cogPG.PG146 62
Λ . ΚΘʹ . Δς ἡ τοῦ ξασιλέως μήτηρ Ἐλένη εἰς Ῥροσόλιμα γενομένη , τὸν θεῖον εὖρε σταυρὸν , καὶ τὰ ἐπ´ αὐτῷ πεπραγμένα Διάκονος δὲ τῶν τοῦ βασιλέως γραμμάτων ἡ τὸν τοσοῦτον τεκοῦσα τοῦ βασιλέως μήτηρ , ἡ μακαρία Ἕλένη , ἐγένετο . Τῷ γὰρ αὐτῷ τῆς συνόδου ἔτει κας´ ὄναρ χρηματισθεῖσα , εὐχῆς χάριν καὶ ἰστορίας κατέλαβε τὰ Ἱεροσόλυμα , οὕτε τὸν τῆς ὀδοῦ κόπον , οὔτε μὴν τὰ τοῦ γήρως ὑπολογισαμένη . Περὶ γὰρ τὸ τέρμα τῆς αὐτῆς ἀφίκετο βιοτῆς . Λίαν δὲ καὶ αὐτῇ περὶ τὸ Χριστιανῶν εὐλαβῶς διέκειτο σέβας . Ιiερὶ πλείστου δ´ ἦν αὐτῇ τὸ τοῦ σταυροῦ ξύλον εὑρεῖν , καὶ τὸ ζωηφόρον μνῆμα Χριστοῦ . Καὶ δυσχερῶς μὲν , εὑρίσκει δ´ οὖν ὅμως , ὡς μέν τινες ἔφασαν , ἀνδρὸς Ἑβραίου καταμηνύσαντος τὸν χῶρον ἔκ τινος πατρῴας γραφῆς · τὸ δ´ ἀληθὲς , ὡς ἐγᾦμαι , Θεοῦ σημείοις δή τισι καὶ ὀνείρασιν ὑποδείξαντος . Ἡρημένῳ γὰρ Θεῷ δῆλα καθιστᾷν τὰ θεῖά τε καὶ ἀπόρρητα , ἥκιστα δεῖσθαι τῆς ἐξ ἀνθρώπων μηνύσεως . Κατὰ γὰρ τὴν τοῦ κρατοῦντος πρόσταξιν , τοῦ ἐναγοῦς ἐκείνου καθαιρουμένου ναοῦ , καὶ τοῦ χώματος ἐκφορουμένου , ἔνθεν μὲν τὸ ἱερὸν τῆς Ἀναστάσεως ἐκεῖνο ἄντρον ἐφαίνετο , τρεῖς δ´ ἐν μέρει σταυροὶ χύδην διεῤῥιμμένοι , καὶ σανὶς ἑτέρα λευκὴ , ᾗ βασιλέα τῶν Ἰουδαίων γράφων διαφόροις ράμμασιν ὁ Πιλᾶτος ὑπὲρ κεφαλῆς ἐτίθει , ἐν εἰδει στήλης βασιλέα τῶν Ἰουδαίων τὸν σταυρωθέντα κηρύττων . Καί γε διεῤῥυηκότος τοῦ γράμματος , καὶ τῆς σανίδος ὡς ἔτυχεν ἐῥῥιμμένης , ἐργώδης ἔτι ἡ τοῦ θείου ξύλου εὔρεσις κατεφαίνετο , καὶ τῶν σταυ Ρών διεσπαρμένων συγχυθείσης τῆς τάξεως . Τί γὰρ καὶ τοῖς ῥίψασι πάλαι κατὰ χώραν ταῦτα ἐᾷν , τοῖς σταιυραωταῖς τὸν θάνατον διὰ τὸ Σάββατον ἐπισπεύδουσιν ; ἄλλως τε καὶ οὐκ ἀγαθόν ἡγουμένοις περὶ σταυροὺς διατοίβειν , ἀνδρῶν καὶ ταῦτα βίᾳ τελευτησάντων , ἄλλο ἄλλῃ ἔρριψαν . Ἀμφηρίστου δὲ τῆς ζητήσεως οὔσης , ἐν ἀθυμίαις ἡ τοῦ βασιλέως ἦν μήτηρ , καὶ καταμηνύειν ἐδεῖτο Θεοῦ · καὶ ἔλυέ γε τρόπῳ τοιῷδε , ὑποδεικνὺς τὸ ξύλον , ᾧ τὸ Δεσποτικὸν προσπελάσαν σῶμα , τοῦ θείου αματος τὴν λιβάδα ἐδέξατο καταῤῥέουσαν . Γυνὴ γάρ τις τῶν εὖ γεγοι νότων , χαλεπῷ πάθει κατισχομένη , τὰ ἔσχατα κάμνουσα ἦν , ἐφ´ ᾗ Μακάριος σύναμα Ἑλένῃ καὶ τοῖς ἀμφ αὐτὸν ἧκε · σύμβολόν τε ἐδίδου , ὃς ἂν ἐπιτεθεὶς τῶν σταυρῶν τὴν κάμνουσαν ἀπαλλάττειν ἀθρόον ἔχοι , τοῦτον εἶναι τὸν τοῦ Κυρίου σταυρόν . Καὶ δὴ εὐχόμενος , κατὰ ἕνα τῶν σταυρῶν προσῆγεν ἀρξάμενος . Τῶν τοίνυν δύο τεθέντων οὐδὲν ἧττον τοῖς ἴσοις ἦν ἡ γυνὴ , ἀπολεγομένη ἤδη τὸ ζῇν . Ὡς δὲ τὸ γνήσιον προσεπέλασε ξύλον , ἐξαπίνης ἀνέβλεψε · καὶ τὰς δυνάμεις ἐῤῥωμένως ἀθροίσασα , παραχρῆμα τῆς στρωμνῆς ἀπεπήδησε . Λέγεται δ´ ἔπειτα καὶ νεκρῷ παντάπασιν ἐπιτεθέντα τὸ ν θεῖον σταυρὸν ἀναβιῶναι ἐκ τοῦ αὐτίκα . Καὶ τοῦτον μὲν τὸν τρόπον τὸ θεσπέσιον ἐμφανές γεγενῆσθαι ξύλον ἱστόρηται . Οὗ μέρος τὸ πλεῖστον ἡ θεία Ἐλένη ἀργυμᾷ περικλείσασα θήκῃ , τῷ ἐπισκόπῳ εἰς μνήμην ΖΑΦΩΤ ΧΧΙΧ .
Lemmas: Λ . κθʹ . ΔΣ ὁ ὁ ξασιλαος μήτηρ Ἑλένη εἰς Ῥροσόλιμα γίγνομαι , ὁ θέω εὖρος σταυρός , καί ὁ ἐπι αὐτός πράσσω Διάκονος δέ ὁ ὁ βασιλεύς γράμμα ὁ ὁ τοσοῦτος τίκτω ὁ βασιλεύς μήτηρ , ὁ μακάριος Ἑλένη , γίγνομαι . ὁ γάρ αὐτός ὁ σύνοδος ἔτος καʹ ὄναρ χρηματίζω , εὐχή χάρις καί ἱστορία καταλαμβάνω ὁ Ἱερουσαλήμ , ἵημι ὁ ὁ οὐδός κόπος , οὔτε μήv ὁ ὁ γῆρας ὑπολογίζομαι . περι γάρ ὁ τέρμα ὁ αὐτός ἀφικνέομαι βιοτή . Λίαν δέ καί αὐτός περί ὁ Χριστιανός εὐλαβής διάκειμαι σέβας . Ὕς πλεῖστος δδʹ εἰμί αὐτός ὁ ὁ σταυρός ξύλον εὑρίσκω , καί ὁ ζωηφόρος μνῆμα Χριστός . καί δυσχερῶς μέν , εὑρίσκω δδʹ οὖν ὅμως , ὡς μέν τις φημί , ἀνήρ Ἑβραῖος καταμηνύω ὁ χῶρος ἐκ τις πατρῷος γραφεύς · ὁ δδʹ ἀληθής , ὡς ἐγώ , Θεός σημεῖον δή τις καί ὄνειρος ὑποδείκνυμι . αἱρέω γάρ Θεός δῆλος καθιστάω ὁ θεῖος τε καί ἀπόρρητος , ἥκιστος δήω ὁ ἐκ ἄνθρωπος μήνυσις . κατά γάρ ὁ ὁ κράτος πρόσταξις , ὁ ἐναγής ἐκεῖνος καθαιρέω ναός , καί ὁ χῶμα ἐκφορέω , ἔνθεν μέν ὁ ἱερόν ὁ Ἀνάστασις ἐκεῖνος ἄντρον φαίνω , τρεῖς δδʹ ἐν μέρος σταυρός χύδην διαρρίπτω , καί σανίς ἕτερος λευκός , ὅς βασιλεύς ὁ Ἰουδαῖος γράφω διάφορος ῥάμμα ὁ Πιλᾶτος ὑπέρ κεφαλή τίθημι , ἐν εἶδος στήλη βασιλεύς ὁ Ἰουδαῖος ὁ σταυρωθείς κηρύσσω . καί γε διαρρέω ὁ γράμμα , καί ὁ σανίς ὡς τυγχάνω ῥίπτω , ἐργώδης ἔτι ὁ ὁ θεῖον ξύλον εὕρεσις καταφαίνω , καί ὁ στας ῥόος διασπείρω συγχέω ὁ τάξις . τις γάρ καί ὁ ῥίπτω πάλαι κατά χώρα οὗτος ἐάω , ὁ σταιυραωταῖς ὁ θάνατος διά ὁ σάββατον ἐπισπεύδω ; ἄλλως τε καί οὐ ἀγαθός ἡγέομαι περί σταυρός διατοίβειν , ἀνήρ καί οὗτος βία τελευτάω , ἄλλος ἄλλος ῥίπτω . Ἀμφήριστος δέ ὁ ζήτησις εἰμί , ἐν ἀθυμία ὁ ὁ βασιλεύς εἰμί μήτηρ , καί καταμηνύω δήω Θεός · καί λύω γε τρόπος τοιόσδε , ὑποδείκνυμι ὁ ξύλον , ὅς ὁ δεσποτικός προσπελάζω σῶμα , ὁ θεῖον αματος ὁ λιβάς δέχομαι καταρρέω . γυνή γάρ τις ὁ εὕω γίγνομαι νότος , χαλεπός πάθος κατίσχω , ὁ ἔσχατος κάμνω εἰμί , ἐφίημι ὅς Μακάριος σύναμα Ἑλένη καί ὁ ἀμφί αὐτός ἵημι · σύμβολος τε δίδωμι , ὅς εἄν ἐπιτίθημι ὁ σταυρός ὁ κάμνω ἀπαλλάσσω ἀθρόος ἔχω , οὗτος εἰμί ὁ ὁ κύριος σταυρός . καί δή εὔχομαι , κατά εἷς ὁ σταυρός προσάγω ἄρχω . ὁ τοίνυν δύο τίθημι οὐδείς κακός ὁ ἴσος εἰμί ὁ γυνή , ἀπολέγω ἤδη ὁ ζάω . ὡς δέ ὁ γνήσιος προσπελάζω ξύλον , ἐξαπίνης ἀναβλέπω · καί ὁ δύναμις ερρωμένως ἀθροίζω , παραχρῆμα ὁ στρωμνή ἀποπηδάω . λέγω δδʹ ἔπειτα καί νεκρός παντάπασι ἐπιτίθημι ὁ Ν θέω σταυρός ἀναβιόω ἐκ ὁ αὐτίκα . καί οὗτος μέν ὁ τρόπος ὁ θεσπέσιος ἐμφανής γίγνομαι ξύλον ἱστορέω . οὗ μέρος ὁ πλεῖστος ὁ θεῖος Ἑλένη ἀργυμᾷ περικλείω θήκη , ὁ ἐπίσκοπος εἰς μνήμη ΕΖ ΧΧΙΧ .