cogPG.PG146 453
διόλανον , καὶ εἰς τὴν ἐκκλησίαν ὡς ἔθος εἰσήγετο εὔξασθαι , καὶ πρὸς ταῖς θύραις ἐγένετο , ὑπαντήσας Ἀμβρόσιος , καὶ τῆς ἁλουργίδος λαβόμενος ἐπὶ μέσῳ τῳ πλήθει , τῶν ἱερῶν ἐπιβαίνειν προθύρων ἐκώλυεν · « Ἐπίσχες , φάσκων · ἀνάγνῳ γὰρ χεῖρας ἀνδρὶ , καὶ αἴματος σταζούσας , σχεδὸν ἄδικα περιφέροντι , μὴ θεμιτὸν εἶναι πρὸ τῆς ἀνηκούσης μετανοίας τῶν ἱερῶν ἐπιβαίνειν οὐδὲν , ἢ μυστηρίων θείων κοινωνὸν ὁρᾶσθαι . Ἔοικας γάρ μοι , ὧ βασιλεῦ , μηδ´ ἐν νῷ βαλεῖν τὸ τοσοῦτον τῆς μιαιφονίας ἔργον , μηδὲ τῷ θυμῷ λήγοντι , τὸν λογισμὸν ἐπιγνῶναι τὸ τόλμημα . Ἵσως γὰρ ἡ βασιλικὴ δυναστεία ἐμποδών σοι καθίσταται τὸ ἁμάρτημα συνιδεῖν · οἷα γάρ τις νεφέλη ἡ ἐξουσία τῷ σῷ ἐπίκειται λογισμῷ . Ἀλλὰ χρεὼν ἐν νῷ λαβεῖν τὸ τῆς σῆς ἐπίκηρον φύσεως , καὶ ὡς θνητή τε ἅμα καὶ ῥέουσα , καὶ τὸν προπάτορα χῶν , ἐξ οὗ συνεστήκαμεν , καὶ εἰς ὃν οὐ μετὰ πολὺ διαῤῥεύσομεν · καὶ μὴ τῷ τῆς ἁλουργίδος ἄνθει ὥσπερ ἐπιπροσθοῦντι εἰς λήθην ἥκειν , οὐ καιῖπτει ιίλατος τὴν ἀσθένειαν . γνῶθι τοίνυν ὡς ἀνθρώπων ἄρχεις ὁμοφυῶν τε καὶ ὁμοδούλων · κοινὸς γὰρ ἁπάντων δεσπότης καὶ βασιλεὺς ὁ τῶν ὅλων Δημιουργός . Τοίνυν ποίοις ὀφθαλμοῖς τὸν θεῖον ὄψει νεών ; ποσὶ δὲ ποίοις τὸ δάπεδον ἐκεῖνο πατήσεις τὸ ἅγιον ; Πῶς δὲ καὶ χεῖρας ἀρεῖς , τὸν ἄδικον φόνον ἀποῤῥεούσας ; Πῶς δὲ καὶ τὸ θεῖον τοῦ Δεσπότου σῶμα ταύταις ἐνθήσεις ; Πῶς δὲ καὶ τὸ τίμιον αἷμα προσοίσεις τῷ στόματι , δι´ οὗ θυμῷ βουκολούμενος , τοσοῦτον αἷμα ἐξέχεας ; Στῆθι τοίνυν ὡς ποῤῥωτέρω , καὶ μὴ διπλῆν ποίει σαυτῷ καὶ μακροτέραν τὴν παρανομίαν . Δέχου δὲ τὸν δεσμὸν , ᾧ Θεὸς ἄνωθεν τὴν ψὴφον ἐπήνεγκεν · ἀληθοῦς δ´ ὑγιείας οὑτοσὶ πρόξενος . » Ὁ δὲ βασιλεὺς τὸν ἱερέα θαυμάσας τῆς παῤῥησίας , καὶ τοῖς λόγοις εἴξας · θείοις γὰρ νόμοις ἐπέθραπτο , καὶ σαφῶς ᾔδει τίνα μὲν βασιλέων , τίνα δὲ ἱερέων τὰ ἵδια · σύννους ἐπιπολὺ καὶ δεδακρυμένος τοῖς τῆς μετανοίας κέντροις νυττόμενος , εἰς τὰ βασίλεια καθυπέστρεφεν . ὀκτὼ δ´ ἐφεξῆς παρῳχηκότων μηνῶν , ἡ περιφανὴς τῶν Γενεθλίων Χριστοῦ κατέλαβεν ἑορτή . Ὁ δὲ κρατῶν , ἐν τοῖς βασιλείοις αθῆστο . ὀλοφυρόμενός τε καὶ δακρύων λιβάσι καταρδεύων τὸ πρόσωπον . Οὕτω δ´ ἔχοντα θεασάμενος Ῥουοῖνος ὁ μάγιστρος , ὑπὲρ ἅπαντας τιμώμενος ἐκ συνηθείας τῷ βασιλεῖ , ἠρέμα προσιὼν τὸ τῶν δακρύων ἀνεπυνθάνετο αἴτιον . Ὁ δ´ ἐκ βάθους βίαιόν τι καὶ σφοδρότερον ἀνοιμώξας , συχνότερον κατέῤῥει πὸ δάκρυον · καὶ πρὸς ἐκεῖνον στραφείς , « Σὺ μὲν , ἔφη , ουφῖνε , παίζεις · αἴσθησις γάρ σοι τῶν ἐμῶν δεινῶν οὐδαμῶς · ἐμοὶ δὲ στένειν καὶ ὀλοφύρεσθαι πάρεστιν , ἐπαισθανομένῳ σφόδρα τὴν ἐπεισφρήσασαν συμφοράν . Καὶ πῶς γὰρ οὐκ ἐν δεινοῖς ἔγωγε , ὅτιπερ τοῖς μὲν οἰκέταις καὶ προσαίταις κατ´ ἐξουαίαν ἐφεῖται πᾶσαν εἰς τὸν θεῖον ἀδεῶς εἰσιένας νεών · ἐμοὶ δ´ οὐ μόνον οὗτος οὐ βάσιμος , ἀλλὰ καὶ οὐρανὸς αὐτὸς ἀποκέκλεισται ; Οὐδὲ γὰρ ἀμύητος τῆς θείας ἐκείνης φωνῆς , ἢ διαρρήδην ψηφίζεται τὰ ἐπὶ γῆς δεδεμένα τοῖς ἱερεῦσι Θεοῦ κἀπὶ τοῖς οὐρανοῖς
Lemmas: διόλανον , καί εἰς ὁ ἐκκλησία ὡς ἔθος εἰσάγω εὔχομαι , καί πρός ὁ θύρα γίγνομαι , ὑπαντάω Ἀμβρόσιος , καί ὁ ἁλουργίς λαμβάνω ἐπί μέσος ὁ πλῆθος , ὁ ἱερός ἐπιβαίνω πρόθυρον κωλύω · « ἐπέχω , φάσκω · ἀναγιγνώσκω γάρ χείρ ἀνήρ , καί αἶμα στάζω , σχεδόν ἄδικος περιφέρω , μή θεμιτός εἰμί πρό ὁ ἀνήκω μετάνοια ὁ ἱερός ἐπιβαίνω οὐδείς , ἢ μυστήριον θεῖον κοινωνός ὁράω . ἔοικα γάρ ἐγώ , ἵημι βασιλεύς , μηδ´ ἐν νάω βάλλω ὁ τοσοῦτος ὁ μιαιφονία ἔργον , μηδέ ὁ θυμός λήγω , ὁ λογισμός ἐπιγιγνώσκω ὁ τόλμημα . ἴσως γάρ ὁ βασιλικός δυναστεία ἐμποδών σύ καθίστημι ὁ ἁμάρτημα συνοράω · οἷος γάρ τις νεφέλη ὁ ἐξουσία ὁ σός ἐπίκειμαι λογισμός . ἀλλά χρεὼν ἐν νάω λαμβάνω ὁ ὁ σός ἐπικηρος φύσις , καί ὡς θνητός τε ἅμα καί ῥέω , καί ὁ πατήρ χόω , ἐκ ὅς συνίστημι , καί εἰς ὅς οὖον μετά πολύς διαρρέω · καί μή ὁ ὁ ἁλουργίς ἄνθος ὥσπερ ἐπιπροσθέω εἰς λήθη ἥκω , οὖον καιῖπτει ἴλος ὁ ἀσθένεια . γιγνώσκω τοίνυν ὡς ἄνθρωπος ἄρχω ὁμοφυής τε καί ὁμόδουλος · κοινός γάρ ἅπας δεσπότης καί βασιλεύς ὁ ὁ ὅλος Δημιουργός . τοίνυν ποῖος ὀφθαλμός ὁ θέω ὁράω νέος ; πούς δέ ποῖος ὁ δάπεδον ἐκεῖνος πατέω ὁ ἅγιος ; Πῶς δέ καί χείρ ἀείρω , ὁ ἄδικος φόνος απορρέων ; Πῶς δέ καί ὁ θέω ὁ δεσπότης σῶμα οὗτος ἐντίθημι ; Πῶς δέ καί ὁ τίμιος αἷμα προσφέρω ὁ στόμα , δις ὅς θυμός βουκολέω , τοσοῦτος αἷμα ἐκχέω ; ἵστημι τοίνυν ὡς πρόσω , καί μή διπλόος ποιέω σεαυτοῦ καί μακρός ὁ παρανομία . δέχομαι δέ ὁ δεσμός , ὅς θεός ἄνωθεν ὁ ψῆφος ἐπιφέρω · ἀληθής δδʹ ὑγίεια οὗτος πρόξενος . » ὁ δέ βασιλεύς ὁ ἱερεύς θαυμάζω ὁ παρρησία , καί ὁ λόγος ἔοικα · θεῖον γάρ νόμος ἐπιτρέπω , καί σαφῶς οἶδα τίς μέν βασιλεύς , τίς δέ ἱερός ὁ ἴδιος · σύννους ἐπιπολύ καί δάκρυ ὁ ὁ μετάνοια κέντρον νύσσω , εἰς ὁ βασίλεια καθυποστρέφω . ὀκτώ δδʹ ἐφεξῆς παροͅχέω μείς , ὁ περιφανής ὁ γενέθλιος Χριστός καταλαμβάνω ἑορτή . ὁ δέ κράτος , ἐν ὁ βασίλειος αθῆστο . ὀλοφύρομαι τε καί δάκρυ λιβάς καταρδεύω ὁ πρόσωπον . οὕτως δδʹ ἔχω θεάομαι ρουοις ὁ μάγιστρος , ὑπέρ ἅπας τιμάω ἐκ συνήθεια ὁ βασιλεύς , ἠρέμα προσέρχομαι ὁ ὁ δάκρυ ἀναπυνθάνομαι αἴτιος . ὁ δδʹ ἐκ βάθος βίαιος τίς καί σφοδρός ἀνοιμώζω , συχνός καταρρέω πόα δάκρυ · καί πρός ἐκεῖνος στρέφω , « σύ μέν , φημί , ουφῖνε , παίζω · αἴσθησις γάρ σύ ὁ ἐμέω δεινός οὐδαμῶς · ἐγώ δέ στένω καί ὀλοφύρομαι πάρειμι , ἐπαισθάνομαι σφόδρα ὁ ἐπεισφρέω συμφορά . καί πῶς γάρ οὐ ἐν δεινός ἔγωγε , ὅτιπερ ὁ μέν οἰκέτης καί προσαίτης κατ´ εξουαια ἐφίημι πᾶς εἰς ὁ θέω ἀδεῶς εἰσίημι νέος · ἐγώ δδʹ οὖον μόνος οὗτος οὖον βάσιμος , ἀλλά καί οὐρανός αὐτός ἀποκλείω ; οὐδέ γάρ ἀμύητος ὁ θεῖος ἐκεῖνος φωνή , ἢ διαρρήδην ψηφίζω ὁ ἐπί γῆ δέω1 ὁ ἱερεύς Θεός ἐπί ὁ οὐρανός