cogPG.PG151 431
διακεκριμένου τῆς ἀνωτάτω Τριάδος θεολογῶν . Ἀλλὰ κἀνταῦθα , φησὶ , δέος πρῶτον μὲν μὴ σύνθεσίς τις ἐπινοῆται τῆς ἀσυνθέτου φύσεως , ὥσπερ ἡλίου καὶ τῶν ἐν ἡλίῳ · δεύτερον δὲ μὴ τὸν Πατέρα μὲν οὐσιώσωμεν , τὸν Υἱὸν δὲ καὶ τὸ Πνεῦμα μή ὑποστήσωμεν , ἀλλὰ δυνάμεις τινὰς ποιήσωμεν , ἐνυπαρχούσας , οὐχ ὑφεστώσας . Οὐδὲ γὰρ ἀκτὶς ἄλλος ἤλιος , ἀλλ´ ᾐλιακαί τινες ἀπόῤῥοιαι καὶ ποιότητες οὐσιώδεις . ὁρᾷς ὅπερ ἔλεγον , ὅτι τὸ τοῦ πυρός τε καὶ τοῦ φωτὸς παράδειγμα , αὐτὸ δὲ εἰπεῖν τοῦ ἡλίου καὶ τῆς ἀκτῖνος , μᾶλλον τῇ θείᾳ οὐσίᾳ καὶ τῇ ἐνεργείᾳ προσήκουσιν ἢ τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ ; Ὁ μὲν γὰρ ὑπόστασις τελεία ἐξ ὑποστάσεως τελείας , καὶ δέος , φησὶν ὁ Οεολόχος , μὴ τὸν Πατέρα μὲν οὐσιώσωμεν , τὸν Υἱὸν δὲ καὶ τὸ Πνεῦμα οὐ καθ´ ὑπόστασίν ἰδίαν εἶναι φήσωμεν , ἀλλὰ δυνάμεις τινὰς ποιήσωμεν ἐνυπαρχούσας , οὐχ ὑφεστώσας · αἱ δὲ θεῖαι ἐνέργειαι δυνάμεις οὐσιώδεις εἰσὶν , οὐ καθ´ ἑαυτὰς ὑφεστῶσαι , ἀλλ´ ἐνυπάρχουσαι τῇ οὐσίᾳ , ὃ δὴ μᾶλλον καὶ οἰκειότερον τὸ τοῦ ἡλίου καὶ τῆς ἀκτῖνος παράδειγμα βούλεσθαί φησιν ὁ θεολόγος διδάσκαλος . Ὁ δὲ συμφυής τούτῳ καὶ σύμπνους , ὁ μέγας φημὶ Βασίλειος , καὶ ἄμφω τὰ παραδείγματα συνυγαγὼν εἰς ἓν , τό τε τοῦ ἡλίου καὶ τὸ τῆς ἀκτῖνός φημι , καὶ δὴ καὶ τὸ τοῦ πυρὸς καὶ τοῦ ἐξ αὐτοῦ φιωτὸς τῷ Πνεύματι τῷ ἁγίῳ καὶ τῇ ἐξ αὐτοῦ προῖούσῃ φυσικῶς ἐνεργείᾳ καὶ χάριτι δίδωσιν , οὕτω λέγων · Ἐκεῖ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ὅπου ὁ Υἱὸς , καὶ ὅπου ὁ Πατὴρ , πάντα ἔχον καὶ αὐτὸ συνουσιωμένως κατὰ τὴν φύσιν . Καὶ μετὰ μικρόν · Ἀλλ´ ῶσπερ ἀχώριστον τῷ πυρὶ τὸ θερμαίνειν , καὶ φωτὶ τὸ λάμπειν , οὕτω τῷ Πνεύματι τὸ ἁγιάζειν , τὸ ζωοποιεῖν , ἡ ἀγαθότης , ἡ εὐθύτης · καὶ ὥσπερ ὁ πλιος ἐπιλάμπων τοῖς σώμασι , καὶ ποικίλως ὑπ´ αὐτῶν μετεχόμενος , οὐδὲν ἐλαττοῦται παρὰ τῶν μετΚεχόντων , οὐτω τὸ Πνεῦμα πᾶσι τὴν ἑαυτοῦ χάριν παρέχον ἀμείωτον μένει , καὶ ἀδιαίρετον . ιΚαὶ ὁ θεοφόρος δὲ Δαμασκηνὸς τὴν τοῦ πυρὸς καὶ τοῦ φωτὸς ταύτην εἰκόχα κατὰ τοὺς προῤῥηθέντας δηλαδὴ θεολόγους ἐπὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ λαμβάνων , ἀτελῆ κατὰ τοὺς ἤδη λεχθέντας ἡμῖν λόγους ταύτην εὐθὺς δείκνυσι . Φησὶ γάρ · ὥσπερ τὸ φῶς ἐκ τοῦ πυρὸς γεννώμενον · ἀεὶ εν αὐτῷ ἐστι , μηδαμῶς αὐτοῦ χωριζόμενον , οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννᾶται , μηδαμῶς αὐτοῦ χωριζόμενος , ἀλλ´ ἀεὶ ἐν αὐτῷ μένων . Ἀλλὰ τὸ μὲν φῶς , ἐκ τοῦ πυρὸς γεννώμενον ἀχωρίστως καὶ ἐν φυτῷ ἀεὶ μένον , οὐκ ἔχει ἰοίαν ὑπόστασιν παρὰ τὸ πῦρ · ποιότης γάρ ἐστι ουσικὴ τοῦ πυρός · ὁ δὲ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὁ μονογενὴς , ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθεὶς ἀχωρίστως καὶ ἀδιαστάτως , καὶ ἐν αὐτῷ μένων ἀεὶ , ἔχει ἰδίαν ὑπόστασιν παρὰ τὴν τοῦ Πατρός . Ὅῥα πῶς καὶ τὰ τῷ θεολόγῳ τούτῳ ῥηθέντα τοῖς προῤῥηθεῖσι ταυτὰ βούλεται , ὅτι τῇ ἐκ τῆς θείας οὐσίας δηλαδὴ φυσικῇ προόδῳ καὶ ἐνεργείᾳ καὶ γάριτι μᾶλλον αἱ τοῦ πυρὸς καὶ τοῦ ἡλίου , καὶ δὴ καὶ τῶν ἐξ αὐτῶν εἰκόνες προσήκουσί πως ἢ τῇ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἀνάρχῳ τε καὶ ἀῤῥήτῳ γεννήσει του Υἱοῦ . Ὁ μὲν γὰρ μονογενὴς , φησὶν , Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθεὶς ἀχωρίστως , καὶ ἐν αὐτῷ μένων ἀεὶ , ἔχει ἰδίαν ὑπόστασιν παρὰ τὴν τοῦ Πατρός · ἡ δὲ τοῦ ἡλίου ἀκτὶς καὶ τὸ φῶς τὸ ἐκ τοῦ πυρὸς , ἀπόῤῥοιαί τινές εἰσιν ἐκείνων , καὶ ποιότητες οὐσιώδεις καὶ φυσικαὶ , οὐκ λδίαν ὑπόστασιν ἔχουσαι , ἀλλ´ ἐν ἐκείναις ταῖς φύσεσι θεωρούμεναι , ὃ δὴ καὶ κατάλληλόν ἐστι μάλιστα τῇ φυσικῆ τοῦ Θεοῦ ἐνεργείᾳ , καθὰ δὴ καὶ δείξας ὁ λόγος ἔφθη . Οὐ γὰρ ἰδίαν ὑπόστασιν ἔχει , ἀλλ´ ἐν τῇ θείᾳ καὶ τρισυποστάτῳ θεωρεῖται φύσει , οἷα δὴ φυσικὸν ἰδίωμα ταύτης καὶ οὐσιώδης δθναμις . Ὅπερ γάρ ἐστιν ἐν κκείναις ταῖς οὐσίαις ἡ φυσικὴ καὶ οὐσιώδης ποιότης , καὶ τὸ συμβεβηκὸς , τοῦτ´ ἐστὶν ἐπὶ τῆς θείας καὶ ἀσυνθέτου , καὶ ἁπλῆς οὐσίας κατὰ τοὺς θεολόγους Πατέρας τὰ φυσικὰ ἰδιώματα · ἃ δὴ καὶ ποιότητάς τινες φυσικὰς τῶν θεολόγων ἐκείνων εἰρήκασι , σαφηνείας ἕνεκα , καὶ τοῦ δεῖξαι τὸν Χριστὸν καταλλήλοις ταῖς διτταῖς αὐτοῦ φύσεσι , καὶ τὰ διττὰ φυσικὰ θελήματα , καὶ τὰς φυσικὰς ἐνεργείας , ὡς ἴὅια τῶν αὐτοῦ φύσεων φυσικῶς κεκτηιιένον Ὁ γε μὴν Γρηγορᾶς μήτε τῷ ἡνωμένῳ τῆς θεότητος , μήτε τῷ διακεκριμένῳ ταύτης θεοπρεπῆς πε καὶ θεολογικῶς ἐπιβάλλων μηδοτιοῦν , μᾶλλον μὲν οὔν καὶ τὴν φωνὴν καὶ τοὺς λόγους κατὰ τῶν ἐκεῖνα θεολογούντων διδασκάλων ὁπλίζων κακῶς , εἰ καὶ τὸν τόμον , καὶ τοὺς ἐκεῖνον ἱερῶς ἐκτεθεικότας Πατέρας σχηματίζεται δῆθεν , καὶ ἦν μόνην ἐδόκει πρεσβεύειν διάκρισιν ἐπὶ τῶν θεαρχικῶν τῆς θεότητος . προς . ὡπων , καὶ ταύτην ἀπώλεσε , φεῦ ! Οὐδὲ γὰρ ὑποστάσεις φησὶ τρεῖς , οὐδὲ ταύταις διακρίνεσθαι τὸν ἕνα λέγει Θεὸν , κατά γε τὸν τῆς εὐσεβοῦς ἡμῶν πίστεως ὅρον καὶ λόγον , καὶ τὰς ἐκεῖθεν ὑπερφυεῖς ἐντολάς τε καὶ παρασόσεις . Ἀλλ´ ἐπειδὴ τὸ Πατρὸς ὄνομα καὶ Υἱοῦ σχέσεως ἤκουσεν ὀνόματα πρὸς τοὺς αἱρετικοὺς τῶν Θεολόγων εἰπόντων , αὐτὸς τὸ τῶν ὑποστάσεων , καὶ δὴ καὶ τὸ τῶν προσώπων ἀφελὼν ὄνομα , σχέσει μόνῃ διακρίνεσθαι λέγει τὸν Πατέρα , καὶ τὸν Υἱὸν , καὶ τὸ ἄγιοΠνεῦμα , καινήν τινα καὶ ἀήθη φωνὴν ἐπεισαγαγὼν τῇ θεολογίᾳ τῆς μακαρίας Τριάδος ἀντὶ τῆς Πατρὸς , καὶ Υἱοῦ , καὶ ἁγίου Πνεύματος , ἥν φησι σχέσιν . Καὶ εἰ μὲν ἐκείνην προτιθεὶς , φημὶ δὴ τὴν τῶν ὑποστάσεων ἱερὰν θεολογίαν , ταῖς τριοὶν ὑποστάσεσιν ἕλεγε κατὰ τὸν τῶν θεολόγων καὶ τῶν Πατέρων χορὸν διακρίνεσθαι τὴν μίαν θεότητα , οὐδὲν ἂν ἡν Ισως καινὸν , εἰ καὶ τὴν σχέσιν τῶν προσώπων κατὰ τοὺς Πατέρας ἐπῆγε · νῦν δέ τὸ τρισυπόστατον ἀφελὼν , ἧπερ ἔφην , καὶ τὸ ὑποστατικήν , ἠ προσωπικὴν διαφοράν εὐσεβῶς καὶ ἀξίως εἰπεῖν τοῦ Θεοῦ , καινήν τινα θεολογίαν εἰσάγει τὴν σχέσιν , σχέσει μόνῃ διακρίνεσθαι λέγων τὴν θεότητα . Κἀνταῦθα μὲν μέχρι τούτου · μικρὸν δὲ προῖὼν καὶ φωνὴν ψιλὴν μόνην τὴν σχέσιν ταύτην ἐρεῖ πράγματος οὕσαν ἐρήμην , καὶ μὴ καθ´ ὑποκειμένου τινὸς μηδαμῶς λεγομένην , τὴν Λιβυκὴν ἐριννὺν αὖθις ἐκείνην , τὴν τοῦ Σαβελλίου φημὶ σύγχυσιν , ἐπεισἀγων τῇ τῆς μεγάλης Τριάδος θεολογίᾳ , ὀνόματα
Lemmas: διακρίνω ὁ ἄνω2 Τριάς θεολογέω . ἀλλά ἐνταῦθα , φημί , δέος πρῶτος μέν μή σύνθεσις τις ἐπινοέω ὁ ἀσύνθετος φύσις , ὥσπερ ἥλιος καί ὁ ἐν ἥλιος · δύο δέ μή ὁ πατήρ μέν οὐσιόω , ὁ υἱός δέ καί ὁ πνεῦμα μή ὑφίστημι , ἀλλά δύναμις τις ποιέω , ἐνυπάρχω , οὐ ὑφίστημι . οὐδέ γάρ ἀκτίς ἄλλος ἥλιος , ἀλ ἡλιακός τις ἀπόρροια καί ποιότης οὐσιώδης . ὁράω ὅσπερ λέγω , ὅτι ὁ ὁ πῦρ τε καί ὁ φάος παράδειγμα , αὐτός δέ εἶπον ὁ ἥλιος καί ὁ ἀκτίς , μᾶλλον ὁ θεῖος οὐσία καί ὁ ἐνέργεια προσήκω ἢ ὁ πατήρ καί ὁ υἱός ; ὁ μέν γάρ ὑπόστασις τέλειος ἐκ ὑπόστασις τέλειος , καί δέος , φημί ὁ ἄλοχος , μή ὁ πατήρ μέν οὐσιόω , ὁ υἱός δέ καί ὁ πνεῦμα οὖον καθ´ ὑπόστασις ἴδιος εἰμί φημί , ἀλλά δύναμις τις ποιέω ἐνυπάρχω , οὐ ὑφίστημι · ὁ δέ θεῖος ἐνέργεια δύναμις οὐσιώδης εἰμί , οὖον καθ´ ἑαυτοῦ ὑφίστημι , ἀλ ἐνυπάρχω ὁ οὐσία , ὅς δή μᾶλλον καί οἰκεῖος ὁ ὁ ἥλιος καί ὁ ἀκτίς παράδειγμα βούλομαι φημί ὁ θεολόγος διδάσκαλος . ὁ δέ συμφύω οὗτος καί σύμπνους , ὁ μέγας φημί Βασίλειος , καί ἄμφω ὁ παράδειγμα συνυγαγαι εἰς εἷς , ὁ τε ὁ ἥλιος καί ὁ ὁ ἀκτίς φημί , καί δή καί ὁ ὁ πυρός καί ὁ ἐκ αὐτός φιωτὸς ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος καί ὁ ἐκ αὐτός πρόειμι φυσικός ἐνέργεια καί χάρις δίδωμι , οὗτος λέγω · ἐκεῖ ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ὅπου ὁ υἱός , καί ὅπου ὁ πατήρ , πᾶς ἔχω καί αὐτός συνουσιωμένως κατά ὁ φύσις . καί μετά μικρός · Ἀλ ὥσπερ ἀχώριστος ὁ πῦρ ὁ θερμαίνω , καί φάος ὁ λάμπω , οὗτος ὁ πνεῦμα ὁ ἁγίζω , ὁ ζωοποιέω , ὁ ἀγαθότης , ὁ Εὐθύτης · καί ὥσπερ ὁ Πλιός ἐπιλάμπω ὁ σῶμα , καί ποικίλως ὑπό αὐτός μετέχω , οὐδείς ἐλασσόω παρά ὁ μετΚεχόντων , οὗτος ὁ πνεῦμα πᾶς ὁ ἑαυτοῦ χάρις παρέχω ἀμείωτος μένω , καί ἀδιαίρετος . ικαὶ ὁ θεοφόρος δέ Δαμασκηνός ὁ ὁ πυρός καί ὁ φάος οὗτος ἔοικα κατά ὁ προλέγω δηλαδή θεολόγος ἐπί πατήρ καί υἱός λαμβάνω , ἀτελής κατά ὁ ἤδη λέγω ἐγώ λόγος οὗτος εὐθύς δείκνυμι . φημί γάρ · ὥσπερ ὁ φάος ἐκ ὁ πυρός γεννάω · ἀεί εν αὐτός εἰμί , μηδαμῶς αὐτός χωρίζω , οὗτος καί ὁ υἱός ἐκ ὁ πατήρ γεννάω , μηδαμῶς αὐτός χωρίζω , ἀλ ἀεί ἐν αὐτός Μένων . ἀλλά ὁ μέν φάος , ἐκ ὁ πυρός γεννάω ἀχώριστος καί ἐν φυτός ἀεί μένω , οὐ ἔχω ἰός ὑπόστασις παρά ὁ πῦρ · ποιότης γάρ εἰμί οὐσικός ὁ πῦρ · ὁ δέ υἱός ὁ Θεός ὁ μονογενής , ἐκ ὁ πατήρ γεννάω ἀχώριστος καί ἀδιάστατος , καί ἐν αὐτός Μένων ἀεί , ἔχω ἴδιος ὑπόστασις παρά ὁ ὁ πατήρ . ὁράω πῶς καί ὁ ὁ θεολόγος οὗτος εἴρω ὁ προλέγω ευτός βούλομαι , ὅτι ὁ ἐκ ὁ θεῖος οὐσία δηλαδή φυσικός πρόοδος καί ἐνέργεια καί γάριτι μᾶλλον ὁ ὁ πυρός καί ὁ ἥλιος , καί δή καί ὁ ἐκ αὐτός εἰκών προσήκω πως ἢ ὁ ἐκ ὁ πατήρ ἄναρχος τε καί ἄρρητος γεννάω ὁ υἱός . ὁ μέν γάρ μονογενής , φημί , υἱός ὁ Θεός ἐκ ὁ πατήρ γεννάω ἀχώριστος , καί ἐν αὐτός Μένων ἀεί , ἔχω ἴδιος ὑπόστασις παρά ὁ ὁ πατήρ · ὁ δέ ὁ ἥλιος ἀκτίς καί ὁ φάος ὁ ἐκ ὁ πυρός , ἀπόρροια τις εἰμί ἐκεῖνος , καί ποιότης οὐσιώδης καί φυσικός , οὐ λίδα ὑπόστασις ἔχω , ἀλ ἐν ἐκεῖνος ὁ φύσις θεωρέω , ὅς δή καί κατάλληλος εἰμί μάλιστα ὁ φυσικής ὁ Θεός ἐνέργεια , καθά δή καί δείκνυμι ὁ λόγος φθάνω . οὖον γάρ ἴδιος ὑπόστασις ἔχω , ἀλ ἐν ὁ θεῖος καί τρισυπόστατος θεωρέω φύσις , οἷος δή φυσικός ἰδίωμα οὗτος καί οὐσιώδης δθναμις . ὅπερ γάρ εἰμί ἐν κκειναιας ὁ οὐσία ὁ φυσικός καί οὐσιώδης ποιότης , καί ὁ συμβαίνω , τοῦτος εἰμί ἐπί ὁ θεῖος καί ἀσύνθετος , καί ἁπλόος οὐσία κατά ὁ θεολόγος Πατέρας ὁ φυσικός ἰδίωμα · ὁ δή καί ποιότης τις φυσικός ὁ θεολόγος ἐκεῖνος εἴρω , σαφήνεια ἕνεκα , καί ὁ δείκνυμι ὁ Χριστός κατάλληλος ὁ διττός αὐτός φύσις , καί ὁ δισσός φυσικός θέλημα , καί ὁ φυσικός ἐνέργεια , ὡς ὅσιος ὁ αὐτός φύσις φυσικός κτείνω ὁ γε μήv Γρηγοράς μήτε ὁ ἑνόω ὁ θεότης , μήτε ὁ διακρίνω οὗτος θεοπρεπής μετά καί θεολογικός ἐπιβάλλον μηδοτιοῦν , μᾶλλον μέν οὒν καί ὁ φωνή καί ὁ λόγος κατά ὁ ἐκεῖνος θεολογέω διδάσκαλος ὁπλίζω κακῶς , εἰμί καί ὁ τόμος , καί ὁ ἐκεῖνος ἱερός ἐκτίθημι Πατέρας σχηματίζω δῆθεν , καί εἰμί μόνος δοκέω πρεσβεύω διάκρισις ἐπί ὁ θεαρχικός ὁ θεότης . προς . ὤψ , καί οὗτος ἀπόλλυμι , φεῦ ! οὐδέ γάρ ὑπόστασις φημί τρεῖς , οὐδέ οὗτος διακρίνω ὁ εἷς λέγω θεός , κατά γε ὁ ὁ εὐσεβής ἐγώ πίστις ὅρος καί λόγος , καί ὁ ἐκεῖθεν ὑπερφυής ἐντολή τε καί παρασόσεις . Ἀλ ἐπεί ὁ πατήρ ὄνομα καί υἱός σχέσις ἀκούω ὄνομα πρός ὁ αἱρετικός ὁ θεολόγος εἶπον , αὐτός ὁ ὁ ὑπόστασις , καί δή καί ὁ ὁ πρόσωπον ἀφαιρέω ὄνομα , σχέσις μόνος διακρίνω λέγω ὁ πατήρ , καί ὁ υἱός , καί ὁ ἄγιοΠνεῦμα , καινός τις καί ἀήθης φωνή ἐπεισάγω ὁ θεολογία ὁ μακάριος Τριάς ἀντί ὁ πατήρ , καί υἱός , καί ἅγιος πνεῦμα , ὅς φημί σχέσις . καί εἰμί μέν ἐκεῖνος προτίθημι , φημί δή ὁ ὁ ὑπόστασις ἱερά θεολογία , ὁ τριος ὑπόστασις λέγω κατά ὁ ὁ θεολόγος καί ὁ Πατέρων χορός διακρίνω ὁ εἷς θεότης , οὐδείς εἄν ἐάν ἴσως καινός , εἰμί καί ὁ σχέσις ὁ πρόσωπον κατά ὁ Πατέρας ἐπάγω · νῦν δέ ὁ τρισυπόστατος ἀφαιρέω , ὁ φημί , καί ὁ ὑποστατικός , ὁ προσωπικός διαφορά εὐσεβής καί ἀξίως εἶπον ὁ Θεός , καινός τις θεολογία εἰσάγω ὁ σχέσις , σχέσις μόνος διακρίνω λέγω ὁ θεότης . ἐνταῦθα μέν μέχρι οὗτος · μικρός δέ προῖων καί φωνή ψιλός μόνος ὁ σχέσις οὗτος εἴρω πρᾶγμα εἰμί ἐρῆμος , καί μή καθ´ ὑπόκειμαι τις μηδαμῶς λέγω , ὁ λιβυκός ἐρινύς αὖθις ἐκεῖνος , ὁ ὁ Σαβέλλιος φημί σύγχυσις , ἐπεισάγω ὁ ὁ μέγας Τριάς θεολογία , ὄνομα