cogPG.PG151 529
αὐτοῦ , φησὶν , ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν . Ἄρ´ αὐκ ἐπὶ τῆς αὐτῆς μένει πληρότητος τὸ πῦρ , καὶ μετὰ τὸ ματαδοῦναι τοσούτοις τῆς ἐνεργείας τῆς αὐτοῦ ; Παντί που δῆλόν ἐστιν . Εἰ δὲ ἔνθα οὐσία ἐστὶ τὸ ὑποκείμενον καὶ σῶμα , καὶ μερίζεται καὶ οὐ μερίζεται , πολλῷ μᾶλλον ὅταν περὶ ἐνεργείας ὁ λόγος ἧ , καὶ ἐνεργείας τῆς ἐξ ἀσωμάτου οὐσίας , οὐδὲν εἰκὸς τοιοῦτον παθεῖν . Οὐχ οὗτοι τοίνυν εἰσὶ κατὰ τὰς ἁντιθέτους γλώσσας καὶ θεομάχους οἱ τὴν διθεταν κακῶς ἐπεισάγοντες · ἀλλ´ οὐδ´ ἡμεῖς οἱ καλῶς ἐν ἄπασι τούτοις ἑπόμενοι , ἀλλ´ ἐκεῖνοι μᾶλλον οἱ πρὸς τῇ θείᾳ καὶ ἀνωνύμῳ φύσει καὶ κτιστὴν ἔχειν θεότητα τὸν Θεὸν , οὐκ οἶδ´ ὅθεν , καὶ ὅπως καινοτομήσαντες , κἀντεῦθεν ὑφειμένην τε καὶ ὑπερκειμένην τυραννικῶς ἐπεισαγαγόντες τῷ ὄντι · τοῦτο καὶ γὰρ ἀληθῶς ἡ τῶν οὐσιῶν ἐργάζεσθαι διαφορὰ πέφυκε , τὸ κτιστὸν δηλονότι καὶ ἄκτιστον , ὃ δὴ καὶ ὁ μέγας ἤδη φθάσας εἴρηκε Διονύσιος . Καὶ τοῦτο δὴ τὸ καινόν ἐστι καὶ τερατείας ἁπάσης καὶ ψεύδους ἔμπλεων , ὅτι τὴν διθεῖαν ὁμοῦ καὶ τὴν τοῦ κτίσματος λατρείαν , καὶ δὴ καὶ τὸ ὑπερκείμενον ὄντως κατ´ οὐσίαν καὶ ὑφειμένον Βαρλαάμ τε καὶ Ἀκίνδυνος ἄνωθεν , καὶ οἱ περὶ Γρηγορᾶν τοιυτονὶ σὺν ἐκείνοις κακῶς κατὰ τῆς εὐσεβείας καὶ τοῦ ταύτης ὑγιοῦς λόγου καινοτομήσαντες , ἔπειτα τοῖς ἱεροῖς θεολόγοις καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ Χριστοῦ κάκιστα τὴν ἐκεῖθεν ἀμορφίαν , καὶ τὸ αἶσχος μετὰ πολλῆς τῆς συκοφαντίας ὁμοῦ καὶ τῆς ἀναισχυντίας ἐπάγουσι ,, πολὺν τὸν κονιορτὸν , καὶ τὴν τῶν λογισμῶν σύγνυσιν ἐντεῦθεν τοῖς πολλοῖς ἐπεγείροντες , καὶ τῶν πιστῶν Ἐκκλησίας μετ´ Ἀρείου φημὶ καὶ Σαβελλίου καὶ Μακεδονίου , καὶ τῆς κατ ἐκείνους τε , καὶ μετ´ ἐκείνους πολυβέου καὶ θεομάχου συμμορίας , διαιροῦντες τε καὶ συγχέοντες . Τοῦτο γὰρ δὴ κἀκείνοις τὸ πρόχειρον εἰς κατηγορίαν ἦν τότε κατὰ τῆς Ἐκκλησίας Χριστοῦ . Ἐπειδὴ , φησὶ , πολλοὺς θεοὺς καὶ πολλὰ πρεσβεύουσιν ἄκτιστα , οὕτω τὸ τῆς Τριάδος ὁμοούσιον καὶ ὁμότιμον καθ´ ἡμῶν διασύροντες · ἐπειδὴ τὴν μίαν ἐκεῖνοι τρισυπόστατον θεότητα κακῶς εἰς διαφόρους οὐσίας καὶ ἄκτιστα καὶ κτιστὰ διασπῶντες , ἔπειτα μοναρχίαν δῆθεν , καὶ τὸν ἔνα πρεσβεύειν Θεὸν , ἀκριβῶς ἐνόμιζον . Ὃ δὴ καὶ καθ´ ήμῶν νῦν ὡσαύτως οἱ ἐκείνων ὀπαδοὶ προβάλλονται ναὶ ὁμόφρονες , θεοπρεπῆ διαφορὰν οὐσίας θείας καὶ ἐνεργείας συνῳδὰ πρεσβευόντων τῇ θείᾳ θεολογία , καὶ τὴν οὐσίαν ὑπερκεῖσθαι θεοπρεπῶς τῶν θείων λεγόντων ταύτης δυνάμεων , οἱ τὰς κτιστὰς θεότητας τολμηρᾷ καὶ διανοίᾳ καὶ γλώττῃ καὶ νῦν σὺν ἐκείνοις ᾗπερ ἔφην εἰσάγοντες , καὶ τὸ κατ´ οὐσίαν ὑπερκείμενόν τε καὶ ὑφειμένον , φημὶ δὴ τὸ κτιστὸν καὶ τὸ ἄκτιστον , Ἡμεῖς δ´ ὑπερκεῖσθαι θεοπρεπῶς λέγοντες τὴν θείαν οὐσίαν τῆς ἑαυτῆς ἐνεργείας , καὶ κατωτέρω ταύτην ἐκείνης ὡς ἀρχῆς καὶ αἰτίας καὶ οὐσίας αὐτῆς λέγοντες , οὐκ εἰς ἄκτιστα καὶ κτιστὰ , καὶ κυρίως ὑπερκείμενά τε καὶ ὑφειμένα διαιροῦμεν κατ´ ἐκείνους τὴν μίαν καὶ ἀδιαίοετον θεότητα · ἀλλὰ μίαν ἴσμεν καὶ κηρύττομεν θεότητα ἄκτιστον καὶ ἀΐᾶιον τοῦ ἐνὸς τοισυποστάτου καὶ παντοδυνάμου Θεου , κᾶν διαῤῥαγῶσιν οἱ τὰς κτιστὰς καινοτομοῦντες θεότητας , καὶ τὸ κακῶς τε καὶ δυσσεβῶς κατ´ οὐσίαν ὑφειμένον καὶ ὑπερκείμενον , ὃ Βαρλαὰμ ὁ τῆς αἱρέσεως πρῶτος ἀρχηγὸς κατὰ τοῦ τῆς εὐσεβείας , ὅπερ ἔφην , λόγου καινοτομήσας , τοῖς αὐτοῦ διαδόχοις καὶ μετ´ αὐτὸν ἀρχηγοῖς καὶ σπουδασταῖς τῆς αἱρέσεως αὐτοῦ κακῶς καταλέλοιπε . Μᾶλλον δὲ κὰνταῦθα τῆς συνόδου καὶ τοῦ ταύτης ἱεροῦ τόμου καλὸν ἂν εἴη διακοῦσαι καὶ αὗθις , καὶ οἷς ἄνωθεν Γρηγορᾶς ἀντιλέγειν ἐπεβάλλετο δῆθεν . Τί οὖν ὁ τόμος ; Μετὰ δὴ τὸ φανῆναι , φησί , καὶ τὴν θείαν ἐνέργειαν θεότητα ὀνομαζομένην , ἐζητήσαμεν ἀποδαιχθῆναι παρὰ τῶν θεολόγων , εἰ τῆς θείας ἐνεργείας ταύτης καὶ τῶν οὐσιωδῶς περὶ αὐτὴν θεωρουμένων ὑπέρκειται κατ´ οὐσίαν ὁ Θεός · καὶ ἀνεφάνη καὶ τοῦτο παρὰ πάντων κηρυττόμενον τῶν ἁγίων . Συναπεδείζ θη δὲ καὶ τοῦτο , ὅτι οἱ μὴ τοῦτο παραδεχόμενοι ὄντως πολύθεοί εἰσι , πολλὰς λέγοντες ἀρχὰς , ὡς μὴ ἀναφέροντες εἰς ἓν αἴτιον καὶ μίαν ἀρχήν τὰ περὶ τὸν Θεὸν οὐσιωδῶς · θεωρούμενα . Ὁ γὰρ μέγας Βασίλειος ἐν τοῖς Ἀντιῤῥητικοῖς φησιν · Ἔστι τι τάξεως εἶδος , οὐκ ἐκ τῆς παρ´ ἡμῶν θέσεως συνιστάμενον , ἀλλ´ αὐτῇ τῇ κατὰ φύσιν ἀκολουθίᾳ συμβαῖνον , ὡς τῷ πυρὶ πρὸς τὸ φῶς ἑστι τὸ ἐξ αὐτοῦ · ἐν τοῖς τοιούτοις γὰρ πρότερον τὸ αἴτιον λέγομεν , δεύτερον δὲ τὸ ἀπ´ αὐτοῦ , οὐ διαστήματι χωρίζοντες ἀλλήλων ταῦτα , ἀλλὰ τῷ λογισμῷ τοῦ αἰτιααοῦ προεπινοοῦντες τὸ αἴτιον . Πῶς οὖν εὔλογον ἀρνεῖσθαι τὴν τάξιν ἐφ´ ὧν ἐστι πρῶτον καὶ δεύτερον , οὐ κατὰ τὴν ἡμετέραν θέσιν , ἀλλ´ ἐκ τῆς κατὰ φύσιν αὐτοῖς ἐνυπαρχούσης ἀκολουθίας ; Ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς πρὸς Ἀμφιλόχιον γράφει · Αἰ δὲ ἐνέργειαι iΠνεύματος τίνες ; Ἅῤῥητοι μὲν διὰ τὸ μέγεθος , ἀνεξαρίθμητοι δὲ διὰ τὸ πλῆθος . Πῶς γὰρ νοήσομεν τὰ τῶν αἰώνων ἐπέκεινα ; τίνες ἠσαν αὐτοῦ πρὸ τῆς νοητῆς κτίσεως αἱ ἐνέργειαι ; πόσαι δὲ αἱ ἀπ´ αὐτοῦ περὶ τὴν κτίσιν χάριτες ; τίς δὲ ἡ πρὸς τοὺς αἰῶνας τοὺς ἐπερχομένους δύναμις ; ἦν μὲν γὰρ καὶ προῆν καὶ συμπαρῆν τῷ Υἱῶ καὶ τῷ Πατρὶ πρὸ τῶν αἰώνων . Ὥστε , κἄν τι νοήσῃς τῶν αἰώνων ἐπέκεινα , καὶ τοῦτό ἐστι τοῦ Πνεύματος , κατωτέρω τὰς νος εἶναι . Ἐν δὲ τῷ περὶ θεότητος Υἱοῦ καὶ Πνεύματος λόγῳ ὁ Νὺσσης , θεῖος Γρηγόριός φησιν · Ἡ μὲν θεία φύσις ἄφραστός τε καὶ ἀνεκφώνητος μένει , » ὑπερβαίνουσα πᾶσαν τὴν διὰ φωνῆς σημασίαν . Οὐκοῦν οὐχὶ φύσιν , ἀλλὰ τὴν θεατικὴν δύναμιν τοῦ Πνεύματος ἡ τῆς θεοτητος προσηγορία παρίστησιν Ὁ δὲ μέγας Ἀθανάσιος ἐν τῷ κατὰ Ἀρειανῶν δευτέρῳ λόγῳ τῶν αἱρετικῶν λεγόντων τῆς θελήσεως εἶναι τὸν Υἱὸν , ἀλλ´ οὐ τῆς φύσεως τοῦ Πατρὸς , Εἰ τὸ βούλεσθαι , φηοί , περὶ τῶν μὴ ὄντων διδόασι τῷ Θεῷ , διατί τὸ ὑπερκείμενον τῆς βουλήσεως οὐκ ἐπιγινώσκουσι τοῦ Θεοῦ ; Κἀν τῷ τρίτῳ κατὰ τῶν αὐτῶν , Τὸ μὲν ἀντικείμενον οὐ τεθεωρήκασιν · ὥσπερ γὰρ ἀντίκειται τῇ βουλήσει τὸ παρὰ γνώμην , οὕτως ὑπέρκειται καὶ προηγεῖται τοῦ βούλεσθαι τὸ κατὰ φύσιν . Καὶ κατὰ Μακεδονίου γράφων ὁ αὐτὸς , Γίνωσκε , φησὶν , ὅτι τὸ Θεὸς εἶναι δεύτερόν ἐστι τῆς φίσεως . Καὶ γὰο καὶ ἡμεῖς ἐὰν μιμηταὶ γενώμεθα
Lemmas: αὐτός , φημί , ἐγώ πᾶς λαμβάνω . Ἄρα αὐκ ἐπί ὁ αὐτός μένω πληρότης ὁ πῦρ , καί μετά ὁ ματαδουνη τοσοῦτος ὁ ἐνέργεια ὁ αὐτός ; Πᾶς ποῦ δῆλος εἰμί . εἰμί δέ ἔνθα οὐσία εἰμί ὁ ὑπόκειμαι καί σῶμα , καί μερίζω καί οὖον μερίζω , πολύς μᾶλλον ὅταν περί ἐνέργεια ὁ λόγος ἧ , καί ἐνέργεια ὁ ἐκ ἀσώματος οὐσία , οὐδείς εἰκός τοιοῦτος πάσχω . οὐχ οὗτος τοίνυν εἰμί κατά ὁ ἀντίθετος γλῶσσα καί θεομάχος ὁ ὁ διθετω κακῶς ἐπεισάγω · ἀλ οὐδός ἐγώ ὁ καλῶς ἐν ἄπας οὗτος ἕπομαι , ἀλ ἐκεῖνος μᾶλλον ὁ πρός ὁ θεῖος καί ἀνώνυμος φύσις καί κτίστης ἔχω θεότης ὁ θεός , οὐ οἶδα ὅθεν , καί ὅπως καινοτομέω , ἐντεῦθεν ὑφέζομαι τε καί ὑπέρκειμαι τυραννικός ἐπεισάγω ὁ εἰμί · οὗτος καί γάρ ἀληθής ὁ ὁ οὐσία ἐργάζομαι διαφορά φύω , ὁ κτιστός δηλονότι καί ἄκτιστον , ὅς δή καί ὁ μέγας ἤδη φθάνω εἴρω Διονύσιος . καί οὗτος δή ὁ καινός εἰμί καί τερατεία ἅπας καί ψεῦδος ἔμπλεος , ὅτι ὁ διθεΐα ὁμοῦ καί ὁ ὁ κτίσμα λατρεία , καί δή καί ὁ ὑπέρκειμαι εἰμί κατ´ οὐσία καί ὑφίημι Βαρλαάμ τε καί Ἀκίνδυνος ἄνωθεν , καί ὁ περί Γρηγορᾶς τοιυτονὶ σύν ἐκεῖνος κακῶς κατά ὁ εὐσέβεια καί ὁ οὗτος ὑγιής λόγος καινοτομέω , ἔπειτα ὁ ἱερός θεολόγος καί ὁ ἐκκλησία Χριστός κακός ὁ ἐκεῖθεν ἀμορφία , καί ὁ αἶσχος μετά πολύς ὁ συκοφαντία ὁμοῦ καί ὁ ἀναισχυντία ἐπάγω ,, πολύς ὁ κονιορτός , καί ὁ ὁ λογισμός σύγνυσιν ἐντεῦθεν ὁ πολύς ἐπεγείρω , καί ὁ πιστός ἐκκλησία μετέ Ἄρειος φημί καί Σαβέλλιος καί Μακεδόνιος , καί ὁ κατά ἐκεῖνος τε , καί μετέ ἐκεῖνος πολυβέου καί θεομάχος συμμορία , διαιρέω τε καί συγχέω . οὗτος γάρ δή ἐκεῖνος ὁ πρόχειρον εἰς κατηγορία εἰμί τότε κατά ὁ ἐκκλησία Χριστός . ἐπεί , φημί , πολύς θεός καί πολύς πρεσβεύω ἄκτιστος , οὗτος ὁ ὁ Τριάς ὁμοούσιος καί ὁμότιμος καθ´ ἐγώ διασύρω · ἐπεί ὁ εἷς ἐκεῖνος τρισυπόστατος θεότης κακῶς εἰς διάφορος οὐσία καί ἄκτιστος καί κτιστός διασπάω , ἔπειτα μοναρχία δῆθεν , καί ὁ νάω πρεσβεύω θεός , ἀκριβῶς νομίζω . ὅς δή καί καθ´ ἥμων νῦν ὡσαύτως ὁ ἐκεῖνος ὀπηδός προβάλλω ναί ὁμόφρων , θεοπρεπής διαφορά οὐσία θεῖος καί ἐνέργεια συνῳδός πρεσβεύω ὁ θεῖος θεολογία , καί ὁ οὐσία ὑπέρκειμαι θεοπρεπῶς ὁ θεῖον λέγω οὗτος δύναμις , ὁ ὁ κτίστης θεότης τολμηρός καί διάνοια καί γλῶσσα καί νῦν σύν ἐκεῖνος ὅσπερ φημί εἰσάγω , καί ὁ κατ´ οὐσία ὑπερκείμενος τε καί ὑφίημι , φημί δή ὁ κτιστός καί ὁ ἄκτιστον , ἐγώ δδʹ ὑπέρκειμαι θεοπρεπῶς λέγω ὁ θεῖος οὐσία ὁ ἑαυτοῦ ἐνέργεια , καί κατωτέρω οὗτος ἐκεῖνος ὡς ἀρχή καί αἴτιος καί οὐσία αὐτός λέγω , οὐ εἰς ἄκτιστος καί κτιστός , καί κύριος υπερκείμενο τε καί ὑφίημι διαιρέω κατ´ ἐκεῖνος ὁ εἷς καί αδιαιοιημι θεότης · ἀλλά εἷς οἶδα καί κηρύσσω θεότης ἄκτιστον καί ἀΐω ὁ εἷς τοισυποστατος καί παντοδύναμος Θεός , κἄν διαῤῥαγῶσιν ὁ ὁ κτίστης καινοτομέω θεότης , καί ὁ κακῶς τε καί δυσσεβῶς κατ´ οὐσία ὑφίημι καί ὑπέρκειμαι , ὅς Βαρλαάμ ὁ ὁ αἵρεσις πρῶτος ἀρχηγός κατά ὁ ὁ εὐσέβεια , ὅσπερ φημί , λόγος καινοτομέω , ὁ αὐτός διάδοχος καί μετέ αὐτός ἀρχηγός καί σπουδαστής ὁ αἵρεσις αὐτός κακῶς καταλείπω . μᾶλλος δέ κὰνταῦθα ὁ σύνοδος καί ὁ οὗτος ἱερός τόμος καλός εἄν εἰμί διακούω καί αὖθις , καί ὅς ἄνωθεν Γρηγοράς ἀντιλέγω ἐπιβάλλω δῆθεν . τις οὖν ὁ τόμος ; μετά δή ὁ φαίνω , φημί , καί ὁ θεῖος ἐνέργεια θεότης ὀνομάζω , ζητέω αποδαιζω παρά ὁ θεολόγος , εἰμί ὁ θεῖος ἐνέργεια οὗτος καί ὁ οὐσιωδῶς περί αὐτός θεωρέω ὑπέρκειμαι κατ´ οὐσία ὁ Θεός · καί ἀναφαίνω καί οὗτος παρά πᾶς κηρύσσω ὁ ἅγιος . Συναπεδείζ τίθημι δέ καί οὗτος , ὅτι ὁ μή οὗτος παραδέχομαι εἰμί πολύθεος εἰμί , πολύς λέγω ἀρχή , ὡς μή ἀναφέρω εἰς εἷς αἴτιος καί εἷς ἀρχή ὁ περί ὁ θεός οὐσιωδῶς · θεωρέω . ὁ γάρ μέγας Βασίλειος ἐν ὁ αντιρρητικοιξ φημί · εἰμί τίς τάξις εἶδος , οὐ ἐκ ὁ παρ´ ἐγώ θέσις συνίστημι , ἀλ αὐτός ὁ κατά φύσις ἀκολουθία συμβαίνω , ὡς ὁ πῦρ πρός ὁ φάος εἰμί ὁ ἐκ αὐτός · ἐν ὁ τοιοῦτος γάρ πρότερος ὁ αἴτιος λέγω , δύο δέ ὁ ἀπ´ αὐτός , οὖον διάστημα Χωρίζοντες ἀλλήλων οὗτος , ἀλλά ὁ λογισμός ὁ αἰτιάομαι προεπινοέω ὁ αἴτιος . Πῶς οὖν εὔλογος ἀρνέομαι ὁ τάξις ἐφίημι ὅς εἰμί πρῶτος καί δύο , οὖον κατά ὁ ἡμέτερος θέσις , ἀλ ἐκ ὁ κατά φύσις αὐτός ἐνυπάρχω ἀκολουθία ; ἀλλά καί ἐν ὁ πρός Ἀμφιλόχιος γράφω · ὁ δέ ἐνέργεια iπνευμα τίς ; ἄρρητος μέν διά ὁ μέγεθος , ἀνεξαρίθμητος δέ διά ὁ πλῆθος . Πῶς γάρ νοέω ὁ ὁ αἰών ἐπέκεινα ; τίς ἀείδω αὐτός πρό ὁ νοητός κτίσις ὁ ἐνέργεια ; πόσος δέ ὁ ἀπ´ αὐτός περί ὁ κτίσις χάρις ; τίς δέ ὁ πρός ὁ αἰών ὁ ἐπέρχομαι δύναμις ; εἰμί μέν γάρ καί προέρχομαι καί συμπάρειμι ὁ υἱός καί ὁ πατήρ πρό ὁ αἰών . ὥστε , ἄν τίς νοέω ὁ αἰών ἐπέκεινα , καί οὗτος εἰμί ὁ πνεῦμα , κατωτέρω ὁ Μύκονος εἰμί . ἐν δέ ὁ περί θεότης υἱός καί πνεῦμα λόγος ὁ νύσσα , θεῖος Γρηγόριος φημί · ὁ μέν θεῖος φύσις ἄφραστος τε καί ἀνεκφώνητος μένω , » ὑπερβαίνω πᾶς ὁ διά φωνή σημασία . οὐκοῦν οὐ φύσις , ἀλλά ὁ θεατικός δύναμις ὁ πνεῦμα ὁ ὁ θεότης προσηγορία παρίστημι ὁ δέ μέγας Ἀθανάσιος ἐν ὁ κατά Ἀρειανός δύο λόγος ὁ αἱρετικός λέγω ὁ θέλησις εἰμί ὁ υἱός , ἀλ οὖον ὁ φύσις ὁ πατήρ , εἰμί ὁ βούλομαι , φημί , περί ὁ μή εἰμί δίδωμι ὁ Θεός , διατί ὁ ὑπέρκειμαι ὁ βούλησις οὐ ἐπιγιγνώσκω ὁ Θεός ; ἄν ὁ τρίτος κατά ὁ αὐτός , ὁ μέν ἀντίκειμαι οὖον θεωρέω · ὥσπερ γάρ ἀντίκειμαι ὁ βούλομαι ὁ παρά γνώμη , οὕτως ὑπέρκειμαι καί προηγέομαι ὁ βούλομαι ὁ κατά φύσις . καί κατά Μακεδόνιος γράφω ὁ αὐτός , γιγνώσκω , φημί , ὅτι ὁ θεός εἰμί δεύτερος εἰμί ὁ φίση . καί γάο καί ἐγώ ἐάν μιμητής γίγνομαι