cogPG.PG146 264
καὶ μύθους καὶ ψεῦδος διδάσκοντα . Ἀλλ´ ἡμεῖς πρὸς ταῦτα ταχίστην ἐπάξομεν τὴν ἀντιλογίαν . Τὴν Ἐλληνικὴν παίδευσιν οὔτε Χριστὸς αὐτὸς , οὕτε οἱ τούτῳ φοιτήσαντες , φαίνονταί που ὡς ἀγαθὴν παραδοχῆς ἀξιώσαντες , οὔθ´ ὡς ἐπιβλαβῆ παρωσάμενοι . Καὶ τοῦτο μὴ ἄνευ θείας προνοίας οἷμαι πεποιηκέναι . Ἐντεῦθεν καὶ γὰρ οὐκ ὀλίγοι τῶν παρ´ Ἕλλησι φιλοσοφησάντων οὐ μακρόν τοῦ γνῶναι Θεὸν ἐγένοντο . Καί γε δείκνυται τοῦτο , οἱς καί τινες γενναίῳ λόγῳ ἀπαντᾷν ἔγνωσαν πρός τε τὰ Ἐπι.κούρου φρονοῦντας · ὃς ἀθεῖαν εἰσῆγε , καὶ αὐτόματον εἰσηγεῖτο · καὶ τὸ ἀπρονόητον εἶναι τὸν κόσμον περιφανῶς ἐδογμάτιζε . Καὶ εἰς ἔλεγχον ἐκείνους κατέστησαν τὴν ἀμαθίαναὐτῶν ἀνατρέποντες . Χρείαν δ´ οὐκ ἐλαχίστην εἰσενεγκόντες ἡμῖν , τἀληθές τῆς εὐσεβείας διώκουσιν . Οὐ μὴν οὕτως ἠγμένοι , καὶ τὸ κεφάλαιον , μᾶλλον δὲ τὸ κορυφαῖον τοῦ λόγου κρατῆσαι τούτοις ἐγένετο · τοῦ γνῶναι δηλαδὴ τὸ ἐν τῷ βάθει κρυπτόμενον πρὸ τῶν αἰώνων · τὸ κατὰ Χριστόν φημι θεῖον μυστήριον · ὃ δὴ καὶ ὁ Παῦλος ἐν τῇ πρὸς Ῥωμαίους οὕτως ἔχειν παρίστησι τούτοις τοῖς ῥήμασιν · Ἀποκαλύπτεται γὰρ ὀργὴ Θεοῦ ἀπ´ οὐρανοῦ ἐπὶ πᾶσαν ἀσέβειαν καὶ ἀδικίαν ἀνθρώπων τῶν τὴν ἀλήθειαν ἐν ἀδικίᾳ κατεχόντων . Διότι τὸ γνωστὸν τοῦ Θεοῦ φανερόν ἐστιν έν αὐτοῖς · ὁ γὰρ Θεὸς αὐτοῖς ἐφανέρωσε . Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται · ἢ τε ἀίδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης · εἰς τὸ εἶναι αὐτοὺς ἀναπολογήτους , διότι γνόντες τὸν Θεὸν , οὐχ ὡς Θεὸν ἑδόξασαν . Φαίνονται μὲν οὖν διὰ τούτων ἀληθείας μὲν ἔχοντες γνῶσιν , ἣν Θεὸς αὐτοῖς δήλην καθίστην · σιν · ἐν ἐλέγχῳ δ´ εἰσὶν , ὅτι γνόντες αὐτὸν Θεὸν , οὐχ ὡς ἐχρῆν οἷα Θεῷ τὸ σέβας ἔνειμαν . Ἐντεῦθεν οὖν ἔοικε τῇ γνώμῃ καταλελεῖφθαι τῶν ᾑρημένων , τὰ Ἐλλήνων μετέρχεσθαι , καὶ διὰ τοῦτο μὴ παρ´ ἐκείνων ἐκβληθῆναι τὴν παίδευσιν . Καὶ εἷς μὲν λόγος οὔτος ἡμῖν ἐνταῦθα κείσθω · ἕτερος δὲ καὶ οὖτος · αἱ τοῦ Σωτῆρος ῥήσεις θεῖα μὲν ὄντως δόγματα καὶ διδάγματα , ὀρθόν τε βίον καὶ εὐλάβειαν τοῖς ἑπομένοις σφίσι διδάσκουσι · πρὸς δὲ καὶ πίστιν θεοφιλῆ τοῖς σπουδαίοις παρέχουσιν . ἥκιστα δὲ καὶ τέχνην διδοῦσιν , ὥσθ´ ἱκανῶς ἔχειν τοῖς βουλομένοις γενναίως ἀνθίστασθαι , καὶ προσπαλαίειν ὑπὲρ αὐτῶν καλοῦντος καιροῦ . Τὸ δ´ ὅπλοις βάλλειν οἰκείοις τοὺς πολεμίους σφόδρα γενναῖον καὶ ἀνδρικόν . Τοῦτο δʹ ἐλάχιστον ἦν τοῖς τὰ Χριστιανῶν ἑλομένοις , δι´ ὧν οὶ Ἀπολλινάριοι καταλελοίπασι συγγραμμάτων . Ὁ δῆτ´ ἀκοιβῶς εἰδὼς καὶ ὁ Ἰουλιανὸς , νόμῳ ἀπεῖργε τὰ Ἑλλήνων Χριστιανοὺς ἐκπαιδεύεσθαι . Καλῶς καὶ γὰρ ᾔδει , ὡς οἱ μῦθοι παρ´ οὐδὲν τὴν ἐκείνου θήσουσι δόξαν · καὶ οὐ πόῤῥω διαβολῆς · ἃ καὶ Σωκράτης παρ´ Ἔλλησιν ἐπὶ φιλοσοφίᾳ τὸ διαβόητον ἐσχηκώς , παρ´ οὐδὲν λογισάμενος , ὡς τὰ ἐκείνων παραχαράττειν ἀρξάμενος , καὶ νέα εἰσάγειν δαιμόνια , ἀπεώσθη κατακριθείς · καὶ τρίτον δοκίμου ἡμᾶ εἶναι τραπεζίτας ὁ θεῖος λόγος παρεγγυᾷ ·
Lemmas: καί μῦθος καί ψεῦδος διδάσκω . Ἀλ ἐγώ πρός οὗτος ταχύς ἐπάγω ὁ ἀντιλογία . ὁ Ἑλληνικός παίδευσις οὔτε Χριστός αὐτός , ἵημι ὁ οὗτος φοιτάω , φαίνω ποῦ ὡς ἀγαθός παραδοχή ἀξιόω , οὔθ´ ὡς ἐπιβλαβής παρωθέω . καί οὗτος μή ἄνευ θεῖος πρόνοια οἴομαι ποιέω . ἐντεῦθεν καί γάρ οὐ ὀλίγος ὁ παρ´ Ἕλλην φιλοσοφέω οὖον μακρός ὁ γιγνώσκω θεός γίγνομαι . καί γε δείκνυμι οὗτος , οἱςστις καί τις γενναῖος λόγος ἀπαντάω γιγνώσκω πρός τε ὁ Ἐπίκουρος φρονέω · ὅς ἀθεΐα εἰσάγω , καί αὐτόματος εἰσηγέομαι · καί ὁ ἀπρονόητος εἰμί ὁ κόσμος περιφανής δογματίζω . καί εἰς ἔλεγχος ἐκεῖνος καθίστημι ὁ αμαθιαναυτεω ἀνατρέπω . χρεία δδʹ οὐ μικρός εἰσφέρω ἐγώ , ἀληθής ὁ εὐσέβεια διώκω . οὖον μήv οὕτως ἄγω , καί ὁ κεφάλαιος , μᾶλλον δέ ὁ κορυφαῖος ὁ λόγος κρατέω οὗτος γίγνομαι · ὁ γιγνώσκω δηλαδή ὁ ἐν ὁ βάθος κρύπτω πρό ὁ αἰών · ὁ κατά Χριστός φημί θέω μυστήριον · ὅς δή καί ὁ Παῦλος ἐν ὁ πρός Ῥωμαῖος οὕτως ἔχω παρίστημι οὗτος ὁ ῥῆμα · ἀποκαλύπτω γάρ ὀργή Θεός ἀπ´ οὐρανός ἐπί πᾶς ἀσέβεια καί ἀδικία ἄνθρωπος ὁ ὁ ἀλήθεια ἐν ἀδικία κατέχω . διότι ὁ γνωστός ὁ Θεός φανερός εἰμί ἐν αὐτός · ὁ γάρ θεός αὐτός φανερόω . ὁ γάρ ἀόρατος αὐτός ἀπό κτίσις κόσμος ὁ ποίημα νοέω καθοράω · ἢ τε ἀίδιος αὐτός δύναμις καί θεότης · εἰς ὁ εἰμί αὐτός ἀναπολόγητος , διότι γιγνώσκω ὁ θεός , οὐ ὡς θεός δοξάζω . φαίνω μέν οὖν διά οὗτος ἀλήθεια μέν ἔχω γνῶσις , ὅς θεός αὐτός δῆλος καθίστημι · βρόχος · ἐν ἔλεγχος δδʹ εἰμί , ὅτι γιγνώσκω αὐτός θεός , οὐ ὡς χρή οἷος Θεός ὁ σέβας νέμω . ἐντεῦθεν οὖν ἔοικα ὁ γνώμη καταλείπω ὁ αἱρέω , ὁ Ἕλλην μετέρχομαι , καί διά οὗτος μή παρ´ ἐκεῖνος ἐκβάλλω ὁ παίδευσις . καί εἷς μέν λόγος οὗτος ἐγώ ἐνταῦθα κεῖμαι · ἕτερος δέ καί οὗτος · ὁ ὁ Σωτήρ ῥῆσις θεῖον μέν εἰμί δόγμα καί δίδαγμα , ὀρθός τε βίος καί εὐλάβεια ὁ ἕπομαι ὅς διδάσκω · πρός δέ καί πίστις θεοφιλής ὁ σπουδαῖος παρέχω . ἥκιστος δέ καί τέχνη δίδωμι , ὅς ἱκανῶς ἔχω ὁ βούλομαι γενναῖος ἀνθίστημι , καί προσπαλαίω ὑπέρ αὐτός καλέω καιρός . ὁ δδʹ ὅπλον βάλλω οἰκέω ὁ πολέμιος σφόδρα γενναῖος καί ἀνδρικός . οὗτος δέ μικρός εἰμί ὁ ὁ Χριστιανός αἱρέω , δις ὅς οἷ Ἀπολλινάριος καταλείπω σύγγραμμα . ὁ δίδωμι ακοιβους εἰδοί καί ὁ Ἰουλιανός , νόμος ἀπείργω ὁ Ἕλλην Χριστιανός ἐκπαιδεύω . καλῶς καί γάρ οἶδα , ὡς ὁ μῦθος παρ´ οὐδείς ὁ ἐκεῖνος τίθημι δόξα · καί οὖον πόρρω διαβολή · ὁ καί Σωκράτης παρ´ Ἕλλην ἐπί φιλοσοφία ὁ διαβόητος ἔχω , παρ´ οὐδείς λογίζομαι , ὡς ὁ ἐκεῖνος παραχαράσσω ἄρχω , καί νέος εἰσάγω δαιμόνιος , ἀπωθέω κατακρίνω · καί τρίτος δόκιμος ἡμέτερος εἰμί τραπεζίτης ὁ θεῖος λόγος παρεγγυάω ·