cogPG.PG124 239
μου , καὶ ὅπως διαγγελῇ τὸ ὄνομά μου ἐν πάσῃ τῇ γῇ . » Ὥσπερ ἐπὶ τῶν μοσχοποιησάντων , φησὶν , οἱ μὲν ἐσώθησαν , οἱ δὲ ἐκολάσθησαν , τοῦ Θεοῦ μόνου εἰδότος τοὺς ἀξίους ἣ σωτηρίας , ἢ κολάσεως · αὕτω καὶ ὁ Φαραὼ μόνος , καίτοι πολλῶν καὶ ἄλλων γενομένων πονηρῶν , ἀπήλαυσε τῆς ὁργῆς τοῦ Θεοῦ , Ἀιά τοῦτο γὰρ αὐτὸ ἐξήγειρά σε , φησὶν , ὡ Φαραὼ , τουτέστιν , εἰς τὸ μέσον ἤγαγον , ἵνα διὰ σοῦ φανῇ ἡ δύναμίς μου , καὶ συσταλῶσι πολλοὶ , διαγγελθέντος σοῦ ὀνόματός μου , ὡς δικαίου καὶ δυνατοῦ , ἐν πάσῃ τῇ γῇ . Ἄρα οὖν ὃν θέλει ἐλεεῖ , ὃν δὲ θέλει σκληρύνει . » Ἐπάγει τὸ συμπέρασμα , καὶ ἀποφαίνεται , ὅτι οὐ δεῖ εὐθύνας ἀπαιτεῖν τὸν Θεόν . « Ὅν γὰρ θέλει ἐλεεῖ , » ὡς ἐπὶ τῶν μοσχοποιησάντων Ἰσραηλιτῶν · ὃν δὲ θέλει σκληρύνει , ὡς τὸν Φαραώ . Τί δὲ ἐστι τὸ , « Σκληρύνει · » Φαίνεται γὰρ ἄτοπον . Ὥσπερ ὁ ἥλιος τὸν πηλὸν σκληρύνει , οὕτω καὶ ὁ Θεὸς τὴν πηλίνην καοδίαν τοῦ Φαραὼ λέγεται σκληρύνειν . Πῶς ; Τῇ μακροθυμίᾳ · μακροθυμῶν γὰρ ἐπ´ αὐτῷ , σκληρότερον αὐτὸν εἰργάζετο · ὥσπερ εἴ τις ἔχει δοῦλον πονηρὸν , εἶτα φιλανθρώπως αὐτῷ χρᾶται , πονηρότερον αὐτὸν ἐργάζεται · οὐχ ὡς αὐτὸς τὴν πονηρίαν αὐτὸν διδάσκων , ἀλλ´ ὡς ἐκείνου τῇ μακροθυμίᾳ εἰς τὴν τῆς πονηρίας αὔξησιν χρωμένου , οἷα δὴ καταφρονοῦντος ταύτης . « Ἐρεῖς οὖν μοι · Τί ἔτι μέμφεται , τῷ γὰρ βουλήματι αὐτοῦ τίς ἀνθέστηκε ; » Σπουθάζει διὰ πάντων , ὅπερ πολλάκις εἰπον , δεῖξαι , ὅτι τῷ Θεῶ μόνῳ κινώσνονται αἱ οἰκονομίαι καὶ τὰ κρίματα ταῦτα · διὸ καὶ πάντοθεν συνάγει ἄπορα πολλὰ , καὶ οὐκ ἐπάγει τὰς λύσεις , ἵνα στενοχωρήσας τὸν ἀκροατὴν , πείσῃ ὅτι ἀκατάληπτα , καὶ ἀκατανόητα ταῦτά ἐστιν . Ὅπερ οὖν λέγει ἐνταῦθα , τοιοῦτον ἐστιν . Ἀντίθεσιν εἰσάγει τοίνυν καὶ ἀπορίαν , ὅτι Ἐὰν δὲ θέλει σκληρύνῃ , τί ἔτι μέμφεται τῷ πταίοντι ; Τῷ γὰρ βουλήματι αὐτοῦ , τίς ἠδύνατο ἀντιστῆναι ; ἠθέλησε , καὶ ἐσκλήρυνε , καὶ εἰκότως ἔπταισεν ὁ σκληρυνθείς · πῶς οὖν αὐτῷ μέμφεται , καὶ κολάζει ; Ἀὕτη μὲν ἡ ἀντίθεσις εἰσαχθεῖσα , διὰ τὸ δεῖξαι ἄπορα ταῦτα καὶ Θεῷ μόνῳ καταληπτά · διὸ οὐδὲ αὐτὸς λύει ταύτην . ἀλλ´ ἐπιστομίζει τὸν ἀποροῦντα λέγων · Μενοῦνγε , ὦ ἄνθρωπε , σὺ τίς εἶ ὁ ἀνταποκρινόμενος τῷ Θεῷ ; » Ὁρᾷς , πῶς ἀναστέλλει τὴν ἄκαι ρον περιεργίαν , καὶ χαλινὸν ἐπιτίθησι , παιδεύων εἰδέναι , τί μὲν Θεὸς , τί δὲ ἄνθρωπος . Σὺ τίς εἶ συμμεριστὴς αὐτῷ τῆς ἀρχῆς ; δικαστὴς αὐτῷ ὧν δεῖποιεῖν , ἢ μή ; Τὸ γὰρ ἐξετάζειν , ὅτι οὕτως ἔπρεπε , καὶ οὐχ οὕτως ἔπρεπεν , ἀνταποκρινομένου ἐστὶ , καὶ ἀντικαθισταμένου τῷ Θεῷ . Οὐ χρὴ δὲ οὕτω ποιεῖν , ἀλλὰ πείθεσθαι τοῖς γινομένοις , ὅπως ἂν γίνωνται .
Lemmas: ἐγώ , καί ὅπως διαγγέλλω ὁ ὄνομα ἐγώ ἐν πᾶς ὁ γῆ . » ὥσπερ ἐπί ὁ μοσχοποιέω , φημί , ὁ μέν σῴζω , ὁ δέ κολάζω , ὁ Θεός μόνος οἶδα ὁ ἄξιος ὅς σωτηρία , ἢ κόλασις · αὐτός καί ὁ Φαραώ μόνος , καίτοι πολύς καί ἄλλος γίγνομαι πονηρός , ἀπαλαύω ὁ ἑοργή ὁ Θεός , Αἶα οὗτος γάρ αὐτός ἐξεγείρω σύ , φημί , εἰμί Φαραώ , τουτέστιν , εἰς ὁ μέσος ἄγω , ἵνα διά σύ φαίνω ὁ δύναμις ἐγώ , καί συστέλλω πολύς , διαγγέλλω σύ ὄνομα ἐγώ , ὡς Δίκαιος καί δυνατός , ἐν πᾶς ὁ γῆ . ἄρας οὖν ὅς ἐθέλω ἐλεέω , ὅς δέ ἐθέλω σκληρύνω . » ἐπάγω ὁ συμπέρασμα , καί ἀποφαίνω , ὅτι οὖον δεῖ εὐθύνω ἀπαιτέω ὁ Θεός . « ὅς γάρ ἐθέλω ἐλεέω , » ὡς ἐπί ὁ μοσχοποιέω Ἰσραηλίτης · ὅς δέ ἐθέλω σκληρύνω , ὡς ὁ Φαραώ . τις δέ εἰμί ὁ , « σκληρύνω · » φαίνω γάρ ἄτοπος . ὥσπερ ὁ ἥλιος ὁ πηλός σκληρύνω , οὗτος καί ὁ θεός ὁ πήλινος καοδιος ὁ Φαραώ λέγω σκληρύνω . Πῶς ; ὁ μακροθυμία · μακροθυμέω γάρ ἐπι αὐτός , σκληρός αὐτός ἐργάζομαι · ὥσπερ εἰμί τις ἔχω δοῦλος πονηρός , εἶτα φιλάνθρωπος αὐτός χράομαι , πονηρός αὐτός ἐργάζομαι · οὐ ὡς αὐτός ὁ πονηρία αὐτός διδάσκω , ἀλ ὡς ἐκεῖνος ὁ μακροθυμία εἰς ὁ ὁ πονηρία αὔξησις χράω , οἷος δή καταφρονέω οὗτος . « ἐρέω οὖν ἐγώ · τις ἔτι μέμφομαι , ὁ γάρ βούλημα αὐτός τίς ἀνθίστημι ; » σπουθαζω διά πᾶς , ὅσπερ πολλάκις εἶπον , δείκνυμι , ὅτι ὁ θεάομαι μόνος κινωσνοντ ὁ οἰκονομία καί ὁ κρίμα οὗτος · διό καί πάντοθεν συνάγω ἄπορος πολύς , καί οὐ ἐπάγω ὁ λύω , ἵνα στενοχωρέω ὁ ἀκροατής , πείθω ὅτι ἀκατάληπτος , καί ακατανόητος οὗτος εἰμί . ὅπερ οὖν λέγω ἐνταῦθα , τοιοῦτος εἰμί . ἀντίθεσις εἰσάγω τοίνυν καί ἀπορία , ὅτι ἐάν δέ ἐθέλω σκληρύνω , τίς ἔτι μέμφομαι ὁ πταίω ; ὁ γάρ βούλημα αὐτός , τίς δύναμαι ἀνθίστημι ; ἐθέλω , καί σκληρύνω , καί εἰκότως πταίω ὁ σκληρύνω · πῶς οὖν αὐτός μέμφομαι , καί κολάζω ; οὗτος μέν ὁ ἀντίθεσις εἰσάγω , διά ὁ δείκνυμι ἄπορος οὗτος καί Θεός μόνος καταληπτός · διό οὐδέ αὐτός λύω οὗτος . ἀλ ἐπιστομίζω ὁ ἀπορέω λέγω · μέν , εἰμί ἄνθρωπος , σύ τίς εἰμί ὁ ἀνταποκρίνομαι ὁ Θεός ; » ὁράω , πῶς ἀναστέλλω ὁ ἀκή ἀντίμοιρος περιεργία , καί χαλινός ἐπιτίθημι , παιδεύω οἶδα , τίς μέν θεός , τίς δέ ἄνθρωπος . σύ τίς εἰμί συμμεριστής αὐτός ὁ ἀρχή ; δικαστής αὐτός ὅς δειποιεω , ἢ μή ; ὁ γάρ ἐξετάζω , ὅτι οὕτως πρέπω , καί οὐ οὕτως πρέπω , ἀνταποκρίνομαι εἰμί , καί ἀντικαθίστημι ὁ Θεός . οὖον χρή δέ οὗτος ποιέω , ἀλλά πείθω ὁ γίγνομαι , ὅπως εἄν γίγνομαι .