cogPG.PG151 452
Ἐλως εἰπόντες τοῖς Ἀριστοτελικοῖς , καὶ τοῖς εὐαγγελικοῖς καὶ ἀποστολικοῖς λόγοις . Καὶ εἰκότως · ἐπειδὴ μηδὲ κοινωνία φωτί , φησί , πρὸς τὸ σκότος , μηδὲ συμφώνησις Χριστῷ πρὸς Βελίαρ . Σὺ δὲ τῖ λέγεις πρὸς ταῦτα ; Τίνι τὴν συκοφαντίαν καὶ τὴν μακρὰν ὕβριν , καὶ τὴν διαβολὴν τῆς βλασφημίας , καὶ τὴν ἄκαιρον ἐκείνην καὶ ἄπληστον περιάπτεις καταδρομήν ; Πότερον Ἀναστασίῳ , δηλαδὴ τῷ τῆς Ἐκκλησίας διδασκάλῳ , καὶ οἱς ἐκεῖνος ὑπὲρ τοῦ θείου Ιiνεύματος χρώμενος ἐξηγεῖται λογίοις , ἢ τῷ σεπτῷ τόμῳ καὶ τοῖς ἐκεῖνον ἐκτεθεικόσι Πατράσιν ; ἢ κἀκείνοις καὶ τούτοις ὁμοῦ ; Μᾶλλον δὲ τῷ μὲν δοκεῖν τούτοις χρώμενος προσωπείῳ , καθάπερ ἐπὶ σκηνῆς τινος καὶ δράματος , ἐκείνοις τὴν βλασφημίαν καὶ τὴν ὕβριν πᾶσαν ἀνάπτειν τολμᾷς · ἐκείνων καὶ γὰρ οἱ λόγοι πάντες , ἀλλ´ οὐχὶ τούτων , καθάπερ ἐδείχθη · τῇ δ´ ἀληθεία οὔτε κατὰ τούτων , οὔτε κατ´ ἐκείνων ὅλως τὰ τῆς σῆς βλασφημίας . Ῥᾷον καὶ γὰρ τὸν οὐρανὸν ἢ τὸν ὁφθαλμὸν τουτονὶ τῆς ἡμέρας τὸν ἤλιον κατατοξεύσεις καὶ πλήξεις , ἢ τοὺς τῆς ἀληθείας κήρυκας , καὶ τούτους κἀκείνους ταῖς σαῖς βλασφημίας ὑπευθύνους ἐργάσῃ , κἂν διαῤῥαγῇς τὰ τοιαῦτα λέγων καὶ γράφων , κἂν δεκαπλασιάσῃς τὴν ἐκ τοῦ πονηροῦ σὴν δεκάλογον ταύτην , καὶ τοῦτο δίς , καὶ τρὶς , καὶ πολλάκις . Ἀκούσατε γὰρ οἷα καὶ καθεξῆς ὁ φιλόσοφος γράφει καὶ βλασφημεῖ κατά τε τῶν ἀγίων , καὶ αὐτοῦ δέ φημι τοῦ τῶν Κἀγίων Θεοῦ . Ἀνούσιον γὰρ , φησὶν , ἐνέργειαν δεικνύειν ἐπαγγελλόμενος ἄκτιστον , τὴν μετεχομένην ε καὶ μεριζομένην τοῖς κτίσμασι , καὶ οὐδαμῆ τὴν είαν ἐκείνην οὐσίαν μετεχομένην τὴν μόνην ἄκτιστον , ὁ δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον καθαρῶς ἀπεφήνατο δίχα τινὸς ἐπικρύψεως . Τὸ δέ ἐστι τοὐναντίον ἅπαν , οὗπερ ἐβούλετο . Τρισὶν ἀτόποις ὁ Γρηγορᾶς ἐν τοῖς βραχέσι τούτοις ῥήμασι περιπίπτει , τῇ ἀποστολικῇ τε καὶ πατρικῇ θεολογίᾳ φανερῶς ἀντικείμενος . Τήν τε γὰρ θείαν ἐνέργειαν ἀρνεῖται , καὶ διὰ τοῦτο μόνον ἄκτιστον εἶναι τὴν θείαν οὐσίαν φησὶν , ἵν´ ἐκείνην τὴν φυσικὴν τοῦ Θεοῦ δύναμιν εἰς τὰ κτίσματα κατασπάσῃ , καὶ τὴν θείαν οὐσίαν μεθεκτὴν εἶναι λέγει , Λ δὸ Ιαολαὰμ καὶ Ἀκίνδυνος οἱ τούτου μυσταγωγοὶ πρῶτοι καὶ μόνοι , παρὰ τοῦ Σατανᾶ μυσταγωγηθέντες , εἰπεῖν ἐτόλμησαν . Οὐδὲ γὰρ οὐδεὶς τῶν ἀρχαίων αἱρετικῶν σχεδὸν , πολλῶν τινων καὶ παντοδαπῶν τὰς αἱρέσεις ἀναδειχθέντων , ῥητῶς εἰπὼν ἐφάνη τοῦτό ποτε . Καὶ τρίτον ἐπὶ τούτοις ἀρνεῖται τὸ μὴ διὰ Πνεύματος ἁγίου , ταυτὸ δὲ εἰπεῖν διὰ τῆς αὐτοῦ φυσικῆς δωρεᾶς τε καὶ χάριτος τὴν θείαν γίνεσθαι μέθεξιν , πᾶσαν ἱερὰν Γραφὴν καὶ θεολογίαν θείαν τὰς τοῦτο λαμπρῶς κηρυττούσας ἀποποιούμενος , καὶ πολις αὐταῖ - ἑπομένους Πατέρας τὴν ἐναντίαν ἰέναι διδάσκων , Ὥσπερ ἂν εἴ τις , φησί , τὴν ἐς Σοῦσα καὶ Ἐκβάτανα φέρουσαν ἰέναι προθέμενος , ὁ δὲ τὴν ἐς νήσους ἀπήει τὰς Βρεττανικάς . Ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων μετὰ μικρὸν , ὧ φιλόσοφε · τὸ δὲ νῦν ἔχον λέγε καὶ προστίθει , καὶ τὰς ἑξῆς βλασφημίας τε καὶ διαστροφὰς τῶν θεολογικῶν ζηλαδὴ λόγων , ἵνα καὶ πᾶσιν ὁμοῦ τοῖς παρὰ σοῦ κακῶς εἰρημένοις καλῶς αὐτοὶ τὴν καταστροφὴν καὶ τὴν λύσιν παρ´ ἑαυτῶν ἐπενέγκωσιν . Ἵνα γὰρ , φησὶ , τὸ τελευταῖον ἀρχὴν ποιήσωμαι , διά τε τὸ ἔναυλον εἶναι μᾶλλον τῇ ἀκοῇ τουτοῖ , ἢ ὅσα πρότερον τέθειται τουτῳλ , καὶ διὰ τὸ τἄλλα μὲν ἐκεῖνα παραδραμεῖν ἀνερμήνευτα , τούτῳ δὲ βραχυσύλλαβον μὲν , παρασχεῖν δ´ οὐν ἑρμηνείαν ἡντιναοῦν . Φέρει γὰρ τὸν θεῖον Ἀπόστολον λέγοντα , Οὐκ οἴδατε ὅτι τὰ σώματα ὑμῶν ναὸς τοῦ ἐν ὑμῖν ἀγίου Πνεύματός ἐστιν , οὗ ἔχετε ἀπὸ Θεοῦ ; καὶ τοῦθ´ ἑρμηνεύων αὐτὸς ὑποθετικῷ τινι κέχρηται συλλογισμῶ , μᾶλλον δ´ οὐ κέχρηται , ἀλλὰ βούλεται μὲν , κεχρῆσθαι δὲ οὐ δύναται . Οὐδὲ γὰρ βάλλει κατὰ σκοπὸν , οὐδὲ οἶδε τί ἐστι συλλογισμὸς , καὶ τί ὅρος , καὶ τί πρότασις , καὶ τί συμπέρασμα , καὶ τίνα πρὸς ἄλληλα τὴν σχέσιν ἔχειν ὀφείλει ταυτὶ , κατά γε τοὺς τῆς ἐπιστήμης ὅρους . Ἔχει δὲ οὐτωσίν · Εἰ ναὸς Θεοῦ τυγχάνουσιν οἱ πιστεύσαντες , ἐπειδὴ τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος ἐδέξαντο , ἐκ τοῦ Θεοῦ ἄρα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . Τὴν γάρ τούτου χάριν ἔνοικον ἐσχηκότες , ναοὶ Θεοῦ ὡνομάσθησαν . Ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὡς ἡμέτερα δῆθεν καθ´ ἡμῶν τὰ τῶν ἁγίων λαμβάνων ἐκεῖνος , καὶ συκο.φαντῶν μὲν ἡμᾶς οὕτως αἴσχιστά τε καὶ ἰταμώτατα , ὑβρίζων δ´ ἀναιδῶς ἄγαν καὶ τολμηρῶς εἰς τὴν τῶν ἀγίων θεολογίαν , οὐ τὰ προῤῥηθέντα ταυτὶ μόνον , ἀλλὰ καὶ τὰ πολλῷ τούτων ἀτοπώτατά τε καὶ χείριστα , καθὰ δὴ καὶ εἰπὼν ἔφθην , ἃ δὴ καὶ παρῆκεν ὁ λόνος τὸν θόρβορον καὶ τὴν συχνὴν ἀηδίαν τῶν ἐκείνου λόγων ἐκφεύγων · ἐπὶ δὲ τὴν ἐκείνου θεολογίαν , μᾶλλον δὲ τὴν κατὰ τῆς θεότητος τοὶμηρὰν βλασφημίαν τὸν λόγον ἑξῆς ἐνέγκωμεν , ὅπως τὰ τῆς καινοφανοῦς ἐκείνης αἱρέσεως γυμνότερον καὶ αὐθις διαδειχθῇ . Οὐκ οἶδα δ´ ὁπότερον , φησὶν , εἴτε τὴν ἀμαθίαν αὐτοῦ φαίην ἂν τῆς ἀσεβείας αἰτίαν αὐτοῦ , εὖτε τὴν ἀσέβειαν τῆς ἀμαθίας , εἴτ´ ἄμφω ἀμφοῖν . Ἱλα γὰρ τἄλλα παρῶμεν , τοσούτω καὶ αὐτὸς οἴκοθεν , οὐκ οἰδ´ ὁπόθεν κινηθεὶς , ἐξ ὧν προήνεγκε μαρτυριῶν ὑπὲρ ἑαυτοῦ γραφικῶν , ἐπεπράχει σαφές τε καὶ πρόδηλον , ὡς καὶ τὸν ἠλιθιώτατον αἰσθέσθαι δίχα τῆς οἰασοῦν ἀποδείξεως , αὐτὴν τὴν οὐσίαν τοῦ θείου Πνεύματος εἶναι τὴν ἐνοικεῖν ἀποῤῥήτως λεγομένην τοῖς τῶν ἀνθρώπων ἀξίοις , καὶ διὰ τοῦτο ναοὺς Θεοῦ λέγεσθαι αὐτούς . Ὁ δʹ ἀναίσθητος καὶ ὧν αὐτὸς προκαθίστασθαι ἔοικεν εἶναι . Φέρει γὰο πρὸ τούτου , καθάπερ οἷσθα μᾶλλον αὐτὸς ὁ καὶ ταῦτα κεκομικὼς ἡμῖν , τὸν μέγαν Ἀθανάσιον λέγοντα , ὡς τοῦ Πνεύματος ὄντος ἐν ἡμῖν , καὶ ὁ Λόγος ὁ τοῦτο διδούς ἐστιν ἐν ἡμῖν , καὶ ἐν τῷ Αόγῳ ἐστὶν ὁ Πατήρ . Καὶ σὕτως ἐστὶ τὸ , Ἐλευσόμεθα έγὼ καὶ ὁ Πατὴρ , καὶ μονὴν παρ´ αὐτῷ ποιθσομεν . Ἐντεῦθεν γὰρ ἔτι γίνεται πάλιν ἄμφω πολλῶ σαφέστερα , τό τε δὴ τὴν τῆς Τριάδος οὐσίαν αὐτὴν ἐνοικεῖν τοῖς ἀξίοις καὶ μονὴν παρ´ ἀνθρώποις ποιεῖν , καὶ ἅμα τὰ τῆς ἀσεβείας τοῦ καταράτου δόγματα τουτουὶ , ἐνεργείας ἄνλας παρὰ τὴν θείαν οὐαίαν εἶναι , μὴ μόνον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ἀλλὰ καὶ τὸν Πατέρα , καὶ τὸν Υἱὸν λέγοντος . γὰρ οὐχ ὁρᾷς , ὡς ἡ μὲν τοῦ ἁγίου μαρτυρία τὴν τῆς ἁγίας Τριάδος οὐσίαν οἰκεῖν τοῖς ἀξίοις φησὶν , αὐτὸς δὲ μὴ
Lemmas: ἐλαύνω εἶπον ὁ Ἀριστοτελικός , καί ὁ εὐαγγελικός καί ἀποστολικός λόγος . καί εἰκότως · ἐπεί μηδέ κοινωνία φάος , φημί , πρός ὁ σκότος , μηδέ συμφώνησις Χριστός πρός Βελίαρ . σύ δέ τίω λέγω πρός οὗτος ; τίς ὁ συκοφαντία καί ὁ μακράν ὕβρις , καί ὁ διαβολή ὁ βλασφημία , καί ὁ ἄκαιρος ἐκεῖνος καί ἄπληστος περιάπτω καταδρομή ; πότερος Ἀναστάσιος , δηλαδή ὁ ὁ ἐκκλησία διδάσκαλος , καί οἱςστις ἐκεῖνος ὑπέρ ὁ θεῖον ιiνευμα χράω ἐξηγέομαι λόγιος , ἢ ὁ σεπτός τόμος καί ὁ ἐκεῖνος ἐκτίθημι πατήρ ; ἢ ἐκεῖνος καί οὗτος ὁμοῦ ; μᾶλλος δέ ὁ μέν δοκέω οὗτος χράω προσωπεῖον , καθάπερ ἐπί σκηνή τις καί δρᾶμα , ἐκεῖνος ὁ βλασφημία καί ὁ ὕβρις πᾶς ἀνάπτω τολμάω · ἐκεῖνος καί γάρ ὁ λόγος πᾶς , ἀλ οὐ οὗτος , καθάπερ δείκνυμι · ὁ δδʹ ἀλήθεια οὔτε κατά οὗτος , οὔτε κατ´ ἐκεῖνος ὅλως ὁ ὁ σός βλασφημία . ῥᾳδίως καί γάρ ὁ οὐρανός ἢ ὁ ὀφθαλμός οὗτος ὁ ἡμέρα ὁ ἥλιος κατατόξευσις καί πλήσσω , ἢ ὁ ὁ ἀλήθεια κῆρυξ , καί οὗτος ἐκεῖνος ὁ σός βλασφημία ὑπεύθυνος ἐργάζομαι , κἀν διαρραγή ὁ τοιοῦτος λέγω καί γράφω , κἀν δεκαπλασιάζω ὁ ἐκ ὁ πονηρός σός δεκάλογος οὗτος , καί οὗτος δίς , καί τρίς , καί πολλάκις . ἀκούω γάρ οἷος καί καθεξῆς ὁ φιλόσοφος γράφω καί βλασφημέω κατά τε ὁ Ἀγίων , καί αὐτός δέ φημί ὁ ὁ Κάγια Θεός . ἀνούσιος γάρ , φημί , ἐνέργεια δείκνυμι ἐπαγγέλλω ἄκτιστον , ὁ μετέχω ε καί μερίζω ὁ κτίσμα , καί οὐδαμῆ ὁ οἰδάνω ἐκεῖνος οὐσία μετέχω ὁ μόνος ἄκτιστον , ὁ δέ ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος καθαρός ἀποφαίνω δίχα τις ἐπίκρυψις . ὁ δέ εἰμί ἐναντίος ἅπας , ὅσπερ βούλομαι . τρίς ἄτοπος ὁ Γρηγοράς ἐν ὁ βραχύς οὗτος ῥῆμα περιπίπτω , ὁ ἀποστολικός τε καί πατρικός θεολογία φανερῶς ἀντίκειμαι . ὁ τε γάρ θεῖος ἐνέργεια ἀρνέομαι , καί διά οὗτος μόνος ἄκτιστον εἰμί ὁ θεῖος οὐσία φημί , ὅς ἐκεῖνος ὁ φυσικός ὁ Θεός δύναμις εἰς ὁ κτίσμα κατασπάω , καί ὁ θεῖος οὐσία μεθεκτός εἰμί λέγω , Λ δίδωμι Ιαολαὰμ καί Ἀκίνδυνος ὁ οὗτος μυσταγωγός πρῶτος καί μόνος , παρά ὁ Σατανᾶς μυσταγωγέω , εἶπον τολμάω . οὐδέ γάρ οὐδείς ὁ ἀρχαῖος αἱρετικός σχεδόν , πολύς τίνω καί παντοδαπής ὁ αἵρεσις ἀναδείκνυμι , ῥητός εἶπον φαίνω οὗτος ποτός . καί τρίτος ἐπί οὗτος ἀρνέομαι ὁ μή διά πνεῦμα ἅγιος , τατός δέ εἶπον διά ὁ αὐτός φυσικός δωρεά τε καί χάρις ὁ θεῖος γίγνομαι μέθεξις , πᾶς ἱερά γραφή καί θεολογία θεῖος ὁ οὗτος λαμπρῶς κηρύσσω ἀποποιέω , καί πόλις αὐτός - ἕπομαι Πατέρας ὁ ἐναντίος εἶμι διδάσκω , ὥσπερ εἄν εἰμί τις , φημί , ὁ εἰς Σοῦσα καί Ἐκβάτανα φέρω εἶμι προτίθημι , ὁ δέ ὁ εἰς νῆσος ἄπειμι ὁ Βρεττανικός . ἀλλά περί μέν οὗτος μετά μικρός , ἵημι φιλόσοφος · ὁ δέ νῦν ἔχω λέγω καί προστίθημι , καί ὁ ἑξῆς βλασφημία τε καί διαστροφή ὁ θεολογικός ζηλαδὴ λόγος , ἵνα καί πᾶς ὁμοῦ ὁ παρά σύ κακῶς εἴρω καλῶς αὐτός ὁ καταστροφή καί ὁ λύσις παρ´ ἑαυτοῦ ἐπιφέρω . ἵνα γάρ , φημί , ὁ τελευταῖος ἀρχή ποιέω , διά τε ὁ ἔναυλον εἰμί μᾶλλον ὁ ἀκοή οὗτος , ἢ ὅσος πρότερος τίθημι τουτῳλ , καί διά ὁ ἄλλος μέν ἐκεῖνος παρατρέχω ἀνερμήνευτος , οὗτος δέ βραχυσύλλαβος μέν , παρέχω δδʹ ὀν ἑρμηνεία ὁστισοῦν . φέρω γάρ ὁ θέω ἀπόστολος λέγω , οὐ οἶδα ὅτι ὁ σῶμα σύ ναός ὁ ἐν σύ ἅγιος πνεῦμα εἰμί , ὅς ἔχω ἀπό Θεός ; καί τοῦτος ἑρμηνεύω αὐτός ὑποθετικός τις χράομαι συλλογισμός , μᾶλλον δδʹ οὖον χράομαι , ἀλλά βούλομαι μέν , χράομαι δέ οὖον δύναμαι . οὐδέ γάρ βάλλω κατά σκοπός , οὐδέ οἶδα τίς εἰμί συλλογισμός , καί τίς ὅρος , καί τίς πρότασις , καί τίς συμπέρασμα , καί τίς πρός ἀλλήλων ὁ σχέσις ἔχω ὀφείλω οὗτος , κατά γε ὁ ὁ ἐπιστήμη ὅρος . ἔχις δέ οὐτάω · εἰμί ναός Θεός τυγχάνω ὁ πιστεύω , ἐπεί ὁ χάρις ὁ πνεῦμα δέχομαι , ἐκ ὁ Θεός ἄρα ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . ὁ γάρ οὗτος χάρις ἔνοικος ἔχω , ναός Θεός ὀνομάζω . ἀλλά οὗτος μέν ὡς ἡμέτερος δῆθεν καθ´ ἐγώ ὁ ὁ ἅγιος λαμβάνω ἐκεῖνος , καί συκοφαντέω μέν ἐγώ οὕτως αἰσχρός τε καί ἰταμός , ὑβρίζω δδʹ ἀναιδής ἄγαν καί τολμηρός εἰς ὁ ὁ Ἀγίων θεολογία , οὖον ὁ προλέγω οὗτος μόνος , ἀλλά καί ὁ πολύς οὗτος ἄτοπος τε καί κακός , καθά δή καί εἶπον φθάνω , ὁ δή καί παρίημι ὁ λόνος ὁ θόρβορον καί ὁ συχνός ἀηδία ὁ ἐκεῖνος λόγος ἐκφεύγω · ἐπί δέ ὁ ἐκεῖνος θεολογία , μᾶλλον δέ ὁ κατά ὁ θεότης τοὶμηρὰν βλασφημία ὁ λόγος ἑξῆς φέρω , ὅπως ὁ ὁ καινοφανής ἐκεῖνος αἵρεσις γυμνός καί αὖθις διαδείκνυμι . οὐ οἶδα δδʹ ὁπότερος , φημί , εἴτε ὁ ἀμαθία αὐτός φημί εἄν ὁ ἀσέβεια αἴτιος αὐτός , εὖτε ὁ ἀσέβεια ὁ ἀμαθία , προστίθημι ἄμφω ἄμφω . ἱλάσκομαι γάρ ἄλλος πείρω , τοσοῦτος καί αὐτός οἴκοθεν , οὐ οἰδ´ ὁπόθεν κινέω , ἐκ ὅς προφέρω μαρτυρία ὑπέρ ἑαυτοῦ γραφικός , πράσσω σαφής τε καί πρόδηλος , ὡς καί ὁ ἠλίθιος αἰσθάνομαι δίχα ὁ οἰασοῦν ἀπόδειξις , αὐτός ὁ οὐσία ὁ θεῖον πνεῦμα εἰμί ὁ ἐνοικέω ἀπόρρητος λέγω ὁ ὁ ἄνθρωπος ἄξιος , καί διά οὗτος ναός Θεός λέγω αὐτός . ὁ δέ ἀναίσθητος καί ὅς αὐτός προκαθιστάω ἔοικα εἰμί . φέρω γάο πρό οὗτος , καθάπερ οἶδα μᾶλλον αὐτός ὁ καί οὗτος κομίζω ἐγώ , ὁ μέγας Ἀθανάσιος λέγω , ὡς ὁ πνεῦμα εἰμί ἐν ἐγώ , καί ὁ Λόγος ὁ οὗτος δίδωμι εἰμί ἐν ἐγώ , καί ἐν ὁ Αόγῳ εἰμί ὁ Πατήρ . καί σὕτως εἰμί ὁ , ἔρχομαι ἐγώ καί ὁ πατήρ , καί μονή παρ´ αὐτός ποιέω . ἐντεῦθεν γάρ ἔτι γίγνομαι πάλιν ἄμφω πολύς σαφής , ὁ τε δή ὁ ὁ Τριάς οὐσία αὐτός ἐνοικέω ὁ ἄξιος καί μονή παρ´ ἄνθρωπος ποιέω , καί ἅμα ὁ ὁ ἀσέβεια ὁ κατάρατος δόγμα οὗτος , ἐνέργεια ἄνλας παρά ὁ θεῖος οὐά εἰμί , μή μόνος ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ἀλλά καί ὁ πατήρ , καί ὁ υἱός λέγω . γάρ οὐ ὁράω , ὡς ὁ μέν ὁ ἅγιος μαρτυρία ὁ ὁ ἅγιος Τριάς οὐσία οἰκέω ὁ ἄξιος φημί , αὐτός δέ μή