cogPG.PG124 566
νσακούετε οὗν , φησί , τοῖς γονεῦσιν , ἀλλ´ « ἐν Κυρίῳ , » τουτέστιν , ὅταν κατὰ Κύριον ἦ τὰ προστάγματα ἐπεὶ ἐὰν εἰς ἀσέβειαν συνωθῇ ὁ πατὴρ , ἢ ῥούλεται προστῆσαι τὴν θυγατέρα , ἢ αἰσχρὰν τέχνην διδάξαι τὸν υἱόν , οὐ κατὰ Κύριόν ἐστι τὸ πρόστονα οὐδὲ ὑπακούειν δεῖ · « Τοῦτο γάρ ἐστι δίκαιον . Τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου , ἥτις ἐστὶν ἐντολὴ πρώτη ἐν ἐπαγγελίαις . » Καὶ φύσει δίκαιόν ἐστι , φησὶ , τοῦτο , καὶ ὑπὸ τοῦ νόμου προστάσσεται . Πῶς δέ φησιν , ὅτι πρώτη ἐντολή ἐστι τοῦτο ; Οὐκ ἔστι γάρ · ἀλλὰ τὸ , « Οὐ φονεύσεις · Οὐ μοιχεύσεις . » Ἀλλ´ ὅρα , τί προσέθηκεν · « Ἑν ἐπαγγελίαις . » Ἐκεῖναι γὰρ αἱ πρῶται οὐκ ἔχουσιν ἐπαγγελίας καὶ ἀντιμισθίας · ἀναχωρήσεις γάρ εἰσι κακῶν , οὐκ ἀγαθῶν ἐργασίαι · οὐδεὶς δὲ μισθὸς τῷ τῶν κακοῦ ἀπεχομένῳ . Αὕτη δὲ , ἐπειδὴ ἀγαθοῦ ἐργασίαν ἔχει , πρώτη καὶ ἐπαγγελίαν ἐδέξατο . Θαυμαστὴ δὲ ἡ τάξις . Ἐπειδὴ γὰρ ἀπήγαγε τῶν πονηρῶν πράξεων ὁ νομοθέτης τοὺς ἀνθρώπους , μέλλων εἰς τὴν τῶν ἀγαθῶν ἐργασίαν ἐμβιβάζειν , πρώτην διετάξατο τὴν εἰς τοὺς γονέας τιμήν . Ἐπειδὴ γὰρ αὐτοὶ μετὰ Θεὸν πρῶτοι εὐεργέται ἡμῖν , ἅτε τοῦ ζῇν αἴτιοι , εἰκᾷτως πρῶτοι τῶν ἡμετέρων ἀπολαύσειαν καρπῶν . « Ἰνα εὖ σοι γένηται , καὶ ἔσῃ μακροχρόνιος ἐπὶ τῆς γῆς . » Ὅρα , πῶς οὐ μακρὰ ἐνταῦθα λέγει καὶ πολλὰ , ἅτε μὴ δυναμένων τῶν παίδων μακρῷ παρακολουθῆσαι λόγῳ . Ἄλλως τε τοῦ ἀνδρὸς καὶ τῆς γυναικός ῥυθμισθέντων κατὰ τοὺς νόμους οὐς αὐτὸς , φθάσας ἔθηκεν , οὐ πολλοῦ καμάτου τὰ παιδία ὑποτάξαι . Ἀλλ´ οὐδὲ περὶ τῆς βασιλείας διαλέγεται , ἤ τινος τῶν ὑψηλῶν , ἀλλὰ ἃ μάλιστα ψυχὴ νηπιώδης ἀκοῦσαι ζητεῖ , ταῦτα τίθησι · πρὸς γὰρ νηπίους αὐτῷ ὁ λόγος . Τί δὲ ἡδύτερον παισὶ τοῦ μακροχρονῆσαι ; ἐπεὶ καὶ τοῖς Ἰουδαίοις , ὡς νηπίοις . ταῦτα ἐνομοθετήθη , μὴ δυναμένοις τελειοτέρων ἀκούειν . « Καὶ οἱ πατέρες , μὴ παροργίζετε τὰ τέκνα ὑμῶν . » Οὐκ εἶπεν , Ἀγαπᾶτε · τοῦτο αὐτοὺσἔ ἡ φύσις καὶ ἄκοντας ἀπαιτεῖ · ἀλλὰ , « Μὴ παροργίζετε · » τουτέστι , Μὴ ἀποκλήρους καὶ ἀποκηρύκτους ποιεῖτε , καὶ φορτικῶς αὐτοῖς ἐπίκεισθε , οὐχ ὡς ἐλευθέροις , ἀλλ´ ὡς ἀνδραπόδοις , καὶ ἀεὶ πρὸς αὐτοὺς δυσχεραίνετε . « Ἀλλ´ ἐκτρέφετε αὐτὰ ἐν παιδείᾳ καὶ νουθεσίᾳ Κυρίου . » Ἐπὶ τὴν ἀρχὴν καὶ αἰτίαν τῆς ὑποταγῆς ἀνάγει , καὶ δείκνυσι τοῖς πατράσι , πῶς πειθηνίους τοὺς παῖδας ποιήσουσιν . Ἐὰν γὰρ θέλης , φησὶν , ὑπακούειν σου τοὺς παῖδας , ἔκτρεφε αὐτοὺς τοῖς θείοις λόγοις · καὶ μὴ εἴπῃς ὅτι μοναζόντων ἐστὶ τὸ ἀναγινώσκειν τὰ [ θείας ] Γραφάς . Παντὸς γὰρ Χριστιανοῦ τοῦτό ἐστι , καὶ μάλιστα τῶν κοσμικῶν , ὅσῳ καὶ πλείονος βοηθείας δέονται , ὡς ἐν ζάλῳ [ ζάλῃ , σάλ ἠ ] ὅντες . Ὥστε ὑπὲρ σοῦ γίνεται τὸ ἀκούειν
Lemmas: νσακουω ἐν , φημί , ὁ γονεύς , ἀλ « ἐν κύριος , » τουτέστιν , ὅταν κατά κύριος εἰμί ὁ πρόσταγμα ἐπεί ἐάν εἰς ἀσέβεια συνωθέω ὁ πατήρ , ἢ ῥούλεται προΐστημι ὁ θυγάτηρ , ἢ αἰσχρός τέχνη διδάσκω ὁ υἱός , οὖον κατά κύριος εἰμί ὁ πρόστονα οὐδέ ὑπακούω δεῖ · « οὗτος γάρ εἰμί Δίκαιος . Τίμα ὁ πατήρ σύ καί ὁ μήτηρ σύ , ὅστις εἰμί ἐντολή πρῶτος ἐν ἐπαγγελία . » καί φύσις δίκαιος εἰμί , φημί , οὗτος , καί ὑπό ὁ νόμος προστάσσω . Πῶς δέ φημί , ὅτι πρῶτος ἐντολή εἰμί οὗτος ; οὐ εἰμί γάρ · ἀλλά ὁ , « οὖον φονεύω · οὖον μοιχεύω . » Ἀλ ὁράω , τίς προστίθημι · « ἑν ἐπαγγελία . » ἐκεῖνος γάρ ὁ πρῶτος οὐ ἔχω ἐπαγγελία καί ἀντιμισθία · ἀναχωρέω γάρ εἰμί κακός , οὐ ἀγαθός ἐργασία · οὐδείς δέ μισθός ὁ ὁ κακός ἀπέχω . Ἄτη δέ , ἐπεί ἀγαθός ἐργασία ἔχω , πρῶτος καί ἐπαγγελία δέχομαι . Θαυμαστός δέ ὁ τάξις . ἐπεί γάρ ἀπάγω ὁ πονηρός πρᾶξις ὁ νομοθέτης ὁ ἄνθρωπος , μέλλω εἰς ὁ ὁ ἀγαθός ἐργασία ἐμβιβάζω , πρῶτος διατάσσω ὁ εἰς ὁ γονεύς τιμή . ἐπεί γάρ αὐτός μετά θεός πρῶτος εὐεργέτης ἐγώ , ἅτε ὁ ζάω αἴτιος , εἰκᾷτως πρῶτος ὁ ἡμέτερος ἀπολαύω καρπός . « ἵνα εὕω σύ γίγνομαι , καί εἰμί μακροχρόνιος ἐπί ὁ γῆ . » Ὅρας , πῶς οὖον μακρός ἐνταῦθα λέγω καί πολύς , ἅτε μή δύναμαι ὁ παῖς μακρός παρακολουθέω λόγος . ἄλλος τε ὁ ἀνήρ καί ὁ γυνή ῥυθμίζω κατά ὁ νόμος οὖς αὐτός , φθάνω τίθημι , οὖον πολύς κάματος ὁ παιδίον ὑποτάσσω . Ἀλ οὐδέ περί ὁ βασίλεια διαλέγω , ἤ τις ὁ ὑψηλός , ἀλλά ὁ μάλιστα ψυχή νηπιώδης ἀκούω ζητέω , οὗτος τίθημι · πρός γάρ νήπιος αὐτός ὁ λόγος . τις δέ ἡδύς παῖς ὁ μακροχρονέω ; ἐπεί καί ὁ Ἰουδαῖος , ὡς νήπιος . οὗτος νομοθετέω , μή δύναμαι τέλειος ἀκούω . « καί ὁ πατήρ , μή παροργίζω ὁ τέκνον σύ . » οὐ εἶπον , ἀγαπάω · οὗτος αὐτός ὁ φύσις καί ἄκων ἀπαιτέω · ἀλλά , « μή παροργίζω · » τουτέστι , μή ἀπόκληρος καί ἀποκήρυκτος ποιέω , καί φορτικός αὐτός ἐπίκειμαι , οὐ ὡς ἐλεύθερος , ἀλ ὡς ἀνδράποδον , καί ἀεί πρός αὐτός δυσχεραίνω . « Ἀλ ἐκτρέφω αὐτός ἐν παιδεία καί νουθεσία κύριος . » ἐπί ὁ ἀρχή καί αἴτιος ὁ ὑποταγή ἀνάγω , καί δείκνυμι ὁ πατήρ , πῶς πειθήνιος ὁ παῖς ποιέω . ἐάν γάρ ἐθέλω , φημί , ὑπακούω σύ ὁ παῖς , ἐκτρέφω αὐτός ὁ θεῖον λόγος · καί μή εἶπον ὅτι μονάζω εἰμί ὁ ἀναγιγνώσκω ὁ [ θεῖος ] γραφή . Παντὸς γάρ Χριστιανός οὗτος εἰμί , καί μάλιστα ὁ κοσμικός , ὅσος καί πλείων βοήθεια δήω , ὡς ἐν ζάλος [ ζάλη , σαλ ὁ ] ὅ . ὥστε ὑπέρ σύ γίγνομαι ὁ ἀκούω