cogPG.PG139 111
διωρισμένοις , ἐν ἀριθμῷ μὲν ὡς μονάς , δυάς τριὰς , τετρὰς καὶ ἑξῆς , ἐν λόγῳ δὲ ὡς στοιχεῖα , συλλαβαὶ , ὀνόματα , ῥήματα καὶ λόγος · ἐν ποιοῖς δὲ ὡς πάθος , διάθεσις , ἕξις · καὶ ἐν τοῖς σχήμασιν , ὡς κύκλος , τρίγωνον , τετράγωνον , καὶ ἑξῆς · καὶ ἐν τοῖς τῶν ποιοτήτων δεκτικοῖς κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἦττον θεωρουμένοις , οἷόν ἐστι τὸ ἦττον λευκὸν καὶ τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἔτι λευκότερον καὶ τὸ μάλιστα , καὶ τὸ ἦττον θερμὸν καὶ τὸ μᾶλλον , καὶ τὸ ἔτι θερμότερον καὶ τὸ μάλιστα , καὶ τὰ τοιαῦτα . Ὅθεν καὶ ἰατρῶν παῖδες τὰ μὲν πρώτης τάξεώς φασι τῶν φαρμάκων , τὰ δὲ δευτέρας , τὰ δὲ τρίτης , ἄλλα δὲ τετάρτης . Ὡσαύτως δὲ καὶ ἐν τῷ ποιεῖν καὶ πάσχειν · τὸ μᾶλλον γὰρ καὶ τὸ ἧττον καὶ ἐν τούτοις καὶ τὸ μάλιστα . Ἀλλὰ καὶ ἐν τόπῳ · τὸ γὰρ ἄνω ἢ κάτω ἢ δεξιᾷ ἢ ἀριστερᾷ , ἢ ἔμπροσθεν ἢ ὄπισθεν ἢ πέριξ ἢ ἐν τῳ μέσῳ τάξιν ἔχει τινά . Καὶ ἐν χρόνῳ , τὸ χθὲς καὶ τὸ σήμερον καὶ τὸ αὔριον καὶ τὸ ποότερον καὶ τὸ νῦν καὶ τὸ ὕστερον τάξεως . Ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς πρός τι · εἴτε γὰρ τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον , εἴτε καὶ τὸ ἅμα ἐν αὐτοῖς , καὶ ταῦτα τάξεως . Ὡσαύτως καὶ ἐπὶ πάντων . Καὶ ἀπλῶς ἐφ´ ἑκάστου μὲν τῶν μοναδικῶς καὶ καθ´ ἑαυτὰ θεωρουμένων οὐκ ἂν εἴη τάξις · ἔνθα δὲ ἀριθμός τίς ἐστι θεωρούμενος ἢ σχέσις πρὸς ἕτερον , ἐκεῖ καὶ ἡ τάξις ἐστὶν , εἴτε φυσιολογούμενόν ἐστιν εἴτε λογικώτερον , εἴτε μαθηματικῶς θεωρούμενον , εἴτε καὶ θεολογούμενον · οἷόν τι λέγω · Ἡ μονὰς , ὅταν θεωρῆται καθ´ ἑαυτὴν , ἄσχετός τέ ἐστι καὶ μόνη καὶ ὑπὲρ τάξιν · ὅταν δὲ πρὸς δυάδα καὶ τριάδα καὶ τοὺς ἑξῆς ἀριθμοὺς , οὐχ ἀπλῶς λέ , εται μονὰς , ἀλλὰ καὶ πρώτη καὶ ἀρχὴ ἀριθμῶν . Τὸ στοιχεῖον ὡσαύτως · οἷον ἡ γῆ , τὸ ὕδωρ , καὶ τὰ λοιπά , καθ´ ἑαυτὰ οὕτω θεωρούμενα καὶ λεγόμενα , πρὸς δὲ τὸν ὅλον κόσμον καὶ τὰ ἐξ αὐτῶν στοιχεῖά τε καὶ ἀρχαί · τὰ κῶ γράμματα γράμματα μὲν καθ´ ἑαυτὰ , στοιχεῖα δὲ ὡς ἀρχαὶ τῶν συλλαβῶν καὶ λοιπῶν τῶν ἐφεξῆς . Ἡ ἡμέρα ὁμοίως · καὶ γὰρ καὶ αὕτη μία μὲν καθ ἑαυτὴν , πρώτη δὲ ὡς πρὸς τὰς μεθ´ ἑαυτήν . Ὅθεν ἴσως καὶ ὁ Μωϋσῆς , τὴν πρώτην ἡμέραν καθ´ ἑαυτὴν θεωρῶν , ὡς μήπω τῶν ἑξῆς ἡμερῶν γενομένων , μίαν ὡνόμασεν · ἐπακολουθησασῶν δὲ καὶ τῶν ἑξῆς , ἔστιν αὐτὴν καὶ πρώτην εἰπεῖν πρὸς αὐτάς · καὶ οὐκ ἀγνοῶ γε οὐδὲ τὰς αἰτίας , δι´ ἂς εἰπον οἱ ἅγιοι μίαν εἶναι ἐκείνηνκαὶ κληθῆναι , οὔτε μὴν εἰδὼς αὐτὰς ἀποπροσποιοῦμαι , ἀλλὰ καὶ οἶδα καὶ ὑπεραποδέχομαι . Πάλιν ὁ Θεὸς εἷς τε καὶ μόνος · ἀλλ´ ὅταν πρὸς νοῦν καὶ ψυχὴν καὶ σώματα θεωρῆται , τότε καὶ πρῶτος κατὰ τάξιν ὡς ἀρχὴ πάντων ἐστί τε καὶ λέγεται . Ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ θείᾳ φύσει ἀριθμὸς ἡ ὑπεράριθμος τριὰς , καὶ ἐν τῇ τοῦ ἀγγέλου φύσει καὶ ἐν τῇ τοῦ ἀνθρώπου ὁ κατάλληλος ἀριθμός · πολλοὶ γὰρ ἄγγελοι καὶ πολλοὶ ἄνθρωποι · τότε καὶ τάξις τούτοις ἐνθεωρεῖται , ἀλλ´ οὐ κατὰ τὴν οὐσίαν , ἀλλὰ κατά τινας ἰδιότητας · καὶ ὁ μὲν οἷον ἀρχή τις ἐστὶν , ὁ δὲ ἑτέραν ἔχει τάξιν . Οὕτως ἄρχων τις ἐν ἀγγέλοις καὶ ἀρχαγγέλοις καὶ γηγενάρχης
Lemmas: διόρίζω , ἐν ἀριθμός μέν ὡς μόνος , δυάς τριάς , τετράς καί ἑξῆς , ἐν λόγος δέ ὡς στοιχεῖον , συλλαβή , ὄνομα , ῥῆμα καί λόγος · ἐν ποιέω δέ ὡς πάθος , διάθεσις , ἕξις · καί ἐν ὁ σχῆμα , ὡς κύκλος , τρίγωνος , τετράγωνος , καί ἑξῆς · καί ἐν ὁ ὁ ποιότης δεκτικός κατά ὁ μᾶλλον καί ἀίσσω θεωρέω , οἷος εἰμί ὁ ἀίσσω λευκός καί ὁ μᾶλλον καί ὁ ἔτι λευκός καί ὁ μάλιστα , καί ὁ ἀίσσω θερμός καί ὁ μᾶλλον , καί ὁ ἔτι θερμός καί ὁ μάλιστα , καί ὁ τοιοῦτος . ὅθεν καί ἰατρός παῖς ὁ μέν πρῶτος τάξις φημί ὁ φάρμακον , ὁ δέ δύο , ὁ δέ τρίτος , ἄλλος δέ τέταρτος . ὡσαύτως δέ καί ἐν ὁ ποιέω καί πάσχω · ὁ μᾶλλον γάρ καί ὁ κακός καί ἐν οὗτος καί ὁ μάλιστα . ἀλλά καί ἐν τόπος · ὁ γάρ ἄνω ἢ κάτω ἢ δεξιός ἢ ἀριστερός , ἢ ἔμπροσθεν ἢ ὄπισθεν ἢ πέριξ ἢ ἐν ὁ μέσος τάξις ἔχω τις . καί ἐν χρόνος , ὁ χθές καί ὁ σήμερον καί ὁ αὔριον καί ὁ ποοτερος καί ὁ νῦν καί ὁ ὕστερος τάξις . ἀλλά καί ἐν ὁ πρός τίς · εἴτε γάρ ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος , εἴτε καί ὁ ἅμα ἐν αὐτός , καί οὗτος τάξις . ὡσαύτως καί ἐπί πᾶς . καί ἀπλόος ἐφίημι ἕκαστος μέν ὁ μοναδικός καί καθ´ ἑαυτοῦ θεωρέω οὐ εἄν εἰμί τάξις · ἔνθα δέ ἀριθμός τίς εἰμί θεωρέω ἢ σχέσις πρός ἕτερος , ἐκεῖ καί ὁ τάξις εἰμί , εἴτε φυσιολογέω εἰμί εἴτε λογικός , εἴτε μαθηματικός θεωρέω , εἴτε καί θεολογέω · οἷος τίς λέγω · ὁ μονή , ὅταν θεωρέω καθ´ ἑαυτοῦ , άσχετος τε εἰμί καί μόνος καί ὑπέρ τάξις · ὅταν δέ πρός δυάς καί τριάς καί ὁ ἑξῆς ἀριθμός , οὐ ἀπλόος λεʹ , ἔτης μονή , ἀλλά καί πρῶτος καί ἀρχή ἀριθμός . ὁ στοιχεῖον ὡσαύτως · οἷος ὁ γῆ , ὁ ὕδωρ , καί ὁ λοιπός , καθ´ ἑαυτοῦ οὗτος θεωρέω καί λέγω , πρός δέ ὁ ὅλος κόσμος καί ὁ ἐκ αὐτός στοιχεῖον τε καί ἀρχή · ὁ Κῶς γράμμα γράμμα μέν καθ´ ἑαυτοῦ , στοιχεῖον δέ ὡς ἀρχή ὁ συλλαβή καί λοιπός ὁ ἐφεξῆς . ὁ Ἡμέρα ὁμοίως · καί γάρ καί οὗτος εἷς μέν καθά ἑαυτοῦ , πρῶτος δέ ὡς πρός ὁ μεθ´ ἑαυτοῦ . ὅθεν ἴσως καί ὁ Μωϋσῆς , ὁ πρῶτος ἡμέρα καθ´ ἑαυτοῦ θεωρός , ὡς μήπω ὁ ἑξῆς ἡμέρα γίγνομαι , εἷς ὀνομάζω · ἐπακολουθέω δέ καί ὁ ἑξῆς , εἰμί αὐτός καί πρῶτος εἶπον πρός αὐτός · καί οὐ ἀγνοέω γε οὐδέ ὁ αἴτιος , δις ὅς εἶπον ὁ ἅγιος εἷς εἰμί κινέω καλέω , οὔτε μήv εἰδοί αὐτός ἀποπροσποιέομαι , ἀλλά καί οἶδα καί ὑπεραποδέχομαι . πάλιν ὁ θεός εἷς τε καί μόνος · ἀλ ὅταν πρός νόος καί ψυχή καί σῶμα θεωρέω , τότε καί πρῶτος κατά τάξις ὡς ἀρχή πᾶς εἰμί τε καί λέγω . ἀλλά καί ἐν ὁ θεῖος φύσις ἀριθμός ὁ ὑπεράριθμος τριάς , καί ἐν ὁ ὁ ἄγγελος φύσις καί ἐν ὁ ὁ ἄνθρωπος ὁ κατάλληλος ἀριθμός · πολύς γάρ ἄγγελος καί πολύς ἄνθρωπος · τότε καί τάξις οὗτος ἐνθεωρέω , ἀλ οὖον κατά ὁ οὐσία , ἀλλά κατά τις ἰδιότης · καί ὁ μέν οἷος ἀρχή τις εἰμί , ὁ δέ ἕτερος ἔχω τάξις . οὕτως ἄρχω τις ἐν ἄγγελος καί ἀρχάγγελος καί γηγενάρχης