cogPG.PG151 559
ἐν τῷ ἰδίῳ κάλλει τῆς φύσεως τῆς θείας καθορᾷ τὴν κἰικόνα , τὴν πρὸς τὸ ἀρχαῖον ἀναλαμβάνων ὁμοιότητα πάλιν , καὶ ἀγαθὸς ὤν . Τῷ γὰρ ἀγαθῷ ὅμοιον πὸ ἀγαθὸν πάντως . Οὐκοῦν αὐτὸ βλέπων ἐν ἑαυτῷ , τὸ ποθούμενον βλέπει . Καὶ οὕτως γίνεται μακάριος ὁ καθαρὸς τῇ καρδίᾳ , ὅτι πρὸς τὴν ἰδίαν καθαρότητα βλέπων , ἐν τῇ εἰκόνι καθορᾷ τὸ ἀρχέτυπον κατά γε τοὺς ὁρῶντας , φησίν , ἐν κατόπτροις τὸν Πλιον , κἂν εἰ πρὸς οὐρανὸν μὴ βλέποιεν . Ὁ γὰρ ἀτονῶν , φησὶ , πρὸς κατανόησιν τοῦ ἀπροσίτου φωτὸς , αὐτῆς δηλονότι τῆς θείας φύσεως , εἰ ἐπὶ τὴν ἐξαρχῆς ἐγκατασκευασθεῖσαν χάριν τῆς εἰκόνος ἀναδραμεῖται , ἐν ἑαυτῷ τὸ ζητούμεναν ἔχει . Ὅταν οὗν , φησίν , ἀμιγὴς παντὸς κακοῦ , καὶ παντὸς μολυσμοῦ κεχωρισμένος ὁ ἐν αὐτῷ λογισμὸς ἦ , καθαρός τε καὶ ἀπαθὴς καὶ κακοῦ παντὸς ἐλεύθερος , μακάριος οὖτος τῆς ὀξυωπίας , ὅτι τὸ τοῖς μὴ καθαροῖς ἀθέατον ἐκκαθαρθείς κατενόησε . Βλέπει τηλαυγῶς τὸ μακάριον θέαμα . Ἀλλ´ ἡμεῖς , φασὶν οἱ περὶ Γρηγορᾶν καὶ Ἀκίνδυνον , καθαρότητα καὶ ἀπάθειαν , καὶ κακοῦ παντὸς ἀλλοτρίωσιν καὶ κατὰ τοῦτον τὸν διδάσκαλον ἀκούοντες εἶναι τὴν θέωσιν , καὶ προσέσι καὶ ἁγιασμὸν καὶ ἀπλότητα , ἐπειδήπερ ἀνθρώπων εἶναι σπουδαίων ἔργα ταῦτα γινώσκομεν , καὶ διὰ τοῦτο καὶ κτίσματα , ἀλλ´ οὐχὶ φυσικὰ τοῦ Θεοῦ , καὶ καθάπερ ὑμεῖς φατε , τῆς θείας φύσεως ἰδιώματα καὶ τὴν θέωσιν ἐξανάγκης κτίσμα Θεοῦ πεφυκέναι συνάγομεν , ἐπειδὴ καὶ ταύτην εἶναι τῶν θεολόγων ἐκεῖνα λεγόντων ἀκούομεν , νῦν ἡμεῖς ἑοίκαμεν ἀνθρώπῳ πρός τι θηρίον ἀγωνιζομένῳ δεινὸν , καὶ χεραὶν οἰκείαις ἑλεῖν , ἢ καὶ ἀνελεῖν σπεύδοντι . Ὃς δὴ καὶ μετὰ τοὺς μακροὺς δρόμους καὶ τοὺς ἀγῶνας ἐν οἰκίσκῳ τὸ θηρίον κατακλείσας μικρῷ , διττὰς φέροντι τὰς ἐξόδους , δυσχερῶς ἔχει πάνυ καὶ ἀμηχάνως πρὸς τὴν ἐκεῖνου σύλληψιν , νῦν μὲν τῇ μιᾷ , νῦν δὲ θατέρᾳ τῶν ἐξόδων ἐπιπηδῶντος τοῦ θηρίου , καὶ διπλῆν πως τῷ ἀγωνιστῇ τὴν πάλην καὶ τὸν ἀγῶνα κατασκευάζοντος . Τὸ γὰρ ψυχοφθόρον τουτὶ θηρίον ἡ πολυκέφαλος αἴρεσις , αὐτὴν ἄνωθεν λέγουσα τὴν θείαν οὐοίαν ἐνοικεῖν τοῖς ἀνθρώποις , καὶ ὁρατὴν καὶ ληπτὴν τοῖς κεκαθαρμένοις γίγνεσθαι , καὶ τοῦτ´ αὐτὸ καὶ οὐκ ἄλλο καὶ τὸ κυριακὸν ἐκεῖνο καὶ δὴ βούλεσθαι , τὸ , Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἓλευσόμεθα , καὶ μονὴν παρ´ αὐτῷ ποιήσομεν , αὐτὴν τὴν τῆς μακαρίας Τριάδος κατά τε τὰς ὑποστάσεις καὶ τὴν οὐσίαν ἐνοίκησιν διδάσκον ἡμᾶς ἄντικρυς . Περὶ ὡν δήπου καὶ τὸν πολὺν ἐκεῖνον πρὸς ποὺς αὐτῆς εὑρετάς τε καὶ μύστας πρὸ βραχέος ἐποιούμεθα λόγον , τά τε ἄλλα καὶ δὴ καὶ τὰ Ἀασαλιανῶν αὐτοὺς φρονεῖν ἐναργῶς ἐκ τῶν πασρικῶν καὶ ἀποστολικῶν ἐξελέγξαντες λόγων . Ἡ γοῦν ἐκεῖνα διὰ πολλῶν ἱσχυριζομένη πρότερον αἵρεσις , καὶ πολυθεΐαν ἐπικαλοῦσα τοῖς μὴ τὸ δυσσεβὲς καὶ ἀλλόκοτον ἐκεῖνο πρεσβεύουσι , νῦν ὡσπερεὶ μεταβαλοῦσα , ἢ καὶ ἑαυτῆς οἷον ἐκλαθομένη , κτίσματα λέγει τὰ τῆς θείας φύσεως ὑπερφυᾷ ἰδιώματα . Ὅ ἐνοικούντων τοῖς ἀξίοις , ὁ φυσικῶς κεκτημένος ἐκεῖνα Θεὸς ἐνοικεῖν παρὰ τῆς είας θεολογίας καὶ λέγεται καὶ πιστεύεται . Ἀλλ´ ὥσπερ ἐπ´ ἐκείνου τοῦ θηρίου καὶ τοῦ οἰκίσκου , εἰ λίθον τις ἔξωθεν ἐπικυλίσας , τὴν τῶν ἐξόδων ἐτέραν εὐφυῶς ἀποφράξειε , ῥᾴστην ἂν ἐντεῦθεν τῷ ἀγωνιστῇ τὴν κατὰ τοῦ θηρίου νίκην ἐργάσαιτο , τῆς ἑτέρας τῶν ἐξόδων εὐχερῶς ἐχομένῳ , κἀντεῦθεν ἐκείνῳ τὸν δρασμὸν γενναίως ἀπαίργοντι , οὕτο κἀνταῦθα , τὸν ἀκρογωνιαῖον λίθον Χριστὸν , διὰ τῆς ἑαυτῶν θεολογίας α ἐκείνου μύσται καὶ σύμμαχοι θατέρᾳ τῶν ἐξόδων ἀσφαλῶς ἐπιστήσαντες , Θαὸν οὐδεὶς ἑώρακε κώποτε , λέγοντα , καὶ τὸ τῆς θείας οὐσίας ἀκατάληπτόν τε καὶ ἄῤῥητον ἐκεῖθεν διὰ τῆς δαυτῶν θεελογίας πολυτρόπως κατασκευάσαντές τε καὶ ἀποδείξαντες , οὔτως ἔπειθ´ ἡμῖν τὴν τῆς πονηρᾶς αἰρέσεως ἀναίρεσιν , σὺν Θεῷ δ´ ὁ λόγος , εὐπετῆ καὶ ῥέστην κατασκευάσουσι , τῆς ἐτέρας ἀντεχομένοις εὐχερῶς τῶν ἐξόδων , Μακάριοι οἰ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ , λεγούσης , δτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται . ἀι´ πς δήπου καὶ μεθεκτὸν τὸν Θεὸν οὐ διὰ κτισμέτων , πῶς γάρ ; ἀλλὰ διὰ τῶν ἐκείνου δηλαδὴ φυσικῶν λδιωμάτων οἱ αὐτοὶ δείξουσι θεολόγοι καὶ αὖθις . μᾶλλον δ´ ἐκείνοις καὶ ταῦτα διὰ πολλῶν αὐτοῖς ἤδη καὶ πολλάκις συναποδέδεικται κάλλιστα . Δειχθήσεται δ´ ἀπὸ μέρους ὡσαύτως ὥσπερ ἐν ἐπλόγοις καὶ νῦν . Πρῶτον μὲν οὖν καὶ γελοῖον ἂν εἴη , καὶ ἀνοίας ἢ καὶ μανίας ἐκεῖνό γε τῆς ἐσχάτης , τὸ τὸν μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Υἱὸν καὶ Θοὸν αὐτὸν ἐκεῖνον οἴεσθαι δι´ ἑαυτοῦ μακαρίζοντα τοῦς τὴν καρδίαν κεκαθαρμένους , ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται , πρὸς τὴν τοιαύτην ἔπειτα θεωρίαν καὶ ὅρασιν κτίσματε κατὰ Γρηγορᾶν αὐτοῖς προτιθέναι . Ἡ γὰρ τὰ κτίσματα ταῦτα Θεὸς , εἰ ταῦθ´ οὔτως ἔχειν δοίημεν κατ´ αὐτὸν , καὶ τίς ἂν τῶν εὐσεβεῖν ἑλομένοων τ κτίσει λατρεύσῃ παρὰ τὸν κτίσαντα ; καίτοι γε καὶ τῶν αἰσθητῶν πάντων κτισμάτων αὐτὸς πεφυκὼς τὸ μέγιστόν τε καὶ τιμιώτατον · ἢ ὁ Θεὸς ἔσται κτίσμα κατ´ Εὐσέβιόν τε καὶ τοὺς Ἀρειανοὺς , ὁ καὶ προσδοκώμενος ἐκείνοις κατ´ οὐσίαν ὀφθήσεσθαι , καθὰ δὴ καὶ Θεέδωρος ὁ σοφὸς ἡδη φθάσας ἔφη . Καὶ οἱ τὸν Θεὸν ἰσχυριζόμενοι πρότερον κατ´ οὐσίαν τε καὶ ὑπόστασιν τοῖς κτίσμασιν ἐνοικεῖν , καὶ πάνθ´ ὁμοῦ κατασκευάζοντες ὁμόθεά τε καὶ ὁμοούσια , νῦν εἰς κτίσμα καὶ τὸν Θεὸν αὐτὸν κατασπᾶν , ἐπιχειροῦσιν ὥσπερ ἐξ ἀντιστρόφου . Ἔπεοὲ´ ὅτι καθαρότης μὲν καὶ ἀπάθεια καὶ ἀγιασμὸς καὶ ἀπλότης ἡ θέωσις , ὡς φής , ἤκουσας · τὸ δ´ ὅτι τὸ τοῖς μὴ κεκαθαρμένοις ἀθέατον ὁ κεκαθαρμένες ὁρᾷ , καὶ ὅτι πρὸς τὴν οἰκείαν καθαρότητα ἄλέπωα ἐν τῇ εἰκόνι καθορᾷ τὸ ἀρχέτυπον , καὶ ὅτι ἐν καθαρᾷ τῇ τῆς καρδίας αἰθρίᾳ τηλαυγῶς βλέπει τὸ μακάριον θέαμα , καὶ ὡς ἐκεῖνα πάντα τὰ φωτοειδῆ τῆς θείας φύσεως ἀπαυγάσματα τὸν Θεὸν δι´ ἑαυτῶν δείκνυσι , πῶς οὐκ ἤκουσας , καίτοι γε καὶ πάντ´ ἐκείνοις ὁμοῦ συγκείμενά τε καὶ συλλαλοίμενα ; Πῶς δὲ καὶ τοὺς θεολόγους διὰ πολλῶν ἐν τοῖς φθάσασιν εἰπόντας ἀδίως ἔχειν ταῦτα τὸν Θεὸν , καὶ μηδὲν ἐπίκτητον εἶναι παο´ αὐτῶ τῶν τοιούτων ,
Lemmas: ἐν ὁ ἴδιος κάλλος ὁ φύσις ὁ θεῖος καθοράω ὁ κἰικόνα , ὁ πρός ὁ ἀρχαῖος ἀναλαμβάνω ὁμοιότης πάλιν , καί ἀγαθός εἰμί . ὁ γάρ ἀγαθός ὅμοιος πόα ἀγαθός πάντως . οὐκοῦν αὐτός βλέπω ἐν ἑαυτοῦ , ὁ ποθέω βλέπω . καί οὕτως γίγνομαι μακάριος ὁ καθαρός ὁ Καρδία , ὅτι πρός ὁ ἴδιος καθαρότης βλέπω , ἐν ὁ εἰκών καθοράω ὁ ἀρχέτυπος κατά γε ὁ ὁράω , φημί , ἐν κάτοπτρον ὁ πλέον , κἀν εἰμί πρός οὐρανός μή βλέπω . ὁ γάρ ἀτονέω , φημί , πρός κατανόησις ὁ ἀπρόσιτος φάος , αὐτός δηλονότι ὁ θεῖος φύσις , εἰμί ἐπί ὁ ἐξαρχῆς ἐγκατασκευάζω χάρις ὁ εἰκών ἀνατρέχω , ἐν ἑαυτοῦ ὁ ζητέω ἔχω . ὅταν ἐν , φημί , ἀμιγής πᾶς κακός , καί πᾶς μολυσμός χωρίζω ὁ ἐν αὐτός λογισμός εἰμί , καθαρός τε καί ἀπαθής καί κακός πᾶς ἐλεύθερος , μακάριος οὗτος ὁ ὀξυωπίας , ὅτι ὁ ὁ μή καθαρός ἀθέατος ἐκκαθαίρω κατανοέω . βλέπω τηλαυγής ὁ μακάριος θέαμα . Ἀλ ἐγώ , φημί ὁ περί Γρηγορᾶς καί Ἀκίνδυνος , καθαρότης καί ἀπάθεια , καί κακός πᾶς ἀλλοτρίωσις καί κατά οὗτος ὁ διδάσκαλος ἀκούω εἰμί ὁ θέω , καί πρόσεσις καί ἁγιασμός καί απλότητα , ἐπεί ἄνθρωπος εἰμί σπουδαῖος ἔργον οὗτος γιγνώσκω , καί διά οὗτος καί κτίσμα , ἀλ οὐ φυσικός ὁ Θεός , καί καθάπερ σύ φημί , ὁ θεῖος φύσις ἰδίωμα καί ὁ θέω ἐξανανακέω κτίσμα Θεός φύω συνάγω , ἐπεί καί οὗτος εἰμί ὁ θεολόγος ἐκεῖνος λέγω ἀκούω , νῦν ἐγώ ἔοικα ἄνθρωπος πρός τίς θηρίον ἀγωνίζομαι δεινός , καί χεραὶν οἰκεῖος αἱρέω , ἢ καί ἀναιρέω σπεύδω . ὅς δή καί μετά ὁ μακρός δρόμος καί ὁ ἀγών ἐν οἰκίσκος ὁ θηρίον κατακλείω μικρός , δισσός φέρω ὁ ἔξοδος , δυσχερῶς ἔχω πάνυ καί ἀμήχανος πρός ὁ ἐκεῖνος σύλληψις , νῦν μέν ὁ εἷς , νῦν δέ ἕτερος ὁ ἔξοδος ἐπιπηδάω ὁ θηρίον , καί διπλόος πως ὁ ἀγωνιστής ὁ πάλη καί ὁ ἀγών κατασκευάζω . ὁ γάρ ψυχοφθόρος οὗτος θηρίον ὁ πολυκέφαλος αἵρεσις , αὐτός ἄνωθεν λέγω ὁ θεῖος ουοιος ἐνοικέω ὁ ἄνθρωπος , καί ὁρατός καί ληπτός ὁ καθαίρω γίγνομαι , καί τοῦτος αὐτός καί οὐ ἄλλος καί ὁ κυριακός ἐκεῖνος καί δή βούλομαι , ὁ , ἐγώ καί ὁ πατήρ ἔρχομαι , καί μονή παρ´ αὐτός ποιέω , αὐτός ὁ ὁ μακάριος Τριάς κατά τε ὁ ὑπόστασις καί ὁ οὐσία ἐνοίκησις διδάσκω ἐγώ ἄντικρυς . περι ὡς δήπου καί ὁ πολύς ἐκεῖνος πρός πούς αὐτός εὑρετής τε καί μύστης πρό βραχύς ποιέω λόγος , ὁ τε ἄλλος καί δή καί ὁ Ἀασαλιανῶν αὐτός φρονέω ἐναργής ἐκ ὁ πασρικως καί ἀποστολικός ἐξελέγχω λόγος . ὁ γοῦν ἐκεῖνος διά πολύς ἱσχυρίζομαι πρότερος αἵρεσις , καί πολυθεία ἐπικαλέω ὁ μή ὁ δυσσεβής καί ἀλλόκοτος ἐκεῖνος πρεσβεύω , νῦν ὡσπερεί μεταβάλλω , ἢ καί ἑαυτοῦ οἷος ἐκλανθάνω , κτίσμα λέγω ὁ ὁ θεῖος φύσις ὑπερφυής ἰδίωμα . ὅς ἐνοικέω ὁ ἄξιος , ὁ φυσικός κτάομαι ἐκεῖνος θεός ἐνοικέω παρά ὁ ἐάω θεολογία καί λέγω καί πιστεύω . Ἀλ ὥσπερ ἐπι ἐκεῖνος ὁ θηρίον καί ὁ οἰκίσκος , εἰμί λίθος τις ἔξωθεν ἐπικυλίω , ὁ ὁ ἔξοδος ἕτερος εὐφυής ἀποφράζω , ῥᾴδιος εἄν ἐντεῦθεν ὁ ἀγωνιστής ὁ κατά ὁ θηρίον Νίκη ἐργάζομαι , ὁ ἕτερος ὁ ἔξοδος εὐχερής ἔχω , ἐντεῦθεν ἐκεῖνος ὁ δρασμός γενναῖος ἀπάρχω , Ούτο ἐνταῦθα , ὁ ἀκρογωνιαῖος λίθος Χριστός , διά ὁ ἑαυτοῦ θεολογία ὅς ἐκεῖνος μύστης καί σύμμαχος ἕτερος ὁ ἔξοδος ἀσφαλῶς ἐφίστημι , θάω οὐδείς ὁράω κωπάω , λέγω , καί ὁ ὁ θεῖος οὐσία ἀκατάληπτος τε καί ἄρρητος ἐκεῖθεν διά ὁ δαύτος θεελογίας πολύτροπος κατασκευάζω τε καί ἀποδείκνυμι , οὔτως πείθω ἐγώ ὁ ὁ πονηρός αἵρεσις ἀναίρεσις , σύν Θεός δδʹ ὁ λόγος , εὐπετής καί ῥέστος κατασκευάζω , ὁ ἕτερος ἀντέχω εὐχερής ὁ ἔξοδος , Μακάριος ὁ καθαρός ὁ Καρδία , λέγω , δ αὐτός ὁ θεός ὁράω . ἀει ΠΣ δήπου καί μεθεκτός ὁ θεός οὖον διά κτίζω , πῶς γάρ ; ἀλλά διά ὁ ἐκεῖνος δηλαδή φυσικός λδιωμάτων ὁ αὐτός δείκνυμι θεολόγος καί αὖθις . μᾶλλον δδʹ ἐκεῖνος καί οὗτος διά πολύς αὐτός ἤδη καί πολλάκις συναποδείκνυμι καλῶς . δείκνυμι δδʹ ἀπό μέρος ὡσαύτως ὥσπερ ἐν ἐπλόγοις καί νῦν . Πρῶτος μέν οὖν καί γελοῖος εἄν εἰμί , καί ἄνοια ἢ καί μανία ἐκεῖνος γε ὁ ἔσχατος , ὁ ὁ μονογενής ὁ Θεός υἱός καί θοός αὐτός ἐκεῖνος οἴομαι δις ἑαυτοῦ μακαρίζω ὁ ὁ Καρδία καθαρ́νω , ὅτι αὐτός ὁ θεός ὁράω , πρός ὁ τοιοῦτος ἔπειτα θεωρία καί ὅρασις κτίσμα κατά Γρηγορᾶς αὐτός προτίθημι . ὁ γάρ ὁ κτίσμα οὗτος θεός , εἰμί ταῦθ´ οὔτως ἔχω δήω κατ´ αὐτός , καί τίς εἄν ὁ εὐσεβέω ἑλομένοων τ κτίζω λατρεύω παρά ὁ κτίζω ; καίτοι γε καί ὁ αἰσθητής πᾶς κτίσμα αὐτός φύω ὁ μέγας τε καί τίμιος · ἢ ὁ θεός εἰμί κτίσμα κατ´ Εὐσέβιος τε καί ὁ αρειανός , ὁ καί προσδοκάω ἐκεῖνος κατ´ οὐσία ὁράω , καθά δή καί Θεώδης ὁ σοφός ἤδη φθάνω φημί . καί ὁ ὁ θεός ἰσχυρίζομαι πρότερος κατ´ οὐσία τε καί ὑπόστασις ὁ κτίσμα ἐνοικέω , καί πάνθος ὁμοῦ κατασκευάζω ὁμόθεος τε καί ὁμοούσιος , νῦν εἰς κτίσμα καί ὁ θεός αὐτός κατασπάω , ἐπιχειρέω ὥσπερ ἐκ ἀντίστροφος . Ἔπος ὅτι καθαρότης μέν καί ἀπάθεια καί ἁγιασμός καί ἁπλότης ὁ θέωσις , ὡς φημί , ἀκούω · ὁ δδʹ ὅτι ὁ ὁ μή καθαίρω ἀθέατος ὁ καθαρμένος ὁράω , καί ὅτι πρός ὁ οἰκεῖος καθαρότης ἄλεπος ἐν ὁ εἰκών καθοράω ὁ ἀρχέτυπος , καί ὅτι ἐν καθαρός ὁ ὁ Καρδία αἰθρία τηλαυγής βλέπω ὁ μακάριος θέαμα , καί ὡς ἐκεῖνος πᾶς ὁ φωτοειδής ὁ θεῖος φύσις ἀπαύγασμα ὁ θεός δις ἑαυτοῦ δείκνυμι , πῶς οὐ ἀκούω , καίτοι γε καί πάντε ἐκεῖνος ὁμοῦ σύγκειμαι τε καί συλλαλέω ; Πῶς δέ καί ὁ θεολόγος διά πολύς ἐν ὁ φθάνω εἶπον ἀδίως ἔχω οὗτος ὁ θεός , καί μηδείς Ἐπίκτητος εἰμί παʹ αὐτός ὁ τοιοῦτος ,