγαγὼν τὴν θείαν ἐνέργειαν , εἰ μὴ αὐτὴ τοῦ Θεοῦ ἡ οὐσία εἴη ἀκριβῶς κατὰ σὲ , μεταβαλὼν αὖθις , τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Πνεῦμα μόνα φὴς ἐνεργείας εἶναι τοῦ Θεοῦ , εἰ ταυτόν τι καὶ ἕν πως συνάγων οὐσίαν τε Θεοῦ καὶ ὑποστάσεις , καὶ δὴ καὶ κτίσμα καὶ σχέσιν καὶ τὸ μὴ ὃν , ὡς μηκέτι συνάγεσθαι κατὰ τὰ προειρημένα τὴν δυσσέβειαν , μᾶλλον δὲ τὴν ἀσέβειαν καὶ τὴν ἀθεῖαν ἐκ τῶν σῶν λόγων , ἀλλ´ αὐτόθεν κηρυττομένην εἶναι λαμβάνειν ; Ἀλλ´ οὐκ ἀπ´ αὐτὸς ἐμαυτοῦ ταῦτα λέγω , φησὶ Γρηγορᾶς . Ἀθανάσιος δ´ ὁμοῦ καὶ Γρηγόριυς , καθὰ δὴ καὶ εἰπὼν ἔφθην , καὶ πλεῖστοί γε τῶν θεολόγων ἄλλοι σὺν τούτοις , ἐνέργειαν τοῦ Πατρὸς εἶναι λέγουσι τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Πνεῦμα . Ἡ γοῦν κἀκείνους ὁμοῦ τοῦ τῶν διδασκάλων ἔκβαλε καταλόγου , ἢ ἕως ἂν ἐκεῖνοι διδάσκαλοι τῆς Χριστοῦ Ἐκκλησίας ὧσι καὶ θεολόγοι , οὐδὲ τὰ ἡμέτερα ταῦτα διαγράψαι δυνήσῃ τῆς ἐκείνων ἠρτημένα διδασκαλίας , κἀκεῖθεν ἔχοντα τοὐνδόσιμον . Πολλοῦ μέντ´ ἂν ἦν ἄξιον , ὡ φιλόσοφε , τὸ κατὰ σέ , καὶ πραγμάτων ἄν ἦμεν ἀπηλλαγμένοι καὶ ἡμεῖς πάλαι , εἰ τοῖς θεολόγοις ἐβούλου διδασκάλοις ἀκολουθεῖν , ὡς φής , ἄνωθεν . Νῦν δὲ προσποιῇ μὲν τοῦτο τοῖς λόγοις , καὶ ὑποκρίνῃ τὴν συμφωνίαν τὴν πρὸς ἐκείνους , ἀντιπίπτεις δ´ ἀληθως πανταχοῦ καὶ ἀντιλέγεις τῇ ἐκείνων θεολογίᾳ , ὥσπερ Χνωθεν εἰς τοῦτο παρεσκευακώς σεαυτόν . Οὕτω τὸ ἡνωμένον ὁμοῦ καὶ διακεκριμένον τῆς τε θείας οὐσίας καὶ τῆς ἐνεργείας συμφώνως ἐκείνων διὰ πολλῶν τε ναὶ καλῶν λόγων καὶ δὴ καὶ γραφικῶν ἀποδείξεων πρεσβευόντων καὶ κηρυττόντων , καὶ Θεὸν ἔνα τρισυπόστατον , ἄναρχον , ἄκτιστον , ἐνεργὸν , θελητικὸν , παντοδύναμον διδασκόντων ἀποστολικῶς τὴν Χριστοῦ Ἐκκλησίαν , σὺ καὶ οἱ μετὰ σοῦ τὸ διακεκριμένον ἀποτεμόντες , καὶ πόῤῥω που ῥίψαντες τῶν τῆς θεολογίας ὁργίων , τῷ ἐνιαίῳ κατ´ ἐκείνου , καὶ δὴ καὶ τῶν ἀμφότερα καλῶς θιολογούντων ὁμοῦ , κακῶς χρῆσθε , τῇ μοναρχίᾳ συνιστάμενα δῆθεν , μᾶλλον δὲ δι´ ἑκατέρων ἀναιροῦντες ἑκάτερα , καὶ τῆ προσποιήτῳ συνηγορίᾳ , καὶ τῇ αἰδοῖ τῇ πρὸς τὸν να δῆθεν Θεὸν τὴν κτιστὴν θεότητα καὶ τὴν πολυθεταν καὶ ἀθεὶαν εἰσάγοντες φανερῶς . Καὶ οὕτω καὶ τὸν αὐτὸν λόγον ἐπιδέχεσθαι τῇ οὐσίᾳ τὴν ἐνέρ . γειαν , καὶ αὖθις οὐ τὸν αὐτὸν , τῶν αὐτῶν θεολόγων εἰπόντων Πατέρων , ἑκάτερον μετὰ τοῦ προσήκοντ ς λόγου , τὸ πρῶτον ἀφελόντες ὑμεῖς , κακῶς ἐχρήσασθε κατὰ τοῦ δευτέρου , ταυτὸ καὶ ἀδιάφορον πάντη τε καὶ πάντως οὐσίαν θείαν καὶ ἐνέργειαν αὖθις κατασκευάζοντες . Ἔνθα δὴ καὶ ἀντὶ τοῦ λόγου τὸν ὅρον κακῶς ἐδέξασθε , οὐ τὴν ἀόριστον μόνον καὶ ἀπερίγραπτον ἐνέργειαν , ἀλλὰ καὶ τὴν θείαν καὶ ἀνώνυμον καὶ ἄῤῥητον οὐσίαν τοῦ Θεοῦ , ὅρῳ καθυποβαλεῖν σὺν ἐκείνῃ τετολμηκότες . Οὕτω τῇ ἐν Πνεύματι σχέσει τε καὶ μιμήσει τῆς θείας ἐνεργείας τὸ ἄσχετον ὁμοῦ καὶ ἀμίμητον θεοπρεπῶς συνειληφότων ἐκείνων , καὶ τῷ κατωτέρῳ καὶ δευτέρῳ , καὶ ἤττονι διὰ τὴν αἰτίαν , τὸ ἴσον καὶ συμφυὲς καὶ ἀχώριστον , διὰ τὸ φυσικόν τε καὶ ἄκτιστον ἐπαγαγόντων , ὑμεῖς τῇ μὲν σχέσει καὶ τῇ μιμήσει κατά τε τοῦ ἀσχέτου καὶ ἀμιμήτου χρησάμενοι , τῶ δ´ αὖ κατωτέρῳ καὶ ἥττονι ὡς ἐξ αἰτίας ὄντι κατὰ τοῦ τῆς φύσεως ἀδιαιρέτου , καὶ ἀκτίστου , καὶ ἴσου , πόλεμον ὅσον τὸ καθ´ ἑαυτούς φημι καινὸν ἐπεισηγάγετε τοῖς φυσικοῖς ἰδιώμασι τοῦ Θεοῦ , καὶ τῇ τούτων αἰτία καὶ πηγῇ φύσει τὸν ἔνα τρισυπόστατον καὶ παντοδύναμον καὶ ἄναρχον ποιητὴν καὶ δεσπότην Θεὸν τοῦ παντὸς εἰς κτιστὴν καὶ ἄκτιστον κατατεμόντες θεότητα , καὶ Ἄρειον ὁμοῦ καὶ Μακεδόνιον καὶ τοὺς κατ´ ἐκείνους μετὰ τῶν ἀκτίστων καὶ κτιστων καὶ ἀνίσων θεοτήτων καὶ φύσεων ἡμῖν ἐπεισαγαγόντες Κατὰ δὴ τὸν αὐτὸν λόγον τῶν θεολόγων πρῶτον κἀνταῦθα τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ τὸ Πνεῦμα νῦν μὲν ἐνέργειαν τοῦ Πατρὸς οὐσιωδῶς ὑφεστῶσαν καὶ ζῶ ραν εἰπόντων , διά τε τὸ ἀπαθὲς τῆς ἐκεῖθεν προόδου , καὶ τὸ ἀκριβῶς ἡνωμένον τε καὶ ἀχώριστον , τοιοῦτον καὶ γὰρ ἡ φυσικὴ ἐνέργεια , καὶ δὴ καὶ ὡς τῆς πατρικῆς ἐνεργείας πάσης ἐν Υἱῷ τε καὶ Πνεύματι φυσικῶς οὔσης , καὶ προσέτι διὰ τὸ συναίδιον κατὰ χρόνον καὶ ἄκτιστον . νῦν δὲ μηδὲν τῶν τριῶν προσώπων ἐνέργειαν εἰρηκότων , ὡς καθ´ ἑαυτὰ ὑφεστώτων , ἀλλ´ οὐκ ἐν ἐτέρῳ θεωρουμένων . καὶ ἐνεργούντων μόνον , ἀλλὰ οὐχὶ καὶ ἐνεργουμένων , ὥσπερ ἡ ἐνέργεια · οὕτω τοιγαροῦν τῶν κοινῶν διδασκάλων τῆς Ἐκκλησίας καὶ περὶ τούτων θεολογούντων , θάτερον ὡς ἔθος ἀποβαλόντες ὑμεῖς , θατίρῳ κατ´ αὐτοὺ κακῶς χρῆσθε , μόνας ἐνεργείας ἀκτίστους εἶναι δογματίζοντες τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱλν καὶ τὸ Πνεῦμα , ὅθεν δὴ καὶ τὸ ἀνυπόστατον καὶ ἀνούσιον καὶ ἀνύπαρκτον , καὶ τὸν μυρίον τῶν ἀτόπων ἐσμὸν συγκατεσκευάσατε κατά γε τὰ προῤῥηθέντα . Ἀλλ´ οὐχ οὕτως οἱ θεολόγοι διδάσκαλοι , βέλτιστε . Ἄκουε γάρ . Ἀθανάσιος μὲν οὖν ὁ μέχας , ὃν δὴ καὶ τῶν ἄλλων αὐτὸς προῖστασθαι μᾶλλον δοτεῖ
Lemmas: Βασίλειος λέγω · οὐδείς ἐνέργεια ενυποστοος . Μάξιμος δέ ὁ σοφός , λίαν ἐνέργεια οὐ εἰμί οὐσία , ἀλλά περί ὁ οὐσία , καί πρός οὗτος ὁ θεόφορος Δαμασκηνός πᾶς ἐνέργεια φυσικός εἰμί δύναμις ἀποτέλεσμα φάσκω . εὔδηλος ὡς ὁ φιλόσοφος μόνος ἐνέργεια εἶμι λέγω ὁ πατήρ ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα , . καί ἀνούσιος , καί ἀνυπόστατος , καί ἐν ἕτερος θεωρέω , καί φυσικός δύναμις ἀποτέλεσμα οὗτος κατασκευάζω . ἀλλά τρέπω ὁ βλάσφημος οὗτος καί ἀπάγω κατά ὁ αὐτός κεφαλή . ἔτι , Γρηγορά , ὁ οὐσία ὁ Θεός , μόνος εἶπον θέλησις εἰμί καί ἐνέργεια ἀκριβῶς ἀνωτέρω , ἢ κτίσμα καί μή ὅς εἰμί ὁ ἐνέργεια , εἰμί μή τοῦτος ἀκριβῶς ἐω , πῶς μετά μικρός ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος μόνος ἐνέργεια , καί θέλησις εἰμί φημί ὁ πατήρ ; ἄρα ὁ πατήρ οὐσία εἰμί ὁ Ὕς καί ὁ πνεῦμα ; καί μήv ὑπόστασις μέν δισσός ἐκ εἷς ὑπόστασις οἶδα ὁ πατρικός , ὁ μέν γενητός , ὁ δέ τρόπος ἕτερος · ὁ δέ οὐσία εἷς καί ὁ αὐτός ὁ τρεῖς εἰμί , αὐτός μέν εἰμί καί λέγω , ἐκ αὐτός δέ , ἢ ἐκ τις αὐτός , οὔτ´ ἕστiν οὔτε λέγω , οὐδός ἀκούω τις μέχρι καί σήμερον . τις δέ χρή λέγω , ὅπου καί εἰς κτίσμα καί σχέσις καί μή ὗς ἐκεῖ κατάγω ὁ θεῖος ἐνέργεια , εἰμί μή αὐτός ὁ Θεός ὁ οὐσία εἰμί ἀκριβῶς κατά σύ , μεταβάλλω αὖθις , ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα μόνος φημί ἐνέργεια εἰμί ὁ Θεός , εἰμί αὐτός τίς καί εἷς πως συνάγω οὐσία τε Θεός καί ὑπόστασις , καί δή καί κτίσμα καί σχέσις καί ὁ μή ὅς , ὡς μηκέτι συνάγω κατά ὁ προερέω ὁ δυσσέβεια , μᾶλλον δέ ὁ ἀσέβεια καί ὁ ἀθεΐα ἐκ ὁ σός λόγος , ἀλ αὐτόθεν κηρύσσω εἰμί λαμβάνω ; Ἀλ οὐ ἀπ´ αὐτός ἐμαυτοῦ οὗτος λέγω , φημί Γρηγοράς . Ἀθανάσιος δδʹ ὁμοῦ καί Γρηγόριος , καθά δή καί εἶπον φθάνω , καί πολύς γε ὁ θεολόγος ἄλλος σύν οὗτος , ἐνέργεια ὁ πατήρ εἰμί λέγω ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα . ὁ γοῦν ἐκεῖνος ὁμοῦ ὁ ὁ διδάσκαλος ἐκβάλλω κατάλογος , ἢ ἠώς εἄν ἐκεῖνος διδάσκαλος ὁ Χριστός ἐκκλησία ἵημι καί θεολόγος , οὐδέ ὁ ἡμέτερος οὗτος διαγράφω δύναμαι ὁ ἐκεῖνος ἀρτάω διδασκαλία , ἐκεῖθεν ἔχω ἐνδόσιμος . Πολύς μέντε εἄν εἰμί ἄξιος , εἰμί φιλόσοφος , ὁ κατά σός , καί πρᾶγμα ἄν εἰμί ἀπαλλάσσω καί ἐγώ πάλαι , εἰμί ὁ θεολόγος βούλομαι διδάσκαλος ἀκολουθέω , ὡς φημί , ἄνωθεν . νῦν δέ προσποιέω μέν οὗτος ὁ λόγος , καί ὑποκρίνομαι ὁ συμφωνία ὁ πρός ἐκεῖνος , ἀντιπίπτω δδʹ ἀληθής πανταχοῦ καί ἀντιλέγω ὁ ἐκεῖνος θεολογία , ὥσπερ Χνωθεν εἰς οὗτος παρασκευάζω σεαυτοῦ . οὕτως ὁ ἑνόω ὁμοῦ καί διακρίνω ὁ τε θεῖος οὐσία καί ὁ ἐνέργεια σύμφωνος ἐκεῖνος διά πολύς τε ναί καλός λόγος καί δή καί γραφικός ἀπόδειξις πρεσβεύω καί κηρύσσω , καί θεός νάω τρισυπόστατος , ἄναρχος , ἄκτιστον , ἐνεργός , θελητικός , παντοδύναμος διδάσκω ἀποστολικός ὁ Χριστός ἐκκλησία , σύ καί ὁ μετά σύ ὁ διακρίνω ἀποτέμνω , καί πόρρω ποῦ ῥίπτω ὁ ὁ θεολογία όργιο , ὁ ἐνιαῖος κατ´ ἐκεῖνος , καί δή καί ὁ ἀμφότερος καλῶς θιολογεω ὁμοῦ , κακῶς χράω , ὁ μοναρχία συνιστάω δῆθεν , μᾶλλον δέ δις ἑκάτερος ἀναιρέω ἑκάτερος , καί τῆ προσποίητος συνηγορία , καί ὁ αἰδώς ὁ πρός ὁ νάω δῆθεν θεός ὁ κτίστης θεότης καί ὁ πολυθετω καί ἀθεΐα εἰσάγω φανερῶς . καί οὗτος καί ὁ αὐτός λόγος ἐπιδέχομαι ὁ οὐσία ὁ ἐνὲρ . γειαν , καί αὖθις οὖον ὁ αὐτός , ὁ αὐτός θεολόγος εἶπον Πατέρων , ἑκάτερος μετά ὁ προσήκω Σ λόγος , ὁ πρῶτος ἀφαιρέω σύ , κακῶς χράω κατά ὁ δύο , τατός καί ἀδιάφορος πάντῃ τε καί πάντως οὐσία θεῖος καί ἐνέργεια αὖθις κατασκευάζω . ἔνθα δή καί ἀντί ὁ λόγος ὁ ὅρος κακῶς δέχομαι , οὖον ὁ ἀόριστος μόνος καί ἀπερίγραπτος ἐνέργεια , ἀλλά καί ὁ θεῖος καί ἀνώνυμος καί ἄρρητος οὐσία ὁ Θεός , ὅρος καθυποβάλλω σύν ἐκεῖνος τολμάω . οὕτως ὁ ἐν πνεῦμα σχέσις τε καί μιμέομαι ὁ θεῖος ἐνέργεια ὁ ἄσχετος ὁμοῦ καί ἀμίμητος θεοπρεπῶς συλλαμβάνω ἐκεῖνος , καί ὁ κατωτέρω καί δύο , καί κακός διά ὁ αἴτιος , ὁ ἴσος καί συμφυής καί ἀχώριστος , διά ὁ φυσικός τε καί ἄκτιστον ἐπάγω , σύ ὁ μέν σχέσις καί ὁ μιμέομαι κατά τε ὁ ἄσχετος καί ἀμίμητος χράω , ὁ δδʹ αὖος κατωτέρω καί κακός ὡς ἐκ αἴτιος εἰμί κατά ὁ ὁ φύσις ἀδιαίρετος , καί ἄκτιστος , καί ἴσος , πόλεμος ὅσος ὁ καθ´ ἑαυτοῦ φημί καινός ἐπεισάγω ὁ φυσικός ἰδίωμα ὁ Θεός , καί ὁ οὗτος αἰτία καί πηγή φύσις ὁ νάω τρισυπόστατος καί παντοδύναμος καί ἄναρχος ποιητής καί δεσπότης θεός ὁ πᾶς εἰς κτίστης καί ἄκτιστον κατατέμνω θεότης , καί Ἄρειος ὁμοῦ καί Μακεδ ́νιος καί ὁ κατ´ ἐκεῖνος μετά ὁ ἄκτιστος καί κτίστης καί ἄνισος θεότης καί φύσις ἐγώ ἐπεισάγω κατά δή ὁ αὐτός λόγος ὁ θεολόγος πρῶτος ἐνταῦθα ὁ υἱός ὁ Θεός καί ὁ πνεῦμα νῦν μέν ἐνέργεια ὁ πατήρ οὐσιωδῶς ὑφίστημι καί ζῶ Ραν εἶπον , διά τε ὁ ἀπαθής ὁ ἐκεῖθεν πρόοδος , καί ὁ ἀκριβῶς ἑνόω τε καί ἀχώριστος , τοιοῦτος καί γάρ ὁ φυσικός ἐνέργεια , καί δή καί ὡς ὁ πατρικός ἐνέργεια πᾶς ἐν υἱός τε καί πνεῦμα φυσικός εἰμί , καί προσέτι διά ὁ συναιδιος κατά χρόνος καί ἄκτιστον . νῦν δέ μηδείς ὁ τρεῖς πρόσωπον ἐνέργεια λέγω , ὡς καθ´ ἑαυτοῦ ὑφίστημι , ἀλ οὐ ἐν ἔς θεωρέω . καί ἐνεργέω μόνος , ἀλλά οὐ καί ἐνεργέω , ὥσπερ ὁ ἐνέργεια · οὗτος τοιγάρ ὁ κοινός διδάσκαλος ὁ ἐκκλησία καί περί οὗτος θεολογέω , ἕτερος ὡς ἔθος ἀποβάλλω σύ , θατίρῳ κατ´ αὐτου κακῶς χράω , μόνος ἐνέργεια ἄκτιστος εἰμί δογματίζω ὁ πατήρ ὁ Υἱλν καί ὁ πνεῦμα , ὅθεν δή καί ὁ ἀνυπόστατος καί ἀνούσιος καί ἀνύπαρκτος , καί ὁ μυρίος ὁ ἄτοπος ἑσμός συγκατασκευάζω κατά γε ὁ προλέγω . Ἀλ οὐ οὕτως ὁ θεολόγος διδάσκαλος , ἀγαθός . Ἄκουος γάρ . Ἀθανάσιος μέν οὖν ὁ μέχα , ὅς δή καί ὁ ἄλλος αὐτός προίστημι μᾶλλον δίδωμι