cogPG.PG151 451
καὶ αἰδὼς μόρια . Ἃ δὴ οὔτ´ εἰσῆλθεν εἰς τὴν αὐτοῦ κακότεχνον ψυχὴν , οὔτε μήποτ´ εἰσέλθῃ . Καὶ μεταξὺ φλυαρήσας τε καὶ ὑβρίσας τὰ πολλῷ χείρω καὶ ἀτοπώτερα τούτων , ἐπάγει · Ὥστε καὶ λέγειν πολλάκις ἐπῄει μοι , ὡς εἰ δέκα μόνον τῶν ἐξ αἰῶνος αἱρέσεων ἐγεγόνεισαν ἀρχηγοὶ , οὐχ ἕνα τοῦτον ἂν τῶν δέκα ἡγησάμην , ἀλλ´ ἐννέα τῶν δέκα . Νῦν δ´ οὕτω πολλῶν καὶ δυσαρίθμων ὄντων , οὐχ ἕνα τοῦτον , οὐδὲ τῶν πολλῶν ἐκείνων ἥγημαι , ἀλλὰ παρ´ ἕνα πάνταε · μᾶλλον μὴν οὐδὲ παρ´ ἕνα , ἀλλὰ παρ´ οὐδένα καθάπαξ ἅπαντας . Πάντων γὰρ τὸ δυσσεβὲς συνειλοχὼς , οὐ μόνον πάντας τῇ ἀμαθίᾳ καὶ ἀναιδείᾳ νενίκηκεν , ἀλλὰ καὶ οἷς βλασφημεῖ . Ταῦτʹ οὐκ ἄν τις , οἷμαι , τῶν πάντων , ὡ Γρηγορᾶ , ἢ ῥφδίως οὔτως ἐξεῦρεν , ἢ καὶ ἐξευρὼν οὐκ ὤκνησεν δν εὐθὺς καὶ λόγοις καὶ συγγραφῇ μετὰ τοσαύτης δοῦναι τῆς προθυμίας , καθάπερ αὐτὸς σὺ , κατὰ σαυτοῦ φημι καὶ τῆς σεαυτοῦ κεφαλῆς , ὥσπερ ἑορτάζων ἐξήνεγκας . Εἰ γὰρ σὺ μὲν ἐκεῖνα πάντα καθ´ ἡμῶν , ὡς τὰς θείας παρεξηγουμένων Γραφὰς , καὶ βλασφημούντων ἄντικρυς εἰς Θεόν τε καὶ τοὺς ἐκείνου θεολόγους λέγεις καὶ γράφεις , ἀναπέφανται δ´ ἅπερ ἡμεῖς λέγομεν , οὐχ ἡμῶν αὐτῶν παρεξήγησις καὶ βλασφημία , καθάπερ αὐτὸς κακῶς ὑπέλαβες δήπουθεν , ἀλλὰ τῶν θείων τῆς Ἐκκλησίας διδασκάλων θεοπρεπὴς ἐξήγησις καὶ θεολογία · πῶς οὐ καὶ τυφλῷ , φασὶ , δῆλον , ὡς τὰ μὲν τοῦ σεπτοῦ τόμου καὶ τῆς τοῦτον ἐκδεδωκυίας συνόδου τῆ τῶν ἁγίων καὶ σφόδρα συνάδει θεολογίᾳ , καὶ κατὰ τῶν αἱρέσεων μάλα γενναίως ἐκείνοις συναγωνίζεται , καὶ δὴ καὶ συνδοξάζεται τούτοις , Θεὸν ἀξίως θεολογοῦσί τε καὶ δοξάζουσι , Τοὺς δοξάζοντας , καὶ γὰρ , μὲ δοξάσω , φησὶ , σὺ δὲ μετὰ τῶν πολεμούντων ἐκείνοις καὶ Θεῷ , ταυτὸν τάξας , τῆς καταδίκης τούτων καὶ μοίρας ἕνα σεαυτὸν ἀπειργάσω , μᾶλλον δὲ καὶ τὴν τῶν ἁπάντων αἱρεσιαρχῶν ὁμοῦ καταδίκην μόνος κατὰ τῆς σεαυτοῦ κεφαλῆς ἐφειλκύσως τοῦτο καὶ Τὰρ αἱ σαί φασι ψῆφοι καὶ ἀποφάσεις , καὶ πρὸς τούτοις , καὶ ὅσα πρὸ βραχέος ἐκεῖ καθ´ ἡμῶν ἔλεγες , ὡς κακοτέχνῳ ψυχῇ μήτε διδακτὴν ἐγγίνεσθαί ποτε ἀρετὴν , μήτε βουλήσει ποτὲ ἀλωτὴν , καὶ ὅτι μάθησίς τε καὶ αἰδὼς , ἀρετῆς ὄντα μόρια , τὴν σὴν κακότεχνον οὐκ εἰσῆλθε ψυχήν . Σὰ καὶ γὰρ ταῦτα καὶ τῷ σῷ καταλόγῳ τῶν ἐγκωμίων καὶ τῶ τῆς ὕβρεως στεφάνῳ καὶ μάλα προσήκοντα , ὃν αὐτὸς σεαυτῷ καὶ τῇ σῇ κεφαλῇ , ἀλλ´ οὐχ οἷς κακῶς εἶπας . δικαίως ἔπλεξας · ἐπεὶ καὶ σύ γε αὐτὸς , οὐκ ἄλλος ἐστὶν ὁ καὶ πᾶσαν ἱερῶν λόγων ἄσκησιν τε καὶ ἐπιστήμην τῶν προθύρων τῆς σῆς ψυχῆς ἀπελάσας , καθὰ δὴ καὶ προὔφην , καὶ τὴν μὲν προσήκουσαν αἰδὼ Χριστιανοῖς ἀποῤῥίψας , τῇ δὲ μεγάλῃ καὶ πρώτῃ θεολογίᾳ , ταῖς ἱεραῖς φημι καὶ θεοπνεύστοις Γραφαῖς , καὶ δὴ καὶ τοῖς τῶν διδασκάλων ἱεροῖς λόγοις μετὰ τοσαύτης τῆς ἀναισχυντίας ἐπιπηδήσας , ς κατὰ τοῦτο δὴ καὶ μόνον κυνικὲν σεαυτλη ἀ οφῆναι , μᾶλλον δὲ κατὰ τὴν ἀναισχυντίαν καὶ χείρω πολλῷ γε ἐκείνων · οὐδὲ γὰρ ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς , ἀλλ´ ἐπανακτέον καὶ αὖθις ἐπ´ ἐκεῖνα τὸν λόγον . Ἀυαστάσιος σκοπούμενος λόγον , καὶ τῆς Τριάδος ἕνα Θεὸν τὸν Παράκλητον βουλόμενος δεῖξαι ὁμοούσιον καὶ ὁμότιμον πεφυκότα Πατρὶ , καὶ Υἱῷ , ἄλλοις τε πολλοῖς ὡς εἰκὸς εἰς παράστασιν χρῆται τοῦ λόγου , καὶ δὴ καὶ τοῖς εἰρημένοις πάλαι πρὸς Κορινθίους τῷ σοφῷ Παύλῳ , Οὐκ οἴδατε γὰρ , φησὶν , ὅτι ναὸς Θεοῦ ἐστε , καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ οἰκει έν ὑμῖν ; καὶ πάλιν · Οὐκ οἵδατε ὅτι τὰ σώματα ὑμῶν ναὸς τοῦ ἐν ὑμῖν ἀγίου Πνεύματός ἐστιν ρῦ ἔχετε ὀπὸ Θεοῦ ; Ἐντεῦθεν ὁ διδάσκαλος ῶσπερ τοὐνδόσιμον εἰληφώς , οὐκ ἀνθρωπίνως καθαπερεὶ Γρηγορᾶς , ἢ τῶν κατ´ αὐτόν τις ματαιοσόφων ἕτερος , ἀλλὰ θεολογικῶς ὁμοῦ καὶ θεοπρεπῶς ἑξῆς συλλογίζεται , καὶ συμπεραίνει τὸν οἰκεῖον σκοπὸν καὶ τὴν ἀλήθειαν ἄριστα . Ταῦτα καὶ γὰρ , φησὶν , ἄντικρυς διδάσκει , τῆς θείας εἰναι φύσεως τὸ πανάγιον Πνεῦμα . Εἰ γὰρ ρεοῦ ναὸς χρηματίζουσιν οἱ πιστεύσαντες , ἐπειδὴ τοῦ Πνεύματος τὴν χάριν ἐδέξαντο , ἐκ τοῦ Θεοῆ ἄρα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον · τὴν γὰρ τούτου χάριν ἔνοικον ἐσχηκότες , ναοὶ Θεοῦ ὡνομάσθησαν . Τὰς γὰρ προτάσεις ἑκατέρας ἐκ τῶν λογίων εἰληφώς ὁ διδάσκαλος , ὅτι Θεὸς τὸ Πνεῦμα συμπεραίνει τὸ ἅγιον · δὴ καὶ σκοπὸς ἦν αὐτῷ δεῖξαι . Δὐτὰ δὲ ταῦτα περὶ τῶν αὐτῶν καὶ ὁ μέγας φησὶ Βαοίλειος , Θεὸν ἀποδεικνὺς εἶναι τὸ Πνεῦμα , ἐπειδὴ τοὺς ἔνοικον αὐτὸ κτησαμένους ναοὺς εἶναι Θεοῦ Παῦλος ὁ θεῖος ἐδίδαξεν . Ἡ δὲ καθ´ ἡμᾶς τῶν Πατέρων ἱερὰ σύνοδος , ἐπειδὴ σκοπὸς ἦν αὐτῇ δεῖξαι , ὅτι Θεοῦ μετεχόντων τῶν θεουμένων , οὐχ ἡ θεία ἐστὶν οὐσία τὸ μετεχόμενον , πῶς γὰρ , εἰ μὴ μέλλοιμεν πάντας υἱοὺς Θεοῦ κατὰ φύσιν καὶ χριστοὺς τερατεύεσθαι · ἀλλ´ ἡ φυσικὴ χάρις σὐτοῦ καὶ θεοποιὸς ἐνέργεια , καὶ τοῦτον τὸν θεολόγον πρός γε τοῖς ἄλλοις παρήγαγε , ναοὺς Θεοῦ τοὺς πιστοὺς εἰρῆσθαι λέγοντα πρὸς τοῦ Ἀποστόλου , ἐπειδὴ ἐδέξαντο τὴν τοῦ Πνεύματος χάριν . Καὶ πάλιν , Ναοὶ , φησί , Θεοῦ ὡνομάσθησαν , ἔνοικον ἐσχηκότες τὴν τοῦ Πνεύματος χάριν . Τί οὖν ἀσυλλογίστως τε καὶ ἀτέχνως , καὶ ἀμαθῶς ἐν τούτοις εἰρηκέναι τοὺς Πατέρας φὴς , ὧ φιλόσοφε , ὁ τοὺς συλλογισμοὺς ἀντὶ τοῦ Εὐαγγελίου κακῶς προσκυνῶν , μηδὲ τούτοις αὐτοῖς γοῦν μετὰ τοῦ προσήκοντος χρώμενος λόγου ; Οἱ μὲν γὰρ καὶ τὰς προτάσεις , καὶ τὸν μέσον καὶ κοινὸν ὅρον , ὑπὲ ρ οὗ καὶ φιλοτιμούμενος ἐκεῖ διδάσκεις αὐτὸς ὡς περί τινος μεγίστου καὶ ὑψηλοῦ πράγματος , καὶ τὸ συμπέρασμα , καὶ ἁπλῶς ὁμοῦ πάντα , παρ´ ἐκείνου τοῦ τῆς Ἐκκλησίας διδασκάλου λαβόντες ἔχουσι μηδὲν παρ´ ἑαυτῶν τὸ παράπαν τοῖς ἱεροῖς ἐκείνοις ῥητοῖς ἐπεισάγοντες , ἀλλὰ γυμνὴν τὴν ἐκείνου θεολογίαν εἰς μαρτυρίαν τῆς κατ´ εὐσέβειαν ἀληθείας εἰσφέροντες . Λέγω γὰρ δὴ καὶ ταῦθ´ οὕτω διὰ σὲ καὶ τὴν σὴν ἀδολεσχίαν καὶ ματαιολογίαν αὐτόθεν ἐπιχειροῦντος , ὡς ἂν τοῖς σοῖς ἑταίροις τε καὶ ὁμιληταῖς δοκοίης μεγάλα τινὰ λέγειν · ἐπεὶ πόῤῥω τῆς θείας αὐλῆς τὰ τοιαῦτα , καὶ τοῦ ἀποστολ·κοῦ καὶ τοῦ πατρικοῦ συνεδρίου , οἶ καὶ τῆς οἰκουμενικῆς τῆς ἕκτης προκαθημένης συνόδου παραφανέντα μόνον εὐθὺς ἀπήλασαν τοῦ θείου συλλόγου , μηδὲν κοινὸν
Lemmas: καί αἰδώς μόριον . ἁ δή οὔτ´ εἰσέρχομαι εἰς ὁ αὐτός κακότεχνος ψυχή , οὔτε μήπω εἰσέρχομαι . καί μεταξύ φλυαρέω τε καί ὑβρίζω ὁ πολύς χείρων καί ἄτοπος οὗτος , ἐπάγω · ὥστε καί λέγω πολλάκις ἔπειμι ἐγώ , ὡς εἰμί δέκα μόνος ὁ ἐκ αἰών αἵρεσις γίγνομαι ἀρχηγός , οὐ εἷς οὗτος εἄν ὁ δέκα ἡγέομαι , ἀλ ἐννέα ὁ δέκα . νῦν δδʹ οὗτος πολύς καί δυσαριθμέω εἰμί , οὐ εἷς οὗτος , οὐδέ ὁ πολύς ἐκεῖνος ἡγέομαι , ἀλλά παρ´ εἷς παντώ · μᾶλλον μήv οὐδέ παρ´ εἷς , ἀλλά παρ´ οὐδείς καθάπαξ ἅπας . Πάντων γάρ ὁ δυσσεβής συλλέγω , οὖον μόνος πᾶς ὁ ἀμαθία καί ἀναίδεια νικάω , ἀλλά καί ὅς βλασφημέω . ταῦτα οὐ ἄν τις , οἴομαι , ὁ πᾶς , εἰμί Γρηγορά , ἢ ῥφδίως οὔτως ἐξευρίσκω , ἢ καί ἐξευρίσκω οὐ ὀκνέω δν εὐθύς καί λόγος καί συγγράφω μετά τοσοῦτος δίδωμι ὁ προθυμία , καθάπερ αὐτός σύ , κατά σεαυτοῦ φημί καί ὁ σεαυτοῦ κεφαλή , ὥσπερ ἑορτάζω ἐκφέρω . εἰμί γάρ σύ μέν ἐκεῖνος πᾶς καθ´ ἐγώ , ὡς ὁ θεῖος παρεξηγέομαι γραφή , καί βλασφημέω ἄντικρυς εἰς Θεός τε καί ὁ ἐκεῖνος θεολόγος λέγω καί γράφω , ἀναφαίνω δδʹ ὅσπερ ἐγώ λέγω , οὐ ἐγώ αὐτός παρεξήγησις καί βλασφημία , καθάπερ αὐτός κακῶς ὑπολαμβάνω δήπουθεν , ἀλλά ὁ θεῖον ὁ ἐκκλησία διδάσκαλος θεοπρεπής ἐξήγησις καί θεολογία · πῶς οὖον καί τυφλός , φημί , δῆλος , ὡς ὁ μέν ὁ σεπτός τόμος καί ὁ οὗτος ἐκδίδωμι σύνοδος τῆ ὁ ἅγιος καί σφόδρα συνάδει θεολογία , καί κατά ὁ αἵρεσις μάλα γενναῖος ἐκεῖνος συναγωνίζομαι , καί δή καί συνδοξάζω οὗτος , θεός ἀξίως θεολογέω τε καί δοξάζω , ὁ δοξάζω , καί γάρ , ἐγώ δοξάζω , φημί , σύ δέ μετά ὁ πολεμέω ἐκεῖνος καί Θεός , τατός τάσσω , ὁ καταδίκη οὗτος καί μοῖρα εἷς σαυτοῦ ἀπεργάζομαι , μᾶλλον δέ καί ὁ ὁ ἅπας αἱρεσιάρχης ὁμοῦ δίκη μόνος κατά ὁ σεαυτοῦ κεφαλή ἐφέλκυσις οὗτος καί ἄρα ὁ σός φημί ψῆφος καί ἀπόφασις , καί πρός οὗτος , καί ὅσος πρό βραχύς ἐκεῖ καθ´ ἐγώ λέγω , ὡς κακότεχνος Ψυχή μήτε διδακτός ἐγγίγνομαι ποτός ἀρετή , μήτε βούλομαι ποτέ ἀλάω , καί ὅτι μάθησις τε καί αἰδώς , ἀρετή εἰμί μόριον , ὁ σός κακότεχνος οὐ εἰσέρχομαι Ψυχή . σός καί γάρ οὗτος καί ὁ σός κατάλογος ὁ ἐγκώμιον καί ὁ ὁ ὕβρις στέφανος καί μάλα προσήκω , ὅς αὐτός σεαυτοῦ καί ὁ σός κεφαλή , ἀλ οὐ ὅς κακῶς εἶπον . δικαίως πλέκω · ἐπεί καί σῦς γε αὐτός , οὐ ἄλλος εἰμί ὁ καί πᾶς ἱερός λόγος ἄσκησις τε καί ἐπιστήμη ὁ πρόθυρον ὁ σός Ψυχή ἀπελαύνω , καθά δή καί προφαίνω , καί ὁ μέν προσήκω αἰδώς Χριστιανός ἀπορρίπτω , ὁ δέ μέγας καί πρῶτος θεολογία , ὁ ἱερός φημί καί θεόπνευστος γραφή , καί δή καί ὁ ὁ διδάσκαλος ἱερός λόγος μετά τοσοῦτος ὁ ἀναισχυντία ἐπιπηδάω , Σ κατά οὗτος δή καί μόνος κυνικός σεαυετλην ὅς φονέω , μᾶλλον δέ κατά ὁ ἀναισχυντία καί χείρων πολύς γε ἐκεῖνος · οὐδέ γάρ ἐπί ὁ αὐτός , ἀλ ἐπανακτέον καί αὖθις ἐπι ἐκεῖνος ὁ λόγος . Ἀυαστάσιος σκοπέω λόγος , καί ὁ Τριάς εἷς θεός ὁ Παράκλητος βούλομαι δείκνυμι ὁμοούσιος καί ὁμότιμος φύω πατήρ , καί υἱός , ἄλλος τε πολύς ὡς εἰκός εἰς παράστασις χράω ὁ λόγος , καί δή καί ὁ εἴρω πάλαι πρός Κορίνθιος ὁ σοφός Παῦλος , οὐ οἶδα γάρ , φημί , ὅτι ναός Θεός εἰμί , καί ὁ πνεῦμα ὁ Θεός οἰκέω ἐν σύ ; καί πάλιν · οὐ οἶδα ὅτι ὁ σῶμα σύ ναός ὁ ἐν σύ ἅγιος πνεῦμα εἰμί ρῦ ἔχω οπός Θεός ; ἐντεῦθεν ὁ διδάσκαλος ὥσπερ ἐνδόσιμος λαμβάνω , οὐ ἀνθρώπινος καθαπερεί Γρηγοράς , ἢ ὁ κατ´ αὐτός τις ματαιόσοφος ἕτερος , ἀλλά θεολογικός ὁμοῦ καί θεοπρεπῶς ἑξῆς συλλογίζομαι , καί συμπεραίνω ὁ οἰκέω σκοπός καί ὁ ἀλήθεια ἀγαθός . οὗτος καί γάρ , φημί , ἄντικρυς διδάσκω , ὁ θεῖος εἰναι φύσις ὁ πανάγιος πνεῦμα . εἰμί γάρ ῥέω ναός χρηματίζω ὁ πιστεύω , ἐπεί ὁ πνεῦμα ὁ χάρις δέχομαι , ἐκ ὁ θεόω ἄρα ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος · ὁ γάρ οὗτος χάρις ἔνοικος ἔχω , ναός Θεός ὀνομάζω . ὁ γάρ πρότασις ἑκάτερος ἐκ ὁ λόγιος λαμβάνω ὁ διδάσκαλος , ὅτι θεός ὁ πνεῦμα συμπεραίνω ὁ ἅγιος · δή καί σκοπός εἰμί αὐτός δείκνυμι . δύτης δέ οὗτος περί ὁ αὐτός καί ὁ μέγας φημί Βαοίλειος , θεός ἀποδείκνυμι εἰμί ὁ πνεῦμα , ἐπεί ὁ ἔνοικος αὐτός κτάομαι ναός εἰμί Θεός Παῦλος ὁ θεῖος διδάσκω . ὁ δέ καθ´ ἐγώ ὁ Πατέρων ἱερόv σύνοδος , ἐπεί σκοπός εἰμί αὐτός δείκνυμι , ὅτι Θεός μετέχω ὁ θεόω , οὐ ὁ θεῖος εἰμί οὐσία ὁ μετέχω , πῶς γάρ , εἰμί μή μέλλω πᾶς υἱός Θεός κατά φύσις καί χριστός τερατεύομαι · ἀλ ὁ φυσικός χάρις σὐτοῦ καί θεοποιός ἐνέργεια , καί οὗτος ὁ θεολόγος πρός γε ὁ ἄλλος παράγω , ναός Θεός ὁ πιστός εἴρω λέγω πρός ὁ ἀπόστολος , ἐπεί δέχομαι ὁ ὁ πνεῦμα χάρις . καί πάλιν , Ναός , φημί , Θεός ὀνομάζω , ἔνοικος ἔχω ὁ ὁ πνεῦμα χάρις . τις οὖν ἀσυλλόγιστος τε καί ἄτεχνος , καί ἀμαθής ἐν οὗτος εἴρω ὁ Πατέρας φημί , ἵημι φιλόσοφος , ὁ ὁ συλλογισμός ἀντί ὁ Εὐαγγέλιος κακῶς προσκυνέω , μηδέ οὗτος αὐτός γοῦν μετά ὁ προσήκω χράω λόγος ; ὁ μέν γάρ καί ὁ πρότασις , καί ὁ μέσος καί κοινός ὅρος , ΥΠΕ ρ ὅς καί φιλοτιμέομαι ἐκεῖ διδάσκω αὐτός ὡς περί τις μέγας καί ὑψηλός πρᾶγμα , καί ὁ συμπέρασμα , καί ἁπλόος ὁμοῦ πᾶς , παρ´ ἐκεῖνος ὁ ὁ ἐκκλησία διδάσκαλος λαμβάνω ἔχω μηδείς παρ´ ἑαυτοῦ ὁ παράπαν ὁ ἱερός ἐκεῖνος ῥητός ἐπεισάγω , ἀλλά γυμνός ὁ ἐκεῖνος θεολογία εἰς μαρτυρία ὁ κατ´ εὐσέβεια ἀλήθεια εἰσφέρω . λέγω γάρ δή καί ταῦθ´ οὗτος διά σύ καί ὁ σός ἀδολεσχία καί ματαιολογία αὐτόθεν ἐπιχειρέω , ὡς εἄν ὁ σός ἑταῖρος τε καί ὁμιλητής δοκέω μέγας τις λέγω · ἐπεί πόρρω ὁ θεῖος αὐλή ὁ τοιοῦτος , καί ὁ ἀποστολ·κοῦ καί ὁ πατρικός συνέδριον , οἶς καί ὁ οἰκουμενικός ὁ ἕκτος προκάθημαι σύνοδος παραφαίνω μόνος εὐθύς ἀπελαύνω ὁ θεῖον σύλλογος , μηδείς κοινός