cogPG.PG123 471
τὸν τῆς ταπεινώσεως διδάσκαλον , καὶ ἀρχηγὸν , καὶ τελειωτὴν Χριστὸν πάντα κλάδον τῆς πονηρᾶς ῥίζης τῆς κενοδοξίας ἐκτέμνειν . Καὶ τοῦτο δέ μοι προσλογίζου · εἰ μὲν οὖν οὐκ ἦν καιρὸς τραπέζης , καὶ διελέγετο περὶ τούτῳν ὁ Κύριος , ἀφεὶς τοὺς περὶ ἄλλων λόγους , εἰχεν ἂν λόγον ἡ μέμψις , νῦν δὲ δείπνου ὄντος , καὶ τοῦ τῆς φιλοπρωτείας πάθους πρὸ ὀφθαλμῶν τοῦ Σωτῆρος ἐνοχλοῦντος τοῖς ἐλεεινοῖς , καιρὸν εἶχεν ἡ παραίνεσις . Ἵδε γὰρ καὶ ἄλλως πόσου μώμου πῶν ἄνθρωπον ἀπαλλάττει , καὶ πῶς κόσμιον αὐτὸν ποιεῖ . Πόσης γὰρ αἰσχύνης ἀνάμεστον , ὅταν τὸν μὴ πρέποντά σοι τόπον ζητήσαντι , εἶτα ἐλθόντος τοῦ ἐντιμοτέρου , ὁ καλέσας σε εἴπῃ · Δὸς τούτῳ τόπον , καὶ τοῦτο πολλάκις , καὶ ὑποβαίνῃς μέν αὐτὸς , ἐκεῖνοι δὲ προεδρεύωσι ; Πόσου δὲ ἐπαίνου ἄξιον τοὐναν · τίον , ὅταν ὁ τῆς πρώτης καθέδρας ἄξιος , ὑποβὰς ἐξ ἀρχῆς , εἶτα προεδρεύων εὐρεθῇ , πάντων ἐξισταμένων αὐτῷ τῶν πρωτείων ; Ἀρα μικρά σοι δοκεῖ ἡ τοιαύτη τοῦ Κυρίου παραίνεσις , τὴν μεγίστην τῶν ἀρετῶν , τὴν ταπείνωσιν ὑπογράφουσα , καὶ ταῖς τῶν ἀκροωμένων ψυχαῖς ἐγκαθιστῶσα , καὶ πρὸς τὸ εὕσχημον ἄγουσα τότγε αὐτῆς ἀκούοντα ; ὅπερ οὖν καὶ ὁ Χριστοῦ μαθητὴς καυλὸς ὕστερονεῖπε , « Πάντα εὐσχημόνως καὶ κατὰ τάξιν , φησὶ , γινέσθω . » Πῶς οὖν τοῦτο γενήσεται ; Μηδεὶς τὸ ἑαυτοῦ δῆτείτω , ἀλλὰ τὸ τοῦ ἑτέρου ἕκαστος . Ὁρᾷς τὸν μαθητὴν τὰ αὐτὰ τῶ διδασκάλῳ φθεγγόμενον ; Τὸ δὲ , « Πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν σαπαινωθήσεται , » πῶς νοήσομεν ; Καὶ γὰρ πολλοὶ ἐν τῷ βίῳ τούτῳ ὑψοῦντες ἑαυτοὺς , τιμῆς ἀπολαύουσι · τοῦτο μὲν οὖν ἔστι τὸ ταπεινοῦσθαι , ὅταν τις ἀπολαύῃ πλείονος τιμῆς ἐν τῷ κόσμῳ · τότε γὰρ ἄθλιος καὶ ταπεινὸς παρὰ Θεῷ . Ἔπειτα δὲ οὐκ ἄχρι τέλους , οὐδὲ παρὰ πᾶσιν ὁ τοιοῦτος τιμᾶται , ἀλλ´ ἐν ὅσῳ τούτοις τιμᾶται , ἐκεῖνοι διασύρουσιν αὐτὸν , ἢ καὶ αὐτοὶ οἰ τιμῶντες . Ἀληθὴς οὖν ἡ τῆς ἀληθείας ἀπόφασις . Καὶ πᾶς ὁ ἀνάξιος ὕψους , σφετεριζόμενος τοῦτο , ταπεινωθήσεται , καὶ παρὰ τῷ Θεῷ μὲν , ὅτε ἡ τελευταία κρίσις , καὶ τῷ βίῳ δὲ τούτω πάντων μάλιστα · φύσει δὲ πᾶς ἄνθρωπος ἀνάξιος ὕψους . Μηδεὶς οὖν ἐπαιρέσθω , ἵνα μὴ ἐσχάτως ταπεινωθῇ « Ἔλεγε δὲ τῷ κεκληκότι αὐτὸν , Ὅταν ποιῇς ἄριστον ἢ δεῖπνον , μὴ φώνει τοὺς φίλους σου , μηδὲ τοὺς ἀδελφούς σου , μηδὲ τοὺς συγγενεῖς σου , μηδὲ γείτονας πλουσίους , μήποτε καὶ αὐτοί σε ἀντικαλέσωσι , καὶ γένηταί σοι ἀνταπόδομα , ἀλλ´ ὅταν ποιῇς δοχὴν , κάλεσον πτωχοίνς , ἀναπήρους , χωλοὺς , τυφλοὺς , καὶ μακάριος ἔσῃ , ὅτι οὐκ ἕχουσιν ἀνταποδοῦναί σοι · ἀνταποδοθήσεται γάρ σοι ἐν τῇ ἀναστάσει τῶν δικαίων . Ἀκούσας δέ τις τῶν συνανακειμένων εἶπεν αὐτῷ · Μακάριος ὃς φάγεται ἄριστον ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ . » Ἐκ δυοῖν μεροῖν συγκειμένου τοῦ δείπνου τῶν τε καλούντων καὶ τῶν καλουμένων τὸ μὲν τῶν καλουμένων μέρος ἔφθη διὰ παραινέσεως εἰς τὴν σωτήριον ταπεινοφροσύνην χειραγωγήσας , καὶ ὄψον αὐτοῖς ἀδαπάνητον παραθεὶς λοιπὸν δὲ τὸν καλέσαντα ἀντιφιλοτιμεῖται , καὶ διὰ παραινέσεως ἀνθεστιᾷ , ἀπάγων αὐτὸν τοῦ διά τινα χάριν ἀνθρωλίνην
Lemmas: ὁ ὁ ταπείνωσις διδάσκαλος , καί ἀρχηγός , καί τελειωτής Χριστός πᾶς κλάδος ὁ πονηρός ῥίζα ὁ κενοδοξία ἐκτέμνω . καί οὗτος δέ ἐγώ προσλογίζομαι · εἰμί μέν οὖν οὐ εἰμί καιρός τράπεζα , καί διαλέγω περί οὗτος ὁ Κύριος , ἀφίημι ὁ περί ἄλλος λόγος , ἔχω εἄν λόγος ὁ μέμψις , νῦν δέ δεῖπνον εἰμί , καί ὁ ὁ φιλοπρωτεία πάθος πρό ὀφθαλμός ὁ Σωτήρ ἐνοχλέω ὁ ἐλεεινός , καιρός ἔχω ὁ παραίνεσις . κύπειρις γάρ καί ἄλλως πόσος μῶμος ποῦ ἄνθρωπος ἀπαλλάσσω , καί πῶς κόσμιος αὐτός ποιέω . Πόσις γάρ αἰσχύνη ἀνάμεστος , ὅταν ὁ μή πρέπω σύ τόπος ζητέω , εἶτα ἔρχομαι ὁ έντιμος , ὁ καλέω σύ εἶπον · δός οὗτος τόπος , καί οὗτος πολλάκις , καί ὑποβαίνω μέν αὐτός , ἐκεῖνος δέ προεδρεύω ; πόσος δέ ἔπαινος ἄξιος τουναω · Τῖον , ὅταν ὁ ὁ πρῶτος καθέδρα ἄξιος , ὑποβαίνω ἐκ ἀρχή , εἶτα προεδρεύω εὑρίσκω , πᾶς ἐξίστημι αὐτός ὁ πρωτεῖος ; Ἀρά μικρός σύ δοκέω ὁ τοιοῦτος ὁ κύριος παραίνεσις , ὁ μέγας ὁ ἀρετή , ὁ ταπείνωσις ὑπογράφω , καί ὁ ὁ ἀκροάομαι Ψυχή ἐγκαθιστάω , καί πρός ὁ εὔσχημος ἄγω τότε αὐτός ἀκούω ; ὅσπερ οὖν καί ὁ Χριστός μαθητής καυλός ὕστερονεῖπε , « Πάν εὐσχήμων καί κατά τάξις , φημί , γίγνομαι . » Πῶς οὖν οὗτος γίγνομαι ; μηδείς ὁ ἑαυτοῦ δῆτείτω , ἀλλά ὁ ὁ ἕτερος ἕκαστος . ὁράω ὁ μαθητής ὁ αὐτός ὁ διδάσκαλος φθέγγομαι ; ὁ δέ , « Πᾶς ὁ ὕψος ἑαυτοῦ σαπαινωθήσεται , » πῶς νοέω ; καί γάρ πολύς ἐν ὁ βίος οὗτος ὑψόω ἑαυτοῦ , τιμή ἀπολαύω · οὗτος μέν οὖν εἰμί ὁ ταπεινόω , ὅταν τις ἀπολαύω πλείων τιμή ἐν ὁ κόσμος · τότε γάρ ἄθλιος καί ταπεινός παρά Θεός . ἔπειτα δέ οὐ ἄχρι τέλος , οὐδέ παρά πᾶς ὁ τοιοῦτος τιμάω , ἀλ ἐν ὅσος οὗτος τιμάω , ἐκεῖνος διασύρω αὐτός , ἢ καί αὐτός ὁ τιμή . ἀληθής οὖν ὁ ὁ ἀλήθεια ἀπόφασις . καί πᾶς ὁ ἀνάξιος ὕψος , σφετερίζω οὗτος , ταπεινόω , καί παρά ὁ Θεός μέν , ὅτε ὁ τελευταῖος κρίσις , καί ὁ βίος δέ οὗτος πᾶς μάλιστα · φύσις δέ πᾶς ἄνθρωπος ἀνάξιος ὕψος . μηδείς οὖν ἐπαίρω , ἵνα μή ἔσχατος ταπεινόω « Ἐλέγω δέ ὁ καλέω αὐτός , ὅταν ποιέω ἀγαθός ἢ δεῖπνον , μή φωνέω ὁ φίλος σύ , μηδέ ὁ ἀδελφός σύ , μηδέ ὁ συγγενής σύ , μηδέ γείτων πλούσιος , μήποτε καί αὐτός σύ ἀντικαλέω , καί γίγνομαι σύ ἀνταπόδομα , ἀλ ὅταν ποιέω δοχή , καλέω πτωχός , ἀνάπηρος , χωλός , τυφλός , καί μακάριος εἰμί , ὅτι οὐ ἔχω ἀνταποδίδωμι σύ · ἀνταποδίδωμι γάρ σύ ἐν ὁ ἀνάστασις ὁ Δίκαιος . ἀκέω δέ τις ὁ συνανάκειμαι εἶπον αὐτός · Μακάριος ὅς ἐσθίω ἀγαθός ἐν ὁ βασίλεια ὁ Θεός . » ἐκ δύο μέρος σύγκειμαι ὁ δεῖπνον ὁ τε καλέω καί ὁ καλέω ὁ μέν ὁ καλέω μέρος φθάνω διά παραίνεσις εἰς ὁ σωτήριος ταπεινοφροσύνη χειραγωγέω , καί ὄψον αὐτός ἀδαπάνητος παρατίθημι λοιπός δέ ὁ καλέω ἀντιφιλοτιμέομαι , καί διά παραίνεσις ἀνθεστιάω , ἀπάγω αὐτός ὁ διά τις χάρις ανθρωλινη