cogPG.PG139 101
τὴν μὲν πρὸς τὸν Υἱὸν ὡς Πατρὸς , τὴν δὲ πρὸς τὸ Πνεῦμα ὡς προβολέως κατὰ τρόπον ἴδιον , τὴν δὲ πατρικὴν ὑπόστασιν οὐ σύνθετον ὑποδείκνυσιν , οὕτως οὐδὲ τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα ἐκπορεύεσθαι σύνθισιν δίδωσιν ἐννοεῖν ἢ ἐπὶ τοῦ Υ ἱοῦ ἢ ἐπὶ τοῦ Πνεύματος . Καίτοι ἐπὶ τοῦ Πατρὸς τὸ γεννᾷν καὶ τὸ προβάλλεσθαι οὐ ταὐτὸν οὐδ´ ὡσαύτως , ἐπὶ δὲ τοῦ Πνεύματος τὸ ἐκπορεύεσθαι ἐν καὶ ταύτὸν , εἰ καὶ ἐκ τοῦδε μὲν ἐμμέσως , ἤγουν ἐκ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ , ἐκ τοῦδε δὲ ἀμέσως , ὅτι ἐκ τοῦ Υἱοῦ οὐκέτι δὲ δι´ ἄλλου τινός . Οὐκ οὖν σύνθετος ὁ Υἱὸς , ὅτι μὴ γεννᾶται μόνον ἀλλὰ καὶ τὸ Πνεῦμα προβάλλεται · οὐδὲ τὸ Πνεῦμα , ὄτι ἐκπορεύεται οὐκ ἐκ μόνου τοῦ Πατρὸς , ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ · καὶ γὰρ οὐδὲ ὁ Πατὴρ , ὅτι μὴ μόνον ἀγέννητος , ἀλλὰ καὶ γεννήτωρ Υἱοῦ , οὐδ´ ὅτι μὴ γεννήτωρ μόνον , ἀλλὰ καὶ προβλήτωρ τοῦ Πνεύματος . Καὶ γὰρ οὐδὲ ἐπὶ τῆς κοινῆς δόξης ἡμῶν τε καὶ ὑμῶν σύνθετος ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα ὅτι μετὰ τῆς οὐσίας ἑκάτερον ἔχει τὸ τῆς ὑποστάσεως ἴδιον , μὲν τὸ γεννητὸν μόνον , τὸ δὲ τὸ ἐκπορετὸν ἐκ τοῦ Πατρός . Εἰ γὰρ σύνθετος ἑκάστη ὑπόστασις διὰ τὰς ἑαυτῆς ἰδιότητας , καὶ ἡ οὐσία ἂν εἴη τῶν τριῶν ὑποστάσεων σύνθετος διὰ τὰ περὶ αὐτὴν κοινὰ τῶν τριῶν ἰδιώματα , τὸ ἀγαθὸν φημὶ , τὸ σοφὸν , τὸ δυνατὸν , τὸ ποιητικὸν , τὸ παντουργικὸν , τὸ δημιουργικὸν , τὸ προνοητικὸν , τὸ συνεκτικὸν , τὸ περιεκτικὸν καὶ παριληπτικον πάντων , τὸ ἄκτιστον , τὸ ἄναρχον , τὸ ἀθάνατον , τὸ ἀτελεύτητον , τὸ ἄπειρον , τὸ αἰώνιον , τὸ ἄχρονον , τὸ ὑπέρχρονον , καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα εἴτε κατὰ θέσιν εἴτε κατὰ ἀφαίρεσιν , εἴτε κατ´ αἰτίαν , εἴτε καθ´ ὑπεροχὴν καὶ ὑπέρβασιν λέγεται ἐπὶ τοῦ Θεοῦ . Ἀλλ´ οὐκ οὐσία ταῦτα , ἀλλὰ περὶ τὴν οὐσίαν θεωρούμενα , εἰ καὶ οὐσιώδη πως καλεῖται καὶ φυσικὰ , οὐδὲ μέρη τῆς οὐσίας · ἡ θεότης γὰρ ἀμερής · οὔτω καὶ τῷ πυρὶ πρόσεστι τὸ κοῦφόν τε καὶ ἀνωφερὲς , καὶ τὸ φωτιστικὸν καὶ τὸ καυστικὸν , δυνάμεις διάφοροι , ἀλλ´ οὐ σύνθετον διὰ τοῦτο τὸ πῦρ , ἀλλὰ ἁπλοῦν , ὅσον ἐν σώμασι φυσικοῖς τε καὶ στοιχειώδεσι κατὰ τὸ ἔσχατον , ἴν´ οὕτως εἴπω ἀπήχημα τῆς ἀπλότητος . Καίτοι ἐνταῦθα οὐσιώδη ταῦτά ἐστι τῷ πυρὶ , ἐκεῖ δὲ τὰ μὲν περὶ τὴν οὐσίαν ἐστὶ θεωρούμενα , τὰ δὲ περὶ ἑκάστην ὑπόστασιν ἔκαστα · διὸ πολλῷ πλέον οὐ λυμανεῖται τὸ ἀπλοῦν οὔτε τῆς οὐσίας οὕτε ἑκάστης τῶν ὑποστάσεων , Ἀλλ´ οὐδὲ ἐπὶ πάντων ἐν οἷς θεωρεῖται ποικιλία τις καὶ διάκρισις , ἤδη καὶ σύνθεσις παρεισάγεται . Πᾶσα γὰρ οὐσία ἔχει καὶ δύναμιν καὶ ἐνέργειαν , κᾶν ἁπλῆ τις εἴη , καὶ οὐ διὰ τοῦτο σύνθετον ἐροῦμεν πάντως καὶ τὴν ἁπλῆν . Ἀνάγκη γὰρ ἢ σύνθετον εἶναι καὶ τὴν ἁπλῆν , καὶ οὐδεμία ἔσται ἀπλῆ , ἢ τὴν ἀπλῆν εἶναι χωρὶς ἐνεργείας τε καὶ δυνάμεως , ὅπερ ψεῦδός ἐστιν ἐναργῶς · οὔτε γὰρ ἐνέργεια τῆς δυνάμεως χωρὶς , ἐξ ἧς πρόεισιν , οὔτε δύναμις δίχα τῆς οὐσίας , ἀλλ´ οὐδὲ οὐσία χωρὶς τῆς τοῦ ἐνεργεῖν δυνάμεως . Εἰ δὲ ταῦτα ἀδύνατα , καί ἐστι καὶ ἡ ἀπλουστάτη ἁπλῶς οὐσία μετὰ τῆς ἐνούσης δυνά.μεως
Lemmas: ὁ μέν πρός ὁ υἱός ὡς πατήρ , ὁ δέ πρός ὁ πνεῦμα ὡς προβολεύς κατά τρόπος ἴδιος , ὁ δέ πατρικός ὑπόστασις οὖον συντίθημι ὑποδείκνυμι , οὕτως οὐδέ ὁ ἐκ ὁ πατήρ καί ἐκ ὁ υἱός ὁ πνεῦμα ἐκπορεύω σύνθισιν δίδωμι ἐννοέω ἢ ἐπί ὁ Υ ἰός ἢ ἐπί ὁ πνεῦμα . καίτοι ἐπί ὁ πατήρ ὁ γεννάω καί ὁ προβάλλω οὖον αὐτός οὐδός ὡσαύτως , ἐπί δέ ὁ πνεῦμα ὁ ἐκπορεύω ἐν καί αὐτός , εἰμί καί ἐκ ὅδε μέν ἐμμέσως , ἤγουν ἐκ ὁ πατήρ διά ὁ υἱός , ἐκ ὅδε δέ ἀμέσως , ὅτι ἐκ ὁ υἱός οὐκέτι δέ δις ἄλλος τις . οὐ οὖν σύνθετος ὁ υἱός , ὅτι μή γεννάω μόνος ἀλλά καί ὁ πνεῦμα προβάλλω · οὐδέ ὁ πνεῦμα , ὅστις ἐκπορεύω οὐ ἐκ μόνος ὁ πατήρ , ἀλλά καί ἐκ ὁ υἱός · καί γάρ οὐδέ ὁ πατήρ , ὅτι μή μόνος ἀγέννητος , ἀλλά καί γεννήτωρ υἱός , οὐδός ὅτι μή γεννήτωρ μόνος , ἀλλά καί προβλήτωρ ὁ πνεῦμα . καί γάρ οὐδέ ἐπί ὁ κοινός δόξα ἐγώ τε καί σύ σύνθετος ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα ὅτι μετά ὁ οὐσία ἑκάτερος ἔχω ὁ ὁ ὑπόστασις ἴδιος , μέν ὁ γεννητός μόνος , ὁ δέ ὁ ἐκπορετὸν ἐκ ὁ πατήρ . εἰμί γάρ σύνθετος ἕκαστος ὑπόστασις διά ὁ ἑαυτοῦ ἰδιότης , καί ὁ οὐσία εἄν εἰμί ὁ τρεῖς ὑπόστασις σύνθετος διά ὁ περί αὐτός κοινός ὁ τρεῖς ἰδίωμα , ὁ ἀγαθός φημί , ὁ σοφός , ὁ δυνατός , ὁ ποιητικός , ὁ παντουργικός , ὁ δημιουργικός , ὁ προνοητικός , ὁ συνεκτικός , ὁ περιεκτικός καί παριληπτικος πᾶς , ὁ ἄκτιστον , ὁ ἄναρχος , ὁ ἀθάνατος , ὁ ἀτελεύτητος , ὁ ἤπειρος , ὁ αἰώνιος , ὁ ἄχρονος , ὁ ὑπέρχρονος , καί ὅσος ἄλλος τοιοῦτος εἴτε κατά θέσις εἴτε κατά ἀφαίρεσις , εἴτε κατ´ αἴτιος , εἴτε καθ´ ὑπεροχή καί ὑπέρβασις λέγω ἐπί ὁ Θεός . Ἀλ οὐ οὐσία οὗτος , ἀλλά περί ὁ οὐσία θεωρέω , εἰμί καί οὐσιώδης πως καλέω καί φυσικός , οὐδέ μέρος ὁ οὐσία · ὁ θεότης γάρ ἀμερής · οὐτάω καί ὁ πῦρ πρόσειμι ὁ κοῦφος τε καί ἀνωφερής , καί ὁ φωτιστικός καί ὁ καυστικός , δύναμις διάφορος , ἀλ οὖον συντίθημι διά οὗτος ὁ πῦρ , ἀλλά ἁπλόος , ὅσος ἐν σῶμα φυσικός τε καί στοιχειώδης κατά ὁ ἔσχατος , εἶμι οὕτως εἶπον ἀπήχημα ὁ απλοτητη . καίτοι ἐνταῦθα οὐσιώδης οὗτος εἰμί ὁ πῦρ , ἐκεῖ δέ ὁ μέν περί ὁ οὐσία εἰμί θεωρέω , ὁ δέ περί ἕκαστος ὑπόστασις ἔκαστος · διό πολύς πλέω οὖον λυμαίνομαι ὁ ἀπολόω οὔτε ὁ οὐσία ἵημι ἕκαστος ὁ ὑπόστασις , Ἀλ οὐδέ ἐπί πᾶς ἐν ὅς θεωρέω ποικιλία τις καί διάκρισις , ἤδη καί σύνθεσις παρεισάγω . πᾶσα γάρ οὐσία ἔχω καί δύναμις καί ἐνέργεια , κἄν ἁπλόος τις εἰμί , καί οὖον διά οὗτος συντίθημι εἴρω πάντως καί ὁ ἁπλόος . Ἀνάγκη γάρ ἢ συντίθημι εἰμί καί ὁ ἁπλόος , καί οὐδείς εἰμί ἀπλῆ , ἢ ὁ ἀπολάω εἰμί Χωρὶς ἐνέργεια τε καί δύναμις , ὅσπερ ψεῦδος εἰμί ἐναργής · οὔτε γάρ ἐνέργεια ὁ δύναμις Χωρὶς , ἐκ ὅς πρόειμι , οὔτε δύναμις δίχα ὁ οὐσία , ἀλ οὐδέ οὐσία Χωρὶς ὁ ὁ ἐνεργέω δύναμις . εἰμί δέ οὗτος ἀδύνατος , καί εἰμί καί ὁ απλός ἁπλόος οὐσία μετά ὁ ἔνειμι δύναμις