cogPG.PG146 161
Χ . νοὶ λέγειν καὶ περὶ γλῶτταν ἀστεῖοι ἐγένοντο , δίειμι , οὐδὲ γὰρ τὸ προκείμενον ἡμῖν φιλοκρινεῖν δόξας ἀλλ´ ἁπλῶς οὕτω τὸ χρόνῳ παρεμπεσὸν ἀφηγεῖσθαι , ὥσπερ δὴ καὶ ἐγένετο , μηδὲν οἵκοθεν ἐπεισάγοντα . Περί γε μὴν δόξης καὶ τῶν λοιπῶν πρόδηλος ἡ ἀλήθεια . Καὶ οἷς θέμις περὶ τούτων κρινέτωσαν . Ὅσοι μὲν οὖν ἐπί τε ἀρετῇ καὶ λόγων παιδείᾳ τοῖς χρόνοις ἐπίσημοί τε καὶ περιβόητοι ἐγένοντο , οὗτοι ἦσαν · ἑξῆς δὲ κατὰ χώραν καὶ τοὺς ἐπιγενομένους ἐκθήσομαι . Περὶ τῆς εἰς τὴν εὐσεβῆ θρησκείαν τῶν παίδων τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου σπουδῆς . καὶ περὶ τῆς δόξης αὐτῶν , καὶ ὠς μικρὸν παρεσύρη Κωνστάντιος · καὶ περὶ τῆς διαφορᾶς τοῦ ὁμοΘυσίου καὶ ὁμοιουσίυυ καὶ του πλάσατος των Ἀρειανῶν . Ἡμεῖς δὲ αὖθις τῆς προκειμένης ἱστορίας ἐχώμεθα . Οὐ μόνον οὖν οἱ προειρημένοι θεοφιλεῖς ἄνδρες θείῳ καὶ ἄλλως σοφίας λόγῳ πολλῷ διαφέροντες τὴν θρησκείαν ἐγέραιρον , τοῖς ξένοις ἐπιτηδεύμασιν αὔξοντες · ἀλλ´ ὅτι καὶ οἱ τηνικάδε κρατοῦντες , κατὰ ζῆλον πατρῷον ἐν πολλῇ τῆ ῥαστώνη περὶ τὰς ἐκκλησίας καὶ τὸ σέβας εἶχον . Τούς τε γὰρ ἐν κλήροις Θεοῦ , καὶ τοὺς ἐξ ἐκείνων , καὶ ὅσοι ἀγχιστεύοντες ἐκείνοις ἦσαν , τιμαῖς ἐξαισίαις καὶ ἀτελείαις ἐσέμνυνον , τοῖς καλοῖς τε καὶ ἀγαθοῖς πατρικοῖς νόμοις ἐτέρους καὶ αὐτοὶ θεοφιλῶς προστιθέντες . Οἱ δὴ πάντες ἀνήρουν τήν τε τῶν εἰδώλων λατρείαν , καὶ τὸ τῶν ν ξοάνων ἐπιμελές . Κλεῖδες γὰρ ἀπανταχοῦ τοῖς Ἑλλήνων ναοῖς ἐπετίθεντο . Ἦσαν δὲ ο καὶ ὕλης λόγον ἐπεῖχον τοῖς ἡμετέροις , εὐθὺς ἐκ βάθρων λυόμενοι . Οὐ διὰ μικρᾶς δ´ ἦν ἐκείνοις σπουδῆς καὶ τοὺς χρόνω κεκμηκότας τῶν θείων σηκῶν παρασκευάζειν ἡβᾶν , τοὺς δ´ ἐκ κρηπίδων αὐτῶν ἀνιστᾷν · ὧν εἷς ἐστι κάλλει καὶ μεγέθει τῶν πολλῶν ὑπερφέρων καὶ ὁ κατὰ τὴν Ἕμεσσαν Κωνσταντίῳ ἀνεγερθείς . Πρὸς τούτοις ἐνομοθέτουν , μή τινα Ἰουδαϊκῇ θρησκείᾳ συζῶντα δοῦλον ὠνεῖσθαι ἐξ οἵας δή ποτ´ οὖν αἱρέσεις ὄντα . Εἰ δ´ οὖν φωραθέντα , αὐτὸν ἐκεῖνον δημόσιον δοῦλον καθίστασθαι . Εἰ δὲ λάθοι περιτεμὼν ζημίσν ἐκείνῳ εἶναι τὴν τῆς κεφαλῆς ἐκτομὴν , καὶ τὸ τὰ ὄντα τῷ δήμῳ ἀνεῖσθαι · ᾑρημένοι γὰρ τὸ σέβας ἐπιδιδόναι , καὶ τούτου δὴ μάλιστα προὐνόουν , ῶστε μὴ ὡς ἔτυχέ τινας ὑπὸ Ἰουδαίων ἐφέλκεσθαι , τῇ δ´ ἀληθεῖ Ἐκκλησίᾳ ταμιεύεσθαι , καὶ ὅσοι τέως ἐν ἐλπίσιν ἦσαν χριστιανίζειν . Ἡ γὰρ τῶν Χριστιανῶν θρησκεία ἐξ Ἑλλήνων μᾶλλον τὴν ἐπίδοσιν εἰχεν . Οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ τὰ πρῶτα ἀθιγῆ τὴν πατρῴαν δόξαν οἱ παῖδες Κωνσταντίνου ἀσφαλῶς ἐφρούροων · καὶ ἄμφω γὰρ διάπυροι ἐπαινέται τῆς ἐν Νικαίᾳ πίστεως ὄντες ἐτύγχανον . Καὶ Κώνστας μὲν ἄχρι τέλους ἐν ταύτῃ παρέμεινεν · ὁ δέ γε Κωνστάντιος μέχρι μέν τινος ἐκείνοις εἴπετο , εἰσέπειτα δὲ τῆς τοῦ ὁμοουσίου σαλευομένης λέξεως , μικρόν τι τῆς
Lemmas: Χ . νόος λέγω καί περί γλῶσσα ἀστεῖος γίγνομαι , δίειμι , οὐδέ γάρ ὁ πρόκειμαι ἐγώ φιλοκρινέω δόξα ἀλ ἁπλόος οὗτος ὁ χρόνος παρεμπίπτω ἀφηγέομαι , ὥσπερ δή καί γίγνομαι , μηδείς οἴκοθεν ἐπεισάγω . Περί γε μήv δόξα καί ὁ λοιπός πρόδηλος ὁ ἀλήθεια . καί ὅς θέμις περί οὗτος κρίνω . ὅσος μέν οὖν ἐπί τε ἀρετή καί λόγος παιδεία ὁ χρόνος ἐπίσημος τε καί περιβόητος γίγνομαι , οὗτος εἰμί · ἑξῆς δέ κατά χώρα καί ὁ ἐπιγίγνομαι ἐκτίθημι . περι ὁ εἰς ὁ εὐσεβής θρησκεία ὁ παῖς ὁ μέγας Κωνσταντῖνος σπουδή . καί περί ὁ δόξα αὐτός , καί ὡς μικρός παρασύρω Κωνστάντιος · καί περί ὁ διαφορά ὁ ομοθυσιον καί ὁμοιόω καί ὁ πλάσσω ὁ Ἀρειανός . ἐγώ δέ αὖθις ὁ πρόκειμαι ἱστορία ἔχω . οὖον μόνος οὖν ὁ προερέω θεοφιλής ἀνήρ θεῖον καί ἄλλως σοφία λόγος πολύς διαφέρω ὁ θρησκεία γεραίρω , ὁ ξένος ἐπιτήδευμα αὐξάνω · ἀλ ὅτι καί ὁ τηνικάδε κράτος , κατά ζῆλος πατρῷος ἐν πολύς τῆ ῥαστῶνος περί ὁ ἐκκλησία καί ὁ σέβας ἔχω . ὁ τε γάρ ἐν κλῆρος Θεός , καί ὁ ἐκ ἐκεῖνος , καί ὅσος ἀγχιστεύω ἐκεῖνος εἰμί , τιμή ἐξαίσιος καί ἀτέλεια σεμνύνω , ὁ καλός τε καί ἀγαθός πατρικός νόμος ἕτερος καί αὐτός θεοφιλῶς προστίθημι . ὁ δή πᾶς ἀναιρέω ὁ τε ὁ εἴδωλον λατρεία , καί ὁ ὁ Ν ξόανον ἐπιμελής . Κλείς γάρ ἀπαντηχέω ὁ Ἕλλην ναός ἐπιτίθημι . εἰμί δέ ὁ καί ὕλη λόγος ἐπέχω ὁ ἡμέτερος , εὐθύς ἐκ βάθρον λύω . οὖον διά μικρός δδʹ εἰμί ἐκεῖνος σπουδή καί ὁ χρόνος κάμνω ὁ θεῖον σηκός παρασκευάζω ἡβάω , ὁ δδʹ ἐκ κρηπίς αὐτός ἀνίστημι · ὅς εἷς εἰμί κάλλος καί μέγεθος ὁ πολύς ὑπερφέρω καί ὁ κατά ὁ ἐμέω Κωνστάντιος ἀνεγείρω . πρός οὗτος νομοθετέω , μή τις Ἰουδαϊκός θρησκεία συζάω δοῦλος ὠνέομαι ἐκ οἷος δή ποτ οὖν αἵρεσις εἰμί . εἰμί δδʹ οὖν φωράω , αὐτός ἐκεῖνος δημόσιος δοῦλος καθίστημι . εἰμί δέ λανθάνω περιτέμνω ζημίσν ἐκεῖνος εἰμί ὁ ὁ κεφαλή ἐκτομή , καί ὁ ὁ εἰμί ὁ δῆμος ἀνίημι · αἱρέω γάρ ὁ σέβας ἐπιδίδωμι , καί οὗτος δή μάλιστα προνοόω , ῶστε μή ὡς τυγχάνω τις ὑπό Ἰουδαῖος ἐφέλκω , ὁ δδʹ ἀληθής ἐκκλησία ταμιεύω , καί ὅσος τέως ἐν ἐλπίς εἰμί χριστιανίζω . ὁ γάρ ὁ Χριστιανός θρησκεία ἐκ Ἕλλην μᾶλλον ὁ ἐπίδοσις ἔχω . οὖον μήv δέ ἀλλά ὁ πρῶτος ἀθιγής ὁ πατρῷος δόξα ὁ παῖς Κωνσταντῖνος ἀσφαλῶς φρουρόω · καί ἄμφω γάρ διάπυρος ἐπαινέτης ὁ ἐν Νίκαια πίστις εἰμί τυγχάνω . καί Κώνστας μέν ἄχρι τέλος ἐν οὗτος παραμένω · ὁ δέ γε Κωνστάντιος μέχρι μέν τις ἐκεῖνος εἶπον , εἰσέπειτα δέ ὁ ὁ ὁμοούσιος σαλεύω λέξις , μικρός τίς ὁ